Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2786/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2187
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 145 par. 1 pkt 1 ppsa, art. 134 par 1 ppsa
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 kpa
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , Sędzia WSA Monika Kramek, Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Protokolant ref. stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] września 2018 r., znak: [...], po rozpoznaniu wniosku E. K., zwanej dalej "skarżącą", o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2018 r., znak: [...], którą odmówił wykreślenia z rejestru zabytków części parku pałacowego mieszczącego się na działce nr ewid. [...] wraz z budynkiem pałacu w D. w gminie P., Województwo [...].

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. Decyzją z [...] lutego 1977 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] wpisał do rejestru zabytków park pałacowy w D., gm. P., położony w północnej części wsi przy szosie [...], zajmujący - wraz z aleją kasztanowców prowadzącą do pałacu - teren o powierzchni ok. 2 ha. W uzasadnieniu wskazano, że park został założony w pierwszej połowie XIX w., rozszerzony w końcu XIX w. i posiada cechy stylu krajobrazowego. W skład kompozycji parkowej wchodzą pojedyncze drzewa wolnostojące przechodzące w skupiny, a ponadto aleja na osi pałacu i dwie duże polany widokowe otoczone są ścianą drzew.

3. Wnioskiem z [...] września 2017 r. skarżąca wniosła o skreślenie z rejestru zabytków działki nr ewid. [...] wraz z budynkiem pałacu w D. w gminie P. Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała, że zabytek wpisany do rejestru uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. W związku z tym występuje podstawa do wykreślenia zabytku z rejestru zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2187 ze zm.), dalej "u.o.z.o.z.". Jednocześnie zabytek jest regularnie niszczony i okradany przez okolicznych mieszkańców, w związku z tym jego dalsze zachowywanie nie znajduje uzasadnienia.

Skarżąca pokreśliła, że obecnie z uwagi na stan zdrowia musiała zrezygnować z planów związanych z nieruchomością w D., a sprzedaż nieruchomości wymaga faktycznie skreślenia jej z rejestru zabytków.

4. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dalej "Minister", decyzją z [...] maja 2018 r. odmówił skreślenia z rejestru zabytków części parku pałacowego w D., tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] zabudowanej budynkiem pałacu w D., wpisanej do tego rejestru decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] lutego 1977 r.

Minister działając jako organ pierwszej instancji wydał powyższą decyzję na podstawie art. 13 ust. l, 2, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 u.o.z.o.z. oraz art. 18 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a.").

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że otrzymał od [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków informacje o dokładnych granicach ochrony konserwatorskiej w oparciu o ww. decyzję, a także dokumentację parku i odpowiedź na pytanie, czy pałac położony na terenie ww. parku jest wpisany do rejestru zabytków. Organ podkreślił, że pałac nie został indywidualnie wpisany do rejestru zabytków, jest jednak ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ konserwatorski wskazał również, że obecnie wpis do rejestru zabytków obejmuje działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...] (część), [...] (część), [...] (część), [...] (część) oraz [...] (część) obręb D.

Minister zwrócił się także do Narodowego Instytutu Dziedzictwa z prośbą o wydanie specjalistycznej opinii w sprawie zasadności wniosku o skreślenie z rejestru zabytków ww. nieruchomości.

Na podstawie opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddziału Terenowego w [...], dalej "NID", przekazanej Ministrowi wraz z pismem z 3 kwietnia 2018 r. oraz pozostałych dokumentów, ustalono, że cały zespół pałacowo-parkowy w D. jest przykładem dobrze zachowanej pod względem kompozycyjnym niedużej [...] siedziby ziemiańskiej z trzeciej ćwierci XIX wieku, charakteryzującej się znacznymi walorami historycznymi i estetycznymi. Oględziny dokonane przez NIB w dniu 13 lutego 2018 r. wykazały, że teren działki nr ewid. [...] obejmuje oprócz zabytkowego parku również budynek zabytkowego pałacu, częściowo zrujnowany. W architekturze pałacu dobrze czytelne są poszczególne historyczne fazy rozbudowy siedziby. Obecną postać pałac uzyskał prawdopodobnie w latach 20. XX w. Obiekt ten jest ciekawym przykładem przywiązania części szlachty do form tradycyjnych i niechęci do nowej stylistyki modernizmu. Zespół pałacowo-parkowy stanowi cenny zabytek dokumentujący dawną strukturę społeczną, panującą na terenach wiejskich [...], sposób życia jak również poglądy estetyczne dawnego ziemiaństwa. Charakteryzuje się dużymi walorami krajobrazowymi w monotonnym krajobrazie województwa [...].

W ocenie NID nie zachodzą okoliczności określone w art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z., pozwalające na skreślenie z rejestru zabytków części parku pałacowego w D., tj. działki nr ewid. [...] wraz z budynkiem pałacu. Minister wskazał też, że mimo złego stanu technicznego pałacu, stopień zachowania oryginalnej substancji zabytkowej jest duży i należy wobec niego podejmować działania o charakterze konserwatorskim i restauratorskim. Jednocześnie należy podkreślić, że skala zniszczenia materiału budowlanego nie przesądza o zupełnej utracie walorów zabytkowych pałacu. Budynek ten zachował wartości artystyczne i naukowe, m.in. formę i detale architektoniczne. Cechy zabytkowego budynku dokumentują jego historię, pozwalają na datowanie jego powstania oraz późniejszych przekształceń, a także dokonanie stosunkowo szczegółowej atrybucji względem określonego stylu i kontekstu kulturowego, z którego wywodzi się ta budowla, przesądzając jednocześnie o jego znaczeniu dla rozpoznania dziejów miejscowości.

5. Pismem z 26 czerwca 2018 r. skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z [...] maja 2018 r. Uzasadniając swój wniosek skarżąca podkreśliła, że nie jest w stanie ochronić zabytku przed dalszą dewastacją i rozkradaniem murów, ponieważ nie posiada zasobów finansowych, a z uwagi na ograniczenie możliwości poruszania się, nie jest w stanie nawet dojechać do zabytku.

6. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] września 2018 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2018 r.

Minister działając jako organ odwoławczy wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 2, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 u.o.z.o.z. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w: zw. z art. 127 § 3 k.p.a.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że działka nr [...] stanowi element założenia pałacowo-parkowego z lat 50-60. XIX w. o charakterze krajobrazowym z nieregularnym układem ścieżek. Park w D., z zachowaną ruiną budynku pałacu, jest nośnikiem wartości historycznych. Również park, wraz z zachowanym starodrzewem, stanowi ciekawy element w krajobrazie miejscowości. Istotnym źródłem wartości tego obiektu jest integralność założenia pałacowo-parkowego, obejmującego relikty budynku, główną część parkową, zajmującą obszar działki nr [...] i aleję dojazdową usytuowaną na działkach nr [...], [...], [...], [...].

Z porównania treści decyzji o wpisie parku w D. do rejestru zabytków i szkicu tego parku zawartego w ewidencji parkowej z ustaleniami dotyczącymi aktualnego stanu zachowania poczynionymi przez Narodowy Instytut Dziedzictwa wynika, że zachowany został układ kompozycyjny parku z usytuowanym centralnie budynku pałacu (w stanie ruiny), z czytelną polaną parkową po stronie północnej pałacu oraz reprezentacyjną aleją kasztanowcową od strony południowej. Na terenie działki nr [...] zachowało się też wiele historycznych drzew. Nośnikiem wartości zabytkowych jest więc park w D. jako całość w historycznych granicach.

Odnosząc się do podnoszącej przez skarżącą kwestii niszczenia coraz większej części substancji budynku pałacu podkreślić należy, że mimo niezaprzeczalnych walorów pałacu i zasadności zapewnienia mu ochrony, przedmiotem ochrony wymienionym w decyzji o wpisie do rejestru zabytków jest park pałacowy w D. wraz z aleją kasztanowców prowadzącą do pałacu. Pogarszający się stan zachowania budynku, wokół którego zorganizowana jest kompozycja parkowa, nie przesądza o utracie wartości zabytkowej założenia zieleni.

Nawiązując do trudności ekonomicznych i sytuacji zdrowotnej skarżącej, organ wyjaśnił, że aspekt ekonomiczny utrzymania zabytku w dobrostanie dziedzictwa narodowego nie może być decydujący w toku postępowania w sprawie skreślenia takiego obiektu z rejestru zabytków. Stosownie do treści art. 4 u.o.z.o.z., organ administracji publicznej obowiązany jest podjąć wszelkie kroki prawne w celu zachowania zabytku w zasobie dziedzictwa narodowego. Nie można zatem rozpatrywać sprawy w sposób, który w konsekwencji prowadziłby do całkowitego zniszczenia lub rozbiórki obiektu. Stoi to bowiem w sprzeczności z interesem społecznym, wynikającym z konstytucyjnych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej wobec przyszłych pokoleń (treść preambuły oraz art. 5 Konstytucji RP).

7. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca pismem z 31 października 2018 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo oraz normy współżycia społecznego, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca powtórzyła argumentację przytoczoną zarówno we wniosku o skreślenie z rejestru zabytków z 12 września 2017 r., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 26 czerwca 2018 r.

8. Odpowiadając w dniu [...] listopada 2018 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały wskazane w jej uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

9. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma dokonać kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że niewątpliwie doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 k.p.a. Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu.

Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

10. Sąd oddalił skargę, ponieważ uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] maja 2018 r., są prawidłowe, tzn. wydane zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz znajdują pełne uzasadnienie w przepisach prawa materialnego. Ponadto, uwzględniając okoliczności faktyczne sprawy zaskarżoną decyzję należy uznać za zasadną.

Sąd zobowiązany jest przy tym podkreślić, że stanowiska organu konserwatorskiego nie uznaje, jak pisze skarżąca – za wynikające z bezduszności lub niesprawiedliwości. Zgodnie o obowiązującym prawem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego był nie tylko upoważniony do podjęcia zaskarżonej decyzji, ale był do tego zobowiązany.

11. Dla oceny zgodności z prawem i zasadności zaskarżonej decyzji kluczowe znaczenie ma art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepis ten stanowi, że zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Należy przy tym podkreślić, że wskazany art. art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z. jest przepisem imperatywnym: po spełnieniu warunków przewidzianych w przepisie zabytek "zostaje skreślony z rejestru", a nie: "organ może skreślić z rejestru". Nie jest to więc kompetencja fakultatywna, lecz wyznaczenie obowiązku prawnego, skreślenia z rejestru zabytków obiektu, który utracił wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Druga przesłanka skreślenia z rejestru zabytków wskazana w powołanym przepisie, tj. "wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych" nie znajduje potwierdzenia w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.

W orzecznictwie podkreśla się, że dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest stwierdzenie istnienia bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy faktem częściowego lub całkowitego zniszczenia obiektu wpisanego do rejestru a utratą przez ten obiekt ww. wartości. Zaznacza się też, że nie każde zniszczenie zabytku może doprowadzić do skreślenia tego zabytku z rejestru zabytków, a jedynie takie, z którym wiąże się dla tego obiektu całkowita, trwała i nieodwracalna utrata wartości zabytkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 896/16). Zważyć przy tym trzeba, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przedmiotem ochrony i opieki pozostają zabytki (w tym nieruchome) niezależnie od stanu swojego zachowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 182/13, ten ostatni przepis "(...) ma charakter ogólny i podlega zastosowaniu przy wykładni art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dopóki zatem stopień zniszczenie obiektu zabytkowego nie osiągnie takiego rozmiaru, który nakazuje uznać, że obiekt ten nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, albowiem nie da się go zachować, dopóty zabytek nie może zostać skreślony z rejestru zabytków." I dalej, w tym samym wyroku NSA dostrzegł, że "w tym kontekście jedynie techniczna możliwość zachowania obiektu zabytkowego w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych ma charakter decydujący w sprawie skreślenia zabytku z rejestru zabytków" (patrz też: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 689/18).

Wskazany przepis trudno uznać za regulację przypadkową lub pozwalającą na dowolną wykładnię. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 5 Konstytucji RP jednym z podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Konkretyzację tego unormowania stanowi właśnie ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z.). Wskazane trzy wartości, o których mowa w art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z. są również wskazane we wprowadzających przepisach ustawy, a dodatkowo znajdują swoje uzasadnienie konstytucyjne.

Z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego zabytku (art. 9 ust. 2 ww. ustawy) (patrz też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 lipca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2560/17).

12. W świetle wskazanych wyżej zasad Sąd musiał więc ocenić, czy organ konserwatorski właściwy w sprawie miał podstawy uznać, że w przypadku wpisanego do rejestru zabytków zespołu parkowo-pałacowego w D. nie nastąpiła i nie stała się nieodwracalna utrata wartości prawnie chronionych. Nawet bowiem istotne zmniejszenie się tych wartości, nawet istotne zniszczenie obiektu budowlanego nie musi powodować i zwykle nie powoduje ziszczenia się ustawowej przesłanki utraty wartości.

Otóż z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika jednoznacznie, że wpisany do rejestru zabytków park w D. obejmujący również znajdujący się bardzo złym stanie technicznym pałac wciąż zachowuje wartości historyczne, artystyczne i naukowe. Wskazuje to uzyskana przez Ministra opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa, wyspecjalizowanej instytucji eksperckiej przygotowującej na zlecenie organów konserwatorskich opinie naukowe oceniające stan obiektów zabytkowych oraz przede wszystkim zachowanie przez nie ustawowych trzech kluczowych wartości. Z opinii NID znajdującej się w aktach sprawy (k. 58-64 akt adm.) wynika jednoznacznie, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające skreślenie przedmiotowego obiektu zabytkowego z rejestru zabytków na podstawie art. 13 ust. 1 u.o.z.o.z.

W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego należało uznać za w pełni zgodną z przepisami materialnoprawnym właściwymi w sprawie. Wskazanie na ww. opinię NID podkreśla również, że decyzja organu konserwatorskiego została w pewnym zakresie wydana w warunkach swobodnego uznania (władzy dyskrecjonalnej), ale nie władzy o charakterze arbitralnym. Organ rozstrzygając w przedmiocie wniosku skarżącej za podstawy faktyczne swej decyzji przyjął właśnie analizę naukową historyków sztuki, architektów i znawców założeń parkowych.

13. Sąd rozpatrujący sprawę ze skargi skarżącej zobowiązany jest również odnieść się do argumentów, które wykraczają poza bezpośrednio stosowane przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Otóż ani Sąd, ani wcześniej organ nie pomijały, ani nie lekceważyły bardzo trudnej sytuacji, w której się znalazła skarżąca nie ze swojej winy, najprawdopodobniej. Jednak w sprawie wniosku o wykreślenie zabytku nieruchomego z rejestru zabytków okoliczności te nie mogły być wzięte pod uwagę przez organ konserwatorski z takim skutkiem, aby wyrazić zgodę na żądanie skarżacej. Organ konserwatorski jest przede wszystkim odpowiedzialny za to, aby zabytki były chronione i powinien wykonywać swój obowiązek tak długo jak to jest możliwe. W tym zakresie interes społeczny, wskazany zresztą wprost w powoływanym już wcześniej art. 3 pkt 1 u.o.z.o.z. musi przeważyć nad racjami właściciela zabytku. Należy bowiem przypomnieć, że zgodnie z art. 5 pkt 2, 3 i 4 u.o.z.o.z. opieka nad zabytkiem, zwłaszcza w zakresie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości, jest właśnie obowiązkiem właściciela zabytku.

Nie można przy tym uznawać za naruszenia prawa, lub choćby zasad sprawiedliwości pouczeń formułowanych przez organ w wydanych decyzjach lub w pismach wysyłanych w toku postepowania o karach pieniężnych grożących za zaniedbanie obowiązków właściciela zabytku. Skarżąca jest niemal oburzona faktem, że organ zamiast wykazać się zrozumieniem wspomina o konsekwencjach niewykonania obowiązków przewidzianych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Zdaniem Sądu, nie jest to bezprawne, ani niestosowne. We współczesnym prawie publicznym przyjmuje się, że w imię jawności prawa i jego przewidywalności organy administracji maja obowiązek pouczać adresatów prawa o ciążących na nich obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach. Gdy skarżąca nabywała obiekt zabytkowy, był on już przedmiotem wpisu do rejestru zabytków i skarżąca o tym świetnie wiedziała. Radykalne pogorszenie stanu zdrowia skarżącej i jej sytuacji ekonomicznej nie mogą mieć wpływu na wykonywanie kompetencji prawnych przez organy konserwatorskie.

Wskazanego obowiązku skarżącej jako właścicielki zabytku nie zmienia okoliczność ekonomiczna, tj. fakt, że potencjalni nabywcy całego zabytku są zainteresowani wykreśleniem z rejestru zabytków, aby mieć swobodę zagospodarowania zabytkowego założenia parkowo-pałacowego. Takich argumentów organ konserwatorski nie tylko nie miał obowiązku wziąć pod uwagę, ale działając w sposób legalny nie miał prawa. Racje ekonomiczne, w tym kwestia ceny przy ewentualnej sprzedaży zabytku muszą być pozostawione do rozstrzygnięcia wyłącznie właścicielce zabytku.

14. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.