Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 595/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 370 zł (trzysta siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi K. J. spółka z o.o. z siedzibą we W. (dalej jako: "Skarżąca" lub "Strona") jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako: "Prezes Zarządu PFRON" lub "organ") [...] 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] 2018 r. nakazującą Stronie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego – E. S. - za okres sprawozdawczy styczeń 2018 w kwocie 1 125,00 zł oraz umarzającą jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych – K. S. i M. N. - za okresy sprawozdawcze styczeń i luty 2018.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Prezes Zarządu PFRON na podstawie danych zamieszczonych w raporcie z czynności sprawdzających przeprowadzonych [...] lutego 2018 r. oraz dokumentacji przedstawionej przez pracodawcę ustalił następujące nieprawidłowości w zakresie pobierania dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego przez Stronę za okresy sprawozdawcze w PFRON od stycznia do lutego 2018 r.:

- umowa o pracę z K. S. została zawarta [...] 2017 r. Orzeczenie o niepełnosprawności z [...] sierpnia 2016 r. zostało przedstawione pracodawcy [...] 2017 r. W związku z powyższym pracodawca w dniu zawarcia umowy ze wskazanym pracownikiem nie posiadał dokumentu potwierdzającego jego niepełnosprawność,

- umowa o pracę z E. S. została zawarta [...] 2017 r. Orzeczenie o niepełnosprawności z [...] 2017 r. zostało przedstawione pracodawcy [...] 2017 r. W związku z powyższym pracodawca w dniu zawarcia umowy ze wskazanym pracownikiem nie posiadał dokumentu potwierdzającego jego niepełnosprawność,

- umowa o pracę z M. N. została zawarta [...] 2017 r. Orzeczenie o niepełnosprawności z [...] 2016 r. zostało przedstawione pracodawcy [...] 2017 r. W związku z powyższym pracodawca w dniu zawarcia umowy ze wskazanym pracownikiem nie posiadał dokumentu potwierdzającego jego niepełnosprawność.

Z danych znajdujących się w posiadaniu organu I instancji wynika, że Strona otrzymała dofinansowanie do wynagrodzeń ww. pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON styczeń i luty 2018 r. w łącznej kwocie

3 825,00 zł.

W związku z powyższym, pismem z [...] 2018 r. wezwano pracodawcę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych kwocie 3 825,00 zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu.

Strona nie dokonała zwrotu środków w terminie wskazanym w wezwaniu.

Pismem z [...] 2018 r. Stronę zawiadomiono o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON od stycznia do lutego 2018 r.

Pismem z [...] 2018 r. Strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie i zwróciła się z wnioskiem o dopuszczenie dowodów i oświadczeń stanowiących załącznik do pisma oraz o:

- przesłuchanie świadka K. S. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną;

- - przesłuchanie świadka M. N. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną

- przesłuchanie świadka E. S. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną.

- przesłuchanie świadka E. L. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia K. S., M. N. oraz E. S. do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoby te są osobami niepełnosprawną;

W dniu [...] 2018 r. Prezes Zarządu PFRON wydał postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu z:

- przesłuchania świadka K. S. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną;

- przesłuchania świadka E. L. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną; (mimo że wniosek nie dotyczył bynajmniej kwestii zatrudnienia E. L. - uwaga WSA w Warszawie)

- przesłuchania świadka E. S. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych , w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną.

- przesłuchania świadka M. N. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia ww. pracownika do stanu osób niepełnosprawnych , w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną.

Decyzją z [...] 2018 r. Prezes Zarządu PFRON:

1) nakazał Stronie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego – E. S. - za okres sprawozdawczy styczeń 2018 w kwocie 1 125,00 zł oraz

2) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych – K. S. i M. N. - za okresy sprawozdawcze styczeń i luty 2018.

Od części powyższej decyzji - t.j. od rozstrzygnięcia zawartego w jej punkcie 1) - Strona złożyła pismem z [...] 2018 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] 2019 r. Prezes Zarządu PFRON utrzymał w mocy swoją decyzję jako organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 2a ust. 1 ustawy o rehabilitacji osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. W związku z tym, jednym z warunków koniecznych do spełnienia efektu zachęty jest przedstawienie pracodawcy ważnego orzeczenia najpóźniej w dniu podpisania umowy o pracę.

W świetle art. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawca musi dysponować orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność osoby zatrudnianej. W przeciwnym przypadku pracodawca nie mógł zostać przekonany do zatrudnienia tej osoby tym, że będzie mógł na nią uzyskać pomoc na zatrudnienie osób niepełnosprawnych. Zatem w przypadku, gdy zatrudniana osoba nie przedstawiła w dniu podpisania umowy o pracę orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, nie można wykazać efektu zachęty.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 26a ust. 11 pkt 1 ustawy o rehabilitacji (...) w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz tub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu PFRON wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości.

Zgodnie natomiast z art. 49e ust. 1 i 2 ustawy o rehabilitacji (...) stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu środków dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu.

Prezes Zarządu PFRON zauważył, że do Funduszu wpłynęły złożone przez Stronę pisemne oświadczenie K. S. i M. N., z których wynika, że w dniu podpisania umowy o pracę pracodawca dysponował ich orzeczeniami o niepełnosprawności. Prezes Zarządu PFRON uznał te wyjaśnienia Strony za wiarygodne. Tym samym stwierdził, że K. S. oraz M. N. zostali zatrudnieni w warunkach efektu zachęty i dlatego dofinasowanie do wynagrodzeń tych pracowników niepełnosprawnych zostało pobrane należnie.

Organ zauważył natomiast, że w toku postępowania Strona nie przedstawiła oświadczenia pracownika – E. S. dotyczącego daty przekazania orzeczenia do pracodawcy, które mogłoby potwierdzać, że pracodawca w dniu zatrudnienia tego pracownika był w posiadaniu orzeczenia o stopniu jego niepełnosprawności.

Odnosząc się zaś do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 78 § 2 w zw. z art.. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", poprzez bezzasadne wydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodów organ II instancji wskazał, że w przedmiotowym postanowieniu wyczerpująco wyjaśniono, że przedmiotem dowodów, o które przeprowadzenia wniosła Strona, zostały stwierdzone innymi dowodami, wobec czego zgodnie z treścią art. 78 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku uwzględniać żądania strony.

Reasumując, organ stwierdził, że w związku z faktem, że Skarżąca nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego – E. S. - za okresy sprawozdawcze: styczeń i luty 2018 r. w łącznej kwocie 1 125,00 zł, jest zobowiązana do ich zwrot zwrotu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania do dnia wpłaty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] 2019 r. oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, przez błędną wykładnię tego przepisu przyjmującą, że jednym/wyłącznym z warunków spełnienia efektu zachęty jest przedstawienie pracodawcy ważnego orzeczenia o niepełnosprawności w dniu podpisania umowy o pracę, podczas gdy prawidłowa jego interpretacja sprowadza się do uznania, że spełnienie tego warunku następuje w sytuacji, gdy w momencie zatrudnienia pracownika pracodawca posiadł wiedzę o jego niepełnosprawności wynikającą z jakiegokolwiek dokumentu lub oświadczenia tzw. otwarty katalog dowodowy umożliwiający weryfikację statusu osoby niepełnosprawnej.

2. art. 8 § 1 k.p.a., w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 a k.p.a. oraz w zw. z art. 6 ust. 5 lit. c, art. 34 i art. 35 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, polegające na prowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego, w sposób wyłączający realizację zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i niedokonanie rozstrzygnięcia na korzyść strony, pomimo wykazania, dowodami z dokumentów tj.: odpisem orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] 2013 r. z adnotacją "za zgodność z oryginałem (...) z dnia [...] 2017 r.", wnioskiem E. S. o dokonywanie wypłat z tytułu wynagrodzenia przelewem na rachunek złożonego pracodawcy osoby niepełnosprawnej z dnia [...] 2017 r., kwestionariuszem osobowym pracownika E. S. z dnia [...] 2017 r. oraz oświadczeniami E. L., że w momencie zatrudnienia E. S. pracodawca miał wiedzę o okoliczności, że ten pracownik jest osobą niepełnosprawną;

3. art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i przez to niewydanie przez organ decyzji umarzającej postępowanie, z powodu jego bezprzedmiotowości, skoro w momencie zatrudnienia E. S., pracodawca posiadał wiedzę o jego niepełnosprawności, przez co spełnił jeden z warunków uzyskania efektu zachęty;

4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w szczególności:

a. niewyjaśnienie w sposób dostateczny przez organ przyczyn, z powodu których uznał za wystarczające do nakazania zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania, dowody zgromadzone w postępowaniu,

b. brak umotywowania przesłanek, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności, w szczególności dokumentom stanowiącym załącznik do pisma strony z dnia [...] 2018 r. i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] 2018 r.;

c. brak odniesienia się przez organ do wyjaśnień, twierdzeń oraz wniosków, w zakresie dokonania prawidłowej interpretacji art. 6 ust. 5 lit. c, art. 34 i art. 35 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu;

d. niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w zakresie korelacji normy art. 2 a ust. 1 ustawy z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej z przepisami Rozporządzenia Komisji (UE) nr

651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, w kontekście ich zastosowania do rozstrzygnięcia sprawy;

5. art. 78 § 2 zdanie in fine k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a., przez bezzasadne wydanie przez Organ postanowienia oddalającego wnioski dowodowe o przesłuchanie w charakterze świadków E. L. i E. S., zgodnie z wnioskiem Strony;

6. art. 22 § 1 k.p. przez przyjęcie, że podczas rekrutacji, jak i czynności związanych jedynie z technicznym podpisaniem umowy o pracę, a nie faktycznym rozpoczęciem wykonywania przez pracownika czynności w ramach stosunku pracy, pracodawca może żądać od pracownika okazania pełnego odpisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zatem dokumentu, który oprócz wskazana, że dana osoba jest osobą niepełnoprawną, zawiera dane dotyczące stopnia niepełnosprawności, jak i jednostki chorobowej z uwagi, na którą dana niepełnosprawność oraz stopień niepełnosprawności posiada. W ocenie Strony posiadanie tak szerokiego zakresu danych na etapie rekrutacji/jedynie formalnego podpisania umowy o pracę jest nieuprawnione (minimalizacja danych). Zgodnie z punktem 52 preambuły do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu wspieranie szkoleń oraz rekrutacji i zatrudnienia pracowników znajdujących się w szczególnie niekorzystnej sytuacji i pracowników niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej Unii i jej państw członkowskich, tym samym uznać należy, że aby wspieranie zatrudnienia miało szansę realizacji (brak stosowania przez pracowników pośredniej dyskryminacji), wiedza pracodawcy na etapie rekrutacji/formalnego podpisywania umowy o pracę winna ograniczać się jedynie do wiedzy, że dana osoba jest osobą niepełnosprawną.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych wskazanymi przepisami Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przechodząc do zarzutów skargi w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty dotyczące naruszeń przepisów prawa procesowego, gdyż ich uwzględnienie spowoduje bezcelowość rozważań w zakresie sformułowanych zarzutów prawa materialnego.

Istotne w sprawie są oświadczenia pracowników Skarżącej wskazujące datę, w której do pracodawcy wpłynęło orzeczenie potwierdzające niepełnosprawność osoby zatrudnianej. I tak K. S. w przedłożonym organowi oświadczeniu wskazał, że orzeczenie do pracodawcy złożył w dniu podpisania umowy o pracę. Do takich samych wniosków doszedł organ również w odniesieniu do M. N., która również w oświadczeniu wskazała, że orzeczenie do pracodawcy złożyła w dniu podpisania umowy o pracę.

Jak już wskazano organy obu instancji uznały te twierdzenia Strony za wiarygodne i uznały, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności M. N. i K. S. wpłynęło do pracodawcy w dniu podpisania umowy o pracę, co skutkowało umorzeniem postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego.

Spór zatem dotyczy jedynie zwrotu środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego E. S. Organ uznał, że skoro w toku postępowania Strona nie przedstawiła pisemnego oświadczenia pracownika E. S. dotyczącego daty przekazania orzeczenia do pracodawcy, które mogłoby potwierdzać, że pracodawca w dniu zatrudnienia tego pracownika był w posiadaniu orzeczenia o stopniu jego niepełnosprawności, to istnieje konieczność zwrotu dofinasowania pobranego na E. S., gdyż nie został on zatrudniony w warunkach efektu zachęty. Oznacza to, że pracodawca nie spełnił warunku ubiegania się o dofinasowanie do wynagrodzenia tego pracownika.

Należy jednak zauważyć, że choć w przypadku E. S. Strona nie przedstawiła oświadczenia pracownika podobnego w treści do oświadczeń M. N. i K. S., to jednak złożyła wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka E. S. na okoliczność prawidłowego zgodnego z art. 2 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, wliczenia tego pracownika do stanu osób niepełnosprawnych, w tym daty powzięcia wiedzy przez pracodawcę o okoliczności, że osoba ta jest osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu, w realiach sprawy odmowa przeprowadzenia wnioskowanego przez Stronę dowodu z przesłuchania świadka E. S., z powołaniem się przez organy obu instancji na wcześniej zgromadzone w sprawie dowody narusza w istotny sposób powołane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie może bowiem odmawiać przeprowadzenia dowodu, powołując się na to, że na podstawie innych dowodów doszedł do przeciwnych wniosków. Stanowi to istotne naruszenia obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i uzasadnia obawę o prowadzenie postępowania pod z góry przesądzone rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa.

Podkreślenia wymaga, że organ prowadzący postępowanie, na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W ocenie Sądu, postępowanie, w którym zapadła zaskarżona decyzja Prezes Zarządu PFRON dotknięte jest wadą wynikającą z istotnego naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, odnoszących się do kwestii gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny. Organ nie dopełnili obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym do jej rozstrzygnięcia.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Prezes Zarządu PFRON, że okoliczności które miały zostać stwierdzone wnioskowanym przez Stronę dowodem zostały stanowczo wykazane innymi dowodami.

Podkreślić należy, iż sam organ pismem z [...] 2018 r. wezwał Stronę do przesłania oświadczenia o dacie wpływu orzeczenia o niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych do pracodawcy. W sytuacji, w której Skarżąca nie przedstawiła oświadczenia E. S. (a jedynie zmienne w czasie oświadczenia innych pracowników zajmujących się sprawami kadrowymi), wniosła natomiast o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka E. S., wniosek Strony należało uwzględnić.

Dokonanie oceny dowodu a priori ("z góry") przed jego przeprowadzeniem i na tej jedynie podstawie jego wyeliminowanie z katalogu dowodów mających znaczenie dla sprawy jest działaniem wadliwym i nieakceptowalnym. Procedowanie takie nie urzeczywistnia zasadą prawdy obiektywnej wynikającej z treści art. 7 k.p.a., ale niewątpliwie narusza również zasadę zaufania do organów administracji określoną w art. 8 k.p.a.

Przypomnieć należy, że stosownie do dyspozycji art. 75 k.p.a., jako dowód może posłużyć wszystko co jest zgodne z prawem i może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Kodeks postępowania administracyjnego nie wskazuje przy tym dowodów "mocniejszych" oraz "słabszych", przyjmując zasadę równej mocy środków dowodowych (Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2014, s. 316) i nie wprowadza ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, Warszawa 2009, s. 317).

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się jednolicie, że w sytuacji w której wniosek dowodowy dotyczący istotnych okoliczności sprawy został złożony w toku postępowania podatkowego, organ podatkowy nie może żądania jego przeprowadzenia nie uwzględnić, skoro okoliczności, które miały być stwierdzone przez zgłoszone dowody, nie były stwierdzone za pomocą innych dowodów. Możliwość przeprowadzenia dowodu jest bowiem podstawową gwarancją procesową. Jeżeli zatem strona zgłasza dowód, to organ może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania podatkowego, oznaczające wadliwość decyzji. Organy administracji obowiązane są do rzetelnego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy i nie mogą dowolnie selekcjonować dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, co oznacza, że nie mogą odmawiać przesłuchania świadka zgłaszanego przez Skarżącą na okoliczności przez niego przytaczane, z tego np. powodu, że według organu okoliczności te są już wyjaśnione.

Sąd za zasadne zatem uznał podniesione przez Stronę skarżącą zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w powiązaniu z art. 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 78 § 2 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez bezzasadne wydanie przez organ postanowienia oddalającego wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka E. S., zgodnie z wnioskiem Strony.

W ocenie Sądu, inaczej przedstawia się sytuacja dotycząca odmowy przesłuchania jako świadka E. L. W toku postępowania administracyjnego świadek ta kilkakrotnie składała pisemne wyjaśnienia w sprawie i przedstawiała swoje stanowisko odnośnie daty powzięcia przez pracodawcę wiedzy o niepełnosprawności zatrudnianych pracowników, w tym E. S.

Jak słusznie wskazał organ administracji w zaskarżonej decyzji początkowo prowadzący sprawy kadrowe pracownik Spółki informowała, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności E. S, zostało przedstawione pracodawcy [...] 2017 r. Następnie [...] 2018 r. wpłynęło oświadczenie E. L. informujące, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności E. S. zostało dostarczone do pracodawcy [...] 2017 r.

Organ poddał ocenie to ostatnie oświadczenia złożone przez E. L. uznając je za niewiarygodne.

Sąd przypomina, że co prawda strona, zgodnie z art. 78 k.p.a., posiada uprawnienie do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu. Jednakże uprawnienie to podlega ograniczeniom, które pod względem celowości i konieczności zapewnienia szybkości postępowania.

Jak już wskazano, nie ma konieczności niejako ponownego odbierania wyjaśnień od E.L., gdyż pracownik ten swoje stanowisko i wiedzę na temat daty dostarczenia do pracodawcy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności E. S. już przedstawił przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy może w ponownym postępowaniu skonfrontować jedynie uzyskane już od E. L. oświadczenia z twierdzeniami E. S.. I jeżeli z zeznań ww. pracownika niepełnosprawnego będzie wynikać konieczność przesłuchania E. L., to dopiero wtedy należy dokonać tej czynności dowodowej.

Rozpatrując sprawę ponownie organ administracji będzie zobowiązany do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu, zapewniając jednocześnie Skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania.

Uchybienia w postaci braku przesłuchania świadka E. S. i bezzasadne wydanie postanowienia oddalającego wniosek dowodowy o jego przesłuchanie mogły mieć zdaniem Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro na obecnym etapie ustalenia faktyczne są niepełne, to dopiero dokonanie dalszych niezbędnych ustaleń pozwoli na wyrażenie kompleksowej, właściwej oceny tak zgromadzonego materiału, która może być odmienna od przedstawionej w zaskarżonej decyzji. Dzieje się tak tym bardziej, że kluczową dla oceny sprawy w jej pozostałej części stała się ocena dotyczących analogicznych okoliczności oświadczeń M. N. i K. S., prowadząc do rozstrzygnięcia zgoła odmiennego od tego nakazującego zwrot dofinansowania do wynagrodzenia E. S.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ II instancji zobowiązany będzie naprawić wskazane uchybienia. Przede wszystkim organ powinien w sposób wyczerpujący ustalić stan faktyczny sprawy, w szczególności poprzez przesłuchanie świadka E. S.

Z uwagi na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie, przedwczesne jest odnoszenie się do podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego, w tym do załączonego do skargi pisma Ministra Rodziny Pracy Biura Pełnomocnika Rządu Do Spraw Osób Niepełnosprawnych znak [...], z dnia [...] 2017 r., które to pismo - w opinii Strony skarżącej - formułuje zasadę otwartego katalogu dowodowego umożliwiającego weryfikację statusu osoby niepełnosprawnej.

Z powyższych względów, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.