Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1299/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 26  ust. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: art. 6  ust. 1,2
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz 779
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Michał Sułkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Komendanta Straży Gminnej w S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...]. w przedmiocie: odmowy rejestracji zbioru danych osobowych: 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz Komendanta Straży Granicznej w S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.


UZASADNIENIE

W dniu 21 września 2005 r. Komendant Straży Gminnej w S. zgłosił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych do rejestracji zbiór danych o nazwie "Rejestr osób, którym wystawiono mandat karny". W złożonym zgłoszeniu wskazano, iż w drodze umowy przetwarzanie danych pozyskiwanych do przedmiotowego zbioru, tj. imion i nazwisk, numeru ewidencyjnego PESEL oraz adresu zamieszkania lub pobytu, powierzone zostało prywatnej firmie prowadzącej działalność gospodarczą. Stosownie do postanowień powyższej "Umowy powierzenia przetwarzania danych" z dnia 14 kwietnia 2005 r. zawartej pomiędzy Strażą Gminną w S., a [...] J. G. w G. przy ulicy [...], oraz oświadczenia Straży Gminnej zamieszczonego w piśmie z dnia 14 sierpnia 2006 r., pracownicy [...] J. G. upoważnieni zostali do obsługi urządzeń rejestrujących wykroczenia polegające na przekroczeniu dozwolonej prędkości na drogach publicznych na terenie Gminy S. oraz sporządzania dokumentacji stanowiącej podstawę nałożenia przez Straż Gminną w S. grzywny w drodze mandatu karnego bądź też wystąpienia do Sądu z wnioskiem o ukaranie kierowców pojazdów, którzy popełnili wykroczenie drogowe. Wykonywanie wyżej przedstawionych czynności stanowi przetwarzanie danych osobowych kierowców. W szczególności rola pracowników [...] J. G. polega na wprowadzaniu danych pozyskiwanych przez Straż Gminną w S. z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, do systemu komputerowego, za pomocą którego generowana jest powyższa dokumentacja.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, decyzją z dnia [...] marca 2007 r. sygn.: [...], (pkt. 1 decyzji) odmówił Straży Gminnej w S. rejestracji zgłoszonego zbioru danych osobowych oraz (pkt. 2 decyzji) nakazał przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez zapewnienie przetwarzania danych zgromadzonych w zbiorze o nazwie "Rejestr osób, którym wystawiono mandat karny" wyłącznie przez upoważnionych strażników Straży Gminnej w S. i (pkt. 3 decyzji) nakazał ograniczenie przetwarzania wszystkich kategorii danych osobowych w przedmiotowym zbiorze, wyłącznie do ich przechowywania, do czasu zarejestrowania tego zbioru po jego ponownym zgłoszeniu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przetwarzanie danych zgromadzonych w przedmiotowym zbiorze przez osoby nieuprawnione, tj. inne niż upoważnieni strażnicy Straży Gminnej w S., stanowiło naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), co spowodowało nie tylko odmowę rejestracji zbioru, ale zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, spowodowało także wydanie przez organ nakazów określonych w pkt 2 i 3 decyzji.

W dniu 11 kwietnia 2007 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynął wniosek Straży Gminnej w S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Generalnego Inspektora z dnia [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu wniosku zakwestionowano naruszenie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy i wskazano na możliwość przekazania przetwarzania danych osobowych innemu podmiotowi zgodnie z treścią art. 31 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Podpis pod powyższym środkiem odwoławczym za Komendanta Straży Gminnej w S.- J. K. złożyła M. K.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy pkt 1 i 3 swojej poprzedzającej decyzji oraz uchylił pkt 2 poprzedzającej decyzji i w tym zakresie orzekł: nakazanie Straży Gminnej w S., przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez: a) zaprzestanie pozyskiwania danych do zbioru o nazwie "Rejestr osób, którym wystawiono mandat karny", b) zapewnienie przetwarzania danych zgromadzonych w zbiorze o nazwie "Rejestr osób, którym wystawiono mandat karny" wyłącznie przez upoważnionych strażników Straży Gminnej w S.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż powierzenie przetwarzania danych osobowych gromadzonych w zbiorze o nazwie "Rejestr osób, którym wystawiono mandat karny" [...] J. G. jest w niniejszej sprawie faktem wywołującym najistotniejsze skutki prawne, a prawidłowość jego ustalenia nie budzi zastrzeżeń. Jak wynika bowiem wprost z postanowień "Umowy powierzenia przetwarzania danych" z dnia 14 kwietnia 2005 r. oraz oświadczeń Wnioskodawcy zamieszczonych w piśmie z dnia 14 sierpnia 2006 r. i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 5 kwietnia 2007 r., pracownicy [...] J. G. upoważnieni zostali m. in. do "obsługi urządzenia rejestrującego wykroczenia polegające na przekraczaniu dozwolonej prędkości przez kierowców pojazdów silnikowych na drogach publicznych na terenie Gminy S.", a tym samym do przetwarzania danych osobowych pozyskiwanych w związku z wykonywaniem tej czynności. Powyższa czynność wykonywana przez pracowników [...] J. G. stanowi bez wątpienia czynność z zakresu kontroli ruchu drogowego, określoną w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144 z późn. zm.), a jednocześnie wykonywana była w sposób określony w § 17 ust. 2 powołanego rozporządzenia, zastrzeżony wyłącznie dla strażników straży gminnych (miejskich). Jednocześnie nie budzi wątpliwości fakt, iż przepisy obowiązujące w chwili wydania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych powyższej decyzji, stanowiły podstawę do dokonywania powyższej czynności wyłącznie przez upoważnionych strażników Straży Gminnej w S. W konkluzji stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie doszło do zlecenia podmiotowi prywatnemu, jakim jest [...] J. G. wykonywania czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego, a tym samym do przekazania temu podmiotowi kompetencji Straży Gminnej w S. w tym zakresie. Działania takie naruszają treść przepisu art. 26 ust. 1 pkt. 1 ustawy o ochronie danych osobowych.

Na mocy przepisów prawa obowiązujących w chwili wydania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych decyzji z dnia [...] marca 2007 r., do dokonywania czynności kontroli ruchu drogowego oraz czynności postępowania w sprawach o wykroczenia upoważnieni byli wyłącznie strażnicy Straży Gminnej w S., dlatego też Generalny Inspektor zobowiązany był wydać decyzję o odmowie rejestracji zbioru danych o nazwie "Rejestr osób, którym wystawiono mandat karny".

W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 marca 2007 r. (sygn. akt U 1/07 publ. Dz. U. Nr 53, poz. 359) orzekł, iż przepisy § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanych w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie kontroli ruchu drogowego, stanowiące podstawę wykonywania przez strażników straży gminnych (miejskich) czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego, są niezgodne z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.), a tym samym z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Straże gminne (miejskie) utraciły więc prawo wykonywania czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego w odniesieniu do kierowców pojazdów, którzy popełnili wykroczenie drogowe polegające na przekroczeniu dozwolonej prędkości. W obecnie obowiązującym stanie prawnym bezprawne jest nie tylko powierzanie przetwarzania danych tych kierowców podmiotom prywatnym, ale również pozyskiwanie ich danych przez straże gminne (miejskie). Uchylenie obowiązywania ww. przepisów sprawiło, że utrzymanie w mocy przedmiotowej decyzji Generalnego Inspektora stanowiłoby rażące naruszenie prawa, a tym samym postanowienia utrzymanej w mocy decyzji pozostawałyby w sprzeczności z prawem. W tym stanie sprawy, mając na względzie przepis art. 139 Kpa, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zobowiązany był zatem uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu określonego w pkt 2 sentencji powyższej decyzji, i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. Mając na uwadze powyższe, Generalny Inspektor nakazał Wnioskodawcy zaprzestanie pozyskiwania danych do zbioru o nazwie "Rejestr osób, którym wystawiono mandat karny" oraz zapewnienie przetwarzania danych zgromadzonych w tym zbiorze wyłącznie przez upoważnionych strażników Straży Gminnej w S.

Dodatkowo organ wskazał, że jako strona "Umowy powierzenia przetwarzania danych" z dnia 14 kwietnia 2005 r. oznaczony został podmiot o nazwie: [...] J. G. w G. przy ulicy [...]. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, brak jest podstaw by uznać, że w taki sposób oznaczony podmiot gospodarczy posiada osobowość prawną lub zdolność do czynności prawnych, a więc nie może być stroną stosunków cywilnoprawnych. Z powyższych względów nie można uznać, że powyższa "Umowa powierzenia przetwarzania danych" jest skuteczna.

Od powyższej decyzji Komendant Straży Gminnej w S.wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych poprzez jej błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podtrzymał swoją argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tym zakresie jak i w zakresie możliwości powierzenia innemu podmiotowi przetwarzania danych osobowych w drodze umowy (art. 31 w/w ustawy), podkreślił także automatyczny sposób pozyskiwania danych z urządzeń kontrolnych i okoliczność dołożenia wszelkiej staranności w posługiwaniu się tymi danymi przez odpowiednio przygotowanych pracowników firmy [...] J. G.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z przyczyn w niej zawartych.

Przed rozpoznaniem sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił się do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o udzielenie informacji, bądź nadesłanie stosownego dokumentu, wyjaśniającego na jakiej zasadzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został podpisany w imieniu Komendanta Straży Gminnej w S. przez p. M. K. Pismem z dnia 23 sierpnia 2007 r. (k. 33 akt sądowych) organ przyznał, iż M. K. nie przedstawiła stosownego pełnomocnictwa do tej czynności.

Indagowany na tę okoliczność pełnomocnik procesowy strony skarżącej na rozprawie oświadczył, że M. K. jest funkcjonariuszem Straży Gminnej w S. i niejednokrotnie podpisuje pisma w zastępstwie Komendanta, posiadając pełnomocnictwo w tym zakresie, jednakże treść tego pełnomocnictwa nie jest znana pełnomocnikowi strony skarżącej, ale może spowodować przesłanie tego pełnomocnictwa do Sądu. Nadto wskazywał na fakt podpisania przez Komendanta Straży Gminnej skargi, co w jego ocenie stanowi konwalidację wcześniejszej czynności - podpisania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe wyjaśnienia nie są wystarczające dla rozstrzygnięcia prawidłowości złożenia przez Straż Gminną w S. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po pierwsze zagadnienie to powinien rozstrzygnąć organ, albowiem złożenie środka odwoławczego przez osobę nieuprawnioną powoduje jego bezskuteczność.

Po drugie zagadnienie ewentualnego umocowania pani M. K. do podpisywania pism za Komendanta Straży Gminnej w S. oraz sposobu reprezentacji strony w postępowaniu administracyjnym wymaga wcześniejszego wyjaśnienia następujących kwestii, których nie sposób rozstrzygnąć w postępowaniu sądowym.

Organizacja straży gminnych (miejskich) uregulowana jest w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. o straży gminnych (Dz. U. Nr 123, poz. 779 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 tej ustawy straż jest jednostką organizacyjną gminy i rada gminy może w szczególnie uzasadnionych przypadkach postanowić o umiejscowieniu Komendy straży w strukturze urzędu gminy. Należy zatem zbadać jak ta kwestia została uregulowania w S.- czy rada gminy skorzystała z powyższego uprawnienia i czy Komendant Straży Gminnej w S. mógł samodzielnie reprezentować Straż, czy też Straż ta, działając w strukturze urzędu gminy byłaby reprezentowana na zasadach ogólnych przez organ gminy (np. burmistrza, prezydenta).

W tym celu Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych powinien zażądać stosownych dokumentów od gminy S. Niewykluczone, iż w rezultacie powyższych ustaleń okaże się, że stroną niniejszego postępowania administracyjnego powinna być gmina, a nie Straż Gminna, czy Komendant tej Straży. Takie same wątpliwości budzi prawidłowość określenia stron umowy powierzenia przetwarzania danych z dnia 14 kwietnia 2005 r.

Dopiero po wyjaśnieniu powyższej kwestii należy ustalić na jakiej podstawie M. K. podpisała wspomniany na wstępie środek odwoławczy w postępowaniu administracyjnym i dokonać oceny skuteczności takich działań.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł dokonać oceny zarzutów merytorycznych skargi.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 132 i art. 145 par. 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.