Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 604/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18,19,26,27,33,34
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.),, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi [...] S. A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] – działając na podstawie art. 123 § 1 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ) oraz art. 18, art. 23 § 3, art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych ( Dz. U. Nr 198, poz. 1925 ) po rozpatrzeniu zażalenia [...] S.A. w W. na postanowienie Prezydenta Miasta R. Nr [...] z dnia [...] w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru działający jako organ drugiej instancji stwierdził, że [...] S.A. w W. dalej [...] S.A. wniosła do Prezydenta Miasta R. pismo z dnia 15 stycznia 2007 r. zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazując jako ich podstawę nieprawidłowo sporządzony tytuł wykonawczy – art. 33 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dalej ustawa egzekucyjna. Zobowiązana zarzuciła, że w tytułach wykonawczych Nr [...], [...] i [...] w rubryce przeznaczonej na umieszczenie klauzuli o skierowaniu do egzekucji widnieje odcinek pieczęci "Urząd Miasta R. Wydział Budżetu i Finansów Referat Egzekucji Administracyjnej".

Zobowiązana podniosła, że pieczęć taka nie może być uznana za pieczęć nagłówkową organu egzekucyjnego bowiem Urząd Miasta w R. nie jest organem egzekucyjnym.

Spółka wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej.

Prezydent Miasta R. wypowiadając się jako wierzyciel nie uznał zgłoszonych zarzutów wyjaśniając, że w części G poz. 96 tytułu wykonawczego

TYT-1 naniesiono pieczęć nagłówkową zgodną z wymogami określonymi w załączniku nr 6 pkt 11 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych ( Dz. U. Nr 112 poz. 1319 ze zm.) dalej instrukcja kancelaryjna. Wyjaśnił, że w opisie pozycji 96 tytułu wykonawczego TYT-1 przewidziano miejsce dla pieczęci nagłówkowej, a nie pieczęci nagłówkowej wierzyciela, którym to sformułowaniem posługiwała się w swoich pismach Spółka. W tytułach tych oznaczono wierzyciela jako Prezydenta Miasta R.

Następnie Prezydent Miasta R. działając jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] odmówił uwzględnienia zarzutów wyjaśniając, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela.

[...] S.A. wniosła zażalenie na to postanowienie zarzucając, że zostało wydane z naruszeniem art. 27 ustawy podatkowej poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 124 § 2 w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nie zamieszczenie uzasadnienia prawnego i faktycznego.

Organ nadzoru zauważył, że zgodnie z art. 34 § 2 i § 4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie zarzutów po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów. Organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela jednakże jedynie w zakresie podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 pkt 1 – 5 ustawy egzekucyjnej. W przypadku, gdy zarzuty dotyczą okoliczności wskazanych w art. 33 pkt 6 – 10 tej ustawy to organ egzekucyjny winien w uzasadnieniu wyjaśnić okoliczności faktyczne i prawne stojące u podstaw przyjętego rozstrzygnięcia.

Zdaniem organu nadzoru zaskarżone postanowienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. bowiem nie zawiera wyjaśnienia motywów wydania orzeczenia, jego podstawy prawnej, ani powodów z jakich odmówił słuszności zarzutom zobowiązanej. Jednakże poprzez nawiązanie do znanego stronie postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wskazał, że przyjmuje w całości wyrażone w nim wyjaśnienia jako mające zastosowanie również w postanowieniu organu egzekucyjnego. W ocenie Kolegium nie ma wątpliwości, co do tego, że motywy stojące u podstawy wydania zaskarżonego postanowienia są zbieżne z tym, które zostały opisane w postanowieniu wydanym przez ten sam organ działający w roli wierzyciela.

Organ drugiej instancji stwierdził, że jednym z pryncypiów mających zastosowanie przy interpretacji przepisów prawa jest założenie, że ustawodawca jest racjonalny i tworzy spójny system przepisów prawa. Konsekwencją powyższego jest przyjęcie, że jeżeli dane pojęcie zostało zdefiniowane w jednym akcie prawnym to powinno być ono używane w tym samym rozumieniu w innych aktach prawnych, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej. Wzór tytułu wykonawczego jednopozycyjnego stosowanego w egzekucji należności pieniężnych został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – załącznik Nr 4. Formularz tytułu wykonawczego w części G zatytułowanej "Klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji" w opisie do poz. 96 przewiduje miejsce do złożenia pieczęci nagłówkowej. Wzór pieczęci nagłówkowej mający zastosowanie w przypadku gmin lub miejscowości o statusie miasta został unormowany w części II załącznika Nr 6 – Wzory blankietów korespondencyjnych pieczęci nagłówkowych korespondencyjnych, pieczęci nagłówkowych i pieczęci do podpisu w organach samorządu gmin do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. ( instrukcja kancelaryjna ).

Z analizy cz. II załącznika Nr 6 przywołanego rozporządzenia wynika, że pieczęć nagłówkowa stosowana przez organy gmin miejskich winna zawierać sformułowanie "Urząd Miasta", a następnie nazwy miasta oraz wskazanie adresu. Przyjąć zatem należy, że pieczęć o treści "Urząd Miasta R. Wydział Budżetu i Finansów Referat Egzekucji Administracyjnej" odpowiada formule przewidzianej w cytowanym załączniku do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów dla pieczęci nagłówkowej. Dlatego – zdaniem organu działającego jako organ drugiej instancji – w rozpatrywanej sprawie nie sposób uznać zarzut, iż zamieszczona w przedmiotowym tytule wykonawczym w poz. 96 pieczęć jest nieprawidłowa, skoro odpowiada ona przepisom normującym postać pieczęci nagłówkowych stosowanych przez organy gmin miejskich. Wierzyciel sporządzając tytuł wykonawczy zastosował się do pouczenia zamieszczonego w pouczeniu przyporządkowanym do poz. 96 tytułu wykonawczego TYT-1 i użył pieczęci nagłówkowej zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie instrukcji kancelaryjnej. Nie sposób czynić zarzutu sporządzania tytułu wykonawczego z naruszeniem wymogów art. 27 ustawy egzekucyjnej skoro zawiera klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji sporządzoną zgodnie z pouczeniem zamieszczonym we wzorze tegoż tytułu.

Organ drugiej instancji zauważył, że uwzględniając treść art. 27 § 1 pkt 10 ustawy o egzekucji istotnym jest zamieszczenie w przewidzianym do tego miejscu podpisu osoby upoważnionej do działania w imieniu organu egzekucyjnego. Tytuły wykonawcze objęte zarzutami zostały podpisane przez osobę pełniącą funkcję kierownika Referatu Egzekucji Administracyjnej, a o nadaniu klauzuli skuteczności prawnej decyduje podpis uprawnionej do tego osoby.

Organ drugiej instancji wskazał na fakt, że osoba podpisująca klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej działała z upoważnienia Prezydenta Miasta co znalazło odbicie w doborze pieczęci nagłówkowej, Użyto bowiem pieczęć nagłówkową przewidzianą w sprawach załatwianych z upoważnienia prezydenta odpowiadającą warunkom z pkt 7części II załącznika do powołanej wyżej instrukcji kancelaryjnej. W słowniczku zamieszczonym w § 3 pkt 8 wymienionej instrukcji określenie korespondencja oznacza "każde pismo wpływające do urzędu lub wysyłane przez urząd". W świetle powyższej definicji w pojęciu korespondencji mieści się również tytuł wykonawczy sporządzony i podpisany przez działających z upoważnienia Prezydenta Miasta pracowników urzędu. Z treści instrukcji nie wynika, aby stosowanie określonego wzoru pieczęci nagłówkowej ograniczone było do konkretnego rodzaju sprawy. Wobec powyższego nie ma podstaw do negowania zasadności stosowania pieczęci nagłówkowej odpowiadającej wymogom wspomnianej instrukcji przy sporządzaniu tytułu wykonawczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że wśród składników tytułu wykonawczego wskazanych w art. 27 ustawy egzekucyjnej wymienione jest m.in. oznaczenie wierzyciela ( art. 27 § 1 pkt 1 ) oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela ( art. 27 § 1 pkt 7 ). W wymienionych przypadkach niezbędne jest prawidłowe nazwanie wierzyciela czyli podanie nazwy podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. Natomiast w przypadku omawianej klauzuli nie jest to konieczne. Z treści art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej nie wynika, aby klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji winna zawierać wskazanie organu egzekucyjnego. W opisie do rubryki 96 nie ma mowy o tym, aby umieszczona była pieczęć nagłówkowa organu egzekucyjnego, lecz tylko pieczęć nagłówkowa.

W samym tytule wykonawczym konieczne jest wskazanie organu egzekucyjnego w poz. 7, które powinno niewątpliwie polegać na podaniu nazwy organu, a nie przydanego mu do pomocy urzędu.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca [...] S.A. w W. wniosła o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu egzekucyjnego, zarzucając naruszenie prawa poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 pkt 10 ustawy ( egzekucyjnej ) oraz jej art. 1a pkt 7 i art. 26 § 1 i 2 poprzez przyjęcie, iż pieczęć nagłówkowa, o której mowa w poz. 96 tytułu wykonawczego nie powinna być pieczęcią nagłówkową organu egzekucyjnego, a więc pieczęcią Prezydenta Miasta R. lecz pieczęcią tą może być pieczęć o treści Urząd Miasta R. Wydział Budżetu i Finansów Referat Egzekucji Administracyjnej, który organem egzekucyjnym nie jest oraz błędną interpretację art. 8 i 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego dalej k.p.a. poprzez przyjęcie, że brak uzasadnienia przez Prezydenta R. stanowiska zawartego w postanowieniu, skutkujące naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. nie stanowi przesłanki do jego uchylenia.

W uzasadnieniu skargi skarżąca stwierdziła, że postanowienie Prezydenta R. utrzymane w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem, powinno zawierać uzasadnienie z którego wynika dokonane rozstrzygnięcie. Zobowiązana nie powinna domyślać się jakie powody stoją za wydanym w trybie art. 34 § 5 ustawy egzekucyjnej orzeczeniem "lecz przesłanki te powinny wyraźnie wynikać z treści postanowienia, wymóg podania w wydanym postanowieniu uzasadnienia jest obligatoryjny i nie zależy od uznaniowości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Skarżąca nie znając w pełni uzasadnienia rozstrzygnięcia mogła źle zrozumieć i sporządzić zażalenie na to postanowienie.

Strona skarżąca zauważyła, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem bardzo sformalizowanym. Wszczęcie postępowania powinno nastąpić poprzez doręczenie dłużnikowi odpisu prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego. Ustawodawca w art. 29 § 2 i 33 pkt 10 ustawy egzekucyjnej wskazał jako wadę uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji niespełnienie jakiegokolwiek warunku wymienionego w art. 27 tej ustawy. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawierać powinien m.in. klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej – klauzulę wykonawczą nadaje organ egzekucyjny, a sposób jej nadania określają przepisy prawa. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 1 a pkt 7 w związku z art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej był Prezydent Miasta R. Dla ważności nadania klauzuli wykonawczej wymagane jest nadanie jej w przewidzianej prawem formie. Sposób opatrzenia tytułu wykonawczego klauzulą określa, zgodnie z art. 26 § 1 i § 2 ustawy egzekucyjnej, rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji składa się z pieczęci nagłówkowej oraz pieczątki, podpisu, pieczątki służbowej osoby nadającej klauzulę. Ponieważ klauzulę nadaje organ egzekucyjny, to pieczęć, o której mowa w tytule wykonawczym powinna być pieczęcią organu egzekucyjnego. Skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie, tytuł wykonawczy w poz. 96, nie zawiera pieczęci organu egzekucyjnego, czyli Prezydenta Miasta.

Zdaniem skarżącej Urząd Miasta nie jest organem egzekucyjnym w sprawie, więc pieczęć widniejąca w pozycji klauzula wykonalności nie może być używana do nadawania tej klauzuli. Strona podniosła, że w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta R. występuje nie jako organ gminy lecz jako organ egzekucyjny, pieczęć nagłówkowa zawierana w klauzuli jest pieczęcią organu egzekucyjnego, a więc powinna w swej treści zawierać jego nazwę a umieszczona w przedmiotowym tytule wykonawczym pieczęć nie jest pieczęcią organu egzekucyjnego. Podkreśliła, że w cz. II pkt 7 załącznik nr 6 do powołanej instrukcji kancelaryjnej ustanawia się m.in. wzór pieczęci nagłówkowej i podpisanej w sprawach załatwianych z upoważnienia prezydenta. Prezydent Miasta nie może scedować na rzecz urzędu miasta swoich kompetencji jako organu egzekucyjnego, może jedynie upoważnić poszczególnych pracowników do wykonywania danych czynności. Według strony skarżącej skoro przepis wymaga umieszczenia pieczęci organu egzekucyjnego to pieczęcią tą może być jedynie pieczęć Prezydenta Miasta.

Strona skarżąca zauważyła, że analogicznie, w sposób wskazany wyżej postępują zarówno naczelnicy urzędów skarbowych będący organami egzekucyjnymi ( pieczęć Naczelnika Urzędu Skarbowego ) jak i inni Prezydenci Miasta będący także organami egzekucyjnymi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i dodając, że Prezydent Miasta będąc organem gminy w zakresie egzekucji administracyjnej występuje pod własną nazwą oraz wydaje rozstrzygnięcia i podejmuje działania jako organ egzekucyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że zostało ono wydane w wyniku rozpoznania zażalenia zobowiązanego na rozstrzygnięcie w sprawie zgłoszonych zarzutów w sytuacji, gdy organ egzekucyjny był jednocześnie wierzycielem egzekwowanej należności pieniężnej stanowiącej podatek od nieruchomości wynikający ze złożonej deklaracji oraz po wcześniejszym wydaniu przez ten organ jako wierzyciela postanowienia w sprawie jego stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów, które nie zostało zaskarżone.

W przedmiotowej sprawie uprawnionym do żądania wykonania, w drodze egzekucji administracyjnej, obowiązku podatkowego był właściwy organ gminny o statusie miasta ( Prezydent Miasta ) będący równocześnie organem egzekucyjnym, o którym mowa w art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, uprawnionym do egzekwowania tego obowiązku, przy zastosowaniu środków egzekucyjnych w ograniczonym tym przepisem zakresie.

Skoro wierzycielem w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, jak również organem egzekucyjnym prowadzącym tę egzekucję, był ten sam organ gminy o statusie miasta ( Prezydent Miasta ), właściwy do ustalenia lub określenia i pobrania przedmiotowego podatku to tym samym bezpodstawne było wydanie przez ten organ postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W ten sposób bowiem ten sam podmiot Prezydent Miasta (jako wierzyciel) przedstawiał sam sobie ( jako organowi egzekucyjnemu ) swoje własne stanowisko w sprawie zarzutów. W przypadku, gdy podmiot stosujący środki egzekucyjne w ograniczonym zakresie jest jednocześnie podmiotem, którego należność jest przy zastosowaniu tych środków egzekwowana, wydanie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela jest bezcelowe. W tym miejscu należy wskazać na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 7 sędziów z dnia 25 czerwca 2007 r. w sprawie I FPS 4/06, zgodnie z którym wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezpodmiotowe".

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny ( Prezydent Miasta ) będący jednocześnie wierzycielem, wydał postanowienie w sprawie zarzutów na prowadzone postępowania egzekucyjne, po wcześniejszym wydaniu przez siebie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, które nie zostało zaskarżone i powołując się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia na treść tego postanowienia, bez odniesienia się do zgłoszonych zarzutów.

Rozpoznając przedmiotowe zażalenie organ drugiej instancji zauważył wskazane uchybienie stwierdzając, że postanowienie organu egzekucyjnego nie w pełni realizuje dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem organu nadzoru poprzez nawiązanie do znanego stronie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny wskazał, że przyjmuje w całości wyrażone w nim wyjaśnienia jako mające zastosowanie również w postanowieniu organu egzekucyjnego. Pogląd taki nie zasługuje na akceptację.

Jak wyjaśniono to wyżej wydane w sprawie postanowienia wyrażające stanowisko wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów było bezprzedmiotowe. Stąd nawiązywanie do jego treści nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Niezależnie od tego należy zauważyć, że na postanowienie wydane w trybie art. 34 § 4 ustawy podatkowej służy zażalenie co oznacza, że powinno ono zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Brak wskazanego uzasadnienia bądź jego sporządzenie w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami jest uchybieniem proceduralnym, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Strona ma bowiem prawo wiedzieć, jakimi przesłankami kierował się organ, który wydał rozstrzygnięcie w jej sprawie. Jednakże fakt ten nie może być samoistnym i jedynym powodem uchylenia samego rozstrzygnięcia w drodze kontroli instancyjnej. Należy bowiem mieć na uwadze, że zakres rozstrzygnięcia organu odwoławczego wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Może więc rozpoznać i rozstrzygać sprawę wyłącznie w zakresie w jakim uczynił to organ pierwszej instancji z uwzględnieniem zebranego – w toku postępowania materiału dowodowego.

Przepisy ustawy egzekucyjnej nie regulują kwestii związanych z rodzajem rozstrzygnięć, jakie mogą być podjęte przez organ odwoławczy na skutek rozpatrzenia środków zaskarżenia składanych przez uprawnione podmioty w toku postępowania egzekucyjnego. W tej sytuacji organ drugiej instancji na skutek rozpatrzenia zażalenia na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, wydanego na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, złożonego przez zobowiązanego, zobligowany jest do wydania jednego z rodzajów rozstrzygnięć określonych w art. 138 w związku z art. 144 k.p.a. Skoro istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej polega na powtórnym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy to organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości orzeczenia organu egzekucyjnego po uprzednim zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest ponadto odnieść się szczegółowo do argumentacji zobowiązanego podnoszonej w zgłoszonych zarzutach i w zażaleniu na postanowienie wydane w ich sprawie.

Zgodnie z treścią art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

O ile więc w sprawie nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w wymienionym zakresie i celu, organ drugiej instancji nie jest uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej lecz jest zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy mając na względzie jej stan istniejący w chwili orzekania. Odnosi się to również do postanowień ( art. 144 k.p.a. ), w tym postanowieniu wydanych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ( art. 18 ustawy egzekucyjnej ).

W sytuacji, gdy organ egzekucyjny, mimo istniejącego w tym zakresie obowiązku, wydał postanowienie bez uzasadnienia lub z uzasadnieniem rażąco wadliwym – prowadzącym w praktyce do zupełnego jego braku, na które uprawniony do tego podmiot złożył zażalenie domagając się ponownego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy rozstrzyga sprawę w granicach wyznaczonych postanowieniem pierwoszoinstancyjnym, stosując przepis art. 138 § 1 w związku z art. 144 k.p.a. chyba, że stwierdzi, iż w sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a.

Ustalając stan sprawy organ drugiej instancji nie jest związany treścią pisemnego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia co oznacza, że ustaleń tych dokonuje samodzielnie w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne i prawne ujawnione w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym

( egzekucyjnym).

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny błędnie uzasadnił postanowienie wydane w trybie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej co jednak nie mogło stanowić podstawy jego uchylenia skoro organ drugiej instancji nie stwierdził braków w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uniemożliwiających mu wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego odnoszącego się do istoty sprawy.

Badając pod tym kątem prawidłowość zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdza, że odpowiada ono prawu, gdyż wydając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy nie przekroczył przedmiotowych i podmiotowych granic sprawy i korzystał z ustawowych uprawnień do korygowania wad prawnych rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie czy ustaleniu okoliczności faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia. Błędne uzasadnienie zaskarżonego zażaleniem postanowienia organu egzekucyjnego podlega konwalidacji w wyniku ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym (zażaleniowym ).

Odnosząc się do meritum sprawy Sąd stwierdza, iż w zażaleniu i skardze zobowiązana wyraziła pogląd, że brak właściwej pieczęci oznaczającej organ egzekucyjny w rubryce kierującej tytuł wykonawczy do wykonania stanowi o jego wadliwości uniemożliwiającej zgodnie z prawem prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Badając kwestię zarzutu podnoszonego przez zobowiązaną należy rozpocząć od stwierdzenia, że pojęcie postępowanie egzekucyjne nie jest tożsame z pojęciem prowadzenia egzekucji czy egzekucji. Ustawa egzekucyjna określa bowiem nie tylko prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie lecz również sposób postępowania wierzycieli ( art. 1 pkt 1 i 2 ustawy egzekucyjnej ).

Egzekucję administracyjną wszczyna organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu egzekucyjnego. W przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego

( art. 26 § 1 i § 4 ustawy egzekucyjnej). Momentem rozpoczynającym postępowanie egzekucyjne jest więc dzień złożenia w organie egzekucyjnym wniosku wraz z tytułem wykonawczym wystawionym przez wierzyciela, o ile nie jest on organem egzekucyjnym lub moment wystawienia tytułu wykonawczego, o ile wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym ( art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej ).

Natomiast egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej. Wierzycielem jest podmiot określony w art. 1 a pkt 13 tej ustawy, zaś organem egzekucyjnym organ opisany w pkt 7 tego artykułu. Wierzyciel może być jednocześnie organem egzekucyjnym. Podstawą prowadzenia egzekucji jest tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela bez względu na to czy jest on jednocześnie organem egzekucyjnym. Wymóg jakim powinien sprostać tytuł wykonawczy zawiera art. 27 ustawy egzekucyjnej.

Z treści tego przepisu wynika, że tytuł wykonawczy składa się z dwóch części. Pierwsza z nich dotyczy wierzyciela wystawiającego tytuł wykonawczy a druga organu egzekucyjnego, kierującego tytuł wykonawczy do egzekucji. Tak więc jedną część tytułu wykonawczego wypełnia wierzyciel a inną organ egzekucyjny. Znalazło to wyraz na wzorze tytułu wykonawczego, który zawiera treść określoną w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Tytuł wykonawczy wystawiony jest przez wierzyciela a kierowany do egzekucji przez organ egzekucyjny.

Wzory druków stosowanych w egzekucji należności pieniężnych określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) Wzór tytułu wykonawczego wystawionego na nie więcej niż cztery dochodzone należności pieniężne, zwany "czteropozycyjnym" stanowi załącznik nr 5 do rozporządzenia ( § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ). Zgodnie z uwagami, do tego wzoru poz. 1, 5, 8 oraz część A – F i N wypełnia wierzyciel natomiast część H – M wypełnia organ egzekucyjny, a tytuł wykonawczy powinien zawierać dane określone w art. 27 ustawy. Wynika stąd, że część G nazwana "Klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji" wraz z pozycjami tam zamieszczonymi : 96 – Pieczęć nagłówkowa, 97 Pieczątka i podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz 98 – Data, a więc część nieobjętą uwagami, wypełnia organ egzekucyjny zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej.

W myśl art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej organem egzekucyjnym jest właściwy organ gminy, o statucie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach. Było rzeczą bezsporną, że w niniejszej sprawie Prezydent Miasta był organem tak określonej gminy, był więc organem egzekucyjnym, o którym mowa w powołanym przepisie. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 11 a ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( t.j. Dz. U. z 2001 r, Nr 142, poz. 1591 ze zm.) decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje prezydent (wójt ), o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej ( ust. 1 ). Prezydent ( wójt ) może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu miasta ( gminy ) do wydawania decyzji administracyjnych, o których mowa w ust. 1, w imieniu prezydenta ( wójta). Należy przy tym zauważyć, że jeżeli przepis prawa materialnego mówi o właściwości organów gminy, to musi on być interpretowany w związku z art. 39 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Upoważnienie prezydenta, o którym mowa w art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, należy uznać za pełnomocnictwo administracyjne, umocowanie w zakresie kompetencji do władczego działania, które może być udzielone każdemu pracownikowi urzędu miasta ( gminy ). Mamy tu do czynienia z zastępstwem bezpośrednim co oznacza, że organem kompetencyjnym pozostaje nadal prezydent ( wójt ), a upoważnione przez niego osoby działają w jego imieniu. Dokonanie upoważnienia w warunkach art. 39 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym jest wyłącznym uprawnieniem burmistrza ( wójta, prezydenta ) – patrz POP 2006/6/99 .

Stosownie do treści art. 268 a k.p.a. w związku z art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej oraz art. 19 § 2 tej ustawy organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki administracyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepis ten nie wyłącza możliwości udzielenia pracownikowi organu egzekucyjnego - jakim jest w przypadkach przewidzianych ustawą prezydent miasta – upoważnienia do kierowania tytułu wykonawczego do egzekucji poprzez nadanie mu odpowiedniej klauzuli. Prezydent miasta wykonuje zadania przy pomocy urzędu miasta, a kierownikiem tego urzędu jest prezydent ( art. 33 ust. 1 i 3 ustawy o samorządzie gminnym ).

Zgodnie z treścią art. 39 a ustawy o samorządzie gminnym Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, ustala instrukcję kancelaryjną dla organów gmin i związków międzygminnych.

Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych ( Dz. U. Nr 112, poz. 1319 ze zm.) ustalono dla organów gmin m.in. zasady i tryb wykonywania czynności kancelaryjnych. W myśl § 3 pkt 4 instrukcji dokument to akt mający znaczenie dowodu, ustanawiający uprawnienie lub stwierdzający prawdziwość określonych w nim zdarzeń bądź danych ( odpis aktu stanu cywilnego, wyrok, orzeczenie, świadectwo itp.). Pieczęć natomiast to stemple lub ich wizerunki na nośniku elektronicznym, nagłówkowe, imienne do podpisu itp. Przepis § 23 ust. 1 instrukcji stanowi, że wzory pieczęci nagłówkowych stosowanych w urzędach oraz wzory pieczęci do podpisu określa załącznik nr 6. Załącznik ten w części II pkt 7 ustanawia wzór pieczęci nagłówkowych oraz pieczęci podpisowych w sprawach załatwianych z upoważnienia prezydenta dopuszczając dwie formy pieczęci nagłówkowych o treści "Prezydent Miasta" (adres ) lub "Urząd Miasta" ( adres), a w tym drugim przypadku określa dwie pieczęcie podpisowe " z up. Prezydenta Miasta imię i nazwisko kierownik wydziału" albo " z up. Prezydenta Miasta imię i nazwisko kierownik referatu". Wynika stąd, że pieczęć nagłówkowa w sprawach załatwionych z upoważnienia prezydenta miasta działającego jako organ gminy w zakresie przyznanych mu ustawowo kompetencji, w tym organu egzekucyjnego, może przybrać postać jednej z dwóch dopuszczalnych i równoprawnych ( wzorów ) pieczęci opisanych w załączniku nr 6 do instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych, a przeznaczonych do stosowania w urzędach kierowanych przez prezydenta miasta w sprawach, w tym dokumentach wytworzonych przez ten organ, bądź wymagających rozpatrzenia i podjęcia stosownej czynności w ramach przyznanych mu uprawnień lub nałożonych obowiązków.

Sąd zgadza się przy tym z poglądem, że "Klauzula" organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej nie stanowi swoistej "klauzuli wykonalności", lecz stwierdzenie, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i nadaje się do wykonania ( M. Podat. 1998/11/356).

Skoro więc obowiązujące prawo w tym przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne, nie ustanawiają wymogu posługiwania się pieczątką nagłówkową organu egzekucyjnego o oznaczonej treści bądź w innej formie niż przewidziane w aktach prawnych odnoszących się do funkcjonowania takiego organu, to tym samym użycie pieczęci w postaci stempla nagłówkowego o jednej z dwóch dopuszczalnych przez normę prawną dotyczącą zasad i trybu działania danego podmiotu, treści na określenie tego organu, nie stanowi naruszenia art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej. Organ egzekucyjny będący organem gminy w statusie miasta, o którym mowa w art. 19 § 2 ustawy egzekucyjnej, mógł upoważnić urzędnika, pracownika urzędu miasta do wykonywania czynności nadawania klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej co obligowało osobę tak umocowaną, do posługiwania się pieczęciami nagłówkowymi i imiennymi do podpisu o przewidzianej do tego treści – odpowiedniej w sprawach załatwianych z upoważnienia tego organu. Treść takiej pieczątki nagłówkowej nie musi zawierać nazwy organu egzekucyjnego o ile odpowiada wzorowi pieczęci używanych pod ten organ dla załatwienia danej sprawy z upoważnienia tego organu.

Jak wynika z akt sprawy i co nie było sporne między stronami użyta w tytule wykonawczym pieczęć nagłówkowa ( w części G poz. 96 ) na oznaczenie organu egzekucyjnego kierującego tytuł do egzekucji miała treść odpowiadającą wzorowi pieczątki nagłówkowej stosowanej przez ten organ w sprawach załatwionych z upoważnienia tego organu bez wymienienia jego nazwy.

Fakt, iż oznaczony organ jednostki samorządu terytorialnego jakim jest gmina w różnorakich sprawach, wykonuje różne obowiązki występując w odmiennych rolach związanych z koniecznością działania tego organu w odpowiednich, obowiązujących systemach prawnych jako organ gminy łączący w sobie uprawnienia do pełnienia m.in. funkcji organu podatkowego czy organu egzekucyjnego, nie powoduje zmiany istoty tego organu jako reprezentanta tej jednostki tj. gminy. Jeżeli zatem organ taki z mocy prawa jest organem egzekucyjnym ( w określonym ustawą zakresie ) to pracownicy jego urzędu ( gminy, miasta ) w procesie decyzyjnym stają się pracownikami takiego organu ( egzekucyjnego ). Pracownicy ci, działając z upoważnienia organu gminy wykonującego zadania organu egzekucyjnego, są więc "pracownikami" tego organu pozostając jednocześnie "pracownikami" gminy zobowiązanymi do posługiwania się pieczęciami o treści odpowiadającej realizowanym obowiązkom. Pracownicy takiego organu egzekucyjnego, jako pieczęcią nagłówkową tego organu, mogli posługiwać się, na jego oznaczenie, pieczątką jaką posługują się będąc pracownikami organu wykonawczego gminy

( miasta), urzędu gminy (miasta ).

Dlatego też organ odwoławczy słusznie uznał, że posłużenie się jedną z dwóch dopuszczalnych prawem pieczęcią nagłówkową na oznaczenie organu egzekucyjnego kierującą tytuł wykonawczy do egzekucji, nie stanowiło naruszenia obowiązujących w tym przedmiocie przepisów ustawy egzekucyjnej.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd będąc związany przedmiotem sprawy ograniczył się wyłącznie do oceny zasadności konkretnych, podniesionych przez skarżącą zarzutów i postępowania organu egzekucyjnego i organu drugiej instancji w ramach określonych art. 34 ustawy egzekucyjnej.

Sąd uznał, że organy rozstrzygające sprawę nie naruszyły przepisów prawa w sposób wymieniony w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i dlatego na mocy art. 151 tej ustawy skargę oddalił.

su.