Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 415/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a § 1, art. 71a § 9, art. 89 § 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 2, art. 173 § 1, art. 210 § 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1526
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.
article: art. 73 § 2, art. 453
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 października 2021 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. z siedzibą w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził postępowanie egzekucyjne względem firmy A sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Zawiadomieniami z [...] grudnia 2018 r., [...] czerwca 2019 r., oraz [...] lipca 2019 r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. A sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwanej również skarżącą).

Z uwagi na brak odpowiedzi na zawiadomienia, Naczelnik pismami z [...] sierpnia 2019 r. skierował ponaglenia do skarżącej. Jednocześnie wszczęto kontrolę prawidłowości realizacji zajętego prawa majątkowego. W toku kontroli skarżąca złożyła pismo z [...] września 2019 r., w którym poinformowała, że do całkowitego rozliczenia wierzytelności firmy A sp. z o.o. pozostają następujące faktury:

– nr [...] z [...] maja 2019 r. z terminem płatności 31 grudnia 2019 r. na kwotę [...]zł;

– nr [...] z [...] czerwca 2019 r. z terminem płatności 30 czerwca 2020 r. na kwotę [...]zł oraz

– nr [...] z [...] lipca 2019 r. z terminem płatności 30 czerwca 2020 r. na kwotę [...]zł.

Biorąc pod uwagę powyższe zaznaczono, że zajęcia nr [...] na kwotę [...]zł i nr [...] na kwotę [...]zł będą realizowane do kwoty [...]zł do 31 grudnia 2019 r., a powyżej tej kwoty do 30 czerwca 2020 r. Przedłożono również umowę z [...] grudnia 2018 r. zawartą pomiędzy firmą A sp. z o.o. a skarżącą, z której wynika, że firma A sp. z o.o. oświadcza, że [...] stycznia 2015 r. podpisała z P. S. umowę pożyczki na kwotę [...]zł plus należne odsetki, które na dzień zawarcia niniejszej umowy wynosiły łącznie [...] zł. W omawianej umowie postanowiono, że firma A sp. z o.o. przelewa na rzecz P. S. swoją wierzytelność wobec skarżącej do kwoty [...]zł (kwotę pomniejszono o zajęcie nr [...] z [...] września 2018 r.).

Jak wynika z zapisu w umowie, przelew wierzytelności był dokonywany w celu zwolnienia firmy A sp. z o.o. z długu wobec P. S. wynikającego z umów pożyczki z [...] stycznia 2015 r. Załączono również aneks nr 1 z [...] czerwca 2019 r. do umowy z [...] grudnia 2018 r. zawarty pomiędzy firmą A sp. z o.o. a skarżącą, zgodnie z którym strony ponownie oświadczyły, że P. S. przysługuje wobec firmy A sp. z o.o. wierzytelność z tytułu umów pożyczek na łączną kwotę wraz z odsetkami [...] zł. Zmianie uległa jednak ilość ujętych faktur. Składały się na to faktury ujęte w umowie pożyczki z [...] grudnia 2018 r. na kwotę [...]zł oraz dodatkowo faktury nr: [...] z korektą nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Do pisma z [...] września 2019 r. załączono również wydruki faktur nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Skarżąca wniosła uwagi do ustaleń zawartych w protokole. Organ pierwszej instancji wezwał P. S. do przesłania dokumentu umowy pożyczki z [...] stycznia 2015 r. zawartej pomiędzy nim a firmą A sp. z o.o. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] listopada 2020 r., nr [...] określił skarżącej wysokość nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank nr [...] z [...] grudnia 2018 r., nr [...] z [...] czerwca 2019 r. oraz nr [...] [...] z [...] lipca 2019 r. na kwotę [...]zł.

Naczelnik wyjaśnił, że do kontroli przyjęto faktury, których termin płatności upływał po dniu doręczenia pierwszego zajęcia, tj. po [...] grudnia 2018 r. Ustalono, że firma A sp. z o.o. w kontrolowanym okresie wystawiła na rzecz skarżącej faktury na łączną kwotę [...]zł, co w pełni zaspokaja należności wynikające z dokonanych zajęć wierzytelności oraz umowy z [...] grudnia 2018 r. zawartej pomiędzy spółkami. Dodatkowo organ egzekucyjny zauważył, że z przesłanych wydruków wynika, iż [...] grudnia 2018 r. spółki skompensowały wzajemne należności wynikające z dwóch faktur, tj.: [...] z [...] września 2018 r. na kwotę [...]zł oraz [...] z [...] października 2018 r. na kwotę [...]zł, pomimo iż należność wynikająca z faktury [...] z [...] września 2018 r. na kwotę [...]zł została skorygowana [...] grudnia 2018 r. do kwoty [...]zł, z uwagi na rezygnację z usługi. Omówiono również okoliczności związane z kontrolą prawidłowości realizacji środka egzekucyjnego przeprowadzoną w 2018 r. wobec skarżącej w toku prowadzonej egzekucji wierzytelności wobec firmy A sp. z o.o. W tym zakresie wydane zostało postanowienie z [...] grudnia 2018 r., nr [...] określające wysokość nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank nr [...] z [...] czerwca 2018 r. oraz nr [...] z [...] września 2018 r. na łączną kwotę [...]zł. Jak wskazał organ egzekucyjny, powyższa kwota została w całości spłacona dopiero [...] kwietnia 2019 r. Naczelnik podkreślił, że po dokonanym zajęciu zarówno zobowiązany jak i dłużnik zajętej wierzytelności nie mogą rozporządzać zajętą wierzytelnością do czasu całkowitej realizacji, bądź uchylenia przez organ egzekucyjny. Skoro zajęcie nie zostało uchylone przez organ egzekucyjny oraz nie zostało w pełni zrealizowane przez dłużnika zajętej wierzytelności, zawieranie umów między ww. podmiotami było niedopuszczalne. Z chwilą zajęcia skarżąca stała się bowiem dłużnikiem zajętej wierzytelności wobec czego z organem egzekucyjnym łączył ją stosunek admistracyjno-prawny. Po dokonanym zajęciu zarówno zobowiązany jak i dłużnik zajętej wierzytelności nie mogą rozporządzać zajętą wierzytelnością. Podkreślono również, że do przedłożonych dokumentów nie załączono kopii umowy pożyczki zawartej [...] stycznia 2015 r. między P. S. oraz firmą A sp. z o.o. Naczelnik stwierdził, że pożyczka w wysokości [...] zł udzielona przez P. S. firmie A sp. z o.o., która jest przedmiotem umowy cesji wierzytelności z [...] grudnia 2018 r. wynikających z umowy współpracy zawartej [...] września 2018 r. między spółkami, nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale, co pozwala sądzić, że umowa cesji została sporządzona w celu zwolnienia kontrolowanej spółki z obowiązku realizacji środka egzekucyjnego.

Odnosząc się do uwag skarżącej co do ustaleń zawartych w protokole kontroli wskazano, że mimo tego, że P. S. [...] marca 2019 r. przestał pełnić funkcję prezesa zarządu firmy A sp. z o.o., w toku prowadzonej kontroli przekazywał wydruki, które świadczyły, że reprezentuje zarówno ten podmiot jak i skarżącą. Pismo skarżącej z [...] września 2019 r. w sprawie przekazania dokumentów rozliczeniowych między spółkami zostało opatrzone podpisem z upoważnienia prezesa zarządu P. S., natomiast obok podpisu została przystawiona pieczęć A sp. z o.o., co budzi poważne wątpliwości na temat rzetelnego wystawiania dokumentów rozliczeniowych pomiędzy ww. podmiotami. W kontekście postanowień art. 210 § 2 k.s.h. wskazano, że jeżeli jedyny wspólnik jest zarazem jedynym członkiem zarządu, czynność prawna pomiędzy tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. Przepis ten w ocenie Naczelnika znajduje zastosowanie również do umowy pożyczki pomiędzy spółką a jedynym wspólnikiem piastującym jednocześnie funkcję jedynego członka zarządu.

Pismem z [...] grudnia 2020 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika z [...] listopada 2020 r., wnosząc o jego zmianę i umorzenie postępowania względnie zaś o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] lutego 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy zaznaczył m.in., że do zażalenia załączono umowę z [...] grudnia 2018 r. Z omawianego egzemplarza umowy wynika, że firma A sp. z o.o. wystawiła na rzecz skarżącej faktury na łączną kwotę [...]zł. Tymczasem z egzemplarza omawianej umowy przedłożonego w toku kontroli zajętej wierzytelności wynikało, że była to kwota [...]zł. Do zażalenia załączono również egzemplarz aneksu z [...] czerwca 2019 r. do umowy z [...] grudnia 2018 r. W omawianym aneksie wskazano, że skarżąca wystawiła na rzecz firmy A sp. z o.o. faktury na łączną kwotę [...]zł (gdzie wcześniej była to kwota [...]zł) z czego rozliczono [...] zł.

W ocenie Dyrektora rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest zasadne. Wyjaśniono, że przedłożona przez skarżącą umowa z [...] grudnia 2018 r. została sporządzona w oparciu o umowę pożyczki z [...] stycznia 2015 r. Z umowy pożyczki wynika zaś, że P. S. miał udzielić pożyczki firmie A sp. z o.o. na kwotę [...]zł, zaś pożyczkobiorca zobowiązał się zwrócić pożyczkę do 31 grudnia 2015 r. z zaznaczeniem, że w przypadku braku możliwości spłaty uzgodniony zostanie dodatkowy termin spłaty. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek aneksu do umowy pożyczki, co pozwala sądzić, że pożyczka została spłacona do 31 grudnia 2015 r. Zauważono również, że skarżąca nie przedstawiła potwierdzeń przelewów dokonywanych w związku z umową z [...] grudnia 2018 r. oraz aneksem nr 1 z [...] czerwca 2019 r. do tej umowy. Dyrektor stwierdził, że nie uznaje umowy z [...] grudnia 2018 r. oraz aneksu nr 1 do niej z [...] czerwca 2019 r. za uzasadniające odstąpienie od realizacji zajęcia i odmawia im wiarygodności. Dłużnik zajętej wierzytelności nie przedstawił powyższych umów składając oświadczenie i odpowiadając na zajęcie wierzytelności, do czego był zobligowany. Zajęcia pozostały bowiem bez odpowiedzi. Brak oświadczenia dłużnika zajętej wierzytelności w przewidzianym przez prawo terminie ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie takie miało być złożone, mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie. Brak wyraźnego oświadczenia o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego lub o tym, czy i w jakiej wysokości przysługuje dłużnikowi zajęta wierzytelność, stanowi dla organu egzekucyjnego wystarczającą podstawę do traktowania takiej wierzytelności jako uznanej przez dłużnika. Przeprowadzona w sprawie kontrola zajęcia wierzytelności pozwoliła stwierdzić istnienie wymagalnych zobowiązań na rzecz firmy A sp. z o.o. przysługujących od skarżącej. Zauważono również, że mimo prawidłowo dokonanych zajęć, skarżąca milczała do czasu zakończenia kontroli, w trakcie której nie przedstawiła kompletu dokumentów na skutek nieprzedłożenia umowy z [...] stycznia 2015 r., w oparciu o którą sporządzono umowę z [...] grudnia 2018 r. Zdaniem Dyrektora w świetle przedstawionych argumentów bez znaczenia pozostaje zakończone postępowanie Sądu Rejonowego w [...] oraz Sądu Okręgowego w P. i prawomocny wyrok w sprawie udziałów firmy A sp. z o.o., jak również kwestia podwyższenia kapitału zakładowego zobowiązanej spółki. Powinność dłużnika zajętej wierzytelności i działania organów w tym zakresie należało bowiem ocenić wyłącznie w oparciu o treść art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a.").

Skarżąca pismem z [...] kwietnia 2021 r. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono m. in. o zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów, sądowych według norm przypisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 w zw. z art 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2020 r. poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") poprzez brak dostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności:

– poprzez pominięcie nieuwzględnienie umowy cesji z [...] grudnia 2018 r. oraz aneksu z [...] czerwca 2019 r.;

– poprzez pominięcie faktur niezawierających podpisu i nieuznanie ich za dokumenty wiarygodne, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przekonania o odpowiedzialności skarżącej;

b) art. 28 k.p.a. poprzez przyznanie przymiotu strony skarżącej i uznanie, że m.in. P. S. jest reprezentantem zarówno skarżącej jak i firmy A sp. z .o.o. w sytuacji gdy P. S. już od 2018 r. nie jest członkiem zarządu firmy A sp. z o.o.;

c) art. 71b u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i tym samym uznanie, że skarżąca jest dłużnikiem firmy A sp. z o.o., podczas gdy na 30 czerwca 2019 r. skarżąca miała rozliczone wszystkie zobowiązania wobec firmy A sp. z o.o. i nie posiadała już żadnych wierzytelności;

d) art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że skarżąca uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, podczas gdy skarżąca nie ma się od czego uchylać z uwagi na brak przedmiotowej wierzytelności;

2) prawa materialnego, tj. art. 173 § 2 k.s.h. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w momencie orzekania przepis ten już nie funkcjonował.

W ocenie skarżącej w konsekwencji powyższych uchybień organ dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych mającego istotny wpływ na wynik postępowania polegającego na błędnym przyjęciu przez organ pierwszej i drugiej instancji, że umowa z [...] grudnia 2018 r. oraz aneks z [...] czerwca 2019 r. są dokumentami niewiarygodnymi, w związku z czym odmówił im jakiekolwiek mocy prawnej, co w konsekwencji przyczyniło się do dokonania przedmiotowego zajęcia. Konsekwencją powyższych uchybień było również błędne przyjęcie, że P. S. jest reprezentantem zarówno firmy A sp. z o.o. jak i skarżącej, podczas gdy P. S. reprezentuje wyłącznie pierwszą ze wskazanych spółek, co w konsekwencji doprowadziło do przekonania organu o odpowiedzialności skarżącej za zobowiązania firmy A sp. z o.o.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem tym utrzymano w mocy postanowienie organu pierwszej instancji określające skarżącej wysokość nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank na kwotę [...]zł. Kwestionując legalność zapadłych rozstrzygnięć skarżąca podnosi, że [...] czerwca 2019 r. miała rozliczone wszystkie zobowiązania wobec firmy A sp. z o.o. W tym kontekście zarzuca się organom nieuwzględnienie umowy cesji z [...] grudnia 2018 r. jak i aneksu do tej umowy z [...] czerwca 2019 r.

Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.

Zgodnie z art. 71a § 1 u.p.e.a. organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, z zastrzeżeniem § 2. Zgodnie zaś z art. 71a § 9 powołanej ustawy, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Na tle przytoczonego ostatnio przepisu podzielić należy pogląd organów obu instancji co do tego, że skarżąca, będąc dłużnikiem zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności. Skarżąca kwestionując legalność zaskarżonego postanowienia, powołuje się m.in. na umowę z [...] grudnia 2018 r. oraz aneks do tej umowy z [...] czerwca 2019 r. W kontekście umowy z [...] grudnia 2018 r. trafnie zauważono, że umowa ta została sporządzona w związku z umową pożyczki z [...] stycznia 2015 r. Ze wskazanej ostatnio umowy wynika zaś, że P. S. udzielił firmie A sp. z o.o. pożyczki na kwotę [...]zł. Wskazać należy, że zgodnie z art. 210 § 2 k.s.h., w przypadku gdy wspólnik, o którym mowa w art. 173 § 1, jest zarazem jedynym członkiem zarządu, przepisu § 1 nie stosuje się. Czynność prawna między tym wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga formy aktu notarialnego. O każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej notariusz zawiadamia sąd rejestrowy za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Jak stanowi zaś art. 173 § 1 k.s.h., w przypadku gdy wszystkie udziały spółki przysługują jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce, oświadczenie woli takiego wspólnika składane spółce wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że ustawa stanowi inaczej. W ocenie Sądu w chwili zawierania umowy pożyczki z [...] stycznia 2015 r. zastosowanie znajdowały postanowienia art. 210 § 2 w zw. z art. 173 § 1 k.s.h. Z uwagi na powyższe umowa pożyczki zawarta pomiędzy firmą A sp. z o.o. a (jak wynika z zapisów KRS) jej jedynym wspólnikiem oraz członkiem jej zarządu P. S. winna być pod rygorem nieważności zawarta w formie aktu notarialnego (art. 210 § 2 w zw. z art. 173 § 1 w zw. z art. 2 k.s.h. w zw. z art. 73 § 2 k.c.). W kontekście argumentacji skargi wyjaśnić należy, że zbycie udziałów przez P. S. na rzecz R. K. nastąpiło dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku SR w [...] z [...] lipca 2016 r., V GC [...], tj. z dniem wydania przez SO w P. wyroku z [...] października 2017 r., X Ga [...], a więc po zawarciu umowy pożyczki z [...] stycznia 2015 r.

W realiach niniejszej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że z umowy z [...] grudnia 2018 r. wynika, iż przelew wierzytelności firmy A sp. z o.o. względem skarżącej na rzecz P. S. miał miejsce celem zwolnienia pierwszej ze wskazanych spółek z długu wobec P. S. wynikającego z umów pożyczki. W kontekście tego rodzaju ustaleń należy wskazać, że na gruncie prawa cywilnego dopuszcza się aby świadczeniem substytucyjnym spełnianym animus solvendi w ramach datio in solutum (art. 453 k.c.) było przeniesienie wierzytelności. Podkreśla się jednak kauzalny charakter tego rodzaju umowy. Umowa tego rodzaju zawierana przez osoby niepozostające w stosunku zobowiązaniowym jest nieważna z powodu braku causae, gdyż celu "zwolnienia się z zobowiązania" nie da się osiągnąć, gdy zobowiązanie dłużnika nie istniej [System Prawa Prywatnego, t. 6. red. A. Olejniczak 2018, wyd. 3, str. 1567]. Sytuacja tego rodzaju ma miejsce w niniejszej sprawie bowiem umowa pożyczki z [...] stycznia 2015 r. jest nieważna z uwagi na niedochowanie formy aktu notarialnego wymaganej przez art. 210 § 2 w zw. z art. 173 § 1 k.s.h. W konsekwencji brak jest również kazuy dla umowy z [...] grudnia 2018 r., co skutkuje jej bezwzględną nieważnością. W konsekwencji umowa pożyczki z [...] stycznia 2015 r. jak również umowa z [...] grudnia 2018 r. i jakiekolwiek późniejsze aneksy do niej nie mogą w żadnej mierze stanowić okoliczności uzasadniających uchylanie się od przekazania zajętych w sprawie wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W realiach niniejszej sprawy dla porządku wyjaśnić należy, że czynności dotknięte sankcją bezwzględnej nieważności nie wywołują żadnych skutków prawnych. Adresatami norm prawnych przewidujących bezwzględną nieważność czynności prawnej są w pierwszym rzędzie organy stosujące prawo (sądy oraz organy władzy publicznej) [tak: K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Warszawa 2018, komentarz do art. 58 k.c., dostęp w bazie danych Legalis]. Zgodnie z powszechnie przyjętym w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądem sąd z urzędu uwzględnia bezwzględną nieważność czynności prawnej [tak: wyrok SN z 26 stycznia 2006 r., II CK 374/05, Lex nr 181265]. W sprawie, w której wyłania się kwestia nieważności bezwzględnej umowy (art. 58 k.c.) sąd kwestię tę bierze z urzędu pod rozwagę jako przesłankę swego rozstrzygnięcia [tak: postanowienie SN z 19 grudnia 1984 r., III CRN 183/84, Lex nr 8663].

Niezależnie od powyższego należy dodatkowo wskazać, że umowa z [...] grudnia 2018 r. oraz aneks do niej z [...] czerwca 2019 r. nie zostały przedstawione w przewidzianym przez prawo terminie na złożenie oświadczenia w odpowiedzi na zawiadomienie o zajęciu wierzytelności. W odpowiedzi na zajęcia skarżąca nie złożyła bowiem w ogóle oświadczenia, o którym mowa w art. 89 § 3 pkt 1 lit. a)-c) u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Na tle przytoczonej regulacji organ zasadnie wskazał, że termin na złożenie omawianego oświadczenia nie ma charakteru zawitego, jednakże brak takiego oświadczenia lub złożenia nienależytego oświadczenia ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie takie miało być złożone, mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie. Co zaś szczególnie istotne w realiach niniejszej sprawy brak takiego oświadczenia lub złożenie nienależytego oświadczenia ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie takie miało być złożone, mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie [tak: wyrok NSA z 27 listopada 2020 r., II FSK 1449/20]. Wskazać również należy, że wydanie postanowienia organu pierwszej instancji utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem zostało poprzedzone przeprowadzeniem kontroli prawidłowości realizacji zajęcia. W wyniku tej kontroli stwierdzono istnienie wystawionych przez firmę A sp. z o.o. na rzecz skarżącej faktur świadczących o istnieniu wymagalnych zobowiązań na rzecz pierwszej ze wskazanych spółek. Podkreślić w tym kontekście również należy, że na etapie kontroli prawidłowości dokonanego zajęcia nie przedstawiono umowy z [...] stycznia 2015 r., w związku z którą sporządzona została umowa z [...] grudnia 2018 r. a następnie aneks do niej z [...] czerwca 2019 r.

Mając na uwadze treść powyższych rozważań za nieuzasadnione należało uznać zarzuty skargi podnoszące naruszenie postanowień u.p.e.a. jak i k.s.h. W kontekście wskazanego ostatnio aktu zaznaczyć dodatkowo należy, że podstawą zapadłych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć, jak i przedstawionych powyżej rozważań sądu nie stanowił art. 173 § 2 k.s.h. Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć zarzuty skargi podnoszące naruszenie postanowień art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Mając na uwadze, że umowa z [...] grudnia 2018 r. oraz aneks do niej z [...] czerwca 2019 r. nie zostały przedstawione w terminie wskazanym w art. art. 89 § 3 u.p.e.a., organy, niezależnie od nieważności wskazanej umowy, miały prawo odmówić tym dowodom wiarygodności. Jak wskazano bowiem powyżej, brak oświadczenia lub złożenie nienależytego oświadczenia ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie takie miało być złożone, mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie.

Organ prawidłowo zastosował normę z art. 71a § 9 u.p.e.a. i określił wysokość nieprzekazanej kwoty wynikającej z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank na kwotę [...]zł.

Należy zauważyć, że w zaskarżonym postanowieniu nie podzielono poglądu organu pierwszej instancji formułującego wymóg opatrzenia faktur VAT podpisem.

Za nietrafny należało uznać również zarzut naruszenia art. 28 kpa. Organy obu instancji w toku postępowania wpadkowego poprzedzającego określenie skarżącej wysokości nieprzekazanej kwoty trafnie uznały skarżącą za stronę tego postępowania, z uwagi na fakt, że była ona dłużnikiem zajętych wierzytelności. Organy nie uznały za stronę tego postępowania P. S..

W związku z powyższym zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje przy tym fakt, że wydając zaskarżone postanowienie nie dopatrzono się nieważności umowy pożyczki z [...] stycznia 2015 r. jak również umowy z [...] grudnia 2018 r. , ponieważ treść zaskarżonego rozstrzygnięcia odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.