Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1865/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Protokolant ref. staż. Sebastian Niedbalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skarg A. P. i C. M. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia dokonania wyłączenia z produkcji gruntów leśnych oddala skargi


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie są skargi na decyzje Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...]kwietnia 2018r. Nr [...]którą ww. organ działając na podstawie art. 127§2 i art. 138§1 pkt.1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz U 2017r. poz. 1257, dalej określany jako: "kpa") oraz art.28 ust.1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz U z 2017r. poz. 1161, dalej jako: "u.o.g.r.l."), po rozpatrzeniu odwołań C.M., A.P. oraz A. i J. małż. P. od decyzji Dyrektora Regionalnego Lasów Państwowych w [...]z dnia [...]kwietnia 2017r. Nr [...]stwierdzającej, że na działce nr [...]w obrębie [...]gm. [...]doszło do wyłączenia 0,0801 ha gruntu leśnego z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz ustalającej sprawcom wyłączenia opłatę w wysokości dwukrotnej należności, tj. w kwocie 61 443,10 zł – orzekł o utrzymaniu w całości zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że Dyrektor RDLP w dniu 14.03.2016 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wyłączenia z produkcji gruntów leśnych wchodzących w skład działki ew[...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...].

Wskutek przeprowadzonej wizji terenowej przy udziale Stron oraz na podstawie

zebranego materiału dowodowego, Dyrektor RDLP wydał decyzję z dnia [...].04.2017 r.,znak: [...]ustalającą opłatę w wysokości dwukrotnej należności

sprawcom (tj. Panu A.P., Panu C.M. i Państwu A. i

J. P.), wyłączenia 0,0801 ha gruntów leśnych z produkcji leśnej, wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...]w obrębie [...], gm. [...],

niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 03.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i

leśnych.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosły strony, które w uzasadnieniu swoich odwołań wskazały:

A.P. odwołaniem z dnia 16.05.2017 r., wniósł "o całkowite anulowanie" decyzji, Dyrektora RDLP, Nr [...]i zwolnienie z ustalonej w niej opłaty w wysokości 21 708,36 zł, wskazując, że Strona nie dokonała wyłączenia z produkcji leśnej na swojej działce nr [...], na powierzchni wskazanej w treści decyzji tj. 0,0283 ha. Prace wykonane na przedmiotowej działce zostały zlecone Panu M. R. i miały polegać na oczyszczeniu działki ze śmieci - odpadów, chwastów, niekontrolowanych przerostów, zakrzaczeń, doprowadzeniu wody i prądu oraz wykonaniu ogrodzenia" Jednocześnie wskazano, że na wykonanie przyłączy uzyskano stosowne pozwolenia (Decyzję Urzędu Gminy [...]z [...].06..2016 r., oraz pozwolenie z [...].04.2016 r. operatora energii elektrycznej Energia [...] ).

Strona twierdzi, że na przedmiotowej działce w części oznaczonej nr [...] jest znikoma ilość drzew i działka jest leśną tylko z nazwy i dokumentów. Działka została ogrodzona zgodnie z prawem a prace zabezpieczające folią skarpę miały chronić prze erozją i czynnikami atmosferycznymi. Strona twierdzi, że na przedmiotowej działce nie uszkodził runa leśnego i poszycia leśnego gdyż ono nie występuje na działce również nie uszkodzono żadnego drzewa.

C.M. w odwołaniu z dnia z dnia [...].05.2017 r., wniósł o zwolnienie z ustalonej w decyzji Dyrektora RDLP, opłaty w wysokości 16 338,80 zł Strona wskazała, że przedmiotowej działce o pow. 0,0212 ha, oznaczonej [...], uporządkowano teren działki poprzez wycięcie drzew na podstawie ustnego pozwolenie leśniczego Nadleśnictwa [...]. Jednocześnie leśniczy odebrał wycięte drewno nadając numer [...] . Strona, również otrzymała pozwolenie na podłączenie prądu. W ocenie Strony istniejące przyłącze wody wyklucza przedmiotową działkę jako działkę leśną "bo po co komu woda w lesie ". Strona podtrzymała swoje stanowisko w przesłanej korespondencji uzupełniającej z dnia [...].07.2017 r., jednocześnie wniesiono o anulowanie przedmiotowej decyzji Dyrektora RDLP nr [...] .

A. i J. małż. P. odwołaniem z dnia [...].05.2017 r. wnieśli o uchylenie decyzji Dyrektora RDLP, w części nakładającej opłaty z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej w wysokości 23 395,94 zł, wskazując, że prace wykonane na przedmiotowej działce wykonał i przeprowadził poprzedni właściciel a naliczona kwota jest kwotą przekraczającą wartość gruntu i możliwości jej uregulowania przez Strony. Strony nie zgadzają się ze stwierdzeniem, że dokonano zmiany sposobu zagospodarowania gruntu leśnego w kierunku "nierolniczym i nieleśnym" podkreślając, że nabyty przez Strony teren był mocno zdewastowany i zaniedbany, bez roślinności leśnej, jednocześnie wskazano, że nie można stwierdzić, że "obecne zagospodarowanie nie jest rolnicze, gdyż teren zielony jest właśnie kierunkiem rolniczym". Strona wskazała, że z jej winy nie zniszczono ani jednego drzewa. Poproszono o dostarczenie metodologii wyliczenia obszaru zniszczenia przez Stronę 0,0305 ha, i podanie parametrów potrzebnych do jej wyliczenia, oraz uprawnień osoby, która tego dokonała. Storna twierdzi, że uzyskała informację od "Pani z ramienia Lasów", że na przedmiotowym obszarze można przeprowadzać inwestycje związane z budową ogrodzenia oraz ułożeniem przyłącza energetycznego.

Orzekając, po rozpatrzeniu ww. odwołań, o utrzymaniu w całości w mocy zaskarżonej decyzji I instancji, Dyrektor Generalny Lasów Państwowych ( dalej jako: "DGLP") wskazał następującą argumentację:

Podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, ochrona gruntów leśnych polega na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nieleśne. Należy przy tym zaznaczyć, że w myśl art. 4 pkt 6 ww. ustawy, przez przeznaczenie gruntów na cele nieleśne - rozumie się w odniesieniu do gruntów leśnych - ustalenie innego niż leśny sposobu użytkowania tych gruntów.

Zatem w tej definicji mieści się każde ustalenie innego niż leśny sposobu użytkowania tych gruntów, w tym również pozbawianie gruntu leśnego podszytu i runa leśnego poprzez przeprowadzenie prac ziemnych, polegających na zniwelowaniu terenu na poszczególnych częściach, oraz usadowienie ogrodzenia i wykonanie przyłącza energetycznego i wodnego. Czynności takie dozwolone są tylko na gruntach przeznaczonych na cele nieleśne i objętych decyzją Dyrektora RDLP zezwalającą na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej.

Zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy, przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne można dokonać wyłącznie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (dalej "mpzp"), sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Rozpatrując sprawę należy stwierdzić, że w toku postępowania administracyjnego Dyrektora RDLP ustalono:

Zgodnie wypisem z rejestru gruntów, działka [...], obręb [...]gm. [...] , stanowi użytek wyłącznie Ls, tak więc w rozpatrywanej sprawie, prawidłowo ustalono stan prawny działki, który kwalifikuje przedmiotowy teren jako las. Jednocześnie należy wskazać, że próba wykluczenia przedmiotowej działki jako leśnej (przez Pana C. M.), z uwagi na podłączoną tam energię elektryczną oraz wodę, w przedmiotowej sprawie nie ma uzasadniania, ponieważ sama zmiana sposobu użytkowania gruntu leśnego nie zmienia użytku leśnego. Ponadto wycięcie części drzewostanu i zalegalizowanie tej czynności przez służby leśne, (na które powołuje się Strona), również nie zmieniło użytku gruntowego z leśnego na inny. Jednocześnie należy podkreślić, że na przedmiotowym terenie mogło dojść jedynie do przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych zgodnie z zalecanymi zawartymi w obowiązującym uproszczonym planie urządzania lasu obowiązującym od 01.01.2016 r do 31.12.2025 r.- - TP (trzebież późna).

Następnie organ wskazał, że na podstawie odpisu księgi wieczystej Nr [...]w dziale II - prawa, roszczenia i ograniczenia, prawo wyłącznego i nieodpłatnego korzystania w ramach przysługującego udziału Strony korzystają z części działki oznaczonej jako :

nr-[...]przysługującego C.M.

nr [...]i [...]A.P,

nr [...]Państwu A. i J. małż. P.

Na wyżej wymienionym obszarze (bez działki [...]) doszło do faktycznego wyłączenia gruntu leśnego z produkcji leśnej, niezgodnie z przepisami ustawy o ochrońcie gruntów rolnych i leśnych. W dniu przeprowadzenia wizji terenowej (nr [...] lipca 2016 r.) z udziałem Stron, potwierdzono informację Nadleśnictwa [...] ( z dnia nr [...].05.2016 r.), o wyłączeniu gruntu z produkcji leśnej na działce [...]obr [...]i ustalono, że przedmiotowy teren pozbawiono podszytu i runa leśnego poprzez przeprowadzenie prac ziemnych, polegających na zniwelowaniu terenu na poszczególnych częściach działki:

W części działki [...] przypadającej do wyłącznego korzystania i nieodpłatnego korzystania przez Pana A.P., stwierdzono splantowanie terenu, utworzenie skarpy z naruszeniem systemu korzeniowego drzew rosnących powyżej skarpy oraz ogrodzenie z metalowej siatki rozpięte na metalowych słupkach wkopanych w ziemię. Roślinności leśnej pozbawiono obszar o pow. 0,0283 ha.

W części działki [...]przypadającej do wyłącznego korzystania i nieodpłatnego korzystania przez Państwo A. i J.P., stwierdzono splantowanie terenu utworzenie w tej części skarpy naruszając system korzeniowy drzew rosnących powyżej skarpy. Pozbawiono roślinności obszar o powierzchni 0,0305 ha.

W części działki [...] przypadającej do wyłącznego korzystania i nieodpłatnego korzystania przez Pana C.M., stwierdzono splantowanie terenu, utworzenie stromej skarpy, podtrzymywanej przez ściankę oporową wykonaną z drewnianych okrągłych wałków. Powyżej skarpy ustawiono przyczepę kempingową. Teren zasiano trawą oraz obsadzono świerkami, część działki ogrodzono siatką. Pozbawiono roślinności obszar o powierzchni 0,0213 ha

W przedmiocie rozpatrywanej sprawy, istotna jest również zebrana, obszerna

dokumentacja fotograficzna potwierdzająca opisany wyżej stan przedmiotowych

działek powstały w wyniku wyłączania gruntu z produkcji leśnej,

Argumenty Stron wskazujące, że przedmiotowy teren nie został wyłączony z produkcji leśnej oraz, że teren był już pozbawiony drzewostanu nie mają uzasadnienia. Zgodnie z uproszczonym planem urządzania lasu obejmującym przedmiotową działkę, sporządzanym na okres 01.01.2016 r do 31.12.2025 r. według stanu na dzień 15 marca 2015 r. przedmiotowy teren był porośnięty drzewostanem o zadrzewieniu 0,5 i zwarciu luźnym oraz składzie gatunkowym: 4 JS, 3 ŚW, 1 OL, 1 GB, 1 LP, miejscowo Db, KL, BRZ GB, oraz w podszycie LS i jak wyżej wspomniano ze wskazaniami gospodarczym i- trzebież późna.

Jednocześnie ustalono, że w czasie, w którym dokonano wyłączenia tj. w 2016 r. właścicielami przedmiotowych obszarów gruntu wyłączonego z produkcji leśnej, były Strony postępowania wskazane w treści decyzji Dyrektora RDLP.

Wyjaśnienia złożone przez Pana A.P. wskazujące, że w czasie w którym doszło do wyłączenia był za granicą nie zwalniają go z obowiązków jakie ciążą na właścicielu gruntu leśnego. Zgodnie z ustawą o lasach (art. 13 ust. 1) właściciel lasu zobowiązany jest do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, w szczególności do zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) . Jednocześnie sam Pan A.P. wskazał w treści zażalenia, że działania dokonane na działce nr [...], zostały zlecone osobiście przez niego Panu M.R. W związku z powyższym to Pan A.P. jest sprawcą przedmiotowego wyłączenia działki [...] .

Jednoczesne wskazanie w treści odwołania, że powstałe przyłącza wodne i energetyczne powstały zgodnie uzyskanymi "warunkami przyłącza nie zwalnia właściciela przed ich realizacją z obowiązku wyłączenia gruntu z produkcji leśnej.

Obszar wyłączenia ustalono na podstawie oględzin gruntu, przeprowadzonych

przez pracowników RDLP w [...], dniu 11.07.2017 r., z udziałem Stron postępowania. Pomiaru dokonano specjalistycznym odbiornikiem Mobile Mapper 300 wyprodukowanym przez Spectra Precision. Dokładność urządzenia w czasie rzeczywistym ( błąd RS) wg specyfikacji technicznej wynosi w pionie i poziomie 30 cm. Na żadnym etapie postępowania Strona nie kwestionowała kompetencji pracowników prowadzących postępowanie i nie wnioskowała o zmianę wykonanych przy udziale Stron pomiarów, jednocześnie nie wykazała błędów pomiarów ww. urządzenia, w związku z powyższym wskazany dopiero w odwołaniu zarzut dotyczący wiarygodności pomiarów specjalistycznym sprzętem, nie może stanowić podstawy do zmiany i zakwestionowania tych pomiarów.

Działka [...] w obrębie [...] w 2016 r. nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz nie wydawano dla przedmiotowej działki decyzji o warunkach zabudowy. Zatem grunt nie był przeznaczony na cele nieleśne a podjęte przez Strony czynności doprowadziły do wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 lutego 1995 r o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sankcją za faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych są ustalone opłaty, w oparciu o przepis art. 28 ust. 1 ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Na podstawie uzyskanych dowodów w sprawie należy uznać, że fakty ustalone przez Dyrektora RDLP jednoznacznie wskazują, że doszło do faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, oraz prawidłowo ustalono sprawcę, termin i obszar wyłączenia.

Jednocześnie należy wskazać, że ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie

przewiduje możliwości zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat, ustalonych z tytułu wyłączania gruntu z produkcji leśnej dotkanych niezgonnie z tą ustawą.

Ponadto zauważyć trzeba, że decyzje wydawane na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy

o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie są decyzjami zezwalającymi na wyłączenie z produkcji gruntów leśnych, czy też decyzjami "legalizującymi" takie wyłączenie.

Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli C.M. oraz A.P. ( dalej także jako; "skarżący").

C.M. w skardze stanowiącej pismo z dnia 28 maja 2018r. zaskarżonej decyzji zarzucił: naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

a) art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm. - dalej "Kodeks postępowania administracyjnego" lub "k.p.a.") polegającego na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie oceny zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego w sposób dowolny, zarówno przez organ I, jak i II instancji, co doprowadziło do wadliwego ustalenia,

że:

- w sprawie istnieją przesłanki do ustalenia opłaty w wysokości dwukrotności należności za wyłączenie z produkcji gruntów leśnych wchodzących w skład działki ew. [...], w obrębi [...], gm. [...], podczas gdy na nieruchomości objętej postępowaniem, do której prawo korzystania przysługuje C.M., nie doszło do wprowadzeniu realnych zmian w istniejącej rzeczywistości - rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów, a jedynie do uporządkowana terenu nieruchomości i wycięcia kilka drzew, do czego doszło po uzyskaniu wymaganej zgody, co z kolei stanowiło o wykorzystywaniu nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem, a działania takie nie wpłynęły na leśne przeznaczenie gruntu i nie doszło do wyłączenia części nieruchomości z produkcji leśnej,

- C.M., można przypisać znamię sprawcy wyłączenia działki ew. [...], w obrębi [...], gm. [...], z produkcji leśnej, podczas gdy ten uzyskał na określone działania na części nieruchomości, co do której przysługuje mu tytuł prawny, od leśniczego Nadleśnictwa [...], który też zresztą odebrał od skarżącego wycięte drzewo nadają numer [...], co świadczy o, iż osobą ponoszącą winę, za ewentualne wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, jeśli uznać, że do takiego doszło, pozostawał leśniczy, nie zaś skarżący,

b) art. 7 w zw. z art. 77§1 w zw. z art. 84§1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie przestrzeganie w prowadzonym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej, wyrażającej się w podejmowaniu przez organy administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnienia słusznego interesu strony - w tym zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, do czego doszło poprzez nie przeprowadzenie dowodu z opinii Biegłego z zakresu leśnictwa, celem ustalenia, czy w sprawie faktycznie doszło do wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, niezgodnie z przepisami ustawy, w sytuacji, gdy wyjaśnienie tej okoliczności - istotnej dla rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych,

c) art. 138§1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy strona wskazała na istotne uchybienia proceduralne, mające wpływ na treść orzeczenia, a które miały miejsce w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji.

2. prawa materialnego w postaci (w przypadku nie uwzględnienie zarzutów naruszenia prawa procesowego):

a) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku - o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. z 2017 r., poz. 1161, ze zm.), poprzez ustalenie opłaty w wysokości dwukrotności należności sprawcom wyłączenia z produkcji gruntów leśnych wchodzących w skład działki ew. [...], położonych w obrębie [...], gmina [...], w zakresie działki [...]do której prawa korzystania przysługują C.M., na kwotę 16338,80 złotego bez pomniejszenia tej należności o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji.

Wskazując na powyższe zarzuty na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..

Skarżący wniósł o:

I. uchylenie zaskarżonego decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

w części dotyczącej C.M.,

II. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

A.P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, w skardze stanowiącej pismo z dnia 23 maja 2018r. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

a) art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm. - dalej "Kodeks postępowania administracyjnego" lub "k.p.a.") polegającego na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez dokonanie oceny zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego w sposób dowolny, zarówno przez organ I, jak i II instancji, co doprowadziło do wadliwego ustalenia,

ze:

- w sprawie istnieją przesłanki do ustalenia opłaty w wysokości dwukrotności należności za wyłączenie z produkcji gruntów leśnych wchodzących w skład działki ew. [...], w obrębi [...]. gm. [...], podczas gdy na nieruchomości objętej postępowaniem, do której prawo korzystania przysługuje A.P., nie doszło do wprowadzeniu realnych zmian w istniejącej rzeczywistości - rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów, a jedynie do przeprowadzenia prace porządkujączch, które nie wpłynęły na leśne przeznaczenie gruntu i nie doszło do wyłączenia części nieruchomości z produkcji leśnej,

- sprawcą prac na nieruchomości stanowiącej działkę działki ew. [...], w obrębi [...], gm. [...], jest A.P., podczas gdy z treści materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że A.P. w czasie ich przeprowadzenia przebywał za granicą, a wykonawcą czynności przeprowadzonych na nieruchomości pozostawał M.R. a skarżący nie zdawał sobie sprawy z zakresu i sposobu wykonania czynności na jego gruncie, będąc dodatkowo zapewniany o działaniu w oparciu o uzyskane pozwolenia w granicach prawa,

b) art. 7 w zw. z art. 77§1 w zw. z art. 84§1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie przestrzeganie w prowadzonym postępowaniu zasady prawdy obiektywnej, wyrażającej się w podejmowaniu przez organy administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uwzględnienia słusznego interesu strony - w tym zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, do czego doszło poprzez nie przeprowadzenie dowodu z opinii Biegłego z zakresu leśnictwa, celem ustalenia, czy w sprawie faktycznie doszło do wyłączenia gruntów z produkcji leśnej, niezgodnie z przepisami ustawy, w sytuacji, gdy wyjaśnienie tej okoliczności - istotnej dla rozstrzygnięcia wymaga wiadomości specjalnych,

c) art. 138§1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy strona wskazała na istotne uchybienia proceduralne, mające wpływ na treść orzeczenia, a które miały miejsce w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji.

2. prawa materialnego w postaci (, w przypadku nie uwzględnienie zarzutów naruszenia prawa procesowego):

a) art. 28 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku - o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. z 2017 r., poz. 1161, ze zm.), poprzez ustalenie opłaty w wysokości dwukrotności należności sprawcom wyłączenia z produkcji gruntów leśnych wchodzących w skład działki ew. [...], położonych w obrębie [...], gmina [...], w zakresie działki [...]do której prawa korzystania przysługują A.P., na kwotę 21.708,36 złotego bez pomniejszenia tej należności o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji.

Wskazując na powyższe zarzuty na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

wniósł o:

I. uchylenie zaskarżonego decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji

w części dotyczącej A.P.,

II. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t.- dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak powołały to orzekające w sprawie organy jest art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych zwanej dalej "ustawa o ochronie gruntów". Przepis ten stanowi, iż w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.

Przepis art. 28 zamieszczony został w rozdziale 7 ustawy "Kontrola wykonania przepisów ustawy". Przedmiotem kontroli jest więc m.in. sprawdzenie przestrzegania przez podmioty korzystające z gruntu przeznaczonego na cele leśne zasad wynikających z tej ustawy.

Z zawartej w art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów definicji legalnej przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowania gruntów.

Wymagane przepisem art. 28 ust. 1 "stwierdzenie wyłączenia z produkcji" oznacza zatem konieczność ustalenia faktu polegającego na wprowadzeniu realnych zmian w istniejącej rzeczywistości - rozpoczęcia innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów. Dopiero ustalenie tego faktu daje podstawę do wydania decyzji w sprawie ustalenia opłaty.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu w niniejszej sprawie nie narusza, wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżących art. 28 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Jak wynika z akt sprawy w dniu 14.06.2016 r. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...]wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wyłączenia gruntu leśnego z produkcji leśnej na działce Nr [...] w obrębie [...], gm. [...]. W toku prowadzonego postępowania w dniu 11.07.2016 r, uprawnieni pracownicy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...]oraz Nadleśnictwa [...]przy udziale Stron dokonali oględzin gruntu leśnego na działce Nr [...] w obrębie [...], gm. [...], w wyniku których stwierdzono, iż przeprowadzone na przedmiotowej działce prace ziemne, polegające na zniwelowaniu terenu pozbawiły grunt cech charakterystycznych dla gruntu leśnego (zniszczenie runa leśnego i podszytu) w częściach oznaczonych jako Nr; [...], [...], [...] .

Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej Nr [...] w dziale III - prawa, roszczenia i ograniczenia, prawo wyłącznego i nieodpłatnego korzystania w ramach przysługującego udziału z części działki oznaczonej jako; Nr [...]przysługuje C.M., Nr [...]i Nr [...]przysługuje A.P.

Jednocześnie zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka nr [...]obręb [...]gm. [...] stanowi użytek leśny, tak więc w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalono stan prawny działki, który kwalifikuje przedmiotowy teren jako las.

Zmianę sposobu zagospodarowania gruntu leśnego w kierunku nieleśnym stwierdzono w części oznaczonej jako Nr [...], do której A.P. posiada prawo do wyłącznego i nieodpłatnego korzystania w ramach przysługującego udziału w części działki, stwierdzono splantowanie terenu, utworzenie skarpy z naruszeniem systemu korzeniowego drzew rosnących powyżej skarpy oraz ogrodzenie z metalowej siatki rozpięte na metalowych słupkach wkopanych w ziemię. Pozbawiono roślinności leśnej obszar o powierzchni 0,0283 ha.

W części oznaczonej jako Nr [...], do której C.M. posiada prawo do wyłącznego i nieodpłatnego korzystania w ramach przysługującego udziału w części działki, stwierdzono splantowanie terenu, utworzenie stromej skarpy podtrzymywanej przez ściankę oporową wykonaną z drewnianych okrągłych wałków.

Powyżej skarpy ustawiono przyczepę kempingową. Teren po wyrównaniu obsiano trawą oraz zasadzono w dwóch szpalerach 11 sztuk świerka. Oznaczoną numerem [...] część ogrodzono metalową siatką rozpiętą na metalowych słupkach wkopanych w ziemię. Pozbawiono roślinności leśnej obszar o powierzchni 0,0213 ha.

Tym samym Sąd nie podzielił zarzutów skarg co do naruszenia w sprawie wskazanych w niej przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w toku postępowania przeprowadzono szereg czynności skutkujących ustaleniem istotnych faktów, ich udokumentowaniem w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w granicach kompetencji organu. Przeprowadzono kilkakrotnie oględziny w terenie zapewniając stronom możliwość uczestnictwa, co istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dokonano inwentaryzacji i pomiarów geodezyjnych, wzywano strony do wyjaśnień i składania dokumentów, uzyskano dokumenty i wyjaśnienia od instytucji i urzędów właściwych w sprawie dokumentacji istotnej dla rozstrzygnięcia (Urząd Gminy [...], Starosta w [...], Nadleśnictwo [...]). Wszystkie ustalenia i dokumenty istotne dla sprawy zostały zatem zgromadzone w aktach administracyjnych i udostępnione stronom.

Jako niezasadny Sąd ocenił zarzut nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Ustawa u.o.g.r.l. w art.5 ustanawia dyrektora regionalnego Lasów Państwowych organem właściwym w sprawach ochrony gruntów leśnych właśnie dlatego, że dysponuje on osobami posiadającymi wyspecjalizowaną wiedzę i kwalifikacje w w/w sprawach. W tym przypadku dowód z oględzin, opis stanu gruntu wyłączonego z produkcji, dokonywali

pracownicy Nadleśnictwa [...]- Specjalista Służby Leśnej ds. lasów niepaństwowych i Specjalista Służby Leśnej ds. urządzania lasu i geomatyki leśnej - czyli specjaliści o właściwych kwalifikacjach.

Sąd podzielił stanowisko organów co do niezasadności zarzutu skarżącego A.P. błędnego ustalenia sprawcy wyłączenia gruntu z produkcji. Z wyjaśnień złożonych przez Skarżącego wynika, że w czasie w którym doszło do wyłączenia gruntu z produkcji przebywał za granicą, więc nie mógł być sprawca wyłączenia. Jednak z wyjaśnień tych wynika także, że działania na działce [...] dokonane zostały przez Pana M.R. , który jednak nie działał samowolnie, tylko na skutek zlecenia wykonania tych prac udzielonego przez Stronę postępowania. Nie

ma znaczenia, że prac tych Skarżący nie wykonywał samodzielnie, tylko zlecił je innym osobom. Art.28 ust. 1 u.o.g.r.l. obciąża odpowiedzialnością za niezgodne z przepisami wyłącznie gruntów z produkcji sprawcę tego wyłączenia, a nie właściciela gruntu, który z czynnościami wyłączenia nie ma nic wspólnego. Jednak sprawcą wyłączenia może być także właściciel i to niezależnie od tego czy czynności prowadzące do wyłączenia gruntu z produkcji wykonuje osobiście, czy też zleca ich wykonanie wybranemu przez siebie wykonawcy. Nie ma tez znaczenia, że Skarżący zlecając prace nie zamierzał dokonywać wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Odpowiedzialność za niezgodne z przepisami u.o.g.r.l. wyłączenie gruntów z produkcji leśnej ma charakter obiektywny, a w związku z tym sam fakt wyłączenia gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami stanowi podstawę do zastosowania sankcji przewidzianej w art.28 ust.1 u.o.g.r.l.. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że nie ma zastosowania zasada domniemania niewinności - organ nie bada jaki jest stopień zawinienia sprawcy wyłączenia, a jedynie ustala sam fakt naruszenia prawa ( m.in. wyrok WSA w Warszawie z dn. 21.10.2009 r. IVSA/Wa 1202/09).

Jako niezasadne w odniesieniu do obydwu skarg Sąd ocenił zarzuty naruszenia przepisów postepowania art.7, 77§1 i art. 80 kpa.

Uregulowana w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie zebranie z urzędu lub na wniosek strony oraz rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Oczywiście chodzi tu o wyjaśnienie okoliczności faktycznych w takim stopniu, w jakim wymaga tego rozstrzygnięcie sprawy. Zasada ta jest podstawową regułą każdej nowoczesnej regulacji procesowej.

Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika bowiem obowiązek zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, którego realizacja ma miejsce na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega on na przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym decyzji.

Przy tym warto zaznaczyć, że dla skuteczności zarzutu naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołując się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie organu w tym zakresie.

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skarg, wszystkich tych obowiązków dopełnił organ administracji orzekający w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia obu skarg wynika, że w ocenie ich autorów organy administracyjne pominęły część materiału dowodowego, a przynajmniej nie przydały mu cech wiarygodności. Opierając się na treści uzasadnienia tak sformułowanych zarzutów, można stwierdzić, że stanowi ono polemikę z ustaleniami organów administracyjnych, bez wskazania de facto dowodu, który został przez organ pominięty lub wadliwie oceniony. Ponadto należy jeszcze raz podkreślić, że obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracyjnym, ale obarcza także stronę, która w swym własnym, dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać należytą dbałość o przedstawienie odpowiednich i przekonujących środków dowodowych. Takich dowodów w niniejszej sprawie nie przedstawiono, co więcej zgromadzony przez organy materiał dowodowy pozwalał na stwierdzenia, że doszło do niezgodnego z prawem wyłączenia gruntów leśnych tj. zniwelowania ich w sposób niezgodny z ustaleniami zawartymi w uproszczonym planie urządzenia lasu przyjętego dla ww. gruntu wg. stanu na 15.03.2015r. W takim przypadku organ miał obowiązek ustalić opłatę na podstawie art.28 ust.1 ustawy.

Wreszcie jako niezasadny Sąd ocenił zarzut naruszenia art.28 ust.1 u.o.g.r.l. poprzez niepomniejszenie ustalonej opłaty o wartość rynkową gruntu zgodnie z art.l2 ust.6 ww. ustawy. Przepis Art.12 ust.6 u.o.g.r.l. przewidujący pomniejszenie należności o wartość rynkową gruntu, odnosi się wyłącznie do należności ustalanej w decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji, wydawanej na podstawie art.l2 ust. 1 ustawy Decyzja wydawana na podstawie art.28 ust.1 nie prowadzi do legalizacji wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Decyzja ta wydawana jest w celu ustalenia wobec sprawcy kary administracyjnej orzekanej w przypadku ustalenia że sprawca dokonał wyłączenia z produkcji gruntu leśnego z naruszeniem ustawy. Opłata ta wyliczana jest w wysokości dwukrotnej należności, jednak a nie jest tożsama z należnością, o której mowa w art.l2 ust.1 ustawy Opłata ustalana na podstawie art.28 ust.1 ustawy ma charakter sankcyjny. Pomniejszenie tej opłaty o wartość rynkową gruntu (która zazwyczaj jest wyższa od opłaty) prowadziłoby do nakładania karnej opłaty w minimalnej lub zerowej wysokości, co zaprzecza zasadzie racjonalności ustawodawcy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił obie skargi jako niezasadne.