Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1975/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 18
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art. 132
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] – obie w częściach dotyczących zobowiązania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w wysokości [...] ([...]) złote; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt. 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałej części skargę oddala; 4. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister infrastruktury, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 roku nr [...], utrzymał w mocy decyzje Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu na rzecz W.K. odszkodowania w wysokości [...] zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...], gm. S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonej pod budowę obwodnicy miasta S. w ciągu drogi krajowej nr [...], a także o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że decyzją z [...] czerwca 2008 r. Wojewoda [...] orzekła o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] ha, stanowiącej uprzednio własność W.K.. W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, wniesionego przez dotychczasową właścicielkę, Minister Infrastruktury decyzją z [...] grudnia 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...], decyzją z [...] maja 2009 r., ponownie orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania W.K. od tej decyzji, Minister Infrastruktury, decyzją z [...] listopada 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na nieprawidłowo sporządzony operat szacunkowy.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...], decyzją z [...] sierpnia 2010 r., orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł i zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w tej wysokości.

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł odwołanie od tej decyzji.

Minister Infrastruktury, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczył treść przepisów ustawy z 10. 04. 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, rozporządzenia Rady Ministrów z 21. 09. 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie podstawą dla ustalenia wysokości odszkodowania za odjęte prawo własności przedmiotowej nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu 14 czerwca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego E.E., zaktualizowany w dniu 25 sierpnia 2011 r. Przeprowadzona przez organ analiza operatu szacunkowego pozwoliła na stwierdzenie, że został on sporządzony prawidłowo i odpowiada on obowiązującym w tej materii przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzeniu Rady Ministrów z 21. 04. 2004 r.

Odnośnie powołanego w odwołaniu zarzutu, że organ nie uwzględnił na poczet odszkodowania kwoty wypłaconej na podstawie uprzednio wydanej decyzji z [...] maja 2009 r. tj. kwoty [...] zł organ odwoławczy uznał, że zgodnie z art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania powstaje z mocy samego prawa i podstawy do orzekania w tym zakresie przez organ administracji ustawodawca nie przewidział. Obowiązkiem organu, zdaniem organu odwoławczego, jest zatem nie orzeczenie w przedmiocie zwrotu odszkodowania a wyłącznie poinformowanie zainteresowanego o obowiązku ciążącym na nim z mocy ustawy. Z tego względu zachodzi konieczność orzeczenia o wysokości odszkodowania w pełnej wysokości i brak jest podstaw aby organ ustalając wysokość odszkodowania rozstrzygał jednocześnie w decyzji odszkodowawczej o sposobie jej wykonania.

W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego art. 132 ust. 3a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wypłacił byłemu właścicielowi odszkodowanie w wysokości [...] zł, ustalone nieostateczną decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 2008 r. zgodnie z dyspozycją obowiązującego wówczas art. 18 a ustawy z 10. 04. 2003 r. Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Wojewody [...] skarżący został zobowiązany do wypłaty ustalonego nią odszkodowania w pełnej wysokości pomimo dokonania wypłaty w części odszkodowania. Powołanie się przez Ministra Infrastruktury w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , że decyzja organu I instancji w tej części jest prawidłowa ponieważ w sprawie ma zastosowanie przepis art. 132 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w ocenie skarżącego nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa oraz stanie faktycznym sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny i Sąd, akceptując ustalenie faktyczne organu w zaskarżonej decyzji, dokonał jej kontroli oraz kontroli poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pod względem zgodności z prawem.

W przedmiotowej sprawie zostało ustalone odszkodowanie za przejęta z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość w wysokości [...] zł. Wysokość odszkodowania została ustalona na podstawie wartości przejętej nieruchomości, która to wartość została oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego E.E. w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 14 czerwca 2010 r., zaktualizowanym w dniu 25 sierpnia 2011 r. Organ odwoławczy przeprowadził analizę operatu szacunkowego i stwierdził, że został on sporządzony prawidłowo i jest zgodny z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami ustawy z 10. 04. 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 1004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Sąd tę ocenę operatu szacunkowego w pełni podziela. Również skarżący w toku postępowania przed organami obu instancji nie zgłaszał żadnych uwag i zastrzeżeń do tego operatu. Także skarga, mimo że została wniesiona na całą decyzję Ministra Infrastruktury i wnosi o jej uchylenie, nie zawiera żadnych zarzutów do tego operatu szacunkowego jak i nie kwestionuje wysokości odszkodowania ustalonego w decyzji na podstawie tego operatu. Z tych względów Sąd uznał, że skarga w części odnoszącej się do wysokości ustalonego odszkodowania jest bezzasadna i podlega oddaleniu.

Natomiast Sąd podziela zarzuty skargi odnoszące się do tej części zaskarżonej decyzji, w której organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu I instancji w jej pkt 3 tj. zobowiązującym Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłacenia odszkodowania w pełnej wysokości, ustalonej w tej decyzji tj. w kwocie [...] zł bez uwzględnienia, bezspornej w sprawie, okoliczności wcześniejszego wypłacenia dotychczasowemu właścicielowi przejętej nieruchomości, z tego tytułu, odszkodowania w wysokości [...] zł. Odszkodowanie to zostało wypłacone w trybie art. 18 a ustawy z 10. 04. 2003 r. o szczególnych zasadach (...), który dawał wywłaszczonemu prawo do otrzymania odszkodowania pomimo, że decyzja odszkodowawcza nie była jeszcze ostateczna. Odszkodowanie w wypłaconej wysokości [...] zł. zostało ustalone nieostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] czerwca 2008 r., następnie uchyloną. Nie zmienia to jednak faktu, że na poczet należnego W.K. odszkodowania z tytułu przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, ta kwota przez zobowiązanego do odszkodowania została wypłacona. W sytuacji więc, gdy następnie doszło do zwiększenia odszkodowania do kwoty [...] zł zobowiązany do odszkodowania winien jest wypłacić tylko różnicę, a nie ponownie wykonać zobowiązanie w całości. W części bowiem, w jakiej zobowiązanie zostało już wykonane, wygasło i nie może być dochodzone ponownie.

Wskazać więc należy, że wypłacenie odszkodowania na podstawie art. 18 a ustawy z 10. 04. 2003 r. o szczególnych zasadach (...) daje podstawę do tego by przy ponownym orzekaniu w sprawie odszkodowania została uwzględniona kwota uprzednio już wypłacona w ramach tego postępowania.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że w sprawie nie ma zastosowania art. 132 ust. 3 a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Właśnie z powołaniem się na ten przepis organ uznał, że brak jest podstaw do tego aby orzekać w decyzji o obowiązku zwrotu odszkodowania wypłaconego na podstawie wcześniejszej decyzji, gdyż w ocenie organu, obowiązek ten powstaje z mocy samego prawa.

Racje ma skarżący twierdząc, że przepis ten w ogóle nie ma zastosowania do stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Obowiązek zwrotu odszkodowania, o jakim stanowi powołany art. 132 ust. 3a, dotyczący sytuacji, gdy odszkodowanie się nie należy a zostało wypłacone na podstawie decyzji, która następnie została uchylona lub stwierdzono jej nieważność. Natomiast w rozpoznawanej sprawie odszkodowanie W.K. przysługujące co do zasady więc nie ma podstaw do tego by powstał obowiązek zwrotu odszkodowania wcześniej wypłaconego z tego tytułu.

Ale brak jest również jakichkolwiek podstaw prawnych do wypłacenia jeszcze raz całej kwoty odszkodowania. Nieuwzględnienie powyższego uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji w części zobowiązującej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości ustalonej zaskarżoną decyzją, tj. w kwocie [...] zł bez uwzględniania w tej części decyzji, że część tego odszkodowania w wysokości [...] zł została już wypłacona uprawnionej.

Zaskarżona decyzja, w uchylonej części, zapadła więc z naruszeniem art. 132 ust. 3a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152, art. 151 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.