Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1430/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kolejnictwo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Transportu Kolejowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 14a ust. 4.
journal: Dz.U. 2013 poz 1594
law: Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 315 poz 14 art. 8 ust. 1.
law: Rozporządzenie (WE) NR 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczące praw i obowiązków pasażerów  w ruchu kolejowym.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1879/14 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia przepisów z zakresu kolejnictwa 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. działając na skutek skargi P. I. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia obowiązku wynikającego z przepisu prawa – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] marca 2014r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku i zasądził od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego (dalej: organ, skarżący kasacyjnie) na rzecz P. I. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka, Spółka PKP Intercity) zwrot kosztów postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę orzekania następujący stan faktyczny.

Prezes Urzędu Transportu Kolejowego decyzją z dnia [...] lipca 2014r. na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 14 a ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (skrót u.o.t.k. - tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1594 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku P. I. S.A. z siedzibą w W., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] marca 2014 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] marca 2013 r.

Na mocy tej ostatniej decyzji, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego stwierdził naruszenie obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 w zw. z załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, polegające na niedostarczaniu pasażerom informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz, czego przyczyna jest niedostępność pełnego zakresu ofert promocyjnych w automatach biletowych Spółki i nieprawidłowe działanie systemu sprzedaży biletów; na podstawie art. 14a u.o.t.k. nakazał usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych niniejszą decyzją i na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. niniejszej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie pkt II.

W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu, w związku z napływającymi do Urzędu Transportu Kolejowego (skrót "UTK") skargami w sprawie ograniczenia dostępu do pełnej oferty biletowej P. I.. Prezes UTK pismem z dnia 23 maja 2013 r. zwrócił się do P. I. o zajęcie stanowiska w kwestii udostępniania pełnej oferty biletowej w automatach biletowych spółki. W piśmie wskazał, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, na przewoźniku ciąży obowiązek dystrybuowania biletów za pośrednictwem przynajmniej jednego z trzech następujących sposobów sprzedaży: w kasach biletowych lub w automatach biletowych, za pośrednictwem telefonu, Internetu lub jakichkolwiek innych, powszechnie dostępnych technologii informacyjnych lub w pociągu.

Jak podniesiono w piśmie z dnia 23 maja 2013 r. spółka umożliwiała dystrybucję biletów poprzez automaty biletowe rozmieszczone w całej Polsce w 52 lokalizacjach, natomiast sprzedaż ta odbywała się w ograniczonym zakresie, P. I. uruchamiając samoobsługowe kanały dystrybucji jednocześnie sukcesywnie zamykała kasy biletowe, które są podstawowym kanałem dystrybucji biletów.

Wskazana polityka sprzedażowa, stosowana przez P. I., w znacznym stopniu uniemożliwiała podróżnym korzystanie z pełnej oferty spółki, poprzez ograniczony zakres odprawy w automatach biletowych. Ponadto podkreślono, że zasadnym jest, by przewoźnik w taki sposób zorganizował politykę sprzedażową, aby zapewnić podróżnym równy i pełny dostęp do oferty przewozowej spółki.

P. I., zamykając kasy biletowe, nie dostosowuje pozostałych kanałów dystrybucji biletów do potrzeb podróżnych, udostępniając w nich jedynie podstawową ofertę przewoźnika. Zauważono, że brak większości ofert taryfowych i pozataryfowych w automatach biletowych uniemożliwia podróżnym skorzystanie z najtańszej możliwości odbycia przejazdu. Jako jeden z przykładów podano brak popularnej wówczas oferty na tzw. pociągi łódzkie, gdzie podróżny odsyłany jest z automatu biletowego do kasy bez możliwości np. wydania poświadczenia o braku możliwości dokonania zakupu biletu, co umożliwiłoby zakup takiego biletu w pociągu bez dodatkowej opłaty. Ponadto zauważono, że w automacie biletowym podróżny nie ma możliwości m.in. zakupu biletu według oferty "[...]". Podróżny nie otrzymuje również informacji, że w kasie lub pociągu może skorzystać z promocji i zakupić bilet o 30% tańszy.

Jednocześnie organ zwrócił się do P. I. o udzielenie informacji, kiedy spółka udostępni pełną ofertę handlową we wszystkich samoobsługowych kanałach dystrybucji lub umożliwi podróżnym zakup biletów w pełnym wachlarzu ofert u drużyny konduktorskiej. Do pisma z dnia 23 maja 2013 r. została załączona obszerna skarga pasażera z dnia 20 maja 2013 r., który zgłosił naruszanie przez P. I. "zbiorowych interesów pasażerów poprzez stosowanie w biletomatach zwykłej taryfy biletowej przy sprzedaży biletów na przejazdy trasami, na których w innych kanałach sprzedaży stosowana jest niższa taryfa".

Spółka P. I. przedstawiła swoje stanowisko. Poinformowała, że do czerwca 2012 r. posiadała jedynie 11 automatów własnych zlokalizowanych na terenie dworca Warszawa Centralna. W tym czasie oferta "[...]" była dostępna w biletomatach na trasach: Warszawa-Gdańsk-Warszawa (później odcinek wycofano) oraz Warszawa-Kraków-Warszawa. Zdaniem P. I. na wszystkich odcinkach oferty, "[...]" dla klientów podróżujących z Warszawy i w kierunku Warszawy był dostępny. Spółka podniosła, że prawie 100% sprzedanych biletów dotyczyło relacji, w których stacją początkową lub końcową była Warszawa, co - zdaniem spółki - było zgodne z pierwotnie założoną funkcjonalnością biletomatów, tzn. automaty miały stanowić wsparcie odprawy w kasach (rozładowanie kolejek) ze sprzedażą przede wszystkim biletów od/do stacji wyjazdu na relacje bezpośrednie (bez przesiadek) - tzw. szybka odprawa. Automaty agencyjne pojawiły się dopiero w czerwcu 2012 r., a do 13 sierpnia 2012 r. było ich w sumie 76, następnie stopniowo uruchamiano kolejne.

Jednocześnie P. I. poinformowała, że wprowadzenie automatów agencyjnych podyktowane było przede wszystkim wsparciem odprawy podróżnych, szczególnie obcojęzycznych, uczestniczących w turnieju piłkarskim "Euro 2012". Priorytetem było uruchomienie sprzedaży z biletomatów w miastach - gospodarzach, dlatego też przyjęto możliwe do wdrożenia rozwiązania techniczne z rozbudową funkcji umożliwiających sprzedaż agencyjną, natomiast w następnym etapie planowano uzupełnienie oferty, w tym wprowadzenie pełnej oferty "[...]" i innych zmian. Wykorzystano przy tym istniejącą sieć biletomatów różnych operatorów.

Z wyjaśnień spółki wynikało też, że rozbudowa funkcjonalności biletomatów miała być przeprowadzona do końca 2012 r., jednak została przerwana na skutek złożenia wniosku o upadłość producenta, dostawcy zarówno sprzętu, jak i oprogramowania oraz serwisu dla własnych urządzeń. W listopadzie 2012 r. spółkę powiadomiono, że jej kontrahent nie jest w stanie świadczyć usług serwisowych dla biletomatów, ani też wykonać zaplanowanych prac programistycznych. Zaistniała sytuacja spowodowała zatrzymanie prac deweloperskich, a ponadto wymusiła znalezienie nowych kontrahentów umożliwiających nie tylko obsługę serwisu urządzeń, ale również podjęcie prac nad zmianami oprogramowania, co znacząco wpłynęło na funkcjonalność biletomatów.

Aby nie doprowadzić do całkowitego braku możliwości sterowania ofertą w biletomatach własnych, dokonywania zmian w oprogramowaniu (w tym rozszerzenia funkcjonalności), czy serwisowania urządzeń, spółka - jak twierdzi - rozpoczęła proces m.in. wykupu praw do oprogramowania. Spółka podkreśliła ponadto, że obecna polityka sprzedaży zakłada doprowadzenie do sytuacji, gdy we wszystkich kanałach oferta będzie jednolita, ale proces ten, z uwagi na zróżnicowanie występujące w poszczególnych kanałach, kwestie formalno - prawne, niezbędne prace projektowe i informatyczne (także po stronie operatorów), jest rozłożony w czasie, jednak do końca 2013 r. sytuacja powinna się znacznie w tym zakresie poprawić.

Ponadto spółka zaprzeczyła, aby w lokalizacji, w której usytuowany jest biletomat, nie było również kasy biletowej.

W toku postępowania Prezes UTK zwrócił się o udzielenie przez spółkę odpowiedzi na szereg pytań dotyczących dostępności biletów promocyjnych przy zastosowaniu różnych kanałów dystrybucyjnych.

W odpowiedzi na ww. pismo Prezesa UTK, spółka poinformowała, że prowadzi sprzedaż w biletomatach własnych od dnia 4 września 2009 r., a w biletomatach agencyjnych od czerwca 2012 r. Spółka przedstawiła wykaz 15 ofert specjalnych, obowiązujących po 1 stycznia 2010 r., niedostępnych w biletomatach, wraz ze wskazaniem przyczyn niemożności prowadzenia sprzedaży biletów w tym kanale dystrybucji.

Pismem z dnia 14 czerwca 2013 r. Prezes UTK, wskazując na treść artykułu opublikowanego w dniu 23 kwietnia 2013 r. w Dz. Ł. pt. "Ile kosztuje bilet P. za 29 euro? Dowiesz się, jak go kupisz", dotyczącym naruszenia obowiązku dostarczenia pasażerom informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz w pociągach międzynarodowych P. I., zwrócił się do Spółki o przedstawienie stanowiska w sprawie. Organ zauważył jednocześnie, że brak możliwości sprawdzenia najniższej ceny za bilet przed podróżą dotyczy kas, systemu internetowego, oraz biletomatów.

Prezes UTK w oparciu o uzyskane informacje i przesłanki wskazujące na możliwość naruszenia przez P. I. przepisów Rozporządzenia 1371/2007, w dniu 22 sierpnia 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec spółki w sprawie naruszenia art. 8 ust. 1 w związku z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, polegającego na nieinformowaniu o warunkach najniższych opłat za przewóz.

W stanowisku spółki, które wpłynęło do UTK w dniu 9 września 2013 r., P. I. poinformowało, że podtrzymuje wcześniejsze wyjaśnienia oraz dodatkowo wskazała, że Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierząt przez P. I. ([...]), Taryfa przewozowa P. I. ([...]) oraz warunki specjalnych ofert taryfowych są publikowane w sposób zwyczajowo przyjęty, tj. na stronie internetowej przewoźnika pod adresem [...]. Spółka podniosła, że zgodnie z art. 9 Rozporządzenia 1371/2007, przewoźnik zobowiązany jest do dystrybucji biletów za pośrednictwem przynajmniej jednego z następujących sposobów sprzedaży:

a) w kasach biletowych lub w automatach biletowych,

b) za pośrednictwem telefonu, Internetu lub jakichkolwiek innych, powszechnie dostępnych technologii informacyjnych,

c) w pociągach.

Strona wskazała, iż prowadzi dystrybucję swoich usług w kilku kanałach dystrybucji - kasach własnych i agencyjnych, kasach P. R. sp. z o.o. oraz K. M. - KM sp. z o.o., poprzez Internet, biletomaty własne i agencyjne, aplikację mobilną oraz w pociągu. Jak podkreśliła, podstawowymi kanałami dystrybucji są sprzedaż w kasach biletowych i w pociągu. Jaj zdaniem w całości wypełnia ona wymogi Rozporządzenia 1371/2007, przy czym bez znaczenia jest w jej ocenie fakt, że funkcjonalność dodatkowych kanałów dystrybucji jest ograniczona, gdyż biletomaty spełniają funkcję sprzedaży biletów, a nie funkcję informacyjną. Strona podkreśliła, że nie sposób zapewnić w biletomatach dostępności wszystkich wymaganych informacji, o których mowa w Części I Załącznika II do Rozporządzenia 1371/2007, w tym np. ogólnych warunków przewozu czy warunków wszystkich dostępnych ofert. Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007, przewoźnik zobowiązany jest udzielić pasażerowi, na jego żądanie, informacji określonych w Części I Załącznika II do Rozporządzenia 1371/2007. Część I Załącznika II dotyczy informacji dostarczanych przed podróżą, w tym rozkładów jazdy i warunków najniższych opłat za przewóz. W ocenie P. I. spełnia ona powyższe wymogi, zapewniając dostępność stosownej informacji w punktach informacji, w kasach biletowych, poprzez infolinię, jak również na stronie internetowej. Strona zaznaczyła, iż rozporządzenie 1371/2007 "w żaden sposób nie precyzuje, w jaki sposób informacja ma być udzielana". W szczególności w jej ocenie "nie sposób z brzmienia w/w przepisów Rozporządzenia 1371/2007 wywieść wniosek, że przewoźnik zobowiązany jest podać najniższą teoretycznie cenę biletu w każdym kanale dystrybucji w momencie sprzedaży biletu".

W ocenie P. I. zarzut, jakoby spółka nie udzielała informacji o opcjach najtańszej podróży nie jest zasadny. Z różnych powodów skorzystanie z pełnej oferty biletów w biletomatach nie jest możliwe. Biletomaty są uzupełniającym kanałem dystrybucji, a ich udział w sprzedaży ogółem stanowi niecałe 2%. Niemniej jednak spółka prowadziła i prowadzi prace nad modyfikacją aplikacji zarządczej biletomatów i poprawą ich funkcjonalności.

Spółka podała, iż utrudnieniem dla rozwoju funkcjonalności biletomatów, całkowicie niezależnym od spółki, było postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości podmiotu zajmującego się oprogramowaniem biletomatów, tj. N. T. S.A. Na dowód tego, P. I. przedstawiło odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, potwierdzający w jej ocenie postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości spółki N. T. oraz wydruk wiadomości e-mail prezesa spółki N. T. wraz z ofertą przejęcia praw autorskich do oprogramowania biletowego.

W ocenie Spółki nie naruszyła ona obowiązku zapewnienia informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz, a jej działania miały na względzie dobro pasażera, tj. zwiększenie dostępności sprzedaży biletów.

Pismem z dnia 30 grudnia 2013 r. Prezes UTK, wezwał P. I. do złożenia wyjaśnień w przedmiocie zapewnienia iż "(...) obecna polityka sprzedaży zakłada doprowadzenie do sytuacji, kiedy to we wszystkich kanałach oferta będzie jednolita, ale proces, z uwagi na zróżnicowanie występujące w poszczególnych kanałach, kwestie formalno-prawne, niezbędne prace projektowe i informatyczne również po stronie naszych operatorów, jest rozłożony w czasie. Do końca 2013 r. sytuacja powinna się znacznie w tym zakresie poprawić".

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Prezes UTK stwierdził naruszenie obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, polegające na niedostarczaniu pasażerom informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz, czego przyczyną jest niedostępność pełnego zakresu ofert promocyjnych w automatach biletowych spółki i nieprawidłowe działanie systemu sprzedaży biletów.

Prezes UTK nakazał usunięcie nieprawidłowości i na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Spółka P. I. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Odnosząc się do wskazanych zarzutów, Prezes UTK wskazał na treść art. 9 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007, zgodnie z którym "przedsiębiorstwa kolejowe oraz sprzedawcy biletów oferują, tam gdzie jest to możliwe, bilety oraz bilety bezpośrednie i rezerwacje". Dopiero w ustępie drugim przywołanego przepisu ustawodawca zawarł wyliczenie możliwych sposobów dystrybucji biletów, odpowiednio w: kasach biletowych lub automatach biletowych, za pośrednictwem telefonu, internetu lub jakichkolwiek innych, powszechnie dostępnych technologii informacyjnych i w pociągach.

Powyższe wyliczenie, oraz użycie przez ustawodawcę unijnego w art. 9 ust. 2 Rozporządzenia 1371/2007 zwrotu "przynajmniej jednego z następujących sposobów sprzedaży", zdaniem spółki uprawnia ją do twierdzenia, że w całości wypełnia wymogi Rozporządzenia 1371/2007. Na tej podstawie wywodzi, że bez znaczenia jest fakt ograniczenia funkcjonalności dodatkowych kanałów dystrybucji w postaci biletomatów.

Prezes UTK wyjaśnił, że zwrot "przynajmniej jednego z następujących sposobów sprzedaży" nie oznacza, że przewoźnik powinien ograniczać się tylko do jednego, lub tylko do określonych kanałów dystrybucji. Interpretacja przedstawiona przez spółkę obejmuje jedynie wykładnię językową, całkowicie pomijając wykładnie systemową i funkcjonalną. Odwołanie się jedynie do wykładni językowej przepisu jest niewystarczające.

Należy bowiem analizować Rozporządzenie 1371/2007 jako całość, a nie każdy przepis osobno. W ramach wykładni funkcjonalnej należy odnieść się do ratio legis aktu prawnego. Intencją ustawodawcy unijnego, wyrażoną w Białej Księdze Komisji Europejskiej z 2001 r., było rozszerzenie ochrony pasażerów na inne gałęzie transportu niż transport lotniczy. To właśnie w ww. dokumencie w rozdziale "Transport z ludzką twarzą" znalazł się następujący zapis: "(...) transport jest nie tylko towarem podlegającym prawom rynku, ale także usługą w interesie ogólnym całego społeczeństwa" (J. Raczyńska, Ochrona praw pasażera w nowym rozporządzeniu III pakietu kolejowego Unii Europejskiej, Technika Transportu Szynowego 3/2008, str. 60).

Z uwagi na to, że większa ilość kanałów dystrybucji zawsze będzie rozwiązaniem bardziej korzystnym dla pasażera niż limitowanie ich ilości, należy przyjąć, że intencją ustawodawcy unijnego nie było odgórne ograniczanie kanałów dystrybucji. Wobec powyższego, skoro P. I. samo przyznało, że już obecnie prowadzi dystrybucję biletów w biletomatach, Prezes UTK podtrzymał stanowisko, zgodnie z którym spółka, po dokonaniu odpowiednich technicznych modyfikacji, ma także możliwość prowadzenia w biletomatach sprzedaży biletów w taryfach promocyjnych. O tym, że powyższy zabieg jest jak najbardziej wykonalny i sprowadza się do kwestii technicznych świadczy stanowisko spółki, w piśmie z dnia 1 kwietnia 2014 r.: "podanie pełnych warunków najniższych opłat za przewóz w biletomatach wymagałoby wprowadzenia do nich pełnych warunków taryfowych i ofertowych" oraz "spółka nigdy nie twierdziła, iż niemożliwe jest wprowadzenie jakichkolwiek ofert promocyjnych do biletomatów".

Podobnie rozumieć należy zwrot "przynajmniej" użyty w art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007 w kontekście informacji dostarczanych pasażerowi, o których mowa w Załączniku II Część I Rozporządzenia 1371/2007. Przedsiębiorstwo kolejowe nie powinno ograniczać się jedynie do katalogu informacji, o których mowa w przytoczonym akcie prawnym. Użyty przez ustawodawcę zwrot "przynajmniej" należy rozumieć, iż wyliczenie to nie ma charakteru enumeratywnego, a zawarte w ww. załączniku informacje stanowią minimum, które bezwzględnie muszą być udostępnione pasażerom. Wobec powyższego pożądanym jest, aby podmioty do tego zobligowane, gwarantując minimum informacji, o których mowa w ww. załączniku, jednocześnie poszerzały podstawowy zbiór informacji przekazywanych podróżnym.

Spółka, jako przyczynę, która uniemożliwia jej sprzedaż biletów w taryfach promocyjnych za pośrednictwem biletomatów, podała "brak odpowiedniej funkcjonalności" tych automatów oraz ogłoszenie upadłości firmy N. T. S.A., która była odpowiedzialna za oprogramowanie biletomatów. Jednak upadłości N. T. S.A. - nie udało się spółce udowodnić (informacja z Krajowego Rejestru Sądowego nr KRS: 0000018622 o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości N. T. S.A. w dniu 7 marca 2013 r. przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie IX Wydział Gospodarczy, sygn. akt IX GU 17/13).

Dalej Prezes UTK podkreślił niekonsekwencję w stanowisku zajmowanym przez spółkę. Początkowo, w piśmie z dnia 6 września 2013 r., P. . podnosiła, że "w całości wypełnia wymogi Rozporządzenia 1371/2007", prowadząc dystrybucję swoich usług w następujących kanałach dystrybucji: kasach własnych i agencyjnych, kasach P. R. sp. z o.o., K. M. - KM sp. z o.o., "poprzez Internet, w biletomatach własnych i agencyjnych, agencyjnych aplikacjach mobilnych oraz w pociągu".

Podobnie w piśmie z dnia 22 stycznia 2013 r. spółka twierdziła, że spełnia wymagania zawarte w przepisach prawa - art. 8 Rozporządzenia 1371/2007. Natomiast już w piśmie z dnia 1 kwietnia 2014 r. spółka podniosła, że jej zdaniem "ani z art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007 ani z Części I Załączniku nie wynika obowiązek przedstawienia wymaganych Częścią I informacji w kanałach dystrybucji, a tym bardziej we wszystkich kanałach dystrybucji".

Także w piśmie z dnia 1 kwietnia 2014 r. P. I. podnosiło, że "w przypadku taryf i cenników wystarczające jest spełnienie wymogów z art. 11 Prawa przewozowego, tj. podanie ich do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty", który to wymóg został przez nią wypełniony. Taki też zarzut - naruszenia art. 11 Prawa przewozowego poprzez jego niezastosowanie - spółka sformułowała.

W świetle powyższego Prezes UTK wyjaśnił, że Prawo przewozowe w art. 11 ust. 1 nakłada na przewoźnika obowiązek podania do publicznej wiadomości, w sposób zwyczajowo przyjęty, ustalone lub stosowane przez niego taryfy i cenniki. Natomiast przepis art. 11 ust. 2 Prawa przewozowego nakłada na przewoźnika obowiązek zapewnienia zainteresowanym bezpłatnego wglądu do obowiązujących go przepisów przewozowych.

Zgodnie z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, przy sprzedaży biletów w automatach biletowych, spółka nie zapewniła dostępności pełnego zakresu ofert promocyjnych. Przepis art. 8 ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwa kolejowe oraz sprzedawców biletów w imieniu jednego lub kilku przedsiębiorstw kolejowych obowiązek udzielania pasażerowi na jego żądanie przynajmniej informacji wymienionych w Załączniku II Część I, w odniesieniu do podróży objętych umowami transportowymi oferowanymi przez dane przedsiębiorstwo kolejowe. Natomiast ww. załącznik zawiera minimalny zakres informacji dostarczanych przez przedsiębiorstwa kolejowe lub sprzedawców biletów, na który składają się m.in. warunki najniższych opłat za przewóz.

Dokonując subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod normy prawne, Prezes UTK, wskazane powyżej zaniechania spółki zakwalifikował jako naruszenie obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007. Tym samym zarzut naruszenia art. 11 Prawa przewozowego, stawiany przez spółkę, ocenił jako niezasadny.

Zgodnie ze stanowiskiem P. I., Rozporządzenie 1371/2007 w żaden sposób nie precyzuje w jaki sposób informacja ma być udzielana i nie sposób z brzmienia analizowanych przepisów Rozporządzenia 1371/2007 wywieść wniosku, że przewoźnik zobowiązany jest podać "najniższą teoretycznie cenę biletu w każdym kanale dystrybucji w momencie sprzedaży biletu". Rozporządzenie 1371/2007 w ogóle nie precyzuje sposobu przedstawienia informacji, poprzestając na wymogu przedstawienia wskazanych informacji na żądanie podróżnego i przed podróżą. Zdaniem spółki czyni to niezasadnym zarzut nieudzielania przez spółkę informacji o opcjach najtańszej podróży. Jednak, w ocenie Prezesa UTK, powyższe tłumaczenie spółki nie znajduje uzasadnienia. Spółka poprzestała bowiem na wykładni literalnej prawa, pomijając preambułę Rozporządzenia 1371/2007 wskazującą na konieczność zapewnienia ochrony praw pasażerów w ruchu kolejowym oraz podniesienie jakości i efektywności kolejowych usług pasażerskich. Prezes wskazał na cele, które ustawodawca przedstawił w preambule do Rozporządzenia 1371/2007, na które zwrócił także uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Pierwsza Izba), zwany dalej "Trybunałem", w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie Westbahn Management GmbH przeciwko OBB-Infrastruktur AG (sygn. akt C 136/11, LexPolonica nr 4126814).

Prezes UTK wskazał, że skoro biletomaty mają gwarantować tzw. "szybką odprawę", to tym bardziej nie można wymagać od pasażerów, chcących kupić bilet w biletomacie, aby we własnym zakresie, z dodatkowych źródeł (np. infolinii lub Internetu) pozyskiwali informacje o warunkach najniższej opłaty za przewóz. Tego typu działania z całą pewnością wydłużają procedurę zakupu biletu. Właściwe informowanie przez spółkę o warunkach najniższych opłat za przewóz nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy podróżny kupuje bilet w firmowym automacie biletowym spółki. Wówczas uzasadnione jest przypuszczenie pasażera, że w każdym z kanałów dystrybucji obsługiwanych przez tę samą spółkę, zaoferowana zostanie mu ta sama usługa na tych samych warunkach.

Tymczasem P. I. pozbawiając pasażerów informacji (z wyjątkiem tych o ofertach i postanowieniach taryfowych) dotyczących różnic w cenie biletu w zależności od kanału dystrybucji (różnica sięgająca do 30% ceny biletu), naraża pasażerów na stratę finansową. Ponadto praktyka, której dopuszcza się P. I., oznacza obarczanie pasażera obowiązkiem uzyskiwania informacji, do których dostarczenia obliguje przedsiębiorstwa kolejowe - przepis art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007. Nie sposób oczekiwać od przeciętnego pasażera, aby ten był zaznajomiony ze wszystkimi, obszernymi postanowieniami taryfowymi spółki i w tym sensie niezbędna i uzasadniona jest korelacja funkcji sprzedażowych z funkcjami informacyjnymi. Dlatego nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut spółki, o błędnym i bezpodstawnym utożsamianiu przez Prezesa UTK funkcji sprzedażowych z funkcjami informacyjnymi.

Podobnie niedopuszczalny jest sposób, w jaki P. I. informuje podróżnych o cenie usługi w ramach sprzedaży biletów w ofercie Spar. Podróżny chcąc sprawdzić cenę promocyjną, obowiązującą w ww. ofercie, zmuszony jest do zwrócenia się w kasie biletowej o wywołanie konkretnego pociągu w interesującym go terminie, wydruk biletu, na którym dopiero widnieje promocyjna cena i ewentualnie jego anulowanie. Pasażer dostaje informację o cenie biletu na ostatnim etapie jego zamawiania, tuż przed samą zapłatą. Bez znaczenia dla sprawy jest podnoszony przez spółkę argument, zgodnie z którym pasażer nie ma obowiązku zakupu zamówionego w kasie i już wydrukowanego biletu. Pasażer ma możliwość przeanalizowania ceny za trasę w relacji międzynarodowej, ale wymaga to uprzedniej rejestracji w systemie.

Zdaniem Prezesa UTK, nakładanie na pasażerów, chcących uzyskać informację o warunkach opłat za przewóz, dodatkowych wymogów w postaci rejestracji wraz z podaniem danych osobowych, jest niczym nieuzasadnione. Pasażer, bez względu na kanał dystrybucji, przed zakupem biletu ma prawo do pełnej i wiarygodnej informacji o jego cenie, która powinna być uwidoczniona w sposób prosty i niebudzący wątpliwości co do jej wysokości. Pozbawienie wyrażonego wyżej uprawnienia, może skutkować narażeniem na straty finansowe pasażera, nieświadomego możliwości nabycia tańszych biletów w innym niż biletomat kanale dystrybucji.

Spółka P. I. informowała o planowanej pierwotnie do końca 2012 r. "rozbudowie funkcjonalności biletomatów", tym samym pośrednio przyznając, że spółka ma świadomość niepełnej funkcjonalności swoich urządzeń. Co więcej, do czasu wydania decyzji z dnia [...] marca 2014 r. spółka nadal nie przeprowadziła zapowiadanej "rozbudowy funkcjonalności biletomatów", tym samym nie wywiązując się z obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, czyli informowania o warunkach najniższych opłat za przewóz.

Prezes UTK podkreślił, iż z treści Rozporządzenia 1371/2007 - motywu trzeciego - wynika, że prawa pasażerów powinny podlegać ochronie. Natomiast zgodnie z motywem czwartym, prawa użytkowników w ruchu kolejowym obejmują otrzymywanie informacji dotyczących połączenia zarówno przed podróżą, jak i w jej trakcie. O ile to tylko możliwe, przedsiębiorstwa kolejowe oraz sprzedawcy biletów powinni przekazywać te informacje z odpowiednim wyprzedzeniem i jak najszybciej. Do prawidłowego informowania przez spółkę o warunkach najniższych opłat za przewóz obligują spółkę nie tylko przepisy prawa, ale także charakter prowadzonej działalności.

Zgodnie z Częścią I Załącznika II Rozporządzenia 1371/2007, pasażerowie mają prawo oczekiwać, że przed podróżą uzyskają od przedsiębiorstwa kolejowego m.in. informacje o warunkach najniższych opłat za przewóz. Ustawodawca nie zdecydował się na zdefiniowanie w Rozporządzeniu 1371/2007, którego Załącznik II stanowi integralną część, terminu "informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz". Dlatego posiłkując się motywami Rozporządzenia 1371/2007 oraz wykładnią dokonaną przez TSUE w przywołanym wyroku z dnia 22 listopada 2012 r., interpretacja tego pojęcia, musi zostać dokonana w odniesieniu do kontekstu oraz celu regulacji. Wobec tych faktów "informacją o warunkach najniższych opłat za przewóz" są informacje dotyczące końcowej ceny, którą pasażer ma uiścić za bilet po uwzględnieniu wszelkich promocji i ulg. Jest to informacja o możliwości najtańszego odbycia podróży w wybranym przez pasażera połączeniu i zaplanowanym przez niego terminie.

P. I. powołując się na zwroty: "na żądanie" i "przed podróżą", użyte w art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007 twierdziło, że spełnia powyższe wymogi zapewniając dostępność stosownej informacji w punktach informacji, w kasach biletowych, poprzez Infolinię, jak również na stronie internetowej.

Zdaniem organu informacja dostarczana pasażerowi musi być dla niego rzeczywiście użyteczna. Trudno uznać za taką, jej brak w biletomatach, przy próbie zakupu biletów objętych taryfą promocyjną. Przy braku dookreślenia w treści ww. rozporządzenia sposobu, w jaki podróżny ma zwrócić się do przedsiębiorstwa kolejowego w celu uzyskania informacji, należy przyjąć, że może to nastąpić w dowolnie wybranej przez podróżnego formie. Poczynając od ustnej prośby adresowanej do odpowiedniej osoby, która w imieniu zobowiązanego podmiotu jest uprawniona do udzielenia stosownej informacji, przez wniosek w formie pisemnej, po żądanie wyrażone w formie "interaktywnej". Ostatnia forma może przybrać postać sprawdzenia danej informacji na stronie internetowej zobowiązanego podmiotu lub w jednym z dostarczanych przez niego urządzeń, w tym automatów biletowych. Reasumując, należy stwierdzić, że żądanie udzielenia informacji, o której mowa w Załączniku II Część I Rozporządzenia 1371/2007, może nastąpić w wybranej przez pasażera formie.

W odniesieniu do zarzucanych naruszeń reguł postępowania administracyjnego Prezes UTK wskazał, że spółka nie podważała wcześniej wiarygodności oświadczenia M. B.. W związku z powyższym Prezes UTK nie miał powodu, aby odmówić wiarygodności informacjom pozyskanym od pasażera. Nadto organ nie dostrzegł związku pomiędzy ilością sprzedawanych w automatach biletów, a koniecznością ujednolicenia oferty, gdyż wynika to z przepisów prawa (art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007), a nie z ilości biletów sprzedawanych w poszczególnych kanałach dystrybucji.

Za niespójne logicznie uznano stanowisko P. I., która podnosiła zamiar ujednolicenia oferty we wszystkich kanałach sprzedaży, a jednocześnie podważała konieczność tego typu jednolitości w oferowanych biletach.

Zaskarżając decyzję Prezesa UTK z dnia [...] marca 2014 r. spółka sformułowała także zarzut naruszenia przepisów art. 6, 7, 8, 11 i 77 k.p.a., z czym Prezes UTK nie zgodził się.

Wskazała, że podstawę prawną decyzji Prezesa UTK z dnia [...] marca 2014 r. stanowiły wskazane w sentencji przepisy prawa powszechnie obowiązującego, rangi ustawy, tj. art. 104 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 5 i art. 14a ust 4 u.o.t.k.

Natomiast, po dokonaniu subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod normy prawne, Prezes UTK stwierdził naruszenie art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007. Stwierdzone powyżej naruszenie polega na niedostarczaniu pasażerom informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz, czego przyczyną jest niedostępność pełnego zakresu ofert promocyjnych w automatach biletowych spółki i nieprawidłowe działanie systemu sprzedaży biletów.

W ocenie Prezesa UTK nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., ponieważ kierując się zasadą prawdy obiektywnej zawartą w art. 7 k.p.a. Prezes UTK, podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. O powyższym świadczy m.in. ilość włączonego do sprawy materiału dowodowego, w tym piętnaście ofert specjalnych P. I. - niedostępnych w biletomatach - obowiązujących po dniu 1 stycznia 2010 r., który został poddany rzetelnej i całościowej analizie i uwzględniony w postępowaniu. Ponadto celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, Prezes UTK dwukrotnie wezwał spółkę do złożenia wyjaśnień.

Spółka nie sprecyzowała, w jaki sposób Organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. w znaczeniu "kultury administrowania".

Zdaniem Prezesa UTK, spółka dysponuje technicznymi możliwościami wprowadzenia zmian gwarantujących realizację obowiązków, jakie Rozporządzenie 1371/2007 wprowadza w zakresie informacji udzielanych pasażerom przed podróżą w postaci warunków najniższych opłat za przewóz. Powyższe potwierdza również P. I., które w piśmie z dnia 1 kwietnia 2014 r. wskazało: "spółka nigdy nie twierdziła, iż niemożliwe jest wprowadzenie jakichkolwiek ofert promocyjnych do biletomatów". Dowodem braku przeszkód technicznych dla ujednolicenia oferty spółki w biletomatach jest uprzednie wprowadzenie przez P. I. ofert: "Wcześniej i taniej", "[...]" i "[...]" we wszystkich kanałach dystrybucji, co przyznała sama spółka w piśmie z dnia 22 stycznia 2014 r. Zdaniem Prezesa UTK, za wprowadzeniem promocyjnych ofert do biletomatów P. I., przemawia także fakt wprowadzenia tego typu ofert innych spółek w sieci biletomatów A..

Ustawodawca, w art. 14 a ust. 4 u.o.t.k., nie przyznał organowi kompetencji do wyznaczenia terminu na usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Kierując się koniecznością zabezpieczenia interesów pasażerów korzystających z usług pasażerskich przewoźników kolejowych na terenie całego kraju, Prezes UTK nadał decyzji z dnia [...] marca 2014 r. rygor natychmiastowej wykonalności.

"P. I." S.A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia [...] lipca 2014r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2013 r.

Sąd pierwszej instancji uchylił obydwie wydane w sprawie decyzje Prezesa PUTK, gdyż stwierdził, że decyzja Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego jako organu administracji powołanego między innymi do nadzoru w zakresie przestrzegania przez przewoźników kolejowych przepisów Rozporządzenia Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczących praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.U. UE L z dnia 3 grudnia 2007 r.), wobec możliwości jej zaskarżenia do sądu administracyjnego musi być sformułowana w sposób odpowiadający przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, ale także poddający się kontroli tego sądu.

W przypadku badanej decyzji kontrolę sądową, a co ważniejsze czytelność przekazu rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do jego adresata, utrudniało przesadne rozbudowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji (liczącej 60 stron !) w elementy o charakterze teoretyczno-prawnym i wielokrotne powtarzanie nieistotnych treści.

Jak wynika z doktryny prawa, nadzór jest pojęciem oznaczającym możliwość władczego wkraczania w działalność organu nadzorowanego, takie działanie charakteryzuje się konieczną rzeczowością. Nadzór Prezesa UTK wykonywany jest w zakresie, w formach i na zasadach uregulowanych przepisami prawa.

Organ nadzorujący może stosować wyłącznie takie środki, jakie przyznaje mu ustawa. Przy braku środków nadzoru sformułowanych expressis verbis w przepisach prawa, organ może tylko wpływać na podmiot nadzorowany za pomocą środków niewładczych, zwracając uwagę na nieprawidłowości w działaniu jednostki nadzorowanej.

W tym kontekście, Sąd stwierdził, że decyzja organu nadzoru - Prezesa UTK, powinna przede wszystkim wskazywać - ustalać, wynikające z przepisów obowiązującego prawa (w tym z rozporządzenia (WE) Nr 1371/2007/ Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007r.) obowiązki przewoźnika, a następnie w odniesieniu do stanu faktycznego, stwierdzonego w toku prowadzonego postępowania dowodowego, sformułować ewentualny nakaz usunięcia nieprawidłowości.

Przepis art. 14a u.o.t.k. daje Prezesowi UTK uprawnienia kontrolne w zakresie przestrzegania przepisów rozporządzenia 1371/2007/WE, dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. W celu wykonywania nadzoru nad przestrzeganiem przepisów rozporządzenia 1371/2007/WE, Prezes korzysta z uprawnień określonych w szczególności w art. 15 u.o.t.k.

Z mocy art. 15 u.o.t.k. Prezes UTK i upoważnione przez niego osoby mają prawo, między innymi, wstępu na obszar kolejowy, do pojazdów i pomieszczeń, żądania wyjaśnień i dokumentów, udostępniania danych, a także przejazdu w pociągach. Nakaz usunięcia stwierdzonych w ramach nadzoru nieprawidłowości wydawany jest w formie decyzji.

Przepis art. 14a u.o.t.k. określa dwie procedury. W art. 14a ust. 3 i 4 u.o.t.k. unormowana została procedura kontrolna, mająca na celu stwierdzenie przez Prezesa UTK, czy podmioty wymienione w art. 14a ust. 3 u.o.t.k. spełniły obowiązki wynikające z rozporządzenia dotyczącego praw i obowiązków pasażerów.

Natomiast art. 14a ust. 5 i 6 u.o.t.k. odnosi się do postępowania skargowego, dotyczącego rozpatrywania przez Prezesa UTK skarg pasażerów w sprawie naruszenia przepisów wspomnianego rozporządzenia.

Obie procedury kończą się wydaniem przez Prezesa decyzji administracyjnej. W wypadku nadzoru nad przestrzeganiem przepisów rozporządzenia 1371/2007/WE będzie to decyzja nakazująca usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (art. 14a ust. 4 u.o.t.k.).

W wypadku złożenia skargi przez pasażera, Prezes UTK, zgodnie z art. 14a ust. 6 u.o.t.k., wydaje decyzję stwierdzającą naruszenie prawa i określającą zakres nieprawidłowości oraz termin ich usunięcia lub stwierdzającą brak naruszenia prawa pasażera. Obie decyzje stanowią formę nadzoru, o którym mowa w art. 14a ust. 2 u.o.t.k.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w przedmiotowej sprawie decyzja organu, a zwłaszcza jej sentencja nie jest charakterystyczna dla władczego sposobu działania organu nadzorczego wobec nadzorowanego podmiotu, jest raczej postulatem organu, zmierzającym do ulepszenia działalności przewoźnika w zakresie zapewnienia pasażerom pełnej informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego zamiast ustalenia przy pomocy dostępnego mu aparatu, faktów istotnych w kontekście stawianych Spółce zarzutów, zgromadził jedynie szereg oświadczeń i twierdzeń, co do sposobu informowania przez P. I. pasażera o możliwości najniższych opłat za przewóz, których wartość dowodowa, chociaż zasadniczo nie kwestionowana przez skarżąca Spółkę, jest uboższa niż mogłoby to wynikać z samodzielnych i kompletnych ustaleń faktycznych organu nadzoru.

Organ mógł i powinien z urzędu zbadać dostępność i łatwość dotarcia przez pasażera do stosownej informacji w kasach biletowych, w punktach informacji, poprzez infolinię i przede wszystkim na stronie internetowej. Organ nie zbadał jak są opublikowane i czy są łatwo dostępne - Regulamin przewozu osób, rzeczy i zwierząt P. I. ([...]), Taryfa przewozowa P. I. ([...]) oraz warunki specjalnych ofert taryfowych. Nie dokonał szczegółowej w przedmiotowym zakresie analizy ofert promocyjnych na strony internetowej przewoźnika pod adresem www.intercity.pl.

Prezesa UTK w pkt I zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2014r., stwierdził naruszenie obowiązku wynikającego z art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, polegające na niedostarczaniu pasażerom informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz, czego przyczyną jest niedostępność pełnego zakresu ofert promocyjnych w automatach biletowych Spółki i nieprawidłowe działanie systemu sprzedaży biletów. W pkt II decyzji nakazał usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych decyzją, w pkt III nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Analizując sentencję decyzji, jawi się wyraźnie, iż stwierdzona przez organ nieprawidłowość opisana została w sposób bardzo ogólny i wydaje się, że dotyczy wszystkich usług przewozowych jakie świadczy Spółka P. I.. Jest sformułowana nielogicznie, gdyż "niedostarczanie pasażerom informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz, ma być zdaniem organu przyczyną niedostępności pełnego zakresu ofert promocyjnych w automatach biletowych".

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że bezpośrednią przyczyną naruszenia obowiązków wynikających z przywołanych przepisów była niedostępność wszystkich ofert promocyjnych w biletomatach spółki.

W ocenie Sądu, analiza uzasadnienia decyzji wskazuje, iż organ miał na myśli dwie nieprawidłowości, a nie jedną, która miałaby mieć określoną konsekwencję.

Takie - wadliwe sformułowanie decyzji musi rodzić dalsze konsekwencje w zakresie możliwości wykonania jej przez adresata i usunięcia wskazanych nieprawidłowości.

O ile wykonanie obowiązku wprowadzenia pełnego zakresu ofert promocyjnych w automatach biletowych nie budzi wątpliwości (oczywiście po przyjęciu, że jest to samodzielna nieprawidłowość wskazana w decyzji), o tyle nie jest jasne, jak miałaby być usunięta nieprawidłowość polegając na niedostarczaniu pasażerom informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz.

Sąd pierwszej instancji przypomniał, że Prezes UTK wszczął z urzędu postępowanie administracyjne wobec spółki w sprawie naruszenia art. 8 ust. 1 w związku z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, polegającego na nieinformowaniu o warunkach najniższych opłat za przewóz. Prezes UTK argumentował, że skoro biletomaty mają gwarantować tzw. "szybką odprawę", to nie można wymagać aby pasażer, chcąc kupić bilet w biletomacie, we własnym zakresie, z dodatkowych źródeł (np. infolinii lub Internetu) pozyskiwał informacje o warunkach najniższej opłaty za przewóz. Jednocześnie zdaniem organu w każdym z kanałów dystrybucji biletów obsługiwanych przez spółkę, ta sama usługa oferowana być powinna na tych samych warunkach. Zdaniem Sądu, brak jest przepisów prawa z których ten obowiązek miałby wynikać.

WSA w W. podkreślił, że przepis art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, zobowiązuje przewoźnika do dostarczania pasażerowi na jego żądanie informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz. Zatem teoretycznie możliwa byłaby sytuacja odwrotna, niż w przedmiotowej sprawie, polegająca na tym, że w biletomatach zakupić można tańsze bilety i w związku z tym trudno byłoby postawić przewoźnikowi zarzut niespójności cenowej oferowanych usług.

Następnie Sąd pierwszej instancji dokonał jego analizy przepisu art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, zgodnie z którym, bez uszczerbku dla art. 10 tego rozporządzenia, przedsiębiorstwa kolejowe oraz sprzedawcy biletów w imieniu jednego lub kilku przedsiębiorstw kolejowych udzielają pasażerowi na jego żądanie przynajmniej informacji wymienionych w Załączniku II Część I do Rozporządzenia 1371/2007, w odniesieniu do podróży objętych umowami transportowymi oferowanymi przez dane przedsiębiorstwo kolejowe.

Jak wynika z tego przepisu, sprzedawcy biletów, którzy oferują umowy transportowe we własnym imieniu, a także operatorzy turystyczni dostarczają tych informacji, jeżeli są one dostępne.

W ocenie Sądu pierwszej instancji weryfikacji wynikało twierdzenie skarżącej, spółki, iż prowadzi ona dystrybucję swoich usług w kilku kanałach dystrybucji - kasach własnych i agencyjnych, kasach P. R. sp. z o.o. oraz K. M. - KM sp. z o.o., poprzez Internet, biletomaty własne i agencyjne, aplikację mobilną oraz w pociągu.

WSA wskazał, iż istotą sprawy w odniesieniu do stawianych P. I. zarzutów były twierdzenia Spółki, że podstawowym kanałem dystrybucji biletów jest sprzedaż w kasach biletowych i w pociągu, co zdaniem P. I. - w całości wypełnia wymogi Rozporządzenia 1371/2007, a bez znaczenia jest fakt, że funkcjonalność dodatkowych kanałów dystrybucji jest w pewnym zakresie ograniczona.

W ocenie Sądu, biletomaty jako jeden z kanałów dystrybucji oferty przewoźnika, zasadniczo spełniają funkcję sprzedaży biletów, a nie funkcję informacyjną. Słusznie zatem w ocenie tego Sądu P. I. twierdziło, że nie sposób zapewnić w biletomatach dostępności wszystkich informacji, o których mowa w Części I Załącznika II do Rozporządzenia 1371/2007, w tym np. ogólnych warunków przewozu czy warunków wszystkich dostępnych ofert.

Zdaniem WSA,, w świetle przepisów Rozporządzenia 1371/2007, nie jest wykluczona możliwość funkcjonowania różnych cen biletów, w różnych kanałach dystrybucji, pod warunkiem pełnej wiedzy podróżnego o możliwości i zasadach nabycia biletu tańszego i droższego.

Sąd wskazał na treść przepisu art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007, zgodnie z którym przewoźnik zobowiązany jest udzielić pasażerowi, na jego żądanie, informacji określonych w Części I Załącznika II do Rozporządzenia 1371/2007, w tym warunków najniższych opłat za przewóz.

Rozporządzenie 1371/2007, nie precyzuje w jaki sposób informacja ta ma być udzielana. W szczególności nie można z brzmienia w/w przepisu wywieść, że przewoźnik zobowiązany jest podać teoretycznie najniższą cenę biletu w każdym kanale dystrybucji w momencie sprzedaży biletu. Błędne było utożsamianie funkcji sprzedażowych z funkcjami informacyjnymi.

W decyzji wskazano również, że spółka posługiwała się systemem sprzedaży biletów, z poziomu którego nie było możliwości ustalenia ceny biletu przed jego faktycznym wyborem przez pasażera i wydrukiem przez pracownika.

Wprawdzie, P. I. zasadniczo nie kwestionowało ustaleń organu, to stwierdzić należy, iż ustalenia te poczynione zostały w oparciu o informacje prasowe oraz pismo UOKiK z dnia 24 czerwca 2013 r. do którego dołączono kopię pisma P. B..

Sąd zgodził się z organem, iż pasażer, przed zakupem biletu ma prawo do pełnej i wiarygodnej informacji o jego cenie, informacja powinna być dostępna w sposób prosty i nie pozostawiać wątpliwości, jednak zdaniem Sądu, w procedurze zastosowanej w niniejszej sprawie, nie związanej z rozpoznawaniem skargi indywidualnego pasażera, organ powinien poczynić własne ustalenia, także dlatego iż dopiero one pozwalają na sformułowanie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w sposób konkretny, nadający się do wykonania i odnoszący się sprecyzowanych ofert.

Jednocześnie zdaniem WSA w W., Prezes UTK zasadnie wskazał na konieczność dokonywania wykładni funkcjonalnej przepisów Rozporządzenia Nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz.U.UE L z dnia 3 grudnia 2007 r.) i uwzględnienie celu, jaki przyświecał ustawodawcy unijnemu przy jego wprowadzaniu. Jak sam tytuł wskazuje Rozporządzenie Nr 1371/2007 reguluje kwestie praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Jego głównym założeniem jest wzmocnienie praw pasażerów nie tylko w ruchu kolejowym międzynarodowym, lecz także krajowym, uzasadnione faktem, że pasażer jest słabszą stroną umowy transportu kolejowego.

Zasadne było, zdaniem WSA, twierdzenie organu, że większa ilość kanałów dystrybucji oferty przewoźnika będzie rozwiązaniem bardziej korzystnym dla pasażera, jednak nie wynika z tej wykładni twierdzenie o konieczności stosowania jednolitej oferty cenowej w każdym z kanałów dystrybucji. Wskazany bowiem jako naruszony przepis art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007 odnosi się do informowania pasażera o warunkach najniższych opłat za przewóz.

WSA podkreślił, że Spółka P. wskazywała, że nie naruszyła obowiązku zapewnienia informacji o warunkach najniższych opłat za przewóz Intercity w odniesieniu do sprzedaży biletów za pośrednictwem biletomatów, a jej działania miały na względzie dobro pasażera, tj. zwiększenie dostępności sprzedaży biletów. Z treści art. 9 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007 wynika, iż "przedsiębiorstwa kolejowe oraz sprzedawcy biletów oferują, tam gdzie jest to możliwe, bilety oraz bilety bezpośrednie i rezerwacje". W ustępie drugim przywołanego przepisu ustawodawca zawarł wyliczenie możliwych sposobów dystrybucji biletów, odpowiednio w: kasach biletowych lub automatach biletowych, za pośrednictwem telefonu, internetu lub jakichkolwiek innych, powszechnie dostępnych technologii informacyjnych i w pociągach. Bez znaczenia w ocenie przewoźnika był fakt ograniczenia funkcjonalności dodatkowych kanałów dystrybucji, to jest biletomatów.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji ustalenie, iż doszło do naruszenia przepisu art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007 poprzez brak możliwości nabycia biletów promocyjnych w danym kanale dystrybucji, mogło być ewentualnie dokonane przez stwierdzenie, iż pasażer został pozbawiony możliwości uzyskania informacji w tym zakresie - to jest iż w biletomacie nie będzie miał możliwości kupienia biletu promocyjnego, a nie tylko poprzez pośrednie ustalenie, iż automaty biletowe nie prowadziły sprzedaży takich biletów.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Spółka P. I. zasadnie zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego - art. 14 a ust. 4 u.o.t.k. oraz art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007 oraz słusznie zakwestionowała konieczność wprowadzania jednolitej oferty cenowej we wszystkich kanałach dystrybucji, gdyż obowiązek taki nie wynika z Rozporządzenia 1371/2007.

W ocenie Sądu, treść art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, wskazuje iż nie podlega kontroli organu nadzorczego stosowna przez przewoźnika polityka cenowa, a udzielana informacja o warunkach najniższych opłat za przewóz, która powinna być pełna i łatwo dostępna dla pasażera. Zatem zróżnicowanie ceny za przejazd w świetle przepisów wskazanych przez organ nie było niedopuszczalne, nie tylko w ramach stosowanych okresowo promocji i ofert specjalnych (co jest prawem podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo), ale także w odniesieniu do przyjętego kanału dystrybucji.

Twierdzenie organu, iż P. I. obarcza pasażera obowiązkiem uzyskiwania informacji, do których dostarczenia obliguje przedsiębiorstwa kolejowe - przepis art. 8 ust. 1 Rozporządzenia 1371/2007, nie zostało dostatecznie wykazane. Taki zarzut jak już wskazano wymagałby analizy treści strony internetowej przewoźnika, informacji uzyskiwanych w kasach, punktach informacyjnych i innych źródłach. Poza tym musiałby dotyczyć konkretnych usług oferowanych przez przewoźnika.

Sąd pierwszej instancji stwierdził zatem, że faktyczny sprawy nie został dostatecznie ustalony i tym samym nie został skorelowany z podstawą prawną wskazaną w rozstrzygnięciu. Za zasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji publicznej z mocy art. 7, 8 i 77 § 1 kpa.

Prezes UTK, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił w granicach wskazanych w:

1. art. 174 pkt 1 ppsa naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, to jest:

1.1 art.145 § 1 pkt 1 lit a) poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007 r. ze zm.) - zwanego dalej "Rozporządzenie 1371/2007" polegające na wadliwym uznaniu, że z przepisu art. 8 ust 1 nie wynika obowiązek podania najniższej ceny biletu w każdym kanale dystrybucji w momencie sprzedaży biletu, a co za tym idzie brak możliwości utożsamiania funkcji sprzedażowych z funkcjami informacyjnymi kanałów dystrybucji, w związku z czym przepis ten nie znalazł zastosowania w ustalonym stanie faktycznym.

2. art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

2.1. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "kpa" poprzez dokonanie błędnej oceny legalności zaskarżonej decyzji administracyjnej i zarzucenie Organowi naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa, w wyniku czego uchylił decyzje, podczas gdy Organ, wbrew wadliwej ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., przeprowadził postępowanie zgodnie z nakazami zawartymi w przywołanych przepisach.

Wskazując na powyższe, kasator wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznani oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania w sprawie.

Spółka P. I. w piśmie zatytułowanym "odpowiedź na skargę" wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej. Wyrok Sądu jest w jej ocenie prawidłowy i nie zawiera żadnych uchybień, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie objętej skargą kasacyjną nie zaistniały okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem zostały spełnione warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego obydwa stawiane zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne. Stan faktyczny sprawy – wbrew poglądowi P. I. – został zgromadzony w sposób dostateczny dla rozstrzygnięcia sprawy (vide – pkt 2 petitum skargi kasacyjnej), a w konsekwencji możliwe było poddanie kontroli instancyjnej stanowiska Sądu pierwszej instancji zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Rezultatem tej kontroli jest konkluzja o dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni przepisu art. 8 ust. 1 w zw. z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007 r. ze zm.) - zwanego dalej "Rozporządzenie 1371/2007" polegające na wadliwym uznaniu, że z przepisu art. 8 ust 1 nie wynika obowiązek podania najniższej ceny biletu w każdym kanale dystrybucji w momencie sprzedaży biletu, a co za tym idzie brak możliwości utożsamiania funkcji sprzedażowych z funkcjami informacyjnymi kanałów dystrybucji, w związku z czym przepis ten nie znalazł zastosowania w ustalonym stanie faktycznym (vide – pkt 2 petitum skargi kasacyjnej). Nadto należy stwierdzić zasadność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kpa ponieważ w ocenie NSA organ, wbrew wadliwej ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., przeprowadził postępowanie zgodnie z nakazami zawartymi w przywołanych przepisach.

Przypomnienia w tym miejscu wymaga, iż postępowanie w sprawie administracyjnej, wszczęte z urzędu, toczyło się w oparciu o uzyskane przez organ informacje i przesłanki wskazujące na możliwość naruszenia przez P. I. przepisów Rozporządzenia 1371/2007, w dniu 22 sierpnia 2013 r. wobec Spółki w sprawie naruszenia art. 8 ust. 1 w związku z Załącznikiem II Część I Rozporządzenia 1371/2007, polegającego na nieinformowaniu o warunkach najniższych opłat za przewóz.

Przepis art. 8 ust. 1 ww. Rozporządzenia, zatytułowany "Informacje dotyczące podróży " stanowi: "Bez uszczerbku dla art. 10 przedsiębiorstwa kolejowe oraz sprzedawcy biletów w imieniu jednego lub kilku przedsiębiorstw kolejowych udzielają pasażerowi na jego żądanie przynajmniej informacji wymienionych w załączniku II część I, w odniesieniu do podróży objętych umowami transportowymi oferowanymi przez dane przedsiębiorstwo kolejowe. Sprzedawcy biletów, którzy oferują umowy transportowe we własnym imieniu, oraz operatorzy turystyczni dostarczają tych informacji, jeżeli są one dostępne.".

Z kolei w myśl unormowania z Części I pt. "Informacje dostarczane przed podróżą" Załącznika II pt. "Minimalny zakres informacji dostarczanych przez przedsiębiorstwa kolejowe lub sprzedawców biletów" Rozporządzenia 1371/2007, do informacji o których mowa, należą: ogólne warunki umów mające zastosowanie do umowy, rozkłady jazdy i warunki odbycia najszybszej podróży, rozkłady jazdy i warunki najniższych opłat za przewóz, dostępność, warunki dostępu i dostosowanie pociągu do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej, możliwość i warunki przewozu rowerów, dostępność miejsc siedzących w wagonach dla palących i dla niepalących w klasie pierwszej i drugiej oraz w kuszetkach i wagonach sypialnych, działania mogące przerwać lub opóźnić połączenia, usługi dostępne w pociągu oraz procedury odbioru zagubionego bagażu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia powyższej regulacji, statuującej obowiązek informowania pasażerów w zakresie wyszczególnionym w załączniku, część I, winna być dokonywania przez pryzmat zasad zawartych w preambule do Rozporządzenia (WE) Nr 1371/2007, w szczególności związanych bezpośrednio z obowiązkiem informacyjnym, wskazywanym jako podstawowy instrument ochrony pasażerów w ruchu kolejowym. I tak, wg. pkt (1) ww. preambuły: "W ramach wspólnej polityki transportowej istotne jest zapewnienie ochrony praw pasażerów w ruchu kolejowym oraz podniesienie jakości i efektywności kolejowych usług pasażerskich, aby zwiększyć udział transportu kolejowego w stosunku do innych środków transportu". W myśl pkt (3): "Ponieważ pasażer w ruchu kolejowym jest słabszą stroną umowy transportu, prawa pasażera powinny podlegać ochronie.". Z pkt (4) natomiast wynika, iż "Prawa użytkowników w ruchu kolejowym obejmują otrzymywanie informacji dotyczących połączenia zarówno przed podróżą i w jej trakcie. O ile to tylko możliwe, przedsiębiorstwa kolejowe i sprzedawcy biletów powinni przekazywać te informacje z odpowiednim wyprzedzeniem i jak najszybciej".

Skoro tak, to nie można uznać za prawidłowy pogląd przyjęty przez Sąd pierwszej instancji o braku podstaw faktycznych i prawnych do połączenia funkcji dystrybucyjnej z funkcją informacyjną automatu służącego do dystrybucji biletów kolejowych P. I., czyli tzw. biletomatu. Należy mieć na względzie potrzeby i interes użytkownika biletów kolejowych, czyli przeciętnego (potencjalnego) pasażera. Zgodnie z zasadami przyjętymi w ww. preambule do Rozporządzenia (WE) Nr 1171/2007, jego podstawowym uprawnieniem jest prawo do informacji o wszystkich możliwych i dostępnych w relewantnym dla planowanej podróży promocjach, czyli możliwości nabycia tańszego biletu na wybraną przez siebie trasę przejazdu. Zgodnie z wyżej przywołanym – a stanowiącym podstawę materialnoprawną nałożonego na Spółkę obowiązku - przepisem art. 8 ust. 1 ww. Rozporządzenia, informacja ma być pasażerowi udostępniona "na jego żądanie". Nie można przyjąć, iż "żądanie" musi być wyartykułowane w jakiejś szczególnej formie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wystarczająca jest dowolna forma, adekwatna do danego kanału dystrybucji. Przykładowo – w odniesieniu do omawianych w niniejszej sprawie biletomatów – może to być rozpoczęcie operacji w celu nabycia biletu za pośrednictwem automatu – naciśnięcie guzika, bądź inna przewidziana algorytmem działania automatu czynność.

Podkreślenia wymaga, iż bezspornym jest w sprawie fakt, iż Spółka P. I. wprowadziła tzw. automaty agencyjne, co początkowo związane było ze wsparciem odprawy podróżnych, szczególnie obcojęzycznych, uczestniczących w turnieju piłkarskim "Euro 2012". Jednakże sieć tych automatów rozwijała się pod względem liczebnym, czemu jednak – wbrew wcześniejszym planom – nie towarzyszył wzrost ich funkcjonalności. Mianowicie, jak stwierdziła Spółka, przyjęto możliwe do wdrożenia rozwiązania techniczne z rozbudową funkcji umożliwiających sprzedaż agencyjną, natomiast w następnym etapie planowano uzupełnienie oferty, w tym wprowadzenie pełnej oferty "[...]" i innych zmian. Wykorzystano przy tym biletomaty własne oraz istniejącą sieć biletomatów różnych operatorów.

Z wyjaśnień spółki wynikało też, że rozbudowa funkcjonalności biletomatów miała być przeprowadzona do końca 2012 r., jednak została przerwana na skutek złożenia wniosku o upadłość producenta, dostawcy zarówno sprzętu, jak i oprogramowania oraz serwisu dla własnych urządzeń. Niezależnie od powyższych twierdzeń faktycznych, Spółka zajęła stanowisko, zgodnie z którym w jej ocenie Rozporządzenie 1371/2007 nie precyzuje, w jaki sposób informacja ma być udzielana. Tak więc z analizowanych przepisów Rozporządzenia 1371/2007 w ocenie Spółki nie da się wywieść wniosku, że przewoźnik zobowiązany jest podać "najniższą teoretycznie cenę biletu w każdym kanale dystrybucji w momencie sprzedaży biletu". Spółka wskazała, iż Rozporządzenie 1371/2007 w ogóle nie precyzuje sposobu przedstawienia informacji, poprzestając na wymogu przedstawienia wskazanych informacji na żądanie podróżnego i przed podróżą. Zdaniem spółki czyni to niezasadnym zarzut nieudzielania przez spółkę informacji o opcjach najtańszej podróży.

Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania o niezasadności przywołanego poglądu, prezentowanego przez Spółkę.

Jak wyżej zaznaczono, przepisy gwarantujące prawa pasażerom nie mogą być interpretowane w oderwaniu od całego aktu prawnego, w którym są zawarte. Już motyw pierwszy Rozporządzenia 1371/2007 - "istotne jest zapewnienie ochrony praw pasażerów w ruchu kolejowym oraz podniesienie jakości i efektywności kolejowych usług pasażerskich" - naprowadza na intencję ustawodawcy. Na cele, które ustawodawca przedstawił w preambule do Rozporządzenia 1371/2007, zwrócił także uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Pierwsza Izba), zwany dalej "Trybunałem", w wyroku z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie Westbahn Management GmbH przeciwko OBB-Infrastruktur AG (sygn. akt C 136/11, LexPolonica nr 4126814).

Jak zauważył Trybunał, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa Unii Europejskiej takich jak rozpatrywane w zawisłej przed Trybunałem sprawie (a więc m.in. przepisów Rozporządzenia 1371/2007), należy uwzględnić nie tylko ich brzmienie, lecz także ich kontekst oraz cele regulacji, której część stanowią. Ponadto Trybunał odwołał się do preambuły Rozporządzenia 1371/2007, obok wspomnianego powyżej motywu pierwszego, przywołując motyw czwarty, który należy wiązać z prawem do jak najszybszego uzyskiwania informacji dotyczących połączenia zarówno przed podróżą, jak i w jej trakcie. Trybunał zauważył jednocześnie, że w motywach piątym, ósmym i dziewiątym Rozporządzenia 1371/2007 został podkreślony cel polegający na ułatwieniu dostępu do tego rodzaju informacji w zakresie dotyczącym transportu pomiędzy poszczególnymi państwami. W konkluzji Trybunał stwierdził, że jeśli interesy podróżnych oraz wskazane wcześniej cele, wynikające z motywów Rozporządzenia 1371/2007 mają być respektowane, konieczne jest, by dostarczane podróżnym informacje były dla nich rzeczywiście użyteczne.

Reasumując, w niebudzącym wątpliwości, bo bezspornym w istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestiach stanie faktycznym sprawy, problematyczna była wyłącznie interpretacja przepisów prawa unijnego co do zakresu obowiązku informacyjnego przewoźnika kolejowego w stosunku do (potencjalnych) pasażerów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może budzić wątpliwości, iż obowiązek ten dotyczy zwłaszcza informowania o niższych cenach biletów możliwych do nabycia w ramach stosowanych promocji. Skoro bowiem zasadą jest ochrona pasażera jako słabszej strony stosunku prawnego pomiędzy nim a tym przewoźnikiem, to w jego interesie leży przede wszystkim uzyskanie tej wiedzy – i to bez konieczności wykazywania w tym zakresie własnej inicjatywy w postaci samodzielnego poszukiwania niższych taryf w Internecie. Do tego winien służyć każdy kanał dystrybucyjny, z automatem służącym do dystrybucji biletów kolejowych włącznie.

Konsekwencją jest stwierdzenie, że niewyposażenie biletomatu w funkcję umożliwiającą co najmniej w pełną informację o możliwościach nabycia biletów o niższych cenach przy spełnieniu stosownych warunków uprawniających do skorzystania z promocji, stanowi jednostronne zabezpieczenie interesów przewoźnika z pominięciem interesów strony słabszej, czyli pasażera kolei, co czyni zasadnym rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji PUTK z dnia [...] marca 2014 r., utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2014 r.

Reasumując należy przyjąć, iż organ miał prawo w niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy zastosować sankcję przewidzianą wart. 14 a ust. 4 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, polegającą na nakazaniu usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych podczas wykonywania nadzoru, o którym mowa w ust. 1, w zakresie przestrzegania praw pasażerów ustalonych w rozporządzeniu nr 1371/2007/WE.

W tej sytuacji, wobec całkowitego wyjaśnienia sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł merytorycznie na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151, natomiast o kosztach orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.