Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 468/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Po 671/12 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 listopada 2012r. sygn. akt: III SA/Po 671/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę T. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z [...] marca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

Referując stan sprawy Sąd I instancji podał, że zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P., działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4, art. 28 ust. 3a, art. 32 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. dalej-u.s.u.s.), art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), w zw. z art. 138§1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej-k.p.a.), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy utrzymał w mocy decyzję z [...] grudnia 2011 r. nr [...] odmawiającą T. P. umorzenia zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek.

W dniu 27 października 2011 r. T. P. złożył wniosek o umorzenie należności powstałych w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez zmarłego ojca wnioskodawcy – W. P. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nigdy nie otrzymywał żadnych dóbr finansowych i majątkowych po zmarłym ojcu. Dodatkowo podał, że regularnie opłaca składki na ZUS i nie posiada z tego tytułu zaległości. Oświadczył również, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie jest kontynuacją działalności spadkodawcy.

Decyzją z [...] czerwca 2008r., znak: [...] organ rentowy orzekł, że T. P. jako spadkobierca zmarłego w dniu 21 lutego 2006r. W. P. odpowiada za zobowiązania spadkodawcy powstałe wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. w łącznej kwocie 52.954,22 zł, na które składają się należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz należne koszty upomnienia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. ustalił aktualną wysokość zadłużenia wynikającą z decyzji stwierdzającej odpowiedzialność T. P. za zobowiązania W. P. z tytułu nieopłaconych składek na łączną kwotę 65.758,82 zł, w tym:

1) składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie: składek za okres 07/1999-08/2001,

11/2001-11/2002, 01/2003-03/2004 w kwocie 22.040,46 zł, odsetek wskazanych w decyzji z

[...] czerwca 2008r. w kwocie 17.242,00 zł, odsetek naliczonych po upływie 14 dni od dnia

doręczenia decyzji T. P. do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, tj. za okres od 29 lipca 2008r. do 27 października 2011r. w kwocie 8.404,00 zł, kosztów upomnienia w kwocie 528,00 zł,

2) składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: składek za okres 06/1999-11/2002,

01/2003, 03/2003, 05/2003-11/2004 w kwocie 6.555,54 zł, odsetek wskazanych w decyzji z

[...] czerwca 2008r. w kwocie 4.390,00 zł, odsetek naliczonych po upływie 14 dni od dnia

doręczenia decyzji T. P. do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, tj. za okres od 29 lipca 2008r. do 27 października 2011r. w kwocie 2.497,00 zł, kosztów upomnienia w kwocie 554,40 zł,

3) składek na Fundusz Pracy w zakresie: składek za okres 06/1999-08/2001, 05/2002-

11/2002, 01/2003-03/2004 w kwocie 1.421,22 zł, odsetek wskazanych w decyzji z [...]

czerwca 2008r. w kwocie 1.157,00 zł, odsetek naliczonych po upływie 14 dni od dnia

doręczenia decyzji T. P. do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek, tj. za okres od 29 lipca 2008r. do 27 października 2011 r. w kwocie 538,00 zł, kosztów upomnienia w kwocie 431,20 zł.

Decyzją z [...] grudnia 2011r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. odmówił T. P. umorzenia należności z tytułu składek, nie stwierdzając -na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w szczególności dowodów przedłożonych przez wnioskodawcę oraz informacji zawartych we wniosku o umorzenie i oświadczeniach wnioskodawcy o stanie rodzinnym i majątkowym - przesłanek całkowitej nieściągalności zadłużenia, jak również przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz w art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że w decyzji z [...] grudnia 2011r. wskazano niewłaściwą kwotę zaległości z tytułu składek, tj. 65.758,82 zł. Prawidłowa kwota wynosi 65.854,02 zł. Wyjaśnił przy tym, że powyższa rozbieżność wynikała z podania kosztów upomnienia dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy powstałych wyłącznie po wydaniu decyzji stwierdzającej

odpowiedzialność bez uwzględnienia kosztów upomnienia wynikających z tej decyzji. Koszty upomnienia na FUZ podano w kwocie 554,40 zł, która rzeczywiście powinna wynosić 614,40 zł, a koszty upomnienia na FP zostały wskazane w kwocie 431,20zł, które winny wynosić 466,40 zł. Jednocześnie jednak organ stwierdził, że z uwagi na fakt, iż w postępowaniu w przedmiocie umorzenia zaległości nie bada się zasadności istnienia samych zaległości, a jedynie przesłanki umożliwiające podjęcie ewentualnej decyzji o ich umorzeniu, powyższa nieprawidłowość nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadkach ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek określonych art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych nie można było odnieść się do przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 2 u.s.u.s. (nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości), pkt 4 (nie toczyło się postępowanie likwidacyjne) oraz pkt 4a u.s.u.s. Zakład nie mógł również odnieść się do przesłanki określonej w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. ponieważ zobowiązanym do zapłaty jest T. P., odpowiadający za zobowiązania jako spadkobierca. W stosunku do zadłużenia T. P. dotyczącego należności z tytułu składek nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne i na dzień wydania niniejszej decyzji właściwy organ egzekucyjny nie orzekł o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak składników majątkowych należących do zobowiązanego. Nie można było stwierdzić zaistnienia przesłanki sformułowanej w art. 28 ust. 2 pkt 5 u.s.u.s. ani też stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec W. P. było prowadzone. Nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez spadkodawcę W. P., jednak T. P. wnosi o umorzenie należności z tytułu składek, za które odpowiada na podstawie decyzji stwierdzającej odpowiedzialność spadkobiercy, co oznacza, że należy wykluczyć możliwość zastosowania tego przepisu. Zakład wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach określonych w tym przepisie.

W okolicznościach sprawy nie było podstaw do umorzenia należności na podstawie rozporządzenia. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą I.

w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych, wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych, tynkowania, malowania, szklenia i transportu drogowego towarów. Zobowiązany wykazał, że w 2010 r. uzyskał dochód w wysokości 27.787,50 zł (zgodnie z PIT 36 za 2010). Odnośnie wyniku finansowego za 2011r. przedstawił wyciągi z rachunku firmowego, z których wynika, że w okresie od 06/2011 do 11/2011 odnotował wpływy na łączną kwotę 25.702,50 zł, a obciążenia wyniosły łącznie 30.688,04 zł. Na dzień 29 listopada 2011r. na rachunku bankowym widniało saldo ujemne w kwocie 4.635,42 zł. Ponadto z księgi przychodów i rozchodów za 2011r. wynikało, że zobowiązany za 2011r. uzyskał dochód w kwocie 10.147,61 zł. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. P. zatrudnioną w Zespole Szkół nr [...] w P. ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem w okresie od sierpnia 2011 r. do października 2011r. w wysokości 2.097,60 zł brutto- 527,95 zł netto. T. P. udokumentował wydatki związane z eksploatacją domu, które średnio miesięcznie wynoszą 898,97 zł. Ponadto wskazał, że posiada zobowiązania finansowe: z tytułu kredytu hipotecznego w SANTANDER CONSUMER BANK S.A. w wysokości 208.350,67 zł z miesięczną ratą w kwocie 1.396,53 zł - według oświadczenia do uregulowania pozostała kwota 192.445,99 zł, wobec Nordea Bank Polska z tytułu zaciągniętego kredytu z miesięczną ratą w wysokości 157,48 zł - według stanu na dzień 26 września 2011 r. saldo zadłużenia wynosiło 17.280,00 zł, wobec Sygma Banque w kwocie 2.674,16 zł - saldo zadłużenia według stanu na dzień 15 listopada 2011r. oraz zobowiązania firmowe w łącznej kwocie 4.479,83 zł wobec firmy [...] Instalacje - według stanu na dzień 28 listopada 2011r. Wnioskodawca wskazał, że raty kredytowe reguluje w łącznej wysokości 1.554,01 zł miesięcznie i przy uwzględnieniu składek ZUS oraz udokumentowanych kosztów eksploatacji domu można przyjąć, że łączna kwota obciążeń finansowych T. P. wynosi 3.343,12 zł miesięcznie. Oprócz tego ponosi dodatkowe opłaty regulowane jednorazowo bądź ratalnie, tj. roczny podatek od nieruchomości w wysokości 531,00 zł, roczną opłatę z tytułu OC samochodu w kwocie 684,00 zł, roczną opłatę na poczet polisy na życie - 777,30 zł oraz roczną składkę na poczet ubezpieczenia domu w wysokości 338,00 zł. Ponadto co pięć lat ponosi opłatę na poczet ubezpieczenia od utraty pracy w wysokości 3.000,00 zł. Jest właścicielem samochodu osobowego marki KIA CARNIVAL rok prod. 2000 oraz współwłaścicielem w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej w K. o powierzchni 0,1036 ha, na której w dniu 6 sierpnia 2010 r. dokonano wpisu hipoteki przymusowej kaucyjnej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 52.954,22 zł. Zobowiązany reguluje comiesięcznie opłaty związane z eksploatacją domu, bieżące składki oraz zobowiązania kredytowe i nie udokumentował trudności w ich regulowaniu. Nie wykazał również, by przy uzyskiwanych dochodach posiadał problemy z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, które skutkowałyby trwałym zagrożeniem jego dalszej egzystencji. Organ wyjaśnił, że ewentualne wskazanie

przez wnioskodawcę na trudności w regulowaniu bieżących zobowiązań może jedynie formalnie potwierdzać trudną kondycję finansową zobowiązanego oraz brak środków na spłatę zaległości, a w konsekwencji doprowadzić do uznania, że zapłata należności mogłaby przyczynić się do tego, że osoba zobowiązana nie będzie dysponowała niezbędnymi środkami finansowymi pozwalającymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Organ stwierdził, że zobowiązany nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek sformułowanych w powyższym przepisie prawa. Umorzenie należności z tytułu składek zastrzeżone jest dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się z ciążącego na płatniku zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń. Oceniając sytuację materialną rodziny zobowiązanego, Zakład nie stwierdził zaistnienia przedmiotowych okoliczności, w szczególności z uwagi na fakt, że dłużnik jest osobą w wieku aktywności zawodowej, prowadzącą działalność gospodarczą przynoszącą zyski. Zobowiązany spłaca regularnie zaciągnięty kredyt, Zakład uznał, że umorzenie należności z tytułu składek byłoby w tym przypadku niezasadne, umożliwiając zaspokojenie należności cywilnoprawnych przy jednoczesnej rezygnacji z zaspokojenia należności publicznoprawnych, które co do zasady podlegają zaspokojeniu przed innymi należnościami.

Zobowiązany nie wykazał zaistnienia przesłanki sformułowanej w §3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Powoływał się na trudną sytuację zdrowotną związaną z chorobą serca, kręgosłupa, a także przepukliną pachwinową jednakże nie udokumentowała okoliczności, która skutkowałaby ograniczeniem możliwości pozyskiwania dochodów, o czym świadczy w szczególności fakt prowadzenia przez wnioskodawcę dochodowej działalności gospodarczej. Zobowiązany nie wykazał konieczności sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny w zakresie uniemożliwiającym bądź w znacznym stopniu ograniczającym pozyskiwanie środków niezbędnych do spłaty zadłużenia.

Zakład wyjaśnił, że nie było podstaw do umorzenia należności na podstawie art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wskazując że T. P. jako osoba fizyczna -spadkobierca został zobowiązany do zapłaty należności decyzją z [...] czerwca 2008r., zatem co do należności za okres do 11/2001 nie miały zastosowania przepisy ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych dla przedsiębiorców. Przedmiotowa należność podlega zatem zakresowi zastosowania art. 17 powyższej ustawy.

W skardze na powyższą decyzję T. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. z [...] grudnia 2011r., zarzucając naruszenie:

1) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych

zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, polegające na

zaniechaniu zastosowania wskazanych przepisów, mimo że opłacenie należności z tytułu

składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych

potrzeb życiowych,

2) art. 17 ustawy nowelizującej, polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu,

mimo że przemawia za tym ważny interes skarżącego,

3) art. 6, art. 7, art. 10, art, 15, art. 77, art. 80 k.p.a., polegające na nieuwzględnieniu przy

badaniu obciążeń finansowych skarżącego wydatków regulowanych jednorazowo lub

ratalnie,

4) art. 6, art. 7, art. 10, art. 15, art. 77, art. 80 k.p.a., polegające na odmowie uznania mocy

dowodowej dokumentów medycznych przedłożonych przez skarżącego.

Odpowiadając na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., uznał, że skarga była niezasadna. W pisemnych motywach wyroku Sąd I instancji podał, że stosownie do art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne m.in. w zakresie stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.). W myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie

upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003r.

Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z

którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości

przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29

sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego

można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających

wydatki egzekucyjne.

W myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do §3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę

możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego

zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić

zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle

chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu

umożliwiającego opłacenie należności.

Organ ma możliwość rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym uznanie takie nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy

wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym. Wydanie przez organ decyzji o uznaniowym charakterze powinno poprzedzić poczynienie przez organ ustaleń w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący (art. 77§1 k.p.a.), przy podjęciu przez organ wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tak aby wydana decyzja mogła przekonać podmiot (art. 11 k.p.a.), a zarazem miała na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 k.p.a.). Tak pogłębiona ocena zgromadzonego w sprawie materiału, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej przez organ decyzji (art. 107 k.p.a.).

System kontroli podjętej decyzji uznaniowej przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi-w postaci umorzenia należności.

Zdaniem Sądu I instancji, organ działał prawidłowo, to jest zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w oparciu o który ustalił stan faktyczny, to jest sytuację osobistą i majątkową skarżącego, a te ustalenia zasadniczo nie były przez skarżącego kwestionowane. Zakład prawidłowo stwierdził, że w przypadku skarżącego nie zachodziły przypadki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ponieważ zobowiązany żyje, prowadzi działalność gospodarczą, nie zgłaszał wniosku o ogłoszenie upadłości, nie było prowadzone postępowanie likwidacyjne, a wysokość zadłużenia przekracza kwotę kosztów upomnienia, ponadto wobec zobowiązanego aktualnie nie jest prowadzona egzekucja administracyjna i dotąd nie stwierdzono jej bezskuteczności z uwagi na brak majątku, nie można również stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe nie było przy tym kwestionowane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym ani sądowym oraz nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału sprawy.

W sprawie nie zaistniały przesłanki z §3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia, ponieważ zobowiązany prowadzi działalność gospodarczą (nie nastąpiło jej zaprzestanie i to wskutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia), a jednocześnie uzyskuje dochód, z którego możliwe jest egzekwowanie należności, jak również nie wykazał przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego

opłacenie należności. W tym miejscu należy zauważyć, że pomimo stwierdzenia w zaskarżonej decyzji, że organ nie uwzględnił przedłożonych przez stronę kserokopii dokumentacji medycznej, z rozważań zawartych w uzasadnieniu decyzji wynika jednak, że organ wziął pod uwagę okoliczności wynikające z tejże dokumentacji i rozważył je z punktu widzenia przesłanki wynikającej z §3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia. Wskazał bowiem, że strona powołała się na trudną sytuację zdrowotną związaną z chorobą serca, kręgosłupa, a także przepukliną pachwinową. Nie kwestionując tych okoliczności organ stwierdził jednak, że strona nie wykazała, ażeby skutkowały one ograniczeniem możliwości pozyskiwania dochodów, o czym świadczy w szczególności fakt prowadzenia przez wnioskodawcę dochodowej działalności gospodarczej. Takie stwierdzenie jest przy tym uprawnione także w świetle przedłożonej przez skarżącego dokumentacji medycznej.

Skarżący nawiązywał do przesłanki z §3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, wskazując, że po uwzględnieniu ponoszonych przez niego wydatków, w tym kosztów kredytów oraz bieżących zobowiązań i opłat, uiszczenie należności wobec ZUS pozbawiłoby możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodzinę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie stwierdził zaistnienia także tej przesłanki w niniejszej sprawie, a stanowisko to w ocenie Sądu również jest prawidłowe.

Skarżący uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, które w 201 Or. wyniosły 27.787,50 zł, a w 2011r. 10.147,61 zł. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która z tytułu wykonywanej pracy uzyskuje dochód w wysokości 1.527,95 zł netto. Wnioskodawca, zgodnie z oświadczeniem i przedłożonymi dokumentami średnio miesięcznie ponosi wydatki związane z eksploatacją domu w kwocie ok. 898,97 zł. Reguluje zobowiązania wobec banków z tytułu kredytów oraz zobowiązania firmowe wobec prywatnego wierzyciela. Według oświadczenia skarżącego raty kredytowe miesięcznie wynoszą 1.554,01 zł. Organ stwierdził, że łącznie wydatki te wynoszą 3.343,12 zł miesięcznie. Organ ustalił, że strona ponosi dodatkowe opłaty regulowane jednorazowo bądź ratalnie, tj. roczny podatek od nieruchomości w wysokości 531,00 zł, roczną opłatę z tytułu OC samochodu w kwocie 684,00 zł, roczną opłatę na poczet polisy na życie - 777,30 zł oraz roczną składkę na poczet ubezpieczenia domu w wysokości 338,00 zł, a co pięć lat strona ponosi opłatę na poczet ubezpieczenia od utraty pracy w wysokości 3.000,00 zł. Organ wziął zatem pod uwagę wszystkie wskazane przez niego wydatki, w tym z tytułu opłat ponoszonych jednorazowo lub nieregularnie, pomimo że nie doliczył ich do ustalonej kwoty średnich wydatków miesięcznych, co nie świadczy o ich pominięciu przy ustalaniu sytuacji materialnej skarżącego.

Uwzględniając całokształt okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego organ prawidłowo, zdaniem Sądu, stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można mówić o zaistnieniu przesłanki z §3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Skarżący reguluje wszystkie

bieżące zobowiązania związane z eksploatacją domu i bieżącym utrzymaniem oraz zobowiązania publicznoprawne, a także zobowiązania wobec prywatnego wierzyciela związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący nie wykazał trudności w ich regulowaniu, ani tym bardziej konieczności korzystania z pomocy państwa (pomocy społecznej). Przeważająca część wydatków skarżącego jest przeznaczona na regulowanie zobowiązań cywilnoprawnych wobec banków (z tytułu trzech kredytów) oraz prywatnego wierzyciela. W związku z tym należy podkreślić, że ponoszenie ciężarów o charakterze cywilnoprawnym nie może uzasadniać umorzenia zobowiązań z tytułu zaległych składek, gdyż te ostatnie jako należności publicznoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed innymi wierzytelnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). W przeciwnym razie dochodziłoby bowiem do naruszenia zasady powszechności i równości w obowiązku ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Niewątpliwie zatem w tej sytuacji skarżący w pierwszej kolejności winien dążyć do ustalenia takich warunków spłaty kredytów (odroczenie terminu spłaty, obniżenie wysokości rat kredytowych itp.), które umożliwiłyby mu uiszczanie należności z tytułu zaległych składek. W tym miejscu należy również podkreślić, że bez znaczenia z punktu widzenia przesłanek umorzenia pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że przedmiotowe zaległości składkowe powstały w związku z działalnością gospodarczą jego zmarłego ojca, a skarżący nie miał z nią nic wspólnego oraz że nie odziedziczył po nim żadnego majątku. Wskutek wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego jako spadkobiercy za te zaległości, skarżący odpowiada za nie jak za własne zobowiązania publicznoprawne. W tej sytuacji skarżący jako zobowiązany z tytułu należności publicznoprawnych, powinien przede wszystkim dążyć do ich regulowania zgodnie z zasadą powszechności i równości ponoszenia świadczeń publicznoprawnych. Natomiast wszelkie ulgi, w tym umorzenie należności, stanowią wyjątek od tej zasady i są przywilejem dla osób zobowiązanych, a ich zastosowanie powinno być ograniczone do sytuacji rzeczywiście wyjątkowych. Niezależnie od powyższego należy jedynie dodatkowo wskazać, że skarżący dla złagodzenia skutków ponoszenia tych ciężarów publicznoprawnych może również ubiegać się o ewentualne rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności należności z tytułu zaległych składek.

Skarżący oprócz dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę żony, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, posiada również majątek w postaci samochodu osobowego marki KIA CARNIN/AL, rok prod. 2000 oraz nieruchomości o powierzchni 0,1036 ha, na której dokonano zabezpieczenia hipotecznego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (hipoteka przymusowa kaucyjna w kwocie 52.954,22 zł).

Zasadnie organ stwierdził, że nie ma podstaw do umorzenia należności, stwierdzając że w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia i uznając, że istnieją

realne szansę na wyegzekwowanie należności, choćby w dłuższej perspektywie czasowej. Dłużnik jest bowiem osobą w wieku aktywności zawodowej i prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi zyski. Nie wykazał przy tym, by podnoszone przez niego problemy zdrowotne w jakikolwiek sposób wpływały na obniżenie jego efektywności zawodowej w ramach prowadzonej działalności. Ponadto żona skarżącego, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymuje dochód z wynagrodzenia za pracę. Uzyskiwane dochody pozwalają skarżącemu na regulowanie stosunkowo wysokich obciążeń cywilnoprawnych, które nie powinny być zaspokajane przed należnościami z tytułu zaległych składek jako zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Jednocześnie gwarancją realizacji tychże należności jest ustanowione zabezpieczenie hipoteczne.

Skarżący T. P. działając przez pełnomocnika adwokata zaskarżył powyższy wyrok w całości. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. zarzucił:

1. na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn, Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.

dalej-p.p.s.a.)-tj. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 17 ustawy nowelizującej wzw

z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia-polegające na błędnej wykładni

wskazanych przepisów i przyjęciu, iż przesłanka ważnego interesu określona w art. 17

ustawy nowelizującej, jest tożsama z przesłanką stanowiącą podstawę umorzenia składek

określoną w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia,

2. na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszenie przepisów postępowania

w postaci art. 1§1 oraz §2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

(Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm. dalej-p.u.s.a.) w zw z art. 3§1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 145§1

pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. mającym wpływ na wynik niniejszej sprawy a polegającym na

niezastosowaniu wskazanych przepisów i zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji, mimo,

iż Sąd winien był uchylić zaskarżoną decyzję, albowiem nosiła ona cechy dowolności i nie

mieściła się w granicach uznania administracyjnego ponieważ nie zawierała przekonującego

i jasnego uzasadnienia zarówno co do prawa (art. 17 ustawy nowelizującej w zw z art. 28

ust. 3a u.s.u.s. i §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) jak i co faktów oraz nie została wydana po

wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 7, art. 77 i

art. 80k.p.a.).

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w P. (art. 185§1 p.p.s.a.), zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu niezbędnych kosztów

postępowania kasacyjnego w tym wynagrodzenia adwokackiego ustalonego wg norm przepisanych i wykazanych wydatków adwokata.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie sporządzono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 183§1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w tej sprawie nie występują.

Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zrzucono naruszenie art. 145§1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw z art. 1§1 i §2 p.u.s.a. oraz naruszenie art. 3§1 i 2 pkt 1 p.p.s.a.

Naruszenie art. 1§1 i §2 p.u.s.a., czy art. 3§1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. ma co do zasady miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Art. 1§2 p.u.s.a. określa ogólny wzorzec, według którego kontrola ta ma być wykonana - jest nim co do zasady zgodność z prawem. Wykazując naruszenie tego przepisu strona może też wywodzić, że Sąd niezasadnie wyszedł poza kryterium kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (tzn. wskazać, że nie zaistniał przypadek, w którym "ustawy stanowią inaczej"). Na żaden z tych sposobów naruszenia art. 1 §1 i §2p.u.s.a. autor rozpatrywanej skargi kasacyjnej nie wskazał.

Warto zauważyć, że stanowisko orzecznictwa co do możliwości stwierdzenia naruszenia art. 1 p.u.s.a. jest ugruntowane i nie wynika z niego możliwość uwzględnienia zarzutu

postawionego w tym względzie w rozpatrywanej skardze kasacyjnej. Przykładowo można tu wskazać na następujące wyroki NSA: z 24 maja 2011r. sygn. akt: II GSK 555/10 ("Naruszenie art. 1§1 i §2 p.u.s.a. może polegać na odmowie rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa bądź na rozpoznaniu jej, ale stosując przy kontroli inne kryterium niż kryterium zgodności z prawem. Naruszenie art. 1§2 p.u.s.a. mogłoby polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie. Żaden z powołanych przepisów nie może natomiast być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli-niedostrzeżenie naruszenia przepisów postępowania."); z 11 marca 2009r. sygn. akt: I FSK 103/08 ("Art. 1§1 i §2 p.u.s.a. normuje zakres kontroli przez sądy administracyjne. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby sąd w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Zaś to czy ocena legalności decyzji była prawidłowa, czy nie, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu."); z 9 marca 2007 r, I OSK 1025/06 ("To, czy ocena legalności decyzji administracyjnej była prawidłowa czy też błędna nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 1 p.u.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotową sprawę przywołane poglądy orzecznictwa podziela w pełni.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że art. 1§1 i §2 p.u.s.a. nie mogły być naruszone w sposób wskazany w rozpatrywanej skardze kasacyjnej, a w konsekwencji zarzuty naruszenia tych przepisów nie zasługują na uwzględnienie.

Również art. 3§1 i §2 pkt 1 p.p.s.a. nie może być naruszony w sposób opisany w przedmiotowej skardze kasacyjnej. I w tym przypadku Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już się wypowiadał, a orzecznictwo w tym zakresie należy uznać za utrwalone. Przykładowo w wyroku z 5 kwietnia 2012r. sygn. akt: I OSK 1636/11, NSA stwierdził, że naruszenie art. 3§1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, nie oznacza naruszenia tego przepisu. Analogicznie orzekł NSA np. w wyrokach: z 25 listopada 2011r. sygn. akt: II GSK 1259/10; z 7 lipca 2011 r. sygn. akt: II OSK 745/11; z 9 czerwca 201 Or. sygn. akt: II FSK 223/09. Z kolei w wyroku z 24 stycznia 2012r. sygn. akt: I GSK 868/10, NSA uznał, że naruszenie art. 3§1 p.p.s.a. może polegać na wykroczeniu poza kompetencje sądu albo zastosowaniu środka nieprzewidzianego w ustawie. I w tym orzeczeniu podkreślono wyraźnie, że powołany przepis nie może zostać naruszony przez wadliwe dokonanie kontroli działalności administracji publicznej. Godny wzmianki jest też wyrok NSA z 17 lipca 2008r. sygn. akt: II FSK 684/07, w którym Sąd wskazał, że skoro art. 3§1 p.p.s.a. określa zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, to jego naruszenie może nastąpić poprzez wykroczenie poza kognicję sądu albo poprzez zastosowanie - w ramach tej kontroli -innego środka niż przewidziany w ustawie, czy też zaniechanie dokonania tej kontroli. NSA

podkreślił, że nie jest naruszeniem tego przepisu dokonanie kontroli w sposób wadliwy (poprzez bezpodstawne uznanie działania administracji za zgodne z prawem). Tymczasem właśnie taki sposób naruszenia art. 3§1 p.p.s.a. wskazuje strona w przedmiotowej sprawie. Z tego to względu, że brak jest w przedmiotowej skardze kasacyjnej argumentacji mogącej świadczyć o naruszeniu powołanego przepisu w sposób, w który ten przepis rzeczywiście może być naruszony, należy uznać, że zarzut naruszenia art. 3§1 p.p.s.a. jest bezzasadny.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw, aby uznać, że dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ostatecznej, WSA w P.przeprowadził tę kontrolę z pominięciem przepisów regulujących zasady przeprowadzania przez organy administracji publicznej ustaleń stanu faktycznego, przeprowadzania stanowiących ich podstawę dowodów oraz oceny tychże dowodów.

W tak ustalonym, a nie zakwestionowanym skutecznie stanie faktycznym nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ustawy z 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U Nr 241, poz. 2074) w zw z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia a polegający na błędnej wykładni tych przepisów i przyjęciu, że przesłanka "ważnego interesu" określona w art. 17 cyt. ustawy jest tożsama z przesłankami umorzenia określonymi w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Zgodnie z art. 17 cyt. ustawy, Zakład może umarzać należności z tytułu składek: 1) na ubezpieczenie społeczne, na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych do dnia 31 grudnia 1998r., 2) na ubezpieczenie rentowe w części finansowanej przez płatnika składek i na ubezpieczenie wypadkowe oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, należnych za okres od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2001 r. - pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w przypadku, gdy zobowiązana do ich opłacania jest osoba fizyczna niepodlegająca przepisom ustawy z 30 sierpnia 2002r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287), jeżeli przemawia za tym ważny interes tej osoby.

Skarżący kasacyjnie formułując zarzut dokonania błędnej wykładni art. 17 ustawy, w gruncie rzeczy nie kieruje tego zarzutu pod adresem Sądu I instancji, ale uzasadniając ten zarzut, odnosi się do działań organu administracji, wytykając mu, że nie uwzględnił faktu braku relacji Skarżącego ze zmarłym ojcem, za którego musi teraz opłacić zaległe składki na ubezpieczenie społeczne. Wskazać także należy, że Sąd I instancji odniósł się do zagadnienia możliwości zastosowania w sprawie przesłanki "ważnego interesu", dając temu wyraz w pisemnych motywach wyroku. WSA w P. skonstatował bowiem, że Skarżący w toku postępowania nie wskazał na szczególne okoliczności dotyczącego sytuacji osobistej,

które mogłyby ewentualnie zostać uwzględnione w ramach tej przesłanki. Fakt, że to nie przekonuje Skarżącego nie świadczy o naruszeniu tego przepisu.

Zarzuty naruszenia z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, także są nietrafne.

Przystępując do rozpoznania poszczególnych zarzutów wyartykułowanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej wypada na wstępie zauważyć, iż przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja oparta na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że Sąd był uprawniony wyłącznie do zbadania czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, czy organ przestrzegał zasad postępowania oraz czy trafnie wyciągnął wnioski. Organ w ramach tzw. uznania administracyjnego ma bowiem swobodę co do rozstrzygnięcia, a więc może odmówić umorzenia zaległości, mimo zaistnienia tzw. przesłanek umorzeniowych. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (wyrok NSA z 20 marca 2007r., sygn. akt: II GSK 345/06).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji.

Wniosek Skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek rozpoznawany był w kontekście regulacji zawartej w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a tej ustawy w związku z §3 rozporządzenia MGPiPS z 31 lipca 2003r.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Według § 3 ust. 1 powołanego w sprawie rozporządzenia MGPiPS Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności

sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Treść przytoczonego przepisu wskazuje, że ustalenia, czy uregulowanie zaległych należności z tytułu składek może pociągnąć dla skarżącego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Skoro bowiem przepis stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek określonych w §3 ust. 1 rozporządzenia MGPiPS, to znaczy, że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy ( wyroki NSA z 12 stycznia 2012r. sygn. akt: II GSK 1416/10, z 6 czerwca 2012r. sygn. akt: II GSK 685/11).

W rozpatrywanym przypadku na podstawie całokształtu materiału dowodowego przedstawionego przez Skarżącego organy ustaliły, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą a żona otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.097,60 zł zł brutto, a ponadto posiadają nieruchomość położoną w K. Okoliczności te sporne nie są. Skarżący nie składał dalej idących wniosków dowodowych w tym zakresie to zgromadzony materiał trafnie uznano za kompletny.

Zdaniem składu orzekającego ocena, że w przedstawionej sytuacji majątkowej Skarżącego opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawi zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych nie jest oceną dowolną. Nie przekracza granic swobody uznanie, że przy miesięcznych dochodach rzędu 3.000,00 zł Skarżący wraz z żoną nie zostaną pozbawieni możliwości zaspokojenia życiowych potrzeb na poziomie niezbędnego minimum. Istotnie, Skarżący wykazywał wysokie koszty miesięcznych opłat i spłaty kredytu to jednak należy pamiętać, że opłaty za media są zwykłymi obciążeniami ponoszonymi przez każdego, w związku z czym nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Należności z tytułu składek korzystają z uprzywilejowania w stosunku do innych wierzytelności i winny być zaspokajane przed innymi zobowiązaniami, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów. Co ważne, Skarżący regularnie spłaca wszystkie raty kredytów zaciągniętych w różnych bankach, zobowiązania z tytułu prowadzenia firmy jak i te wobec prywatnego wierzyciela. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej.

Biorąc powyższe pod uwagę, sytuacja finansowa Skarżącego nie uzasadniała umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca w §3 ust. 1 rozporządzenia z 2003r. nakłada na wnioskodawcę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną (wyrok NSA z 15 stycznia 2008r., sygn. akt: II GSK 321/07).

Nie została również spełniona żadna z przesłanek określonych w §3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia z 2003r. Skarżący na wezwanie organu ZUS nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających fakt poniesienia strat materialnych na skutek klęsk

żywiołowych lub innego nadzwyczajnego zdarzenia lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

W realiach sprawy takiej podstawy nie stanowią też dolegliwości Skarżącego. Skarżący podnosił, że w przeszłości przebył chorobę serca, cierpi na schorzenie kręgosłupa oraz przepuklinę pachwinową jednakże w stosunku do T. P. ani nie orzeczono stopnia niepełnosprawności jak również nie stwierdzono żadnych przeciwwskazań do wykonywania pracy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.