Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1213/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi F. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia skargę oddala.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 8 lipca 2021 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej F. D., od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta z dnia [...] 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem R. D.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 26 stycznia 2021 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem (ur. [...] 1952 r.), który na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 27 sierpnia 2019 r. wydanym do 31 sierpnia 2022 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, ze stwierdzeniem że niepełnosprawność istnieje od 10 marca 1995 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lipca 2019 r.

Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją dnia 20 kwietnia 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji winien szczegółowo zbadać m.in. przyczyny niepełnosprawności męża Wnioskodawczyni oraz jednoznacznie wyjaśnić, jakie czynności może on wykonywać samodzielnie, a w jakich wymaga pomocy i opieki ze strony osób drugich, a także wyjaśnić faktyczne przyczyny niepodejmowania z zatrudnienia przez F. D., w tym w szczególności to, czy obecnie nie podejmuje ona zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, czy też była to jej subiektywna decyzja.

Organ I instancji w wyniku ponownego rozpoznania, odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że wprawdzie osoba wymagająca opieki tj. R. D. posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, jednakże niepełnosprawność nie powstała przed 18 rokiem życia lub w trakcie nauki do 25 roku życia, a tym samym nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skarżąca, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i bezpośrednie przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- błędne zastosowanie art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP;

- art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby wymagającej opieki, skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Opisaną we wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W swoich rozważeniach Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji dokonując odmiennej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. wydał rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną i z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zatem, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez wnioskodawcę w takim stanie prawnym organy mają obowiązek zbadać, czy skarżący spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Pomimo tego, Kolegium doszło do przekonania, że kwestionowana decyzja w zakresie rozstrzygnięcia ostatecznie odpowiada prawu, gdyż w niniejszej sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacja lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Z dokonanych w sprawie ustaleń przez organ I instancji wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Syn, który z nimi mieszka sam się utrzymuje, pracuje i uczy się. Małżeństwo ma 6-cioro dorosłych dzieci. Dzieci poza synem P. mają już własne rodziny i nie są w stanie opiekować się ojcem. Pomagają sporadycznie finansowo jak brakuje na leki oraz w dowożeniu ojca do lekarza, ale na terenie B. Do dalszych wyjazdów skarżąca wynajmuje kierowcę by jechał z nią i z mężem. R. D. leczy się kardiologicznie i jak oświadczyła skarżąca, wymaga stałej pomocy osób drugich. W związku z tym skarżąca nie może podjąć zatrudnienia bo musi sprawować opiekę nad mężem. Nie może liczyć na pomoc dzieci gdyż mają własne rodziny i nie chce ich obarczać dodatkowymi problemami. Jak oświadczyła, mąż wymaga pomocy w toalecie, kąpaniu czasami nawet przy ubieraniu się. Od października 2020 r. przeszedł kolejną ablację-radioablację i od tej pory już w ogóle nie jeździ autem jako kierowca. Skarżąca jeździ z nim na wizyty lekarskie. Nie zostawia go samego w domu bo atak może być w każdej chwili - nie ma zasady kiedy on wystąpi.

Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa pracy z dnia 31 lipca 1993 r. wynika, że F. D. była zatrudniona w Zakładzie [...] w okresie od 1 października 1988 r. do 31 lipca 1993 r. a stosunek pracy został rozwiązany w związku z likwidacją zakładu.

Ustalenia te doprowadziły organ I instancji do konstatacji wyrażonej w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2021 r. znak: [...], że skarżąca nie dołączyła do wniosku żadnych dokumentów, które potwierdzałyby utratę zatrudnienia spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad mężem. W ocenie organu deklarowane czynności związane z opieką nad mężem to w przewarzającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego i nie świadczą o konieczności sprawowania stałej i długotrwałej opieki innej osoby.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji ustalił, że skarżąca po ustaniu zatrudnienia w Zakładzie [...] była przez jakiś czas zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Następnie urodziła najmłodszego syna, który obecnie ma 20 lat i sprawowała opiekę nad nim i pozostałymi dziećmi (najstarszy syn jest w wieku 38 lat). Jednocześnie, gdy tylko była taka możliwość, skarżąca trudniła się pracami dorywczymi. Jednakże w związku z pogarszającym się stanem zdrowia męża musiała zrezygnować z podejmowania prac dorywczych z uwagi na fakt, iż musi być w ciągłej dyspozycji w stosunku do osoby wymagającej opieki. Skarżąca sprawuje opiekę nad mężem od około 8 lat. Mąż skarżącej jest osobą schorowaną, a skarżąca sprawuje opiekę nad mężem. Z pisma skarżącej z dnia 7 maja 2021 r. wynika, że pomaga mężowi w wykonywaniu czynności higienicznych i samoobsługowych, przygotowuje posiłki, które mąż skarżącej jest w stanie samodzielnie jeść. R. D. wymaga pomocy przy wykonywaniu kąpieli. Skarżąca umawia wizyty lekarskie, jeździ na nie wraz z mężem, kupuje i podaje leki, załatwia sprawy urzędowe oraz zajmuje się płaceniem rachunków.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że R. D. pozostaje w leczeniu kardiologicznym. Mąż ma zawroty głowy i skarżąca boi się go zostawić samego gdyż może się przewrócić. Wymaga pomocy przy prowadzeniu do toalety, pomocy przy kąpieli i goleniu. Stan zdrowia męża ulega pogorszeniu.

Mając powyższe ustalenia na uwadze organ I instancji uznał, iż niepodejmowanie zatrudnienia podyktowane jest koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem R. D.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie podzielił takiej konstatacji. Podkreślił, że w przypadku R. D. ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lipca 2019 r, natomiast jego niepełnosprawność istnieje od 10 marca 1995 r. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej niemal 28 lat temu, gdy z dniem 31 lipca 1993 r. stosunek pracy został rozwiązany z powodu likwidacji zakładu. Z kolei w piśmie z dnia 7 maja 2021 r., wskazano, ze skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem od 8 lat. Tym samym – zdaniem organu odwoławczego - nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Mąż skarżącej od wielu lat, pomimo choroby, funkcjonował samodzielnie, bez pomocy innych osób. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że rezygnacja z aktywności zawodowej przez skarżącą była spowodowana jej subiektywną decyzją oraz chęcią poświęcenia się prowadzeniu gospodarstwa domowego a nie koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Oceny tej nie zmienia gołosłowne twierdzenie jakoby skarżąca podejmowała po ustaniu zatrudnienia w Zakładzie [...] prace dorywcze. Okoliczność ta nie znajduje żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. W szczególności z akt nie wynika rodzaj tych prac, ich częstotliwość, okres, w którym były one podejmowane ani też nie zostały wskazane podmioty, na rzecz których prace te były realizowane. Co więcej, w ocenie Kolegium zakres czynności realizowanych przez skarżącą nie spełnia kryteriów opieki, o której mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Opieka ta musi być stała lub długoterminowa a tym samym nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Stwierdzone u R. D. schorzenia kardiologiczne, mimo iż mają charakter przewlekły i długotrwały, nie ograniczają w istotnym stopniu możliwości jego samodzielnego funkcjonowania w środowisku domowym. Wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze takie jak pomoc przy prowadzeniu do toalety, pomoc przy kąpieli i goleniu, robienie zakupów, czy przygotowywanie posiłków nie stanowią czynności które są realizowane przez całą dobę. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w tym pranie, czy sprzątanie, robienie zakupów, przygotowanie posiłków, czy zawożenie do lekarza stanowią codzienną rutynę osób, w tym takich, które również pracują zawodowo i nie uzasadniają one przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Czynność te nie są wykonywane codziennie np. realizacja recept czy opłacanie rachunków, a jeśli już są wykonywane codziennie, to nie zajmują tyle czasu, aby skutkowało to potrzebą rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania. Zatem nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Dlatego nie sposób przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się mężem, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślenia wymaga również, że małżeństwo posiada 6-tkę dzieci, które chociażby częściowo mogą brać udział w opiece nad ojcem

Na powyższą decyzję skarżąca F. D. reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. tj.:

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej;

- zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad mężem, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje;

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad mężem, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji oraz o zobowiązanie organów I i II Instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta, którą to odmówiono skarżącej F. D. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem R. D.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nadal zwanej ustawą, zwanej dalej u.ś.r.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie z ust 1a art. 17 u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z kolei po myśli art. 17 ust. 1b u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu nie spełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem z załączonego do akt sprawy orzeczenia o stopniu o niepełnosprawności wynikało, że niepełnosprawność męża skarżącej powstała później niż do ukończenia 25 roku życia.

Organ II instancji trafnie jednak wskazał, że podstawy odmowy nie może stanowić art. 17 ust. 1b u.ś.r. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazać należy, że pogląd ten jest prawidłowy. Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzega jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyraża stanowisko o konieczności uchylania decyzji bazujących na tej przesłance (por.m.in. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16).

Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej, i uznaje tym samym za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie w niniejszej sprawie.

Przyczyną ostatecznej odmowy przyznania świadczenia przez organ II instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze – było nie spełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest brak związku przyczynowego pomiędzy zapewnieniem przez skarżącą opieki niepełnosprawnemu mężowi a koniecznością nie podejmowania przez nią zatrudnienia, a także z powodu braku potrzeby stałej opieki skarżącej nad niepełnosprawnym mężem. Organ II instancji uznał także, że skarżąca zaprzestała aktywności zawodowej w 1993r., a niepełnosprawność jej męża powstała w 1995r. Od 1993r. skarżąca nie podejmowała zatrudnienia. W związku z powyższym zdaniem organu II instancji nie podejmowanie obecnie zatrudnienia nie jest związane z koniecznością sprawowania przez skarżącą opieki nad niepełnosprawnym mężem.

W ocenie Sądu, ocena organu II instancji co do braku bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki i niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Kwestą, która należy rozważyć w niniejszej sprawie, jest realizacja w odniesieniu do męża skarżącej R. D. przesłanki istnienia konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sama ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Te określenia z kolei wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Nie należy jednak rozumieć warunku "stałej" i "długoterminowej" opieki, jako wykonywanie opieki "bez przerwy" i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a długoterminowa w sensie rozciągłości w czasie, a więc musi to być opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest stopniem niepełnosprawności podopiecznego, a więc koniecznością wykonywania takich czynności, które warunkują jego egzystowanie w warunkach godności człowieka (zob. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r., III SA/Gd 482/20).

Z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wynika, że mąż skarżącej jest osobą zaliczoną do znacznego stopienia niepełnosprawności z powodu schorzeń określonych symbolem 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia). Orzeczenie zostało wydane do 31 sierpnia 2022r. Z przedłożonych szpitalnych kart informacyjnych wynika, że R. D. leczy się kardiologicznie z uwagi na przebyte zawały serca, jest po wszczepieniu kardiowertera-defibrylatora, po ablacjach z powodu komorowych zaburzeń rytmu serca, ma nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu 2 oraz poamiodaronową nadczynność tarczycy. Z oświadczenia skarżącej wynika, że jej mąż wymaga pomocy w toalecie, kąpaniu, czasem nawet przy ubieraniu się, przygotowuje posiłki. Skarżąca umawia wizyty lekarskie, jeździ na nie wraz z mężem, kupuje i podaje leki, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe, płaci rachunki. Należy przy tym zaznaczyć, że do 2019r. stopień niepełnosprawności R. D. był umiarkowany i, jak podaje skarżąca, do 2020r. jej mąż samodzielnie prowadził samochód.

Na wstępie należy stwierdzić, że samo orzeczenie o niepełnosprawności nie jest wystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Konieczne jest bowiem spełnienie kryterium "konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy". Czynności wykonywane przez skarżącą mają charakter zwykłych czynności, które nie wymagają szczególnego, długotrwałego zaangażowania ze strony opiekuna. Należy też podkreślić na kanwie niniejszej sprawy, że skarżąca mieszka razem ze swoim niepełnosprawnym mężem, a więc prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe. Wiele więc czynności, które wykonuje dla swojego podopiecznego wykonuje jednocześnie dla siebie, jak na przykład robienie zakupów, czy przygotowywanie posiłków.

W ocenie Sądu czynności podejmowane przez skarżącą nie wymagają także poświęcenia codziennie znacznej ilości czasu celem sprawowania opieki i niesienia pomocy swojemu mężowi, co uniemożliwiałoby jej podjęcie zatrudnienia. W zasadzie są to zwykłe czynności, jakie powinien wykonywać żona, który ma obowiązek alimentacyjny wobec swojego męża. Co więcej z akt sprawy wynika, że są jeszcze inne osoby oprócz skarżącej zobligowane do alimentacji, a więc 6-cioro dzieci skarżącej oraz jej niepełnosprawnego męża. Wprawdzie obowiązek alimentacyjny skarżącej wyprzedza obowiązek alimentacyjny ich dzieci, ale tym niemniej również one są zobligowane do niesienia pomocy swojemu ojcu. Co więcej jeden z ich synów zamieszkuje wspólnie ze skarżącą i jej mężem.

Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie za samo sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia z powodu sprawowania opieki.

Stąd trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że zakres sprawowanej opieki nad mężem nie uniemożliwia skarżącej w sposób zupełny, nawet w niewielkim wymiarze czasowym podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jak również, aby rezygnacja z aktywności zawodowej spowodowana była koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, bowiem że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane skarżącemu jeżeli sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest związane z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Zaprzestanie, bądź niepodejmowanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane potrzebą wykonywania opieki, które należy rozumieć jako wystąpienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją, bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki. O istnieniu wskazanego związku przyczynowo - skutkowego przesądza z kolei rzeczywisty zakres tej opieki oraz potrzeby osoby niepełnosprawnej, wynikające z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11). Opieka taka musi więc w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni" (wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 4023/18). W niniejszej sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego, gdyż sam zakres opieki nad R. D. nie pochłania takiej ilości dziennego czasu, aby skarżąca nie mogła podjąć zatrudnienia.

W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.