Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 252/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 11, art. 107 par. 3, art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 23 ust.  8
journal: Dz.U. 2012 poz 1228
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

W dniu 3 czerwca 2014 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynął wniosek E. K. o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 12.000,- zł, kwoty odsetek w wysokości 6.331,18 zł oraz umorzenie odsetek dziennych w wysokości 4,27 zł, które są liczone nadal.

Decyzją z dnia 26 czerwca 2014 r., nr ŚR.81287-505/93335/14 działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił umorzenia należności w kwocie 12.000 zł wraz z odsetkami w kwocie 6514,96 zł wynikających z decyzji administracyjnej wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta G. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych z dnia [...] 2014 r., nr [...] . Jednocześnie organ orzekł o zwrocie należności wskazanej w pkt 1 niniejszej decyzji poprzez wpłatę na konto bankowe Ośrodka w 46 miesięcznych ratach po 400 zł każda, płatnych do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od miesiąca lipca 2014 r. do kwietnia 2018 r. Wysokość ostatniej raty należy uzgodnić z Działem Świadczeń Rodzinnych.

Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ wyjaśnił, iż w dniu [...]2014r została wydana decyzja nr [...] uznająca, że kwota 12.000 zł wypłacona E. K. w okresie 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie organ zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie określonej w w/w decyzji na konto bankowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G.

Dalej organ zauważył, iż we wniosku u umorzenie należności E. K. wskazała, iż jej 4-osobowa rodzina utrzymuje się z kwoty 2567,11 zł, na którą składa wynagrodzenie wnioskodawczyni oraz renta alimentacyjna na syna M. L.. Wydatki rodziny kształtują się na poziomie ok. 560 zł (prąd, woda, etc.), a pozostałe zobowiązania wynoszą ok. 1125,00 zł ( kredyt, ZFŚS, KZP). Ponadto w rodzinie występuje choroba córki wnioskodawczyni zwiększająca miesięczne wydatki rodziny.

Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. zauważył, iż zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Decyzja o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją uznaniową. Ustalenie, że istnieją przyczyny, które uzasadniałyby umorzenie nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, stanowi dla organu konieczną przesłankę dla rozważenia możliwości umorzenia zaległości, nie zobowiązuje jednak do wydania decyzji zgodnie z żądaniem strony. Organ zauważył, iż sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich innych rodzin.

W ocenie organu, w sytuacji E. K. nie zachodzą okoliczności warunkujące umorzenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym organ odmówił umorzenia nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, ale zaproponował spłatę należności w ratach po 400,- zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2014 r. do dnia 30 kwietnia 2018 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. K. podnosząc, iż organ I instancji błędnie ocenił jej sytuacje materialną. Wskazała, iż jej wynagrodzenie po odciągnięciu pożyczki z pracy wynosi 1887,- lub 1910,- zł. Ponadto od około roku nie otrzymuje już alimentów na syna M., który ma 21 lat i studiuje.

Wskazała, iż po uiszczeniu koniecznych opłat związanych z utrzymaniem domu (prąd, woda) spłacie rat kredytów i opłaceniu raty zaproponowanej przez organ I instancji zostanie jej 482 zł miesięcznie, za którą to kwotę musiałaby zaspokoić potrzeby swoje i dwójki dzieci w wieku gimnazjalnym w tym chorej na anoreksję córki, której koszt wyżywienia to ok. 350 zł miesięcznie. Dalej strona przedstawiła spis wydatków na wyprawkę szkolną dla dzieci oraz zestawienia kosztów utrzymania jej oraz jej dzieci, z których wynika, iż wydatki przewyższają dochody, a różnica pokrywana jest z pożyczek.

Strona wniosła, o uchylenie zaskarżonej decyzji w części i umożliwienie spłaty części należności głównej, świadczenia nienależnie pobranego w wysokości po 200 zł miesięcznie oraz umorzenie odsetek w wysokości 6514,96 zł.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...]orzekło:

1. utrzymać w mocy pkt 1 decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...]2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych wraz z ustawowymi odsetkami,

2. uchylić pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia należności na 46 rat po 400,00 zł miesięcznie,

3. rozłożyć należność na 92 raty miesięczne po 200,00 zł każda, płatnych do ostatniego dnia miesiąca, począwszy od miesiąca lipca 2014 r. do grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium zauważyło, iż zgodnie z art. 23 ust. 8 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów istnieje możliwość umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego z uwagi na zaistnienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. Zatem w celu rozważenia, czy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny pozwalające na pozytywne wniosku strony postępowania, konieczne jest ustalenie sytuacji jej rodziny.

Z ustaleń organu I instancji wynika, iż 3-osobowa rodzina E. K. posiada dochód w postaci wynagrodzenia z pracy skarżącej w kwocie 2.467,11 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki to łączna kwota około 1.685 zł. Zauważono, iż strona nie kwestionuje ustalonej przez organ wysokości dochodu rodziny, ani też poszczególnych wydatków rodziny lecz zwraca uwagę, iż zobowiązana jest do spłaty ciążących na niej zobowiązań kredytowych, pożyczek zaciągniętych w zakładzie pracy jak i u osób prywatnych.

Kolegium, analizując sytuację rodziny E. K. zauważyło, iż wprawdzie sytuacja finansowa rodziny nie jest łatwa, niemniej jednak nie kwalifikuje ona do umorzenia nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z uwagi, że dochód rodziny obecnie z trudem wystarcza na zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny, organ odwoławczy przychylił się do prośby E. K. i rozłożył należność na 92 raty każda po 200,00 zł miesięcznie. Podejmując takie rozstrzygnięcie Kolegium kierowało się chorobą córki strony, która obecnie wymaga rehabilitacji psychologiczno - psychiatrycznej, co generuje dodatkowe koszty. Ponadto stwierdzono, iż E. K. od miesiąca lipca 2014 r. systematycznie wpłaca na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. po 200,00 zł miesięcznie. Zatem można z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć, iż spłaci ciążące na niej zadłużenie.

Według Kolegium organ I instancji prawidłowo uznał, iż w przypadku rodziny E. K. nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie świadczeń nienależnie pobranych wraz z odsetkami. Rodzina strony posiada wprawdzie niewielki w stosunku do wydatków dochód, to jednak biorąc pod uwagę strukturę wydatków (tymczasowość niektórych z nich - spłata kredytów i pożyczek) oraz całokształt sytuacji rodziny, zasadne jest uznanie, że brak jest podstaw do umorzenia należności.

Skargę na powyższą decyzję wniosła E. K. wskazując, iż zaskarża jedynie pkt 1 tej decyzji, w którym orzeczono o utrzymaniu w mocy pkt 1 decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 26 czerwca 2014 r., nr ŚR.81287-505/9335/14 w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty świadczeń nienależnie pobranych wraz z ustawowymi odsetkami.

Skarżąca podniosła, iż nie może zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, iż w przypadku jej rodziny nie zachodzi szczególnie uzasadniona okoliczność uzasadniająca umorzenia odsetek w wysokości 6.514,96 zł. Oprócz złej sytuacji dochodowej strona jako szczególną sytuację uzasadniającą uwzględnienie jej wniosku wskazała chorobę córki Angeliki, uchylanie się byłego męża od płacenia należnych alimentów, szykany ze strony rodziny byłego męża, nieskuteczną egzekucję obowiązku alimentacyjnego wobec J. K., który skutecznie ukrywa swoje dochody. Podniosła, iż aby nie stracić pracy nie zamierza uchylać się do spłaty należności w ratach, niemniej nie jest w stanie utrzymać swoich małoletnich dzieci bez pomocy. Umorzenie odsetek od zadłużenia z tytułu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, pozwoli na szybszą spłatę zobowiązania. Strona podniosła, iż dla niej kwota 6514,96 zł jest ogromna.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Występująca na rozprawie skarżąca podtrzymała w całości skargę oraz zawarta w niej argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt I SA 2027/02, publ. Lex 146756 i z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 2819/02, publ. Lex 146750).

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2015 r. nr [...]zauważyć należy, iż w myśl art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, gdy w wyniku rozpoznania sprawy stwierdzi, iż ta jest prawidłowa. Podkreślić przy tym należy, iż w myśl zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozpatrzoną decyzją organu I instancji. W wyroku z dnia 23 marca 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1996/95 (publ. ONSA 1997, Nr 1, poz. 35) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Organ odwoławczy zobligowany jest zatem do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Nadto organ odwoławczy działając zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) winien dokonać ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed I instancją i w zależności od wyników tej oceny dokonać jego ewentualnego uzupełnienia i wydać stosowne orzeczenie.

Zauważyć wreszcie należy, iż przesłanki formalne, jakie powinna spełniać decyzja administracyjna określa art. 107 k.p.a., który na podstawie art. 140 k.p.a. znajduje zastosowanie również w stosunku do decyzji organów II instancji.

Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę i przede wszystkim odpowiadać stanowi faktycznemu sprawy. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji.

Organ musi zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone obowiązki. Motywy decyzji muszą być tak ujęte, aby strona zainteresowana mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy jej wydaniu. Tak sporządzone uzasadnienie daje również rękojmię, iż organ dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 - 10 k.p.a.), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, z dnia 16 marca 1998 r., II SA 96/98, publ. Lex nr 41681, z dnia 28 października 1998 r., I SA/Gd 1651/96; z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 497/88, publ. ONSA 1989, nr 2, poz. 68, Lex nr 10079; z dnia 8 maja 1998 r., I SA/Lu 380/97 – nie publikowane).

Także spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, że decyzja organu II instancji nie spełniła przesłanek wskazanych powyżej, albowiem organ ten ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż w przypadku rodziny E. K. postępowania nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności uzasadniające umorzenie całości należności z tytułu świadczeń nienależnie pobranych wraz z odsetkami, nie odnosząc się jednocześnie w żaden sposób do zawartego w odwołaniu alternatywnego wniosku strony o umorzenie jedynie odsetek od świadczeń nienależnie pobranych.

Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w uzasadnieniu swojej decyzji w żaden sposób nie odniosło się do podnoszonych przez E. K. okoliczności faktycznych sprawy takich jak trwała bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci pozostających na jej utrzymaniu oraz wadliwe wliczenie do dochodu rodziny alimentów przypadających dla najstarszego syna M., których jak wskazała w odwołaniu nie otrzymuje od ponad roku, bowiem syn ma 21 lat i studiuje.

Powyższe naruszenia przepisów postępowania były przy tym o tyle istotne, iż zgodnie z przepisem art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. Z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.) organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

Przywołana wyżej norma prawna nie pozostawia wątpliwości, iż decyzja wydawana na podstawie art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Wręcz przeciwnie - działanie organu doznaje ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., której emanacją w postępowaniu dowodowym są przepisy art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.

Reasumując obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było zbadanie i rozpatrzenie, w kontekście przesłanek określonych w art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy istnieją podstawy do umorzenia wobec skarżącej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych musi być więc poprzedzone kompletnym wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony, we wszystkich aspektach jej szeroko rozumianej sytuacji rodzinnej, a uzasadnienie decyzji zawierać ocenę tej sytuacji. Decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają uzasadnienia odpowiadającego dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Decyzje uznaniowe powinny być przekonująco, jasno i wyczerpująco uzasadnione, zarówno co do faktów jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy stronę zostały wszechstronnie rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi wynikać między innymi, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 636/11, Lex nr 1152937).

Jak z powyższego wynika, w przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia oraz odniesieniem się do wszystkich zgłaszanych przez stronę postulatów oraz podnoszonych argumentów, tak aby przekonać stronę, iż jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Jak wskazano zaś wyżej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w żaden sposób nie odniosło się do wniosku strony o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń w części obejmującej odsetki oraz nie ustosunkowało się do istotnej w ocenie Sądu okoliczności faktycznej sprawy jaką jest długotrwała bezskuteczność egzekucji obowiązku alimentacyjnego obciążającego byłego męża skarżącej względem pozostających pod jej wyłączną pieczą i na jej wyłącznym utrzymaniu dzieci.

W realiach niniejszej sprawy okoliczność powyższa jest o tyle istotna, iż skarżąca w związku z bezskutecznością egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie otrzymuje aktualnie pomocy z funduszu alimentacyjnego ze względu na stosunkowo niewielkie przekroczenie progu dochodowego o jakim mowa w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zaś spłacanie przez nią kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami powoduje spadek środków realnie pozostających w dyspozycji rodziny w pobliże tegoż progu i co za tym idzie naraża małoletnie dzieci skarżącej na ryzyko niemożności zaspokojenia ich potrzeb.

Niejako na marginesie powyższych rozważań wskazać nadto należy, iż w przedstawionych Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę aktach administracyjnych brak było odpisu decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, a odpis tejże decyzji nie został przesłany Sądowi, także na odrębne wezwanie. Okoliczność ta (to jest wydanie decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń), aczkolwiek nie kwestionowana przez stronę, to jednak wymaga jednoznacznego wyjaśnienia przez organ II instancji, albowiem przedmiotem procedowania w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części mogą być jedynie należności wynikające z ostatecznej decyzji ustalającej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Warunkiem wydania zarówno decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, jak i o umorzeniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części jest bowiem uprzednie ustalenie (przesądzenie), że było to świadczenie pobrane nienależnie.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję Kolegium ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji w całości, a nie jedynie w części obejmującej jej pkt 1. uzasadnione było faktem, iż rozpoznanie pominiętego przez organ odwoławczy wniosku strony o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w części obejmującej odsetki (stanowiące ponad 1/3 całej kwoty) może mieć wpływ na wysokość rat na jakie rozłożona zostanie przypadająca do spłaty należność. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż za zgodne z prawem i wyczerpująco uzasadnione uznaje rozstrzygnięcie Kolegium o rozłożeniu przypadających od skarżącej należności na 92 raty.

Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium, kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną oraz wytyczne Sądu co do dalszego prowadzenia postępowania. W szczególności organ administracji winien w wyczerpujący sposób rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy odnosząc się do wszystkich wniesionych przez stronę wniosków, w tym wniosku o umorzenie jedynie odsetek od nienależnie pobranych świadczeń oraz do całości podniesionej przez stronę argumentacji, a wyniki poczynionych ustaleń uzewnętrznić w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej, które winno być zindywidualizowane i odpowiadać realiom tej konkretnej sprawy.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż Sąd w żadnym stopniu nie przesądza tego jakiej treści decyzję winien ostatecznie wydać organ administracji w niniejszej sprawie, bowiem podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym będzie możliwe jedynie wtedy, gdy postępowanie przeprowadzone zostanie zgodnie z obowiązującą procedurą, a okoliczności sprawy nie będą budzić wątpliwości.

Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.).