Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2002/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel - Ziaja ( spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Joanna Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę [...] zł. ( [...] złotych ), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2002 r., znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 127 par l i 2 , art. 138 par l pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 229 ustawy z dnia 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm/ po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. 2001 r. znak: [...] orzekającej o, l.umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr A obr. [...], oraz o 2 odmowie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr B C D, E, F oraz części działki nr G, -- uchylił punkt l zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz byłej właścicielki, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie rozstrzygnięć zawartych w pkt. 2.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda [...] stwierdził, co następuje:

Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] stanowiąca działki hip. H i nr I o łącznej pow. [...] m2 została nabyta od M. S. na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dn. [...]. 1971 r. [...], w trybie art. 6 ust. l ustawy z dnia 12. 03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...].

Obecnie w ewidencji gruntów m. [...] wywłaszczone działki odpowiadają działkom nr C, B, D, E F, A oraz część działki G (obręb [...]).

W toku postępowania zwrotowego ustalono, że część wywłaszczonej nieruchomości oznaczone obecnie jako działka nr A stanowiącej własność Skarbu Państwa, w dacie złożenia wniosku poprzedniej właścicielki - M. S. o jej zwrot, znajdowała się już w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych, na mocy aktu notarialnego Rep [...], z dnia [...]1982 r. . Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej nr Kw [...] w dniu [...]1982 r., a więc przed datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Organ I instancji stwierdzając, iż sytuacja ta odpowiada hipotezie z art. 229 u. g. n. umorzył odnośnie tej działki postępowanie zwrotowe jako bezprzedmiotowe.

Wojewoda powołując się na ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, iż przepis art. 229 u.g.n. nie daje podstaw do umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości. W przypadku stwierdzenia istnienia negatywnej przesłanki zwrotu z art. 229 u.g.n. organ ma obowiązek orzec o odmowie zwrotu nieruchomości, dlatego też w tej części Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji orzekł co do istoty sprawy.

Pozostałe części wywłaszczonej nieruchomości, które stanowią własność Gminy [...] zostały rozdysponowane w następujący sposób:

a/ działki nr C, D, E, F zostały w 1972 r. oddane w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]na mocy aktu notarialnego z dnia [...] 1972 r. Rep [...] Jednakże prawo użytkowania wieczystego do tej nieruchomości zostało rozwiązane w dniu [...]. 2000 r. aktem notarialnym [...]

b/ działka nr B , zabudowana budynkiem wielorodzinnym mieszkalnym, znajduje się u użytkowaniu Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej w [...], a część działki nr G pozostaje w użytkowaniu [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]

Przeprowadzone przez organ I instancji w dniu [...] 2001 r. oględziny działek wykazały, iż na działkach nr C i nr B znajduje się budynek wielorodzinny, trzech-kondydnacyjny, z dwoma wejściami. Obok budynku znajduje się wjazd od strony ul. [...], przechodzący w wybrukowany parking i dojście do budynku. Pozostałe działki nr D E F i cześć działki nr G stanowią teren zieleni osiedlowej, porośnięty zieloną koszoną trawą, nasadzeniami krzewów i drzew. Trawniki są poprzecinane chodnikami, służącymi mieszkańcom jako piesze ciągi komunikacyjne. Przez nieruchomość przebiegają liczne sieci uzbrojenia technicznego tj. elektryczne, kanał ciepłowniczy, gazociąg, kanalizacją sanitarna .

Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...]wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki Architektury PNRN w [...] z dnia [...] 1969 r. -przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego dla [...]Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] W decyzji tej istnieje zapis, iż; "w dalszej części opracowania należy przeanalizować możliwości pozostawienia budynków mieszkalnych nowych lub w dobrym stanie technicznym do dalszego użytkowania". Budynek znajdujący się na działce został rozbudowany. Z porównania stanu powinnego i faktycznie stwierdzonego wynika, że cel określony w akcie notarialnym jako budowa osiedla został przez użytkownika wieczystego zrealizowany na przedmiotowej działce w postaci rozbudowy budynku wielorodzinnego, pawilonów usługowo - handlowych oraz urządzenia na niej zielem osiedlowej z wykorzystaniem już istniejącej Nieruchomość ta nadal jest użytkowana jako część osiedla mieszkaniowego i stanowi budynek wielorodzinny, zieleń osiedlową oraz infrastrukturę osiedla Rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu nastąpiło w trybie art 33 ust. l- 4 u. g n. oraz art. 240 k c

Jednakże jeżeli na nieruchomości przed dniem wejścia wżycie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, a prawo to zastało ujawnione w księdze wieczystej, to w myśl art 229 tej ustawy nie przysługuje wywłaszczonemu właścicielowi roszczenie o jej zwrot.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając; że postępowanie wyjaśniające nie zostało należycie przeprowadzone, na skutek czego zarówno ustalenia organów orzekających w sprawie jak i ich wnioski są błędne, sprzeczne z oczywistymi faktami i stanem prawnym.

Skarżąca podniosła iż przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...], lecz nigdy nie została użyta na cel określony przy jej wywłaszczeniu. Budynek wielomieszkaniowy, trzech kondygnacyjny znajdujący się na wywłaszczonej działce nie został rozbudowany, nie zmieniła się w ogóle jego kubatura W dacie wywłaszczenia był to budynek już trzech kondygnacyjny m , co wynika wprost z jego opisu znajdującego się w elaboracie szacunkowym rzeczoznawców wykonanym na zlecenie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] dla celów wywłaszczenia. Natomiast; o ile planowano dokonać budowy pawilonów handlowych na terenie działki, to wszystkie decyzje lokalizacyjne / o ile były w ogóle wydane/ utraciły ważność, a cel ten nie został zrealizowany. Nie ma obecnie przeszkód zdaniem skarżącej do zwrotu całości nieruchomości gdyż prawo użytkowania wieczystego ustanowione w stosunku do działek ozn. nr C ,B i F nie istnieje i działki te stanowią własność Gminy [...] Twierdzenie organów orzekających w sprawie zwrotowej, jakoby istniejące w dacie wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, prawo użytkowania wieczystego uniemożliwiło zwrot nieruchomości, w sytuacji gdy umowa użytkowania wieczystego została rozwiązana jest błędne, gdyż do takiej sytuacji nie ma zastosowania przepis art. 229 u.g.n., co zostało potwierdzone w postanowieniu Sądu Najwyższego /SN niCZP 20/01, Prok. IPr. 2001/12/36/.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 97 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów aministarcyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-(p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona. Zarzutom skarżącej nie można odmówić słuszności.

Sprawa nie została bowiem należycie wyjaśniona. Stosownie do treści art. 7 k. p. a organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia staniu faktycznego sprawy, aby móc następnie zastosować właściwe przepisy prawa materialnego. Tymczasem w sprawie brak jest istotnych ustaleń mających zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

Bezsporną miedzy stronami jest okoliczność, że Skarb Państwa nabył od M. S. aktem notarialnym Rep. [...] zdziałanym w PBN w dniu [...]1971 r., nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], ozn. numerami H i I o łącznej powierzchni [...] m2, na podstawie art. 6 ust. l ustawy z dnia 12 03. 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem "pod budowę osiedla mieszkaniowego dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]" zgodnie z decyzją o lokalizacji wydaną przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury PMRN w [...] z dnia [...]. 1969 r., Nr [...]

Jak wynika z aktu notarialnego częścią składową tej nieruchomości był dom mieszkalny, zabudowania gospodarcze, drzewa i krzewy oraz drugi budynek mieszkalny, którego część do pierwszego piętra wzniesiona została nakładami M. S. Elaborat z oszacowaniem nieruchomości sporządzili biegli ds. wywłaszczeń inż. inż. J. F., S. U., Z. M. i B. B.

W dniu [...]1972 r. aktem notarialnym - umową użytkowania wieczystego [...] Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] m. in. nieruchomość "przy ul. [...] składającą się z placu ozn. nr I o pow. [...] m2". Z zapisu par. [...] umowy wynika, iż przekazany w użytkowanie wieczyste teren jest przeznaczony pod budowę osiedla dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]

Powołaną w umowie decyzją z dnia [...]1971 r. Nr [...] Wydziału Gospodarki Komunalnej i mieszkaniowej PMRN w [...] użytkownik wieczysty został upoważniony do wyburzenia czesi składowych znajdujących się na nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, /por. k. [...]-[...]/

W dniu [...]1982 r. Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym zdziałanym w PBN w [...] Rep. A Nr [...] działki nr J, K i L o pow. [...] m2 położone przy ul. [...] obj. Kw [...] T. L., S. P. W. A. i J. S. przeznaczeniem pod budowę pawilonów handlowych, ./por. k. [...]/ Prawo to zostało wedle ustaleń organów orzekających w sprawie ujawnione w Kw [...] w dniu [...]1982 r. Brak jest jednak w aktach dowodu na tę okoliczność dowodu w postaci odpisu z księgi wieczystej .

W dniu [...] 2000 r. aktem notarialnym [...] została rozwiązana umowa wieczystego użytkowania z [...] Spółdzielnia M. w stosunku do nieruchomości ozn. jako działki; nr C o pow. [...] m2, nr D o pow. [...]m2, nr E o pow. [...] m2, nr F o pow. [...] m2 . Rozwiązanie umowy nastąpiło nieodpłatnie, w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W akcie notarialnym zaznaczono, iż na nieruchomości nie ma budynków stanowiących własność Spółdzielni, /por. k. [...]-[...]

Już z zestawienia powyższych dokumentów , na których opierają się główne ustalenia i rozstrzygnięcie organów orzekających widoczne są niedostatki postępowania wyjaśniającego. Brakuje niezbędnych elementów faktycznych dla dokładnego wyjaśnienia sprawy. Istniejące luki w materiale dowodowym uniemożliwiły podjęcie prawidłowej decyzji merytorycznej. Tym samym decyzje zostały wydane przedwcześnie bez zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego rozpatrzenia z naruszeniem nie tylko przepisów postępowania -art. art. 7, 75, 77, 80 k.p.a. ale i także przepisów prawa materialnego art. 229 i art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Trzeba zauważyć, iż nieruchomość położona przy ul. [...] (dawniej [...]) przy zbiegu z ul. [...] stanowiąca własność M. S. w dacie wywłaszczenia zgodnie z mapą przyjętą do ewidencji przez Miejską Pracownię Geodezyjną w [...] dn. [...] 1969 r. za nr [...] została oznaczona nr H i nr I. W umowie notarialnej sprzedaży tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa podano tylko łączną powierzchnię wymienionych, nowooznaczonych działek nr H i nr I tj [...] m2. Działki te zostały przeniesione do [...] /por. akt not. k. [...]-[...]/

Należy dodać, że w rejestrze pomiarowym /k. [...]/ również podano tylko łączną powierzchnię . tych działek H i I

Aktem notarialnym - umową użytkowania wieczystego Rep A Nr [...], z dnia [...]1972 r., Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej m.in. nieruchomość wymienioną w par. l lit "a" tj. umowy położoną przy ul. [...], "składającą się z placu oznaczonego nr I o pow. [...] m2" /por. akt not. k. [...]-[...]/

Zaś aktem notarialnym z dnia [...] 1982 r. Rep. A nr [...] Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste na rzecz T. L., S. P., W. A. i J. S. nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , obj. [...] składającą się z działek ozn. nr J ,K i L o pow łącznej [...] m2.

Już z zestawienia powyższych dokumentów nasuwają się poważne wątpliwości które nie znajdują wyjaśnienia ani w dokonanych ustaleniach faktycznych, ani w skąpym materiale dowodowym Jeżeli bowiem oddano w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej tylko wywłaszczoną działkę nr I, to nie mogła mieć ona pow. [...] m2, gdyż w tej powierzchni była uwzględniona także działka nr H /por. powyższe a. not/ Jeżeli zaś [...]SM przejęła "pod budowę osiedla mieszkaniowego" całą wywłaszczoną przedmiotową nieruchomość o pow [...] m2 (w aktach bark protokołu przejęcia nieruchomości lub innych dokumentów , z których by wynikł zakres objęcia i faktycznego jej użytkowania), - to Skarb Pastwa nie mógł oddać jej w 1982 r. innym podmiotom w użytkowanie wieczyste bez wcześniejszego rozwiązania umowy ze Spółdzielnią Mieszkaniową, a takich dowodów w aktach brak.

Brak też jakichkolwiek przesłanek wskazujących na to by można było przyjąć, iż przywołanym wyżej aktem notarialnym [...] z dn. [...]1982 r. oddano w użytkowanie wieczyste wymienionym w nim osobom fizycznym wywłaszczoną M. S. przedmiotową nieruchomość tj. działkę nr H lub nr I, bądź ich część stanowiącą obecnie część działki nr A Twierdzenie więc organów orzekających w sprawie jakoby oznaczona w obecnej ewidencji gruntów działka nr A pozostająca od 1982 r. w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych stanowiła część przedmiotowej wywłaszczonej nieruchomości bez sprecyzowania nawet, o którą działkę idzie ( nr I czy nr H ) nie znajduje żadnego oparcia w znajdującym się w aktach materiale dowodowym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie należało ustalić , która z działek oddanych w użytkowanie wieczyste ( nr J nr K, nr L ?) powyższym aktem notarialnym z dnia [...]1982 r. odpowiadała wywłaszczonym działkom nr I lub nr H bądź ich części z podaniem jej powierzchni i historii przekształceń. Bez wprowadzenia tych danych nie można dokonać kontroli decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem.

Należy też zauważyć, iż organy I i II instancji nie ustaliły kiedy zostało ujawnione w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego [...] Spółdzielni Mieszkaniowej na przedmiotowej nieruchomości. Zaś ze znajdującego się w aktach zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...]. 2000 r. wynika, że dopiero w tej dacie dokonano wpisu prawa użytkowania wieczystego odnośnie działek ozn. numerami D, E, F, C, M, N o łącznej pow. [...]m2 na rzecz [...]Spółdzielni Mieszkaniowej.

Mając na uwadze powyższe nie można przyjąć, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art. 229 u. g. n., który wyłącza uprawnienie poprzedniego właściciela do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Przepis ten ustanawia wyjątek od zasady określonej w przepisie art. 136 ust. 3 u. g. n, iż roszczenie o którym mowa w tym przepisie nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy /tj. przed 1.01. 1998 r./ nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Muszą zatem zachodzić kumulatywnie warunki przewidziane tym przepisem stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci ujawnionego do niej w księdze wieczystej przed dniem 101.1998 r. prawa osoby trzeciej.

Jest faktem, że Skarb Państwa oddał [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w użytkowanie wieczyste wywłaszczony teren w dniu. [...]1972 r.. Pomijając omówione wyżej kwestie związane z niejednoznacznym określeniem w umowie przedmiotu użytkowania (rzeczywista wielkość działki nr I nie odpowiada jej powierzchni wskazanej w akcie, not), trzeba stwierdzić, iż skoro prawo to zostało zaintabulowane w księdze wieczystej dopiero w dniu [...] 2000 r. , a więc po dacie wejścia z życie ustawy to przepis art. 229 u g n. nie ma zastosowania.

Jak powiedziano wyżej przepis art. 229 u .g .n. jest wyjątkiem wyznaczającym ściśle warunki, których zaistnienie powoduje wyłączenie roszczenia o zwrot nieruchomości (roszczenie nie przysługuje). Jednakże nawet jeśli by okazało się, że wpis był dokonany wcześniej niż wynika to z powołanego zaświadczenia Sądu, na co nie ma obecnie dowodów, to rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego i pozostawanie nieruchomości w zasobach własności Gminy, usuwa przeszkodę z art. 229 w postaci negatywnej przesłanki zwrotu, gdyż zarówno gmina jak i Skarb Państwa nie mieszą się w pojęciu osoby trzeciej, o której mowa w tym przepisie

W sytuacji gdy przepis ten nie ma zastosowania, to należy przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadą praworządności ujętą w art. 7 k.p.a. dla ustalenia ; precyzyjnego celu , na który nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa, a następnie stosownie do normy prawnej zawartej w art 137 u.g.n. ustalić czy stała się ona zbędna na ten cel. Cel wywłaszczenia należy przy tym interpretować bardzo ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. l u. g. n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji o wywłaszczeniu (tu umowie). Zaś przy ocenie zbędności należy się kierować jej normatywną (ustawową) definicją zawartą w treści art 137 ust l u g. n., pamiętając też o dyspozycji ust 2 przepisu art. 137 u. g. n. .

W przepadku zaistnienia przesłanki zwrotu nieruchomości, nie ma znaczenia "rozdysponowanie" nią w sposób wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddanie w użytkowanie działki nr B Rejonowemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Mieszkaniowej, a działki nr G [...] Spółdzielni Mieszkaniowej nie stanowi przeszkody do zwrotu nieruchomości w przypadku zaistnienia przesłanek jej zwrotu. Bowiem zgodnie z treścią art. 139 u. g. n. prawo zarządu lub użytkowania wygasają z dniem kiedy decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanie się ostateczna,, a nieruchomości podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się ona w dniu jej zwrotu /art 139 u. g .n./

Należy przy ponownym rozpoznaniu sprawy, mieć nadto na uwadze że:

1/ wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów niż realizacja celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Ta podstawowa zasada prawa wywłaszczeniowego stanowi gwarancję, że instytucja wywłaszczenia nieruchomości nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis, np do przebudowy stosunków własnościowych w społeczeństwie lub nadużywana ponad potrzeby wynikające z celów społecznych, które nie mogą być zrealizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego ./por. T. Woś: "Wywłaszczanie ł zwrot wywłaszczonych nieruchomości" Warszawa 2004., s. 171- 174/

2/ istotą zakazu przeznaczania nieruchomości na inne cele niż określane w decyzji o jej wywłaszczeniu jest m. in. uprawnienie poprzedniego jej właściciela lub jego spadkobiercy przysługujące z mocy art. 136 ust. 3 u.g.n. do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu .Nie ma przy tym ograniczenia czasowego dla roszczeń byłego właściciela (lub jego spadkobiercy ) przysługującego mu z mocy tego przepisu.

3/ przesłanka pojęcia zbędności, jako podstawy materialnoprawnej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została zdefiniowana w treści przepisu art. 137 ust. l pkt l i 2 u g. n. Dokonywanie oceny zbędności musi być oparte na kryteriach : faktycznym oraz prawno - faktycznym. Pierwsze opiera się na fakcie bezskutecznego upływu czasu , w jakim powinny być podjęte prace zmierzające do realizacji celu (7 lat), a drugie kryterium ze względu na ustanie prawnej podstawy rozpoczęcia inwestycji, (utrata mocy obowiązującej decyzji o lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z równoczesnym brakiem działań faktycznych polegających na realizowaniu celu wywłaszczenia.

Wszakże koniecznym jest w pierwszym rzędzie, jak już wyżej powiedziano precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia nieruchomości. Należy więc dookreślić cel wywłaszczenia w oparciu o powołaną w akcie notarialnym decyzję o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...]. 1969 r., której w aktach sprawy brak, gdyż określony w tak ogólny sposób cel ; "budowa osiedla" nie wskazuje konkretnego celu inwestycyjnego do realizacji na przedmiotowej nieruchomości w ramach budowy osiedla. Zwłaszcza, że [...]SM pod potrzeby której wywłaszczono teren była zobowiązania do wyburzenia znajdujących się na nim części składowych nieruchomości. Ponad wszelką wątpliwość dla [...]SM teren ten okazał się zbędnym. Nie zrealizowała ona na nim zamierzenia "budowy osiedla", co stało się oczywistą przyczyną rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. W akcie not. rozwiązującym umowę użytkowania wieczystego [...]SM zapewniła w par 3, że nie ma na zwracanym terenie żadnych budynków stanowiących jej własność

5/ w świetle tego zgodnego oświadczenia stron umowy , a również w świetle opinii biegłych do spraw wywłaszczeń z dnia 6, 04. 1970 r. /z której organy nie przeprowadziły dowodu/wynika, iż w dacie jej opracowania tj . na rok przed wywłaszczeniem nieruchomości istniał już na niej min. budynek wielomieszkaniowy, trzech-kondygnacyjny.

Ustalenia dokonane więc przez organy obu instancji, jakoby nastąpiła rozbudowa tego budynku po wywłaszczeniu nie znajdują żadnego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, a wręcz przeciwnie pozostają z nim w rażącej sprzeczności.

Opinia rzeczoznawców uwzględniła ten budynek przy szacowaniu odszkodowania. Tak więc skoro na nieruchomości nie poczyniono żadnych inwestycji pn. "budowa osiedla" a tylko zachowano istniejący w dacie wywłaszczenia stan łącznie z istniejącym drzewostanem, to nieruchomość ta została wywłaszczona ponad potrzeby założonego wówczas celu wywłaszczenia, a tym samym jest dla niego zbędna.

Nie stanowi żadnej przeszkody do zwrotu nieruchomości istniejące uzbrojenie terenu, co wielokrotnie wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny.

Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że decyzja została wydana przedwcześnie, bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego i analizy zgromadzonego materiału dowodowego z naruszeniem wymienionych już przepisów postępowania art. 7, 75, 77, k.p.a. i przepisów prawa materialnego art 229 i 136 ust 3 w zw z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W tej sytuacji Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par l pkt. l lit "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym w związku z art. 135 tej ustawy. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym przypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p. p.s. a.