Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 45/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-04-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64  par. 2,  art. 7,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c,  art. 152,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz W. A. kwotę 4 656 (cztery tysiące sześćset pięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie na rzecz B. G., K. A. i A. A. za udział w 1/2 części nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², zajętej pod drogę publiczną - ul. [...] i odmawiającą ustalenia odszkodowanie na rzecz W. A. za udział w 1/2 części przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Prezydent W. ustalił odszkodowanie na rzecz B. G., K. A. i A. A. (spadkobierczyń J. A.) za 1/2 część nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, zajętej pod drogę publiczną - ul. [...] i odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz W. A. za udział w 1/2 części ww. nieruchomości, która z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Miasta W. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji odmawiając W. A. ustalenia odszkodowania, stwierdził, że nie złożyła ona wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie zawitym wskazanym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła W. A., kwestionując odmowę ustalenia odszkodowania na jej rzecz za udział w 1/2 części ww. nieruchomości.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] stwierdził, iż dokonana przez organ I instancji ocena stanu prawnego nie budzi zastrzeżeń. Organ wskazał ponadto, że z akt sprawy wynika, iż wydaną na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r., rr [...] stwierdzono nabycie przez Powiat W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], zajętej pod drogę publiczną oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2. W dniu 31 grudnia 2002 r. do Urzędu Miasta W. wpłynął wniosek o odszkodowanie za przedmiotowy grunt zajęty pod drogę publiczną. We wniosku w nagłówku pisma wskazano dwie osoby - J. i W. A. (poprzednich współwłaścicieli nieruchomości), zaś pod treścią wniosku podpisał się tylko J. A.

Organ II instancji, odnosząc się do zarzutów odwołania W. A. kwestionującej odmowę ustalenia odszkodowania na jej rzecz za udział 1/2 części przedmiotowej nieruchomości, wskazał, że odwołująca się nie złożyła wniosku o ustalenie odszkodowania za 1/2 część gruntu zajętego pod drogę w terminie przewidzianym w art. 73 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Wojewoda podkreślił, że przewidziany w tym przepisie termin do złożenia wniosku o odszkodowanie jest terminem zawitym. Zgodnie z wolą ustawodawcy, przekroczenie zakreślonego terminu powoduje wygaśnięcie roszczenia co oznacza, że skarżąca utraciła możliwość dochodzenia przysługujących jej uprawnień.

Zdaniem Wojewody [...], organ I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek z dnia 30 grudnia 2002 r. został złożony tylko przez J. A. Pomimo, że w złożonym wniosku J. A. wskazał siebie i byłą żonę W. A., to wniosek został podpisany tylko przez J. A., a zatem w ocenie organu, złożył go tylko w swoim imieniu. Zgodnie bowiem z art. 63 §3 kpa podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy przez organ I instancji wynika, iż w chwili złożenia wniosku przez J. A. o ustalenie odszkodowania za zajętą pod drogę nieruchomość, tj. w dniu 30 grudnia 2002 r., ustawowi współwłaściciele tej nieruchomości J. A. i W. A. nie byli już małżeństwem, bowiem wyrokiem Sądu Okręgowego w W. Sygn. akt [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. orzeczono rozwód związku małżeńskiego pomiędzy J. A., a W. A.. Ponadto, składając wniosek - J. A. nie poinformował organu o przeprowadzonym rozwodzie i nie załączył do akt pełnomocnictwa byłej małżonki do reprezentowania jej w trakcie prowadzonego postępowania odszkodowawczego. Skarżąca W. A. przesłała do akt sprawy wyrok rozwodowy dopiero przy piśmie z dnia 12 września 2007 r. Złożyła także akt zgonu byłego męża i stwierdzenie praw do spadku po zmarłym w dniu 6 lipca 2006 r. J. A..

Konkludując, Wojewoda [...] stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że odszkodowanie należało ustalić na rzecz spadkobierców poprzedniego współwłaściciela J. A. (w stosunku do 1/2 części nieruchomości),

a odmówić ustalenia odszkodowania za 1/2 część nieruchomości na rzecz poprzedniej współwłaścicielki W. A.

Powyższa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. stała się przedmiotem skargi W. A. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 17 grudnia 2008 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, jako naruszających w sposób oczywisty przepisy prawa, a zwłaszcza art. 7, art. 64 § 2 i art. 107 § 3 kpa.

W uzasadnieniu skargi W. A. wskazała, że bezspornym jest, iż we wniosku z dnia 30 grudnia 2002 r. o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości zajętą pod drogę, jako osoby zgłaszające żądanie wskazani zostali w nagłówku pisma dawni współwłaściciele nieruchomości (J. i W. A.).

Skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądowadministracyjne, podniosła, iż brak jej podpisu pod przedmiotowym wnioskiem nie upoważniał organu I instancji do wydania decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania, bowiem w przypadku stwierdzenia przez organ braku formalnego wniosku (w tym podpisu), organ ten, w myśl przepisu art. 64 § 2 kpa obowiązany jest wezwać stronę do usunięcia braków formalnych poprzez jego podpisanie. Dopiero nie usunięcie braku formalnego wniosku w terminie siedmiodniowym wskazanym w wezwaniu organu administracji, mogło spowodować, w ocenie skarżącej, pozostawienie podania bez rozpoznania.

Podobnie, zdaniem skarżącej, brakiem formalnym wniosku podlegającym usunięciu w trybie art. 64 § 2 kpa jest nie dołączenie pełnomocnictwa pochodzącego od osoby w której imieniu zostało złożone podanie.

Skarżąca podniosła ponadto, że twierdzenie organów administracji, jakoby postępowanie toczyło się bez jej wniosku pozostaje w oczywistej sprzeczności z działaniami organu I instancji, który w toku całego postępowania zapewniał jej czynny udział w charakterze strony, doręczając pisma i wzywając do przedłożenia brakujących dokumentów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga w całości zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym Sąd oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy.

Działając w oparciu na powyższe kryteria, Sąd uznał, że zaskarżana decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie na rzecz B. A. , K. A. i A. A. za udział w 1/2 części nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², zajętej pod drogę publiczną - ul. [...] i odmawiającą ustalenia odszkodowanie na rzecz W. A. za udział w 1/2 części przedmiotowej nieruchomości.

Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.), a w szczególności art. 73 powołanej ustawy, który w ust. 2 stanowi, iż odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, w stosunku do których wydano decyzję komunalizacyjną na podstawie art. 73 ust. 1 cytowanej ustawy, ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa.

Jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Powiat W. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości położonej w W., zajętej pod drogę publiczną (wojewódzką), stanowiącej część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewid. nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...] o pow. [...] m². Poprzednimi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości byli J. A. i W. A. Pismem z dnia 30 grudnia 2002 r. do Urzędu Miasta W. wpłynął wniosek o wypłatę odszkodowania za przedmiotowy grunt zajęty pod drogę publiczną podpisany przez J. A. Zaś w nagłówku wniosku jako nadawcy pisma wskazani zostali J. i W. A. Organ I instancji rozpatrując przedmiotowy wniosek, odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz W. A., wskazując w uzasadnieniu, iż skarżąca nie występowała z takim wnioskiem.

W tym miejscu wskazać należy wskazać, iż zgodnie z art. 63 § 2 kpa podanie (tj. także wniosek), powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby od której pochodzi, jej adres i żądanie (...). Podanie wniesione pisemnie (ustnie do protokołu) powinno być podpisane przez wnoszącego (art. 63 § 3 kpa). Podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, który to pogląd podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, brak właściwego podpisu jest brakiem formalnym wniosku w rozmienieniu art. 64 § 2 kpa, podlegającym uzupełnieniu na żądanie organu skierowane do składającego wniosek (zob. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 786/06, LEX 335137). Nieusunięcia tego braku w ustawowym siedmiodniowym terminie obliguje organ do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w trybie art. 64 § 2 kpa.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że zarzut podniesiony w skardze dotyczący naruszenia przez organy orzekające w sprawie art. 7, art. 64 § 2 i art. 107 § 3 kpa jest słuszny. Nieprawidłowo bowiem organy administracji przyjęły, iż z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotowy grunt zajęty pod drogę publiczną wystąpił tylko jeden ze współwłaścicieli - J. A.

Wskazać bowiem należy, iż bezspornym jest, że wniosek złożony do Urzędu Miasta W. w dniu 31 grudnia 2002 r. w nagłówku pisma wskazywał osoby od których pochodzi, tj. byłych współwłaścicieli nieruchomości J. i W. A., oraz że wniosek ten podpisał tylko J. A.. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, organ I instancji zobowiązany był wezwać W. A. w trybie art. 64 § 2 kpa do usunięcia braku formalnego wniosku poprzez jego podpisanie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Tymczasem organ zaniechał tej czynności, stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, iż W. A. nie złożyła wniosku. Powyższe, w ocenie Sądu powinno spowodować - w trybie postępowania odwoławczego - konieczność uchylenia wydanej w sprawie decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Sąd nie podzielił również stanowiska organów administracji, iż o wystąpieniu z wnioskiem tylko przez jednego z byłych współwłaścicieli świadczy również fakt nie złożenia przez J. A. stosownego pełnomocnictwa do reprezentowania byłej żony W. A. w postępowaniu administracyjnym.

Zdaniem Sądu, brak stosownego pełnomocnictwa jest także brakiem formalnym wniosku, zatem organ administracji I instancji - jeśli miał wątpliwości co do istnienia takiego umocowania - powinien wezwać wnoszącego wniosek o nadesłanie pełnomocnictwa w trybie art. 64 § 2 kpa. Ponadto wskazać należy, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było nie poinformowanie organu w dniu złożenia wniosku o wyroku Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. orzekającym rozwód W. A. i J. A., bowiem, jak słusznie podnosi skarżąca, roszczenie byłych współwłaścicieli nieruchomości o ustalenie odszkodowania wynikało z faktu współwłasności łącznej do przedmiotowego gruntu. Zatem, jeśli organ do dnia przedłożenia przez W. A. wyroku Sądu orzekającego rozwód związku małżeńskiego pozostawał w błędnym przekonaniu o istnieniu tego związku, powinien wezwać stronę do uzupełnienia braku formalnego wniosku nie zawierającego podpisu W. A. poprzez jego podpisanie lub nadesłanie pełnomocnictwa w trybie art. 64 § 2 kpa, w celu wyjaśnienia powyższej okoliczności. Wezwanie takie mogło być dokonane w każdym czasie do dnia wydania decyzji przez organ I instancji.

Dodatkowo Sąd zauważa, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ administracji w toku całego postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 30 grudnia 2002 r. zapewniał skarżącej czynny udział w tym postępowaniu, o czym świadczy doręczanie jej pism, czy wzywanie do przedłożenia brakujących dokumentów, a także wezwanie jej i udział w rozprawie administracyjnej. Powyższe, jak słusznie zauważa skarżąca, świadczy o tym, że organ cały czas traktował ją jak pełnoprawną stronę postępowania administracyjnego.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Sąd uznał, że organy administracji w toku postępowania naruszyły przepisy art. 7, art. 64 § 2 i art. 107 § 3 kpa, poprzez przyjęcie ustaleń, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy. Z podniesionych wyżej przyczyn, decyzje obu instancji należało uchylić. Koniecznym bowiem jest ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego, zgodnego z zasadami wynikającymi z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.