Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1196/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 223 par. 2 pkt 1, art. 162 par. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 2651
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 lipca 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.59.2022/IB UNP: 2401-22-168310 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do lipca 2018 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 lipca 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.59.2022/IB UNP: 2401-22-168310 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS, organ), działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 2 lit. a, art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 z późn. zm., dalej: o.p.), odmówił K. M. (dalej: skarżąca, strona), przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US) z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za:

- kwiecień 2018 r. w kwocie 5.824 zł,

- maj 2018 r. w kwocie 5.272 zł,

- czerwiec 2018 r. w kwocie 5.741 zł,

- lipiec 2018 r. w kwocie 4.805 zł.

W uzasadnieniu postanowienia DIAS przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną.

Decyzją z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr [...] organ I instancji określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do lipca 2018 r.

Decyzja ta została wysłana do strony na adres: ul. [...], [...] G., który wynikał z informacji pozyskanych z aplikacji SeRCe i wskazany przez stronę jako adres do doręczeń. Organ zaznaczył, że pod tym adresem strona dokonywała także odbioru korespondencji w toku postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia 12 kwietnia 2022 r.

Pismem z dnia 6 czerwca 2022 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zawarła również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia powyższego wniosku poprzez wskazanie kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz wskazanie okoliczności, które były bezpośrednio związane z niedotrzymaniem terminu, uprawdopodabniają brak winy w naruszeniu terminu.

W odpowiedzi strona w piśmie z dnia 6 lipca 2022 r. poinformowała, iż nie wiedziała o istnieniu decyzji, nie otrzymała żadnego awiza. Zaznaczyła, że pod adresem, na który została skierowana korespondencję prowadzi działalność gospodarczą. Znajdują się tam również biura R. i w dni robocze w godzinach od 7:30 do 16:00 zarówno w biurze, w którym prowadzi działalność jak również w biurach R. przebywają pracownicy. Zaznaczyła, że nie jest w stanie określić kiedy ustała przyczyna uchybienia terminowi do złożenia odwołania, z uwagi na brak informacji kiedy pozostawiono domniemane awizo do odbioru korespondencji. Podniosła przy tym, że informację o decyzji organu I instancji dowiedziała się kiedy komornik skarbowy zablokował jej konta bankowe.

Do ww. pisma strona załączyła oświadczenia dwóch pracowników firmy, z których wynika, że w okresie kwiecień - maj 2022 r. przebywali oni w dni robocze w biurze firmy przy ulicy [...] w G.. W tym czasie nikt nie dostarczał dla strony korespondencji, ani nie pozostawił awiza do odbioru korespondencji.

Zdaniem DIAS analiza zaistniałego stanu faktycznego i prawnego oraz aktualnie obowiązującego orzecznictwa jednoznacznie wskazuje, że argumenty podniesione w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie mogą zostać przyjęte i być podstawą przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Na wstępie zaznaczył, iż. decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w dniu 29 kwietnia 2022 r. w trybie art. 150 § 4 o.p., co stwierdzono postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 lipca 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.58.2022/IB, zatem termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji rozpoczął się w dniu 30 kwietnia 2022 r. i upłynął z dniem 13 maja 2022 r.

Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia zostało złożone dopiero w dniu 6 czerwca 2022 r., a zatem po upływie przewidzianego prawem terminu do wniesienia odwołania.

W dalszej kolejności DIAS zacytował treść art. 223, art. 162, art. 163 § 2 o.p., wskazując przy tym, że powołane przepisy nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i możliwe jest wyłącznie przy kumulatywnym spełnieniu ustawowych przesłanek, do których należą:

1. uchybienie terminowi,

2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 162 § 2),

3. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi (art. 162 § 1),

4. dokonanie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 2).

Powołując się w dalszej części na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ zaznaczył, że warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania.

DIAS uznał, że strona dopełniła warunki wymienione w punktach 1, 2 i 4 art. 162 o.p., to jednakże pozostaje do rozpatrzenia kwestia uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminu.

W ocenie organu odwoławczego strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Za tego rodzaju uprawdopodobnienie nie można bowiem uznać gołosłownego argumentu o braku awiza oraz twierdzeń o tym, iż w biurze stale jest ktoś obecny i że do tej pory nie miała miejsca sytuacja braku odbioru korespondencji.

Jak bowiem szczegółowo opisano w postanowieniu z dnia 29 lipca 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.58.2022/IB, stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, potwierdzenie odbioru jako dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości tego co zostało w nim potwierdzone. Domniemanie to może zostać obalone, tym niemniej strona nie przedstawiła w tym zakresie dowodu przeciwnego wskazującego na uchybienia w doręczeniu omawianej korespondencji, np. dokumentu o stwierdzeniu uchybień przez operatora pocztowego, a z pisma z dnia 6 lipca 2022 r. nie wynika także, by podjęła ona jakiekolwiek kroki w celu uzyskania takiego dokumentu np. w drodze złożenia reklamacji dotyczącej doręczenia przedmiotowej korespondencji.

Za niewiarygodne przy tym DIAS uznał twierdzenia zawarte w piśmie z dnia 6 lipca 2022 r., że w biurze firmy w godzinach pracy zawsze jest ktoś obecny i do tej pory nie miała miejsca sytuacja braku odbioru korespondencji pod wskazanym adresem. Podkreślił, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż w toku postępowania kilkukrotnie pod wskazanym adresem nie zastano osoby uprawnionej do odbioru korespondencji i po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zwracano ją organowi pierwszej instancji.

Organ zaznaczył, iż w sytuacji wadliwego doręczania korespondencji (braku pozostawiania awizo) strona winna podjąć czynności wobec operatora pocztowego w celu usunięcia ewentualnych nieprawidłowości, w szczególności wobec trwającego wobec strony postępowania podatkowego.

Dodatkowo DIAS podniósł, że Poczta Polska S.A. Biuro Wsparcia Klientów, w odpowiedzi na reklamację dotyczącą przesyłki poleconej zawierającej decyzję organu I instancji poinformowała, iż przesyłka była dwukrotnie awizowana. Dodatkowo wskazał, że formularz powtórnego zawiadomienia jest generowany z systemu informatycznego, na którym widnieją informacje w zakresie: nazwy i adresu placówki awizacyjnej i godzin urzędowania.

Wynika z tego zatem jednoznacznie, iż twierdzeniom strony o braku awiza, przeczą wyjaśnienia Poczty Polskiej S.A., natomiast zaistniała niejednokrotnie okoliczność braku odbioru korespondencji kierowanej na adres biura przy ul. [...] w G., wynika jednoznacznie z akt postępowania podatkowego zakończonego decyzją organu I instancji.

Powyższe w ocenie DIAS przeczy więc argumentacji o stałej obecności w biurze osoby upoważnionej do odbioru korespondencji.

W niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka wskazana w pkt 3, co oznacza brak kumulatywnego spełnienia przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Mając na uwadze wszystkie podniesione w sprawie argumenty oraz aktualny stan prawny, DIAS stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 181 o.p. poprzez uznanie za niewiarygodne dowody przedstawione przez skarżącą, tj. oświadczenia jej dwóch pracowników, z których jednoznacznie wynika, że w okresie kwiecień - maj 2022 r. przebywali w dni robocze w biurze firmy przy ul. [...] w G. i w tym czasie nikt nie pozostawiał dla skarżącej korespondencji, ani awiza do odbioru korespondencji oraz uznanie za niewiarygodne i niewystarczające podane przez skarżącą motywy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania;

- art. 13 § 1 pkt 2 lit. a o.p., art. 162 § 1 i § 2 o.p. oraz art. 163 § 2 o.p. poprzez błędne przyjęcie, że argumenty podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie mogą zostać przyjęte i być podstawą do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania;

- art. 144 § 1c o.p. w zw. z art. 148 § 2 o.p. w zw. z art. 149 o.p. w zw. z art. 150 § 1, 2, 3, 4 o.p. poprzez błędne przyjęcia przez organ II instancji, że skarżącej została skutecznie doręczona, za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A., pod adres prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, decyzja organu I instancji, w trybie art. 150 § 4 o.p.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

- dopuszczenie dowodu z dokumentu tj. skargi na nienależyte działanie Poczty Polskiej S.A. z dnia 24 sierpnia 2022 r., tj. nie doręczenie decyzji organu I instancji w prawidłowy sposób, w tym niepozostawienia awiza w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej;

- uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji w całości;

- zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przewidzianych.

W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła, że nie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż strona złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dokonała tego niezwłocznie po tym, jak dowiedziała się w dniu 1 czerwca 2022 r. o zablokowaniu rachunku bankowego.

W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła, że operator pocztowy nienależycie wykonał swoje obowiązki. Powołała się na argumenty wskazane w piśmie z dnia 6 lipca 2022 r. Ponadto wskazała, że już wielokrotnie zdarzały się sytuacje, w której dopiero, gdy strona udała się na pocztę dowiedziała się, że jest do niej jakaś przesyłka, pomimo braku pozostawienia przez listonosza awiza i pomimo tego, że zawsze jest ktoś obecny w jej biurze. Zaznaczyła, że listonosze wielokrotnie, nie tylko w sytuacji skarżącej, ale również ma to miejsce w innych biurowcach w G., nie wypisują awiz, gdyż tłumaczą to dużą ilością listów i brakiem czasu. Taką okoliczność trudno udowodnić w drodze reklamacji skierowanej do Poczty.

Odnosząc się do wskazań organu dotyczących wielokrotnego zwrotu pism adresowanych do strony w toku postępowania, skarżąca podniosła, że organ nie zwrócił uwagi, iż pisma, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie skutkują zajęciem rachunku bankowego firmy i skarżąca nie mogła dowiedzieć się o tym, że takich pism nie otrzymała. Skarżąca dowiedziała się o decyzji organu I instancji, gdy organ egzekucyjny zajął jej firmowy rachunek bankowy.

Tym samym w ocenie skarżącej, organ naruszył art. 181 o.p. poprzez uznanie za niewiarygodne dowodów przedstawionych przez skarżącą, tj. oświadczenia dwóch pracowników, jak również za niewystarczające wskazane przez nią motywy uchybienia terminowi bez jej winy.

Ponadto organ II instancji naruszył art. 13 § 1 pkt 2 lit. a o.p., art. 162 § 1 i § 2 o.p. oraz art. 163 § 2 o.p. bowiem skarżąca uprawdopodobniła fakt uchybienia terminowi bez swojej winy, wskazała przyczyny uchybienia terminowi i przedstawiła dowody w postaci oświadczeń pracowników. Dowodu w niniejszej sprawie nie powinny natomiast stanowić reklamacja organu I instancji i odpowiedź na tę reklamację, nie zostało w nich bowiem wskazane, że skarżąca nie otrzymała awiz przesyłki pocztowej. Nie przedstawiono także próby doręczenia przesyłki, którą wskazano we wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem skarżącej zbadanie okoliczności faktycznych nie nastąpiło według obiektywnych mierników staranności, jakich można wymagać od organu, czym naruszono zasadę zaufania obywatela do organów państwowych. Zwłaszcza w sytuacji, gdy strona działała bez profesjonalnego pełnomocnika.

Wobec powyższego skarżąca uznała, że organ naruszył art. 144 § 1c o.p. w zw. z art. 148 § 2 o.p. w zw. z art. 149 o.p. w zw. z art. 150 § 1, 2, 3, 4 o.p., poprzez błędne przyjęcie, że decyzja organu I instancji została skutecznie skarżącej doręczona, za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A., pod adres prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, w trybie art. 150 § 4 o.p.

Końcowo wskazała, że skarżąca z uwagi na to, iż operator pocztowy nie doręczył jej przesyłki poleconej, ani nie pozostawił awiza w miejscu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej oraz z uwagi na to, że organ II instancji wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w dniu 25 sierpnia 2022 r. a następnie w dniu 31 sierpnia 2022 r., złożyła do operatora pocztowego skargę na nienależyte działanie Poczty Polskiej S.A.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Dodatkowo organ uznał, iż nie do zaakceptowania jest twierdzenie zawarte w skardze, jakoby zbadanie przez organ okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie nie nastąpiło według obiektywnych mierników staranności, przez co naruszono zasadę zaufania do organów podatkowych. Podniósł, że oceny spełnienia/niespełnienia przez stronę przesłanek wskazanych w art. 162 o.p., w tym w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, dokonał w oparciu o dokument urzędowy jakim jest potwierdzenie odbioru (a domniemania jego prawidłowości skarżąca nie obaliła), ocenę braku wiarygodności wyjaśnień zawartych w jej piśmie z dnia 6 lipca 2022 r. w zestawieniu z ustaleniami dotyczącymi odbioru przez nią (jej pracowników) korespondencji w trakcie trwającego postępowania podatkowego, oceny jej zaniechań wobec Poczty z uwagi na wskazywaną kwestię braku awizowania przesyłek oraz wyjaśnień operatora pocztowego w zakresie czynności doręczenia przesyłki, stosując w tym zakresie zasady wynikające z art. 191 o.p.

Zaznaczył, że twierdzenia w skardze kwestionujące dowód w postaci odpowiedzi na reklamację z powodu braku opisania w wystąpieniu organu, że skarżąca nie otrzymała awiz (co należało dopiero stwierdzić m.in. na podstawie odpowiedzi Poczty), jak również gołosłowne twierdzenia jakoby listonosze nie wypisywali awiz tłumacząc się tym, że mają za dużo listów i nie mają na to czasu - nie zasługują na uwzględnienie, gdyż operator pocztowy odpowiedzi na reklamację udzielił na podstawie systemu śledzenia przesyłek oraz informacji uzyskanej z Urzędu Pocztowego G., co uzasadnia twierdzenie, iż brak awizowania przesyłek winien zostać odnotowany (zwłaszcza, że formularz powtórnego zawiadomienia generowany jest z systemu informatycznego, zatem brak jego wygenerowania byłby w tym systemie z pewnością uwidoczniony).

W piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie następujących dowodów:

1. oświadczeń pracowników skarżącej;

2. skargi na nienależyte działanie Poczty Polskiej SA. z dnia 24 sierpnia 2022 r.;

3. odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. na pismo z dnia 16 września 2022 r.;

4. odpowiedzi na pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 20 września 2022 r.;

5. skargi na nienależyte działanie Poczty Polskiej S.A. złożonej w placówce pocztowej;

6. odpowiedzi na zgłoszenie z dnia 24 października 2022 r.;

7. odwołania od odpowiedzi na reklamację z dnia 28 października 2022 r.;

8. odpowiedzi na pismo z dnia 2 grudnia 2022 r.

Zdaniem skarżącej powyższe dokumenty pozwalają stwierdzić, że nie doszło do doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji, a organ naruszył przepisy postępowania dotyczące domniemania doręczenia decyzji, przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, w tym w szczególności: art. 181, poprzez uznanie za niewiarygodne przedstawionych przez skarżącą oświadczeń pracowników, art. 144 § 1 c w zw. z art. 148 § 2 w zw. z art. 149 w zw. z art. 150 § 1, 2, 3, 4, poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja została skutecznie doręczona, złożenie skargi na nienależyte działanie Poczty Polskiej S.A., nieuwzględnienie skargi przez Pocztę Polską S.A., pomimo przedstawienia przez skarżącą argumentów świadczących o braku doręczenia decyzji, ponowną reklamację na usługę pocztową, ponowne nieuwzględnienie reklamacji, brak rozważenia przez Pocztę Polską S.A. zastanego stanu faktycznego, bezpodstawne uznanie doręczenia decyzji, nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego przez Pocztę Polską S.A. w sprawie ustalenia czy podjęto próbę doręczenia przesyłki zawierającej decyzję, brak fizycznego doręczenia przesyłki i/lub awiza przez pracownika Poczty Polskiej S.A., brak możliwości podjęcia ochrony swoich praw przez skarżącą, naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej przez organ.

W dalszej części pisma skarżąca wskazała na przesłanki stanowiące podstawę przeprowadzenia postępowania dowodowego w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia 5 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt [...] o umorzeniu dochodzenia prowadzonego przeciwko stronie. W ocenie skarżącej, umorzenie postępowania karno-skarbowego daje duże prawdopodobieństwo, że stwierdzenie uchybienia terminu oraz nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania, spowoduje utrzymanie w mocy niezgodnej z prawem decyzji, opartej na przesłankach, które w rzeczywistości nie zaistniały, pozostanie wadliwej decyzji w obrocie prawnym, uniemożliwienie stronie obrony jej praw, naruszenie zasady sprawiedliwości i budzenia zaufania do organów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji, w toku postępowania, nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia zauważyć należy, że podstawą jego wydania było założenie organu, iż doszło do skutecznego doręczenia decyzji Naczelnika US z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr [...] określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, która została doręczona w trybie doręczenia zastępczego.

W ocenie Sądu, DIAS nie dokonał wystarczająco wnikliwej oceny skuteczności doręczenia decyzji Naczelnika US z dnia 12 kwietnia 2022 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, w kontekście całej regulacji zawartej w rozdziale 5, dziale IV Ordynacji podatkowej.

Stosownie do art. 151 § 1 o.p., osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej, pisma doręcza się w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji lub prokurentowi. Przepisy art. 146, art. 148 § 2 pkt 1 oraz art. 150 i art. 150a o.p. stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 150 § 1 o.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.

Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).

Nie może być uznane za doręczone w trybie art. 150 o.p. pismo, w którym błędnie wpisano adres odbiorcy albo gdy z treści potwierdzenia odbioru nie wynika: przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 § 1 i art. 149 o.p.; czy zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 o.p.; czy upłynął czternastodniowy okres przechowywania przesyłki.

Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki rejestrowej w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j., Dz. U. z 2018 r., poz. 2188) ma moc dokumentu urzędowego, lecz wyłącznie w przypadku, gdy została zachowana określona ustawowo procedura doręczenia – w tym procedura ustanowiona w art. 150 o.p.

Dla uznania, że decyzja/postanowienie zostały skutecznie doręczone w trybie art. 150 o.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa/pracownik organu podatkowego lub inna upoważniona osoba, zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Wszelkie adnotacje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W sytuacji gdy adnotacje te nie spełniają wymogów określonych w art. 150 § 1 i 2 o.p. dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości, np. przez wystąpienie do odpowiedniej placówki pocztowej o przekazanie stosownych informacji związanych ze sposobem doręczenia przesyłki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. I FSK 11/11; z dnia 2 grudnia 2012 r., sygn. I FSK 123/11, z dnia 27 marca 2019 r., sygn. I FSK 479/17, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W aktach administracyjnych znajduje się przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika US z dnia 12 kwietnia 2022 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług. Druk potwierdzenia odbioru uzupełniony został częściowo w pkt 2, tj. zakreślono ten pkt, z którego wynika, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki w sposób wskazany w pkt 1 (adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy) pismo pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata, przy czym w tym punkcie nie uzupełniono danych placówki pocztowej ani daty pozostawienia zawiadomienia. Wskazano jedynie, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono pod wskazanym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej adresata.

Druk potwierdzenia odbioru został uzupełniony w pkt 3 (dotyczącym powtórnego awizowania przesyłki w ramach powyższego trybu doręczenia) gdzie wskazano dzień 15.04.22 r.

Natomiast w pkt 4, który dotyczy odrębnego trybu doręczania opisanego w art. 150a o.p. (na adres skrytki pocztowej) wskazano dzień 25.04.22 r. jako datę powtórnego awizowania.

Powyższe wskazuje, że potwierdzenie odbioru przesyłki zostało wypełnione w sposób niejednoznaczny, tj. nie wskazuje w pkt 2 daty pierwszego awizowania oraz danych placówki pocztowej, w pkt 3 wskazuje datę powtórnego awizowania przedmiotowej przesyłki doręczanej w trybie określonym w pkt 2 formularza (druku) tego potwierdzenia (art. 150 o.p.), a w pkt 4 sugeruje zastosowanie w tej sprawie trybu określonego w art. 150a o.p., nie wskazując daty pierwszego awizowania, a podając datę powtórnego awizowania w tym trybie.

Skarżąca natomiast w piśmie uzupełniającym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie w skardze kwestionuje prawidłowość doręczenia spornej przesyłki, podnosząc w szczególności argumentację wskazującą na wadliwość zawiadomienia jej o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej.

Poczta Polska w piśmie z dnia 24 października 2022 r. wskazała, że "czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania. Zweryfikowanie przebiegu kwestionowanych zdarzeń jest zatem możliwe jedynie w chwili ich wystąpienia, a późniejsze bezsporne ustalenia stanu faktycznego i określenie wszystkich zdarzeń związanych z awizacją danej przesyłki nie jest możliwe", nie wyjaśnia jednak w żaden sposób powyżej opisanych niejasności wynikających z druku potwierdzenia odbioru spornej przesyłki, związanych z zastosowanym trybem doręczenia. Stanowisko Poczty Polskiej o całkowitej bezcelowości dalszego wyjaśniania zdarzeń związanych z awizacją przedmiotowej przesyłki.

W ocenie Sądu zatem fakt niezastosowania w sposób rzetelny przez operatora pocztowego procedury dotyczącej trybu doręczenia, o którym mowa w art. 150 o.p., powoduje, że nie można mówić o spełnieniu warunków określonych w tymże przepisie uzasadniających przyjęcie domniemania doręczenia, gdyż wadliwość w postaci niewskazania w stosownej rubryce (ani w pkt 2 ani w pkt 4) na potwierdzeniu odbioru, daty pierwszego awizowania przesyłki, a wskazanie dwóch dat powtórnego awizowania w pkt 3 (przy doręczeniu w trybie określonym w pkt 2) oraz w pkt 4, powoduje wątpliwości w zakresie prawidłowości dokonania czynności przez operatora pocztowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2019 r., sygn. I FSK 479/17, opubl. w CBOSA).

Wbrew stanowisku organu, że w toku postępowania kilkakrotnie pod wskazanym adresem nie zastano osoby uprawnionej do odbioru korespondencji i po dwukrotnym awizowaniu przesyłki zwracano ją organowi pierwszej instancji, taka sytuacja miała miejsce dwukrotnie, natomiast w czterech przypadkach przesyłki zostały odebrane. Zwrócić należy jednak uwagę, że w przypadku przesyłki doręczonej w dniu 1 lutego 2022 r., ten sam doręczyciel, który miał podejmować próbę doręczenia decyzji Naczelnika US, wskazał że przesyłkę odebrać miał "pełnoletni domownik" w sytuacji gdy doręczenie miało miejsce w biurze skarżącej, a odbierającym był jej pracownik, a nie "domownik". Już tylko ta okoliczność świadczy, że nieprawidłowości w doręczaniu korespondencji na adres skarżącej, nie ograniczały się tylko do jednego przypadku, kiedy to doręczeniu miała podlegać przedmiotowa decyzja Naczelnika US.

Zgodnie z art. 212 o.p. decyzja staje się wiążąca dla organu dopiero w momencie doręczenia jej stronie. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. FPS 10/00 (opubl. w CBOSA), NSA wskazał, że decyzja procesowa, jako akt zewnętrzny, musi być zakomunikowana stronie. Dopóki nie zostanie zakomunikowania stronie, dopóty jest aktem niewywierającym żadnych skutków. Uzewnętrznienie decyzji w stosunku do strony stwarza nową sytuację procesową, np. możliwość wniesienia odwołania (zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2017 r., sygn. II FSK 3336/16, opubl. w CBOSA).

Decyzja Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr [...], określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, nie została doręczona skarżącej i nie weszła do obrotu prawnego. W konsekwencji, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, zatem organ odwoławczy niezasadnie wydał postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, skoro termin nie został uchybiony, które to postanowienie tym samym wymagało jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Dopiero prawidłowe doręczenie decyzji skarżącej, otworzy jej drogę do żądania rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Jednym z formalnych warunków decydujących o dopuszczalności wniesienia odwołania jest zachowanie terminu przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Przepis ten stanowi, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się wraz z doręczeniem decyzji. Organ odwoławczy powinien, w oparciu o art. 228 § 1 pkt 1 o.p., wydać postanowienie stwierdzające niedopuszczalność wniesionego odwołania z uwagi na niedoręczenie skarżącej decyzji Naczelnika US z dnia 12 kwietnia 2022 r., przed wniesieniem tego odwołania.

Jednocześnie Sąd wskazuje, że wyrokiem z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. I SA/Gl 1195/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 lipca 2022 r. nr 2401-IOV2.4103.58.2022/IB UNP: 401-22-168301 w przedmiocie uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania.

W tym stanie sprawy, uznając że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a.