Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1745/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 2, § 5 ust. 1, § 11 ust. 5,
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 7, art. 8, art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w sprawie dotyczącej przyznania D. K. płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

D. K. złożył [...] czerwca 2015 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej wraz z załącznikami graficznymi.

We wniosku strona wnioskowała o przyznanie płatności do powierzchni gruntów rolnych w ramach pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000,

wariant 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 28,00 ha oraz

wariant 5.5 Półnaturalne łąki świeże na powierzchni 20,38 ha.

W dniu [...] marca – [...] kwietnia 2016 r. w gospodarstwie D. K. przeprowadzono oględziny działek referencyjnych nr [...] i [...] w zakresie weryfikacji powierzchni PEG.

Następnie [...]-[...] kwietnia 2016 r. przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, z której sporządzono raport nr [...]. Podczas kontroli na miejscu stwierdzono nieprawidłowości dotyczące deklarowanych powierzchni działek rolnych, tj.:

na działce rolnej A/A1 powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,35 ha wobec deklarowanej 0,40 ha,

na działce rolnej B1 powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,30 ha wobec deklarowanej 0,40 ha, na części działki o pow. 0,06 ha i 0,05 ha stwierdzono sad,

na działce rolnej B2 powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,19 ha wobec deklarowanej 0,26 ha, na pow. 0,04 ha stwierdzono sad,

na działce rolnej D/D1 powierzchnia stwierdzona wyniosła 5,54 ha wobec deklarowanej 5,82 ha,

na działce rolnej E/E1 powierzchnia stwierdzona wyniosła 6,61 ha wobec deklarowanej 6,84 ha,

na działce rolnej F/F1 powierzchnia stwierdzona wyniosła 6,44 ha wobec deklarowanej 6,66 ha,

na działce rolnej G1 powierzchnia stwierdzona wyniosła 5,24 ha wobec deklarowanej 28,00 ha. Oprócz tego na działkach rolnych A1, B1, B2, E1, F1 stwierdzono brak obszaru niekoszonego.

[...] czerwca 2016 r. do Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w P. wpłynęły zastrzeżenia D. K. do wyników z kontroli na miejscu wraz z kopią protokołu oszacowania szkód sporządzonego [...] lutego 2016 r. przez przedstawicieli nadleśnictwa w związku ze szkodami wyrządzonymi na gruntach strony przez dzikie zwierzęta.

[...] czerwca 2016 r. wykonawca kontroli udzielił odpowiedzi na powyższe zastrzeżenia do protokołu i podtrzymał wyniki kontroli na miejscu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. po rozpatrzeniu sprawy wydał w dniu [...] czerwca 2016 r. decyzję nr [...], od której D. K. złożył odwołanie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w P. [...] sierpnia 2016 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia wskazując, że doszło do naruszenia przez organ I instancji właściwości miejscowej ponieważ organem właściwym ze względu na adres zamieszkania wnioskodawcy był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O.

[...] sierpnia 2016 r. Biuro Kontroli wystosowało pismo wyjaśniające do strony w odpowiedzi na jej uwagi dotyczące kontroli na miejscu, zawarte w odwołaniu z [...] lipca 2016 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. po przekazaniu mu akt sprawy według właściwości i po rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] czerwca 2017 r.:

przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2015 w ramach wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże po potrąceniu kwoty w wysokości 2 057,70 zł, w wysokości 21 347,78 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości,

przyznał kwotę w wysokości 2 362,79 zł przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej,

odmówił przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne i nałożył sankcję w wysokości 20 734,36 zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych,

D. K. złożył odwołanie od wydanej decyzji.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor wskazał, że tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2015 reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2015 r., poz. 415, ze zm.), dalej "rozporządzenie MRiRW", ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2017, poz. 562).

Następnie przytoczył zasady przyznania rolnikowi lub zarządcy płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia MRiRW oraz omówił warunki przyznania płatności wynikające z § 4 ust. 2 rozporządzenia MRiRW i wskazał, że wśród nich jest określony warunek, dotyczący tego, że rolnik lub zarządca przestrzega innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

Nadto Dyrektor wskazał, że zgodnie z § 12 ust. 7 rozporządzenia MRiRW w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna jest przyznawana do położonych poza obszarem Natura 2000:

trwałych użytków zielonych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wszystkich wariantów tego pakietu;

obszarów przyrodniczych, na których występują siedliska przyrodnicze, których typy są wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f załącznika nr 4 do rozporządzenia - w przypadku wariantu 5.2., 5.3. lub 5.6.

Dyrektor podkreślił, że zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia MRiRW wysokość płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności m.in. za hektar gruntu i powierzchni gruntów, do których przysługuje płatność rolno-środowiskowo- klimatyczna, w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-6 lub - po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Wysokość stawek płatności, o których mowa w ust. 1, dla poszczególnych pakietów i ich wariantów jest określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia (§ 15 ust. 2 rozporządzenia MRiRW)

Dyrektor stwierdził, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości we wniosku dotyczących powierzchni wnioskowanej do przyznania płatności w stosunku do powierzchni uprawnionej do przyznania płatności, stosuje się przepisy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48).

Wskazał również, że zgodnie z § 18 rozporządzenia MRiRW rolnikowi lub zarządcy może zostać przyznana kwota przeznaczona na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej dla siedlisk przyrodniczych lub siedlisk lęgowych ptaków położonych na trwałych użytkach zielonych lub obszarach przyrodniczych, zadeklarowanych w ramach pakietu 5, jeżeli są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub wariantu.

Organ II instancji wskazał, że Kierownik Biura, rozpatrując wniosek strony przyznał płatność rolno- środowiskowo-klimatyczną mając na uwadze żądanie wyrażone we wniosku, wyniki przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie rolnika wskazane w raporcie nr [...] oraz wyjaśnienia złożone na piśmie przez wykonawcę kontroli, w odpowiedzi na zastrzeżenia rolnika do protokołu z kontroli na miejscu.

Z treści uzasadnienia faktycznego decyzji Kierownika Biura wynika, że powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne wynosi 5,24 ha, zaś w przypadku wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wynosi 19,43 ha, co potwierdza zebrany materiał dowodowy.

Kierownik Biura wskazał w treści decyzji, że w trakcie prowadzonego postępowania stwierdzono, iż na działce ewidencyjnej nr [...], na której rolnik zadeklarował działkę rolną G1 do przyznania płatności w ramach wariantu 5.4, nie istnieje łąka trwała, kwalifikująca się do tego wariantu. Jak bowiem wynika z przeprowadzonej kontroli w gospodarstwie, stwierdzono obszar zrekultywowany na powierzchni 22,76 ha, na którym wykonano odnowienia melioracji. Powierzchnia deklarowana na działce rolnej G1 wynosiła 28 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wyniosła jedynie 5,24 ha. Mając na uwadze powyższe odmówiono przyznania płatności w ramach tego wariantu oraz nałożono sankcje wieloletnie na podstawie art. 19 ust. 2 rozporządzenia (UE) NR 640/2014.

W przypadku wariantu 5.5 Kierownik Biura przyznał płatność do powierzchni stwierdzonej 19,43 ha po zastosowaniu zmniejszeń z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości.

Dyrektor podkreślił, że po dokonaniu analizy sprawy podziela stanowisko organu I instancji.

Dyrektor zauważył, że podczas kontroli na miejscu dokonano pomiaru zadeklarowanych upraw, sporządzone zostały szkice terenowe, na których inspektorzy oznaczyli granice działek rolnych oraz wskazali miejsca wykonywania zdjęć wraz z ich oznaczeniami.

Dyrektor odnośnie stwierdzonych nieprawidłowości na działkach rolnych zadeklarowanych do wariantu 5.5 Półnaturalne łąki świeże wskazał, że podczas kontroli w terenie stwierdzono mniejsze powierzchnie użytkowane rolniczo, niż zadeklarowane we wniosku, co dotyczyło działek rolnych: A/A1, B1, B2, D/D1, E/E1, F/F1. Strona wniosła zastrzeżenia do wyników z kontroli nie zgadzając się z ustaleniami kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni dotyczącej wyżej wskazanych działek rolnych i działki G1. Odnośnie działki rolnej B1 strona nie zgodziła się z wynikami kontroli co do tego, że rosnące na niej drzewa owocowe, w zakresie pow. 0,06 ha i 0,05 ha można zakwalifikować jako sad, Podobne zarzuty strona przedstawiła w stosunku do stwierdzonej powierzchni działki rolnej B2, na której również stwierdzono część sadu (pow. 0,04 ha).

Wątpliwości strony wzbudził również zapis w przedmiotowym raporcie pokontrolnym dla działek rolnych oznaczonych jako A1, B1, B2, E1 i F1, tj. "brak obszaru niekoszonego". W jej ocenie po upływie niemalże 10 miesięcy od dnia pokosu ([...]-[...] czerwca 2015 r.) na przedmiotowych działkach rolnych, nie można jednoznacznie stwierdzić, że działki zostały wykoszone w całości, ponieważ różnica pomiędzy częścią wykoszoną i niewykoszoną po takim czasie jest praktycznie niezauważalna. Zdaniem strony, weryfikację taką należało przeprowadzić w okresie [...] czerwca 2015 – [...] września 2015 r.

Dyrektor przypomniał, że w związku z powyższymi wątpliwościami strony wykonawca kontroli, Biuro Kontroli na Miejscu w P., przeprowadziło ponowną szczegółową analizę fotografii wykonanych podczas pomiarów działek pod kątem występujących tam upraw. Przeglądowi poddano sporządzone przez kontrolujących szkice poszczególnych działek rolnych. Nie znaleziono jednak jakiekolwiek danych, które pozwalałyby na podważenie wyników kontroli zawartych w protokole.

Nadto Biuro Kontroli odnosząc się do spornych powierzchni trwałych użytków zielonych deklarowanych na działkach rolnych B1 i B2 w piśmie z [...] czerwca 2016 r. wyjaśniło, że z powierzchni w/w działek rolnych wyłączono obszary użytkowane rolniczo stanowiące sad, wskazując, że inspektorzy terenowi w tym przypadku stwierdzili, że uprawa pod drzewami i krzewami owocowymi, nie stanowi powierzchni trwałego użytku rolnego, lecz powierzchnię obejmującą drzewa i krzewy owocowe typu ciągłego z minimalnymi odstępami pomiędzy drzewami i krzewami. Ponadto kontrolujący stwierdzili, że ilość drzew owocowych na hektar w przeliczeniu na powierzchnię stwierdzoną TUZ przekracza wielokrotnie dopuszczalną liczbę 100 szt./ha. Zdaniem wykonawcy kontroli na powierzchni tych działek rolnych stwierdzono sad, który został prawidłowo zakwalifikowany do płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (JPO).

W przypadku zarzutu dotyczącego stwierdzenia braku koszenia działek rolnych A1, B1, B2, E1 i F1 Biuro Kontroli poinformowało, że wyjaśnienia o przeprowadzeniu koszenia w okresie [...]-[...] czerwca 2015 r. nie znajdują potwierdzenia w danych uzyskanych podczas kontroli. Działki bowiem wyraźnie noszą znamiona koszenia w terminie późnojesiennym. Stwierdzona podczas kontroli wysokość trawy na wszystkich w/w działkach rolnych na poziomie kilkunastu centymetrów wyklucza wykonanie ostatniego pokosu w połowie roku. Ponadto inspektorzy terenowi stwierdzili, że trwały użytek zielony znajdujący się na obszarze działki ewidencyjnej nr [...] (B1/B2) jest koszony regularnie i w rzeczywistości pełni funkcję trawnika przydomowego. W pakiecie 5 obowiązującym terminem koszenia jest okres od [...] czerwca do [...] września z obligatoryjnymi zaleceniami eksperta w dokumentacji przyrodniczej w kwestii częstotliwości koszenia, przy czym inspektorzy terenowi stwierdzili w terenie na podstawie stanu użytku (jednolita wysokość oraz brak zróżnicowania runi), że została wykoszona cała powierzchnia działek rolnych, co zostało odnotowane w uwagach do raportu z kontroli.

Dyrektor uznał w związku z tym, że kontrola na miejscu została przeprowadzona prawidłowo i nie ma podstaw do zmiany wyników zawartych w raporcie. Poddawane w wątpliwość wyniki kontroli działek rolnych A1, B1, B2, E1 i F1 skontrolowane zostały poprawnie - wykonanie pomiarów, zastosowanie kodów pokontrolnych, uwagi o sposobie użytkowania w zakresie stwierdzonych upraw, czy przeprowadzeniu koszenia znajdują jednoznaczne potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej. Wykonane na działkach rolnych B1 i B2 zdjęcia o nr 22, 23, 25, 28, 32 czy 33 dokumentują regularne rzędy z nasadzeniami drzew lub krzewów owocowych. Fotografie przestawiają także utrzymywanie w międzyrzędziach - pasach działki między rzędami nasadzeń - runi łąkowej, nie może to jednak zmienić kwalifikacji tego terenu jako sad owocowy. Koszenie, czy użytkowanie w inny sposób międzyrzędzi wynika z ogólnych zasad przestrzegania dobrej kultury rolnej i nie może być kryterium decydującym o kwalifikacji takich obszarów jako TUZ. Organ wskazałó, że pogłębiając ocenę wyników kontroli ponad zawarte w raporcie z kontroli uwagi, ponowna, wnikliwa analiza dokumentacji fotograficznej, wskazuje na właściwą kwalifikację kontrolowanego obszaru w przypadku działki rolnej B/B1/B2, gdzie np. fot. nr 25 przedstawia teren z dwoma rzędami trwałych, betonowych słupów z rozpiętymi między nimi metalowymi linami (podpory dla nasadzonych tam krzewów), który zasadnie nie został zaliczony do powierzchni trwałego użytku zielonego, natomiast powierzchnia ta została zakwalifikowana do powierzchni JPO. Dyrektor zauważył także, że fot. nr 28, 32 i 33 wskazują dość regularne nasadzenie - wykonane w bezpośredniej bliskości rzędów drzew. Zdjęcia nr 28 i 33 dokumentują nowe nasadzenie - bynajmniej nie chaotyczne, umiejscowione w narożniku i stanowiące przedłużenie wyraźnych rzędów już rosnących drzew. Fotografie nr 27 i 29 dokumentują z kolei szpaler krzewów przy pasie drogowym, część z nich to kwitnące forsycje (fot. 27) i żywopłot z wyznaczonymi za jego linią miejscami parkingowymi (fot. nr 29), których nie zaliczono do powierzchni deklarowanej działki rolnej.

Zdaniem Dyrektora prawidłowe są ustalenia dotyczące stwierdzenia braku obszarów niekoszonych na działkach rolnych oznaczonych jako A1, B1, B2, E1 i F1ponieważ potwierdza je dokumentacja pokontrolna.

Dyrektor podkreślił, że zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia MRiRW - dla pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 dla wariantu 5.4 i wariantu 5.5 - obligatoryjnym wymogiem, którego musi przestrzegać beneficjent, jest m.in. pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone. Dla działek rolnych nieprzekraczających powierzchni 1 ha jest dopuszczalne zrezygnowanie z pozostawiania powierzchni nieskoszonych i koszenie co roku całej działki rolnej lub pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki, jeżeli ekspert przyrodniczy dopuści taką możliwość. Dyrektor w dalszym ciągu wskazał, że analizując dokumentację zgromadzoną w sprawie należy zauważyć, że fotografie nr 9 i 10 (działka rolna F1) oraz fot. 12, 13, 14, 16, 17 i 18 (działka rolna El) dokumentują granice działki, którymi są miedze śródpolne nieznacznej szerokości, mniej intensywnie użytkowane z widocznymi fragmentami niedokoszeń. Tym niemniej zdaniem organu, pas przygraniczny (pozornie) jedynie w przypadku działki rolnej E1 z wykonanym zdjęciem nr 17 wskazuje na obszar o większej powierzchni, raczej niekoszony, znacznie szerszy niż pozostałe miedze, z tym, że analiza miejsca wykonania zdjęcia i przebieg granicy działki wskazuje jednak, że obszar ten prawie w całości położony jest na sąsiedniej działce referencyjnej nr [...], nie deklarowanej i nie podlegającej kontroli.

Dyrektor stwierdził, że dokonana analiza dokumentacji wykonanej w czasie kontroli potwierdza stan faktyczny istniejący na gruntach rolnych zadeklarowanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności. Ustalenia te, są prawidłowe, oparte na całokształcie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Dyrektor stwierdził w związku z tym, że organ I instancji zasadnie pomniejszył kwotę przyznanych płatności w ramach wariantu 5.5 ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Podkreślił, że powierzchnia deklarowana wynosiła 20,38 ha, zaś powierzchnia stwierdzona wyniosła 19,43 ha a następnie przedstawiając stosowne wyliczenia, że różnica procentowa między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną stanowi 4,89%.

Dyrektor wskazał, że płatność została przyznana na podstawie art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., czyli pomoc przyznano do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy, w związku z czym kwota sankcji została określona na kwotę 2057,70 zł ( 0,95 ha x 2 x 1 083,00 zł = 2 057,70 zł)

W związku z powyższym płatność w ramach wariantu - 5.5 Półnaturalne łąki świeże wynosi: 19,43 ha x 1 083,00 zł = 21 042,69 zł - 2 057,70 zł = 18 984,99 zł.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał również kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych w wysokości 2 362,79 zł.

W zakresie stwierdzonych nieprawidłowości na działce rolnej G1 zadeklarowanej na powierzchni 28 ha do wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne Dyrektor zauważył, że podczas kontroli w terenie stwierdzono obszar zrekultywowany na powierzchni 22,76 ha. W związku z tym obszar stwierdzony wyniósł jedynie 5,24 ha. Analiza materiału fotograficznego, ortofotomapy oraz szkicu przeprowadzonych pomiarów jednoznacznie wskazuje, że na tej działce występuje obszar zrekultywowany, na którym wykonano odnowienia melioracji. Zdjęcia przedstawiają teren pokryty czarną ziemią, bez kawałków runi łąkowej, a tym samym bez jakichkolwiek roślin potwierdzających występowanie cennego siedliska przyrodniczego.

Dyrektor przypomniał, że strona nie zgodziła się co do ustaleń kontroli dotyczących działki rolnej G1 twierdząc, iż obszar ten błędnie został zakwalifikowany jako "ugór'", gdyż teren ten został oszacowany przez przedstawicieli nadleśnictwa jako szkoda spowodowana przez dziki i załączając protokół nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Strona podniosła również, że na przedmiotowej działce rolnej na pow. 28 ha w dniu [...] maja 2015 r. została przeprowadzona inwentaryzacja siedliska przyrodniczego stanowiąca podstawę do sporządzenia dokumentacji przyrodniczej. Inwentaryzacja nie stwierdziła niezgodności, na obszarze całej działki G1 stwierdzono występowanie licznych gatunków roślin wskaźnikowych i dominujących wariantu 5.4.

Dyrektor wskazał w związku z tymi twierdzeniami, że Biuro Kontroli w piśmie z [...] czerwca 2016 r. wyjaśniło, że granice działki rolnej zostały określone na podstawie faktycznego użytkowania a ustalenia te potwierdziła analiza dokumentacji fotograficznej. W wyniku stanu na działce rolnej inspektorzy terenowi stwierdzili, że obszar przed rekultywacją stanowił teren porośnięty trzciną i drzewostanem o czym świadczą pozostałości po przeprowadzonej rekultywacji. Ponadto działka rolna G1 deklarowana w wariancie 5.4 to siedlisko o dość bogatym składzie gatunkowym, zarówno roślin jak i zwierząt, szczególnie ważne dla ptaków wodno- błotnych, ponieważ stanowi miejsce rozrodu, odpoczynku oraz żerowania podczas wędrówek i pełni ważną funkcję w ochronie gleb organicznych - chroni ją przed mineralizacją w stanie umiarkowanego odwodnienia oraz retencji wody powierzchniowej. Tradycyjne użytkowanie polega na dwukrotnym koszeniu przy zaleconym użytkowaniu kośnym oraz jednokrotnym koszeniu przy zalecanym użytkowaniu kośno- pastwiskowym. W związku z powyższym w sytuacji gdy rolnik nie przestrzega zakazu podsiewu, wałowania, włókowania oraz tworzenia nowych, rozbudowy i odtworzenia istniejących urządzeń melioracji wodnych należy zaznaczyć, że nie spełnia on podstawowych wymogów w pakiecie 5 oraz to, że nie zostało zachowane właściwe siedlisko w odniesieniu do wariantu 5.4.

Zdaniem Dyrektora powyższe ustalenia zawarte w raporcie z kontroli na miejscu dotyczące działki rolnej G1 zadeklarowanej do wariantu 5.4 znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Dyrektor wskazał, że na powierzchni działki rolnej kontrola stwierdziła cztery obszary o pow. 4,31 ha, 0,59 ha, 0,21 ha i 0,13 ha - łącznie 5,24 ha - zaliczone do trwałych użytków zielonych. Właściwa kwalifikacja tych obszarów znajduje potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej - fot. nr 52, 67, 68, 76, 77, 78, 79, 87, przedstawiają tereny z pewnym pokryciem roślinnością właściwą użytkom zielonym. Pozostała powierzchnia działki rolnej G1 (22,69 ha) ma zdecydowanie inny charakter i nie może być uznana za łąkę lub pastwisko. Jest to teren w trakcie lub po rekultywacji ze zniszczoną poprzednią strukturą glebową, w wielu miejscach po głębokiej orce, na co wskazują widoczne konkrecje kredy jeziornej i brak większych fragmentów darni, czy choćby , wystających z torfiastej gleby jej fragmentów dowodzą tego fot. nr 53, 54, 54-66, 69-75 i dalsze 80-86 oraz 88. Bez znaczenia zatem pozostaje jakie zabiegi strona przeprowadziła na działce i z jakiego ponieważ w dniu kontroli ta część działki słusznie została zdefiniowana i zakwalifikowana jako ugór.

Dyrektor podkreślił, że program rolno-środowiskowo-klimatyczny, ma wspierać rolników pozostawiających siedliska naturalne (lub zbliżone do naturalnych) w stanie zastanym, przy możliwie małej ingerencji człowieka i prowadzeniem użytkowania takich obszarów ze znacznie ograniczoną intensywnością. Łąka poddana w/w zabiegom agrotechnicznym i melioracyjnym z całą pewnością nie wróci w najbliższych latach do poprzedniego stanu, ponieważ z uwagi na zmiany w stosunkach hydrologicznych, odsłonięcie warstwy torfowej i przez to szybszą jej mineralizację, zniszczenie pierwotnej roślinności, nie jest to już pierwotne siedlisko deklarowanej półnaturalnej łąki wilgotnej w wariancie 5.4, przynajmniej na wskazanej powierzchni ugoru, tj. 22,69 ha.

Dyrektor wskazał odwołując się do treści załącznika nr 2 do rozporządzenia MRiRW, że określono w nim wymagania jakie beneficjent musi spełnić ażeby otrzymać płatność w ramach Pakietu 4 i Pakietu 5 a więc i w ramach wariantu 5.4.

Mając je na uwadze zdaniem Dyrektora słusznie odmówiono stronie przyznania płatności w ramach tego wariantu i nałożono sankcje finansowe ze względu na przedeklarowanie powierzchni.

Powierzchnia deklarowana wynosiła 28, zaś powierzchnia stwierdzona wyniosła 5,24 ha, co powoduje, że różnica wynosi 22,76 ha czyli 100%. Tym samym zasadnie w decyzji organu I instancji zostały nałożone sankcje finansowe na podstawie art. 19 ust. 12 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 5.4 została określona w załączniku nr 6 do rozporządzenia MRiRW i wynosi 911,00 zł, a zatem sankcja wyniosła 20,734,36 zł ( 22,76 ha * 911 zł),.

Dyrektor wskazał ponadto w związku ze złożeniem przez stronę protokołu z [...] lutego 2016 r. dotyczącego oszacowania szkód wyrządzonych przez dziki, że wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, nie ma wpływu na przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych.

Dyrektor wskazał, że protokół został sporządzony w dniu [...] lutego 2016 r., jednakże został dostarczony wraz z zastrzeżeniami do protokołu dopiero w dniu [...] czerwca 2016 r., czyli 4 miesiące później, tymczasem rolnik podpisując wniosek podpisał jednocześnie zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na przyznanie płatności. Tym niemniej Dyrektor odniósł się do treści art. 4 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014, który ma zastosowanie do płatności bezpośrednich w sytuacji wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności i wskazał, że w sprawach dotyczących płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, brak jest podstaw prawnych do uznania okoliczności siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Okoliczność taka może zostać wzięta pod uwagę jedynie w zakresie przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Tym samym organ nie może w rozpatrywanej sprawie przyznać prawa do płatności, nawet gdyby uznać wystąpienie w gospodarstwie skarżącego siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, co powoduje, że należało uznać zaskarżoną decyzję organu I instancji za prawidłową.

Od decyzji Dyrektora strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i zarzucając:

1. naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 20! 5 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 w związku z art. 7 i 77 § 1 Kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i rozpatrzenie sprawy w sposób niedokładny i niewyczerpujący;

2. naruszenie art. 7, 77 § 1. 80 Kpa poprzez niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego skutkującą błędnym ustaleniem stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy;

3. naruszenie art. 8 Kpa poprzez nie odniesienie się do zgłoszonych zastrzeżeń wniesionych w odwołaniu od decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O.;

4. naruszenie art. 107 § I i 3 Kpa poprzez lakoniczne, nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji;

5. naruszenie zapisów załącznika NR 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno- środowiskowo - klimatyczne" objętego PROW na lata 2014 - 2020 poprzez błędne stwierdzenie, że wykonany zabieg włókowania w okresie [...]-[...].03.2016 r. oraz czyszczenia rowów melioracyjnych na działce rolnej oznaczonej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 jako G1 narusza przepisy § 2 ust. 1 pkt 3 tegoż rozporządzenia,

6. naruszenie art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94. (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000. (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. L 347/549 z 20.12.2013) poprzez nierozważenie możliwości jego zastosowania w przedmiotowej sprawie oraz stwierdzenie, że " w sprawach dotyczących płatności rolno środowiskowo - klimatycznych brak jest podstaw prawnych do uznania okoliczności siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Okoliczność taka może być wzięta pod uwagę jedynie w zakresie przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. bezrefleksyjnie "powielił" ustalenia organu I instancji.

Tymczasem zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, ma obowiązek dokonania rzetelnej analizy materiału dowodowego.

W ocenie skarżącego organy ARiMR nie dokonały analizy raportu z czynności kontrolnych a swoje rozstrzygnięcia dokonały w oparciu o pisma Biura Kontroli na Miejscu z dnia [...] czerwca 2016 r. i dnia [...] sierpnia 2016 r., przy czym skarżący stwierdza, że w jego ocenie ustalenia przeprowadzonej kontroli na miejscu są nieuzasadnione, budzą szereg wątpliwości i zastrzeżeń, np. w odniesieniu do uznania, że na działce B1 stwierdzono sad , w sytuacji gdy na tej działce znajdują się pojedyncze drzewa, co nie ma wpływu na prowadzoną pod nimi produkcję rolną, czego dowodzą w szczególności fotografie 22, 23 i 25, a co organ pominął opierając swoje stanowisko na nieistniejących informacjach. Te same zastrzeżenia skarżący przedstawił w odniesieniu do działki B2, na której również na powierzchni 0,04 ha stwierdzono sad wskazując, że jego stanowisko potwierdzają fotografie nr 28, 32 i 33. Skarżący wskazał, że jego wątpliwości budzi również poprawność wykonania pomiaru na działce rolnej oznaczonej we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 jako -B2, z której wyłączono kilkumetrowy obszar równoległy do granicy północnej, południowej i zachodniej oznaczony kodem DR52, podczas gdy z fot. nr 27, 30 i 31 jednoznacznie wynika, że za pasem pojedynczych krzewów prowadzona jest również uprawa.

Skarżący ponowił również zastrzeżenia zawarte w odwołaniu a dotyczące działki D zarzucając, że organ nie odniósł się do nich. Wskazał, że ze szkicu przedmiotowej działki rolnej wynika, że z pomiaru zostały wyłączone obszary oznaczone kodem DR52 podczas gdy z fotografii nr 40 i 48 wykonanych na przedmiotowej działce rolnej w dniu kontroli nie wynika, że są to obszary niekwalifikujące się do przyznania płatności.

Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organu w zakresie działki G1 uznanej w części o pow. 22,69 ha za ugór wskazując, że powierzchnia określona jako ugór została oszacowana przez przedstawicieli nadleśnictwa jako szkoda spowodowana przez dziki. Podkreślił, że w okresie [...]-[...].03.2016 r. na działce tej przeprowadzono włókowanie, celem uporządkowania terenu po szkodzie spowodowanej przez dziki. Podkreślił, że zgodnie z załącznikiem nr 2 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ", Działanie rolno - środowiskowo klimatyczne" objętego PROW na lata 2014 - 2020 "Wymogi dla poszczególnych pakietów" zakaz włókowania na obszarach nizinnych obejmuje okres: 1 kwietnia - 1 września.

Skarżący wyjaśnił również, że przedmiotowego protokółu nie złożył w celu uznania szkody spowodowanej przez dziki jako siły wyższej czy wyjątkowych okoliczności, ponieważ w jego ocenie szkoda, która powstała w 2016 roku, nie ma żadnego wpływu na przyznanie płatności rolno – środowiskowo- klimatycznej za 2015 rok. a potwierdzać miała jedynie powierzchnię obszaru, na którym wykonano włókowanie na przedmiotowej działce rolnej w okresie [...]-[...].03.2016 r.

Ponadto podkreślił, że niezależnie od przedmiotowej kwestii organ całkowicie pominął w sprawie treść art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94. (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000. (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr485/2008 (Dz. Urz. L 347/549 z 20.12.2013). dotyczący okoliczności, w których nie nakłada się kar administracyjnych, co miałoby znaczenie dla sprawy. Wyjaśnił także, że na działce G1 wykonano czyszczenie rowów w południowej części działki, co zostało wymuszone działalnością bobrów, które w tej części przedmiotowej działki rolnej zbudowały tamy. Zdaniem skarżącego zabieg ten nie jest zabroniony w świetle załącznika nr 2 do rozporządzenia MRiRW z 18 marca 2015 r. Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem organu, że przeprowadzony zabieg zniszczył i zdegradował ekosystem ponieważ obszar sklasyfikowany przez Biuro Kontroli na Miejscu jako "ugór czarny", to nic innego jak rozplantowany przez niego cienką warstwą urobek uzyskany w wyniku czyszczenia rowów melioracyjnych.

Skarżący podkreślił również, że organy nie wypowiedziały się co do nieodpowiedniego terminu przeprowadzonej kontroli.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W przedmiotowej sprawie istotę sporu stanowi zasadność zaskarżonej decyzji w kontekście uznania przez organ, że działki rolne zgłoszone do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za rok 2015 miały ze względu na stwierdzone w toku kontroli na miejscu nieprawidłowości, które spowodowały, że powierzchnia stwierdzona była mniejsza niż zadeklarowana we wniosku.

Zdaniem Sądu stanowisko organów oparte o wyniki kontroli jest prawidłowe. Sąd uznał również za zasadne uwzględnienie przez organ dodatkowych wyjaśnień do przeprowadzonej kontroli udzielonych przez Biuro Kontroli na Miejscu w P. w odpowiedzi na zastrzeżenia strony. Należy zauważyć bowiem, że uznanie iż wyjaśnienia te nie mogą być wzięte pod rozwagę przez organ, kłóciłoby się z prawem strony do zgłoszenia przez nią zastrzeżeń po otrzymaniu protokołu z kontroli czy raportu z kontroli oraz prawem otrzymania wyjaśnień w związku ze złożonymi zastrzeżeniami. Trudno bowiem przyjąć, że strona po zgłoszeniu zastrzeżeń, nie otrzymuje na nie odpowiedzi a kwestie sporne pozostają bez wyjaśnienia lub organ rozstrzyga sprawę pomijając je. Jest przy tym oczywiste, że udzielone przez Biuro Kontroli wyjaśnienia, muszą bazować na spostrzeżeniach poczynionych w toku kontroli i mogą stanowić jedynie ich rozwinięcie. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 59 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.) o ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Zgodnie zaś z art. 53 ust 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) NR 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności z każdej kontroli na miejscu przeprowadzonej zgodnie z przepisami niniejszej sekcji sporządza się sprawozdanie, które umożliwia szczegółowy przegląd przeprowadzonych kontroli. W sprawozdaniu należy w szczególności zamieścić następujące dane:

a) poddane kontroli środki oraz wnioski lub wnioski o płatność;

b) obecne osoby;

c) informację, czy zawiadomienie o wizycie zostało przekazane beneficjentowi, a jeśli tak - z jakim wyprzedzeniem;

d) wyniki kontroli oraz - w odpowiednich przypadkach - wszelkie uwagi szczegółowe;

e) wszelkie dalsze środki kontrolne, które należy podjąć.

W myśl ust. 3 zdanie 1 Beneficjentowi umożliwia się podpisanie sprawozdania podczas kontroli, aby potwierdził swoją obecność w czasie kontroli oraz zgłosił uwagi zaś zgodnie ze zdaniem 3 w przypadku wykrycia jakichkolwiek niezgodności beneficjent otrzymuje kopię sprawozdania z kontroli.

Uzupełnieniem powyższych przepisów są przepisy krajowe tj. ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, która w art. 50 stanowi podstawę wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania rozporządzenia określającego między innymi warunki przeprowadzania kontroli na miejscu oraz przepisy rozporządzenia MRiRW z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach PROW na lata 2014-2020.

W § 1 tego rozporządzenia określono warunki i tryb przeprowadzania czynności kontrolnych w tym kontroli na miejscu, przy czym w ust. 3 tego przepisu postanowiono, że właściwy organ sporządza sprawozdanie z każdej przeprowadzonej kontroli na miejscu.

W sprawie jest niesporne, że warunki formalne dotyczące kontroli na miejscu zostały wypełnione, ponieważ została ona przeprowadzona na terenie całego gospodarstwa objętego wnioskiem z [...] czerwca 2015 r., przez upoważnionych inspektorów, z kontroli sporządzony został protokół a w związku z tym, że w toku kontroli stwierdzone zostały nieprawidłowości skarżącemu zostało przesłane sprawozdanie (raport z kontroli), do którego się ustosunkował.

Zastrzeżenia skarżącego budziła natomiast kwestia istnienia stwierdzonych nieprawidłowości, których skutkiem były wyłączenia od płatności określonych części działek rolnych (np. sad), które zostały uwzględnione w ramach JPO (płatności bezpośrednich).

Ustosunkowując się do stanowiska skarżącego w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 ( dotyczącego płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska):

1. Na wszystkich kwalifikujących się hektarach w rozumieniu art. 32 ust. 2-5 rolnicy uprawnieni do płatności w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej muszą przestrzegać praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, lub praktyk równoważnych, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu.

2. Praktyki rolnicze korzystne dla klimatu i środowiska są następujące:

a) dywersyfikacja upraw;

b) utrzymywanie istniejących trwałych użytków zielonych; oraz

c) utrzymywanie na użytkach rolnych obszaru proekologicznego.

Zgodnie natomiast z ust.3 lit. a, praktyki równoważne obejmują praktyki podobne, które skutkują równoważnym lub większym poziomem korzyści dla klimatu i środowiska w porównaniu do jednej lub kilku praktyk, o których mowa w ust. 2. Te praktyki równoważne oraz praktyka lub praktyki, o których mowa w ust. 2, którym są one równoważne, wymienione są w załączniku IX i są objęte zobowiązaniami podjętymi zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 albo art. 28 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 ( podkr. Sądu). W myśl art. 28 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1305/2013 płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych udziela się rolnikom, grupom rolników lub grupom rolników i innych zarządców gruntów, którzy dobrowolnie podejmują się przeprowadzenia operacji obejmujących jedno lub większą liczbę zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych dotyczących gruntów rolnych, które mają zostać określone przez państwa członkowskie, w tym dotyczących, ale nie tylko, użytków rolnych określonych w art. 2 niniejszego rozporządzenia. Ustęp 3 tego art. stanowi, że płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział I rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, oraz odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, a także inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te obowiązkowe wymogi określa się w programie.

Treść art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 stanowi, że "działalność rolnicza" oznacza:

(ii) utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub

(iii) prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy.

Zgodnie z art. 2 pkt f rozporządzenia 1305/2013 "użytek rolny" oznacza każdy obszar zajęty przez grunty orne, trwałe użytki zielone, pastwiska trwałe lub uprawy trwałe określone w art. 4 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 czyli, że jest to każdy obszar zajmowany przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe Wspomniany przepis zawiera również odpowiednio definicję " gruntów rolnych" (lit.f), "upraw trwałych" (lit.g) oraz ( lit. h) "trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych", określając, że "trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe" (zwane łącznie "trwałymi użytkami zielonymi") oznaczają grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych) lub uprawianych (wysiewanych), które nie były objęte płodozmianem danego gospodarstwa rolnego przez okres co najmniej pięciu lat, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - które nie były zaorane przez okres co najmniej pięciu lat; mogą one obejmować inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które mogą nadawać się do wypasu, a także - w przypadku gdy państwa członkowskie tak zadecydują - inne gatunki, takie jak krzewy lub drzewa, które służą do wytwarzania paszy dla zwierząt, pod warunkiem że zachowano przewagę traw i innych zielnych roślin pastewnych.

Warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych określa rozporządzenie MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego PROW na lata 2014-2020, a konkretnie § 2 , który stanowi m.in. w ust.1 pkt 2 i 3, że konieczna jest realizacja 5-letniego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia nr 1305/2013 lub art. 7 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 807/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 i wprowadzającego przepisy przejściowe (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014, str. 1), w ramach określonego pakietu albo jego wariantu oraz spełnienie warunków przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W sprawie jest niesporne, że skarżący zgodnie z wnioskiem zamierzał podjąć zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne a w jego ramach Pakiet 5 wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne i wariant 5.5. Półnaturalne łąki świeże.

Należy wskazać w związku z tym, że rozporządzenie MRiRW w § 5 ust. 1 stanowi m.in., że zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje użytki rolne w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, lub obszar gruntów niebędących użytkami rolnymi, na których występują typy siedlisk przyrodniczych lub siedliska lęgowe ptaków wymienione w ust. 3 pkt 1 lit. b, c lub f lub w pkt 3 załącznika nr 4 do rozporządzenia, które są zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego pakietu lub danego wariantu i spełniające warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej.

Warunki jakie należy spełnić przy realizacji wariantu 5.4 i 5.5 określa z kolei załącznik nr 2 do rozporządzenia MRiRW w pkt 5. M.in. w ramach tych warunków obowiązkowe jest zapewnienie częstotliwości koszenia przy użytkowaniu kośnym: jeden lub dwa pokosy w roku; liczba pokosów określona przez eksperta przyrodniczego, dotrzymanie terminu koszenia od dnia [...] czerwca do dnia [...] września oraz pozostawienie nieskoszonego fragmentu działki rolnej o powierzchni wynoszącej 15-20% powierzchni tej działki; w przypadku stosowania dwóch pokosów w ciągu roku należy pozostawić te same fragmenty działki rolnej nieskoszone, a w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne fragmenty nieskoszone.

Takie warunki określił również do stosowania przez skarżącego ekspert przyrodniczy w sporządzonej w maju 2015 r. dokumentacji przyrodniczej.

Okoliczność braku pozostawienia wspomnianej powierzchni nieskoszonej na działkach rolnych A1, B1, B2,E1, F1 zgłoszonych w ramach wariantu 5.5 stanowi kwestię sporną w sprawie ponieważ skarżący twierdzi, że wykonał koszenie w okresie [...]-[...] czerwca 2015 r., tymczasem w wyniku kontroli stwierdzono, że całe powierzchnie wspomnianych działek zostały skoszone "nie pozostawiono powierzchni nieskoszonych". Skarżący wskazuje, że okoliczności takiej nie można stwierdzić po upływie 10 m-cy od tej czynności , i że kontrolę należało przeprowadzić w okresie od [...] czerwca do [...] września 2015 r. Organ w odniesieniu do tych zarzutów, w ślad za wyjaśnieniami Biura Kontroli odwołując się do konkretnych zdjęć obrazujących stan działek rolnych w dacie kontroli, wskazuje, że wysokość trawy na spornych działkach dowodzi, że koszenie działek (całych powierzchni ) musiało mieć miejsce w okresie późnojesiennym.

Sąd odnosząc się do tej kwestii stwierdza, że we wszystkich przypadkach, w których konieczne jest dokonanie kontroli ( w zakresie stanowiącym kwestię sporną), oczywiście pożądana byłaby kontrola we wskazywanym przez skarżącego okresie, ale zdaniem Sądu, jest to technicznie nie do zrealizowania, ponadto przepisy prawa nie obligują organu do przeprowadzenia kontroli tylko w tym okresie. Nadto wymóg dokonania kontroli pojawia się czasem w związku z wątpliwościami co do powierzchni - tak jak w tym przypadku - w związku z kontrolą administracyjną. Podkreślenia przy tym wymaga, że kontrolę przeprowadzają osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje, które potrafią ocenić stan działek, czy też dokonać ich pomiarów. W przedmiotowej sprawie organ w sposób konkretny odniósł się do przedstawionego zarzutu i wyjaśnił stan działek, w tym działek B1/B2 (wskazując, że na ich części jest na nich w istocie trawnik), odnosząc się do całości zgromadzonego materiału dowodowego. W odniesieniu do tych samych działek skarżący kwestionował także stwierdzenie, że na ich części znajduje się również sad. Wskazywał, że pojedyncze drzewa a takie znajdują się jego zdaniem na tych działkach, nie stanowią przeszkody do uznania całej powierzchni działek za kwalifikowane. Sąd odnosząc się do tego zarzutu wskazuje, że zgodnie § 11 ust. 5 rozporządzenia MRiRW w przypadku gdy na działce rolnej występują drzewa, płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna może być przyznana do gruntu, na którym jest położona ta działka, jeżeli występujące na tym gruncie drzewa są rozrzucone, a liczba tych drzew na hektar tego gruntu nie przekracza 100 drzew, zaś na tym gruncie można prowadzić działalność rolniczą w podobny sposób, jak na gruncie o takiej samej powierzchni, na którym drzewa nie występują.

Sąd w przedmiotowej kwestii, po zapoznaniu się z załączoną do akt płytą DVD zawierającą zdjęcia gospodarstwa rolnego ( w tym spornych działek), uznaje rację organu co do tego, że na wspomnianych działkach znajdują się regularne nasadzenia drzewek owocowych i krzewów i w żadnym wypadku nie można uznać, że wspomniane drzewa są rozrzucone, ponieważ określenie to zdaniem Sądu odnosi się do sytuacji występowania pojedynczych drzew rosnących nieregularnie, w pewnej od siebie odległości. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. W ocenie Sądu skoro kontrolujący w protokole kontroli wyraźnie zapisali w odniesieniu do wspomnianych działek, że występuje na nich sad, to mieli świadomość faktu, że chodzi o zwarte nasadzenia na pewnej, określonej powierzchni o takiej ich ilości, która w przeliczeniu dałaby ilość większą niż 100 drzew na 1 ha, ponieważ tego rodzaju zapis niesie za sobą określone konsekwencje. Tym samym mimo więc faktu, że stwierdzenie to wprost nie zostało zawarte w protokole kontroli, to mogło ono w ocenie Sądu, zostać przywołane w ramach wyjaśnień Biura Kontroli dokonanych wobec zgłoszonych zastrzeżeń strony.

Sąd wskazuje ponadto w zakresie zarzutów skarżącego dotyczących braku odniesienia się do jego twierdzeń dotyczących działki D1, że istotnie organ nie odniósł się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu ( i powtórzonych w skardze), że jego zdaniem z pomiaru wyłączone zostały części działki oznaczone kodem DR 52 (oznacza on, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania dop. Sądu), w sytuacji gdy jego zdaniem z fot. 40 i 48 z dnia kontroli nie wynika, że są to obszary niekwalifikujące się do płatności, tym niemniej nie jest to uchybienie, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaznaczyć bowiem należy, że organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji, który opierając się na wynikach kontroli i uwagach inspektorów, którzy dokonali oględzin wszystkich działek, w tym przedmiotowej, zawarli określone spostrzeżenia co do stwierdzonych uchybień w zakresie kwalifikowalności ich powierzchni, co doprowadziło do pomniejszenia działki D1 z 5,82 ha do 5,54 ha. Zauważyć należy, że to przecież inspektorzy wykonali wszystkie zdjęcia działek, w tym te, na które powołuje się skarżący uznając, że dowodzą one poczynionych w protokole zastrzeżeń. Tymczasem skarżący poza postawieniem tezy, że jego zdaniem działka kwalifikowała się w całości do płatności niczym konkretnym swoich twierdzeń nie poparł. W tym stanie rzeczy należało uznać stanowisko skarżącego w tej mierze za gołosłowne. Nie ma również racji skarżący wskazując, że suma pomniejszeń działek w pakiecie 5.5 wskazana w decyzji Kierownika Biura w istocie wynosi 0,85 ha a nie jak wskazał 0, 95 ha , co uznał za prawidłowe organ II instancji, ponieważ organ I instancji popełnił oczywistą pomyłkę w przypadku pomniejszeń dotyczących działki B1. Jak wynika bowiem z protokołu kontroli w przypadku działki B1 stwierdzono 0,3 ha (0,30) w sytuacji gdy skarżący zadeklarował we wniosku 0,40 i zostało to prawidłowo wskazane przez Dyrektora na str. 2 zaskarżonej decyzji.

Jeśli chodzi o wariant 5.4 Sąd również w całości uznaje za trafne stanowisko organu. Zdaniem Sądu skarżący nie podważył skutecznie ustaleń kontroli, z których wynika, że powierzchnia kwalifikująca się do przyjęcia zobowiązania w ramach tego wariantu stanowiąca działkę rolną G1, wynosi nie 28 ha a jedynie 5,24 ha. Kontrolujący zawarli konkretne uwagi odnoszące się do tej działki, wykonali zdjęcia i wskazali, że na jej powierzchni w licznych jej miejscach występuje tzw. "ugór czarny", co powoduje, że działka ta w tej sytuacji na zdyskwalifikowanej części utraciła charakter Półnaturalnej łąki wilgotnej i nie spełnia już wymagań określonych w Załączniku nr 4 do rozporządzenia MRiRW w zakresie wykazu upraw, do których przewidziane są płatności. W ramach bowiem tego Załącznika w zakresie - Pakiet 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 i Pakiet 5.- Cenne siedliska poza obszarami Natura 2000 przewidziano, co następuje:

Wariant 4.4. Półnaturalne łąki wilgotne i Wariant 5.4. Półnaturalne łąki wilgotne obejmują: zbiorowiska związku Calthion oraz nawiązujące do nich zbiorowiska, na których udokumentowana zostanie obecność gatunków wskaźnikowych, zgodnie z obowiązującą metodyką sporządzania dokumentacji przyrodniczej, udostępnioną przez Agencję, z wyłączeniem zbiorowisk kadłubowych,

Jak wynika z przedstawionych zapisów stan działek rolnych, które mają odpowiadać powyższym wymaganiom musi zostać potwierdzony w sporządzonej dokumentacji przyrodniczej ( przez właściwego eksperta, który sporządza dla potrzeb sprawy tzw,. Informację). Nie ulega w sprawie wątpliwości, że w dacie składania wniosku działka G1 odpowiadała wymogom wariantu 5.4, co stwierdził ekspert, ale charakter ten utraciła, co potwierdziła kontrola. W tej sytuacji nie ma znaczenia, że stało się to na skutek działalności dzikich zwierząt już po fakcie złożenia wniosku, co potwierdza złożony przez skarżącego w czerwcu 2016 r. ( już po dokonanej kontroli) protokół szkód z [...] lutego 2016 r. Skarżący przed wspomnianą kontrolą faktu tego nie zgłosił, nie skorygował także wniosku, co zgodnie z art. 15 ust.1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, pozwoliłoby na odstąpienie od zastosowania kary.

Należy w tym miejscu wskazać również, że bez znaczenia dla sprawy pozostają twierdzenia skarżącego, że wniosek dotyczy płatności za 2015r. zatem bez znaczenia dla płatności powinna pozostawać kwestia ustaleń kontroli dokonanych w 2016 r. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Przede wszystkim przypomnienia wymaga, że wniosek za 2015 r. w sprawie wskazywanych w nim płatności, w tym w zakresie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej dotyczył nie tylko pierwszej płatności ale w pierwszym rzędzie podjęcia się zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, które byłoby obowiązujące przez 5 lat. Warunki realizacji przedmiotowego zobowiązania przez rolnika lub zarządcę określa § 4 ust. 2 rozporządzenia MRiRW stanowiąc m. in. w pkt 2, że nie może on przekształcać występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i pastwisk trwałych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Niezależnie więc z jakiego powodu doszło do takiego przekształcenia nie można uznać, że stwierdzenie istnienia ugoru czarnego, pozwala organowi na przyjęcie zgłoszonego wniosku w ramach określonego wariantu i uznania, że doszło do przyjęcia zobowiązania w takim zakresie. Zasadnie zatem organ uznał, ż zobowiązanie w przypadku tego wariantu może dotyczyć jedynie powierzchni 5,24ha. Bez znaczenia w związku z tym pozostaje kwestia tego, że działania podjęte przez skarżącego zmierzały do usunięcia szkód i że dokonał on rekultywacji w postaci włókowania, które wykonał w terminie oraz, że według niego miał prawo wyczyścić też rowy melioracyjne i rozplantować uzyskany z nich tzw. urobek. Problem w tej sprawie nie polega bowiem na ocenie tego, czy skarżący wykonał w terminie możliwe do podjęcia zabiegi agrotechniczne przewidziane dla tego wariantu a na tym, że zakwestionowana część działki, nie spełniała przed podjęciem decyzji w sprawie zobowiązania i pierwszej płatności wymogów wariantu 5.4. Sąd przypomina w związku z tym, że w świetle treści art. 31 ustawy o wspieraniu decyzja administracyjna w sprawie o przyznanie pomocy m.in. w ramach działań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 10-12, jest wydawana w terminie do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej pomocy. Reasumując zdaniem Sądu organy zasadnie w zakresie tego wariantu na podstawie art. 19 ust.2 rozporządzenia nr 640/2014 odmówiły skarżącemu przyznania płatności i nałożyły sankcję. Sąd uznaje również, że organy trafnie odwołując się do treści art. 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia wskazały, że ma on zastosowanie wyłącznie do płatności bezpośrednich i nie ma zastosowania m.in. do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, do których zastosowanie ma wprawdzie akapit drugi tego przepisu ale dotyczy on wyłącznie możliwości proporcjonalnego wycofania płatności ( czyli musi być ona uprzednio udzielona) w przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Zaznaczenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia, przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Bezzasadny jest również zarzut skarżącego dotyczący faktu, że w sprawie nie został zastosowany art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Przede wszystkim należy wskazać, że mające w sprawie zastosowanie rozporządzenie nr 640/2014 stanowi uzupełnienie rozporządzenia nr 1306/2013 i jest rozporządzeniem wydanym m.in. na podstawie jego art. 63 ust. 4, art. 64 ust.6, wprowadzając określone zasady stosowania kar administracyjnych. Zatem treść art. 64 ust. 2 mimo, że stanowi m.in, że nie nakłada się kar w przypadku niezgodności będącej wynikiem siły wyższej, nie ma zastosowania ponieważ kwestia kar w zakresie zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych znajduje rozwinięcie w rozporządzeniu nr 640/2014, którego przepisy prawidłowo zostały zastosowane w sprawie i wskazane w zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów czyli art. 7, 77 § 1 Kpa w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu, ponieważ stan faktyczny w sprawie został prawidłowo ustalony a zaskarżona decyzja w sposób prawidłowy i wyczerpujący przedstawiła zarówno stan faktyczny sprawy jak i mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Odniesiono się w niej także do twierdzeń skarżącego, co powoduje, że niezasadny stał się zarzut dotyczący naruszenia art.8 Kpa. Organ prawidłowo zatem odmówił udzielenia wnioskowanej płatności za rok 2015, nie doszło więc do naruszenia pozostałych przepisów wskazywanych w skardze. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.