Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1767/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 604  Działalność gospodarcza, w tym z udziałem  podmiotów zagranicznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 19 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324
law: Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej.
Teza: Stwierdzenie w wyniku postępowania administracyjnego przez organ ewidencji gospodarczej, że wpisana spółka cywilna zaprzestała działalności, odpowiada hipotezie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./. Do stwierdzenia tego dochodzi się po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego.

Stąd wadliwy jest pogląd, że wykreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej może nastąpić w trybie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. tylko wtedy, kiedy wszyscy wspólnicy złożą do organu ewidencyjnego zawiadomienie o zaprzestaniu wspólnej działalności gospodarczej.

TEZY

Stwierdzenie w wyniku postępowania administracyjnego przez organ ewidencji gospodarczej, że wpisana spółka cywilna zaprzestała działalności, odpowiada hipotezie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej /Dz.U. nr 41 poz. 324 ze zm./. Do stwierdzenia tego dochodzi się po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego.

Stąd wadliwy jest pogląd, że wykreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej może nastąpić w trybie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. tylko wtedy, kiedy wszyscy wspólnicy złożą do organu ewidencyjnego zawiadomienie o zaprzestaniu wspólnej działalności gospodarczej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Waldemara K. na decyzję Wojewody M. z dnia 6 sierpnia 1999 r. (...) w przedmiocie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej - uchyla zaskarżona decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 24 maja 1999 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia pisma Waldemara K. z dnia 31 marca 1997 r., z którego wynika, że wymawia on Januaremu W. umowę, bliżej nie określonej spółki cywilnej.

W aktach sprawy znajduje się także poświadczona kserokopia pisma Januarego W. z dnia 6 czerwca 1997 r. skierowanego do Waldemara K., że wypowiada on także udział w spółce cywilnej "MH" z siedzibą w W. z ważnych powodów, bez zachowania terminów wypowiedzenia i że przyjmuje, że spółka ulega rozwiązaniu. Z kolejnego pisma Januarego W. do Waldemara K. z 27 czerwca 1997 r. wynika także, że uważa on, że spółka cywilna "MH" uległa rozwiązaniu.

Z dokumentów zawartych w aktach sprawy wynika, że Spółka cywilna "MH" January W. i Waldemar K. została wpisana do ewidencji działalności gospodarczej Gminy W.-C. - Urząd Dzielnicy Ś. w dniu 1 czerwca 1993 r. (...).

W dniu 20 marca 1998 r. Waldemar K. złożył w ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Dzielnicy Ś. Gminy W.-C. informację o zakończeniu przez "MH" spółki cywilnej działalności gospodarczej w sierpnia 1997 r. i wniósł o wykreślenie Spółki z ewidencji działalności gospodarczej.

Drugi wspólnik January W. nie złożył żadnego oświadczenia woli i mimo wezwań organu ewidencyjnego do złożenia stosownych wyjaśnień, nie zgłosił się do Urzędu.

Postanowieniem z dnia 3 czerwca 1998 r. (...) zawieszono postępowanie w sprawie wykreślenia Spółki cywilnej "MH" z ewidencji działalności gospodarczej na okres 3 miesięcy.

Waldemar K. złożył zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania, które postanowieniem organu II instancji zostało utrzymane w mocy.

Waldemar K. w dniu 31 marca 1999 r. wystąpił z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania.

Postępowanie o wykreślenie Spółki cywilnej "MH" zostało podjęte postanowieniem z 7 kwietnia 1999 r.

W dniu 7 maja 1999 r. wezwano obu wspólników do złożenia wyjaśnień co do wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej Spółki cywilnej "MH". Waldemar K. podtrzymał swój wniosek o wykreślenie Spółki z ewidencji działalności gospodarczej i wyjaśnił, że Spółka nie istnieje już od dwóch lat. Natomiast January W. nie zgłosił się do Urzędu i nie udzielił żadnych wyjaśnień.

Działający z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy Naczelnik Biura Obsługi Mieszkańców Urzędu Dzielnicy Ś. decyzją z dnia 24 maja 1999 r. (...) odmówił wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej Spółki cywilnej "MH" January W. i Waldemar K. W uzasadnieniu podano, że ustalono iż obaj wspólnicy są w konflikcie. Brak wniosku o wykreślenie wskazanej Spółki z ewidencji działalności gospodarczej ze strony Januarego W. Wszelkie spory pomiędzy wspólnikami dotyczące spraw spółki są sprawami cywilnymi i należą do właściwości sądów powszechnych.

Waldemar K. odwołał się od decyzji Prezydenta m.st. W-wy /w jego imieniu działał Naczelnik Biura Obsługi Mieszkańców Urzędu Dzielnicy Ś. Gminy W.-C./ do Wojewody W. Podniósł, że January W. przyznaje fakt nie prowadzenia przez strony wspólnej działalności gospodarczej w Spółce cywilnej "MH" z siedzibą w W-wie, ale uzależnia zgodę na wykreślenie Spółki z ewidencji działalności gospodarczej od wyrażenia zgody przez Waldemara K. "na rozwiązanie innej spółki cywilnej": Tymczasem, zdaniem odwołującego się, zgodnie z orzecznictwem NSA w razie zawiadomienia przez jednego ze wspólników o wystąpieniu z dwuosobowej spółki cywilnej, organ ewidencji gospodarczej powinien dokonać wykreślenia spółki cywilnej z ewidencji bez badania przyczyn zaprzestania działalności gospodarczej i bez rozstrzygania sporów na tym tle między wspólnikami.

Wspólnicy zaprzestali prowadzenia wspólnej działalności gospodarczej i złożyli pisemne oświadczenia o wystąpieniu ze Spółki. Waldemar K. złożył również wniosek o wykreślenie Spółki z ewidencji działalności gospodarczej.

Wojewoda M. decyzją z dnia 6 sierpnia 1999 r. (...) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 maja 1999 r. (...) odmawiającą wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej Spółki cywilnej "MH". W uzasadnieniu podniesiono, że:

1/ spółka może ulec w każdym czasie rozwiązaniu za zgodą obydwu wspólników podjętą w trybie przewidzianym umową spółki,

2/ z ważnych powodów każdy wspólnik może żądać rozwiązania spółki przez sąd zgodnie z art. 874 Kc.

Tymczasem, według Wojewody "brak jest zgodności wspólników" na wykreślenie Spółki z ewidencji działalności gospodarczej. Organ ewidencyjny "nie ma kompetencji do rozstrzygania tego zagadnienia we własnym zakresie".

Waldemar K. zaskarżył decyzję Wojewody M. z dnia 6 sierpnia 1999 r. (...) do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Między innymi podniósł, że Spółka /dwuosobowa/ przestała istnieć już w 1997 r. i że zaprzestała działalności gospodarczej /art. 19 ustawy o działalności gospodarczej/.

Art. 19 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy przewiduje obligatoryjne wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej w razie zaprzestania działalności gospodarczej.

Wskazany przepis nie wymaga, aby wszyscy byli wspólnicy złożyli zawiadomienie o zaprzestaniu działalności gospodarczej. Chodzi tylko o to, aby nastąpiło zaprzestanie działalności gospodarczej i aby złożono wniosek do organu o wykreślenie z ewidencji.

W odpowiedzi na skargę podtrzymane zostało stanowisko Wojewody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Rozpatrywana sprawa nie dotyczy spraw związanych z rozwiązaniem spółki cywilnej Januarego W. i Waldemara K. "MH", ani też wzajemnych rozliczeń wspólników z tytułu prowadzonej razem działalności gospodarczej. Są, to sprawy cywilne, do których rozpoznawania właściwe są sądy powszechne /por. art. 2 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego/.

Rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa dotyczy wykreślenia wskazanej wyżej Spółki z ewidencji działalności gospodarczej z powodu zaprzestania w tej formie wspólnej działalności gospodarczej /art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej/. Zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej wykreślenie z ewidencji następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Stąd złożony w dniu 20 marca 1998 r. wniosek o wykreślenie przez wspólnika Waldemara K., wszczął postępowanie w sprawie.

Organ ewidencji gospodarczej musiał, w tej sytuacji, przeprowadzić pełne postępowanie wyjaśniające, zgodnie z wszystkimi regułami procedury administracyjnej, w celu zbadania możliwości wykreślenia wpisu na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.

Takiego postępowania nie przeprowadził ani organ I instancji, ani organ II instancji. Stąd zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały oparte wyłącznie na ustaleniu, że tylko jeden wspólnik złożył zawiadomienie o zaprzestaniu działalności gospodarczej a nie uczynił tego i drugi wspólnik omawianej dwuosobowej spółki.

W tej sytuacji zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem podstawowych reguł postępowania dowodowego /por. w szczególności reguły wynikające z art. 6 i art. 75 Kpa/. Stwierdzenie w wyniku postępowania administracyjnego przez organ ewidencji gospodarczej, że wpisana spółka cywilna zaprzestała działalności, odpowiada hipotezie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. Do stwierdzenia tego dochodzi się po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego. Stąd wadliwy jest pogląd, że wykreślenie spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej może nastąpić w trybie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. tylko wtedy, kiedy wszyscy wspólnicy złożą do organu ewidencyjnego zawiadomienie o zaprzestaniu wspólnej działalności gospodarczej.

Zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji naruszają więc cytowany art. 19 ust. 1.

Dodatkowo na rozprawie przed NSA w dniu 26 kwietnia 2000 r. okazało się, że został już wydany w dniu 31 stycznia 2000 r. wyrok sądu powszechnego /Sąd Rejonowy dla m.st. W-wy (...)/ ustalający, że spółka cywilna January W. i Waldemar K. działająca pod nazwą "MH" uległa rozwiązaniu z dniem 30 czerwca 1997 r.

Skoro Sąd stwierdził wydanie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji z naruszeniem reguł postępowania dowodowego z Kpa oraz z naruszeniem art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, to na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym należało uchylić obie zaskarżone decyzje.

O kosztach postępowania w sprawie orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA.