Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 99/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1, art. 37 ust. 1 i 2, art. 6 pkt 10 i 14
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 lipca 2016 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego I. oddala skargę w całości; II. przyznaje adwokatowi M. A. kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem B. W. (dalej: wnioskodawca, strona , skarżący ) z dnia 30 czerwca 2015 r. adresowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przyznanie zasiłku stałego.

Decyzją z dnia [...] października 2015r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na przepisy art. 8 ust. 1, 3, art. 9,art.17 ust.1 pkt 19 , art. 37, art. 106 ust.1, 3, 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 2015, poz. 163 z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U.2015, poz.1058) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta W., odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku stałego z powodu nie spełnienia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji organ pomocowy wskazał na poczynione w sprawie ustalenia , a mianowicie :

- wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, z orzeczeniem o niepełnosprawności na stałe,

- wnioskodawca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z panią D. K. ,która ponosi wszystkie koszty utrzymania ,

- jedynym źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne D. K. w wysokości 1896, 54 zł, a więc dochód przekracza kryteria dochodowe dla dwuosobowej rodziny , które wynosiły do września 2015r. kwotę 912, 00zł , a od 1 października 2015r. kwotę 1028, 00 zł ,

- strona i D. K. mieszkają w jednopokojowym mieszkaniu, strona wspólnie korzysta ze wszystkich urządzeń i sprzętów gospodarstwa domowego.

Według organu I instancji nie da się obiektywnie wyodrębnić gospodarstwa strony i pani K., mieszkanie i wszystkie znajdujące się w nim sprzęty służą do użytku obojga tych osób . Natomiast strona nie może prowadzić jednoosobowego gospodarstwa domowego , ponieważ nie posiada własnych środków na swoje utrzymanie. W związku z tym jako mało-wiarygodne ocenił organ wyjaśnienia strony prowadzące do wykazania ,że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Również jako budzące wątpliwości uznał organ oświadczenie pani K. ,wedle którego od lutego 2015r. wnioskodawca pozostaje na jej pełnym utrzymaniu , a ponoszone w związku z tym koszty stanowią formę pożyczki i wynoszą kwotę 500zł miesięcznie .

Wnioskodawca odwołał się od powyższej decyzji, podnosząc , że nie polega na prawdzie twierdzenie organu o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z panią D. K. Odwołujący przyznał ,że w jej mieszkaniu przebywa od chwili pożaru w jego mieszkaniu do czasu ukończenia jego remontu , skoro zaś mieszka razem z nią , to musi korzystać z tych samych mediów, pomieszczeń i sprzętów gospodarstwa domowego . Wywodził też ,że od lutego 2015 r. żyje tylko dzięki otrzymywanym od niej miesięcznym pożyczkom w kwocie 500 zł. , natomiast musiał zostać źle zrozumiany co do planowania przyszłości z panią K. i dalszego wspólnego zamieszkiwania . Na poparcie swoich twierdzeń wnioskodawca dołączył do odwołania :

- pisemne oświadczenie D. K. z dnia 21 listopada 2015 r., z którego wynika, że wnioskodawca zamieszkuje w jej mieszkaniu od czasu pożaru jego lokalu przy ulicy [...] oraz utrzymuje się z jej pomocy w postaci pożyczek po 500 zł miesięcznie i ponoszenia opłat za mieszkanie.

- sporządzony w dniu 5 czerwca 2015r. protokół stanu technicznego lokalu mieszkalnego przy ulicy [...] w W., z którego wynika, że w lokalu tynki ścian i sufitów odspajają się od podłoża, wymagają wymiany - skucie i położenie nowych, a ponadto drewniane podłogi są spróchniałe i powinny być wymienione na nowe deski lub wykonane w .nowych technologiach. Stan stolarki drzwiowej określono jako zły i wymagający wymiany tak samo stolarki okiennej.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015r . nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji i dokonaną przez ten organ oceną prawną tych ustaleń . W tym zakresie wskazał na to ,że :

- wnioskodawca jest w wieku [...] lat, nie osiąga dochodu, jest po udarze mózgu, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

- od grudnia 2012 r., tj. od pożaru budynku przy ulicy [...], w którym znajduje się zajmowany przez wnioskodawcę lokal nr [...], wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z panią D. K. w mieszkaniu znajdującym się przy ulicy [...],

- lokal mieszkalny należący do wnioskodawcy wymaga remontu, jednak lokalu ten nie został uszkodzony w wyniku pożaru,

- koszty utrzymania wnioskodawcy w całości ponosi pani D. K. z emerytury otrzymywanej w kwocie 1.577,52 zł netto , dokonuje ona zakupu wyżywienia, przygotowuje wspólnie spożywane posiłki oraz pożycza wnioskodawcy kwoty po ok. 500 zł miesięcznie,

- wnioskodawca wykonuje proste czynności dnia codziennego - zamiata, zmywa naczynia , strona i pani K. korzystają wspólnie z tych samych pomieszczeń, sprzętów gospodarstwa domowego, nie mają odrębnych liczników na media,

- do stycznia 2012 r. wnioskodawca partycypował w kosztach utrzymania mieszania, jednak z powodu utraty zasiłku stałego nie ma już na to środków,

- na czas spodziewanego remontu budynku przy ulicy [...] pani D. K. przeprowadzi się do mieszkania wnioskodawcy , lecz nie planuje wspólnej przyszłości z wnioskodawcą.

W uzasadnieniu prawnym decyzji organ II instancji przytoczył przepisy art. 2 ust. 1 , art. 3 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2015, poz. 163 ze zm.) . Wskazał ,że w art. 8 ust. 1 tej ustawy określono kryterium dochodowe osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy. I tak, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - z zastrzeżeniem przepisów art. 40, 41, 53a, 78 i 91 oraz przy uwzględnieniu przepisu § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058)

przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Kolegium przytoczyło również treść przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej , w myśl którego zasiłek stały przysługuje osobie samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, czyli niższy niż 634 zł. Z kolei zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Według organu w sprawie pozostaje poza sporem fakt niezdolności strony do pracy , co spowodowane jest jej stanem zdrowia. Natomiast spór pomiędzy wnioskodawcą a organem I instancji sprowadza się do oceny, czy wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarująca, czy też osobą w rodzinie. W zależności bowiem od wyniku ustalenia tego faktu dochód strony nie przekroczy bądź przekroczy kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku stałego. W tym zakresie organ odwołał się do przepisu art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej ,wedle którego osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z kolei osobą w rodzinie jest osoba wspólnie zamieszkująca i gospodarująca z osobami spokrewnionymi lub niespokrewnionymi, pozostającymi w faktycznym związku , co wynika z art. 6 pkt 14 wskazanej wyżej ustawy.

Jako trafne oceniło Kolegium ustalenia organu I instancji co do kwestii prowadzenia przez wnioskodawcę wspólnego gospodarstwa domowego razem z panią D. K. i związaną z tym konieczność ustalenia kryteriom dochodowego w odniesieniu do osoby pozostającej w rodzinie . Organ wskazał ,że pod pojęciem faktycznego związku, należy rozumieć codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Z kolei wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Wspólne gospodarowanie polega na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego, a także - jeżeli występuje w funkcjonalnym związku z tym gospodarstwem - gospodarstwa rolnego. Wspólnie gospodarować znaczy tyle, co wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe.

Jednocześnie organ II instancji powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne , podkreślił , że wspólne gospodarowanie nie oznacza wyłącznie przyczyniania się do funkcjonowania wspólnoty poprzez wykonywanie na jej rzecz jakichkolwiek czynności, czy współdecydowania o przeznaczeniu dochodu rodziny oraz wykonywania czynności związanych z codziennymi zajęciami. Istotną cechą wspólnego gospodarowania jest również pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy. Odnosząc te uwagi do okoliczności sprawy organ odwoławczy stwierdził, że niewątpliwie wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z niespokrewnioną z nim panią D. K. Źródłem-utrzymania obu tych osób jest emerytura pani K. w kwocie 1.577,52 zł, z której pokrywają koszty użytkowania zajmowanego wspólnie lokalu, tj. opłacają czynsz i dostawę mediów (energia elektryczna, woda itp.) zużywanych przez obojga mieszkańców - w lokalu nie dokonano ani rozdzielenia liczników mierzących zużycie mediów, ani ich koszty, nawet umownie, nie są dzielone proporcjonalnie. Z emerytury D. K. pokrywane są również koszty zakupu pożywienia, środków higienicznych i środków czystości dla obojga wspólnie zamieszkujących osób. Przy czym w okresie, w którym wnioskodawca uprawniony był do zasiłku stałego, z kwoty tego zasiłku pokrywał on część należności związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. Kolegium powołało się na zeznania D. K. i wnioskodawcy , z których wynika ,że wspólnie sprzątają mieszkanie, przy czym wnioskodawcę obciąża obowiązek zamiatania podłóg, zmywania naczyń i innych czynności dnia codziennego.

Powyższe okoliczności - w ocenie Kolegium - świadczą o konieczności potraktowania wnioskodawcy jako osoby w rodzinie, ponieważ wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z panią D. K., pozostając z nią w faktycznym związku. Związek ten ma na celu świadczenie wzajemnej pomocy, której celem jest z jednej strony świadczenie wzajemnej pomocy związanej ż trudną sytuacją życiową, ale także wspólne pokonywanie wyzwań dnia codziennego, co znacznie polepsza komfort życia. Z tej też przyczyny w celu nabycia prawa do zasiłku stałego wnioskodawca powinien spełnić kryterium dochodowe określone w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia i wynoszące 514 zł. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawcy wynosi 1.577,85 zł , co daje kwotę 788,92 zł na osobę w rodzinie. Dochód ten przewyższa ustawowe kryterium dochodowe, zatem żądane przez wnioskodawcę świadczenie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego nie może być przyznane.

Z kolei odnosząc się do zarzutu , że ani wnioskodawca, ani pani D. K. nie zmierzają wspólnie układać sobie przyszłego życia, Kolegium stwierdziło, że pozostawanie w związku faktycznym nie oznacza, iż związek ten musi cechować emocjonalna zażyłość, właściwa dla osób tworzących małżeństwo czy związek nieformalny - tzw. konkubinat. Dla zaistnienia "związku faktycznego" wystarczy, aby dane osoby codzienne współdziałały w celu lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania.

Według Kolegium w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ma znaczenia podnoszona przez wnioskodawcę i wskazywana przez panią D. K. okoliczność udzielania wnioskodawcy pożyczek w kwocie ok. 500 zł miesięcznie i z których to kwot miałby się utrzymywać wnioskodawca. W tym zakresie organ wskazał , że pani D. K. wyraźnie stwierdziła, iż w całości pokrywa koszty utrzymania (w tym wyżywienia) zarówno swojego jak i wnioskodawcy. A ponadto skoro pomiędzy wnioskodawcą a panią D. K. dochodzi do cyklicznego (comiesięcznego) zawierania umów pożyczki, to strony tej umowy - w celu jej wyegzekwowania - powinny dokładnie określić wysokość pożyczanych kwot. Jednak przez okres trwania postępowania (od 30 czerwca 2015 r. - dnia złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego) jedna i druga strona tych "umów" konsekwentnie twierdzi, że pożyczane kwoty wynoszą "około 500 zł" i z tej też przyczyny Kolegium nie dało wiary tym twierdzeniom .

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżący wniósł o jej uchylenie . Skarga oparta została na polemice z ustaleniem organów co do faktu prowadzenia przez niego wspólnego gospodarstwa z D. K. Skarżący wywodził ,że D. K. udzieliła mu schronienia na czas remontu , nie planując montażu dodatkowych liczników na media . Natomiast on żyje dzięki miesięcznym pożyczkom udzielnym mu przez panią K. w wysokości 500 zł . Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz prawa materialnego , a to art. 37 § 1 i art.106 ustawy o pomocy społecznej .Ponadto uzupełnił twierdzenia skargi , podając ,że od czerwca 2016r. skarżący nie zamieszkuje już z panią K. , lecz mieszka w swoim mieszkaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnioskując o jej oddalenie , podtrzymało dotychczasowe stanowisko wraz z uzasadniającą ją argumentacją, zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz.1647 ze zm. ). A zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2016r. poz.718 ) zwanej dalej p.p.s.a. . Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

Oceniając zatem wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził ,że nie jest ona obarczoną wadą , skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego , wydano ją bowiem po poprawnie przeprowadzonym postępowaniu i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów natury procesowej, tylko bowiem niewadliwie przeprowadzone postępowanie i prawidłowo ustalony stan faktyczny ma znaczenie dla poprawnego, zgodnego z obowiązującym stanem prawnym, rozpoznania sprawy i pozwala organowi na kreowanie lub znoszenie praw i obowiązków strony . Analizując w takim aspekcie wydane w sprawie orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby przeprowadzone w sprawie postępowanie obarczone było wadami wynikającymi z naruszenia zasad i przepisów tegoż postępowania , a w szczególności w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego oraz zasady zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd podkreślający kluczowe znaczenie zebrania w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art.77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a.. W myśl art. 7 k.p.a. statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 77 k.p.a. konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę - na organach administracyjnych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. To przede wszystkim na organie administracyjnym ciąży obowiązek określenia , jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego oraz przeprowadzenia z urzędu niezbędnych dowodów i rozpatrzenia materiału dowodowego w całości. W rozpatrywanej sprawie organy w toku prowadzonego postępowania spełniły wymogi wynikające z powołanych wyżej przepisów. Organy nie naruszyły bowiem obowiązku zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia i ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W badanej sprawie zgromadzono materiał dowodowy , pozwalający organowi na poczynienie istotnych – z punktu widzenia podstawy materialno-prawnej decyzji – ustaleń w sprawie u . Przy czym organ rozpatrując materiał dowodowy , nie pominął jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia ,że materiale dowodowym są takie braki lub luki, które uzasadniałyby konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Wobec tego prowadzone przez organy postępowanie wyjaśniające i ocena zgromadzonego materiału dowodowego ma walor kompletności i tym samym pod adresem organów orzekających w sprawie nie może być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. Zważywszy ,że organy wywiązały się też z obowiązku dołożenia staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia , a mianowicie jasno i należycie uzasadniły swoje stanowisko , a w szczególności dlaczego i jakiej podstawie przyjęły , że skarżący razem z D. K. wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe.

W ocenie Sądu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy obu instancji wyprowadziły merytorycznie uzasadnione i logiczne wnioski, będące wynikiem swobodnej oceny dowodów ( art.80 k.p.a.). Natomiast fakt , że strona nie zaakceptowała zasadności przesłanek faktycznych i prawnych , którymi kierowały się organy przy załatwianiu sprawy nie świadczy o naruszeniu przez nie przepisów postępowania . Nie wymaga się bowiem od organu osiągnięcia rezultatu , to znaczy przekonania strony ,że adresowana do niej decyzja jest słuszna i zgodna z prawem ( podobnie wyrok NSA z 29 czerwca 2010r. sygn. I OSK 124/10). Dlatego też - wbrew zarzutom skarżącego - organy obu instancji przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego . Tym bardziej ,że zarzut naruszenia przepisów postępowania nie został przez stronę w żaden sposób skonkretyzowany i poparty stosownymi argumentami, a Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w całokształcie jej okoliczności prawnych i faktycznych nie stwierdził, aby naruszała ona przepisy prawa procesowego w sposób rażący lub w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

Z kolei poddawszy kontroli materialną treści rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł również naruszenia prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. Wypada w tym miejscu przytoczyć przepis art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej ,wedle którego prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej"; osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie"; rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej - za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszając o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stosownie zaś do art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Natomiast zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały ustala się w wysokości: w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie: w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

W badanej sprawie osią sporu między stronami jest rozstrzygnięcie , czy dacie rozpoznawania przedmiotowego wniosku skarżący był osobą samotną , czy też tworzył z D. K. faktyczny związek osób jako element konstytuujący rodzinę w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Kwestia powyższa ma istotne znaczenie dla decyzji będącej przedmiotem sądowej kontroli. W zależności bowiem od wyniku ustalenia tego faktu dochód strony nie przekroczy , bądź przekroczy kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku stałego . Innymi słowy przyjęcie, że skarżący istotnie prowadził wraz z D. K. wspólne gospodarstwo domowe, a więc pozostaje z nią w rodzinie, w rozumieniu art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, powoduje, że uzyskiwany dochód przekracza kryterium, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 powołanej powyżej ustawy .

W tym miejscu przywołać należy ustawową definicję pojęcia "rodzina" na gruncie ustawy o pomocy społecznej , której art. 6 pkt 14 stanowi, że rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Natomiast według art. 6 pkt 10 tej ustawy, określenie "osoba samotnie gospodarująca" oznacza osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. W świetle legalnej definicji rodziny , o której mowa w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej , nasuwa się pytanie co należy rozumieć przez pojęcie faktycznego związku , do którego odwołuje się ustawodawca w tej definicji. Zagadnienie to było już przedmiotem analizy w orzecznictwie sądowo-administracyjnym . W ślad za wyrokiem NSA z dnia 28 listopada 2014r. I OSK 1326/13 powtórzyć należy ,że faktyczny związek, o jakim mowa w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, oznacza codzienne współdziałanie osób, zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania (zarobkowych). Wspólne zamieszkiwanie jest więc przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega on zaś na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Jak wyjaśnia się w orzecznictwie sądów administracyjnych wspólne gospodarowanie opiera się bowiem na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1536/12). Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego mogą więc być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 801/13 ) . Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2015r. sygn. akt IVSA/Wr 626/14 " na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych".

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje stanowisko organów obu instancji , wedle którego istotną cechą wspólnego gospodarowania jest m.in. pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą się wspólnie zamieszkuje. Brak własnych środków utrzymania danej osoby należy więc uznać za okoliczność przesądzającą o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego (podobnie wyrok NSA z 5 września 2013 r. sygn. akt I OSK 2835/12). Cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2014 r. I OSK 801/13).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie . Okoliczności, o których mowa powyżej zostały stwierdzone przez organy orzekające w relacji zachodzącej między skarżącym a D. K. Z przesłuchania strony w dniu 30 czerwca 2015r. wynika ,że " od 5-ciu miesięcy jest na utrzymaniu pani D. K.". Z kolei będąc przesłuchiwanym w dniu 16 lipca 2015r. skarżący przyznał ,ze " wspólnie gospodaruje z p. D. K. od 2010 r." Natomiast przesłuchana w charakterze świadka D. K. potwierdziła ,że ponosi wszelkie koszty utrzymania jej i skarżącego oraz mieszkania . Świadek ten przyznał również ,że " Ta sytuacja ma miejsce od lutego 2015r. , ponieważ do stycznia 2015r. pobierał zasiłek stały i dokładał się do rachunków 100 zł i kupował żywność oraz środki chemiczne , higieniczne." Oceniając zatem - na podstawie powyższych zeznań strony i świadka D. K. - stan faktyczny sprawy Sąd zaakceptował ustalenie organów obu instancji co do tego, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z D. K. , z którą wspólnie zamieszkuje. Wnioskowanie w tym zakresie oparte zostało na analizie całokształtu okoliczności dotyczących stanu majątkowego, warunków życia oraz wspólnego zamieszkiwania skarżącego z panią K. , a także ich wzajemnych relacji. Należy więc przyjąć, że przy deklarowanym żadnym dochodzie skarżącego , pomiędzy nim , a D. K. dochodziło do wzajemnej ścisłej współpracy w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, gdyż w istocie skarżący pozostawał na całkowitym utrzymaniu D. K.

Nie można bowiem uznać za osobę samotnie gospodarującą w rozumieniu art.6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej , a więc prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe osoby , która mieszka wspólnie z drugą osobą i pozostaje na jej utrzymaniu , gdyż nie ma ona własnego dochodu . W takiej sytuacji uznać należy ,że z osobą , która ją utrzymuje razem gospodaruje i tworzy rodzinę , o której mowa w art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej . Na użytek regulacji , jaką stanowi ustawa o pomocy społecznej o tym , czy dana osoba jest osoba pozostającą w rodzinie nie decyduje jej stan cywilny , ale stan faktyczny dotyczący sposobu funkcjonowania tej osoby w konkretnym gospodarstwie w okresie , w którym domaga się świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego .

W ocenie Sądu oświadczenie skarżącego w niniejszym postępowaniu zaprzeczające prowadzeniu wspólnie z D. K. gospodarstwa domowego jest podyktowane potrzebą wynikającą z niniejszego postępowania i sporządzone na jego użytek . Bez znaczenia natomiast dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje podniesiony na rozprawie argument o niezamieszkiwaniu skarżącego z D. K. od czerwca 2016r. , albowiem powyższa okoliczność nie miała miejsca w dacie rozpoznawania sprawy przez organy orzekające w sprawie.

Ma również rację organ odwoławczy , kiedy wywodzi , że pozostawanie w związku faktycznym nie oznacza, iż związek ten musi cechować emocjonalna zażyłość, właściwa dla osób tworzących małżeństwo czy związek nieformalny - tzw. konkubinat. Dla zaistnienia "związku faktycznego" wystarczy, aby dane osoby codzienne współdziałały w celu lepszego zaspokojenia ich potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, żywnościowych i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło utrzymania. Trafnie również organ II instancji odwołał się do celu unormowań zawartych w ustawie o pomocy społecznej. Rolą tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w trudnych sytuacjach życiowych, jeżeli we własnym zakresie i przy wykorzystaniu własnych możliwości osoby te lub rodziny nie są w stanie swych problemów przezwyciężyć, a bezzwrotne świadczenia pieniężne udzielane są tyko wówczas, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium ustawowego. W realiach analizowanej sprawy powyższa ustawowa przesłanka nie została spełniona .

Stwierdzenie powyższego oznacza ,że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.