Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1633/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 § 1, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 61, art. 104 ust. 1 i3
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA del. Marian Wolanin (spr.) Protokolant st. inspektor sądowy B. D. po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 887/13 w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty do zwrotu z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 887/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2013 r., Nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty do zwrotu z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Kierownik Działu Pomocy Instytucjonalnej w MOPS, działając z upoważnienia Prezydenta [...], decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...], ustalił kwotę [...] zł do zwrotu przez skarżącego "tytułem zwrotu zaległej opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej we [...] przy ul. [...] w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2011 r." (pkt 1 rozstrzygnięcia). W punkcie drugim rozstrzygnięcia określono termin zwrotu przez skarżącego kwoty [...] zł oraz rachunek podmiotu, któremu należy ją zwrócić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...], stwierdziło nieważność powyższej decyzji jako wydanej przed zastępczym wniesieniem kwoty [...] zł za skarżącego przez Gminę [...], z rażącym naruszeniem art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182). Następnie organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...], ustalił kwotę [...] zł do zwrotu przez skarżącego "tytułem zwrotu zaległej opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej we [...] przy ul. [...] w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2011 r." (pkt 1 rozstrzygnięcia). W punkcie drugim rozstrzygnięcia określono termin zwrotu tej kwoty oraz rachunek podmiotu, któremu należy ją zwrócić.

Utrzymując w mocy decyzje organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] stwierdziło, że w myśl art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 ustawy). W art. 61 ust. 1 ustawy określone zostały zaś osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi, w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie. Stosownie natomiast do art. 61 ust. 3 ustawy, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. W sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może zatem egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy. Niedopuszczalną jest droga sądowa w sprawie o zwrot wydatków poniesionych zastępczo przez gminę w przypadku niewywiązywania się z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2009 r. III CZP 77/09, Biuletyn SN 2009, Nr 10/11). W decyzji wydanej na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy ustala się wysokość należności podlegającej zwrotowi (opłat wniesionych zastępczo przez gminę) oraz termin jej zwrotu. Wydanie decyzji - na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy - jest możliwe dopiero w przypadku zastępczego wniesienia opłat przez gminę. Decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. wydano po zastępczym wniesieniu tej kwoty przez Gminę [...]. Kierownik Działu Pomocy Instytucjonalnej w MOPS - w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r., Nr [...] wskazał, że: "w dniu [...]/02/2012r. wniosek dotacyjny na kwotę [...]zł (1/12 planu + [...] zł zaległość za skarżącego) został przekazany tytułem wypłaty do Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego [...] z transzą za miesiąc luty i kwotą zaległości. E. przekazało, że w dniu [...] lutego 2012 r. wpłynęła na konto [...] kwota zaległości za skarżącego". Zastępcze wniesienie kwoty przez Gminę [...] nastąpiło na skutek pisma Dyrektora ds. Organizacji i Zarządzania w E., przy którym działa dom pomocy społecznej, w którym umieszczony jest skarżący. W piśmie tym wskazano, m.in.: "od lipca 2009 r. r. wpłaty skarżącego nie są zgodne z decyzjami z MOPS. Są za niskie, do dnia [...] listopada 2011 r. zaległość w opłatach skarżącego wyniosła już [...] zł". Wysokość opłaty za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "[...]" przy E. - w okresie od [...] lipca 2009 r. do [...] listopada 2011 r. - została ustalona decyzjami, które są ostateczne lub prawomocne. Poza rozstrzygnięciem Kolegium wskazało na złożenie przez skarżącego podania z dnia [...] września 2013 r., które dotyczy zwrotu pobranej "zaległości, w kwocie [...] zł". W przypadku, gdy organ I instancji nie ustosunkował się jeszcze do jego treści winien to uczynić w stosownej formie.

W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący stwierdził, że w obu decyzjach nie podano podstaw prawnych uznania za dochód kwoty [...] zł, którą uzyskał za sprzedane mieszkanie oraz kwoty dodatku za represje wojenne i mimo to włączono je bezprawnie do wyliczeń wysokości opłat za pobyt w dps znacznie je zawyżając. Naruszono tym art. 107 § 1 kpa. Wniósł o unieważnienie obu decyzji. Skarżący opisał jak wszedł w posiadanie mieszkania budowanego przez Spółdzielnię "[...]" we [...], zakwestionował twierdzenie MOPS, że kwota [...] zł, uzyskana ze sprzedaży mieszkania stanowi dochód. Uzasadnił to treścią art. 61 ust. 1 i art. 2 oraz art. 8 ust. 11 ustawy. Z przepisów tych wynika, że:

- jest osobą wnoszącą pełne opłaty za pobyt w dps z własnych dochodów (emerytura zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy),

- nie jest osobą samotnie gospodarującą,

- nie podlega żadnym kryterium dochodowym,

- żadnej umowy w trybie art. 103 ust. 2, nie zawierał i nie podpisał,

- art. 8 ust. 11 nie dotyczy mieszkańca dps, wnoszącego opłaty z własnych dochodów lecz dotyczy wyłącznie osób w rodzinie mieszkańca dps, nie posiadającego własnych dochodów i za którego opłaty wnoszą osoby w rodzinie, o wysokości zależnej od kryterium dochodowego osób rodziny i od treści umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2.

Skarżący podniósł, że: "przyjęcie tego przepisu do uzasadnienia, że kwota [...] zł, uzyskana ze sprzedaży mieszkania jest dochodem, uznaje za świadome oszustwo lub rażącą niekompetencję autorów decyzji MOPS. Dziwne jest też to, że MOPS, przyjmuje kwotę [...] zł ze sprzedaży mieszkania, jako "dochód", pomija, że taka kwota istnieje na akcie notarialnym spisanym w dniu [...] kwietnia 2009 r. w sprawie sprzedaży mieszkania. Znaczy to, że Urząd Skarbowy nie pobierze żadnego podatku od tej kwoty, czyli nie uznaje tej kwoty za "dochód", lecz za ekwiwalent (niepełny) za stracone mieszkanie. Tak postanawia ustawa o dochodach, uchwalona przez Sejm RP. Taką informację skarżący otrzymał od notariusza, podczas podpisywania aktu notarialnego, który jest zobowiązany do zgłaszania Urzędowi Skarbowemu o każdej transakcji dotyczącej kupna i sprzedaży mieszkania. Jeśli MOPS będzie nadal uparcie podtrzymywał, że kwota [...] zł otrzymana w tym dniu za sprzedane mieszkanie, jest "dochodem", to domaga się by przedstawił konkretny przepis z ustawy o dochodach, potwierdzający ich stanowisko. (...) Podobny problem istnieje w przypadku uznania za "dochód" dodatku za represje wojenne. O/ZUS we [...] wypłaca ten dodatek w pełnej wysokości wraz z emeryturą bez żadnych potrąceń, bo tak wymaga tego art. 141 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z dnia 17 grudnia 1998 r. ze zm. 2004 r. (...) Poza tym, trzeba nie mieć poczucia zwykłego ludzkiego wstydu, by ten dodatek, będący mizerną rekompensatą za 26 miesięcy niewolniczej pracy w nieludzkich warunkach bytu, uznać bezprawnie za "dochód" i potrącić z niego 70 % jego wartości. Jeśli chcemy by Polska była Krajem Cywilizowanym i Praworządnym i żeby nie występowało zjawisko "Państwo w Państwie", to ten, podany wyżej przepis, zatwierdzony przez Sejm RP musi obowiązywać we wszystkich dziedzinach administracji i we wszystkich instytucjach RP (...)."

Oddalając skargę H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2013 r., Nr [...] , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że E., pismem z dnia [...] grudnia 2011 r., zwróciło się do MOPS we [...] o interwencję wskazując, że przebywający w jego Domu Pomocy Społecznej "[...]" od [...] marca 2009 r., skarżący nie reguluje od lipca 2009 r. należności, nakładanych nań decyzjami MOPS, w pełnym wymiarze. W związku z tym do dnia [...] listopada 2011 r. zaległość w opłatach skarżącego wynosiła już [...] zł. Na wezwanie do zapłaty z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący odpowiedział, że nie zapłaci brakującej kwoty, ponieważ roszczenia Centrum są bezpodstawne. Pismem z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...], Dział Pomocy Instytucjonalnej MOPS zwrócił się do Działu Księgowości MOPS o wszczęcie postępowania egzekucyjnego i dochodzenie powyższej kwoty. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...], MOPS poinformował wskazane wyżej Centrum, że zaległość skarżącego została uregulowana przez Gminę [...] lutowym wnioskiem dotacyjnym w łącznej wysokości [...] zł ([...]/ 1/2 planu) + [...] zł zaległość skarżącego, wynikająca z pisma z dnia [...] grudnia 2011 r. O wpływie dotacji na konto Centrum w dniu [...] lutego 2012 r., zawierającej zaległość skarżącego w kwocie [...] zł, MOPS został powiadomiony pismem Centrum z dnia [...] lutego 2013 r., L.dz. [...].

W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy trafnie uznał, że wyegzekwowanie zwrotu uiszczonej przez Gminę kwoty za skarżącego może nastąpić na drodze administracyjnej po uprzednim wydaniu decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 ustawy jest jednak uwarunkowane wcześniejszym zastępczym wniesieniem opłat przez gminę. Ten warunek w sprawie został spełniony, co wynika z pisma MOPS z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...].

W toku postępowania administracyjnego, a także sądowego skarżący przeczył by zalegał z opłatami za pobyt w domu pomocy społecznej jednakże do akt sprawy dołączono "zapisy na koncie rozrachunki". Przedstawiają one miesiąc po miesiącu jakie kwoty skarżący powinien uiszczać, a jakie uiszczał od marca 2009 r. do listopada 2011 r. z tytułu pobytu w domu pomocy społecznej. Z "zapisów" tych wynika, że kwoty "naliczeń" i "wpłat" różnią się – kwoty wpłat są niższe od kwot naliczonych. Kwoty naliczone opierają się na decyzjach ustalających opłaty, wydanych przez MOPS w dniach: [...] marca 2009 r., [...] kwietnia 2009 r., [...] maja 2009 r., [...] października 2009 r., [...] maja 2010 r. i [...] maja 2011 r. Organ odwoławczy stwierdził, że stały się one decyzjami ostatecznymi. Główny księgowy domu, w którym przebywa skarżący, we wspomnianych "Zapisach" wskazał, że różnica między "należnościami" i "wpłatami" wynosi [...] zł. Zasadności tego wyliczenia skarżący nie zakwestionował. Podnosił wprawdzie, że ustalając wysokość opłat źle ustalono jego dochód, bowiem wliczono weń to, co uzyskał ze sprzedaży mieszkania, a nadto dodatki "za represje wojenne", ale zarzuty te nie mogły być rozpatrywane w tej konkretnie sprawie. Jej przedmiotem nie jest bowiem ustalenie wysokości opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej, ale zwrot wydatków poniesionych przez Gminę [...] w związku z opisanym zaniechaniem skarżącego.

Kwestię wliczenia środków ze sprzedaży mieszkania do dochodu rozważał Sąd w wyroku z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 112/10, oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1507/10. Sąd I instancji rozpatrywał wówczas skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...], w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Decyzja ta natomiast utrzymała w mocy decyzję MOPS z dnia [...] października 2009 r., nr [...], zmieniającą decyzję z dnia [...] marca 2009 r. przez ustalenie od dnia [...] maja 2009 r. do dnia [...] kwietnia 2010 r. opłaty za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej "[...]" we [...]. W orzeczeniach tych sądy administracyjne nie zakwestionowały praktyki wliczania środków ze sprzedaży mieszkania do dochodu.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 887/13, H. P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) - dalej ppsa, w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 kpa, polegające na tym, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] września 2013 r. jak i decyzji poprzedzającej, Sąd nie dostrzegł naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa materialnego, tj. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 kpa,

- art.134 § 1 ppsa, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd, że przedmiotem sprawy jest zwrot wydatków poniesionych przez Gminę [...], podczas gdy w istocie przedmiotem sprawy jest ustalenie kwoty do zwrotu z tytułu pobytu w Domu Pomocy Społecznej [...], w tym ustalenie zasadności i prawidłowości wyliczonej kwoty, co spowodowało przeprowadzenie przez Sąd kontroli zaskarżonej decyzji jedynie w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono dotychczasowy tok postępowania i wskazano, że organy wydające zaskarżone decyzje działały wbrew prawu, dokonując błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, w oparu o które to przepisy, została po pierwsze uznana za dochód kwota [...] złotych, którą skarżący otrzymał z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego jak i uznanie, iż za dochód winien być poczytany dodatek za represje wojenne. W sprawie H. P., a dokładniej w sprawie prawidłowego naliczania koszów pobytu w Domu Pomocy Społecznej wypowiedział się Sąd Najwyższy, który w wyroku z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II BU 3/11, wskazuje: "w konsekwencji jako granicę odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej (70%) należy wskazać kwotę 1692,80 zł netto, a nie 1866,11 zł netto, jak to ustalił organ rentowy w zaskarżonej decyzji i Sądy obu instancji." Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., Nr [...], o ustaleniu kwoty podlegającej zwrotowi przez H. P. za pobyt w domu pomocy społecznej, powielił treść i wyliczenia wcześniejszej decyzji (Nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r.) w tej sprawie, która została uznana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (decyzja SKO Nr [...] z dnia [...] marca 2013 r.). Pomimo wskazania organowi administracyjnemu uchybień przez Sąd Najwyższy i dokładnego podania kwoty należnej od skarżącego, organ nadal oblicza błędnie należności pieniężne, nie stosując się do zaleceń Sądu Najwyższego, którego wyrokiem jest związany. Sąd Rejonowy dla [...] w V Wydziale Karnym w postanowieniu z dnia [...] lutego 2013 r., sygn. akt [...] wydanym w sprawie z inicjatywy H. P. poddał rozważaniom okoliczność zaliczenia kwoty [...] zł otrzymanej przez skarżącego z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego jako dochodu, wskazując, że "pojęcie dochodu dla potrzeb ustalenia opłaty za pobyt w DPS jest regulowane odrębnie w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jest to definicja inna, niż w przypadku ustaw podatkowych, gdzie traktuje się środki ze sprzedaży mieszkania za ekwiwalent samego mieszkania, a w konsekwencji nie traktuje się ich jako dochodu. Te same pojęcia bywają bowiem odmiennie definiowane w różnych aktach prawnych, dla ich potrzeb." Sąd karny zauważył problem, o którym już wcześniej skarżący pisał do organów wydających zaskarżone decyzje. Jednak żaden z organów administracyjnych nie podjął się wyjaśnienia zagadnienia uznania, czy też nie uznania w sprawie H. P., kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania jako dochodu. Organy nie tylko nie podjęły się przeprowadzenia wykładni norm prawnych, w oparciu o które zostały wydane zaskarżone decyzje, ale przede wszystkim przy uznaniu kwoty [...] zł jako dochodu, a tym samym podwyższeniu podstawy, od której skarżący płaci należność za pobyt, nie wskazały w decyzji danego przepisu, na podstawie którego działają oraz metody wyliczenia comiesięcznych należności za pobyt, co spowodowało naruszenie art. 107 § 1 i § 3 kpa. Organ wskazał podstawę prawną żądania zapłaty należnej kwoty, ale w uzasadnieniu decyzji nie była podana żadna metoda wyliczenia należnych kwot jak i przedstawienie podstawy prawnej naliczania danych kwot w zasadnej wysokości, już nie wspominając o niezastosowaniu się przez organ do przytoczonego wyroku Sądu Najwyższego, czy też zaleceń Sądu Rejonowego dla [...] w V Wydziale Karnym, sygn. akt [...] . Sąd Rejonowy dla [...] , V Wydział Karny, w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdził naruszenie prawa administracyjnego, zawracając się do MOPS we [...] o skorygowanie decyzji o wymiarze opłat za pobyt w DPS z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2012 r., sygn. II Bu 3/11, oraz zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o rozważenie podjęcia przewidzianych prawem czynności, mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we [...] pismem z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...], skierowanym do sędziego sądu karnego wyjaśnia: "jak słusznie zauważano w uzasadnieniu powyższego uzasadnienia, przepisy dotyczące sposobu ustalania wysokości dochodu oraz wysokości opłaty ponoszonej przez mieszkańca domu pomocy społecznej i wysokości granicy dokonywania potrąceń opłat przez ZUS są niejednolite i powodują rozbieżności w praktyce. Tut. Ośrodek wielokrotnie występował do Ministra Pracy i Polityki Społecznej w Warszawie z prośbą o zmianę przepisów. (...) Ponieważ dotychczasowa praktyka oraz czynności dokonywane przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] są zgodne z przepisami i orzecznictwem, nie widzimy obecnie podstaw do zmiany decyzji Pana H. P. przez tut. Organ." Skarżącemu nie jest znana okoliczność, czy Rzecznik Praw Obywatelskich podjął jakiekolwiek działania, o które wnosił Sąd Karny. Organ administracji, który "dotychczasową praktykę" stawia ponad wiążące orzeczenie Sądu Najwyższego oraz zalecenia Sądu Karnego, działa wbrew prawu a jego decyzje są samowolne. Takim zachowaniem organ potwierdza, uwagę sądu karnego: "niemniej jednak z przesłuchania urzędników MOPS J. G. i D. I., pozostają one niewątpliwie w błędzie co do prawa". Organ sprawujący kontrolę nad decyzjami MOPS-u, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, również narusza zasadę praworządność (art. 6 kpa) jak i zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Zarówno MOPS, jak i SKO nie przeprowadziło postępowania dowodowego w sposób prawidłowy, ograniczając się jedynie do powieleń wcześniejszych decyzji i zacytowania norm prawnych, w oparu o które żądają spornej kwoty, nie stosując zaleceń władzy sądowniczej. Takim działaniem zarówno organ administracyjny I jak i II instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 6, art. 7 i 77 kpa. Natomiast Sąd w żaden sposób nie odniósł się do przytoczonego już wyroku Sądu Najwyższego, czy też stwierdzenia przez Sąd Karny naruszenia prawa administracyjnego. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie sposób się jednak dopatrzeć przeprowadzenia kontroli zaskarżonych decyzji w sposób całkowity, w granicach art. 134 ppsa. Sąd nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ odniósł się jedynie do faktu zaskarżenia należności przez skarżącego, pomijając dalsze zarzuty, tj. zasadności wysokości obliczenia należności jak i zasadności kwoty (dochodu), od której ma być pobierane 70 % na rzecz uprawnionego podmiotu. Sąd zauważył słusznie, że sprawa dotyczy zwrotu wydatków, pomijając okoliczność, iż zwrot wydatków w konkretnej wysokości jest pochodną ustalenia wysokości opłaty skarżącego za pobyt w Domu Opieki Społecznej we [...], dokonując tym samym kontroli jedynie co do części zaskarżonej decyzji. Sąd w dużej mierze opiera się na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym przez organ administracyjny. Elementem zaś kontroli legalności działania organu administracji publicznej jest powinność zbadania przez sąd, czy organ dokonujący ustalenia stanu faktycznego, nie naruszył przepisów proceduralnych pozwalających na urzeczywistnienie zasady prawdy obiektywnej. Naruszenie tego typu regulacji (m.in. art. 7, art. 77 i art. 80 kpa) powoduje nielegalność rozstrzygnięcia organu.

W skardze kasacyjnej wniesiono również o dopuszczenie dowodu z dołączonych do akt sprawy dokumentów: postanowienia wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego dla [...] w V Wydziale Karnym z dnia [...] lutego 2013 r. znajdującego się w aktach sprawy Sądu Rejonowego dla [...], V Wydział Karny, sygn. akt [...], na okoliczność treści tam zawartej, w szczególności ustalenia przez Sąd naruszenia prawa administracyjnego przez urzędników MOPS, którzy przy wydawaniu decyzji pozostają w błędzie co do prawa; pisma Sądu Rejonowego dla [...] we [...] V Wydział Karny z dnia [...] lutego 2013 r. do Rzecznika Praw Obywatelskich znajdującego się w aktach sprawy o sygn. [...], na okoliczność treści tam zawartej; pisma Sądu Rejonowego dla [...] - [...], V Wydział Karny z dnia [...] lutego 2013 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej znajdującego się w aktach sprawy o sygn. [...], na okoliczność treści tam zawartej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niewystarczające do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest wyłącznie ocena legalności rozstrzygnięć administracyjnych w przedmiocie określenia kwoty należnej Gminie [...] z tytułu poniesionych przez nią wydatków za skarżącego na pokrycie zaległych kosztów jego pobytu w domu pomocy społecznej. Natomiast kwestia ustalenia wysokości należności za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej jest przedmiotem odrębnych ostatecznych decyzji, które nie zostały skutecznie wzruszone do chwili wydania rozstrzygnięć administracyjnych w niniejszej sprawie, dlatego ocena legalności tych decyzji nie mogła być przedmiotem niniejszego postępowania.

Z art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że gmina - z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - wnosi zastępczo opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, jeżeli inne osoby, w tym osoba przebywająca w tym domu, nie wywiązują się z obowiązku ponoszenia tych opłat. Gminie przysługuje przy tym prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Z art. 104 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej wynika natomiast, że należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej i z tytułu opłat określonych przepisami ustawy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym wysokość należności z tych tytułów podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej.

Z zestawienia cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika zatem, że gmina ma prawo ustalić w drodze decyzji wysokość kwoty podlegającej zwrotowi na jej rzecz przez osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, którą gmina wydatkowała za tę osobę w części, w jakiej osoba ta była zobowiązana do jej poniesienia, a której nie uiściła. Przedmiotem takiej decyzji jest więc jedynie wykazanie wysokości kwoty, którą gmina wydatkowała, oraz ustalenie terminu, w którym dana osoba zobowiązana jest zwrócić gminie wydatkowaną kwotę. Decyzja ta nie jest więc uznaniowa. Konkretyzuje jedynie zobowiązanie wynikające z udokumentowanych wydatków poniesionych przez gminę za zobowiązanego.

Prawidłowo zatem Sąd I instancji ocenił wydane w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu Gminie [...] kwoty [...] zł z tytułu poniesionych przez tę Gminę wydatków za skarżącego z tytułu jego pobytu w domu pomocy społecznej w okresie od lipca 2009 r. do [...] listopada 2011 r. Kwota ta stanowi bowiem zaległość w ponoszeniu wydatków przez skarżącego, do których został zobowiązany odrębnymi decyzji, które stały się ostateczne i nie zostały wzruszone. Wydatkowanie powołanej kwoty przez Gminę [...] wynika ze wskazanych przez organy administracji dokumentów księgowych i korespondencji prowadzonej pomiędzy MOPS we [...] a E. we [...] prowadzącym dom pomocy społecznej, w którym skarżący przebywa. W żaden natomiast sposób skarżący nie podważył wiarygodności tych dokumentów, jak również nie wykazał, aby Gmina [...] nie wydatkowała tej kwoty, albo wydatkowała ją w innej wysokości.

Brak jest zatem podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, skoro ocenione przez Sąd I instancji decyzje określają jedynie należność skarżącego wynikającą z niezakwestionowanych dokumentów księgowych stanowiących dowód wysokości kwoty wypłaconej przez Gminę [...] na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za skarżącego na rzecz domu pomocy społecznej, w którym skarżący przebywa.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.