Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 580/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kuś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowa umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku A. H., odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w tym składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami od tej należności.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionym od powyższej decyzji A. H. (dalej: "strona" lub "skarżąca") zakwestionowała w szczegółowej argumentacji ustalenia organu odnośnie posiadanego przez nią majątku i sytuacji finansowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], Zakład utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, że wobec nieprzedłożenia przez skarżącą dokumentów świadczących o zakończeniu przez nią działalności gospodarczej oraz niedokonaniu zmiany w tym zakresie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej, strona została uznana za osobę posiadającą status przedsiębiorcy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "organ") w pierwszej kolejności dokonał analizy wniosku strony pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Zasady udzielania pomocy de minimis określa Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013 r.). Mając na uwadze powyższe przepisy i wysokość zadłużenia strony, zdaniem organu ewentualne umorzenie zadłużenia nie stanowiłoby pomocy publicznej, a tym samym nie stanowiłoby pomocy de minimis.

Według organu w sprawie nie została spełniona przesłanka umorzenia należności w postaci całkowitej ich nieściągalności, określona w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualnie: Dz. U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.; dalej jako: "u.s.u.s.").

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że nie wystąpiły przesłanki wymienione w pkt 1-4b powyższego przepisu uzasadniające umorzenie należności. Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, aktualnie uzyskiwała strona dochód z tytułu przyznanego świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto. Z tego świadczenia dokonywane jest potrącenie na rzecz Komornika Sądowego w kwocie [...]zł. Organ ustalił również, że A. H. w [...] części jest współwłaścicielką działki niezabudowanej o powierzchni 0,1565 ha - przedmiot wieczystego użytkowania - położonej w [...], dla której Sąd Rejonowy w H. prowadzi Księgę Wieczystą nr [...]; nieruchomość ta zabezpieczona jest hipoteką umowną zwykłą na rzecz [...] S.A. Skarżąca jest również właścicielką lokalu mieszkalnego o powierzchni 43,3900 m2 położonego w L., ul. [...] dla którego Sąd Rejonowy [...] w L. prowadzi Księgę Wieczystą nr [...]; nieruchomość ta jest zabezpieczona hipoteką umowną kaucyjną na rzecz [...] S.A. Oznacza to, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne tym bardziej, iż strona nie wykazała by zlikwidowała działalność gospodarczą, więc istnieje możliwość osiągania dodatkowego dochodu z tego tytułu.

Organ nie znalazł również podstaw do umorzenia należności w przypadku braku przesłanki całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365; dalej jako: "rozporządzenie w sprawie umarzania należności").

Z przepisów tych wynika, że Zakład może umorzyć należności jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Ciężar wykazania istnienia powyższych faktów spoczywa na wnioskodawcy.

Po analizie dochodów i wydatków organ stwierdził, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest trudna, jednak nie można jednoznacznie stwierdzić, że w jej sprawie zachodzi zagrożenie dla dalszej egzystencji, zwłaszcza, że aktualnie posiada źródło dochodu i nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej w postaci zasiłków pieniężnych lub świadczeń niepieniężnych. W przypadku wnioskodawczyni osiąga dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie [...]zł netto. Nie można wykluczyć poprawy sytuacji finansowej wnioskodawczyni w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W ocenie Zakładu wnioskodawczyni nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację zdrowotną nie jest w stanie uregulować przedmiotowych należności, jak również nie udowodniła, że uregulowanie w/w należności spowoduje negatywne dla niej konsekwencje. Trudna sytuacja majątkowa jest niewystarczająca do wydania pozytywnej decyzji, tym bardziej, że nie ma ona charakteru wyjątkowego i trwałego. Istnieje też możliwość spłaty zaległości w kilku mniejszych kwotach lub po rozłożeniu należności na raty. Spłata zadłużenia w określony wyżej sposób nie godzi w taki sposób w egzystencję strony, że może być zachwiana możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb rodziny. Umorzenie należności z tytułu składek oraz odsetek za zwłokę jest środkiem najdalej idącym, który powinien być stosowany zawsze w ostateczności, jeżeli inne środki prowadzące do spłaty okażą się niewystarczające.

Wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów świadczących o tym, że znalazła się w trudnej sytuacji materialnej z uwagi na zdarzenia losowe czy klęski żywiołowe. Nie zachodzą również w sprawie przesłanki do umorzenia w postaci przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiające zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. We wniosku o umorzenie wnioskodawczyni powołała się na problemy zdrowotne, na potwierdzenie czego dołączyła szereg dokumentów. Przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek oraz odsetek za zwłokę tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Celem tego przepisu jest udzielenie pomocy zobowiązanym, którzy znaleźli się w szczególnie trudnym położeniu. W ocenie Zakładu wnioskodawczyni nie znajduje się w takiej sytuacji, co prawda cierpi na określone schorzenia i wymaga leczenia, lecz mimo to ma świadczenie emerytalne i prowadzi działalność gospodarczą, i osiąga z tego tytułu dochody.

Rozpatrując wnioski o umorzenie należności Zakład miał na uwadze, że decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na stronę żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na niej do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie obecnej sytuacji materialnej i osobistej. Rozstrzygnięcie organu odmawia natomiast przyznania "przywileju" polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek. Umorzenie w konsekwencji oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych na wydanie decyzji o umorzeniu należności.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję z [...] września 2019 r., nr [...] zarzuciła naruszenie przepisów postępowania poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wadliwym materialne dowodowym, nie uwzględniającym stanu aktualnego na dzień wydania decyzji, wskutek czego ustalona w decyzji sytuacja majątkowa skarżącej jest niezgodna z rzeczywistością. Według niej nie posiada ona żadnego zadłużenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Nadto przedstawiła okoliczności związane z prowadzoną egzekucją komorniczą na rzecz Urzędu Miasta oraz uznała, że urzędnicy w Polsce działają na jej niekorzyść. Skarżąca podniosła także zarzut nieuwzględnienia faktu, że przez długie lata opłacała składki na ZUS i niewątpliwie w aktualnym stanie sprawy istnieje ważny interes strony uprawniający do umorzenia należności.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019 r. poz. 2167z późn. zm.). Oznacza to, że sądy administracyjne nie załatwiają merytorycznie spraw administracyjnych, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

W świetle przywołanych przepisów nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać wyeliminowane obrotu prawnego tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego (w tym ustrojowego), czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź w istotnym stopniu mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Data wydania decyzji stanowi jeden z podstawowych elementów decyzji administracyjnej - art. 107 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. – dalej: "k.p.a."). Data wydania (sporządzenia) decyzji zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone, skutki prawne. Owe skutki prawne sprowadzają się do: 1) określenia momentu czasowego, w którym będzie oceniana legalność decyzji; podstawa prawna decyzji powinna odpowiadać stanowi prawnemu obowiązującemu w dniu jej wydania, a ustalony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny sprawy powinien odpowiadać stanowi rzeczywistemu z daty wydania decyzji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej; 2) wyznaczenia terminu, w którym sprawa powinna być załatwiona; 3) skutków wynikających z przepisów szczególnych, np. określenie momentu czasowego, w którym będą oceniane przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2006 r. o sygn. akt II OSK 714/05).

Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego wraz z odsetkami.

W pierwszej kolejności należy podnieść, iż na dzień wydania decyzji przez ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy, skarżąca po dwukrotnym wezwaniu organu nie wykazała by zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej a wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej nie został zmieniony. Z treści art. 16 ustawy z dnia z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz. U. 2019 r., poz. 1291) wynika, że nie podlegają weryfikacji te dane zawarte w ewidencji, które zostały wpisane na podstawie wniosku przedsiębiorcy. W tym więc zakresie domniemanie prawdziwości danych zawartych we wpisie jest niewzruszalne. W przypadku przedsiębiorcy wpisanego do CEIDG okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej co oznacza, że data rozpoczęcia zawieszenia (podobnie jak i wznowienia) działalności gospodarczej może być wcześniejsza (jednakże w przypadku daty zawieszenia nie wcześniejsza niż data rozpoczęcia prowadzenia działalności), niż data złożenia wniosku do CEIDG. Tu warto wskazać, iż art. 24 ustawy z dnia z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r., poz. 1292) nie zawiera regulacji, jak w przypadku nieobowiązującego już art. 14a ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 z późn. zm.), który wprost wskazywał, iż okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku. Stąd konkluzja, że przedsiębiorca nie ma podstaw do domagania się uznania, że w pewnym okresie zawiesił działalność gospodarczą, jeżeli z ewidencji wynika, że nie zgłaszał zawieszenia tej działalności (wyrok NSA z 7.5.2015 r., sygn. akt II GSK 815/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jeszcze raz należy przypomnieć, że sądowa kontrola decyzji sprawowana jest na podstawie akt sprawy, a zatem przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego z daty wydania decyzji ostatecznej.

Materialnoprawną podstawę przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. Przez należności z tytułu składek ustawa rozumie składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowe opłaty (art. 24 ust. 2). Wyjątek od zasady umarzania należności tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności przewiduje art. 28 ust. 3a ustawy, który stanowi, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b ustawy rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz.1365 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy całkowita nieściągalność w rozumieniu ustawy, dająca podstawę do umorzenia należności zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Organ odniósł się do wszystkich wskazanych w at. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanek i prawidłowo ustalił, że żadna z nich w sprawie niniejszej nie zachodzi. Skarżąca ustaleń tych skutecznie nie podważyła.

Z niebudzących wątpliwości ustaleń organu wynika, że możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez organ rentowy wyczerpane. Skarżąca posiada w ˝ części nieruchomość niezabudowaną położoną w [...] o powierzchni 0,1565 ha oraz jest właścicielką lokalu mieszkalnego o powierzchni 43,3900 m2 położonego w L., przy ul. [...], a więc istnieje majątek, ż którego można prowadzić egzekucję. Niekwestionowaną okolicznością jest również uzyskiwanie przez skarżącą dochodu z tytułu przyznanego świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł brutto, [...] zł netto Z tych przyczyn organ prawidłowo stwierdził brak spełnienia przesłanek umorzenia z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wobec tego, że nie został spełniony warunek całkowitej nieściągalności zadłużenia, organ rozważył w dalszej kolejności przesłanki umorzenia należności określone w § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie zatem od określonych w art. 28 ust. 2 przesłanek nieściągalności, w przypadku osób będących płatnikami składek, organ zobowiązany jest rozważyć możliwość umorzenia należności z uwagi na okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Zgodnie z tym przepisem Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przepisy rozporządzenia umożliwiają zatem organowi umorzenie należności z tytułu składek w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach.

Organ prawidłowo ustalił, że żadna z tych sytuacji nie zachodzi w przypadku skarżącej. Ustalenie to oparte zostało o zebrane w sprawie dowody, szczegółowo przeanalizowane i poddane ocenie zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Organ rozważył wyczerpująco wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej, które - zgodnie z powołanymi przepisami - powinny być brane pod uwagę przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.

Skarżąca miała możliwość wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła dokumenty dotyczące jej stanu zdrowia oraz dokumenty, z których wynika jakie dochody uzyskuje, jakie posiada zobowiązania oraz jakie ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem.

Wyjaśnić należy, że to rzeczą skarżącej jest wykazanie osiąganych dochodów w celu umożliwienia organowi pełnej i rzetelnej oceny możliwości płatniczych skarżącej. Przepis § 3 ust. 1 rozporządzenia wyraźnie stanowi, że organ może umorzyć należności, jeżeli zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie opłacić tych należności. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ciężar dowodzenia okoliczności mających uzasadniać istnienie przesłanek umorzenia spoczywa na wnioskodawcy, albowiem z faktu ich istnienia wywodzi on określone skutki prawne (vide m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 430/12 oraz wyrok z 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12).

Podzielić należy stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

Organ prawidłowo ocenił sytuację materialną i rodzinną skarżącej i uznał, że skarżąca nie wykazała, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki dla skarżącej, a zwłaszcza, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że uzyskuje dochód ze świadczenia emerytalnego. Skarżąca nie pobiera żadnych świadczeń z pomocy społecznej. A. H. mieszka w L., przy ul. [...]. Na wydatki w gospodarstwie domowym skarżącej składają się wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych – [...] zł miesięcznie, inne opłaty to koszt – [...] zł, koszty leczenia za trzy miesiące to kwota [...]zł; a więc około [...] zł miesięcznie. Ponadto strona spłaca w formie układu ratalnego w miesięcznych ratach w kwocie od [...] zł do [...] zł kredyt mieszkaniowy. W skład majątku skarżącej wchodzi poza wymienionymi powyżej nieruchomościami, samochód marki [...] z 2005 roku oraz mienie ruchome (telewizor).

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie udokumentowane fakty świadczące o sytuacji finansowej skarżącej, uwzględnił również okoliczność posiadania przez nią zadłużenia oraz fakt prowadzenia skutecznej egzekucji przez [...] Sądowego - B. P. i stwierdził, że może to uniemożliwić spłatę zadłużenia jednorazowo, przy czym osoba zobowiązana mą obiektywną możliwość spłacania tychże kwot - choćby w systemie ratalnym. Powyższe nie stanowi mimo wszystko podstawy do uwzględnienia wniosku o umorzenie należności.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynika, aby w przypadku skarżącej zachodziły szczególne okoliczności wskazane w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia: poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności.

Skarżąca nie wykazała również, że została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia: przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przedłożona dokumentacja lekarska niewątpliwie potwierdza problemy zdrowotne skarżącej, jednakże skarżąca nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności a przyznane prawo do świadczenia emerytalnego, które jest świadczeniem pieniężnym, służy jako zabezpieczenie jej bytu gdy osiągnie wiek uniemożliwiający aktywność zawodową. Schorzenia skarżącej, na które się powołuje i przedstawia dokumenty nie spowodowały jednak, że utraciła ona trwale zdolności do pracy.

Odnosząc się do argumentu skarżącej podnoszonego w toku postępowania administracyjnego, że urzędnicy generalnie działają na jej niekorzyść uniemożliwiając prowadzenie działalności gospodarczej, to nie mają znaczenia okoliczności, w jakich zadłużenie powstało. Ocenie organów w aspekcie umorzenia należności podlega aktualna sytuacja majątkowa i życiowa strony. Działalność gospodarcza prowadzona jest na własne ryzyko, które zawsze ponosi osoba ją prowadząca i na której spoczywają obowiązki związane z opłacaniem należności publicznoprawnych. Spłata zadłużenia jest obowiązkiem skarżącej.

Wyjaśnić należy, że nawet zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisach art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i § 3 ust. 2 rozporządzenia oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 1694/14 oraz z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 217/12). Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.

Konstrukcja uznania charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie pozostawia organowi swobodę wyboru w zakresie wyboru spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów rozstrzygnięcia sprawy.

Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Organ zobowiązany jest do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych. Ponadto, mając do wyboru różne możliwe sposoby rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien wybrać rozwiązanie zgodne ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny.

Wybór rozstrzygnięcia dokonany przez organ w ramach uznania administracyjnego może być zaakceptowany jako zgodny z prawem tylko wówczas, gdy będzie się opierał na w pełni wyjaśnionych okolicznościach faktycznych sprawy oraz gdy będzie zgodny z nakazem należytego wyważenia interesu publicznego i indywidualnego w konkretnie rozpatrywanym przypadku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

Względy interesu publicznego w postaci ochrony stabilności systemu finansowania ubezpieczeń społecznych, zasada równości w zakresie obowiązków ubezpieczonych i płatników nakazują traktowanie instytucji umorzenia należności jako wyjątkowej, zastrzeżonej dla naprawdę trudnych i wyjątkowych przypadków życiowych.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącą oraz w sposób wyczerpujący i jasny uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, zarówno pod względem prawnym, jak i faktycznym. Stan zdrowia oraz sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadniały przyjęcia, że w przypadku skarżącej zachodzi wyjątkowa sytuacja uzasadniająca umorzenie należności .

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).