Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 841/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31 zq  ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7,  art. 77,  art. 107  ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...], znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) (dalej k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku D. R. – dalej strona, skarżący- o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z [...] [...] orzekającej o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r. utrzymał w mocy tę decyzję

Organ w uzasadnieniu wskazał iż decyzja o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek została wydana stronie z uwagi na podleganie przez nią jako płatnika do ubezpieczeń z kodu 0540 –"ulga na start".

Zaznaczył iż zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień wpływu wniosku nie mogła: strona skorzystać ze zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Zakład rozpoznając wniosek strony nie znalazł podstaw do przychylenia się doń i wskazał że płatnik może złożyć ponowny wniosek o zwolnienie z opłacania składek za miesiące: kwiecień 2020 r., maj 2020 r.

Wskazał przy tym, iż zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, osobie prowadzącej pozarolnicza działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, z późn. zm.) przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła o umorzenie składek za 04/2020 i 05/2020 wskazując, iż [...] wysłała do ZUS ponowny wniosek o umorzenie składek gdyż pierwotny wniosek zawierał błędy które spowodowały negatywną decyzję ZUS.

Prezes oceniając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy sporną decyzję i zauważył, iż pomimo informacji zawartej w decyzji strona nie złożyła ponownego wniosku o zwolnienie z opłacania składek za miesiące: kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. (RDZ).

Zaskarżoną decyzją z [...] nie została strona zwolniona z opłacenia składki za miesiąc marzec 2020 r., natomiast nie złożony został wniosek o zwolnienie z opłacania składek za miesiące: kwiecień 2020 r., maj 2020 r.

W skardze do WSA w Gliwicach strona wniosła o uzupełnienie posiadanej przez ZUS dokumentacji oraz uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące: kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r.

Wskazała, iż [...] złożyła do ZUS prośbę o ponowne rozpatrzenie wniosku RDZ oraz wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS za miesiąc: kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. wysłany do ZUS listem poleconym w dniu [...].

W odpowiedzi [...] ZUS Odział B. wskazał, iż odpowiada na pismo z dnia [...] w sprawie o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. podczas gdy złożony wniosek RDZ w dniu [...] dotyczył zwolnienia za miesiące dot. kwietnia i maja 2020r.

Strona podniosła, iż [...] osobiście udała się do oddziału ZUS pod wskazany adres, gdzie odmówiono jej prawa przejrzenia akt sprawy, możliwości sporządzenia notatek, kopii i odpisów. Wobec powyższego ponowie w dniu [...] na dzienniku podawczym raz jeszcze złożyła kopie wniosku RDZ z dnia [...] o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek ZUS za miesiące kwiecień i maj 2020r.

W dniu [...] otrzymała decyzję odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.

Zaznaczyła, iż w każdym stadium sprawy z wniosku RDZ złożonego do ZUS w dniu [...] o zwolnienie z obowiązku z opłacenia należności z tytułu składek ZUS za kwiecień i maj 2020 r. ZUS pozostawił ten wniosek bez rozpatrzenia.

Co więcej w w/w decyzji ZUS wyraźnie wskazał, iż pomimo zawartego w decyzji z dnia [...] pouczenia nie złożono ponownego wniosku o zwolnienie z opłacania składek za kwiecień i maj 2020r. podczas gdy wniosek taki wpłynął do ZUS w dniu [...], następnie jako kopia wpłynął do ZUS raz jeszcze w dniu [...].

Skarżąca podkreśliła, iż [...] ZUS otrzymał ponowny wniosek o zwolnienie z opłacania składek za miesiące: kwiecień 2020 r. oraz maj 2020 r. (RDZ).

Zdaniem strony decyzja z dnia [...] jest decyzją wadliwą, nie uwzględniającą całości materiału złożonego w sprawie do ZUS.

Wniosła o uzupełnienie posiadanej przez ZUS dokumentacji oraz uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące kwiecień 2020 oraz maj 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Postępowanie organu przy rozpoznawaniu sprawy administracyjnej – a taką jest postępowanie w sprawie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek – regulują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a).

Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że wiążąco elementy decyzji administracyjnej określone zostały w art. 107 § 1 K.p.a. Stosownie zatem decyzja zawiera: oznaczenie organu administracji publicznej; datę wydania; oznaczenie strony lub stron; powołanie podstawy prawnej; rozstrzygnięcie; uzasadnienie faktyczne i prawne; pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania; podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; w przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.

Szczególne znaczenie ustawodawca przypisuje uzasadnieniu faktycznemu i prawnemu decyzji, o czym świadczy fakt, że w art. 107 § 3 K.p.a. formułuje wymagania co do sposobu jego sporządzania. I tak, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Można odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony; nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania (art. 107 § 4 K.p.a.).

Jak stwierdza WSA w Krakowie, z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść.

Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym (wyrok WSA w Krakowie z 11 sierpnia 2021 r., I SA/Kr 773/21, LEX nr 3210194). W szczególności decyzje niekorzystne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok WSA w Poznaniu z 26 sierpnia 2021 r., II SA/Po 916/20, LEX nr 3216205). Zauważyć tutaj należy, że także spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 § 1 K.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody. Tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś orzeczenia w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 - 10 K.p.a.), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji. Nie jest rolą sądu dopasowywanie fragmentów uzasadnienia do okoliczności sprawy.

Zaskarżona decyzja pozbawiona jest prawidłowo sporządzonego uzasadnienia. Organ ograniczył się do przedstawienia treści przepisów, które zastosował w sprawie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek bez przeprowadzenia ich wyjaśnienia i znaczenia dla oceny sytuacji prawnej skarżącego. Zabrakło w decyzji uzasadnienia faktycznego, w którym organ przedstawiłby dowody, o które się oparł wydając rozstrzygniecie i wskazałby motywy, którymi się kierował odmawiając przyjęcia zgłaszanych przez skarżącego dowodów. Zresztą organ w ogóle się do nich nie odniósł, przemilczał ich wniesienie przez skarżącego. W konsekwencji nie wskazał dlaczego nie zostały one uwzględnione przez organ w wydanym rozstrzygnięciu.

Ze wskazanego uchybienia należy wywieźć o naruszeniu art. 77 § 1 K.p.a. Przepis ten zobowiązuje organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowy. Jak stwierdza NSA, obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych (wyrok NSA z 19 maja 2021 r., III OSK 420/21, LEX nr 3180675).

Skarżąca w złożonym wniosku podnosiła o zwolnienie jej z obowiązku opłacania składek za m-ce marzec, kwiecień, maj 2020r wskazując jednocześnie iż jako przedsiębiorca, który opłaca wyłącznie składki na własne ubezpieczenie zdrowotne o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy prawo przedsiębiorców korzysta z ulgi na start.

Organ I instancji wydając decyzję negatywną dla strony po przywołaniu treści art. 31Zq ust. 7 ustawy covid-19 w jakikolwiek sposób nie wskazał przyczyn z powodu których wydał decyzję odmowną. Wskazał jedynie, iż zgodnie z przepisami obowiązującym na dzień złożenia wniosku strona nie mogła skorzystać ze zwolnienia za okres od marca do maja 2020r. Jednak nie wskazał jakie regulacje stoją na przeszkodzie wydania decyzji pozytywnej dla strony.

Podobna uwagę w zakresie nieprawidłowości w zakresie treści wydanej decyzji w wyniku oceny wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy należy podnieść wobec Prezesa Zakładu. Ten bowiem w treści decyzji z dnia [...] wskazał, iż decyzja o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek została wydana z uwagi na podleganie przez stronę jako płatnika do ubezpieczeń z kodu 0540 "ulga na start". W tym zakresie także nie przywołano treści regulacji w oparciu o które organ taką ocenę wywodzi. Zaznaczono jedynie, iż zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień wpływu wniosku strona nie mogła: skorzystać ze zwolnienia opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.

Podniesienia także wymaga, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wnioskowała o umorzenie składek ZUS za miesiąc kwiecień i maj 2020r i nie objęła swym wnioskiem okresu składkowego dot. marca 2020r., co organ pominął wydając zaskarżoną decyzję Z jej treści wynika bowiem iż orzekano w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne należnych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W tym zakresie organ pominął zatem zakres żądania strony rozpoznając jej ponowny wniosek, co oznacza wadliwość postępowania organu .

W tej sytuacji stwierdzić należy iż organ prowadząc postępowanie w sprawie naruszył przepisy postępowania, to jest: art. 7 i 77 k.p.a., poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i art. 107 § 3 k.p.a poprzez nie zawarcie w treści decyzji uzasadnienie prawnego czyli wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W tej sytuacji zdaniem Sądu, organ rozpoznając sprawę stwierdził naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanych decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji .