Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 167/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie bezczynności lub przewlekłości
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska,, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...] sierpnia 2021 r. na adres poczty elektronicznej gmina-[...] wpłynął wniosek o przesłanie decyzji wydanych na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w 2017 r. Wniosek został podpisany "M. W.".

Dnia [...] sierpnia 2021 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. zwrócił się do skarżącej, o wskazanie podstawy prawnej dotyczącej jej wniosku, zawartego w wiadomości e-mail.

[...] października 2021 r. skarżąca odpowiedziała: "Podstawa prawna to Konstytucja RP. A na jakiej podstawie prawnej Pan pyta o podstawę prawną? To wy jesteście organem, a nie ja. Ja na prawie znać się nie muszę".

W dniu [...] listopada 2021 r. Kierownik GOPS A. poinformował skarżącą, że w 2017 r. wydana została 1 decyzja administracyjna w przedmiotowym zakresie i zgodnie z wnioskiem skarżącej została ona przesłana, po uprzednim usunięciu chronionych danych osobowych.

W dniu [...] listopada 2021 r. za pomocą strony internetowej www.gov.pl wraz z podpisem zaufanym została nadana skarga na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. wniesiona przez M. W., reprezentowaną przez radcę prawnego D. G. Skarżąca, wskazując na niezałatwienie jej wniosku z [...] sierpnia 2021 r. o udzielenie informacji publicznej, wniosła:

– na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., o zobowiązanie organu do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie w terminie 14 dni;

– na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;

– na podstawie art. 119 § 1 pkt 4 P.p.s.a., o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;

– na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. - o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W ocenie skarżącej, istnieje podstawa prawna umożliwiająca przesłanie żądanych danych. Podstawa ta wynika z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" tiret pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej, w którym dane publiczne w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, stanowi informację publiczną. Wskazała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 1/20, w którym sformułowano pogląd, iż decyzja zawierająca treść oświadczenia woli, utrwalona i podpisana przez funkcjonariusza publicznego traci indywidualny charakter przez usunięcie z niej danych chronionych oraz zawiera informację o sposobie działania organu administracji, a także treści i formie podejmowanych przez organ rozstrzygnięć.

Na tej podstawie wskazała, że nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby organ pozwolił na kontrolę swojej działalności orzeczniczej i przesłał skarżącej żądane decyzje, wydane w roku 2017, po uprzednim usunięciu danych osobowych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe, z uwagi na udzielenie informacji publicznej skarżącej w dniu [...] listopada 2021 r. (k. 9).

Ponadto w piśmie procesowym z dnia 8 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącej w związku z powyższym również wniósł o umorzenie postępowania, zaś w pozostałym zakresie skargę podtrzymał (k. 32).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym zgodnie z wnioskami obu stron postępowania z uwagi na udzielenie informacji publicznej w żądanym zakresie, po dacie wniesienia skargi, należało umorzyć postępowanie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej powoływanej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów.

W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej u.d.i.p.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

Złożony [...] sierpnia 2021 r. wniosek o przesłanie decyzji wydanych przez organ w roku 2017 na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej nie wskazywał expressis verbis na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, jako podstawę prawną żądania. W skardze na bezczynność zarzucono z kolei, że wniosek nie został załatwiony w trybie przepisów tej ustawy, choć były ku temu podstawy prawne.

Należy wskazać, że wpłynięcie do organu wniosku o treści niewskazującej w jakim trybie żądanie jest kierowane powinno spowodować niezwłoczne wezwanie wnioskodawcy do sprecyzowania podstawy prawnej żądania, co miału miejsce w przedmiotowej sprawie w dniu [...] sierpnia 2021r. (organ bowiem wnioskował o wskazanie podstawy prawnej wniosku skarżącej k.10). Skarżąca w tym zakresie w dniu [...] października 2021 r. wskazała na Konstytucję RP oraz to, że organ powinien wiedzieć na jakiej podstawie prawnej został złożony wniosek (k.10).

Niezależnie od powyższego, zdaniem sądu, sposób sformułowania wniosku z [...] sierpnia 2021 r. uprawniał do przyjęcia, że jest on skierowany w trybie dostępu do informacji publicznej. Taką informacją jest bowiem każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a więc też organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Skoro żądanie z [...] sierpnia 2021 r. dotyczyło przesłania decyzji administracyjnych wydanych w 2017 r. na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, to nietrudno było wyprowadzić wniosek (mimo niewskazania trybu wystąpienia z żądaniem), iż dotyczy władczej działalności organu administracji publicznej a więc dotyczy informacji o sprawach publicznych w wyżej wskazanym rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Trafnie też skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. A jeśli tak, to organ powinien był te normy uwzględnić i jeśli nie zakwalifikować wniosku od razu jako żądania udostępnienia informacji publicznej, to co najmniej po udzielonej odpowiedzi taki wniosek zakwalifikować we właściwym trybie, co też uczyniono, ale dopiero po dacie wniesienia skargi w dniu [...] listopada 2021 r. tj. [...] listopada 2021 r. Niewątpliwie bowiem istniała podstawa do wskazanej kwalifikacji, gdyż wniosek dotyczy zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Zgodnie z art. 10 u.d.i.p., informacja publiczna podlega udostępnieniu na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.).

W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dopuścił się tak rozumianej bezczynności. Niewątpliwie wniosek skarżącej dotyczył informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zaś organ, należący do kategorii wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązany był do udzielenia tej informacji. Bezspornie również informacja została udzielona po terminie 14 dniowym, tj. powinna być udzielona do [...] sierpnia 2021 r., albo co najmniej w terminie 14 dniowym od udzielonej przez skarżącą w dniu [...] października 2021 r. odpowiedzi tj. [...] października 2021 r. Zachowanie tego drugiego terminu mogłoby ewentualnie uzasadniać prawidłowe i terminowe udostępnienie informacji publicznej. Żądania informacja publiczna została zaś wysłana skarżącej dopiero w dniu [...] listopada 2021 r.– po otrzymaniu przez organ skargi w dniu [...] listopada 2021 r.

Tym samym Sąd uznał, że skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie ww. informacji i spełniony został warunek podmiotowy jak i przedmiotowy obowiązku udostępnienia informacji, to tym samym Sąd uznał, że określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. 14- dniowy termin na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej upłynął z dniem [...] sierpnia 2021 r. Powyższe skutkowało z kolei koniecznością uznania, że udzielenie przez Organ odpowiedzi na ww. wniosek dnia [...] sierpnia 2021 r. nastąpiło z uchybieniem ww. 14-dniowemu terminowi.

Przy czym Sąd zauważa jednocześnie, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka art. 13 ust. 2 u.d.i.p. uprawniająca organ do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej z naruszeniem ww. 14-dniowego terminu.

Jak bowiem wynika z akt sprawy, organ w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie powiadomił skarżącej o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację/dokona czynności (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku). Przepisy u.d.i.p. nie dają bowiem podstaw do przyjęcia, że bez powiadomienia, o jakim stanowi art. 13 ust. 2 u.d.i.p. możliwe jest skuteczne powoływanie się na termin dwumiesięczny i w konsekwencji skuteczne kwestionowanie stanu bezczynności, gdy reakcja na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nastąpiła po upływie 14 dni a przed upływem dwóch miesięcy od złożenia wniosku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 2019 r., I OSK 2660/18).

Skoro nie budzi wątpliwości, że organ nie załatwił wniosku skarżącej w terminie wyznaczonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a zastosowanie w sprawie dwumiesięcznego terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek nie miało miejsca, to zaszły podstawy do stwierdzenia, że w czasie składania skargi do sądu administracyjnego organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu ww. wniosku skarżącej z [...] sierpnia 2021 r. Stwierdzając, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności po stronie organu, sąd uznał jednocześnie, iż bezczynność organu ustała w dniu [...] listopada 2021 r.

Sąd wskazuje bowiem, że sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się w ten sposób, że po złożeniu skargi na bezczynność organ udzielił skarżącej ww. odpowiedzi na wniosek. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącej w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie bowiem do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w czasie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec dokonania ww. czynności przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku.

Wobec tego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] sierpnia 2021 r., o co wnosiły obie strony postępowania (pkt 1 sentencji).

Zgodne z przepisami u.d.i.p. załatwienie wniosku przed rozpoznaniem skargi nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego rodzaju skargi.

W związku z powyższym Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł, że organ dopuścił się bezczynności, albowiem udzielenie odpowiedzi na ww. wniosek nastąpiło w dniu [...] listopada 2021 r., a więc – jak powyżej wskazano - doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p., skoro wniosek Skarżącej złożony został skutecznie [...] sierpnia 2021 r. (pkt 2).

Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por.: wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812).

Reasumując powyższe, Sąd uznał, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W niniejszej sprawie nie zachodził jednak przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak bowiem wynikało z akt sprawy, po złożeniu skargi przez skarżącą w dniu [...] listopada 2021 r., organ bez zbędnej zwłoki w dniu [...] listopada 2021 r. udzielił skarżącej odpowiedzi na ww. wniosek. Zarówno wymiar przekroczenia terminu na załatwienie sprawy, próba sprecyzowania żądania, jak i podniesione przez organ okoliczności wskazują, że bezczynność nie wynikała ze złej woli organu. W ocenie Sądu opóźnienie w rozpoznaniu wniosku nie nosiło zatem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego i odstąpił od zasądzenia w całości wynagrodzenia radcy prawnego wraz z opłatą kancelaryjną, który reprezentował skarżącą.

Zgodnie z art. 206 p.p.s.a., sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Zawarte w tym przepisie określenie "w szczególności" świadczy o tym, że może on mieć także zastosowanie w innych okolicznościach. W ocenie Sądu, "uzasadnionym przypadkiem" jest sprawa sądowoadministracyjna, w której wystąpiły m.in. okoliczności takie jak: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ po wniesieniu skargi, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Sz 137/21; wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 marca 2020 r. sygn. akt II SAB/Ke 7/20; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. II SAB/Ol 3/20 oraz powołane tam postanowienia NSA: z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I GZ 502/18; z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt I GZ 261/19; z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16 oraz wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).

Zdaniem Sądu, zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie było uzasadnione. Sądowi z urzędu znany jest fakt występowania przez skarżącą od maja 2021 r. do grudnia 2021 r. w szeregu innych spraw na terenie kraju, w których inicjowała postępowania przed sądami administracyjnymi w bardzo zbliżonych stanach faktycznych i na podstawie podobnej treści skarg, będąc reprezentowaną przez tego samego pełnomocnika. Do dnia [...] grudnia 2021 r. łącznie zostały rozpoznane 23 sprawy w wojewódzkich sądach administracyjnych, z czego jedynie 2 skargi zostały oddalone (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Go 220/21; wyrok WSA w Opolu z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Op 99/21; wyrok WSA w Lublinie z dnia 16 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Lu 113/21; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Wr 294/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Po sygn. akt 208/21; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Rz 155/21; wyrok WSA w Kielcach z dnia 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Ke 145/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Sz 137/21; wyrok WSA w Opolu z dnia 2 grudnia 2021 r. sygn. akt II SAB/Op 98/21; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt IV SAB/Po 196/21; wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SAB/Łd 214/21; wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 604/21; wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt II SAB/Łd 147/21; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II SAB/Sz 118/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2021 r. sygn. II SAB/Go 144/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 października 2021 r. sygn. II SAB/Go 156/21; wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 października 2021 r. sygn. II SAB/Łd 160/21; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 września 2021 r. sygn. II SAB/Ol 93/21; wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 września 2021 r. sygn. II SAB/Łd 130/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. II SAB/Kr 123/21, wszystkie opublikowane CBOSA). W WSA w Białymstoku zostały obecnie rozpoznane 3 skargi tj. z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt II SAB/Bk 159/21; z dnia 14 października 2021 r. sygn. II SAB/Bk 108/21 i sprawa niniejsza.

Dlatego też Sąd uznał, że wynikający z powyżej wskazanej okoliczności niewielki nakład pracy reprezentującego skarżącego pełnomocnika uzasadnia odstąpienie od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w całości. Wskazać bowiem należy, że seryjność i podobieństwo spraw, model działania skarżącej oraz jej pełnomocnika, okoliczność czasowa składania wniosków (część wniosków została złożona w tej samej dacie [...] sierpnia 2021 r.), a także wysyłanie wniosku z adresu: [...] (nazwisko [...] z XIII w.), który w niektórych sprawach był przez pocztę traktowany jako spam (co utrudniało prawidłowe rozpoznanie wniosków przez organy) należy w ocenie Sądu traktować jako nadużycie prawa, co potwierdza również orzecznictwo NSA m.in. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt III OZ 1152/21, CBOSA).

Ponadto w sprawie ze skargi tej samej skarżącej, NSA w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2021 r. sygn. akt III OZ 1277/21 (rozpoznając zażalenie do rozstrzygnięcia w sprawie kosztów zawartego w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt II SAB/Sz 118/21 tj. zasądzenia jedynie wpisu sądowego) podzielił pogląd, że "sąd I instancji był uprawniony do zastosowania tego przepisu, albowiem charakter i stopień zawiłości sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania co do przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego. Aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się w istocie do napisania skargi oraz pisma procesowego stanowiącego replikę do odpowiedzi na skargę, które nie przyczyniło się w istotny sposób do wyjaśnienia sprawy. Sprawa obiektywnie rzecz ujmując nie była obszerna, nie miała skomplikowanego charakteru, a nadto bliźniaczo podobna do innych spraw zainicjowanych przez skarżącą przed innymi wojewódzkim sądami administracyjnymi, co jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym w oparciu o dane pochodzące z wewnętrznych systemów informatycznych CBOIS, z którego wynika, że ta sama skarżąca, reprezentowana przez tego samego pełnomocnika, wywiodła wiele skarg sporządzonych wg jednego szablonu". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w w/w postanowieniu "działanie wnioskodawczyni oraz ilość i treść złożonych wniosków o udostępnienie informacji publicznej nie świadczy o zamiarze uzyskania informacji publicznej w celu jej wykorzystania dla dobra wspólnego. Takie działanie wnioskodawczyni można określić jako nadużycie prawa do informacji publicznej".

Jako zasadny NSA w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2021 r. uznało natomiast zarzut naruszenia art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a uiszczenie przez skarżącą opłaty skarbowej od pełnomocnictwa do takich niezbędnych kosztów postępowania należało.

Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela powyższe stanowisko, jednakże należało wskazać, iż na datę [...] grudnia 2021 r. w sprawach ze skargi skarżącej zostały wydane 23 wyroki, z czego jedynie 2 oddalające skargi. Jedynie w 5 wyrokach (łącznie z niniejszą sprawą) albo zasądzono wpis w kwocie 100 zł, albo też wpis i opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, zaś w jednej sprawie (II SAB/Ke 145/21) zasądzono częściowe koszty w kwocie 237 zł. W pozostałych sprawach gdzie zostały uwzględnione skargi łączne koszty w kwocie 480 zł wraz z opłatą kancelaryjną w kwocie 17 zł dały wynagrodzenie pełnomocnikowi od czerwca 2021 r. do grudnia 2021 r. w łącznej kwocie 7.918 zł. Podkreślić przy tym należy, iż skargi w wielu sprawach są sporządzone tej samej treści, z uwzględnieniem niewielkich odmienności dotyczących konkretnych spraw. O ile zatem w pierwszych sprawach koszty udziału pełnomocnika można było uznać, zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a za niezbędne do celowego dochodzenia prawa, to z uwagi na dalej pojawiające się skargi w tym samym zakresie przedmiotowym i przy podobnym schemacie działania, należało uznać jako zbędne. W tych okolicznościach skarżąca niewątpliwie jeśli działałaby w celu realizacji chęci zachowania jawności życia publicznego czy uzyskania informacji mającej znacznie dla większej liczy osób i z uwagi na powtarzalność skarg w swojej treści, mogła takie skargi sporządzić samodzielnie, co nie generowałoby kosztów postępowania, w tym również kosztów opłaty kancelaryjnej w kwocie 17 zł. Nadto należy zaakcentować, że sposób działania skarżącej w zakresie udzielanych odpowiedzi organom w toku postępowania, cechował się złą wolą skarżącej. Choćby sprawy zawisłe przed WSA w Białymstoku tj. sprawa niniejsza i sprawa o sygn. akt II SAB/Bk 159/21 w zakresie udzielanych odpowiedzi przez skarżącą na wezwanie organów m.in. cytat "To wy jesteście organem, a nie ja. Ja na prawie znać się nie muszę" (wypowiedź z [...] października 2021 r. - k. 10) wskazują, że były to działania świadome. Mimo, że w sprawach skarżącej zapadły już pierwsze wyroki (wrześniowe) uwzględniającej jej skargi, a zatem skarżąca miała świadomość, że sprawy powinny być rozpoznane w trybie informacji publicznej, ignorowała ona wysyłane przez organy wezwania w zakresie wskazania podstawy żądania. Powyższe świadczy, że działanie wnioskodawczyni można określić jako nadużycie prawa do informacji publicznej, zaś ilość skarg i ich charakter wskazuje, że koszty pełnomocnika wraz z opłatą kancelaryjną w kwocie 17 zł nie były kosztami niezbędnymi do celowego dochodzenia praw.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekł jak w sentencji, odstępując od zasądzania kosztów pełnomocnika w pełnym zakresie.