Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 480/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1-3, art. 73 ust. 4-5
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi L. S., Z. S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] marca [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udziały w nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia 28 lutego 2011 r.) Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ (zwany dalej Dyrektorem albo organem I instancji) działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), art. 73 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., nr 133, poz. 872 ze zm., dalej ustawa z 1998 r.), art. 4 pkt 9 b1, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. la i 2 i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm., dalej ugn) ustalił na rzecz L. S. i Z. S. (dalej zwanym wnioskodawcami, odwołującymi albo skarżącymi) odszkodowanie w wysokości [...] zł za udziały wynoszące łącznie [...] części w zajętej pod drogi publicznie - drogi gminne - nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...], położonej w P., stanowiącej fragmenty ulic: L., R. D. i J. Ł., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Ł., arkusz mapy [...] działki nr [...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2, która z dniem [...] stycznia 1999 r., stała się z mocy prawa własnością Miasta P. (pkt I decyzji). Do zapłaty odszkodowania w wysokości [...] zł zobowiązane zostało Miasto P., jednorazowo, w terminie czternastu dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, L. S. i Z. S. w kwocie po [...] zł (pkt II decyzji).

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że niniejsze postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy wnioskodawców podaniem z [...] grudnia 2005 r. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] (dalej decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r.), Wojewoda W. orzekł, że udziały w nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Ł., arkusz mapy [...], działki nr [...],[...],[...] i [...], stanowiącej fragmenty ulic: L., R. D. i J. Ł., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], będące w dniu [...] grudnia 1998 r. własnością A. D. - 6/112 części, S. R. - [...] części, L. S. - [...] części i Z. S. - [...] części, pozostające w tym dniu we władaniu Miasta P., z dniem [...] stycznia 1999 r., stały się z mocy prawa własnością Miasta P. jako zajęte pod drogi publiczne - drogi gminne. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Wielkopolski wyjaśnił, że współwłaścicieli nieruchomości ustalił na podstawie odpisu zwykłego księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości oraz postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] listopada 2005 r., sygn. akt [...] (dalej postanowienie z dnia [...] listopada 2005 r.), o stwierdzeniu nabycia spadku po W. S.

Decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], ustalone zostało odszkodowanie na rzecz A. D. i S. R. Odnośnie ustalenia odszkodowania dla wnioskodawców organ I instancji opierając się na odpisie księgi wieczystej nr [...], postanowieniu z dnia [...] listopada 2005 r. oraz postanowieniu Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 1983 r,, sygn. akt [...] (dalej postanowienie z dnia [...] maja 1983 r.) o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w [...] r. J. S. obliczył, że Z. S. i L. S. nabyli udziały po [...] części każdy z nich, we współwłasności nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej nr [...], a nie, jak orzekł Wojewoda W. w decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r., po [...] części. O fakcie tym Dyrektor poinformował Wojewodę W. pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania organ I instancji podkreślił jednak, że ostateczna decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r. pozostała w obrocie prawnym.

Odnosząc się do sposobu ustalenia wysokości odszkodowania organ I instancji wskazał, że podstawę jej obliczenia stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy z 1998 r., tj. z dnia 29 października 1998 r. przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. W operacie szacunkowym z dnia [...] maja 2010 r. rzeczoznawca majątkowy określiła wartość nieruchomości zajętej pod drogi publiczne w wysokości [...] zł. Organ I instancji uznał operat szacunkowy z dnia [...] maja 2010 r. za spójny i logiczny, a określoną w nim wartość za wiarygodną. W tych okolicznościach przyjęto go jako dowód w sprawie. W toku postępowania, na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawców ustalono, że przysługiwały im udziały po [...] części w nieruchomości, która stała się własnością Miasta P. W świetle zebranych dowodów wnioskodawcom przysługuje odszkodowanie w wysokości [...] zł za ich udziały w nieruchomości wynoszące łącznie [...] części. Jednocześnie Dyrektor wyjaśnił, że ustalenie wysokości odszkodowania na podstawie operatu sporządzonego dnia [...] stycznia 2008 r. nie było możliwe, ponieważ od czasu jego sporządzenia upłynęło ponad 27 miesięcy.

W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] marca 2011 r. wnioskodawcy zarzucili jej naruszenie:

1) norm procesowych wynikających z art. 6, 16, 20, 21 kpa w z w. z art. 73 ust. 3 ustawy z 1998 r., wobec wydania decyzji w zakresie należącym do wyłącznej właściwości rzeczowej innego organu, tj. Wojewody Wielkopolskiego, przez ustalenie udziałów odwołujących w inny sposób, niż zostało to określone w decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...] (powinno być decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r.), która to decyzja w tym zakresie była wiążąca dla Dyrektora,

2) norm procesowych w zakresie postępowania dowodowego wynikających z art. 76 kpa, przez poddanie badaniu okoliczności niezwiązanych z istotą sprawy, a obejmujących rozstrzyganie w zakresie prawa własności, jaka przysługiwała odwołującym w chwili przejścia prawa własności z mocy prawa na rzecz Miasta P.,

3) art. 107 kpa przez zamieszczenie w decyzji rozstrzygnięcia obejmującego zagadnienie wyłącznie poddane kognicji sądów powszechnych, jaką jest rozstrzygnięcie kwestii bezzasadnego niewydawania decyzji przez okres dwóch i pół roku i powstałej w ten sposób szkody,

4) pozbawienie L. S. dostępu do akt sprawy, przez niezasadne powoływanie się na brak udzielonego pełnomocnictwa, choć zostało ono skutecznie przedłożone, lecz nastąpiło odesłanie oryginału pełnomocnictwa udzielonego M. Z., wraz z zażaleniem do Wojewody W. i nie pozostawiono w aktach sprawy odpisu pełnomocnictwa udzielonego do reprezentowania L. S. w całym postępowaniu, przez co naruszono art. 32 i 33 kpa.

Mając na uwadze powyższe uchybienia odwołujący wnieśli o uchylenie decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. w części nieorzekającej o rzeczywiście należnym odszkodowaniu i błędnie przyjętych udziałach we współwłasności i zmianę jej przez przyznanie po 22.017,80 zł na rzecz każdego z odwołujących.

Decyzją z dnia 20 marca 2011 r., nr SN.III-10.7354-28/11 (dalej decyzja z 20 marca 2011 r.), Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda albo organ II instancji) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Za podstawę podjętego rozstrzygnięcia organ II instancji przyjął następujący stan faktyczny:

Nieruchomości położone w P., oznaczone geodezyjnie jako działki nr [...],[...],[...] i [...] z arkusza mapy [...], obrębu Ł. z dniem [...] stycznia 1999 r. przeszły z mocy przepisu art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. na własność gminy Miasto P., jako stanowiące 31 grudnia 1998 r. własność osób fizycznych i zajęte w tej dacie pod drogę publiczną - gminną. Dokonane z mocy samego prawa przewłaszczenie zostało potwierdzone deklaratoryjną decyzją z [...] kwietnia 2007 r. W powołanej decyzji Wojewoda wskazał, że [...] grudnia 1998 r. wskazana wyżej nieruchomość stanowiła własność m.in. "L. S. w [...] części i Z. S. w [...] części", przy czym powyższą ocenę oparł na postanowieniu z [...] listopada 2005 r., stwierdzającym nabycie spadku po W. S.

W dacie przewłaszczenia, tabularną właścicielką działek nr [...],[...],[...] i [...] była w udziale [...] W. S., która zmarła [...] kwietnia 1960 r., a spadek po niej nabyli na podstawie ustawy, zgodnie z postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r.:

a) w zakresie majątku odrębnego: mąż - L. S. w udziale [...] części oraz synowie - Z. S. i L. S. w udziałach po [...] każdy,

b) w zakresie udziału w majątku stanowiącym część wspólności małżeńskiej: wyłącznie synowie – Z. S. i L. S.;

Udział we współwłasności w nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], stanowił majątek osobisty W. S. (na podstawie odpisu zupełnego powołanej księgi wieczystej - zgodnie z obowiązującymi w dacie nabycia przez W. S. udziału w prawie własności przedmiotowej nieruchomości przepisami, majątek nabyty w drodze spadkobrania wchodził w skład majątku osobistego małżonka), a co za tym idzie, po śmierci W. S., z mocy ustawy, właścicielami działek nr [...],[...],[...] i [...] stali się J. S. w udziale [...] części oraz Z. i L. S. w udziałach po [...] części każdy.

J. S. zmarł [...] marca [...] r., a spadek po nim nabyli na podstawie testamentu S. S., K. S. i D. S. w udziałach po [...] części każde oraz Z. S. i L. S. w udziałach po [...] każdy, co zostało stwierdzone postanowieniem z [...] maja 1983 r., sygn. akt [...].

Stosownie do powyższego, w wyniku śmierci J. S., współwłaścicielami nieruchomości, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] zostali: S. S., K. S. i D. S. w udziałach po [...] części każde oraz Z. S. i L. S. w: udziałach po [...] części każdy.

L. S. wnioskiem z [...] grudnia 2005 r., a Z. S. wnioskiem z [...] grudnia 2005 r. zażądali ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działki nr [...],[...],[...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu Ł., zajętą pod drogę publiczną i nabytą z dniem [...] stycznia 1999 r. z mocy prawa przez gminę Miasto P.

Celem ustalenia odszkodowania w sprawie sporządzony został operat szacunkowy, zgodnie z którym wartość nieruchomości oszacowano na [...] zł.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu Wojewoda wskazał, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r. jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 kpa korzysta z domniemania prawdziwości twierdzeń w niej zawartych. Zgodnie z art. 76 § 3 kpa, domniemanie to ma charakter wzruszalny. W niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził przeciwko temu domniemaniu kontrdowody z innych dokumentów urzędowych, prawomocnych postanowień sądowych stwierdzających nabycie spadku po W. S. i J. S., słusznie na nich opierając swoje rozstrzygnięcie. Natomiast decyzja z dnia 26 kwietnia 2007 r. nie była decyzją przyznającą stronie prawo w określonym wymiarze udziałów w nieruchomości, tylko rozstrzygnięciem o charakterze deklaratoryjnym, potwierdzającym wystąpienie skutku przewidzianego w art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r. Tak samo w odniesieniu do pozostałych zarzutów sformułowanych przez odwołujących, zostały one uznane przez organ II instancji za niezasadne.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. L. S. i Z. S. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) na decyzję z dnia [...] marca 2011 r. zarzucając jej naruszenie:

1) norm prawa procesowego, wynikających z art. 6 kpa, 20 kpa oraz zw. z art. 73 ust. 3 ustawy z 1998 r., w związku z wydaniem decyzji w zakresie należącym do wyłącznej właściwości rzeczowej innego organu, poprzez prowadzenie dowodów i dokonanie ustalenia wysokości udziałów w nieruchomości należących do skarżących odmiennie, niż zostało to określone w ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r., sygn. akt [...] (powinno być decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r.), która w tym zakresie jest wiążąca. Przez to zaskarżona decyzja jest dotknięta sankcją nieważności, zgodnie z art. 156§1 pkt 1 k.p.a,

2) naruszenie zasady równości przewidzianej przez art. 32 ust. 1 Konstytucji przejawiające się we wcześniejszej wypłacie odszkodowania wobec części stron postępowania i pomijanie słusznego interesu Skarżących przez okres 4 lat niezasadnego toczenia się postępowania,

3) naruszenie norm prawa procesowego, wynikających z art. 6 kpa oraz art. 16 kpa przez orzeczenie w decyzji co do sprawy, która była już przedmiotem ostatecznej decyzji deklaratoryjnej i wiąże organ zarówno pierwszej jak i drugiej instancji w niniejszej sprawie,

4) naruszenie norm prawa procesowego, wynikającego z art. 76 kpa i art. 80 kpa, przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w taki sposób, iż zakwestionowano treść dokumentu w sposób arbitralny, interpretując dokument urzędowy w taki sposób, że narusza to moc wiążącą orzeczenia w nim zawartego,

5) naruszenie norm postępowania, wynikających z art. 107 § 3 kpa, przez odniesienie się w treści decyzji do sprawy, które nie były przedmiotem postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczące przesądowego wezwania do zapłaty wystosowanego przez strony;

6) naruszenie norm postępowania, wynikających z art. 32 kpa i 33 kpa, przez pozbawienie pełnomocnika w dniu [...] stycznia 2011 r. dostępu do akt sprawy dotyczącej wypłaty odszkodowania, mimo skutecznego wcześniejszego złożenia z dniem 12 sierpnia 2010 r. pełnomocnictwa i wykonywania czynności na jego podstawie,

7) naruszenie art. 35 kpa przez niezasadne prowadzenie postępowania przez okres 4 lat, zamiast najwyżej dwóch miesięcy przewidzianych przez przepis prawa, w trakcie którego następowało nieinformowanie stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz brak wskazywania nowych terminów załatwienia sprawy.

Mając na uwadze powyższe uchybienia skarżący wnieśli o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2011 r. (k. 3-12 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Motywując zajęte stanowisko w sprawie, organ II instancji odniósł się do poszczególnych zarzutów sformułowanych w skardze wykazując ich niezasadność (k. 13-18 akt sądowych).

Pismem procesowym z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący w ustosunkowaniu się do twierdzeń organu II instancji zawartych w odpowiedzi na skargę podtrzymali swoje dotychczasowe twierdzenia oraz zauważyli, że zarzut nr 7 zawarty w skardze z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie dotyczył jedynie decyzji wydanej przez Wojewodę, lecz całego postępowania przed organami obu instancji. Skarżący podkreślili, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r. jest prawomocna. Utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. skutkuje tym, że w tej samej sprawie istnieją dwie decyzje, które odmiennie rozstrzygają tę samą kwestę. Poza tym organ I instancji wydając swoją decyzję nie skontrolował właściwości rzeczowej i miejscowej, do czego jest zobowiązany na podstawie art. 19 kpa. Wojewoda utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję nie usunął tej nieprawidłowości. Tymczasem przepisy kpa ustanawiają w art. 156 § 1 pkt 1 kpa sankcję nieważności za naruszenie przepisów o właściwości. Skarżący podkreślili, że każda decyzja administracyjna wydana w sprawie z zakresu administracji publicznej przez uprawniony do tego organ administracji, działający w granicach prawa, korzysta z domniemania prawidłowości. Jeżeli decyzja taka jest jednocześnie decyzją ostateczną, korzysta ponadto z ochrony wynikającej z art. 16 kpa, co oznacza, że jej wzruszenie może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w tej ustawie lub w ustawach szczególnych (k. 52-56 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Badając zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych Sąd podzielił ustalenia faktyczne organów obu instancji przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 1998 r., nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy z 1998 r. jest ostateczna decyzja wojewody, która w rozpoznawanej sprawie została wydana dnia 26 kwietnia 2007 r. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że decyzja taka ma charakter deklaratoryjny. Nie tworzy ona nowego stanu prawnego, potwierdzając jedynie stan prawny istniejący dnia 31 grudnia 1998 r. Jej funkcją jest potwierdzenie wywłaszczenia konkretnej nieruchomości od dnia 1 stycznia 1999 r. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21.10.2009 r., sygn. akt I SA/Wa 694/09, lex nr 573406, wyrok NSA z dnia 02.02.2009 r., sygn. akt I OSK 260/08, lex nr 515991; A. Bura, Przejmowanie gruntów zajętych pod drogi publiczne, "Samorząd Terytorialny" 2001 r., z. 5, str. 14-15).

Wydanie deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości ex lege stanowi pierwszy etap postępowania w sprawie uregulowania stanu prawnego gruntów zajętych pod drogi publiczne. Zgodnie z art. 73 ust. 1 in fine ustawy z 1998 r. przejście prawa własności nieruchomości w omawianym trybie następowało za odszkodowaniem, wypłacanym stosownie do art. 73 ust. 2 analizowanej ustawy przez gminę w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi oraz Skarb Państwa w odniesieniu do pozostałych dróg. Natomiast w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. ustawodawca postanowił, że odszkodowanie za przejęcie nieruchomości będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Stosownie do art. 73 ust. 5 ustawy z 1998 r., jego wysokość odniesiona została do wartości nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Regulacja prawna dotycząca sposobu obliczenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości została określona przez ustawodawcę w rozdziale 5 działu III ugn. Stosownie do art. 129 ust. 5 pkt 3 ugn, w przypadku pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu. Jego wysokość jest ustalana po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 ugn).

W przedmiotowej sprawie Sąd miał na względzie, że skarżący złożyli w przepisanym terminie wnioski o ustalenie oraz wypłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Natomiast wydane przez organy obu instancji decyzje o ustaleniu należnego skarżącym odszkodowania odpowiadają zarówno prawu materialnemu, jak i procesowemu. Zarzuty, jakie zostały sformułowane przez skarżących kwestionujących ich zgodność z prawem okazały się nieuzasadnione.

Po pierwsze, biorąc pod uwagę deklaratoryjny charakter decyzji stwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz Miasta Poznań nie sposób uznać, że zakresem tej decyzji ustawodawca objął również wysokość przysługujących poszczególnym współwłaścicielom udziałów w przejętych nieruchomościach. O konieczności określenia tego elementu w omawianej decyzji nie stanowi art. 73 ust. 3 ustawy z 1998 r. ani też żaden inny przepis wskazanej ustawy, czy też innego aktu prawnego. Decyzja ta stanowi jedynie podstawę wpisu w księdze wieczystej przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Tylko w tym sensie jej wydanie stanowi zagadnienie prejudycjalne dla wydania decyzji określającej wysokość należnego dotychczasowym właścicielom odszkodowania (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30.05.2011 r., sygn. akt II SA/Łd 1531/10, niepubl.). Przesądzającym dla ustalenia wysokości przysługujących skarżącym udziałów w przejętych nieruchomościach stanowiły ustalenia poczynione przez organy obu instancji na podstawie prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w P. odpowiednio z dnia [...] listopada 2005 r., sygn. akt [...] oraz z dnia 27 maja 1983 r., sygn. akt [...]. Nie sposób uznać, że Wojewoda decyzją z dnia 26 kwietnia 2007 r. mógł w sposób odmienny ustalić zasady dziedziczenia po zmarłych W. S. i J. S., nie dysponując pełnym materiałem dowodowym w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] maja 1983 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. S. Jednakże należy w tym miejscu dopowiedzieć, że gdyby nawet Wojewoda dysponował całą dokumentacją sprawy, to i tak nie zwalniałoby to organów obu instancji od poczynienia własnych ustaleń odnoście uprawnień właścicielskich skarżących do przejętych nieruchomości, gdyż decyzja deklaratoryjna z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie tworzyła nowego stanu prawnego i nie zastępowała określonego przepisami prawa oraz postępowania cywilnego porządku dziedziczenia po zmarłych właścicielach przejętych nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy trafnie przyjęły, że udziały obojga skarżących we współwłasności przejętej przez Miasto Poznań nieruchomości wynosiły łącznie [...] części.

Tak samo WSA w wyroku z dnia 10.12.2009 r., sygn. akt IV SA/Po 780/09, stwierdził wyraźnie, że dla postępowania o odszkodowanie, zagadnieniem wstępnym jest decyzja Wojewody stwierdzająca nabycie prawa własności ex lege, bowiem nie można administracyjnie orzekać o odszkodowaniu bez określenia powierzchni gruntu zajętego pod drogę i jej położenia. Rozpoznając skargę na postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęte nieruchomości WSA wywiódł, że skoro decyzja stwierdzająca nabycie prawa własności ex lege, zawiera elementy niezbędne przy ustalaniu wysokości odszkodowania i posiada przymiot ostateczności, brak jest podstaw do zawieszenia postępowania o wypłatę odszkodowania z tego tylko powodu, że w ocenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania zostały wadliwie określone udziały należące do byłych współwłaścicieli nieruchomości. WSA nie przesądził zatem w jakikolwiek sposób znaczenia prawidłowości określenia przez Wojewodę w decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. wysokości udziałów przysługujących skarżącym w przejętych nieruchomościach, wskazując pośrednio, że samo wadliwe określenie udziałów należących do byłych współwłaścicieli nieruchomości nie stanowi podstawy zawieszenia postępowania, a zatem powinno być przedmiotem badania przez organy administracji w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości należnego skarżącym odszkodowania.

Po drugie, jako niezasadny w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę okazał się zarzut naruszenia zasady równości przez wcześniejsze wypłacenie odszkodowania innym współwłaścicielom przejętych nieruchomości. Ja wskazuje się w orzecznictwie, roszczenie o wypłatę odszkodowania za odjętą własność nieruchomości jest roszczeniem o świadczenie podzielne. Przy podzielności świadczenia wierzytelność dzieli się na tyle niezależnych części, ilu jest wierzycieli (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12.03.2008 r., sygn. akt II SA/GL 861/07, lex nr 510412). Jeżeli organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalił wszystkie niezbędne okoliczności o charakterze prawnym i faktycznym, uzasadniające orzeczenie o należnym odszkodowaniu pozostałym współwłaścicielom tych samych nieruchomości, nie istniały jakiekolwiek przesłanki do wstrzymania się od wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, a następnie wypłaty odszkodowania. Naruszenie natomiast w rozpoznawanej sprawie art. 35 kpa przejawiające się w przedłużającym prowadzeniu postępowania w odniesieniu do skarżących nie miało wpływu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c na rozstrzygnięcie sprawy.

Po trzecie, nieuzasadnione okazały się pozostałe zarzuty przywołane przez skarżących. Wbrew twierdzeniom sformułowanym w skardze uczestniczyli oni w sposób czynny w postępowaniu toczącym się zarówno przed organem I, jak i II instancji. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżących zapoznał się w dniach [...] stycznia 2011 r. oraz [...] lutego 2011 r., tj. przed wydaniem decyzji przez organ I instancji z aktami sprawy. Jako nie znajdujący uzasadnienia Sąd ocenił również zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 107 § 3 kpa. Sami skarżący przyznali w tej materii, że rozważania organu odnoszące się do relacji cywilnoprawnych pomiędzy skarżącymi a organami administracji publicznej nie miały związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym. Wojewoda w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2011 r. odniósł się do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu i dlatego nie można uznać, że w ten sposób naruszył uprawnienia procesowe skarżących.

Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.

ja