Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 460/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6145 Sprawy dyrektorów szkół
6392 Skargi  na  uchwały rady powiatu  w przedmiocie ...  (art. 87  i  88  ustawy o  samorządzie powiatowym)
Hasła tematyczne: Oświata
Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.66 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 996
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B.D. na uchwałę Zarządu Powiatu L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zarząd Powiatu L. uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie odwołania dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] im. J. W. w L. postanowił:

Na podstawie art. 32 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 511) oraz art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.) po zasięgnięciu opinii D. Kuratora Oświaty, Zarząd Powiatu L. uchwala, co następuje:

§ 1

Odwołuje się z dniem 30 września 2019 r. Pana B. D. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] im. J. W. w L.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza Staroście L.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem 26 września 2019 r.

W uzasadnieniu podano, że Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Prezydent Miasta L. po przeprowadzeniu postępowania konkursowego powierzył Panu B. D. stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] im. J. W. w L. (dalej Zespół Szkół Nr [...]) na okres od dnia 1 września 2017 r. do dnia do 31 sierpnia 2022 r.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, organ, który powierzył stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, może w szczególnie uzasadnionych przypadkach, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, odwołać nauczyciela ze stanowiska w czasie trwania roku szkolnego bez wypowiedzenia. Ustawa nie definiuje pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", ale w oparciu o orzecznictwo za "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć okoliczności zarówno niezależne od dyrektora jak też zawinione przez niego.

Odwołanie w takim trybie mogą uzasadniać okoliczności od niego niezależne, ale obiektywnie uniemożliwiające mu dalsze pełnienie tej funkcji. Słuszność takiego stanowiska potwierdzają wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2008 r. (111 PK 69/07) oraz z dnia 18 lutego 2015 r. (1 PK 167/14).

Nieobecność skarżącego, w związku z udzielonym urlopem na czas sprawowania mandatu radnego, przekraczająca okres na jaki jest powołany na stanowisko dyrektora szkoły powoduje, że zainteresowany do końca kadencji nie będzie miał możliwości faktycznego sprawowania funkcji dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] w L. i tym samym traci zdolność do efektywnego zarządzania powierzoną mu szkołą. Biorąc pod uwagę wielkość szkoły, jej specyfikę i zakres funkcjonowania oraz wzrost zadań kadry kierowniczej w realiach zmian zachodzących w oświacie w kształceniu ponadpodstawowym brak osoby dyrektora jest bardzo niekorzystny i długotrwała nieobecność skarżącego będzie wpływała destabilizująco na funkcjonowanie Zespołu Szkół Nr [...]. Wpłynie to bardzo negatywnie na prawidłowe funkcjonowanie szkoły w zakresie kadrowym, dydaktyczno-wychowawczym, organizacyjnym i administracyjno-gospodarczym. Nieobecność ta ogranicza pełne, kompleksowe i perspektywiczne zarządzanie placówką.

Przepisy ustawowe wyraźnie nakładają obowiązek, aby szkołą kierował dyrektor. Obowiązek wyłonienia dyrektora nałożony został na organ prowadzący. Okoliczności te stanowią podstawę do podjęcia przez organ prowadzący działań zapewniających prawidłowe funkcjonowanie Zespołu Szkół Nr [...] im. J. W. w L. kierowanego przez kadrę kierowniczą w składzie zapewniającym sprawne zarządzanie szkołą.

Ponadto przebywania dyrektora szkoły na urlopie bezpłatnym nie można utożsamiać ze zwykłą nieobecnością w pracy, o której mowa w art. 68 ust. 9 ustawy Prawo oświatowe. Ogólne przepisy dotyczące urlopów bezpłatnych znajdują się w kodeksie pracy. Wynika z nich m.in. że okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (art. 174 § 2 kodeksu pracy). Udzielenie przez pracodawcę urlopu jest w istocie umową, w której pracodawca zobowiązuje się zwolnić pracownika z obowiązku wykonywania pracy przez określony czas, natomiast pracownik rezygnuje z korzystania z prawa wykonywania tej pracy w ustalonym okresie (wyrok SN z 25 marca 2014 r., I PK 294/13). Należy zatem przyjąć, że okres tego urlopu stanowi przerwę w zatrudnieniu a zatem czasowe zaprzestanie pełnienia obowiązków służbowych.

Jak zauważył D. Kurator Oświaty w piśmie z dnia 16 września 2019 r. wyrażającym pozytywną opinię w sprawie odwołania dyrektora ze stanowiska kierowniczego, należy przyjąć, że okres tego urlopu stanowi przerwę w zatrudnieniu a zatem czasowe zaprzestanie pełnienia obowiązków służbowych. Zgodnie z uchwałą nr [...] Zarządu Powiatu L. z dnia [...] maja 2019 r. od 1 września 2019 r. w szkole pozostało jedno stanowisko wicedyrektora i wobec powyższego, zdaniem D. Kuratora Oświaty, nie ma możliwości zwykłego zastępowania osoby, która nie tyle jest nieobecna w pracy, co czasowo tej pracy nie wykonuje a czynności dyrektora zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i z zakresu prawa pracy nie może wykonywać wicedyrektor szkoły. Z uwagi na powyższe, także ewentualna nieobecność jedynego wicedyrektora całkowicie mogłaby sparaliżować funkcjonowanie szkoły.

Niemożliwe jest również powierzenie stanowiska dyrektora szkoły wicedyrektorowi, gdyż ustawodawca wskazał przypadki w art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego możliwości powierzenia stanowiska dyrektora do 10 miesięcy tj. do czasu powierzenia stanowiska dyrektora wyłonionego w drodze konkursu, jeżeli do konkursu nie zgłosi się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata. Natomiast art. 63 ust. 21 Prawa oświatowego daje możliwość w uzasadnionych przypadkach powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres krótszy niż 5 lat, ale nie krótszy niż 1 rok.

Nie bez znaczenia pozostaje również, że organ prowadzący wykonuje także wobec dyrektora szkoły czynności z zakresu prawa pracy. Takich czynności jednak organ prowadzący nie może wykonywać wobec wicedyrektora szkoły. Zatem i ta okoliczność uzasadnia odwołanie ze stanowiska, bowiem nieobecność dyrektora szkoły przez cały czas, który pozostał do końca okresu powierzenia stanowiska przez organ prowadzący, stwarza przeszkodę w funkcjonowaniu szkoły, gdyż nie ma osoby, która może wykonywać czynności wobec wicedyrektora. Należy mieć również na uwadze, że wykonywanie czynności z zakresu prawa pracy przez organ prowadzący stanowi także swego rodzaju wykonywanie kontroli nad szkołą przez organ prowadzący.

Skargę na powyższą uchwałę złożył B. D. Organowi wydającemu zaskarżoną uchwałę zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

- błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 68 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe i błędne uznanie, że zaszły szczególnie uzasadnione przypadki uprawniające do jego zastosowania,

- zignorowanie art. 25 w związku z art. 24 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym,

2) naruszenie mających istotny wpływ na wynik sprawy przepisów postępowania:

- art. 6, 8, 12, 77, 80 ustawy kodeks postępowania administracyjnego,

- zignorowanie § 5 ust. 1 i 2 Regulaminu Zarządu Powiatu L. stanowiącego załącznik Nr [...] do Statutu Powiatu L. w związku z art. 32 ust. 1 u.o.s.p.

W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z § 3 p.p.s.a. wniósł o stwierdzenie w całości nieważności uchwały.

W uzasadnieniu stwierdził, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Po pierwsze z art. 66 ustawy prawo oświatowe wynika, że tylko ten organ, który może odwołać dyrektora jest władnie skutecznie wystąpić do D. Kuratora Oświaty o opinię w sprawie odwołania dyrektora. Tymczasem organ nie podjął w tej kwestii uchwały. Art. 32 ustawy o samorządzie powiatowym stanowi, że zarząd powiatu wykonuje (...) zadania powiatu określone przepisami prawa, natomiast z § 5, § 1 regulaminu Zarządu Powiatu L. stanowiącego załącznik Nr [...] do statutu Powiatu L. wynika, że wszystkie sprawy należące do jego kompetencji, a wynikające z ustaw rozstrzygane są w formie uchwał. Dodatkowo § 5 ust. 2 wymienionego wyżej Regulaminu stanowi, że oprócz uchwał zawierających rozstrzygnięcia, Zarząd może podejmować inne uchwały, a w szczególności zawierające opinie i stanowiska zarządu. Niewątpliwie zwrócenie się do D. Kuratora Oświaty o wydanie opinii w sprawie odwołania winno nastąpić w formie uchwały. Pismo w tej sprawie Starosty L. z dnia 20 sierpnia 2019 r. rzekomo przedstawiające stanowisko Zarządu, nie jest uchwałą Zarządu Powiatu L., a tym bardziej stanowiskiem Zarządu. Dalej zarzucił, że art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo oświatowe daje organowi możliwość odwołania dyrektora szkoły, przy czym ustawodawca nie oznaczył ram czasowych działania organu. Oznacza to, że ma obowiązek działania bez zbędnej zwłoki. Według skarżącego w takim przypadku należy się posiłkować art. 91c ustawy Karta Nauczyciela, który odsyła do kodeksu pracy. Sytuacje zbliżone do okoliczności odwołania dyrektora ze stanowiska opisane są w art. 52 i 53 kodeksu pracy, przy czym kodeks pracy dopuszcza podjęcie czynności w okresie 1 miesiąca od daty zaistnienia przyczyny. Organ w uzasadnieniu decyzji nie powołał się na przepisy kodeksu pracy.

Podał, że w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że szczególnie uzasadnione przypadki, o których mówi art. 66 ust. 1 pkt 2 prawo oświatowe do takie, które obiektywnie destabilizują pod względem dydaktycznym, wychowawczym, czy oświatowym jednostką kierowaną przez nauczycieli: podkreśla się również, że w takim przypadku organ powinien podjąć natychmiastowe działania. Na powyższe twierdzenia skarżący przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Zainteresowany podkreślił, że z powołanego orzecznictwa wynika, że brak szybkiej reakcji organu prowadzącego szkołę na postępowanie jej dyrektora w naturalny sposób osłabia, a nawet z upływem czasu – znosi możliwość odwoływania z funkcji dyrektora na podstawie omawianego przepisu.

O pobycie skarżącego na urlopie bezpłatnym Przewodniczący Zarządu Powiatu został powiadomiony w formie pisemnej, w dniu 1 lipca 2019 r. Gdyby okoliczności przywołane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały były uzasadnione, organ już na początku lipca miał obowiązek przejąć działania mające na celu odwołanie skarżącego z funkcji dyrektora. Tymczasem taka uchwała nie zapadła w lipcu 2019 r. chociaż posiedzenia Zarządu w tym miesiącu były zwoływane kilkakrotnie. Dopiero w dniu 20 sierpnia 2019 r. zostało skierowane przez Starostę L. pismo do D. Kuratora Oświaty o opinię w sprawie odwołania dyrektora na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo oświatowe, zaskarżoną zaś uchwałę podjęto w dniu 26 września 2019 r. Powyższe zaś stanowi dowód na to, że przywołane przez organ powody odwołania nie spełniają ustawowego wymogu szczególnie uzasadnionych przypadków, skoro szkoła mogła funkcjonować przez okres trzech miesięcy, bez jakichkolwiek zaburzeń. Według skarżącego organ naruszył kolejny zapis art. 66 ustawy, w ten sposób, że dokonał odwołania w następnym roku szkolnym a powołany przepis stanowi, że taka możliwość odwołania może mieć miejsce w czasie roku szkolnego, rok szkolny kończy się 31 sierpnia.

Zainteresowany stwierdził, że Kurator Oświaty w opinii pozytywnie zaopiniował zamiar odwołania skarżącego ze stanowiska podzielając uzasadnienie wniosku. Opinia ta zawiera szereg błędów merytorycznych, jest niekompletna, gdyż kurator oparł się bezkrytycznie na argumentacji wnioskodawcy, nie przeprowadził jednak jakichkolwiek czynności pozwalających na weryfikację argumentów wskazujących na destabilizację funkcjonowania szkoły podczas nieobecności dyrektora.

Stwierdził, że pobyt dyrektora na urlopie bezpłatnym, dzięki uprzednio przeprowadzonym przez dyrektora zmianom organizacyjnym i personalnym na stanowiskach kierowniczych, w żadnym stopniu nie zaburzył prawidłowego funkcjonowania szkoły.

Także zastępujący dyrektora wicedyrektor znakomicie radził sobie z prowadzeniem szkoły, a także wykonywał czynności z zakresu prawa pracy – zatrudniał nauczycieli, przyznawał premie, wykonywał na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez organ czynności związane z programem Erasmus i inne. Podniósł także, że chybione są zarzuty organu odnośnie braku możliwości wykonywania wobec wicedyrektora czynności z zakresu prawa pracy, jak również wykonywania przez organ czynności kontrolnych wobec szkoły. Skarżący wskazał na przykłady, które potwierdzają powyższe twierdzenia.

Stwierdził także, że znamiennym jest, że organ nie odniósł się do treści art. 68 ust. 9 ustawy. Przepis ten mówiący, że w czasie nieobecności dyrektora zastępuje go wicedyrektor, bez ograniczeń czasowych w znaczeniu art. 63 ust. 13 ustawy.

Zarzucił, że organ nie odniósł się w jakikolwiek sposób do treści art. 25 w związku z art. 24 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym, który zawiera odpowiednie gwarancje zatrudnienia na stanowisku kierowniczym po wygaśnięciu mandatu radnego, nie odniósł do sytuacji, kiedy skarżący złożyłby mandat przed upływem okresu, na jaki został powołany na stanowisko dyrektora szkoły, nie odniósł się do sytuacji, kiedy mandat wygasłby przed upływem kadencji Rady Powiatu w trybie art. 83 ust. 1 lub art. 84 ust. 1 u.o.s.p. Stwierdził też, że organ podtrzymując zaskarżoną uchwałę nie zbadał wszystkich okoliczności sprawy, bazował na niekompletnym materiale, nie dokonał wnikliwej analizy zebranego materiału, działał rozwlekle i opieszale, zignorował szereg przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miał obowiązek zastosować.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Tytułem wstępu podał, że skarżący został powołany na dyrektora Szkoły – Zespołu Szkół Nr [...] im. J. W. w L. na okres od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2022 r. Szkoła ta jest jednostką organizacyjną powiatową, co oznacza, że nie może jednocześnie wykonywać mandat radnego i piastować stanowisko dyrektora, dla której organem prowadzącym jest powiat, w której sprawuje się mandat. Wobec wyboru skarżącego na radnego Powiatu L. o na kadencję 2018 – 2019 skarżący wobec treści art. 24 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym wniósł o udzielenie mu urlopu bezpłatnego na okres sprawowania mandatu i taki urlop otrzymał od 1 lipca 2019 r. na okres sprawowania mandatu radnego.

Stwierdził, że w zaskarżonej uchwale omówiono na czym polega przypadek szczególnie uzasadniony w odwołaniu skarżącego z funkcji dyrektora.

Odnosząc się do zarzutu skargi i uzasadniając wniosek o jej oddalenie organ podał, że uchwała została podjęta przez właściwy organ, po zasięgnięciu opinii D. Kuratora Oświaty.

Przepisy prawa oświatowego nie wskazują na konieczność podejmowania w tym zakresie jakichkolwiek uchwał intencyjnych, ani nie określają procedury uzyskiwania opinii, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo oświatowe. Odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 68 ustawy prawo oświatowe i błędnego uznania, że zaszły szczególnie uzasadnione przypadki uprawniające do jego zastosowania, organ zauważył, że ustawa prawo oświatowe nie definiuje pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku ale w oparciu o orzecznictwo i doktrynę "za szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć okoliczności zarówno niezależne od dyrektora, jak też zawinione przez niego, czyli muszą to być okoliczności tego rodzaju, które obiektywnie uniemożliwiają pełnienie funkcji dyrektora.

Przepisy ustawy prawo oświatowe w art. 62 ust. 1 nakładają obowiązek aby szkołą kierował dyrektor.

Przebywanie dyrektora na urlopie bezpłatnym nie można utożsamiać ze zwykłą nieobecnością w pracy, o której mowa w art. 68 ust. 9 prawo oświatowe. Nieobecność dyrektora choć usprawiedliwiona, bo spowodowana urlopem bezpłatnym związanym ze sprawowaniem mandatu radnego ma i będzie miała negatywny wpływ na funkcjonowanie szkoły, należy przyjąć że okres tego urlopu stanowi przerwę w zatrudnieniu, a zatem czasowe zaprzestanie pełnienia obowiązków służbowych. Zgodnie z uchwałą Zarządu Powiatu L. z dnia [...] maja 2019 r. od 1 września 2019 r. w szkole pozostało jedno stanowisko wicedyrektora: wobec powyższego zdaniem D. Kuratora Oświaty, nie ma możliwości zwykłego zastępowania osoby, która czasowo pracy nie wykonuje, a czynności dyrektora zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i z zakresu prawa pracy nie może wykonywać wicedyrektor szkoły. Z uwagi na powyższe ewentualna nieobecność jedynego wicedyrektora całkowicie mogłaby sparaliżować funkcjonowanie szkoły.

Niemożliwe jest powierzenie stanowiska, dyrektora szkoły wicedyrektorowi gdyż ustawodawca wskazał przypadki w art. 63 ust. 13 prawa oświatowego możliwości powierzenia stanowiska dyrektora do 10 miesięcy tj. do czasu powierzenia stanowiska wyłonionego w drodze konkursu, jeżeli do konkursu nie zgłosił się żaden kandydat albo w wyniku konkursu nie wyłoniono kandydata. Nie bez znaczenia pozostaje, że organ prowadzący wykonuje także wobec dyrektora szkoły czynności z zakresu prawa pracy. Takich czynności organ nie może wykonywać wobec wicedyrektora szkoły. Zatem ta okoliczność uzasadnia odwołanie ze stanowiska, bowiem nieobecność dyrektora szkoły przez cały czas, który pozostał do końca okresu powierzenia stanowiska przez organ prowadzący, stawia przeszkody w funkcjonowaniu szkoły, gdyż nie ma osoby, która może wykonywać czynności wobec wicedyrektora. Wykonywanie czynności z zakresu prawa pracy przez organ prowadzący stanowi także swego rodzaju wykonywanie kontroli nad szkołą przez organ prowadzący.

Organ uznał również za nieuzasadniony zarzut działania bez zbędnej zwłoki. Zarzut ten nie znajduje podstawy prawnej w art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten nie wskazuje na działanie bez zbędnej zwłoki i ponadto czasochłonną czynnością jest procedura związana z wydaniem opinii przez kuratora oświaty. Gdyby intencją ustawodawcy było działanie wskazane przez zainteresowanego posłużyłby się konstrukcją analogiczną do możliwości zawieszenia nauczyciela w pełnieniu obowiązków, o której mowa w art. 85 – ustawy Karta Nauczyciela.

Nietrafny jest również zarzut zignorowania art. 25 w zw. z art. 24 ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym. Skarżący jest zatrudniony na stanowisku nauczyciela na podstawie umowy o pracę. Natomiast funkcję dyrektora szkoły organ prowadzący powierza nauczycielowi, o czym stanowi art. 62 i 63 Prawo Oświatowe. Powierzenie stanowiska dyrektora jak wynika z powyższego nie powoduje zmiany stosunku pracy. Przepisy prawa oświatowego nie przewidują możliwości udzielenia urlopu bezpłatnego z funkcji dyrektora szkoły. Art. 17 Karty Nauczyciela wyraźnie oddziela zatrudnienie na stanowisku nauczyciela, które wynika z łączącego strony stosunku pracy, od stanowiska dyrektora, które nauczyciel sprawuje w wyniku powierzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organ nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego, tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, jak wnioskuje skarżący.

Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Nr [...] Zarządu Powiatu L. z dnia [...] września 2019 r. w sprawie odwołania dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] im. J. W. w L. Została ona podjęta w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo Oświatowe (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1148 ze zm.) – dalej ustawa. Stanowi on: organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty (...) może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia (art. 66 ust. 1 pkt 2). Opinię, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje się w terminie 21 dni od dnia otrzymania wystąpienia organu, o którym mowa w ust. 1 (art. 66 ust. 2).

Ustawa prawo oświatowe nie zawiera normatywnego określenia definicji "szczególnie uzasadnionego przypadku". Według Sądu w tych okolicznościach należałoby korzystać z dorobku orzeczeniowego, które zostało wypracowane na tle art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.). Brzmienie obu przepisów art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 38 ust. 1 o systemie oświaty jest identyczne.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pojęcie szczególnie uzasadniony przypadek powinno być rozumiane "wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, ponieważ zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego, ponadto godziłoby w interes szkoły i powodowałoby destabilizację w jej funkcjonowaniu w zakresie zadań dydaktycznych i wychowawczych. Wskazuje się, że przepis ten odnosi się do konkretnych, poważnych, zawinionych przez dyrektora lub niezależnych od niego przypadków (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2703/12 z dnia 23 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 386/13, z dnia 18 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 10/12 z dnia 26 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 724/12, z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1633/12 wyrok WSA w Białymstoku z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 386/11).

Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Skarżący został powołany na funkcję dyrektora na okres od 2017 do 2022 roku. W czasie trwania tej kadencji otrzymał mandat radnego. Funkcję radnego skarżący ma wykonywać w latach 2018 – 2023. W związku z pełnieniem tej ostatniej funkcji skarżący otrzymał na swoją prośbę w oparciu o art. 24 i 25 ustawy o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 511) urlop bezpłatny, czyli skarżący od lipca 2019 r. nie pełni funkcji dyrektora Zespołu Szkół Nr [...] im. J. W. w L.

Niewątpliwie ta sytuacja ma charakter obiektywny, nie zawiniony. Jednakże, jak stwierdzono wyżej, nie wyklucza zastosowania trybu określonego w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy, odwołania z funkcji dyrektora.

Analizując treść art. 66 ustawy należy stwierdzić, że wynika z niego założenie ustawodawcy stabilności funkcji dyrektora. Świadczy o tym fakt, że w pkt. 1 tego artykułu taksatywnie wymienia się (tylko trzy) przypadki, w których organ prowadzący szkołę ma obowiązek odwołać dyrektora, w pkt 2 zaś przewiduje możliwość odwołania takiej osoby w przypadku "szczególnie uzasadnionym". Przypadek określony w pkt 2 art. 66 ust. 1 ustawy a rozwinięty w wymienionym wyżej orzecznictwie dotyczy również sytuacji, gdy powołana osoba faktycznie nie pełni swojej funkcji i stan faktyczny i prawny wskazuje, że do końca wyznaczonej kadencji takiej funkcji nie będzie pełnić.

Przede wszystkim w tym miejscu należy wskazać na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2008 r. III PK 69/07, w którego tezie stwierdzono, że przepis art. 38 ustawy o systemie oświaty przyznaje właściwemu organowi uprawnienie do odwołania dyrektora szkoły z pełnionej funkcji nie tylko w przypadkach zawinionego zachowania tego dyrektora, ale także gdy jest to konieczne ze względu na prawidłowe funkcjonowanie kierowanej przez niego placówki oświatowej.

W ocenie Sądu istotny dla rozpoznania niniejszej sprawy jest również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2015 r. w sprawie sygn. akt I PK 167/16, w którym uznano, że likwidacja szkoły jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem uzasadniającym powyższe odwołanie dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego.

W uzasadnieniu powyższego wyroku stwierdzono, że przesłanka wymieniona w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty zawęża stosowanie tego przepisu do sytuacji wyjątkowych tj. takich, w których dalsze kierowanie daną placówką przez dyrektora stanowi istotne zagrożenie dla osiągnięcia jej celów, albo jest niemożliwa z jakiś innych obiektywnych względów, czyli że odwołanie w tym trybie mogą uzasadniać okoliczności zarówno zawinione przez dyrektora szkoły, jak i od niego niezależne, byle obiektywnie uniemożliwiały dalsze pełnienie tej funkcji.

Należy uznać, że wspierające stanowisko Sądu Najwyższego znajduje się również w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 4 lipca 2017 r. w sprawie sygn. akt I OSK 553/17. Sąd ten stwierdził, że "przedłużająca się usprawiedliwiona nieobecność w pracy dyrektora gimnazjum jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o." Podobny pogląd wyraził SN w orzeczeniu z 20 lutego 2008 r., III PK 69/07, w którym stwierdził, że za przypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. nie może być wyłącznie utożsamiony z sytuacjami dającymi podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika. W przywołanym orzeczeniu SN zauważył, że w czasie absencji chorobowej dyrektor w ogóle nie wykonuje funkcji dyrektora, a zatem nie wykonuje zadań określających w art. 39 u.s.o.

Reasumując ten wątek rozważań Sąd stwierdza, że z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy nie wynika, aby podstawą do odwołania dyrektora szkoły były tylko zawinione przypadki działania dyrektora, ale także przypadki niezawinione, umożliwiające sprawowanie tej funkcji. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zainteresowany do końca okresu na jaki został powołany na stanowisko dyrektora (do 2022 r.) z uwagi na uzyskany mandat radnego – do 2023 r. nie będzie sprawował tej funkcji. Według Sądu nie można przedkładać dobra zainteresowanego w "zatrzymaniu" tej funkcji na wypadek, jak twierdzi możliwości rezygnacji z mandatu radnego, nad interes publiczny jakim jest właściwe funkcjonowanie szkoły. Według Sądu o ile nawet w chwili składania skargi szkoła funkcjonowała prawidłowo to niewątpliwie, w sytuacji gdy szkoła posiada tylko jednego wicedyrektora, w przypadku jego nieobecności, nie dającej się wykluczyć – dłuższej, niewątpliwie funkcjonowanie szkoły w sposób prawidłowy jest zagrożony. Aktualnie i do roku 2022 r. skarżący nie ma możliwości sprawowania funkcji dyrektora i wypełnienia obowiązków określonych w art. 68 ustawy. Tym samym zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek odwołania skarżącego z funkcji dyrektora.

Według Sądu nie doszło do uchybienia terminu do podjęcia uchwały w przedmiocie odwołania dyrektora. Zgodzić się należy, z twierdzeniem organu, że omawiany art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy nie wskazuje terminu do podjęcia w tej kwestii uchwały. Z samej istoty, celu tego przepisu wynika, że powinno to nastąpić w szybkim terminie aby nie doszło do negatywnych skutków takiej sytuacji. W ocenie Sądu podjęcie działań w dniu 20 sierpnia 2019 r., nawet po otrzymaniu informacji o powstałej sytuacji w dniu 1 lipca 2019 r., nie jest odległym terminem. Natomiast podjęcie zaskarżonej uchwały w dniu 26 września 2019 r. było wynikiem wydania przez Kuratorium Oświaty we W. opinii, o której mowa w art. 66 ust. 2 ustawy w dniu 16 września 2019 r. i doręczeniu tego pisma organowi w dniu 20 września 2019 r. Brak jest podstawy do zastosowania analogii z art. 52 i 53 kodeksu pracy, jak proponuje skarżący. Sąd nie stwierdza również uchybienia organu w przedmiocie formy wystąpienia do Kuratora Oświaty przez Starostę Powiatu L. z prośbą o wyrażenie opinii o zamiarze odwołania skarżącego w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy. W niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy prawo oświatowe. Powołany przepis w pkt 2 i ust. 2 mówi o zasięgnięciu przez organ opinii w sprawie odwołania dyrektora. Niewątpliwie pojęcie zasięgnięcia opinii nie można wyinterpretować jako podjęcie uchwały w przedmiocie zwrócenia się o opinię. Skoro podstawowy akt prawny jakim jest ustawa prawo oświatowe reguluje tę kwestię, brak jest podstawy do tego aby tę kwestię rozpoznawać w oparciu o inne przepisy, w tym wewnętrzne – uchwały, zarządzenia, regulaminy.

W niniejszej sprawie nie ma również zastosowania art. 68 ust. 9 i art. 63 ust. 13 ustawy. Nie można zgodzić się z zainteresowanym, że stan faktyczny sprawy uzasadnia zastosowanie powyższych przepisów.

Pierwszy z powołanych przepisów mówi, że w przypadku nieobecności dyrektora szkoły lub placówki zastępuje go wicedyrektor, a w szkołach i placówkach, w których nie utworzono stanowiska wicedyrektora – inny nauczyciel tej szkoły lub placówki, wyznaczony przez organ prowadzący.

Niewątpliwie przyjęte w tym artykule rozwiązanie dotyczy krótkiego okresu nieobecności dyrektora; z samej istoty obowiązku powołania dyrektora szkoły (art. 62 ust. 1) wynika "zakaz" łączenia funkcji dyrektora i wicedyrektora przez okres kadencji trwającej 5 lat.

Art. 63 ust. 13 ustawy stanowi zaś, że do czasu powierzenia stanowiska dyrektora zgodnie z ust. 10 lub 12 organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 10 miesięcy. Przepis ten potwierdza przedstawioną interpretację art. 68 ust. 9 ustawy, tylko w wyjątkowych – określonych w art. 63 ust. 13 przypadkach można powierzyć wicedyrektorowi obowiązek dyrektora – ale tylko do 10 miesięcy. W niniejszej sprawie, oczywiście nie ma miejsca przypadek określony w tym przepisie.

W przedmiotowej sprawie nie ma również zastosowania art. 24 i 25 ustawy o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 511).

Art. 24 stanowi: Radny, który przed uzyskaniem mandatu wykonywał pracę w ramach stosunku pracy w starostwie powiatowym lub pełnił funkcję kierownika jednostki organizacyjnej tego powiatu, w którym uzyskał mandat, obowiązany jest złożyć wniosek o urlop bezpłatny (...) (art. 24 ust. 1). Radny, o którym mowa w ust. 1 otrzymuje urlop bezpłatny na okres sprawowania mandatu (ust. 2). Radny, o którym mowa w ust. 1, otrzymuje urlop bezpłatny bez względu na rodzaj i okres trwania stosunku pracy. Stosunek pracy zawarty na czas określony, który ustałby przed terminem wygaśnięcia mandatu, przedłuża się do 3 miesięcy po upływie tego terminu.

Art. 25 mówi: Po wygaśnięciu mandatu radnego, o którym mowa w art. 24, odpowiednio starostwo powiatowe lub powiatowa jednostka organizacyjna przywraca radnego do pracy na tym samym lub równorzędnym stanowisku pracy, z wynagrodzeniem (...).

Przede wszystkim jak wynika z powołanych przepisów mają one zastosowanie do osoby, która uzyskała mandat radnego, a była zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Skarżący pełnił funkcję dyrektora nie na podstawie umowy o pracę, lecz na podstawie powołania. Stosunek pracy na podstawie powołania regulują przepisy ustawy kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1043) w artykułach 68-72.

Art. 68 § 1 tego kodeksu mówi, że stosunek pracy nawiązuje się na podstawie powołania w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy prawo oświatowe stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Z powyższego przepisu a także art. 24 i 25 ustawy o samorządzie powiatowym wynika, że powołane przepisy (art. 24 i 25 u.o.s.p.) dotyczą osoby, która przed uzyskaniem mandatu radnego, zawarła ze wskazanym w tym przepisie podmiotem umowę o pracę. Jak wynika choćby z art. 63 ust. 1 ustawy i art. 17 Karty Nauczyciela jeśli idzie o stanowisko dyrektora szkoły to zainteresowany pełnił je nie w oparciu o umowę o pracę ale na podstawie powołania. Zatem art. 24 i 25 u.o.s.p. nie mają zastosowania do skarżącego.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że organ zaskarżoną uchwałą nie naruszył prawa i tym samym skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało oddalić.