Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 13/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1 pkt 8; par. 5 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na  środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na  środowisko
article: art. 33 ust. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia[...] listopada 2008 r. nr [...]Wojewoda Wielkopolski, po rozpatrzeniu odwołań K. B., A. N., R. N., Cz.N. K . N .i R. N. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...]zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej systemu UMTS nr POZ0067.

Zatwierdzając projekt budowlany i udzielając pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej UMTS na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156 poz. 1118 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Prezydent Miasta P. stwierdził, że projekt budowlany jest zgodny z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia 3 lipca 2007 r. nr [...]. Wnioskodawca A Sp. z o.o. oświadczył, iż posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Projekt budowlany został wykonany przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Organ wskazał też, że zgodnie z pismem Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. z dnia 20 sierpnia 2008 r. inwestycji nie zakwalifikowano do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z 2004 r. Nr 257 poz. 2573 ze zm.). Ustosunkowując się do zarzutów i protestów stron organ stwierdził między innymi, że inwestycja została zaprojektowana w sposób uwzględniający wymogi prawa budowlanego, prawa ochrony środowiska oraz przepisy szczególne z zakresu budowy i eksploatacji urządzeń generujących PEM. Zdaniem organu obecność masztu P4 na terenie położonym przy ul. [...] stworzy nowoczesną i konkurencyjną infrastrukturę telekomunikacyjną dostępną powszechnie dla wszystkich (telefonia, mobilny Internet szerokopasmowy), co w praktyce może wpłynąć korzystnie na wycenę nieruchomości na tym terenie i stworzy możliwość korzystania z nowoczesnych usług telekomunikacyjnych przez okolicznych mieszkańców. Stacja bazowa, dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii, będzie tylko w minimalnym stopniu ingerowała w otaczający krajobraz. Organ uznał też, że parametry nadawcze i moc planowanego do instalacji systemu antenowego są na tyle małe, że inwestycja nie wymagała sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, ani uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji.

Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wojewoda Wielkopolski podkreślił, iż pozwolenie na budowę - zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717 ze zm.) - zostało poprzedzone decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia 7 lipca 2007 r. o ustaleniu lokalizacji celu publicznego nr [...]. W tym stanie rzeczy Prezydent Miasta P. (dokonawszy sprawdzeń projektu wymaganych zgodnie z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego) nie mógł odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że w bezpośrednim otoczeniu stacji znajdują się tereny rolnicze (pola), działki budowlane, tereny składu z materiałami budowlanymi. Zabudowania gospodarcze na terenie składu nie przekraczają 3,5 m wysokości. W dalszej części znajduje się niska zabudową mieszkalna (jednorodzinna). Najbliższe zabudowania mieszkalne znajdują się w odległości powyżej 70 m. na północ od projektowanej stacji. Na wschodzie przebiega ul. [...], na zachodzie ul. [...]. W bezpośredniej bliskości miejsca lokalizacji stacji bazowej nie występują obszary zaliczane do Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000. Ustosunkowując się do zarzutów odwołujących się (ich zdaniem inwestycja stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi przebywających na terenach sąsiadujących) Wojewoda stwierdził, że istotne w sprawie jest ustalenie, czy gęstość mocy promieniowania elektromagnetycznego w miejscach dostępnych dla ludzi nie przekracza wartości dopuszczalnej. Uznał, iż najmniej uciążliwe dla otoczenia są te stacje, których anteny instalowane są na specjalnie budowanych wieżach. W takim przypadku obszar promieniowania w całości znajduję się w miejscach niedostępnych dla ludzi (bezpośrednie otoczenie anteny zainstalowane na 32,3 metrowej wieży stalowej typu "DARIUSZ MONOPOL 33 m", można uznać za miejsce, w którym przypadkowe znalezienie się osoby postronnej jest niemożliwe). Mając na uwadze powyższe Wojewoda wyjaśnił, że szkodliwe promieniowanie elektromagnetyczne niejonizujące występować będzie na wysokości powyżej 20 m nad poziomem terenu, a więc nie pokrywa się z miejscami przebywania ludzi. Nowoczesne rozwiązania wykorzystujące najnowsze osiągnięcia techniczne i technologie stosowane przez operatora sieci nie odbiegają od rozwiązań stosowanych we wszystkich krajach gdzie eksploatowane są systemy telefonii komórkowej standardu GSM. Organ odwoławczy uznał też, że z przedstawionych materiałów wynika, iż stacja bazowa spełniać będzie wymagania ochrony środowiska (pismo Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. z dnia 20 sierpnia 2008 r.). Parametry nadawcze i moc planowanego do instalacji nowoczesnego systemu antenowego UMTS są na tyle małe, że nie uzasadniają zakwalifikowania inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (wymienionych w § 9 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzaju przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko).

Skargę od decyzji Wojewody złożyła K. B . Podniosła, że nie otrzymała dotychczas wyników badań, z których wynikałoby, że stacja bazowa telefonii komórkowej nie ma negatywnego wpływu na zdrowie i życie ludzi. Jej zdaniem istnieje wiele dowodów na to, że pole elektromagnetyczne jest zagrożeniem dla żywych organizmów. Skarżąca powołała rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 4 września 2008 r. w sprawie śród okresowego przeglądu Europejskiego Planu Działania na rzecz środowiska i zdrowia, w sprawie pól elektromagnetycznych. Poddała też pod rozwagę fakt, że stacje bazowe telefonii komórkowej na zachodzie Europy sytuowane są z dala od osiedli ludzkich. Zdaniem skarżącej, przeciwko lokalizacji inwestycji w okolicach miejsca zamieszkania ludzi przemawiają przepisy Konstytucji. Naruszono również art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia sprawy oraz rozpatrzenia jej wcześniejszych zarzutów i propozycji (inne lokalizacje stacji bazowej). Ponadto, nie uwzględniono treści art. 38 Konstytucji ("Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia"), co w kontekście przedstawionych dowodów, że stacje przyczyniają się do powstawania różnego rodzaju chorób, było konieczne. W konkluzji skargi K. B. zaznaczyła, że dotychczas nie otrzymała postanowienia zawierającego rozstrzygnięcie o obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla planowego przedsięwzięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wraz z pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. K. B. złożyła wezwanie z dnia 9 stycznia 2009 r., które Urząd Miasta P. (Wydział Ochrony Środowiska) skierował pod adresem inwestora, dotyczące uzupełnień i wyjaśnień w sprawie kwalifikacji inwestycji w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znaczącą oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Zdaniem skarżącej pismo to dowodzi, że zaskarżoną decyzję wydano przed zakończeniem wszystkich postępowań dotyczących oddziaływania stacji bazowej.

W piśmie z dnia 1 kwietnia 2009 r. uczestnik postępowania Spółka A wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, iż stacja bazowa spełnia obowiązujące w Polsce standardy jakości środowiska, w szczególności nie powoduje przekroczeń dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska. Wartości dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych określone zostały przez Ministra Środowiska z zachowaniem zasady ostrożności, co oznacza, że są dużo bardziej surowe niż uzasadniają to badania oddziaływania PEM na środowisko i zdrowie ludzi. Zdaniem A Sp. z o.o. wartości te, dla systemu UMCS, są około 100 razy bardziej surowe niż rekomendowane przez Unię Europejską jako zapewniające wysoki stopień bezpieczeństwa. Rezolucja Parlamentu Europejskiego, na którą powołuje się skarżąca, postuluje zaostrzenie wartości rekomendowanych przez Unię Europejską i nie odnosi się do wartości obowiązujących w Polsce, które należą do najniższych w Europie. A Sp. z o.o. wskazała też na stanowisko Światowej Organizacji Zdrowia. Z wyników badań przeprowadzonych przez tą organizację wynika, że nie ma dotychczas dowodów świadczących o szkodliwości dla zdrowia krótko- bądź długookresowych sygnałów RF, emitowanych przez stacje bazowe. A Sp. z o.o. nie podzielił wątpliwości skarżącej dotyczących oddziaływania instalacji telefonii komórkowej w S . W konkluzji uczestnik postępowania stwierdził, że organ udzielający pozwolenia na budowę nie działa na podstawie aktu wiedzy, ale na podstawie przepisu prawa. W toku postępowania administracyjnego powinien zatem skoncentrować się wyłącznie na ustaleniu faktu czy inwestycja spełnia obowiązujące normy.

Dnia 14 kwietnia 2009 r. Sąd zwrócił się do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. o wyjaśnienie czy nadal toczy się postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, o którym mowa w wezwaniu z dnia 9 stycznia 2009 r. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. poinformował, że postępowanie administracyjne tej sprawie jest zawieszone. Wyjaśniono też, że w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (...) konieczne okazało się uzupełnienie materiałów przez inwestora (o które został wezwany pismem z dnia 9 stycznia 2009 r. nr [...]). Ma to na celu ustalenie czy prowadzone postępowanie nr [...]dotyczy tego samego zamierzenia, co opinia z dnia 20 sierpnia 2008 r. nr [...],

W odpowiedzi na wezwanie Sądu, A Sp. z o.o. wyjaśniła, że wnioskiem z dnia 4 września 2006 r. wystąpiła do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia dotyczącej stacji bazowej telefonii komórkowej UMTS przy ul. [...]. W związku z wejściem w życie z dniem 31 sierpnia 2007 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć (...), stację bazową tego rodzaju wyłączono z katalogu inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko, które wymagają uzyskania decyzji środowiskowej. Zdaniem A Sp. z o.o., w tym stanie rzeczy, wszczęte na wniosek Spółki postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, stało się bezprzedmiotowe (Spółka wystąpiła z wnioskiem o umorzenie tego postępowania i poinformowała o wycofaniu wniosku z dnia 4 września 2006 r.). Następnie A Sp. z o.o. wystąpiła do organu administracji architektoniczno-budowlanej z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę. Do wniosku załączyła pismo Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. z dnia 20 sierpnia 2008 r. znak: [...]stwierdzające, że planowane przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć (...), a co za tym idzie nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. A Sp. z o.o. podkreśliła, że w związku ze zmianą przepisów rozporządzenia, przypadku inwestycji w ogóle nie wymienionych w § 2 i 3, organ architektoniczno-budowlany samodzielnie ocenia i ustala czy inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zdaniem A Sp. z o.o. nie może on za każdym razem odsyłać inwestora do organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, by organ ten stwierdził - w zaświadczeniu, opinii, decyzji odmownej lub umarzającej postępowanie - że dana inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Z akt sprawy oraz wyjaśnień Spółki A (k. 158-159 akt sądowych) wynika, iż wnioskiem z dnia 4 września 2006 r. Spółka ta wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia stacji bazowej telefonii komórkowej UMCS POZ0067 zlokalizowanej przy ul. [...]. Spółka wyjaśniła jednocześnie, że w związku wejściem w życie z dniem 31 sierpnia 2007 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia dla sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z 2007 r. Nr 158, poz. 1105) projektowana inwestycja została wyłączona z katalogu inwestycji wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie A Sp. z o.o., skoro stacja bazowa nie kwalifikuje się do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia, to możliwe było wystąpienie bezpośrednio do organu architektoniczno-budowlanego o wydanie pozwolenia na budowę (tym bardziej, że brak obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach potwierdził Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta P. w piśmie z dnia 20 sierpnia 2008 r.).

W oparciu o obowiązujące przepisy inwestycje podzielić można na:

1. wymagające wdrożenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.);

2. nie wymagające przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.

Inwestor jest obowiązany wdrożyć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli planowane przedsięwzięcie zostało zaliczone do katalogu inwestycji mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko albo inwestycji mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W ramach postępowania przeprowadza się "ocenę oddziaływania na środowisko" (zob. art. 3 pkt 8, art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy), która jest obligatoryjna (w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy), bądź fakultatywna (w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko stwierdza organ postanowieniem na podstawie art. 63 ust. 1 ustawy).

Katalog przedsięwzięć mogących zawsze albo potencjalnie znacznie oddziaływać na środowisko zawarty został w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. z 2004 r. Nr 257, poz. 2573 ze zm.), które wydane zostało na podstawie uchylonego już art. 51 ust. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627). W tym miejscu należy nadmienić, że przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska mogą być stosowane na potrzeby wskazanej nowej ustawy z dnia 3 października 2008 r. (zob. art. 173 ust. 1 i 2 tej ustawy).

Przedsięwzięcia nie wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć (...) nie wymagają wdrożenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. W takich przypadkach organy właściwe do wydania decyzji określonych w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. (m. in. organy architektoniczno-budowlane - art. 71 ust. 1 pkt 1) w ramach swoich kompetencji oceniają czy do wydania decyzji konieczne jest przedstawienie przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (ew. postanowienia o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko - art. 63 ust. 2 ustawy o dnia 3 października 2008 r.) czy też przedsięwzięcie w ogóle nie wymaga przeprowadzenia postępowania w tym zakresie.

W tej sprawie, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2007 r. (tj. do dnia wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego katalog przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko), w stosunku do projektowanej stacji bazowej telefonii komórkowej istniał obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia (zob. § 2 pkt 7 rozporządzenia w brzmieniu sprzed nowelizacji). Z dniem zmiany rozporządzenia zmieniły się parametry, od jakich uzależnia się stwierdzenie czy instalacja radiokomunikacyjna wymaga oceny oddziaływania na środowisko. Nie oznacza to jednak, że inwestor - uznając, że stacja POZ0067 nie mieści się już w katalogu przedsięwzięć wymienionych w § 2 i 3 znowelizowanego rozporządzenia - może, nie zważając na dotychczas toczące się postępowania, żądać wydania pozwolenia na budowę. Wydanie ostatecznej decyzji w tym zakresie (pozwolenia na budowę) uzależnione jest bowiem od zakończenia toczącego się postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Należy mieć bowiem na względzie, że od chwili wszczęcia postępowania (co miało podstawę prawną) załatwienie sprawy, bądź zakończenie postępowania w inny sposób (art. 104 K.p.a.) należy do prowadzącego je organu ochrony środowiska. W takiej sytuacji organ architektoniczno-budowlany nie może samodzielnie rozstrzygać o braku konieczności uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji, dopóki w tym zakresie nie zakończy postępowania uprawniony do tego organ ochrony środowiska (chociażby przez umorzenie postępowania). Jest to istotne tym bardziej, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter sui generis "rozstrzygnięcia wstępnego" względem ewentualnego przyszłego zezwolenia na realizację konkretnego przedsięwzięcia i pełni ona względem niego w istocie funkcję prejudycjalną. Skutki prawne decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla dalszego procesu inwestycyjnego określone są w art. 86 ustawy z dnia 3 października 2008 r., zgodnie z którym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy (m. in. organ architektoniczno-budowlany - art. 72 ust. 1 pkt 1; zob. wyrok z dnia 16 września 2008 r. sygn. akt II OSK 821/08, publ. A.GlinieckiPrawo budowlane. Orzecznictwo Sądów Administracyjnych, Warszawa 2009, s. 218-219). Orzekanie w zakresie zagadnienia wstępnego, będącego przedmiotem innego, toczącego się postępowania administracyjnego narusza obowiązek organów stania na straży praworządności (art. 7 in fine K.p.a.), jak też uchybia zasadzie pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).

Abstrahując od faktu, że decyzję o pozwoleniu na budowę wydano przedwcześnie, organ naruszył również § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć (...). Przepis ten zawiera kryteria, które należy uwzględnić dokonując oceny projektowanego przedsięwzięcia pod względem wymagań związanych z jego oddziaływaniem na środowisko (§ 3). Jednym ze szczegółowych uwarunkowań służących kwalifikacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest powiązanie z innymi przedsięwzięciami, w tym kumulowanie oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich.

W załączniku do skargi (k. 5 akt sądowych), jak i też w piśmie z dnia 3 września 2008 r. (k. 71 akt administracyjnych) skarżąca wskazała, iż w odległości ok. 200 metrów od projektowanej inwestycji znajduje się kolejna stacja bazowa telefonii komórkowej. Mając na względzie powołany wyżej § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia, organ powinien zatem rozważyć czy zakresy ich zasięgu nie nakładają się. Jest to istotne z punktu widzenia oceny parametrów dotychczasowej stacji bazowej, tym bardziej, że w aktach nie odnotowano jaką moc ma zainstalowany na niej nadajnik oraz czy warunki jej lokalizacji ustalono w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie można bowiem wykluczyć, że oddziaływanie nowej stacji bazowej łącznie z dotychczasową (której samodzielne oddziaływanie mogło mieścić się w dopuszczalnych normach) spowoduje przekroczenie dopuszczalnych barier oddziaływania.

Z uwagi na możliwe oddziaływanie kumulatywne, o jakim mowa w § 5 pkt 1

lit. b rozporządzenia w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć (...), nie można ograniczać oceny oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej tylko do oceny jej parametrów, bez sprawdzenia, czy nie znajduje się ona w zasięgu oddziaływania innych nadajników radiokomunikacyjnych. Dotyczy to także przypadku, gdy dana inwestycja (samodzielnie) nie wymaga wdrożenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (art. 33 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), ponieważ nie można wykluczyć, że przez kumulację zmieni ona warunki oddziaływania dotychczasowej inwestycji (zob. wyrok z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA 2122/03, publ. A.GlinieckiPrawo budowlane. Orzecznictwo Sądów Administracyjnych, Warszawa 2009, s. 231).

Sąd nie podziela natomiast zarzutów i argumentacji skargi dotyczących potencjalnej szkodliwości oddziaływania instalacji radiokomunikacyjnych na ludzi. Utrwalony jest w orzecznictwie sądów administracyjnych podgląd (powołany przez uczestnika postępowania A Sp. z o.o.), iż wobec przyjęcia ustawowych (w drodze przepisów wykonawczych do ustawy) standardów oddziaływania określonych zagrożeń na środowisko, wyznaczających wielkości graniczne w tym zakresie, rola odpowiedniego organu sprowadza się w istocie do stwierdzenia, czy zamierzone oddziaływanie mieści się w wyznaczonych przez przepisy granicach, czy też je przekracza. Rozstrzygając zagadnienia związane z oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko organ nie działa na podstawie aktu wiedzy, ale na podstawie przepisu prawnego, a więc aktu władzy, niezależnie od jego podbudowy naukowej (zob. wyrok z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1961/06, niepubl.). Organ architektoniczno-budowlany nie może zatem odmówić pozwolenia na budowę dla inwestycji, która nie narusza przewidzianych prawem kryteriów oddziaływania. Również Sąd - oceniając legalność decyzji - nie może uwzględnić zarzutów nie mających umocowania w przepisach prawa. Z tego powodu, wyrażone w skardze wątpliwości K. B. co do potencjalnej szkodliwości oddziaływania pola elektromagnetycznego stacji bazowej telefonii komórkowej, nie mogły zostać uwzględnione.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda powinien powstrzymać się z wydaniem rozstrzygnięcia do czasu ostatecznego zakończenia postępowania prowadzonego przez organ ochrony środowiska w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (ewentualnie zawieszając postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę). Weryfikując decyzję pierwszej instancji organ odwoławczy rozważy możliwość kumulatywnego oddziaływania znajdującej się w pobliżu inwestycji stacji bazowej telefonii komórkowej (na jaką wskazywała skarżąca) oraz - w miarę potrzeby - uzupełni postępowanie dowodowe w tym zakresie.

Mając na względzie powyższe, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności decyzji postanowiono na w oparciu o art. 152 ustawy.

/-/ B.Drzazga /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka

MK