Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 199/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 127
journal: Dz.U. 2021 poz 1882
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Małgorzata Herman, Protokolant specjalista Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi R. T. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach w przedmiocie potrącenia świadczenia pieniężnego stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach – dalej organ - potrącenia R. T. – dalej strona- z kwoty wypłaconego świadczenia na postawie art. 117 ust.1 ustawy o Policji (kwota 17 695,20 zł wartość brutto) kwoty świadczenia należnego skarżącemu przyznanego na podstawie art. 4 ust.5 ustawy o Policji i w konsekwencji wypłaty dnia 07.10.2020r. na konto bankowe skarżącego kwoty 1903,01 zł. Przedmiotowego potrącenia dokonano na podstawie art. 127 ustawy o Policji.

Czynność ta jak wskazał organ miała miejsce w następującym stanie faktycznym.

R. T. został przyjęty do służby w Policji z dniem 25.11.2002 r. i pełnił służbę do dnia zwolnienia - 06.11.2019 roku, co nastąpiło Rozkazem Personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia 23.10 2019r. na podstawie art. 41 ust.2 pkt 4 ustawy o Policji. W związku z powyższym od miesiąca grudnia 2019 roku Wydział Finansów Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach rozpoczął wypłatę świadczenia pieniężnego przysługującego skarżącemu na podstawie art. 117 ust. 1 ustawy o Policji.

Decyzją nr [...] z dnia 18 lutego 2020 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach stwierdził nieważność Rozkazu Personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia 23.10.2019 roku z uwagi na fakt, iż skarżący w dacie zwolnienia ze służby w Policji nie spełniał przesłanki z art. 41 ust.1 pkt 4 ustawy o Policji, tj. nie posiadał wymaganego 30-sto letniego okresu wysługi emerytalnej, który pozwalałby na rozwiązanie stosunku służbowego w trybie przywołanego przepisu ustawy o Policji.

W konsekwencji organ Rozkaz Personalny nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia 23.10.2019 r. potraktował jako decyzję administracyjną obarczoną wadą naruszenia prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, wobec czego uznał, iż świadczenie wypłacone w oparciu o art. 117 ust. 1 ustawy o Policji przybrało charakter świadczenia nienależnego.

O powyższym poinformowano skarżącego pismem z dnia 06.08.2020 roku ([...]) wzywając stronę do dobrowolnego zwrotu na konto bankowe Komendy Wojewódzkiej w Katowicach kwoty 14 273,48 zł.

Rozkazem Personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego w B. z dnia 20.03.2020r. skarżący został na podstawie art. 42 ust. 1 i 4 ustawy o Policji przywrócony do służby w Policji z dniem 26.02.2020 r.

Rozkazem Personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego w B. z dnia 18.07.2020 roku skarżącemu przyznano w oparciu o art. 42 ust.5 ustawy o Policji za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu za stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem ze służby w Policji za okres 3 miesięcy, tj. kwotę 17 695,20 zł.

W związku z faktem, iż skarżący nie zwrócił świadczenia, o którym mowa w art. 117 ust.1 ustawy o Policji, organ dokonał na podstawie art.127 ust. 1 ustawy o Policji potrącenia kwoty nienależnie wypłaconego skarżącemu świadczenia, o którym mowa w art. 117 ust.1 ustawy o Policji, tj. z kwoty 17 695,20 zł brutto kwoty świadczenia należnego skarżącemu na podstawie art. 42 ust.5 ustawy o Policji i wypłacił na konto bankowe skarżącego z tytułu przedmiotowego potrącenia, tj. 1903, 01 zł.

Organ wskazał, iż taka kwota wypłaty stanowi skutek obligatoryjnego zastosowania do rozliczenia potrącenia przepisów odnoszących się do pobierania przez płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zaznaczył przy tym, iż z uwagi na interes Skarbu Państwa dokonanie wyżej opisanego potrącenia należy uznać za konieczne i słuszne.

W skardze do WSA w Gliwicach skarżący postawił Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w Katowicach zarzut :

1) niewypłacenia w pełnej wysokości świadczenia pieniężnego za okres przebywania poza służbą w Policji, przyznanego skarżącemu na podstawie art. 42 ust 5 ustawy z dnia 06.04.1990 roku o Policji (t.j. Dz.U. z 2021 roku, poz. 1882, ze zm.) Rozkazem Personalnym nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w B. z dnia 27.07. 2020 roku,

2) zaniechania wydania decyzji administracyjnej o odmowie wypłaty świadczenia, o którym mowa w pkt 1,

3) zaniechania wydania decyzji administracyjnej dotyczącej zwrotu świadczenia wypłaconego na podstawie art. 117 ust.1 ustawy o Policji,

4) stwierdzenia i uznania przez organ administracji, iż świadczenie, o którym mowa w art. 117 ust. ustawy o Policji, zostało wypłacone bez podstawy prawnej, a jego potrącenie nastąpiło bezprawnie,

5) zastosowania przepisu art. 127 ustawy o Policji jako podstawy prawnej do potrącenia należności, o której mowa w art. 117 ust 1 ustawy o Policji ze świadczenia, o którym mowa w art. 42 ust.5 ustawy o Policji.

W konsekwencji postawionych zarzutów wniósł o wypłatę pełnej kwoty świadczenia przyznanego rozkazem nr [...] z dnia 27.07.2020r. i uznanie iż działanie organu były prowadzone z rażącym naruszeniem prawa.

W treści skargi po przybliżeniu okoliczności faktycznych sprawy skarżący zakwestionował tryb postępowania w sprawie przez organ polegający na zastosowaniu art. 127 ustawy o Policji. Zaznaczył, iż z tego przepisu jednoznacznie wynika, iż świadczenie przyznane na podstawie art 42 ust tej ustawy 5 nie jest uposażeniem, a zatem nie można dokonać jego potrącenia na rzecz świadczenia pobieranego wcześniej z art 117 ustawy o Policji.

Wysokość świadczenia została jedynie określona jako wymiar krotności uposażenia przyznawanego z art 42 ust 5 i nie jest tożsama z uposażeniem, o którym mowa w art. 99 czy też art. 117 Ustawy o Policji. Ponadto przepisy prawa pracy o których mowa w art 127 pkt 1, a zawarte w art 87 i 91 Kodeksu Pracy nie potwierdzają legalności działania organu w tym zakresie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przedstawił okoliczności sprawy oraz podtrzymał zajęte w spawie stanowisko i jego argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie stosownie do zapisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sady administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133, 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W art. 146 § 1 p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 p.p.s.a). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, ocenia legalność zaskarżonego aktu, czy też podjętej czynności, pod kątem ich zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego oraz wskazania sposobu subsumpcji norm prawa materialnego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tych obowiązków, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności działań organów administracji publicznej.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona czynność została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach polegająca na pomniejszeniu wypłaty przyznanego świadczenia z art 42 ust 5 ustawy o Policji tytułem zwrotu świadczenia wypłaconego na podstawie art 117 ustawy o Policji i w konsekwencji wypłaty stronie kwoty w dniu 7.10.2021r. kwoty 1903,01 zł. Strona kwestionuje legalność tej czynności twierdzi, iż organ nie miał do tego prawa, a kwota 1903,01 zł wypłacona mu jest znacznie zaniżona i nie jest kwotą świadczenia przyznanego na podstawie rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji nr [...].

Podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowiły przepisy art. 127 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r o Policji (Dz. U. z 2021 poz.1882 ). Zgodnie z art.127 ust.1. z uposażenia policjanta mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach prawa pracy oraz w innych przepisach szczególnych stosowanych do wynagrodzeń za pracę, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Ust. 2. Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1, należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 100, odprawę z tytułu zwolnienia ze służby oraz świadczenia wymienione w art. 112 i 117, z zastrzeżeniem ust. 3. Ust. 3. Odprawa z tytułu zwolnienia ze służby podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych świadczeń alimentacyjnych, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z ust. 1.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przywołany przepis tj. art. 127 ustawy o Policji został w sprawie prawidłowo zastosowany. W tym zakresie zaskarżona czynność potrącenia całkowicie wymyka się spod kontroli Sądu. Organ bowiem dokonując potracenia nie wskazał w jakikolwiek sposób działał przepis ten stosując. Jak wynika z jego treści by go zastosować muszą być spełnione warunki ściśle nim określone. Po pierwsze dokonane potrącenie musi nastąpić z zachowaniem warunków unormowanych w ust. 1 art. 127 czyli w granicach i na zasadach określonych w przepisach prawa pracy oraz w innych przepisach szczególnych. W tym zakresie organ nie wskazał ani granic ani zasad uregulowanych przepisami prawa pracy, czy innych przepisów szczególnych dających mu prawo zastosowania czynności potrącenia. Także organ nie dokonał subsumpcji prawa w zakresie zastosowania dalszej części przepisu art. 127 ust. 2 poprzez brak wskazania okoliczności faktycznych z powodu których doszedł do przekonania o możliwości dokonania potracenia uposażenia. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, kwestia potrącenia świadczenia pieniężnego dokonana przez organ musi znajdować ściśle oparcie w przepisach obowiązującego prawa, na którym spoczywa obowiązek działania na podstawie i w graniach prawa. Powyższe oznacza, iż na organie ciąży obowiązek umotywowania dokonanej czynności w sposób pozwalający na ocenę zasadności zajętego stanowiska. Skoro zaskarżona czynność zasadom tym nie zadośćuczynia koniecznym stało się jej usunięcie z obrotu prawnego na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Niepodjęcie przez organ czynności w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, stanowiło o wadliwym, przedwczesnym zastosowaniu powołanych przepisów art.127 ustawy o Policji, co w konsekwencji obligowało Sąd do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..