Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 965/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust.3, art. 31 ust.1, art. 33, art. 34
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 262 par. 1 pkt 2 i par. 2, art. 263 par. 1, art. 264 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 3 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. B, i M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia B.B. i M.B. na postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] r., nr: [...] ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie 3.959,82 zł, dotyczące rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie [...], tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 347/1, stanowiącej własność Gminy [...], z nieruchomością oznaczoną nr działki 149/4, stanowiącą własność B. i M. małż. B. i zobowiązujące ww. właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do uiszczenia ww. kosztów w kwotach po 1.979,91 zł, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z 24 maja 2019 r. Gmina [...] wystąpiła do Wójta Gminy [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia pomiędzy stanowiącą jej własność, nieruchomością o nr ew. 347/1, położoną w [...], obręb [...] (droga gminna), a nieruchomością oznaczoną nr ew. 149/4, położoną w [...], przy ul. A., stanowiącą własność małżonków B. i M. B.

W toku postępowania, wszczętego postanowieniem z [...] r., upoważniony przez Wójta Gminy [...] uprawniony geodeta R.S. przeprowadził czynności rozgraniczeniowe zakończone wskazaniem punktów granicznych pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Jak wynika z treści protokołu granicznego z [...] r., obecny w trakcie wykonywania czynności profesjonalny pełnomocnik B.B. i M.B. nie zgadzał się z przebiegiem ustalonej granicy pomiędzy spornymi nieruchomościami.

Ponadto, jak wynika z pisma małżonków B. z 14 maja 2020 r., po zapoznaniu się z dokumentacją zebraną w toku prowadzonego postępowania, nie zgodzili się oni z przebiegiem ustalonej granicy, gdyż została ona wyznaczona pod budynkami piekarni, stanowiącymi ich własność. Podkreślili, że dotychczasowy przebieg granicy, jak i powierzchnia ich działki, są zgodne z treścią urządzonej dla nieruchomości księgi wieczyste nr [...], treścią ewidencji gruntów i budynków, a ponadto są zgodne z treścią umowy kupna sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, którą nabyli od gminy [...].

Decyzją z [...] r., nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości o nr ew. 347/1 i nr ew. 149/4 zgodnie z punktami granicznymi wskazanymi w protokole granicznym z [...] r.

W związku z żądaniem małżonków B. sprawa rozgraniczenia przedmiotowych działek została przekazana, na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 725) do właściwego miejscowo Sądu Rejonowego w T. [...] Wydział [...].

Jednocześnie postanowieniem z [...] r., nr [...] Wójt Gminy [...] ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3.959,82 zł i obciążył obowiązkiem ich poniesienia, po połowie Gminę [...] w kwocie 1.979,91 oraz małżonków B. i M. B. w kwocie 1.979,91 zł.

Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia B.B. i M.B. wnieśli zażalenie, żądając uchylenia postanowienia z [...] r. i zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego, toczącego się przed sądem cywilnym.

Postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przedstawił szczegółowy sposób wyliczenia kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Odwołując się do art. 262 i art. 264 k.p.a. regulujących zasady ustalania i ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz uchwały siedmiu sędziów NSA z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, organ odwoławczy wywiódł, że rozgraniczenie nieruchomości pozostaje w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, co uzasadnia obciążenie kosztami tego postępowania, w równych częściach, właścicieli sąsiadujących nieruchomości.

Kolegium wskazało, iż ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że zaistniały spór graniczny dotyczy działki o nr ew. 347/1 (droga gminna) stanowiącej własność Gminy [...] oraz działki o nr ew. 149/4 stanowiącej własność małżonków B. i M. B. Tym samym prowadzone postępowanie rozgraniczeniowe pozostawało w interesie w/w stron, a powstałe koszty tego postępowania zostały podzielone na strony postępowania, po połowie. Powyższe oznacza, iż wbrew twierdzeniu skarżących brak było podstaw do obciążenia przedmiotowymi kosztami właścicieli działek sąsiednich – uczestników postępowania, którzy brali udział w czynnościach na gruncie, z uwagi na jeden wspólny punkt graniczny z rozgraniczanymi działkami. Ponadto Kolegium wskazało na podjęte w toku prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego czynności uprawnionego geodety, które wygenerowały przedmiotowe koszty oraz przedstawiło zasady prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym na formę jego zakończenia oraz przysługujące stronom postępowania prawo żądania przekazania sprawy do właściwego sądu powszechnego.

B.B. i M.B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.

Wyrokiem z 13 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 639/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd uznał za niewystarczające dla prawidłowego ustalenia podmiotów, na których ciąży obowiązek partycypacji w kosztach przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., że postanowienie z [...] r. o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego obejmowało jedynie działki o nr ew. 149/4 i 347/1, a tym samym brak jest podstaw do obciążania kosztami tego postępowania właścicieli innych niż rozgraniczane działki, którzy brali udział w czynnościach rozgraniczeniowych na gruncie z uwagi na jeden wspólny punkt graniczny z rozgraniczanymi nieruchomościami. Zdaniem Sądu prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego wymaga uprzedniego wyjaśnienia istnienia ewentualnego interesu prawnego w przeprowadzonym rozgraniczeniu pozostałych właścicieli działek graniczących z rozgraniczanymi nieruchomościami o nr. ew. 149/4 i 347/1, w punktach granicznych nr 1-640 (działka nr 149/5) i nr 1-155 (działka nr 304/2). W przypadku stwierdzenia istnienia tego rodzaju interesu po stronie któregokolwiek z właścicieli w/w działek, poza skarżącymi oraz Gminą [...], łączna wysokość powstałych kosztów postępowania rozgraniczeniowego winna zostać rozdzielona pomiędzy wszystkie podmioty posiadające interes prawny w przeprowadzeniu rozgraniczenia, w ten sposób, że każda ze stron tego postępowania będzie zobowiązana do partycypacji w kosztach ustalenia każdego z wyznaczonych punktów granicznych, który jest dla niej wspólny choćby z jednym z pozostałych właścicieli graniczących ze sobą nieruchomości. Jeżeli natomiast w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organy administracji publicznej stwierdzą brak interesu prawnego właścicieli działek o nr ew. 149/5 i 304/2 w przeprowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, to rozstrzygając w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego powinny uzasadnić swoje stanowiska, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. oraz wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy postanowieniem z [...] r., nr: [...] Wójt Gminy [...] ponownie ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 3.959,82 zł, dotyczące nieruchomości położonych w obrębie [...], oznaczonych w ewidencji gruntów nr działek 347/1 i 149/4. Kosztami postępowania rozgraniczeniowego zostali obciążeni właściciele rozgraniczanych nieruchomości, tj. Gmina [...], będąca właścicielem działki nr ewid. 347/1 (droga), w wysokości 1.979,91 zł oraz B. i M. B. - właściciele działki nr ewid. 149/4 o pow. 0,5266 ha, w wysokości 1.979,91 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podkreślił, że właściciele działek nr ewid. 149/5 oraz nr ewid. 304/2 nie kwestionowali dotychczasowego przebiegu granicy z działką nr ewid. 149/4, a także nie istniał między nimi żaden spór graniczny. Rozgraniczenie, dokonane decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. w żaden sposób nie wpłynęło na przebieg wschodniej granicy działki nr ewid. 149/5 oraz zachodniej granicy działki nr ewid. 304/2. Zgodnie z sentencją ww. decyzji jej przedmiotem jest rozgraniczenie działki nr ewid. 194/4, będącej własnością B. i M. B. z działką nr ewid. 347/1 znajdującą się w posiadaniu Gminy [...]. Wobec tego, zdaniem organu, brak jest podstaw do obciążania kosztami właścicieli działki nr ewid. 149/5, tj. J.D. i I.S. oraz właściciela działki 304/2, tj. Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli M. i B. B., wnosząc o jego uchylenie w zakresie obciążenia ich kosztami w kwocie 1.979,81 zł oraz zawieszenie postępowania w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego do czasu rozstrzygnięcia zasadności dokonanego rozgraniczenia przez Sąd Rejonowy w T.

Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że brak było podstaw, aby obciążać kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli działki nr 149/5, tj. I.S. i J.D. oraz działki nr 304/2 (droga wojewódzka nr [...], pozostająca we władaniu Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł.), skoro nie kwestowali oni granic ustalonych w postępowaniu rozgraniczeniowym.

Odnosząc się do wskazanego w wyroku WSA w Łodzi z 13 listopada 2020 r. pisma pełnomocnika Gminy [...] z 3 lipca 2018 r., kierowanego do Sądu Rejonowego w T. [...] Wydział [...], do sprawy sygn. akt [...], zainicjowanej wnioskiem I.S. oraz J.D., które wskazuje na istnienie sporu granicznego pomiędzy nimi a małżonkami B. i M. B., organ zauważył, iż w piśmie tym wyjaśniano, iż w dniu [...] r. Wójt Gminy [...] wydał decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w obrębie [...], przy ul. A. 5, tj. działki nr ewid. 347/1 o pow. 0,29 ha z działkami nr ewid. 149/5, nr ewid. 149/6, nr ewid. 190, nr ewid. 189/3 w sposób w niej określony i zobrazowany na szkicu graficznym zawartym w protokole granicznym z dnia [...] r. Z ww. pisma wynika również, iż nie została ustalona granica pomiędzy działką nr ewid. 347/1, a działką nr ewid. 149/4 stanowiącą własność B. i M. małż. B., ponieważ nie chcieli oni zgodzić się na przebieg granicy pomiędzy tymi działkami na podstawie:

dokumentów operatu [...] od pkt 16 do pkt 186 na szkicu graficznym,

ostatniego stanu posiadania od pkt F przez pkt G, H do pkt Y,

oświadczenia przedstawiciela Gminy [...] od pkt 1056 do pkt 1076 oznaczonych na szkicu granicznym stanowiącym załącznik do protokołu granicznego.

W ww. piśmie wskazano też, iż niezależnie od wyniku postępowania rozgraniczeniowego, nawet teoretycznie przyjmując, że granica działki nr ewid. 149/4 z działką nr ewid. 347/1 przebiegałaby tak, jak chcieli tego B. i M. B., to i tak działka nr ewid. 149/5 miałaby dostęp do drogi - działki nr ewid. 347/1 i dalej nią do ul. A.

Organ II instancji zauważył ponadto, że w opracowaniu sporządzonym w dniu [...] r. przez geodetę uprawnionego J.Ś. pt. Analiza materiałów geodezyjnych dotyczących przebiegu granic pomiędzy działkami nr ewid. 149/4 i 347/1, przedłożonym przez B. i M. B. w sprawie dotyczącej zaprzestania naruszeń prawa własności, wskazano, iż w wyniku rozgraniczenia przeprowadzonego w 2002 r., zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] znak: [...], "przywrócony został działkom nr 149/5, 146/6, 189/3 i 190 dostęp do drogi gminnej dz. 347/1 i dalej poprzez działkę drogi [...] do drogi publicznej P. – R.". Ponadto w opinii geodezyjnej dotyczącej analizy dokumentów i usytuowania drogi (dz. 347/1) przy dz. nr 149/4 w obrębie [...], sporządzonej w dniu [...] r. przez geodetę uprawnionego D.K. na zlecenie Gminy [...], wskazano na ww. opinię geodety J.Ś. z [...] r. i okoliczność "przywrócenia" działkom nr ewid. 149/5, 149/6, 189/3 i 190 dostępu do drogi - działki nr 347/1 w wyniku rozgraniczenia przeprowadzonego w 2003 r.

Kolegium wskazało również, że z protokołu granicznego z [...] r., sporządzonego przez geodetę R.S., upoważnionego przez Wójta Gminy [...] do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych wynika, iż przebieg granicy przez punkty 1-640, 1-158, 1-860, 1-859 i 1-155 ustalono na podstawie zebranych dowodów: operaty [...], [...], [...]. Oceniając dokumenty stanowiące podstawę ustalenia przebiegu granic, upoważniony geodeta stwierdził, iż w operacie [...] nie wykorzystano danych z operatu [...] i [...] do przyjęcia granicy nieruchomości. Granica pomiędzy działkami nr ewid. 149/4 a nr ewid. 347 ma błędny przebieg. Wykorzystano współrzędne punktów 63 i 39, aby obliczyć przecięcie na granicy pomiędzy działkami nr ewid. 149/5 a 149/4. Dla ustalonych punktów granicznych wykonano w obecności stron stabilizację w następujący sposób: granicznik betonowy z krzyżem/płytka betonowa z krzyżem w punktach 1-640, 1-158, bolec stalowy w asfalcie - punkt 1-155, znak farby na ścianie budynku - punkty 1-859 i 1-860. Z ustaleniami co do przebiegu granicy nie zgodziła się pełnomocnik B. i M. B. – E.M. Pozostałe strony nie zgłosiły zastrzeżeń co do przebiegu granic.

Zdaniem organu z powyższego wynika, iż w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym postanowieniem Wójta Gminy [...] z [...] r. nie ustalono ani nie weryfikowano przebiegu granicy między działką nr ewid. 149/4, będącej własnością B. i M. małż. B., a działką nr ewid. 149/5, bowiem przebieg tej granicy był już wcześniej ustalony w wyniku postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. znak: [...]. Rozgraniczenie, dokonane decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. znak: [...], w żaden sposób nie wpłynęło na przebieg wschodniej granicy działki nr ewid. 149/5 oraz zachodniej granicy działki nr ewid. 304/2. W czasie przeprowadzanych przez geodetę, w trakcie postępowania rozgraniczeniowego wszczętego w 2019 r., czynności na gruncie, takich jak stabilizacja punktów granicznych oraz sporządzenie szkicu granicznego, pełnomocnicy współwłaścicielki działki nr 149/5, tj. I.S. nie wnieśli żadnych uwag co do przebiegu granicy ani ustalonych punktów granicznych. Wobec powyższego nieuzasadnione byłoby obciążanie kosztami postępowania rozgraniczeniowego pozostałych stron, tj. J.D. i I.S. oraz Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł., tylko z uwagi na jeden wspólny punkt graniczny z rozgraniczanymi nieruchomościami oznaczonymi nr ewid. 149/4 i 347/1.

W dalszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że do przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości Wójt Gminy [...] upoważnił geodetę uprawnionego R.S. prowadzącego działalność pod firmą B. Sp. z o.o. zs. w K. Geodeta został wyłoniony po przeprowadzeniu postępowania w trybie zapytania ofertowego na wykonanie usługi polegającej na dokonaniu rozgraniczenia nieruchomości w miejscowości B. Wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości, w świetle art. 263 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania rozgraniczeniowego. 19 listopada 2019 r. geodeta przedłożył Wójtowi Gminy [...] dokumentację z rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości. Dokumentacja została pozytywnie zaopiniowana przez Wójta Gminy. Zweryfikowana dokumentacja techniczna z rozgraniczenia została włączona do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 23 grudnia 2019 r. za nr [...], co potwierdza sporządzony na tę okoliczność protokół Starosty [...]. W ramach dokonywanych czynności rozgraniczeniowych geodeta pozyskał wypisy z ewidencji gruntów, przeprowadził badanie ksiąg wieczystych i materiałów archiwalnych dotyczących rozgraniczanych nieruchomości, zawiadomił strony o czynnościach w terenie, w którym przeprowadził stosowne pomiary i sporządził w dniu [...] r. protokół graniczny, przeprowadził stosowne obliczenia i sporządził szkice graniczne obrazujące usytuowanie rozgraniczanych działek nr ewid. 347/1 i 149/4 oraz przebieg granicy. Szczegółowe określenie wykonanych czynności wraz z obliczoną kwotą wynagrodzenia za te czynności ujęte zostało w załączniku nr 1 do kosztorysu sporządzonego przez geodetę. Dodatkowo poniesione przez geodetę wydatki to koszty związane z drukowaniem materiałów i dokumentów, opłaty naliczone przez PODGiK, koszty wysyłki zawiadomień, koszty dojazdu samochodem do sądu i Starostwa Powiatowego w T., Urzędu Gminy w B. i do rozgraniczanych nieruchomości. Zestawienie dokonanych przez biegłego czynności oraz wysokość wynagrodzenia za te czynności została zweryfikowana przez Wójta Gminy [...]. Wysokość kosztów związanych z czynnościami rozgraniczeniowymi została ustalona w oparciu o regulacje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych do wydania opinii w postępowaniu z zakresu geodezji i kartografii. Wykonanie ww. czynności przez upoważnionego geodetę generowało powstanie kosztów w łącznej wysokości 3.959,82 zł. Koszty poniesione zostały w interesie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości wobec czego zasadne było obciążenie tymi kosztami, po połowie, gminy [...], która zainicjowała postępowanie rozgraniczeniowe, oraz drugiej strony tego postępowania – B. i M. B. - właścicieli sąsiadującej działki nr ewid. 149/4.

Organ II instancji podkreślił również, że obowiązek poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego (administracyjnego) nie jest w żaden sposób uzależniony od jego wyników, a w szczególności kto stał się "beneficjentem" tego postępowania, tj. korzystnego dla niego wytyczenia przebiegu granicy, ani tego, która ze stron doprowadziła do powstania sporu granicznego. Powyższe okoliczności nie mieszczą się bowiem w dyspozycji art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Żądanie przekazania sprawy sądowi powszechnemu, z którym może wystąpić strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granic spornych nieruchomości, kończy postępowanie administracyjne i rozpoczyna etap postępowania sądowego. Po przekazaniu sprawy o kosztach postępowania sąd powszechny orzeka w oparciu o właściwe przepisy k.p.c, natomiast w zakresie orzeczenia o kosztach administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego orzeka organ administracji publicznej. Z powyższych względów nie ma żadnych podstaw do wnioskowanego przez stronę zawieszenia postępowania w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego do czasu rozstrzygnięcia zasadności dokonania rozgraniczenia przez Sąd Rejonowy w T.

B.B. i M.B., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe postanowienie organu II instancji, zarzucając naruszenie:

1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 80 oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 152 k.c. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie dowodów i ich błędną ocenę oraz wadliwe uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie i podział kosztów postępowania, a w konsekwencji dowolne uznanie, że przyjęte przez organ rozdzielenie kosztów postępowania (w oparciu o wyliczenie uprawnionego geodety) znajduje swoje uzasadnienie w materiale dowodowym, jak też odpowiada zasadzie rozdziału kosztów;

2) powagi rzeczy osądzonej poprzez nieuwzględnienie rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Apelacyjnego w Łodzi w dniu 13 listopada 2020 r. sygn. akt. III SA/Łd 639/20;

3) nieuwzględnienie faktu prowadzenia postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym w T. [...] Wydział Cywilny o rozgraniczenie i koszty rozgraniczenia pod sygn. akt. [...].

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podkreślił, że nie zgadza się z twierdzeniem organu, iż koszty postępowania rozgraniczeniowego zawsze obciążają wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości, co wynika z faktu posłużenia się w uchwale zwrotem "może obciążyć". Artykuł 262 § 1 pkt 2 k.p.a. jak i powoływana w zaskarżonym postanowieniu uchwała wskazują, że koszty postępowania mogą być rozłożone pomiędzy strony, zaś określenie, w jakich częściach każda ze stron poniesie te koszty jest uzależnione od wyważenia interesów stron tego postępowania. Uchwała NSA jak i przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. pozwalają na przyjęcie, iż możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, a zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania. Określenie, w jakich częściach każda ze stron poniesie te koszty jest uzależnione od wyważenia ich interesów. Powołane przez skarżących okoliczności powodują konieczność indywidualizacji interesów stron niniejszego postępowania rozgraniczającego, które toczyło się przed Wójtem Gminy [...]. Brak rozważenia zindywidualizowania interesu prawnego stron w niniejszej sprawie jako przesłanki obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego stanowi naruszenie prawa o istotnym znaczeniu dla wydanego rozstrzygnięcia, które należy uznać za przedwczesne, szczególnie wobec faktu toczącego się postępowania sądowego o rozgraniczenie prowadzonego przed Sądem Rejonowym w T. [...] Wydział [...], w którym pełnomocnik Urzędu Gminy [...] zgłosił roszczenie o zasądzenie kosztów rozgraniczenia dochodzonych jednocześnie na drodze postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przestawione w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie zaś do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przy czym, co wymaga podkreślenia, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonych w obrębie [...], tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 347/1, stanowiącej własność Gminy [...], z nieruchomością oznaczoną nr działki 149/4, stanowiącą własność B. i M. małż. B. Organ ustalił wysokość kosztów na kwotę 3.959,82 zł i obciążył nimi strony po połowie, tj. po 1.979,91 zł.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052, dalej również: p.g.k.) rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Treść art. 30 ust. 1 p.g.k. stanowi, że organy przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Stosownie zaś do art. 31 ust. 1 p.g.k., czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

Podkreślić również należy, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wyróżniamy dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo, gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie - decyzję rozgraniczającą. W razie zaś niezawarcia przez strony ugody i braku podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu organ umarza postępowanie administracyjne i z urzędu przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi powszechnemu. Ponadto strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Sąd ten rozpoznaje sprawę o rozgraniczenie w postępowaniu nieprocesowym stosując kolejno kryteria rozgraniczenia określone w art. 153 Kodeksu cywilnego (art. 33 i art. 34 p.g.k.)

W okolicznościach niniejszej sprawy organ I instancji decyzją z [...] r. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości nr ew. 347/1 i nr ew. 149/4 zgodnie z punktami granicznymi wskazanymi w protokole granicznym z [...] r. Strony postępowania B. i M. B., nie zgadzając się z treścią wydanej decyzji, wnieśli o przekazanie sprawy sądowi powszechnemu.

Zauważyć należy, iż przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określają zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W związku z tym przy ustalaniu wysokości kosztów tego postępowania zastosowanie znajdują przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego zawarte w art. 262 – 267 k.p.a. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie zaś do art. 263 § 1 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2). Organ ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, w drodze postanowienia, jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 k.p.a.).

Z powyższych przepisów wynika, że koszty postępowania administracyjnego to wyłącznie koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Ustalając wysokość kosztów postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest wykazać i uzasadnić wysokość kosztów danego postępowania oraz wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony tymi kosztami.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił łączną wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego na kwotę 3.959,82 zł. Z akt sprawy wynika, że w ramach dokonywanych czynności rozgraniczeniowych geodeta pozyskał wypisy z ewidencji gruntów, przeprowadził badanie ksiąg wieczystych i materiałów archiwalnych dotyczących rozgraniczanych nieruchomości, zawiadomił strony o czynnościach w terenie, w którym przeprowadził stosowne pomiary, sporządził w dniu [...] r. protokół graniczny, przeprowadził stosowne obliczenia i sporządził szkice graniczne obrazujące usytuowanie rozgraniczanych działek nr 347/1 i 149/4 oraz przebieg granicy. Szczegółowe określenie wykonanych czynności wraz z obliczoną kwotą wynagrodzenia za te czynności ujęte zostało w załączniku nr 1 do kosztorysu sporządzonego przez geodetę. Ponadto na poniesione przez geodetę wydatki złożyły się koszty związane z drukowaniem materiałów dokumentów, opłaty naliczone przez PODGiK, koszty wysyłki zawiadomień, koszty dojazdu samochodem do sądu, organów i rozgraniczanych nieruchomości. Zdaniem Sądu organ dokonał poprawnego sprawdzenia wysokości kosztów na podstawie przedłożonego przez geodetę zestawienia kosztów ustalenia przebiegu granic pomiędzy działkami nr ewid. 347/1 i nr ewid. 149/4 w obrębie [...], w tym sposobu wyliczenia przez biegłego wynagrodzenia i zasadności poniesionych przez niego wydatków, w oparciu o regulacje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych do wydania opinii w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 989). Należy również zaznaczyć, że ogólna wysokości ustalonych w sprawie kosztów rozgraniczenia nie była kwestionowana przez strony postępowania.

Kwestię sporną stanowiło natomiast ustalenie kręgu właścicieli nieruchomości, którzy powinni zostać obciążeni kosztami postępowania rozgraniczeniowego i zasada podziału tych kosztów pomiędzy stronami postępowania.

Odnosząc się do powyższego zagadnienia zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 26) rozstrzygnął występujące w orzecznictwie sądów rozbieżności dotyczące zagadnienia, czy organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może tymi kosztami obciążyć każdą ze stron postępowania rozgraniczeniowego. We wskazanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c., stanowiącej, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyżej wymienionej uchwale. W świetle art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała ta ma charakter wiążący. Nieusprawiedliwione jest zatem twierdzenie skarżących, że wyżej wskazana uchwała i przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. pozwalają na przyjęcie, iż możliwe jest obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego wyłącznie jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, a zwłaszcza tego, który żądał wszczęcia postępowania.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo uznał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać właścicieli rozgraniczanych nieruchomości po połowie. Niewątpliwe pomiędzy właścicielami nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek 347/1 i 149/4, tj. Gminą [...] oraz B. i M. małż. B. wystąpił spór o przebieg granicy, który stał się podstawą do wystąpienia przez Gminę [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. W toku tego postępowania geodeta uprawniony R.S. przeprowadził czynności rozgraniczeniowe zakończone wskazaniem punktów granicznych pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Obecny w trakcie wykonywania czynności na gruncie pełnomocnik B.B. i M.B. nie zgadzał się z przebiegiem ustalonej granicy pomiędzy spornymi nieruchomościami, co wprost wynika z treści protokołu granicznego z [...] r. Po wydaniu przez organ I instancji decyzji zatwierdzającej ustalony przez geodetę przebieg granicy, B.B. i M.B. nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wystąpili z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego. Powyższe okoliczności jednoznacznie świadczą o sporze co do ustalonego przebiegu granicy pomiędzy Gminą [...], będącej właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 347/1, oraz B. i M. malż. B., będących właścicielami nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki 149/4.

Jednocześnie należy podkreślić, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego właściciele działek nr ewid. 149/5 – J.D. i I.S. oraz nr ewid. 304/2 - Zarząd Dróg Wojewódzkich w Ł. nie kwestionowali dotychczasowego przebiegu granicy z działką nr ewid. 149/4 i nie istniał między nimi żaden spór graniczny. Rozgraniczenie, dokonane decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. znak: [...], w żaden sposób nie wpłynęło na przebieg wschodniej granicy działki nr ewid. 149/5 oraz zachodniej granicy działki nr ewid. 304/2. Przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego wszczętego postanowieniem Wójta Gminy [...] z [...] r. było jedynie ustalenie granicy działki nr ewid. 149/4, będącej własnością B. i M. małż. B. z działką nr ewid. 347/1 znajdującą się w posiadaniu Gminy [...]. Natomiast przebieg granicy między działkami nr ewid. 149/4 a działką nr ewid. 149/5 został już wcześniej ustalony w wyniku postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. znak: [...]. W toku postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją Wójta Gminy [...] z [...] r. nie ustalano również przebiegu granicy między działkami nr ewid. 149/4 i nr 347/1 a działką nr ewid. 304/2 należącą do Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł.

Wobec powyższego, w niniejszej sprawie prawidłowo organ stwierdził, że brak jest podstaw do obciążania kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli działki nr ewid. 149/5, tj. J.D. i I.S. oraz działki nr ewid. 304/2, tj. Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. Zasadne jest przyjęte przez organ orzekający stanowisko, że koszty postępowania rozgraniczeniowego powinni ponieść jedynie właściciele działek nr ewid. 149/4 i 347/1 po połowie. Podkreślić należy, że jak już wcześniej wspomniano, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie ma przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot interesu prawnego, czyli interesu własnego, indywidualnego, opartego na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Przy wielości stron postępowania należy oceniać, czy dane rozstrzygnięcie wpływa na sytuację prawną tylko wnioskodawcy, czy również pozostałych stron postępowania. Skoro w niniejszej sprawie istniał spór graniczny dotyczący przebiegu linii granicznej między działką nr ewid. 149/4 a działką nr ewid. 347/1 to uznać należało, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie tych właścicieli nieruchomości, których granice stały się sporne, a zatem w interesie B. i M. małż. B. oraz Gminy [...]. Nieusprawiedliwione jest zatem obciążanie kosztami postępowania właścicieli nieruchomości sąsiednich, z którymi granice były już wcześniej ustalone i ich przebieg nie był kwestionowany w niniejszym postępowaniu rozgraniczeniowym.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. W sposób wyczerpujący zebrał i rozważył cały zebrany materiał dowodowy, a następnie do ustalonego stanu faktycznego zastosował właściwe przepisy prawa. Zdaniem Sądu materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania postanowienia o kosztach rozgraniczenia. Zaskarżone postanowienie prawidłowo wyjaśnia podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. organ związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tutejszego Sądu z 13 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 639/20. Zdaniem składu orzekającego w ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględnił wytyczne Sądu wskazane w powyższym wyroku. W wyroku tym Sąd wskazał, że rozstrzygnięcie kwestii poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego wymaga uprzedniego wyjaśnienia istnienia ewentualnego interesu prawnego w przeprowadzonym rozgraniczeniu pozostałych właścicieli działek graniczących z rozgraniczanymi nieruchomościami o nr. ew. 149/4 i 347/1 ze względu na fakt, że rozgraniczenie dokonane zostało dokonane m.in. przez punkty graniczne nr 1-640 (działka nr 149/5) i nr 1-155 (działka nr 304/2). W zakarżonym postanowieniu organ prawidłowo rozważył interes prawny pozostałych właścicieli działek graniczących z rozgraniczanymi nieruchomościami. W tym zakresie dokonał oceny materiału dowodowego składającego się na akta sprawy, w tym pisma pełnomocnika Gminy [...] z 3 lipca 2018 r., skierowanego do Sądu Rejonowego w T. [...] Wydział [...] do sprawy sygn. akt [...]; opracowania z [...] r. sporządzonego przez geodetę uprawnionego J.Ś. pt. Analiza materiałów geodezyjnych dotyczących przebiegu granic pomiędzy działkami 149/4 i 347/1; opinii geodezyjnej dotyczącej analizy dokumentów i usytuowania drogi (dz. 347/1) przy dz. nr 149/4 w obrębie [...], sporządzonej w dniu [...] r. przez geodetę uprawnionego D.K. na zlecenie Gminy [...] oraz protokołu granicznego z [...] r., sporządzonego przez geodetę R.S. W oparciu o powyższe dokumenty organ prawidłowo wywiódł, że w postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym postanowieniem Wójta Gminy [...] z [...] r. nie ustalano przebiegu granicy między działką nr ewid. 149/4, będącej własnością B. i M. małż. B., a działką nr ewid. 149/5 J.D. i I.S. oraz działką nr ewid. 304/2, tj. Zarządu Dróg Wojewódzkich w Ł. Wyznaczenie granicy rozgraniczanych nieruchomości m.in. przez dwa punkty graniczne z działkami nr ewid. 149/5 i 304/2 nie uprawnia do stwierdzenia interesu prawnego właścicieli ww. działek w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości nr ewid. 149/4 i 347/1 w sytuacji gdy nie istniał spór co do przebiegu tych granic. Nie można zatem zgodzić się z zarzutami skargi dotyczącymi nieuwzględnienia przez organ rozstrzygnięcia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 listopada 2020 r. sygn. akt. III SA/Łd 639/20 oraz naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 80 oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 152 k.c.

Niezasadny jest również zarzut skargi, że przekazanie sprawy o rozgraniczenie do sądu powszechnego stoi na przeszkodzie orzeczeniu przez organ administracji na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. w przedmiocie powstałych kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie. Na podstawie art. 264 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek orzeczenia o tych kosztach, chodzi bowiem o koszty faktycznie wyłożone przez organ w sytuacji, gdy ich poniesienie nie jest obowiązkiem organu oraz ich rozliczenie w relacji organ - strona. Zauważenia wymaga, że w postępowaniu przed sądem powszechnym powstaną koszty związane z postępowaniem sądowym, które jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego, zaś sąd powszechny nie rozstrzyga o kosztach postępowania administracyjnego. Z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi wskazujący na przedwczesność rozstrzygnięcia w przedmiocie powstałych koszów postępowania rozgraniczeniowego.

Wobec powyższego, uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił. is