Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2178/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 51 ust. 1 pkt. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 ust. a i c w zw. z art. 135 oraz art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2017 r. sprawy ze skargi A M i J M na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych . I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących A M i J M kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], lipca 2016r. Nr [...], [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r. poz. 23) zwanej dalej k.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz.1409 ) zwanej dalej Prawem budowlanym, po ponownym rozpatrzeniu odwołania A i J M utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...], (dalej: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego) Nr [...], z dnia [...].11.2014 r., znak: [...] nakładającej na P. P. A i J M obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem tarasu (przynależnego do lokalu nr [...]) znajdującego się na drugiej kondygnacji od południowo - wschodniej strony budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...], w [...],, poprzez rozbiórkę części tarasu (obcięcia), od strony granicy z nieruchomością położoną przy ul. [...], w [...],, na całej jego szerokości 1,5 m, tak aby spełniał wymagania przepisów Rozporządzenia Ministerstwa Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie.

Decyzja ta wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. M R zwróciła się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...], o skontrolowanie zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami decyzji o pozwoleniu na budowę prowadzonych prac budowlanych na działce nr. ew. [...], obręb [...] przy ul. [...],, budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

Zawiadomieniem z dnia [...], listopada 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla[...], poinformował inwestorów prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą "[...] s.c." oraz M, E i M R o wszczęciu postepowania administracyjnego i przysługujących w postępowaniu prawach strony.

Decyzją z dnia [...], lutego 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] nakazał inwestorom: M P, T P, M P i S J, działającym wspólnie jako spółka cywilna pod nazwą "[...], s.c.", doprowadzenie tarasu (przynależnego do lokalu nr [...],) znajdującego się od południowo-wschodniej strony na drugiej kondygnacji nad patio budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...], w [...],, do stanu zgodnego z prawem tj. zgodne z zatwierdzonym projektem budowalnym decyzją Prezydenta [...], z dnia [...], września 2009 r.

Wobec niewykonania ww. obowiązku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...], z dnia [...] października 2013 r. nakazał A i J M rozbiórkę przedmiotowego tarasu.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...], z dnia [...], marca 2014 r. stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], lutego 2013 r. Natomiast decyzją Nr [...], z dnia [...], maja 2014 r. uchylił decyzję z dnia [...], października 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Postanowieniem z dnia [...], czerwca 2014 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na skarżących obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót przy rozbudowie przedmiotowego budynku. W dniu 31 lipca 2014 r. wpłynęła do organu ocena techniczna, natomiast w dniu 3 października 2014 r. jej uzupełnienie.

Następnie została wydana wymieniona na wstępie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...].11.2014 r nakładająca na A i J M obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem tarasu.

W uzasadnieniu decyzji organ powiatowy przedstawił stan faktyczny sprawy oraz wskazał, że w uzupełnieniu opinii technicznej stwierdzono, że w związku z ryzykiem osłabienia narożnika budynku sąsiedniego na skutek prac ziemnych przy budowie budynku prowadzonych bezpośrednio przy budynku sąsiednim wzmocniona została konstrukcja narożnika budynku sąsiedniego w formie platformy. W opinii podkreślano też, że zasadność wykonania tych robót ujawniła się w trakcie robót budowlanych. Według oceniającego platforma nie stanowi żadnego z elementów budowlanych opisanych w § 12 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, a zatem nie dotyczy jej wymóg sytuowania w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką.

Odnosząc się do ww. opinii organ powiatowy uznał, że została ona wykonana błędnie, a twierdzenia w niej zawarte wypaczają stan faktyczny i nie są zgodne z wiedzą budowlaną oraz z przepisami prawa. Organ zauważył, że oceniający dla potrzeb sporządzenia swojej oceny nie posłużył się nazwami stosowanymi w przepisach techniczno-budowlanych określającymi części obiektów budowlanych takimi jak "balkon", "taras", a zastosował własne nazewnictwo tworzone na potrzeby sprawy. Ponadto użyte przez oceniającego określenia miały za zadanie zakamuflowanie stanu faktycznego.

Organ nie podziela wyrażonej w opinii tezy dotyczącej konieczności wykonania platformy w związku z ryzykiem osłabienia narożnika budynku sąsiedniego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił czym są roboty ziemne i wskazał, że w ramach prac ziemnych nie było możliwe wykonanie "platformy (wypuszczenia stropu)" na poziomie drugiej kondygnacji. Podkreślił przy tym, że na etapie budowy i przekazania do użytkowania budynku, platforma ta spełniała wg inwestora rolę daszku nad patio.

Konkludując organ powiatowy stwierdził, że zgodnie z wiedzą i nomenklaturą budowlaną wykonane samowolnie roboty w budynku mieszkalnym doprowadziły do powstania tarasu przynależnego do lokalu nr [...]. Uznał zatem, że skoro wykonany taras przylega do granicy z nieruchomością położoną przy ul. [...], w [...],, a tym samym narusza przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, to należy rozebrać jego część, od strony granicy na całej jego szerokości o 1,5 m. Organ przywołał przy tym brzmienie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie A i J M złożyli odwołanie.

[...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...], znak [...], z dnia [...], marca 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, uchylił opisaną na wstępie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...], Nr [...] z dnia [...], listopada 2014 r. i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał skarżącym przywrócenie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie balkonu na taras (przynależny do lokalu nr [...], do stanu poprzedniego, tj. do stanu zgodnego z projektem budowlanym, zatwierdzonym decyzją Prezydenta [...], nr [...], z dnia [...], września 2009 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy zauważył, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym inwentaryzacji powykonawczej rzutu 1 - go pietra nie wynika, aby budynek został oddany do użytkowania razem z wykonanym przedmiotowym tarasem. Na inwentaryzacji widniał zgodnie z projektem budowlanym balkon o powierzchni 2,29 m2. Organ wojewódzki uznał zatem, że badany taras powstał po oddaniu budynku do użytkowania i stwierdził prawidłowość działań organu I instancji w zakresie podjęcia procedury naprawczej wskazanej w art. 51 Prawa budowlanego. Powołując się na treść § 12 ust. 5 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, organ odwoławczy przyznał rację organowi powiatowemu, który uznał, że wykonanie tarasu, poprzez zwiększenie powierzchni pierwotnie projektowanego balkonu w sposób oczywisty narusza przepisy techniczno - budowlane.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, [...]WINB wskazał, że pozbawiona jest ona racji, gdyż przepisy warunków technicznych dotyczących obiektów budowlanych, jak i ich poszczególnych elementów mają bezwzględne zastosowanie, chyba że inwestor przed rozpoczęciem robót uzyskał zgodę Ministra Infrastruktury na odstępstwo od tych przepisów, bądź zatwierdzona ostateczną decyzją administracyjną dokumentacja projektowa przewidywała wykonanie określonych robót budowlanych.

Organ wojewódzki podkreślił, że roboty budowlane polegające na wykonaniu przedmiotowego tarasu stanowią samowolę budowlaną. Projekt nie przewidywał tarasu na I piętrze usytuowanego w granicy z działką sąsiednią, a usytuowanie budynku w granicy nie sanuje wykonanych robót budowlanych, których nie przewidywał projekt, a które naruszają przepisy odległościowe.

W opinii Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zasadnym było uchylenie decyzji organu I instancji i wydanie nakazu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych (przerobienie balkonu na taras) do stanu poprzedniego, z uwagi na fakt, że stan zgodny z przepisami, to ten przewidziany projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Prezydenta [...], nr [...], z dnia [...], września 2009 r. Organ uznał więc, że skarżący powinni przebudować przedmiotowy taras na balkon, przewidziany dokumentacją projektową.

Odnosząc się do treści przedłożonej oceny technicznej, organ wojewódzki podzielił ocenę tego dokumentu, wyrażoną przez organ I instancji.

Od powyższej decyzji A M i J M wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja [...]WINB z dnia [...], marca 2015 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Decyzja organu drugiej instancji przede wszystkim narusza przepisy prawa procesowego, co skutkować musi jej uchyleniem (wyrok z dnia 10 marca 2016 r. sygn. akt 1199/15).

Sąd zauważył, że w rozpoznawanej sprawie organ powiatowy nałożył na skarżących obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem tarasu poprzez rozbiórkę jego części od strony granicy działki, na całej jego szerokości o 1,5 m, podczas gdy organ wojewódzki uchylając decyzję organu I instancji nakazał skarżącym przywrócenie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie balkonu na taras do stanu poprzedniego tj. zgodnego z projektem budowlanym.

Sąd zauważył, że obowiązki wynikające z dyspozycji przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane zasadniczo różnią się od siebie. Nałożenie przez organ odwoławczy obowiązków wynikających z pkt 1 jest dużo bardziej uciążliwe dla skarżących, niż zakres robót orzeczony decyzją organu powiatowego. Przywrócenie stanu poprzedniego, a zatem rozbiórka tarasu i przystosowanie go do parametrów balkonu wymaga od skarżących znacznie większego nakładu pracy, aniżeli obcięcie go o 1.5 metra. Operacja ta naraża skarżących także na niewspółmiernie większe koszty wykonania prac budowlanych i będzie ona uciążliwa zarówno dla skarżących jak i mieszkających w budynku pozostałych lokatorów.

Analizując dokumenty zgormadzone w postępowaniu administracyjnym, Sąd stwierdził, że o ile zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2009 r. do lokalu nr. [...] faktycznie przynależeć powinien balkon, oddalony od granicy działki o 0,8 m., to jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych protokołów kontroli, w szczególności protokołu nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. w miejscu przewidzianego projektem budowlanym balkonu, inwestor wybudował najpierw "daszek nad patio", przekształcony następnie w taras, co stwierdzono w protokole nr [...] z dnia [...] października 2012 r. A zatem należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie stan zgodny z projektem budowlanym nigdy nie powstał. Inwestor w miejsce przedmiotowego balkonu wybudował taras, czego nie zauważył organ odwoławczy.

Wobec powyższego, uwadze Sądu nie może ujść, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając odwołanie skarżących i uchylając w całości decyzję organu I instancji dopuścił się naruszenia zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 139 k.p.a. Organ odwoławczy w sposób niewątpliwy pogorszył sytuację prawną odwołujących się, gdyż wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, która jest ewidentnie mniej korzystna dla inwestorów, a przede wszystkim nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do przesłanek zawartych w art. 139 k.p.a. tj. rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. W niniejszej sprawie organ odwoławczy mógłby uchylić decyzję organu I instancji w całości jednakże byłoby to możliwe w sytuacji, w której rozstrzygnięcie organu powiatowego rażąco naruszałoby prawo.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpatrując odwołanie A i J M utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] stwierdzając w uzasadnieniu, że z akt sprawy uzupełnionych w skutek procedury określonej w art. 136 Kpa, wynikam że budynek mieszkalny wielorodzinny zlokalizowany na ul. [...] w [...] został oddany do użytkowania decyzją Nr [...] z dnia [...].06.2012 r. Dokumenty, w tym inwentaryzacja powykonawcza rzutu 1 - go pietra nie wskazuje, aby budynek został oddany do użytkowania razem z wykonanym przedmiotowym tarasem. Na inwentaryzacji widnieje balkon, który jak wynika z projektu budowlanego nr rysunku [...] posiada powierzchnię 2,29 m2. Zatem należy uznać, iż badany taras powstał po oddaniu budynku do użytkowania. W związku z tym zasadnie organ powiatowy podjął procedurę naprawczą wskazaną w art. 51 Prawa budowlanego. Zgodzić się również należy, ze stwierdzeniem, iż zgodnie z § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m od okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem (...). Zatem słusznie organ I instancji uznał, że wykonanie tarasu, poprzez zwiększenie powierzchni pierwotnie projektowanego balkonu w sposób oczywisty narusza przepisy techniczno - budowlane.

Następnie organ zaznaczył że przepisy warunków technicznych dotyczących obiektów budowlanych, jak i ich poszczególnych elementów (np. taras, balkon, okap, gzyms, itd) mają bezwzględne zastosowanie, chyba że inwestor przed rozpoczęciem robót uzyskał zgodę Ministra Infrastruktury na odstępstwo od tych przepisów, bądź zatwierdzona ostateczną decyzją administracyjną dokumentacja projektowa przewidywała wykonanie określonych robót budowlanych.

Podkreślił, że roboty budowlane polegające na wykonaniu przedmiotowego tarasu stanowią samowolę budowlaną, więc podlegają badaniu pod względem ich zgodności z przepisami prawa. Projekt budowlany budynku mieszkalnego wielorodzinnego nie przewidywał bowiem tarasu na I piętrze usytuowanego w granicy z działką sąsiednią. Usytuowanie budynku w granicy nie sanuje bowiem wykonanych robót budowlanych, których nie przewidywał projekt, a które naruszają przepisy odległościowe.

Organ powtórzył argumentację przedstawiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w zapadłym wyroku z dnia 10.03.2016 r., sygn.. akt VII SA/Wa 1199/15 wskazał, że nie można nakazać doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego tj. zgodnego z decyzją o pozwoleniu na budowę, ponieważ taki stan nigdy nie powstał - analiza dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, pozwala twierdzić, że o ile zgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...].09.2009 r. do lokalu nr [...] faktycznie powinien przynależeć balkon, oddalony od granicy działki o 0,8 m. to jednak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych protokołów , w szczególności protokołu Nr [...] z dnia [...].06.2012 r. w miejscu przewidzianego projektem budowlanym balkonu, inwestor wybudował najpierw " daszek nad patio ", przekształcony następnie w taras, co stwierdzono w protokole nr [...] z dnia [...].10.2012 r.

A zatem należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie stan zgodny z projektem budowlanym nigdy nie powstał. Zatem stanem zgodnym z prawem będzie stan zgodny z przepisami prawa tj. warunkami technicznymi, które zostały omówione wyżej.

W ocenie organu odwoławczego słusznie obowiązek nakazowy na podstawie art. 51 Prawa budowlanego został skierowany do A i J M. Osoby te są bowiem właścicielami lokalu nr [...], do którego przynależy wykonany taras. Zgodnie zaś z art. 52 w/w ustawy obowiązek, o którym mowa w powyższym przepisie winien być skierowany w pierwszej kolejności do inwestora, właściciela bądź zarządcy, tak więc A i J M, będąc właścicielami lokalu nr [...] posiadają wystarczający tytuł prawny do skutecznego wykonania obowiązku doprowadzenia wykonanych samowolnie robót budowlanych (przebudowanie balkonu na taras wraz z słupami go wspierającymi i balustradą).

Od powyższej decyzji A M i J M ponownie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

Art. 51 ust.l pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. z dnia 9 lutego 2016 r. Dz.U. z 2016r poz.290) mającym wpływ na wynik sprawy, przez niewłaściwie zastosowanie tego przepisu do robót budowlanych, które zostały wykonane przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, choć przepis ten nie ma zastosowania do robót budowlanych wykonanych przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie oraz na błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że na podstawie tego przepisu możliwe jest orzeczenie rozbiórki obiektu budowlanego w części, choć rozbiórka zarówno w całości jak i w części może być orzeczona tylko na podstawie art. 51 ust.l pkt 1 ww. ustawy prawo budowlane.

Art. 7, 77§1, 80, 84§1 k.p.a. oraz 81c ust.2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2013.1409 j.t) przez brak należytego rozpatrzenia materiału dowodowego i błędną jego ocenę polegająca na uznaniu, że badany faras powstał po oddaniu budynku do użytkowania, choć bryła tarasu powstała przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a jedynie balustrady zostały zainstalowane po tej dacie, co wynika z zebranych dokumentów a także przez brak dostatecznego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegające na zaniechaniu nakazania stronie dostarczenia ekspertyzy lub zlecenia przez organ wykonania takiej ekspertyzy, która zawierałaby ocenę możliwości przeprowadzenia robót budowlanych doprowadzających wykonane roboty budowlane do stanu zgodnego z prawem i wskazywałaby jakie to mają być roboty, dodatkową ocenę stanu techniczno-budowlanego wykonanych samowolnie przez inwestora robót, ocenę technicznej możliwości wykonania robót budowlanych polegających na częściowej rozbiórce (obcięciu) tarasu i jakie roboty są konieczne w tym celu oraz w jakim zakresie będą dotyczyły nieruchomości wspólnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

art.10 k.p.a. przez brak zawiadomienia J i A M przed wydaniem decyzji przez organ II instancji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co uniemożliwiło stronom powzięcie wiedzy przed wydaniem decyzji, że organ nie przeprowadził żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, nie podjął żadnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a w konsekwencji uniemożliwiło im złożenie wniosków dowodowych zmierzających do wyjaśnienia tego stanu i ustalenia jakie prawidłowe czynności powinny być podjęte w celu doprowadzenia wykonanych samowolnie przez inwestora prac do stanu zgodnego z prawem a także zajęcie stanowiska w sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

Art. 52 Prawa budowlanego mającym wpływ na wynika sprawy, przez skierowanie zaskarżonej decyzji do skarżących będących właścicielami lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...] podczas gdy samowolnie wykonane przez inwestora prace budowlane których dotyczy ta decyzja nie obejmowały ich lokalu lecz część nieruchomości wspólnej, wobec czego decyzja powinna być skierowana do Wspólnoty Mieszkaniowej lub inwestora, który dopuścił się tych prac.

W uzasadnieniu podkreślili, że skarżący nie dokonywali robót, których dotyczy niniejsze postępowanie. Taras został wybudowany przez inwestora przed oddaniem budynku do użytkowania i uznany przez organ nadzoru budowlanego jako daszek nad patio - nieistotne odstępstwo od projektu budowlanego. Skarżący nie wykonywali żadnych robót budowlanych dotyczących tarasu. Z uwagi na fakt, że element ten jako daszek nad patio stanowi część nieruchomości wspólnej obecnie nakazane roboty - rozbiórka jego części także będzie dotyczyła nieruchomości wspólnej, wobec czego podmiotem, do którego powinna być skierowana decyzja jest Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] i ewentualnie inwestor.

Skarżący wskazali, że taka przebudowa, bez wcześniejszej ekspertyzy, czy w ogóle jest ona możliwa i jakie prace należy podjąć aby jej dokonać, bez zbadania uwarunkowań konstrukcyjnych obecnie istniejącego elementu budynku może zagrażać bezpieczeństwu, życiu i zdrowiu ludzi. W przypadku konieczność częściowej rozbiórki "tarasu" i konieczności zbudowania nowej podpory lub podpór (z rozbiórką wiąże się likwidacja jednego z dwóch filarów podtrzymujących ten element) dojdzie do ingerencji w ściany budynku i być może budynku sąsiedniego, do którego element ten jest przyłączony co może zagrażać ich konstrukcji. Nie bez znaczenia jest także fakt, że podpora musiałaby być zbudowana naprzeciwko lokalu znajdującego się na parterze - jego okna lub drzwi wyjściowych na patio, co niewątpliwie stanowiłoby budowę w zakresie nieruchomości wspólnej (posadowienie podpory na wspólnym gruncie i ewentualny wpływ na nasłonecznienie/zacienienie mieszkania na parterze).

Wskazali, że Sąd potwierdził na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych, że nigdy nie został wybudowany przez inwestora balkon przylegający do lokalu nr [...] należącego do skarżących, wynika to z protokołu nr [...] z dnia [...].06.2012r, sporządzonego na podstawie oględzin inwestycji jeszcze przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie.

Organ budowlany stwierdził w nim wybudowanie daszku nad patio i zakwalifikował jako nieistotne odstępstwo budowlane. Z powyższego wynika, że

Element budowlany, dzisiaj funkcjonujący jako taras o powierzchni 13 m2 został wybudowany przez inwestora w ramach procesu budowlanego opartego o pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...].09.2009r i przyjęty przez organ nadzoru budowlanego jako daszek nad patio

Dokumentacja powykonawcza była niezgodna ze stanem faktycznym tj. inwentaryzacja obrazowała balkon o powierzchni 2.29 m2

Organ nie zareagował na tę niezgodność, choć zdawał sobie z niej sprawę, dysponował bowiem ww. protokołem nr [...] z dnia [...].06.2012r, powstałym w wyniku własnej kontroli inwestycji

Organ zaaprobował istniejący stan wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] czerwca 2012 roku

Nie można zatem w świetle powyższych faktów uznać, jak czyni to organ, że badany taras powstał po oddaniu budynku do użytkowania i wykonanie tarasu poprzez zwiększenie powierzchni pierwotnie projektowanego balkonu w sposób oczywisty narusza przepisy techniczno - budowlane.

Po wydaniu pozwolenia na użytkowanie zostały przez inwestora wykonane jedynie barierki ogradzające powierzchnię tarasu. Sam element w postaci płyty tarasu/daszka , filarów podtrzymujących tę płytę, całej konstrukcji umocowującej go w ścianie budynku istniał w dacie wydania pozwolenia na użytkowanie i jest nią objęty.

Zdaniem Skarżących organ nie przeanalizował również i nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie oceny, czy dokonanie częściowej rozbiórki tarasu/daszku nad patio jest technicznie możliwe i czy wymaga robót budowlanych w zakresie nieruchomości wspólnej oraz jakie roboty są konieczne aby dokonać takiej częściowej rozbiórki (obcięcia) tego elementu z jednoczesnym pozostawieniem go w pozostałej części.

Organ nie wziął również pod uwagę, że skoro przebudowany element budynku został pierwotnie uznany za daszek nad patio i w takim stanie został odebrany przez nadzór budowlany przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie to nie stanowił on części lokalu skarżących, lecz część nieruchomości wspólnej. W takim wypadku samowolnie wykonane roboty budowlane przez inwestora po oddaniu obiektu do użytkowania były wykonane na części nieruchomości wspólnej i dokonanie obecnie rozbiórki jego części również byłyby pracami dotyczącymi nieruchomości wspólnej.

W takim zaś zakresie skarżący jako właściciele lokalu nr [...] nie są władni dokonać robót budowlanych, gdyż nie są właścicielem całego budynku a jedynie lokalu.

Zdaniem Skarżących, przedmiotowe prace zostały wykonane samowolnie przez inwestora tj. M P, T P , M P i S J działających wówczas w ramach spółki cywilnej [...] s.c. Skarżący nie mieli żadnego udziału w tych pracach, nie wiedzieli, że została dokonana niezgodnie z przepisami prawa i decyzjami organów budowlanych adaptacja części wspólnej nieruchomości na taras.

Inwestor sprzedał im lokal, do którego, według jego zapewnień, treści umowy sprzedaży oraz przedstawionych dokumentów a także wyglądu lokalu przylegał taras.

Kończąc skarżący podnieśli, że organ nie podjął czynności dowodowych koniecznych do wyjaśnienia stanu faktycznego i możliwości przeprowadzeń czynności lub robót, które doprowadziłyby wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem. Bezpodstawnie przyjął on za jedyną podstawę rozstrzygnięcia art. 51 ust.1 pkt 1 Prawa budowlanego. Tym samym naruszył on art. 7 k.p.a, art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 84 § 1 k.p.a., jak również art.52 ustawy Prawo budowlane kierując decyzję do A i J M zamiast do Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w [...] i ewentualnie inwestora.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 j.t.) dalej ppsa.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu powodującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

W sytuacji przytoczenia w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Sąd rozpoznał w pierwszej kolejności zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego podzielając pogląd strony skarżącej, że organy obu instancji błędnie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy co skutkowało naruszeniem przepisów Prrawa budowlanego.

Zaskarżona decyzja zapadła z oczywistym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

Całe postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych. Sąd dopatrzył się w sprawie naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie rozpatrzył wyczerpująco i nie ocenił materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 7 i 77 § 1 i art. 80 kpa, czym uchybił zasadom postępowania administracyjnego, natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji, nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. bowiem organ nie odniósł się do argumentacji strony odwołującej się do ustaleń zebranych przez organ pierwszej instancji.

W ocenie Sądu, doszło do naruszenia art. art. 7, art. 8, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Jak wynik z materiału dowodowego zebranego w sprawie decyzją z nr [...] z dnia [...] września 2009 r. Prezydent [...] zatwierdził projekt budowlany przewidujący realizacją balkonu przynależnego do mieszkania nr [...] w miejscu w którym aktualnie znajduje się taras.

Organ odwoławczy uznał, że badany taras powstał po oddaniu budynku do użytkowania i stwierdził prawidłowość działań organu I instancji w zakresie podjęcia procedury naprawczej wskazanej w art. 51 Prawa budowlanego. Tymczasem materiał dowodowy wskazuje na to, że inwestor [...] s.c. przed oddaniem budynku do użytkowania nie zrealizował balkonu, natomiast przystąpił do realizacji części obiektu budowlanego, który został nazwany przez organy daszkiem nad patio, a który w ocenie Sądu był już elementem zrealizowanego później tarasu ( k. akt administracyjnych). Solidność konstrukcyjna tak zwanego "daszku" i realizacja filaru (podpory budowlanej tarasu) jednoznacznie na to wskazuje. Inwestor w trakcie realizacji obiektu mieszkalnego w tej jego części nie realizował go zgodnie z projektem co potwierdza protokół [...] z dnia [...].06.2012r .

Tymczasem organ powołał się na decyzję o pozwoleniu na użytkowanie nr [...] z dnia [...].06.2012r i dokumentację powykonawczą, w tym inwentaryzację powykonawczą rzutu 1-go piętra , która nie wskazuje, aby budynek został oddany do użytkowania razem z wykonanym przedmiotowym tarasem. Zdaniem organu należało uznać , iż badany taras powstał po oddaniu budynku do użytkowania i organ powiatowy zasadnie podjął procedurę naprawczą wskazaną art. 51 Prawa budowlanego. Jednakże analiza ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w protokołach z dnia [...] z dnia [...].06.2012r i z dnia protokół nr [...] z dnia [...].10.2012r zaprzeczają powyższej tezie. Organ, wbrew swoim twierdzeniom nie przeanalizował materiału dowodowego, a tym bardziej nie zrobił tego wnikliwie i nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych , które są niezbędne i powinny wyprzedzać zastosowanie normy prawnej.

Nadmienić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu do wyroku z dnia 10 marca 2016 r. sygn.akt. VII SA/Wa 1199/15, wskazał na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych, że nigdy nie został wybudowany przez inwestora balkon przylegający do lokalu nr [...] należącego do skarżących, przywołując protokoł nr [...] z dnia [...].06.2012r, sporządzony na podstawie oględzin inwestycji jeszcze przed wydaniem pozwolenia na użytkowanie. Organ budowlany stwierdził w nim wybudowanie daszku nad patio i zakwalifikował jako nieistotne odstępstwo budowlane. Z powyższego może wynikać, że element budowlany, dzisiaj funkcjonujący jako taras o powierzchni 13 m2 został wybudowany przez inwestora w ramach procesu budowlanego i przyjęty przez organ nadzoru budowlanego jako daszek nad patio, ż dokumentacja powykonawcza była niezgodna ze stanem faktycznym ponieważ. inwentaryzacja obrazowała balkon o powierzchni 2.29 m2. Organ zaaprobował istniejący stan wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie z dnia [...] czerwca 2012 roku

Nie można zatem w świetle powyższych faktów uznać, jak czynią organy , że stan faktyczny sprawy został jednoznacznie wyjaśniony, a badany taras powstał po oddaniu budynku do użytkowania i został zrealizowany przez aktualnego właściciela mieszkania nr [...].

Ustalenie czasu realizacji tarasu, a właściwie odstąpienie od realizacji projektu budowlanego ma w tej sprawie zasadnicze znaczeniem, bowiem realizacji tarasu po oddaniu obiektu do użytkowania ma znamiona samowoli budowlanej wyczerpującej dyspozycję art. 48 prawa budowlanego. Zważyć bowiem należy, że w wyniku wykonanych robót powstała część obiektu budowlany, który zmieniła charakterystyczne parametry istniejącego budynku, w wyniku budowy tarasu zmieniono powierzchnię zabudowy i kubaturę budynku.

Można zatem stwierdzić, że w wyniku budowy tarasu powstała nowa substancja budowlana . Uznać zatem należy, że rozbudowa tarasu powiększyła charakterystyczne parametry budynku mieszkalnego, tj. powierzchnię zabudowy, kubaturę, wymiary budynku w rzucie. Zdaniem Sądu, wykonanych robót, nie można zakwalifikować jako "przebudowy".

Biorąc pod uwagę, że budowa tarasu nastąpiła bez zmiany pozwolenia na budowę z 2009 r. lub nowego pozwolenia na budowę szczególnie ważne jest ustalenie czasu i okoliczności realizacji rozbudowy obiektu która w ostateczności przybrała formę tarasu opisanego w akcie notarialnym sprzedaży przez inwestora lokalu nr [...].

Organ nie wziął również pod uwagę, że skoro przebudowany element budynku został pierwotnie uznany za daszek nad patio i w takim stanie został odebrany przez nadzór budowlany przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie to nie stanowił on części lokalu skarżących, lecz część nieruchomości wspólnej. W takim wypadku samowolnie wykonane roboty budowlane przez inwestora po oddaniu obiektu do użytkowania były wykonane na części nieruchomości wspólnej i dokonanie obecnie rozbiórki jego części również byłyby pracami dotyczącymi nieruchomości wspólnej.

W takim zaś zakresie skarżący jako właściciele lokalu nr [...] nie są władni dokonać robót budowlanych, jak również brak uzasadnienia dla poniesienia przez nich kosztów dokonania takiej przebudowy, zwłaszcza w sytuacji, gdy to nie oni dopuścili się odstępstwa od projektu

W świetle powyższego, prowadząc postępowanie organ zobowiązany jest dokładnie ustalić stan faktyczny zrealizowanych robót bo to determinuje zastosowanie odpowiedniej normy prawnej art. 48 lub 51 Prawa budowlanego przy czym jeżeli w sprawie ustalone zostanie istotne odstępstwo od pozwolenia na budowę to poważne wątpliwości budzi prawidłowość innego postępowania zakończonego pozwoleniem na użytkowanie obiektu no i oczywiście

Wszystkie powyższe kwestie powinny być przed wydaniem decyzji wyjaśnione, a przede wszystkim organ winien ustalić czy i jakie możliwe są do wykonania roboty budowlane, które doprowadzą wykonane prace do stanu zgodnego z prawem.

W celu osiągnięcia takiego celu być może wskazane byłoby przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem wszystkich zainteresowanych stron postępowania.

Reasumując, zdaniem Sądu organ naruszył art. 7 k.p.a, który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również art. 77 §1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a także zgodnie art. 84 § 1. K.p.a zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie dodatkowych ocen technicznych lub opinii wymaganych w niniejszej sprawie. Doszło także do naruszenia art.10 § 1- k.p.a. , który stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 przywołanej ustawy.