Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 2141/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 par. 1, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 378/17 w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru oraz określania cła antydumpingowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA) wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 378/17, oddalił skargę A. L. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni (dalej: Dyrektor IC) z [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru oraz określenia cła antydumpingowego.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną, którą zaskarżył wyrok WSA w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

- w trybie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) naruszenie:

1. art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa, polegające na oparciu wyroku na własnych ustaleniach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, w zakresie odpowiedzi udzielonej organowi II instancji przez OLAF w piśmie z [...] stycznia 2017 r. dotyczącego braku możliwości ustalenia chińskich producentów przez OLAF;

2. art. 141 § 4 i art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 ppsa, polegające na przyjęciu przez WSA za podstawę rozstrzygnięcia, stanu faktycznego ustalonego przez organy z naruszeniem art. 122 w zw. z 187 § 1-2 oraz art. 121 § w zw. z 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: op), przejawiające się zaniechaniem przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia chińskich producentów towarów w związku z pismem OLAF z [...] stycznia 2017 r. oraz przyjęciu twierdzeń wskazanych w piśmie OLAF, w zakresie stawki cła antydumpingowego za wiążących dla organu;

3. art. 151 i art. 3 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa, polegające na zaaprobowaniu przez WSA oceny materiału dowodowego dokonanej przez Dyrektora IC, a co skutkowało oddaleniem skargi, mimo naruszenia w postępowaniu celnym art. 191 w zw. z art. 121 § 1 op, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, prowadzącą do uznania, że skarżący w chwili dokonywania wszystkich zgłoszeń celnych miał świadomość ich chińskiego pochodzenia;

- w trybie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie:

4. art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1193/2008 z dnia 1 grudnia 2008 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym pobraniu ceł tymczasowych nałożonych na przywóz kwasu cytrynowego pochodzącego z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. UE L 323 z 2008 r. ze zm.; dalej: rozporządzenie 1193/2008), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, polegające na określeniu cła antydumpingowego w stawce, przewidzianej ww. przepisem, pomimo braku ustalenia chińskiego producenta towarów, co jest wymagane przy jego prawidłowej wykładni i stanowi warunek jego prawidłowego zastosowania;

5. art. 220 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L. 302 z 1992 r. ze zm.; dalej: WKC), poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (zarówno kraju eksportu, jak importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne faktami, przyjętymi przez organy celne, wynikającymi z raportu OLAF, że w Malezji nie produkuje się towarów objętych decyzją, a towar po jego sprowadzeniu do Malezji, przechodził przez wolny obszar celny, w którym dozwolone było wyłącznie jego konfekcjonowanie;

6. art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. z 2015 r., poz. 858 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym 24 maja 2016 r. – poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na:

a) przyjęciu, iż dla zwolnienia z poboru odsetek, wskazanych ww. przepisie, wymaganym jest udowodnienie przez importera podjęcia działań, w celu upewnienia się, że spełnione zostały wszystkie warunki do podania w zgłoszeniu celnym prawdziwych i kompletnych danych, pomimo iż wykładnia literalna oraz funkcjonalna ww. przepisu wymaga jedynie stwierdzenia, iż podanie danych błędnych nie wynikało z zaniedbania lub świadomego działania importera, a więc nie było przez importera zawinione;

b) pominięciu przy wykładni ww. przepisu, iż w przypadku dysponowania przez importera świadectwami pochodzenia towarów wydanymi przez właściwe organy państwa eksportu, będące dokumentem urzędowym oraz uprawniającym do zastosowania preferencyjnych stawek celnych w chwili zgłoszenia towaru, należy uznać, w przypadku braku dowodów wskazujących na świadomość importera, przy deklarowaniu kraju pochodzenia, iż nie miał on świadomości podawania błędnych danych oraz podanie błędnych danych nie było wynikiem jego zaniedbania;

c) zaaprobowaniu orzeczenia wobec skarżącego odsetek na podstawie ww. przepisu, pomimo iż w rzeczywistym stanie faktycznym sprawy zachodzą przesłanki określone ww. przepisem, które warunkują odstąpienie od poboru odsetek wobec części cła antydumpingowego.

Wskazując na powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ppsa, a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie ppsa, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze ppsa (por. wyroki NSA z: 25 listopada 2016 r. I FSK 1376/16, 17 stycznia 2017 r. I GSK 1294/16, 8 lutego 2017 r. I GSK 1371/16, 5 kwietnia 2017 r., I GSK 91/17; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 ppsa, oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, tj. naruszeniu prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W takim przypadku w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego.

W punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ppsa, polegające na oparciu wyroku na własnych ustaleniach, nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, w zakresie odpowiedzi udzielonej organowi II instancji przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF w piśmie z [...] stycznia 2017 r. dotyczącego braku możliwości ustalenia chińskich producentów przez OLAF.

Nie są to zarzuty usprawiedliwione.

Zgodnie z art. 133 § 1 ppsa – sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 (...).

W myśl zaś art. 141 § 4 ppsa – uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...).

Z art. 133 § 1 ppsa wynika więc, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 ppsa), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 ppsa.

Mając to na uwadze nie można się zgodzić ze skarżącym kasacyjnie, że WSA oparł wyrok na własnych ustaleniach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Wszystkie bowiem dokumenty i dowody, na podstawie których orzekł WSA – w tym pismo OLAF z [...] stycznia 2017 r. – znajdują się w aktach administracyjnych sprawy przedstawionych sądowi przez organ celny.

Po drugie, wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie, WSA nie dokonał własnych ustaleń faktycznych w zakresie objętym rozpoznawaną sprawą lecz zbadał, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy celne, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu. Natomiast to, że WSA w sposób nieco odmienny od organu przeprowadził wywód co do treści pisma OLAF z [...] stycznia 2017 r., w żadnym razie nie oznacza, iż poczynił inne niż organy celne ustalenia faktyczne w rozpoznawanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się także z zarzutem, że treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów z art. 141 § 4 ppsa, ponieważ – wbrew zarzutowi skarżącego kasacyjnie – WSA opisał, jaki stan faktyczny sprawy, ustalony przez organ przyjął do jej rozpoznania.

Pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sformułowane w punkcie 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej, należy rozpoznać łącznie, ponieważ dotyczą jednej kwestii – oceny, czy przyjęty do rozpoznania sprawy przez WSA stan faktyczny sprawy został przez organy celne ustalony w sposób prawidłowy. W tym zakresie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 141 § 4, art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 3 § 1 pkt 1 ppsa w powiązaniu z art. 122, art. 187 § 1 i 2, art. 191, art. 121 w zw. z 210 § 4 op.

Nie są to zarzuty usprawiedliwione.

Przypomnieć należy, że ustalenie faktyczne sprawy dotyczyły tego, czy krajem pochodzenia importowanego przez skarżącego towaru (cytrynianu sodu i kwasu cytrynowego) są Chiny, a nie Malezja zadeklarowana jako miejsca pochodzenia towarów.

Badając powyższą kwestię organy celne, a za nimi WSA, oparły się przede wszystkim na dochodzeniu Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych prowadzonego w celu ujawnienia procederu omijania wprowadzonych wobec Chin środków antydumpingowych nałożonych na cytrynian sodu i kwas cytrynowy, polegający na wysyłaniu do odbiorców w UE towarów uprzednio sprowadzonych z Chin do Malezji. Z przekazanego przez OLAF organom celnym materiału dowodowego wynikało, że Malezja nie produkuje kwasu cytrynowego, a całość eksportu kwasu cytrynowego z Malezji stanowi reeksport kwasu cytrynowego pochodzącego z innych krajów. Przy czym podkreślono, że Malezja stała się jednym z głównych eksporterów kwasu cytrynowego do UE po wprowadzeniu cła antydumpingowego na kwas cytrynowy pochodzący z Chin, a także że na rynku kwasu cytrynowego pojawiały się oferty sprzedaży kwasu cytrynowego z Chin z malezyjskim certyfikatem pochodzenia.

W ramach dochodzenia OLAF zażądał od organów celnych Państw Członkowskich zidentyfikowania przywozów kwasu cytrynowego zgłoszonego jako pochodzącego z Malezji. Według tych informacji zidentyfikowano 351 partii towaru (627 wysyłek) i 18 malezyjskich nadawców. W oparciu o te informacje OLAF sporządził wykaz dostaw kwasu cytrynowego wywiezionego do UE. Dochodzenie prowadzone było przy współpracy z Ministerstwem Międzynarodowego Handlu i Przemysłu Malezji (MITI), Zarządem Portu Klang i Królewską Malezyjską Służbę Celną (Urząd Celny Malezji). Wszelka komunikacja i przekaz informacji i dokumentacji z Kapitanatem Portu Klang i malezyjskiej służby celnej odbywał się przez MITI. Zarząd Portu Klang i Malezyjski Urząd Celny udostępnili misji unijnej dane z prowadzonych przez nich elektronicznych rejestrów, wyjaśniając procedury mające zastosowanie do towarów wchodzących i wychodzących zarówno z portu morskiego i Wolnej Strefy Handlowej (FCZ) w Porcie Klang jak i Głównego Obszaru Celnego Malezji to jest malezyjskiego obszaru celnego. Ustalono, że w Wolnej Strefie Handlowej (FCZ) Portu Klang obowiązują następujące procedury: ZB1 - wejście towarów do strefy FCZ z zagranicy; ZB2 - wyjście towarów ze strefy FCZ za granicę; ZB4 - wnioski o czynności komercyjne, takie jak: dzielenie, pakowanie, przepakowywanie, sortowanie, klasyfikowanie etykietowanie oraz naprawa towarów magazynowanych lub będących w tranzycie. Na podstawie wykazów ZB1 i ZB2 ustalono drogę importowanego cytrynianu sodu i kwasu cytrynowego pochodzącego z Chin, poprzez Malezję aż do Polski. Analizując dane z rejestrów ZB1/ZB2 i porównując opis towaru, ilość opakowań i masę brutto, a także numery kontenerów, stwierdzono, że towary które zostały sprowadzone statkiem z Chin do Malezji, a następnie opuściły port w Malezji, są realnie tymi samymi towarami, a ich przeładunek miał na celu ukrycie faktycznego pochodzenia i uniknięcie zapłaty cła antydumpingowego.

WSA wskazał, że powyższe dodatkowo potwierdza materiał dowodowy zabezpieczony w trakcie kontroli w firmie skarżącego, zakończonej protokołem z [...] grudnia 2014 r. Z którego wynika, że skarżący pomimo posiadania świadectw pochodzenia potwierdzających malezyjskie pochodzenie kwasu cytrynowego, odsprzedawał swoim kontrahentom przedmiotowy towar jako pochodzenia chińskiego oraz 2 certyfikaty analizy z którymi powiązane zostały partie towaru dotyczące [...] (75.000 kg) oraz [...] (88.000 kg) wskazujące na producenta chińskiego, firmę A. Co. Ltd, co jasno świadczy o jego chińskim pochodzeniu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wyżej przedstawione ustalenia faktyczne organów celnych, zaaprobowane do rozpoznania sprawy przez WSA, były wystarczające do wydania decyzji o weryfikacji zgłoszeń celnych co do pochodzenia towaru, a w konsekwencji określenia cła antydumpingowego. Natomiast pismo OLAF z [...] stycznia 2017 r., stanowiło jedynie dodatkowy dowód potwierdzający wyżej opisane ustalenia faktyczne sprawy.

Nie jest także trafny zarzut skarżącego kasacyjnie, że WSA powinien uznać, że organ celny zaniechał przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia chińskich producentów towarów, co narusza art. 121, art. 122, art. 187 oraz art. 191 op.

Przede wszystkim Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko OLAF wyrażone w piśmie z [...] stycznia 2017 r., iż w sytuacji, kiedy towar importowany jest bezpośrednio od konkretnego producenta, podanie stosownego kodu na deklaracji celnej lub wzmianka o deklaracji producenta na fakturze wystarczają do zastosowania określonej stawki celnej obowiązującej dla tego producenta. Jednak pod warunkiem, że organa celne nie są w posiadaniu sprzecznych informacji. Importer nie może przedstawiać takich informacji urzędowi celnemu retroaktywnie, w takim przypadku stanowiłoby to posiadanie wiedzy winnego.

Powyższe wynika z ogólnych przepisów prawa celnego. W myśl bowiem art. 78 ust. 1 i 3 WKC – po zwolnieniu towarów organy celne mogą z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia (ust. 1). Jeżeli z kontroli zgłoszenia lub kontroli po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują, zgodnie z wydanymi przepisami, niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują (ust. 3). Zgodnie zaś z art. 199 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego 2454/93 do WKC – bez uszczerbku dla ewentualnego stosowania przepisów karnych, złożenie w urzędzie celnym zgłoszenia podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela bądź też złożenie zgłoszenia tranzytowego przy wykorzystaniu technik elektronicznego przetwarzania danych czyni zgłaszającego lub jego przedstawiciela odpowiedzialnym, zgodnie z obowiązującymi przepisami, za: - prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu, - autentyczność załączonych dokumentów oraz - przestrzeganie wszelkich obowiązków odnoszących się do objęcia danych towarów procedurą.

Z zacytowanych przepisów wynika jednoznacznie, że organy celne mają uprawnienia do kontroli dokumentów i danych handlowych w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, zaś zgłaszający odpowiada za prawdziwość informacji podanych w zgłoszeniu oraz autentyczność załączonych dokumentów. Tak więc załączony do zgłoszenia celnego dowód pochodzenia towaru powinien być prawidłowy pod względem formalnym i materialnym.

Zatem w świetle wyżej przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest trafny zarzut, jakoby organy celne zaniechały przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia chińskich producentów towarów w związku z pismem OLAF z [...] stycznia 2017 r. oraz przyjęcia stawki cła w wysokości 42,7%. Istotne w sprawie jest bowiem to – jak zaznaczono wyżej – że zgodnie z przepisami prawa, w celu zastosowania określonej stawki cła niezbędne jest przedstawienie organom celnym faktury handlowej od konkretnego producenta towaru i odpowiadającego rzeczywistości świadectwa pochodzenia.

W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie zgłaszając towary do objęcia ich procedurą dopuszczenia do obrotu takich dokumentów, pochodzących od prawdziwego producenta towarów, nie przedłożył. Dlatego też formułowanie zarzutów odnośnie błędnie ustalonego stanu faktycznego poprzez zaniechanie przez organy celne przeprowadzenia postępowania w zakresie ustalenia producenta towarów dla zastosowania indywidualnej stawki przewidzianej w rozporządzeniu 1193/2008 dla wymienionego z nazw przedsiębiorstwa, są nieusprawiedliwione. Podkreślić należy, że ciężar dowodowy w tym zakresie leży po stronie importera, który w niniejszej sprawie jakichkolwiek dowodów podważających ustalenia organów celnych nie przedłożył. Dodać należy, że w postępowaniu celnym obowiązuje zasada dysponowania zakresem postępowania dowodowego przez organ prowadzący to postępowanie, które wyraża się w uprawnieniu tego organu do decydowania o tym, jakie środki dowodowe zostaną przeprowadzone. Istotne jest także to – na co trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną – że wyłączoną kompetencję w zakresie prowadzenia dochodzeń posiada Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), który uprawniony jest do podejmowania wszelkich działań i współpracy z badaną jednostką. Z tej także przyczyny bezzasadny jest zarzut skarżącego kasacyjnie, że organy celne nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy, ponieważ krajowe organy celne nie posiadały uprawnień do samodzielnego występowania do organów celnych innego państwa w zakresie objętym niniejszym postepowaniem.

Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje także zarzut, że odpowiedź OLAF nie została formalnie dopuszczona jako dowód w sprawie z uwagi na brak postanowienia wydanego przez Dyrektora IC włączającego jako dowód. Pismo OLAF z [...] stycznia 2017 r. stanowi bowiem odpowiedź na pismo Dyrektora IC z [...] października 2016 r. W związku z tym nie stanowi o naruszeniu art. 187 § 2 op, zgodnie z którym organ podatkowy może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu.

Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa okazały się chybione. W konsekwencji, stan faktyczny sprawy ustalony przez organy celne i zaakceptowany do rozpoznania skargi przez WSA jest prawidłowy, i jako taki służy do oceny zastosowania/niezastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego.

W ramach zarzutów materialnych, w punkcie 4 petitum skargi kasacyjnej, zarzucono naruszenie art. 1 ust. 2 rozporządzenia 1193/2008, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, polegające na określeniu cła antydumpingowego w stawce, przewidzianej ww. przepisem, pomimo braku ustalenia chińskiego producenta towarów.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

W myśl art. 1 ust. 1 rozporządzenia 1193/2008 – niniejszym nakłada się ostateczne cło antydumpingowe na przywóz kwasu cytrynowego i cytrynianu trisodu, dihydratu, objętych kodami CN 2918 14 00 oraz ex 2918 15 00 (kod TARIC 2918 15 00 10), pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej.

Zgodnie z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 1193/2008 – stawka ostatecznego cła antydumpingowego mająca zastosowanie do ceny netto na granicy Wspólnoty przed ocleniem jest następująca dla produktów opisanych w ust. 1 i wytworzonych przez poniższe przedsiębiorstwa: (...) A. Co. Ltd, B., C., D., prowincja Shandong, ChRL – 33,8%; wszystkie pozostałe przedsiębiorstwa – 42,7%.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA prawidłowo wywiódł, iż czynienie starań w przedmiocie ustalenia producenta importowanego towaru, jeżeli ustalenie nazwy producenta determinuje przypisanie obniżonej stawki cła antydumpingowego zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 1193/2008 powinno leżeć w interesie importera. Tak jak wskazano przy omawianiu zarzutów procesowych, w celu zastosowania określonej stawki cła niezbędne jest przedstawienie organom celnym faktury handlowej od konkretnego producenta towaru i odpowiadającego rzeczywistości świadectwa pochodzenia. Zatem w sytuacji, gdy importer przedkłada nieprawdziwe świadectwa pochodzenia towarów, pozbawia się możliwości zastosowania cła antydumpingowego w innej wysokości niż ogólna stawka tego cła określona dla wszystkich pozostałych przedsiębiorstw w wysokości 42,7%. Z omawianego przepisu w żaden sposób nie wynika natomiast, jak tego żąda skarżący kasacyjnie, że to organy celne – wcześniej wprowadzone przez importera w błąd – miałyby obowiązek poszukiwać prawdziwego producenta sprowadzanego przez niego kwasu cytrynowego.

W punkcie 5 petitum skargi kasacyjnej, zarzucono naruszenie art. 220 ust. 2 lit. b) WKC, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że żaden z organów celnych (eksportu i importu) nie popełnił błędu, co jest sprzeczne faktami, przyjętymi przez organy, wynikającymi z raportu OLAF, że w Malezji nie produkuje się towarów objętych decyzją, a towar po jego sprowadzeniu do Malezji, przechodził przez wolny obszar celny, w którym dozwolone było wyłącznie jego konfekcjonowanie.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

W myśl art. 220 ust. 2 lit. b) WKC – z wyjątkiem przypadków określonych w art. 217 ust. 1 akapit drugi i trzeci zaksięgowania retrospektywnego nie dokonuje się, gdy: kwota należności prawnie należnych zgodnie z przepisami prawa nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez osobę zobowiązaną do uiszczenia należności działającą w dobrej wierze i przestrzegającą przepisów obowiązujących w zakresie zgłoszenia celnego. Jeżeli preferencyjny status towaru potwierdzony został w ramach systemu współpracy administracyjnej z udziałem organów państwa trzeciego, wydanie przez te organy świadectwa, o ile stwierdzono jego nieprawidłowość, stanowi błąd, którego w racjonalny sposób nie można było wykryć w rozumieniu pierwszego akapitu. Jednakże wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu, jeżeli świadectwo zostało wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera, z wyjątkiem przypadku, gdy w szczególności jest oczywiste, że organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji. Osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności może powołać się na dobrą wiarę, jeżeli może udowodnić, że w okresie przedmiotowych operacji handlowych zachowała należytą staranność, aby upewnić się czy spełnione zostały wszystkie warunki korzystania z preferencji. Jednakże osoba odpowiedzialna za uiszczenie należności nie może powoływać się na dobrą wiarę, jeżeli Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich opinię wyrażającą uzasadnione wątpliwości w odniesieniu do prawidłowego stosowania uzgodnień preferencyjnych przez kraj korzystający.

Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. wyrok C-47/16 z 16 marca 2017 r., a także wyrok C-407/16 z 26 października 2017 r. i powołane tam orzecznictwo) wynika, że art. 220 ust. 2 lit. b) WKC należy interpretować w ten sposób, że importer może powołać się na uzasadnione oczekiwania w oparciu o ten przepis, w celu sprzeciwienia się retrospektywnemu zaksięgowaniu ceł przywozowych, podnosząc zarzut dobrej wiary jedynie wtedy, gdy spełnione są trzy kumulatywne przesłanki. Przede wszystkim konieczne jest, aby cła te nie zostały pobrane wskutek błędu samych właściwych organów, następnie, aby był to błąd, który nie mógł w racjonalny sposób zostać wykryty przez działającą w dobrej wierze osobę zobowiązaną do pokrycia należności celnych, i wreszcie, aby osoba ta przestrzegała wszystkich obowiązujących przepisów dotyczących jej zgłoszenia celnego. Takie uzasadnione oczekiwania nie występują między innymi, gdy importer, pomimo iż miał oczywiste powody, by wątpić co do prawdziwości świadectwa pochodzenia na formularzu A, nie zbadał w miarę swych możliwości okoliczności wydania tego świadectwa w celu ustalenia, czy wątpliwości te były uzasadnione. Obowiązek taki nie oznacza jednak, że importer jest ogólnie zobowiązany do regularnego kontrolowania okoliczności wydania świadectwa pochodzenia na formularzu A przez organy celne państwa wywozu. Do sądu odsyłającego należy ustalenie z uwzględnieniem ogółu konkretnych okoliczności sporu w postępowaniu głównym, czy te trzy przesłanki są w niniejszej sprawie spełnione (pkt 43 wyroku).

Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, że w przypadku niespełnienie choć jednej z wymienionych przesłanek odpada możliwość skorzystania z uprawnienia zawartego w omawianym przepisie. Inaczej mówiąc – przesłanka pierwsza – retrospektywnego zaksięgowania dokonuje się, gdy kwota należności została zaksięgowana w następstwie błędu nie samych organów celnych, czyli na skutek przyczynienia się innych podmiotów. Zatem wydanie nieprawidłowego świadectwa nie stanowi błędu samych organów celnych, jeżeli zostało ono wystawione na podstawie niewłaściwego przedstawienia faktów przez eksportera z wyjątkiem przypadku, gdy organy wydające świadectwo wiedziały lub powinny były wiedzieć, że towary nie spełniają warunków wymaganych do korzystania z preferencji.

WSA trafnie wskazał, że z raportu OLAF wynika, iż organy celne Malezji wystawiając przedmiotowe świadectwo zostały wprowadzone w błąd przez eksportera, który we wniosku o wydanie świadectwa nie ujawnił chińskiego pochodzenia omawianego towaru. W tej sytuacji wydanie świadectw pochodzenia potwierdzających malezyjskie pochodzenie towaru nie stanowi błędu organu w rozumieniu przepisu art. 220 ust. 2 lit. b) WKC. Działanie w dobrej wierze łączy się ściśle z istnieniem błędu organu celnego i możliwością jego wykrycia przez importera. W niniejszej sprawie wydanie nieprawidłowych świadectw nie stanowiło błędu organów celnych z uwagi na niewłaściwe działanie eksportera.

W punkcie 6 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 65 ust. 5 Prawa celnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Nie jest to zarzut usprawiedliwiony.

Zgodnie z art. 65 ust. 5 Prawa celnego – organ celny pobiera odsetki, w przypadku gdy kwota wynikająca z długu celnego została zaksięgowana na podstawie nieprawidłowych lub niekompletnych danych, podanych przez zgłaszającego w zgłoszeniu celnym, chyba że dłużnik udowodni, że podanie nieprawidłowych lub niekompletnych danych było spowodowane okolicznościami niewynikającymi z jego zaniedbania lub świadomego działania (...).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA prawidłowo wskazał, iż z tych samych względów, jak w przypadku niezastosowania w sprawie art. 220 ust. 2 lit. b) WKC, brak było podstaw do odstąpienia od poboru odsetek na podstawie art. 65 ust. 5 Prawa celnego. Wynika to z tego, że to nie organy celne są zobowiązane do przedstawienia dowodów na to, że zgłaszający nie dochował należytej staranności i działał w złej wierze. To na zgłaszającym ciąży obowiązek wykazania, że w zakresie dokonywanych operacji handlowych zachował należytą staranność oraz podjął działania w celu upewnienia się, że spełnione zostały wszystkie warunki do podania w zgłoszeniu celnym prawdziwych i kompletnych danych dotyczących importowanego towaru.

Jak prawidłowo wskazano w zaskarżonym wyroku, w sprawie takich okoliczności zabrakło. Bowiem skarżący kasacyjnie, pomimo posiadania świadectw pochodzenia potwierdzających malezyjskie pochodzenie towaru, miał świadomość o jego faktycznym pochodzeniu, o czym świadczy chociażby to, że towar odsprzedawał swoim kontrahentom, jako pochodzenia chińskiego. Nie może być przypadkiem fakt, że dane zawarte w obu znajdujących się w aktach certyfikatach są identyczne, tzn. certyfikat analizy wystawiony przez producenta chińskiego i malezyjskiego przywołuje ten sam nr faktury (invoice no: [...]), datę produkcji, datę wystawienia, nr partii towaru.

W tej sytuacji argumenty skarżącego kasacyjnie jakoby nie działał w warunkach zaniedbania i świadomego działania nie są usprawiedliwione.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są chybione i na podstawie art. 184 ppsa, oddalił skargę kasacyjną.

O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego (5.400 zł) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Zasądzona kwota obejmowała koszt sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.