Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2210/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski /spr./ Protokolant: specjalista Agnieszka Gontarz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1628/15 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w O. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2015 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 6 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. VII SA/Wa 1628/15 po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "M. [...]" z siedzibą w O. (dalej: Stowarzyszenie) na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2015 r., znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:

W piśmie z 27 stycznia 2014 r. Stowarzyszenie zwróciło się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: organ I instancji) o wszczęcie z urzędu na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] obiektu – warsztatu mechanicznego położonego na terenie byłych Zakładów [...] w C. przy ul. K. [...]. Stowarzyszenie wniosło nadto na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu.

W postanowieniu z [...] maja 2014 r. znak [...], organ I instancji, na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: u.o.z.), w odpowiedzi na ww. wniosek z 27 stycznia 2014 r., odmówił wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] - warsztatu mechanicznego położonego na terenie byłych Zakładów [...] przy ulicy K. [...] w C.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że budynek warsztatu mechanicznego położony na terenie byłych Zakładów [...] w C. przy ulicy K. [...] nie jest obecnie obiektem, którego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową, gdyż jego stan techniczny nie pozwala na podjęcie remontu, umożliwiającego zachowanie substancji zabytkowej.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziło się skarżące Stowarzyszenie, wnosząc zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że stan zachowania obiektu nie może mieć znaczenia w sprawie, albowiem na mocy art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z., zabytki nieruchome podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania.

W postanowieniu z [...] maja 2015 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że wobec bezspornego wykazania, że stan techniczny obiektu nie pozwala na podjęcie remontu umożliwiającego zachowanie substancji zabytkowej, organ I instancji słusznie przyjął brak interesu społecznego przemawiającego za wszczęcie przedmiotowego postępowania.

W skardze do Sądu na ww. postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2015 r. znak [...], Stowarzyszenie wniosło o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie: art. 7 k.p.a. poprzez nie ustalenie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; art. 31 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 u.o.z. poprzez niewzięcie pod uwagę interesu społecznego polegającego na wszczęciu postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków obiektu posiadającego wartość historyczną, a więc którego zachowanie leży w interesie społecznym; art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz lit. h, u.o.z. poprzez brak podjęcia działań w stosunku do obiektu, który zagrożony jest rozbiórką, a który powinien podlegać ochronie i opiece bez względu na stan zachowania jako zabytek techniki i zabytek związany z ważnymi wydarzeniami historycznymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) w uzasadnieniu wyroku z 6 maja 2016 r., sygn. VII SA/Wa 1628/15 oddalającego skargę wskazał, że orzekające w sprawie organy nie mogły pominąć pozostającej w obrocie prawnym decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2009 r. znak l.dz. [...] o skreśleniu zabytku (tj. przedmiotowego w sprawie budynku warsztatu mechanicznego) z rejestru zabytków. Decyzja ta ostatecznie przesądziła o tym, że przedmiotowy budynek choć przedstawiał wartości prawnie chronione, to jednak z uwagi na znaczne jego zniszczenie, wartości te utracił, a to uprawniało organ do jego wykreślenia z rejestru zabytków. W efekcie, zdaniem Sądu I instancji, dopóki ww. decyzja pozostaje w obrocie prawnym, dopóty wskazane okoliczności dotyczące przedmiotowego budynku i jego wartości, kształtują się tak, jak w niej przyjęto. Jej wyeliminowane z obrotu prawnego może mieć miejsce w odpowiednim do tego trybie. Według Sądu I instancji, zarzuty podnoszone pod adresem tejże decyzji w niniejszym postępowaniu (prowadzonym na podstawie art. 31 k.p.a., w przedmiocie ponownego wpisu obiektu do rejestru zabytków), nie mogły odnieść żadnego skutku prawnego.

W skardze kasacyjnej Stowarzyszenie "M. [...]" (dalej: skarżący kasacyjnie) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania:

1) art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) polegające na braku rzetelnego odniesienia się do twierdzeń Stowarzyszenia, że:

a) zły stan techniczny oraz trudności z ewentualnym remontem budynku nie przesądzają o tym, że nie ma on wartości zabytkowych i w związku z tym nie zasługuje na ochronę;

b) obiekt posiada nieulegającą degradacji, nieprzemijającą wartość historyczną, polegającą na związku z ważnymi zdarzeniami historycznymi i dlatego powinien podlegać ochronie i opiece bez wzglądu na stan zachowania; ochronie tej powinien również podlegać jako zabytek infrastruktury przemysłowej;

c) w skali ulicy K. oraz w skali miasta C. jest to obiekt wyjątkowy, unikatowy;

2) art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę interesu społecznego polegającego na wszczęciu postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków obiektu posiadającego wartość historyczną, a więc którego zachowanie leży w interesie społecznym;

3) naruszenie art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) poprzez brak przytoczenia podstawy prawnej i jej omówienia, zgodnie z którą pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2009 r. I.dz [...], której przedmiot był różny od przedmiotu nin. sprawy, uniemożliwia wszczęcie żądanego postępowania, w szczególności w sytuacji, gdy Stowarzyszenie wskazało na szereg okoliczności nie wziętych pod uwagę w ww. decyzji.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem nie odniesiono się rzetelnie do twierdzeń Stowarzyszenia, tym samym pomijając okoliczności istotne, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Według skarżącego kasacyjnie, ww. naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy również w ten sposób, że uniemożliwiają Stowarzyszeniu zrozumienie motywów, którymi kierował się Sąd l instancji, wydając zaskarżony wyrok.

W skardze kasacyjnej wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zły stan techniczny czy trudności z remontem nie przesądzają o tym, czy obiekt jest zabytkiem, czy też nie. Według skarżącego kasacyjnie, z treści decyzji MKiDN z [...] września 2009 r. wynika wyraźnie, że pomimo stanu ruiny obiekt nie utracił całkowicie wartości zabytkowych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, skoro substancja uległa znacznemu zniszczeniu, to znaczy, że nie uległa temu zniszczeniu całkowicie, a jeśli nie uległa zniszczeniu całkowicie, to znaczy, że obiekt posiada jeszcze - pomimo ruiny - substancję zabytkową (wartości zabytkowe). Skoro wartości te w dalszym ciągu posiada, to jest zabytkiem i zasługuje na ochronę i opiekę bez względu na stan zachowania. W ocenie skarżącego kasacyjnie, przedmiotowy obiekt zasługuje na ochronę i opiekę na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. h, u.o.z. oraz jako zabytek związany z infrastrukturą przemysłową – również na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. e, u.o.z.

Według skarżącego kasacyjnie, zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 1 u.o.z., w interesie społecznym leży jego zachowanie. Skarżący kasacyjnie uważa, że skoro w interesie społecznym leży jego zachowanie, to w interesie społecznym leży również wszczęcie żądanego postępowania i wydanie decyzji o (indywidualnym) wpisie do rejestru zabytków, zwłaszcza w sytuacji, gdy obiekt ulega postępującej degradacji, a nawet zagrożony jest rozbiórką. Wynikiem postępującej degradacji jest właśnie obecny katastrofalny stan obiektu. W ocenie skarżącego kasacyjnie, katastrofalny stan przedmiotowego obiektu jest rezultatem skandalicznych zaniedbań organów ochrony zabytków, które nie wywiązywały się z obowiązków określonych w art. 4 u.o.z. w stosunku do tegoż obiektu. Stan przedmiotowego obiektu jest również wynikiem skandalicznych zaniedbań właścicieli obiektu, którzy nie wywiązywali się z obowiązków określonych w art. 5 u.o.z.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie. W skardze kasacyjnej powołano zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.

Na wstępie wyjaśnić należy, że obie podstawy kasacyjne nie zostały prawidłowo sformułowane. Chcąc podnieść zarzuty uchybienia przepisom postępowania strona powinna uwzględnić przy konstruowaniu takich zarzutów, że w świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a., podstawa kasacyjna obejmująca zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczna, tj. prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jedynie w przypadku, gdy zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowa konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej art. 174 pkt 2 p.p.s.a., której nie przedstawiono w skardze kasacyjnej uwzględniając treść wniesionego środka zaskarżenia, powinna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a., w związku z konkretnymi przepisami postępowania dowodowego, którego naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu.

Oceniając sposób sformułowania zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, wyjaśnić należy, że przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego zostały przedstawione w oderwaniu od treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, p.p.s.a.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że całkowicie pozbawiony jest podstaw zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z naruszeniem tego przepisu mamy do czynienia wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się sąd, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku takich wad nie zawiera. Pozwala ono na poznanie motywów rozstrzygnięcia Sądu I instancji i umożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Wbrew stanowisku skarżącej, WSA w Warszawie wyjaśnił dlaczego pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2009 r., znak I.dz [...] uniemożliwia wszczęcie żądanego postępowania. Nie zasługiwały także na uwzględnienie samoistne zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 i 31 § 1 pkt 1 k.p.a. gdyż Sąd I instancji nie stosował tych przepisów. Prawidłowo ocenił Sąd I instancji, wskazując, że orzekające w sprawie organy nie mogły pominąć pozostającej w obrocie prawnym, decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2009 r. znak I.dz [...] o skreśleniu zabytku (tj. przedmiotowego w sprawie budynku warsztatu mechanicznego) z rejestru zabytków. Decyzja ta ostatecznie przesądziła o tym, że przedmiotowy budynek choć przedstawiał wartości prawnie chronione, to jednak z uwagi na znaczne jego zniszczenie, wartości te utracił, a to uprawniało organ do jego wykreślenia z rejestru zabytków.

Nie można uznać, że w interesie społecznym leży kwestionowanie ostatecznej decyzji administracyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2009 r., znak I.dz [...], w której orzeczono o skreśleniu z rejestru zabytków hali uboju oraz warsztatu mechanicznego z zespołu dawnych Zakładów [...] w C., wpisanego do ww. rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] czerwca 1985 r. poprzez składanie nowego wniosku o wszczęcie z urzędu postępowania o wpis do rejestru zabytków warsztatu mechanicznego objętego zakresem ostatecznej decyzji z [...] września 2009 r. Skarżący kasacyjnie nie wykazał istotnych i ważnych z punktu widzenia interesu społecznego wartości, które przedstawia przedmiotowy warsztat mechaniczny.

Zgodzić należy się z Sądem I instancji, według którego dopóki ww. decyzja pozostaje w obrocie prawnym, dopóty wskazane okoliczności dotyczące przedmiotowego budynku i jego wartości, kształtują się tak, jak w niej przyjęto. Jej wyeliminowane z obrotu prawnego może mieć miejsce w odpowiednim do tego trybie. Przy czym, zarzuty podnoszone pod adresem tejże decyzji w niniejszym postępowaniu (prowadzonym w oparciu o art. 31 k.p.a., w przedmiocie ponownego wpisu obiektu do rejestru zabytków), nie mogły odnieść żadnego skutku prawnego.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Sposób, w jaki zostały przytoczone i uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego nie pozwala na ich uwzględnienie, ani na nawet na ich wnikliwą analizę, zostały one bowiem sformułowane w sposób mało czytelny.

Nie sposób ze skargi kasacyjnej wywnioskować, na czym konkretnie miałoby polegać naruszenie ww. przepisów prawa materialnego. Wskazując na wnioski wynikające z uchwały pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach), liberalizującej dotychczasowe stanowisko NSA co do formułowania podstaw kasacyjnych i skutku niepowiązania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa przez organ administracji publicznej z zarzutem naruszenia prawa przez sąd I instancji, nie można odstąpić od egzekwowania podstawowych wymogów związanych z formułowaniem zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia. Wyjaśnić należy, że związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji autora tego środka zaskarżenia i domyślać się, naruszenie jakich przepisów zamierzał czy powinien skutecznie zarzucić sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest też uprawniony do jakiegokolwiek korygowania zarzutów kasacyjnych, czy też ich uściślania lub modyfikowania. Skarga kasacyjna musi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej są na tyle ogólnikowe, że zmuszają Naczelny Sąd Administracyjny do domniemywania intencji strony i zastępowania jej we wskazywaniu chociażby wpływu danego naruszenia na wynik sprawy. Taka sytuacja zaś ma miejsce w niniejszej sprawie. Pominąwszy już nawet formalne niedostatki zarzutu naruszenia prawa materialnego, bez wątpienia prawidłowe było uznanie przez WSA w Warszawie, że nie sposób przyjąć, aby w ww. okolicznościach niniejszej sprawy, w interesie społecznym było uruchomienie postępowania administracyjnego w przedmiocie ponownego wpisu obiektu do rejestru zabytków (skoro kwestia dotycząca wartości zabytkowych przedmiotowego obiektu została ostatecznie rozstrzygnięcia). Odmienna ocena godziłaby w zasadę trwałości decyzji administracyjnych uregulowaną w art. 16 k.p.a., a więc – prowadziła do naruszenia prawa.

Nie można podzielić poglądu skarżącego kasacyjnie, że skoro substancja przedmiotowego warsztatu mechanicznego uległa znacznemu zniszczeniu, to znaczy, że nie uległa temu zniszczeniu całkowicie, a jeśli nie uległa zniszczeniu całkowicie, to znaczy, że obiekt posiada jeszcze pomimo ruiny-substancję zabytkową (a więc i wartości zabytkowe). W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest uzasadnione twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że jeśli rzeczywiście nie da się obiektu wyremontować ani odbudować, to należy chronić jego pozostałość. Sąd I instancji miał podstawy, aby podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, które uznały, że podstawą oceny przez Ministra spełnienia ww. warunku odnoszącego się do interesu społecznego było ustalenie, że ww. obiekt był objęty ochroną konserwatorską na mocy decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] czerwca 1985 r. l.dz. [...] o wpisie do rejestru zabytków pod numerem [...] budynków wraz z ogrodzeniem i portiernią w Zakładach [...] w C. przy ul. K. [...], nr działki [...], arkusz [...]. W skład wpisanego zespołu wchodził m. in. przedmiotowy warsztat mechaniczny. W decyzji z [...] września 2009 r. znak: I.dz [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekł jednak o skreśleniu m. in. tego budynku z rejestru zabytków. Po przeanalizowaniu materiału zgromadzonego w sprawie organ uznał bowiem, że wskazany obiekt znajduje się w katastrofalnym stanie technicznym; uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowej, a zakres niezbędnych do ewentualnego ratowania tego obiektu prac budowlanych i konserwatorskich, musiałby prowadzić do całkowitej rekonstrukcji bryły i formy budynku, a to wobec braku zachowania w śląskich archiwach jakichkolwiek projektów, dokumentacji czy materiałów ikonograficznych wykracza poza zakres dopuszczalnych doktryną konserwatorską działań konserwatorskich. Powołując powyższe organ odwoławczy stwierdził w niniejszej sprawie, że w takiej sytuacji nie można przyjąć, aby interes społeczny przemawiał za uwzględnieniem wniosku Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków obiektu, który z tego rejestru na mocy decyzji został wykreślony. W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że "Wpis do rejestru jest początkiem konkretnej ochrony zabytku, zaś skreślenie z rejestru jest tego stanu zakończeniem" (zob. J. Pruszyński, Ochrona zabytków w Polsce, Warszawa 1989, s. 224). W uzasadnieniu decyzji z [...] września 2009 r. znak: I.dz [...] Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazano, że organ prowadzący niniejsze postępowanie w piśmie z 11 marca 2009 r. wystąpił do Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w [...] o zgromadzenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie. W przesłanych materiałach z 6 maja 2009 r., sporządzonych po przeprowadzeniu oględzin w dniu 27 kwietnia 2008 r., potwierdzono katastrofalny stan zachowania obiektów, znajdujących się obecnie częściowo w ruinie. Budynki w tym stanie nie posiadają zachowanej bryły, a czytelne jest jedynie ich proste, halowe rozplanowanie wewnętrzne. Zawaleniu uległa większość stropów żelbetowych oraz dachów nad obiektami, w znacznej części zniszczeniu uległy ściany budynków. Wobec szczątkowego stanu zachowania oraz znacznego zniszczenia substancji zabytkowej organ uznał, że zachodzą wskazane w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, dalej: u.o.z.) przesłanki do skreślenia ww. budynków z rejestru zabytków.

Niedopuszczalna w okolicznościach niniejszej sprawy byłaby wykładnia art. 13 ust. 1 i 2 u.o.z., którą przedstawił skarżący kasacyjnie. W przedmiotowej sprawie zniszczenie przedmiotu w postaci warsztatu mechanicznego i utrata przez ten obiekt wymienionych w art. 13 ust. 1 u.o.z. wartości spowodowało, że w decyzji z [...] września 2009 r. znak: I.dz [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekł o skreśleniu m. in. tego budynku z rejestru zabytków.

Wskazać bowiem należy, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego I.dz. [...], z [...] września 2009 r. w której orzeczono o skreśleniu z rejestru zabytków hali uboju oraz warsztatu mechanicznego z zespołu dawnych Zakładów [...] w C., wpisanego do ww. rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] czerwca 1985 r., kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tych decyzji. Przesądzające znaczenie w niniejszej sprawie ma nie treść wniosku Stowarzyszenia z 27 stycznia 2014 r., w którym zwrócono się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wszczęcie z urzędu na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9 ust. 1 u.o.z. postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] obiektu-warsztatu mechanicznego położonego na terenie byłych Zakładów [...] w C. przy ul. K. [...], lecz to co było objęte treścią rozstrzygnięcia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego I.dz. [...], z [...] września 2009 r. Niedopuszczalne jest, aby w obrocie prawnym były dwie decyzje wydane dla tej samej nieruchomości, rozstrzygające w przedmiocie jego wartości zabytkowej. Ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy stanowi naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i nie leży w interesie społecznym.

W piśmiennictwie wskazano, że "Jednym z zasadniczych aspektów problematyki interesu społecznego jest potencjalna, zawarta w istocie zjawiska interesu społecznego konfliktowość w stosunku do innych celów i wartości określonych w ustawodawstwie" (zob. M. Wyrzykowski, Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym, Warszawa 1986, s. 173). W niniejszej sprawie taką wartością jest zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.).

Zasada trwałości decyzji administracyjnej, będąca jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, oznacza że wzruszenie decyzji ostatecznej, tj. uchylenie lub jej zmiana, stwierdzenie nieważności decyzji oraz wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. i to przy założeniu, że usunięcie określonego rodzaju wady może nastąpić wyłącznie we właściwym trybie. Wobec tego, w innym postępowaniu prowadzonym w oparciu o ustalenia zawarte we wcześniejszej ostatecznej decyzji, w odniesieniu do tego samego przedmiotu, organ nie może dojść do wniosków przeciwnych niż zawarte w tejże wcześniejszej i ostatecznej decyzji. Decyzja ostateczna Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2009 r., znak I.dz.], ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.