Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2301/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par 1, art. 3 par 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 94a ust. 1, art. 86 ust. 2,
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 429 par. 1 pkt 1, art. 492 par. 1 pkt 1.
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Z. Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwy apteki oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2014 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, na podstawie 112 ust. 3 i art. 115 pkt 4 - ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.) – także jako ustawa lub p.f. - oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania spółki Z. sp. z o.o. z siedzibą w N., prowadzącej aptekę ogólnodostępną "C." w Z. przy ul. [...] (także jako spółka), od pkt 2 decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. z [...] lutego 2014 r., w zakresie odmowy zmiany w zezwoleniu nazwy apteki z "C." na "Z.", utrzymał w mocy decyzję w zaskarżonym zakresie.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

Pismem z [...] lutego 2014 r. spółka złożyła do [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego wniosek o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki położonej w Z. przy ul. [...] w zakresie podmiotu uprawnionego do prowadzenia wymienionej apteki przez zmianę jego nazwy z dotychczasowej – Apteka C. spółka jawna z siedzibą w Z. na Z. spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w N. oraz wniosła o zmianę nazwy apteki w Z. przy ul. [...] z dotychczasowej "C." na "Z.". Spółka wraz z wnioskiem przedstawiła dokumenty w postaci stosownych odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego dokumentujące fakt połączenia spółek, w trybie art. 492 § 1 pkt. 1 k.s.h., tj. poprzez przeniesienie całego majątku spółki: Apteka C. spółka jawna - spółki przejmowanej na spółkę przejmującą – Z. sp. z o.o. z siedzibą w N.

Decyzją z [...] lutego 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K., w punkcie 1 decyzji zmienił zezwolenie [...] z [...] grudnia 2001 r., zmienione decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2009 r., wydane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w K. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej typu B o nazwie: C., położonej w Z. ([...] Z.), [...], poprzez zmianę dotychczasowego wpisu dotyczącego podmiotu prowadzącego aptekę - Apteka C. spółka jawna z siedzibą w Z. ([...] Z.), [...], - wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców pod numerem KRS: [...] i w jego miejsce dokonał wpisu podmiotu prowadzącego aptekę – Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. ([...] N.), [...], wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców pod numerem KRS: [...].

W punkcie 2 decyzji odmówił zmiany przedmiotowego zezwolenia w zakresie zmiany nazwy apteki ogólnodostępnej typu B położonej w Z. ([...] Z.) [...] z dotychczasowej: "C.", na nazwę o brzmieniu – "Z.".

W uzasadnieniu decyzji, organ powołując się na przepisy ustawy – Prawo farmaceutyczne wyjaśnił, że nie może wydać decyzji dokonującej zmiany nazwy apteki wiedząc, iż w sytuacji gdy strona zacznie posługiwać się nazwą apteki będzie obowiązany wydać decyzję nakazującą zaprzestanie prowadzenia reklamy poprzez posługiwanie się nazwą naruszającą zakaz reklamy aptek.

Organ podkreślił ponadto, że przekaz informacyjny, który mógłby wynikać z nowej nazwy apteki byłby w takiej postaci jasny, iż w tej konkretnej aptece można nabywać tanio leki albowiem z niczym innym dla przeciętnego odbiorcy nie mógłby się kojarzyć się zwrot "z.", zatem nie byłoby to niczym innym jak reklamą konkretnej apteki.

Od decyzji Z. sp. z o.o. z siedzibą w N., złożyła odwołanie domagając się uchylenia pkt. 2 zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty, poprzez wydanie decyzji o zmianie zezwolenia polegającej na zmianie nazwy z dotychczasowej "C." na nową nazwę "Z.".

Decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 94a ust. 1 ustawy, polegające na nieodróżnieniu działalności informacyjnej i marketingowej apteki od działalności reklamowej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej kwalifikacji żądania zmiany nazwy apteki z "C." na "Z." jako niedozwolonej reklamy.

Zdaniem odwołującej proponowana zmiany nazwy apteki na "Z." mieściła się w granicach działalności marketingowej i wynikała z charakteru branży medycznej (sformułowanie "z."), zatem nie można było jej kwalifikować, jako wizualnej reklamy apteki i jej działalności w rozumieniu art. 94a ust. 1 ustawy.

Zdaniem strony sporna nazwa apteki nie spowodowałaby powstania wrażenia, że w tej konkretnej aptece można nabyć wyjątkowo tanie leki, co mogłoby stanowić niedozwoloną reklamę. Nazwa "z." jest na tyle rozsądnie skonstruowana, że może co najwyżej sugerować, iż w ramach działalności tej konkretnej apteki możemy zostać potraktowani uczciwie i lojalnie pod względem finansowym, a niekoniecznie od razu skorzystać z usług farmaceutycznych po cenach niższych aniżeli w innych placówkach. Przedmiotowa nazwa, zdaniem strony, nie zawiera cechy właściwej dla reklamy, a więc elementu zachęcania, nakłaniania do określonego postępowania, zatem nie wyczerpuje dyspozycji art. 94a ustawy.

Dla przeciętnego odbiorcy nazwa "z." zwraca w pierwszej kolejności uwagę na przymiot "z." czyli powiązane z branżą medyczną, wskazujące na pomocniczy charakter dla usług lekarskich czy szpitalnych; jest wyrazem zasady żyj zdrowo za zdrową cenę (przy czym niekoniecznie "z." kojarzy się z "[...]").

Ponadto strona wskazała, że powyższa interpretacja i rozumienie pojęcia "z." nie budziło wątpliwości w dotychczasowej działalności firmy O. spółka cywilna z siedzibą w N., [...], bowiem uzyskała ona w 2013 r. pięciokrotnie zgodę na stosowanie zakwestionowanej nazwy apteki. Ponadto wyjaśniła, że ww. przedsiębiorstwo na skutek przeprowadzanych kontroli było zmuszane przez Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny w K. do zmiany nazwy na "z. ".

Decyzją wymienioną na wstępie Główny Inspektor Farmaceutyczny, opisując przebieg postępowania administracyjnego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i zarzuty podnoszone w odwołaniu, utrzymał w mocy decyzję w zaskarżonym zakresie.

Główny Inspektor Farmaceutyczny podzielił stanowisko organu I instancji co do faktu, że wnioskowana nazwa apteki "Z." jest sprzeczna z ustawowym zakazem reklamy aptek, określonym w art. 94a ust. 1 ustawy. Powołując się na treść przepisu art. 102 pkt 4 p.f., organ podkreślił, iż zezwolenie na prowadzenie apteki powinno zawierać nazwę apteki, o ile taka jest nadana. Natomiast przepis art. 94a ust. 1 ustawy stanowi, iż zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Wyjaśnił, że nazwa apteki stanowi element zezwolenia na prowadzenie apteki i do kompetencji wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego należy jej ocena, również pod kątem zgodności z art. 94a ust. 1 ustawy. Powołując się na orzecznictwo sądów, organ wskazał, iż na gruncie wymienionego przepisu za reklamę apteki i jej działalności uznaje się każde działanie poza informowaniem o lokalizacji/godzinach pracy apteki.

W ocenie organu II instancji nazwa "z." mogłaby sugerować pacjentom, iż w tej aptece można nabyć towary (produkty lecznicze, suplementy diety, kosmetyki) w korzystnych cenach. Zdaniem organu, nazwa "z." wskazywałaby, iż apteka stosuje ceny korzystniejsze od tych stosowanych przez inne apteki.

Od decyzji Z. Sp. z o.o. z siedzibą w N., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Decyzji zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 94a ust. 1 ustawy -Prawo farmaceutyczne polegające na nieodróżnieniu działalności informacyjnej i marketingowej apteki od działalności reklamowej, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia przez organ wydający decyzję w sprawie błędnej kwalifikacji żądania zmiany nazwy apteki z "C." na "Z." jako niedozwolonej reklamy.

Skarga w znacznej mierze powtarzając argumenty i zarzuty powołane w odwołaniu zmierzała do wykazania, że w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest nazwa apteki "Z.", która nie nosi znamion działalności reklamowej. Podniesiono, iż gdyby spółka miała zamiar poprzez nazwę apteki prowadzić działalnością reklamową polegałoby to nie tylko na informowaniu, ale i na świadomym zachęcaniu do zakupów w tej konkretnej aptece, mające na celu zwiększenie liczby przepisywanych recept, dostarczania, sprzedaży lub konsumpcji produktów leczniczych.

Skarżąca podkreśliła, iż o nie reklamowym charakterze nowej nazwy apteki decydował również fakt, że przyczyną zmiany nazwy była zmiana formy prawnowłasnościowej apteki, której dotyczy sprawa. Apteka w Z. stała się przedmiotem własności Z. sp. z o.o. wskutek połączenia spółek w trybie art. 429 § 1 pkt. 1 k.s.h., tj. poprzez przeniesienie całego majątku spółki Apteka C. sp. j. - spółki przejmowanej na spółkę przejmującą – Z. sp. z o.o., a nie chęć zareklamowania apteki i zwiększenia sprzedaży w aptece należącej do sieci, która miała już ugruntowaną pozycję na rynku.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia.

Niejako za zasadniczy zarzut powołany w skardze należy uznać zarzut rażącego naruszenia prawa (art. 94a ust. 1 p.f.) przez błędną wykładnię tego przepisu przez organ administracji i niewłaściwe jego zastosowanie w sprawie.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym zrozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego, bądź też na niezrozumieniu intencji ustawodawcy (por. wyrok NSA z 13 września 2005 r., II OSK 16/05; wyrok NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 539/04; wyrok NSA z 2 lutego 2005 r. OSK 1026/04; wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r., II OSK 1974/12; wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2065/12; wyrok NSA z 5 czerwca 2014 r., I OSK 294/14; wyrok NSA z 11 czerwca 2014 r., I OSK 575/14). Skuteczność tak podniesionego zarzutu należy oceniać w oderwaniu od ustaleń faktycznych, a jedynie w odniesieniu do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy i uzasadnienia. W przypadku podniesienia zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, obowiązkiem autora skargi jest nie tylko wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego naruszonych przez organ administracji publicznej w zaskarżonej decyzji, ale i wyjaśnienie, na czym polegała błędna interpretacja wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, i jakie jest ich prawidłowe znaczenie - por. np. wyrok NSA z 30 czerwca 2004 r., FSK 208/04 (ONSAiWSA 2004, Nr 3, poz. 55). W ocenie skarżącej wnioskowana nazwa apteki "Z." określa działalność marketingowo – informacyjną apteki i wynika z charakteru branży medycznej, dlatego nie można jej kwalifikować jako reklamy apteki i jej działalności w rozumieniu art. 94a ust. 1 ustawy.

Jeśli natomiast podstawę skargi stanowi zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, to uzasadnieniem takiego zarzutu powinno być wyjaśnienie, dlaczego przepis przyjęty za podstawę prawną nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki przepis sąd powinien zastosować - wyrok NSA z 14 października 2005 r., I FSK 107/05. W tym zakresie zdaniem skarżącej miał w sprawie zastosowanie wyłącznie przepis art. 429 § 1 pkt 1 k.s.h., na podstawie którego żądana zmiana nazwy apteki miała stanowić jedynie informację o nazwie jej podmiotu właścicielskiego.

Sad w składzie orzekającym tego stanowiska nie podziela.

Pomijając fakt, że wskazany w skardze przepis art. 429 § 1 k.s.h. nie zawiera dodatkowych punktowych jednostek redakcyjnych, należy stwierdzić, że odnosi się do prawa informacji akcjonariusza, któremu odmówiono ujawnienia żądanej informacji podczas obrad walnego zgromadzenia i który zgłosił sprzeciw do protokołu. Stwierdzając ten oczywisty błąd skargi Sąd przyjął, że chodziło raczej o przepis art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. określający sposób dokonania połączenia spółek przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej (łączenie się przez przejęcie).

Niemniej jednak sprawa dotyczyła zmiany nazwy apteki, która to nazwa jest regulowana art. 86 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Zgodnie z art. 86 ust. 2 p.f. nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych obejmujących: 1) wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, określonych w odrębnych przepisach; 2) sporządzanie leków recepturowych, w terminie nie dłuższym niż 48 godzin od złożenia recepty przez pacjenta, a w przypadku recepty na lek recepturowy zawierający środki odurzające lub oznaczonej "wydać natychmiast" - w ciągu 4 godzin; 3) sporządzenie leków aptecznych; 4) udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych. Zatem nazwa apteki, jako zastrzeżona wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych obejmujących wymienione usługi, nie musi i zazwyczaj nie nawiązuje do nazwy właściciela. Jeżeli natomiast, jak twierdzi skarżącą, wnioskowana nazwa miała taki cel, to powinna posiadać pełne brzmienie nowoutworzonego podmiotu właścicielskiego – Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (lub sp. z o.o.). Jednakże wówczas taka nazwa nie byłaby nazwą apteki w rozumieniu art. 86 ust. 2 ustawy, lecz określałaby firmę właściciela. Stąd zarzut skarżącej o błędnym zastosowaniu przez organ administracji przepisu art. 94a ust. 1 p.f., zamiast art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h., należało uznać za niezasadny.

Przechodząc do wymienionego jako pierwszy, zarzutu rażącego naruszenia prawa (art. 94a ust. 1 p.f.) przez błędną wykładnię tego przepisu przez organ administracji należy wskazać, że przepis art. 94a ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne zakazuje aptekom prowadzenia działalności polegającej na kierowaniu do publicznej wiadomości wszelkiego rodzaju informacji, które dotyczą działalności apteki i w sposób bezpośredni lub pośredni odnoszą się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych oferowanych przez aptekę. Przepis ten wyłącza jedynie z reklamy apteki informacje o lokalizacji i godzinach jej pracy lub informacje o lokalizacji i godzinach pracy punktu aptecznego. Nie definiuje on zatem wprost pojęcia reklamy apteki, wskazując jedynie, że może ona obejmować każdy rodzaj informacji dotyczących działalności apteki. W orzecznictwie wskazuje się, że wobec braku ustawowej definicji reklamy działalności aptek, należy w tym względzie odwołać się do opracowań słownikowych. W Wielkim Słowniku Wyrazów Obcych (pod red. M. Bańki, PWN, Warszawa 2003) wskazano, że reklamą jest działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu towarów lub do skorzystania z usług. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych.

Reklama jest zatem szeroko pojmowanym informowaniem potencjalnych klientów o preferencjach obowiązujących w aptece, co z kolei ma zachęcać potencjalnych klientów do korzystania z tej apteki. Może więc przybierać różne formy, w tym także przez określenie nazwy apteki sugerującej, że ceny produktów w niej oferowanych są inne niż ceny produktów w innych aptekach.

Wnioskowanie przez skarżącą, by nowa nazwa apteki brzmiała "Z.", w ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wprost sugeruje, że nazwy innych aptek wskazują, iż dla cen produktów w nich oferowanych, ceny w tych aptekach będą antonimem dla cen produktów oferowanych w aptece skarżącej. Innymi słowy ceny w innych aptekach nie będą już "z." lecz "n.", a dla potencjalnego klienta ceną "n." może być wyłącznie cena wyższa, co nie wymaga szerszego uzasadnienia. Oceniając zatem jedynie w odniesieniu do bezspornych okoliczności faktycznych sprawy, uprawnionym staje się wniosek, że proponowana nazwa apteki skarżącej ma tą aptekę reklamować, na co nie pozwala przepis art. 94a ust. 1 ustawy.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.