Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 707/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi O. G. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się w bezczynności w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego O. G. sumę pieniężną w kwocie 3.100 (trzy tysiące sto) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego O. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego .


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 17 lutego 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 22.02.2021 r.) jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku obywatela U. O. G. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

Jak wynika z akt administracyjnych O. G. (dalej: strona, skarżący) 20 września 2017 r. (wpływ do organu administracji) złożył w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wraz z załącznikiem nr 1. Do wniosku dołączył potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej, kserokopię paszportu, umowę o pracę, potwierdzenie zgłoszenia do ubezpieczenia, informację starosty, 4 fotografie, umowę najmu lokalu mieszkalnego i potwierdzenie własności lokalu, wypis z CEDIG.

Wojewoda Dolnośląski pismami z 27 kwietnia 2018 r.:

- wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we Wrocławiu i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o udzielnie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia o cudzoziemcach (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 35 ze zm. ) czy wjazd i pobyt strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;

- wezwał stronę, na podstawie art. 50 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej: K.p.a.), o uzupełnienie dokumentów (umowa o pracę zgodna z informacją starosty i odpowiednio zgodna z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu, dokument potwierdzający zapewnienie miejsca zamieszkania oraz dokonanie korekty wzoru podpisu - część D wniosku - tj. prawidłowe złożenie podpisu bez zamazywań i skreśleń), wyznaczając 14 dniowy termin pod rygorem podjęcia decyzji niezgodnej z żądaniem, na podstawie dotychczas zgromadzonych dowodów (brak w aktach dowodu doręczenia wezwania) oraz wskazując na 20 lipca 2018 r. przewidywany termin zakończenia postępowania w sprawie.

Strona wskazane w wezwaniu dokumenty uzupełniła 11 maja 2018 r.

Pismem z 12 marca 2019 r. pełnomocnik strony wniósł ponaglenie, na podstawie art. 37 § 1 K.p.a., wskazując, że strona złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy 20 września 2017 r. (w paszporcie umieszczono stempel), ale do wniesienia ponaglenia strona nie otrzymała ani decyzji, ani żadnej informacji w sprawie, mimo upływu wszelkich terminów. Nie jest też możliwe uzyskanie takiej informacji telefonicznie czy drogą mailową. W związku z tym strona wnosi o podjęcie stosownych środków celem załatwienia sprawy w jak najszybszym terminie. Ponaglenie Wojewoda przekazał do urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z 5 kwietnia 2019 r.

Pismem z 15 lipca 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu 20.07.2020 r.) pełnomocnik strony wniósł kolejne ponaglenie, wskazując na bezczynność Wojewody w sprawie z wniosku strony i niepodejmowanie przez organ czynności w sprawie.

Strona bez wezwania 7 października 2020 r. uzupełniła braki wniosku poprzez: okazanie paszportu, dołączenia jego kserokopii, złożenie odcisków linii papilarnych, podpisanie klauzuli informacyjnej dotyczącej danych osobowych i złożenie oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych.

Pismem z 17 lutego 2021 r. (wpływ do organu administracji dniu 22.02.2021 r.) pełnomocnik strony wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając naruszenie art. 35 § 1-3, art. 36 § 1, art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 12 K.p.a. przez nierozpoznanie wniosku strony w terminie, brak informacji o nowym terminie rozpoznania wniosku i przyczynach zwłoki, niepodejmowanie czynności w sprawie zmierzających do zakończenia postępowania oraz naruszenie wskazanych zasad postępowania administracyjnego.

Tak formułując zarzuty pełnomocnik strony wniósł o:

1) zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do wydania decyzji administracyjnej w sprawie w wniosku skarżącego o wydane zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia uwzględnienia skargi;

2) stwierdzenie, że w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności;

3) stwierdzenie, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w tymże postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4) zasądzenie na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa –Wojewody Dolnośląskiego kosztów postępowania według norm przepisanych;

5) zasądzenie od Skarbu Państwa – Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwoty 9.500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, na zasadzie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej\: P.p.s.a.).

Z ostrożności procesowej pełnomocnik strony wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu - ponaglenia z dnia 15 lipca 2020r. - na okoliczność jego treści, w szczególności na okoliczność braku jakichkolwiek czynności organu oraz wystosowania ponaglenia.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że od 20 września 2017r. tj. złożenie przez skarżącego wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, który nie zawierał braków formalnych przez 34 miesiące Wojewoda nie podjął nie podjął w sprawie żadnej czynności, w związku z tym wniesiono ponaglenie. Pełnomocnik skarżącego nie otrzymał od organu informacji, czy ponaglenie zostało przesłane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Strona 7 października 2020 r. - bez wezwania ze strony organu, dzięki osobistym staraniom pełnomocnika skarżącego i umówieniu mu terminu wizyty – stawiła się w siedzibie organu i okazała oryginał paszportu oraz złożyła odciski linii papilarnych. Wojewoda w niniejszej sprawie nie podjął żadnych czynności w szczególności:

1) nie wszczął postępowania administracyjnego,

2) nie wezwał skarżącego do uzupełnienia ewentualnych braków formalnych wniosku w trybie art 50 K.p.a.,

3) nie poinformował skarżącego o przewidywanej dacie zakończenia postępowania,

4) nie poinformował skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podał przyczyny zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył strony o prawie do wniesienia ponaglenia,

5) nie dokonał sygnalizacji do właściwych służb w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach,

6) nie umieścił w paszporcie skarżącego pieczątki potwierdzającej złożenie wniosku bez braków formalnych (art. 108 ust. 1 pkt. 1 ustawy o cudzoziemcach), co jest dla cudzoziemca dowodem legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

7) nie poinformował skarżącego o losach jego ponaglenia,

8) nie wystosował do skarżącego żądnego pisma,

9) nie wydał w sprawie żadnego rozstrzygnięcia.

Interes prawny skarżącego w uzyskaniu rozstrzygnięcia skargi na bezczynność jest oczywisty i uzasadniony. W przedmiotowej sprawie o bezczynności można więc mówić w sytuacji, gdy organ administracji nie wydał decyzji rozstrzygającej wniosek skarżącego w terminie maksymalnie dwóch miesięcy a jeśli uznać sprawę za szczególnie skomplikowaną (choć w ocenie skarżącego sprawa takiego charakteru nie ma) w terminie łącznie 3 miesięcy (strona skarżąca bierze tutaj pod uwagę fakt konieczności uzyskania przez Wojewodę stanowiska służb w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Bez żadnych wątpliwości można więc stwierdzić, że mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji, polegającej na niezałatwieniu sprawy w przepisanym prawem terminie. Złożony przez skarżącego, wniosek był kompletny. W niniejszej sprawie organ naruszył zasady ogóle postępowania: szybkości i prostoty postępowania, praworządności, zasada prawdy obiektywnej, zasada pogłębiania zaufania obywateli, zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Usprawiedliwieniem rażącej bezczynności w sprawie nie mogą być zdaniem strony skarżącej wewnętrzne problemy organizacyjne czy kadrowe organu administracji czy też duża ilość rozpatrywanych spraw. Strona wskazuje też, że wzrost zatrudnienia nie przyczynił się do zwiększenia ilości rozpoznawanych wniosków.

Strona skrząca podkreśla, że od 41 miesięcy pozostaje w stanie zawieszenia i nie może uzyskać stanowiska organu, tak znaczne przekroczenie terminu rozpoznania sprawy uzasadnia przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 9.500 zł.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o oddalenie skargi. Po przedstawienie przebiegu postępowania, obejmującego też czynności podjęte po wniesieniu skargi do Sądu, Wojewoda zapewnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym Urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie, w szczególności dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym kontekście przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Takim okolicznościami faktycznymi usprawiedliwiającymi zwłokę w rozpoznaniu wniosku strony, zdaniem Wojewody, jest właśnie znaczna ilość spraw i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce bezczynność lub przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto, jak wyjaśnił, treści przepisu art./ 149 § 2 P.p.s.a. wynika że suma pieniężna jest jednym z dwóch ze środków, które może zastosować sąd w związku z bezczynnością lub przewlekłością organu administracji. Wybór w tym zakresie winien być uwarunkowany celami skargi na bezczynność, którymi są zwalczanie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania oraz zapobieganiem bezczynności w przyszłości. Takie cele realizuje w pierwszej kolejności grywana, a dopiero gdy sąd uzna że dla realizacji tych celów nałożenie grzywny nie jest wystarczające suma pieniężna. Jedocześnie organ zastrzegł, że zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Z akt administracyjnych wynika także, że pismami z 25 lutego 2021 r. (tj. po wniesieniu skargi do Sądu) Wojewoda:

- przekazał ponaglenie strony z dnia 20 lipca 2020 r. r. (wpływ do organu) do Urzędu do Spraw Cudzoziemców;

- wyznaczył przewidywany termin zakończenia postępowania na 25 maja 2021 r. oraz na podstawie art. 79a K.p.a., poprosił stronę o dostarczenie, w terminie 14 dni od otrzymania pisma pod rygorem wydania decyzji niezgodnej z żądaniem, następujących danych:

(a) wskazania celu pobytu i okoliczności uzasadniających pobyt w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące - pracodawca zamierzał powierzyć pracę skarżącemu do 18 września 2020 r. – załącznik nr 1,

(b) udokumentowanych informacji o stabilnym i regularnym źródle dochodu;

(c) dokumentu potwierdzającego aktualne ubezpieczenie zdrowotne;

(d) aktualnego załącznika nr 1, jeśli celem skarżącego jest wykonywanie pracy oraz aktualnej umowy o prace i informacji starosty, zgodnie z danymi z załącznika nr 1.

Do dnia rozpoznania przez Sąd skargi brak informacji od Wojewody Dolnośląskiego o zakończeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność Wojewody wyczerpał, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniósł dwukrotnie w dniach 12.03.2019 r. i 20.07.2020 r.). Stosownie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Dla oceny zasadności skargi nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a., jest zasada szybkości postępowania. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień winny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 §1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonej czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. W tym zakresie należy też wskazać przepis art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r., który wyklucza skuteczne postawienie organowi administracji zarzutu bezczynności lub przewlekłości postępowania, w przypadku nie podejmowania w ww. okresie czynności w ramach prowadzonych postępowań.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 35. ze zm.), która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącego mimo upływu 37 miesięcy, tj. od 20 września 2017 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do 22 lutego 2021 r. - wpływ skargi do organu administracji). Wskazany okres 37 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Nie obejmuje też okresu oczekiwania na uzupełnienie przez stronę dokumentów oraz okresu oczekiwania na informacje od Policji, Straży Granicznej i ABW o stronie postępowania (tj. okresu od 27 kwietnia do końca maja 2018 r.). Wojewoda po upływie 7 miesięcy od wpływu wniosku strony jakkolwiek podjął pierwsze czynności w sprawie, to jest wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o informacje o stronie postępowania i wezwał stronę do uzupełnienia dokumentów oraz wyznaczył termin zakończenia postępowania na 20 lipca 2028 r., to nie wzywał strony do osobistego stawiennictwa i uzupełniania braków formalnych wniosku (okazanie paszportu i złożenie odcisków linii papilarnych). Następnie przez kolejnych 30 miesięcy organ administracji nie podejmował żadnych czynności w sprawie, mimo uzupełnienia przez stronę, zgodnie z wezwaniem, dokumentów 11 maja 2018 r., mimo upływu z końcem maja 2018 r. miesięcznego okresu oczekiwania na informacje od Policji, Straży Granicznej i ABW oraz mimo uzupełnienia przez stronę 7 października 2020 r.(bez wezwania) braków formalnych wniosku i wniesienia dwóch ponagleń (w dniu 12.03.2019 i w dniu 15 lipca 2020 r.). Dalsze czynności w sprawie zostały podjęte przez Wojewodę dopiero po wniesieniu przez stronę skargi na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego do tut. Sadu, tj. pismami z 25 lutego 2021 r., w których Wojewoda wyznaczył na 25 maja 2021 r. przewidywany termin zakończenia postępowania, wezwał stronę do przedłożenia szeregu dokumentów, ponieważ wczesnej złożone się zdezaktualizowały oraz przekazał ponaglenie strony z 20 lipca 2020 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Należy zwrócić uwagę, że przekazanie drugiego z wniesionych przez stronę ponagleń z tak znacznym opóźnieniem, tj. po ponad 7 miesiącach, przy braku informacji co do losów pierwszego ponaglenia z 12 marca 2019 r., uniemożliwiło stronie dochodzenie swoich praw na drodze postępowania administracyjnego i wymusiło wniesienie skargi do Sądy na bezczynności Wojewody. Wojewoda nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku: zbadania, niezwłocznie po wpływie wniosku, czy wniosek strony spełnia wymogi formalne i czy dołączono wszystkie wymagane dokumenty i ewentualnego wezwania do uzupełnienia stwierdzonych braków, a także zasięgnięcia informacji o stronie, w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Niektóre z tych czynności podjął dopiero po upływie 7 miesięcy od wpływu wniosku. Następnie, po uzyskaniu informacji w trybie ww. przepisu ustawy o cudzoziemcach i uzupełnieniu przez stronę dokumentów nie podejmował już żadnych czynności w sprawie przez 30 miesiącu, tj. aż do wniesienia przez stronę skargi do Sąd. Okoliczności te uzasadniają stwierdzenie, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 K.p.a. w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu z wniosku skarżącego (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał - uwzględniając czas trwania bezczynności, brak reakcji na ponaglenia strony oraz przekazanie drugiego ponaglenia strony do Urzędu do Spraw Cudzoziemców z opóźnieniem (dopiero po 7 miesiącach i wniesieniu skargi do Sądu) - że w niniejszej sprawie bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie organ administracji przez 7 miesiące nie podjął żadnych czynności, które zmierzałyby do rozpoznania wniosku strony, nie wyznaczył terminu rozpoznania sprawy i nie wyjaśnił przyczyn tak znacznej zwłoki. Po uzupełnieniu przez stronę dokumentów, zgodnie z wezwaniem, przez kolejne 30 miesięcy nie podejmował żadnych czynności w sprawie. W okresie 37 miesięcy Wojewoda nie zbadał nawet czy wniosek strony spełnia wymogi formalne, czy konieczne jest jego uzupełnienie nie wezwał strony do osobistego stawiennictwa, a po stawieniu się strony osobiście (bez wezwania) i uzupełnieniu braków wniosku 7 października 2020 r. nie podjął dalszych czynności w sprawie. Przez 37 miesięcy strona nie miała żadnej informacji o przebiegu postępowania mimo, że w okresie tym uzupełniła, bez wezwania, braki formalne wniosku, jak i brakujące dokumenty i wniosła ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie i brak czynności w sprawie. Organ nie wywiązał się też z wyznaczonego na 20 lipca 2018 r. terminu zakończenia postępowania i nie wyznaczył nowego terminu. Konieczne było wniesienie skargi do Sądu na bezczynność Wojewody, aby Wojewoda po 37 miesiącach zbadał wniosek strony pod względem formalnym wezwał do uzupełnienia dokumentów, które zdezaktualizowały się na skutek tak długiego rozpoznawania sprawy i wyznaczył termin zakończenia postępowania w sprawie. Wojewoda uchybił także i to w sposób znaczny terminowi przekazania ponaglenia strony, czym wstrzymywał rozpoznanie wniesionego przez stronę środka zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego, co wymusiło na stronie postępowania wniesienie skargi do Sądu. Sąd nie ma zatem wątpliwości, że organ administracji w sposób znaczny, niezaprzeczalny i bez uzasadnionej przyczyny naruszył wszelkie terminu rozpoznania wniosku strony, to znaczy w sposób rażący naruszył prawo strony skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę szybkości postępowania, zasadę zaufania, zasadę informowania, a także prawo do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (ponaglenie).

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności czy przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn bezczynności organu administracji czy przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi stron, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, brak w tym zakresie informacji od stron postępowania, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej możliwe jest zarówno na wniosek strony jak i z urzędu i stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Sąd, uwzględniając przywołanie wyżej okoliczności sprawy, przyznał skarżącemu sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 3.100 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej w sposób dostateczny zrekompensuje wszelkiego rodzaju niedogodności jakie związane były z tak długim oczekiwaniem na podjęcie w niniejszej sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 9.500 zł w realiach sprawy jest zbyt wygórowane.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).