Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1233/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2007 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2005 r. Nr Kol. [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego S. B. kwotę 984,49 zł (dziewięćset osiemdziesiąt cztery złote czterdzieści dziewięć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z [...] 2005 r. znak: [...] na podstawie art. 88 ust. 1, pkt. 2, ust. 8, art. 89 ust. 1 i 4 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880), § 1,2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z 28. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2005 (M.P. Nr 44 poz. 779), a także art. 7, art. 77 i art. 104 k.p.a. wymierzył S. B. oraz A. B. Firma [...] Spółka Cywilna administracyjną karę pieniężną w kwocie 32.816,36 zł, za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa - topoli berlińskiej i 19,5 m2 krzewów tj. bzu czarnego, lilaku i forsycji z terenu projektowanego zamierzenia inwestycyjnego: budynek mieszkalny wielorodzinny z usługami w parterze i garażem podziemnym oraz wjazdem do garażu i infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w K. na działkach nr 392/23, 392/18, 392/19 obr.[...].

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w toku postępowania z wniosku złożonego w dniu [...] 2004 r. przez inwestora - Spółdzielni Mieszkaniowej w K. o wydanie zezwolenia na usunięcie 6 szt. drzew i 19,5 m2 krzewów kolidujących z projektowanym zamierzeniem budowlanym ustalono, że właścicielem działki nr 392/18 jest Spółdzielnia Mieszkaniowa, natomiast działek nr 392/19 i nr 392/23 obr. [...] Gm. K., która wyraziła zgodę na usunięcie kolidującej zieleni, a inwestorowi przysługuje do nich prawo wieczystego użytkowania. Nadto, podczas wizji w terenie w dniu [...] 2004 r. stwierdzono, że 1 szt. drzewa i 19,5 m2 krzewów zostały usunięte z terenu inwestycji bez stosownego zezwolenia przez generalnego wykonawcę robót tj. S. B., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma [...] spółka cywilna.

Organ l instancji podał, że z uwagi na tę okoliczność, postępowanie w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów stało się

bezprzedmiotowe i została wydana decyzja umarzająca postępowanie w tym zakresie.

Na rozprawie administracyjnej w dniu [...] 2005 r. S. B. oświadczył, że prowadzi działalność gospodarczą wspólnie z A. B. oraz wyjaśnił, że dokonał wycięcia przedmiotowego drzewa i krzewów po przekazaniu mu placu budowy oraz, że był zobowiązany wykonywać roboty zgodnie z umową, załączoną do materiałów postępowania, natomiast przedstawiciel inwestora – J. R. oświadczył, że inwestor wielokrotnie pouczał wykonawcę, iż niezbędne jest otrzymanie decyzji na wycięcie drzew i krzewów.

Powierzchnię usuniętych: krzewów i obwód pnia drzewa organ l instancji ustalił na podstawie przedłożonej do wniosku o wydanie zezwolenia dokumentacji inwentaryzacji zieleni - Projekt Architektoniczno-Budowlany [...], część 14 oraz na podstawie wizji w terenie w dniu [...] 2004 r. oraz ustaleń w dniu [...] 2004 r.

Organ l instancji podał, że na podstawie art. 88 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z art. 89 ust. 1 cyt. ustawy administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Stawki te są zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. 2004 r. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) oraz w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 28 października 2004 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew lub krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2005 (M.P. Nr 44 poz. 779). Organ l instancji wskazał, że teren inwestycji był terenem zieleni urządzonej, a krzewy tam rosnące dla istniejącej zabudowy pełniły funkcję ozdobną i osłonową, w związku z czym za ich usunięcie naliczona została kara, podwyższona o 100% na podstawie przepisów cytowanej wyżej ustawy o ochronie przyrody.

Wysokość kary w odniesieniu do krzewów organ ustalił zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, w myśl którego jeżeli ustalenie wielkości powierzchni zniszczonych lub usuniętych bez zezwolenia krzewów nie jest możliwe, z powodu usunięcia gałęzi i korzeni, wielkość tę przyjmuje się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego. Za taką informację, stanowiącą podstawę rozstrzygnięcia uznano "Projekt Architektoniczno – Budowlany [...],

część 14 - zieleń", który podaje powierzchnię krzewów, wnioskowanych do wydania zezwolenia na usunięcie.

Organ l instancji uznał, że jakkolwiek nie wynika to wprost z ustawy o ochronie przyrody z 2004 r. odpowiedzialność za delikt administracyjny związany z usuwaniem drzew lub krzewów powinna zostać przypisana wykonawcy, który - jak wynika z oświadczeń złożonych przez S. B. oraz z umowy nr [...] z [...] 2004 r. zawartej pomiędzy inwestorem a wykonawcą, był zobowiązany wykonać przedmiot umowy tj. budynek mieszkalny przy ul. [...] w K. wraz z infrastrukturą techniczną zgodnie z obowiązującymi w trakcie realizacji przepisami i normami. Wykonawca bowiem powinien w myśl zasad prawa budowlanego działać zgodnie z przepisami nie tylko prawa budowlanego, ale również innych ustaw i w sytuacji braku zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów wstrzymać się z wykonywaniem robót budowlanych. W przypadku bowiem braku takiego zezwolenia przejmuje na siebie odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Poniesienie ewentualnej odpowiedzialność cywilnoprawnej wynikającej z nieterminowej realizacji inwestycji jest w tym zakresie kwestią nie mającą wpływu na przypisanie odpowiedzialności z tytułu deliktu i nie może prowadzić do zwolnienia od takiej odpowiedzialności podmiotu dokonującego bezprawnego usunięcia. Za takimi ustaleniami przemawia jednocześnie fakt, któremu nie zaprzeczył wykonawca, iż inwestor wielokrotnie pouczał wykonawcę, że niezbędne dla usunięcia drzew i krzewów jest otrzymanie decyzji zezwalającej na to.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. B., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Odwołujący przyznał, że usunął drzewa i krzewy, ale podniósł, że myślał iż jego działanie jest zgodne z prawem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] 2005 r. znak: Kol.Odw. [...] na podstawie art. 88 ust.1 pkt. 2, art. 89 ust. 1 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 228 poz. 2306) oraz § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z 28. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2005 (M.P. Nr 44 poz.779) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że odwołujący jako wykonawca miał działać zgodnie z obowiązującymi normami i przepisami tj. prawem budowlanym i przepisami wykonawczymi. Z projektu architektoniczno - budowlanego [...] dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze i garażem podziemnym w dobudowie do budynku przy ul.[...] w K. - cz.14 Zieleń opracowanego przez Sp.z o.o. [...] w K. wynikają określone zadania dla inwestora. Wedle zapisów sporządzonej inwentaryzacji drzewostanu i krzewów rosnących na przedmiotowej nieruchomości, obejmującej 32 pozycje niektóre z nich nadają się do przesadzenia w inne miejsce, inne do wycinki, w końcu parę do zabezpieczenia i adaptacji.

Kolegium zaznaczyło, że wykonawca jest podmiotem gospodarczym, który wykonuje zlecenia wedle zawieranych umów. Do jego obowiązków należała nie tylko faktyczna realizacja umówionego zamierzenia inwestycyjnego, ale również dbałość o całość i bezpieczeństwo terenu skoro korzystał z władztwa nad terenem inwestycji. Jego działanie powinno uwzględniać zastane okoliczności faktyczne, ale i prawne. Podjął się wykonania przedmiotu umowy zgodnie z prawem, był informowany o nie zakończonym postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa i krzewów.

Organ odwoławczy podał, że wykonawca przejął zgodnie z umową cywilną określony teren, zakres robót budowlanych i związanych z tym obowiązków. To wykonawca - strona odwołująca się będąc podmiotem gospodarczym odpowiada za poczynione szkody także w sferze administracyjnoprawnej - ochrony przyrody. Stąd wymierzona kara pieniężna została orzeczona zgodnie z prawem i obowiązkiem prawnym przez organ l instancji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. w dniu [...] 2005 r. złożył S. B. i wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że została wydana z naruszeniem prawa. Zarzucił, że organy, zarówno l jak II instancji, nie zbadały wieku wyciętych krzewów, podkreślając, że na wycięcie krzewów, które nie mają 5 lat nie wymaga zezwolenia na ich usunięcie. Ponadto zdaniem skarżącego przedmiotowe drzewa rosły zawsze na terenie budowlanym objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo przynajmniej o warunkach zabudowy, stąd na zasadzie art. 86 § 1 pkt. 7 ustawy o ochronie przyrody z 2004 r. nie nalicza się kary za ich usunięcie, ponieważ przedmiotowy teren był

terenem przeznaczonym pod budownictwo. Ponadto podniósł, że topola berlińska należy do gatunku populus co sprawia, że możliwe jest posadzenie na przedmiotowej działce innego drzewa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a.

W wyniku oceny dokonanej przez Sąd należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie także z powodów w niej nie podniesionych.

W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że w ocenie Sądu organy administracji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Przepis ten formułuje zasadę prawdy obiektywnej i oznacza, że rozstrzygnięcie powinno być oparte na jedynie na okolicznościach faktycznych istniejących, a nie wyprowadzonych w drodze domniemań czy prawdach przyznanych przez stronę (por. M. Wierzbowski (red.) Postępowanie administracyjne - ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004). Załatwienie sprawy oznacza natomiast, że organ administracji publicznej, po wszczęciu postępowania i w wyniku jego przeprowadzenia zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) dokonał subsumcji udowodnionych faktów pod stosowną normę prawną, sporządził decyzję administracyjną stosownie do wymogów z art. 107 k.p.a., w której odniósł się do interesów prawnych i obowiązków stron postępowania, a także doręczył tę decyzję stronom uczestniczącym w postępowaniu, co czego obliguje go art. 109 § 1 k.p.a.

Jak wynika z przedłożonych administracyjnych akt sprawy, S. B. i A. B., na podstawie art. 88 ust. 1, pkt. 2 , art. 89 ust. 1 ustawy z 16. 04. 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 228 poz. 2306) oraz § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z 13. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z 28. 10. 2004 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2005 (M. P. Nr 44 poz. 779) została wymierzona administracyjna kara pieniężna w kwocie 32.816.36 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 1 sztuki drzewa - topoli berlińskiej i 19,5 m2 krzewów tj. bzu czarnego, lilaku i forsycji z terenu projektowanego zamierzenia inwestycyjnego: budynek mieszkalny wielorodzinny z usługami w parterze i garażem podziemnym oraz wjazdem do garażu i infrastrukturą techniczną przy ul. [...] w K. na działkach nr 392/23, 392/18, 392/19 obr [...], przy czym w ocenie Sądu nastąpiło to z naruszeniem dyspozycji art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy nie wyjaśniły bowiem czy wiek usuniętego drzewa (topola berlińska) a w szczególności usuniętych 19,5 m2 krzewów z terenu przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego przekroczył 5 lat. O ile niesporne jest, że generalny wykonawca tj. S. B. i A. B. - Firma [...] Spółka Cywilna, usunął w/w drzewo i krzewy bez wymaganego zezwolenia, po przekazaniu jej terenu przedmiotowej budowy przez inwestora - Spółdzielnię Mieszkaniową w K. oraz, że inwestor wielokrotnie pouczał wykonawcę o niezbędności posiadania zezwolenia na usuniecie przedmiotowych drzew i krzewów-co wynika m. in. z oświadczenia przedstawiciela inwestora J. R., złożonego na rozprawie administracyjnej w dniu [...] 2005 r., w obecności wykonawcy, który temu nie zaprzeczył - o tyle brak jednoznacznych ustaleń czy usunięte drzewo i krzewy przekroczyły wiek 5 łat. Kwestia ta ma znaczenie istotne dla wymierzenia kary pieniężnej ponieważ, zgodnie z art. 83 ust.6 pkt. 4 ustawy o ochronie przyrody nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia usunięcie drzew lub krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat. W ocenie Sądu nie jest wystarczające wskazanie przez organy orzekające w sprawie, że wiek drzewa i krzewów został ustalony w oparciu o dane z dokumentacji projektu architektoniczne - budowlanego [...] dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami w parterze i garażem podziemnym w dobudowie do budynku przy ul.[...] w K. - cz.14 Zieleń, opracowanego przez dr inż. D. K. - Sp. z o.o. [...] ponieważ w/w wskazanym projekcie brak ustaleń dotyczących wieku wskazanych w nim drzew i krzewów. Nadto należy podnieść, że w odniesieniu do krzewu bzu czarnego (póz. 10) w rubryce "uwagi" w/w dokumentacji odnotowano, że krzew ten o pow. 3 m2 jest "b. młody". Należy wskazać, że przy wysokich stawkach kar pieniężnych przewidzianych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia ustalenie tego wieku w odniesieniu do każdego z usuniętych krzewów jest istotne. Należy dodać, że także we wniosku inwestora z [...] 2004 r. o wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów z terenu dz. Nr 392/18, 392/19 i 392/23 obr. [...] w K. brak danych o wieku drzew i krzewów. Organ l instancji rozpoznając ponownie niniejszą sprawę powinien jednoznacznie ustalić czy wiek przedmiotowych drzew i krzewów w chwili ich usunięcia przekraczał 5 lat.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego podnoszącego, z powołaniem się na art. 86 ust. 1 pkt 7 cyt. ustawy, że przedmiotowe drzewo i krzewy nie wymagały zezwolenia na wycięcie ponieważ zawsze rosły na terenie zakwalifikowanym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane i w związku z tym ich usunięcie nie powinno skutkować wymierzeniem kary pieniężnej trzeba wskazać, że stosownie do dyspozycji cyt. art. 86 ust. 1 pkt. 7 nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane, należy stwierdzić, że z cyt. z przepisu nie wynika, iż dla usunięcia drzew z tego rodzaju terenu nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia na ich usunięcie, a jedynie że usuwanie drzew z takich terenów nie jest obciążone opłatami. Nadto, przepis ten odnosi się tylko do drzew i nie obejmuje swoim zakresem krzewów.

Należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie organy l i II instancji naruszyły dyspozycję z art. 109 § 1 w zw. z art. 40 § 1 i 3 k.p.a. z której wynika, że decyzję doręcza się wszystkim stronom piśmie. Ze względu na brak podmiotowości prawnej spółki cywilnej administracyjna kara pieniężna została wymierzona S. B. oraz A. B. prowadzącym wspólnie działalność gospodarczą pod nazwą Firma [...] spółka cywilna. Natomiast jak wynika z przedłożonych akt sprawy zaskarżona decyzja organu II instancji została doręczona S. B., brak natomiast dowodu jej doręczenia A. B. Z akt sprawy wynika także, iż decyzja organu I instancji została wysłana wyłącznie do S. B. (co wynika z kserokopii książki nadawczej Urzędu Miasta). Brak natomiast dowodu nadania decyzji l instancyjnej dla A. B. Uchybienie to równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.