Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 401/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 4
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 464/14 w sprawie ze skargi [...]. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 464/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalił skargę [...] Spółki z o.o. w P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta S. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej 0,4kV w celu zasilania zabudowy jednorodzinnej przy ul. [...] w S. — dz. nr [...], [...], [...] obręb [...], dz. nr [...], [...] obręb [...], dz. nr [...] obręb [...].

Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji wskazał, że strona postępowania M.M., właściciel dz. nr [...] z obrębu [...], w piśmie z dnia 6.06.2012 r. podważył posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w zakresie wykonania odcinka sieci elektroenergetycznej i włączenia jej do istniejącej na dz. nr [...] stacji transformatorowej w celu podłączenia nowych odbiorców. Na skutek rozpatrzenia odwołania skarżącej, Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazując, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zbadać, czy inwestor posiada prawo do dysponowania dz. nr [...] na cele budowlane, wyjaśnić, czy przedmiotowa inwestycja obejmuje wskazaną we wniosku działkę nr [...], gdyż na planie zagospodarowania terenu taka działka nie widnieje, ponadto wyjaśnić fakt ustanowienia użytkowania dz. nr [...] dla [...] Spółka Akcyjna w P., podczas gdy z wnioskiem o pozwolenie na budowę wystąpiła [...] Sp. z o.o. w P.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., odmówił [...] Sp. z o.o w P., zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. sieci elektroenergetycznej

W odwołaniu od powyższej decyzji, [...] Sp. z o.o. w P., zarzuciła, że organ nie rozważył w sposób dostateczny, czy inwestor posiada prawo do dysponowania dz. nr [...] na cele budowlane. Ponadto organ nie wyjaśnił - do czego był zobligowany - na mocy wytycznych organu II instancji - czy przedmiotowa inwestycja obejmuje wskazaną we wniosku działkę nr [...].

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r., wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wojewoda ustalił, iż do Urzędu Miasta S. wpłynął wniosek z dnia 27 kwietnia 2012 r. [...] Sp. z o.o. w P. o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na rozbudowę sieci elektroenergetycznej 0,4kV, w celu zasilania dwóch budynków jednorodzinnych przy ul. [...] w S.: dz. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Z projektu budowlanego przedłożonego do wniosku o pozwolenie na budowę wynika, iż zakres robót obejmuje wykonanie zasilania w energię elektryczną z projektowanego złącza kablowego ZKP, usytuowanego przy granicy dz. nr [...]. Złącze ma zostać zasilone kablem YAKY 4x150mm2 prowadzonym ze stacji transformatorowej "[...]" nr [...] i dalej poprowadzone do projektowanego złącza przy dz. nr [...]. Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że projektowane złącze kablowe przebiega przez dz. nr [...], [...], [...], [...], do stacji transformatorowej znajdującej się na dz. nr [...].

Wojewoda [...] rozpatrując to odwołanie ustalił, że inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę załączył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla działek objętych wnioskiem. Kwestia zasadniczą w sprawie było wykazanie przez inwestora, iż prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane do dz. nr [...] wynika, ze stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót i obiektów budowlanych, które wynika, zdaniem inwestora, z aktu notarialnego rep. [...] z dnia [...] września 2003 r. Z aktu tego (§ 1) wynika, iż na części działki gruntu nr [...] zlokalizowana jest stacja transformatorowa, która została połączona w sposób trwały z gruntem i weszła w skład przedsiębiorstwa [...] S.A. w P. (zgodnie z art.49 K.c.). Zgodnie z zapisami § 3 pkt 1 aktu notarialnego, ustanowione zostało, przez działającego w imieniu ówczesnego właściciela działki [...] Sp. z o.o. w S., na rzecz [...] S.A. w P., nieodpłatne użytkowanie części działki gruntu nr [...] opisanej w § 1 aktu, oznaczonej na załączonym szkicu. W księdze wieczystej nr [...] prowadzonej dla dz. nr [...] w dziale III zostało wpisane ograniczone prawo rzeczowe, tj. nieodpłatne prawo użytkowania części działki gruntu nr [...] oznaczonej na szkicu kolorem czerwonym na rzecz grupy energetycznej [...] Spółki akcyjnej z siedzibą w P.

Zdaniem organu, z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (t.j. Dz.U z 2016 r. poz. 290 ze zm.) dalej zwaną "Prawem budowlanym", wynika, że tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest ograniczone prawo rzeczowe, a więc także użytkowanie.

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 12 maja 1959 r., I CR 167/59, (OSNCP 1/61, poz. 8) zakaz wznoszenia nowych budowli nie obowiązuje dla przykładu wówczas, gdy użytkownik wznosi nowy budynek na miejscu dotychczasowego Nadto użytkownik może zbudować i użytkować nowe budynki na nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy użytkowania, jeżeli dysponent nieruchomości w umowie użytkowania wyraził zgodę na dysponowanie jego gruntem na określony cel budowlany. Taki zapis daje wówczas inwestorowi prawo do dysponowania cudzą nieruchomością na cele budowlane (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2009 r., II OSK 1351/08 Opubl: Legalis).

M.M., właściciel dz. nr [...] z obrębu [...], podważył posiadanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. wykonania odcinka sieci elektroenergetycznej i włączenia jej do istniejącej na dz. nr [...] stacji transformatorowej w celu podłączenia nowych odbiorców.

Zdaniem organu, podłączenie odcinka sieci elektroenergetycznej 0,4kV w celu zasilenia w energię elektryczną dwóch budynków jednorodzinnych przy ul. [...] w S. do istniejącej na dz. nr [...] stacji transformatorowej jest możliwe wyłącznie za zgodą właściciela działki M.M.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez [...] Sp. z o.o. w P., zwaną dalej: "skarżącą", do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżąca zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, iż skarżąca nie dysponuje nieruchomością na cele budowlane,

2) art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki uprawniające do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę,

II. naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

1) art. 6 w zw, z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności przy sporządzaniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która nie zawiera wymaganych ustawą elementów,

2) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez dokonanie przez organ dowolnych ustaleń stanu faktycznego, bez uwzględnienia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia,

3) art. 8 oraz art. 11 K.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i nie wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się wydając zaskarżone postanowienie.

Zarzucano, że organ administracji w żaden sposób w treści decyzji nie odniósł się do podnoszonych przez skarżącą zarzutów, zawartych w odwołaniu nie zauważył także, że organ I instancji nie uwzględnił w swojej decyzji wytycznych udzielonych w decyzji przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, iż prawo użytkowania jest ustanowione tylko na części działki nr [...], a zatem podłączenie odcinka sieci elektroenergetycznej 0,4 kV w celu zasilania w energię elektryczną dwóch budynków jednorodzinnych przy ul. [...] w S. do istniejącej na działce nr [...] stacji transformatorowej jest możliwe wyłącznie za zgodą właściciela działki M.M.

W ocenie strony "prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" jest tytułem prawnym wynikający m.in. z ograniczonego prawa rzeczowego, a zatem także z użytkowania, które to prawo upoważnia nie tylko do posiadania, ale i do korzystania z rzeczy. W ramach tej umowy [...] Sp. z o.o. w S. ustanowiła na rzecz poprzedniczki prawnej skarżącej prawo użytkowania ww. nieruchomości celem umożliwienia jej prawidłowej obsługi oraz eksploatacji ww. stacji, a co za tym idzie umożliwiła poprzednikom prawnym skarżącej pełne wykorzystywanie przekazanego na jej majątek urządzenia. W zakres przedmiotowych czynności wchodziło m.in. dokonywania przeglądów, obchodów czy wymiana zużytych elementów, natomiast sama istota korzystania i eksploatacji stacji transformatorowej sprowadzała się m.in. do przyłączania do niej nowych odcinków linii, za pomocą których następuje zasilanie nowych odbiorców. Innymi słowy: ustanowienie użytkowania wiązało się z koniecznością zapewnienia wnioskodawczyni i jej poprzednikom prawnym możliwości sprawnego wykorzystywania przekazanego jej na majątek urządzenia, co zaś automatycznie wiązało się z koniecznością przyłączania do stacji nowych odbiorców. Zauważyć bowiem należy, iż istota funkcjonowania stacji transformatorowej sprowadza się do rozdzielenia energii elektrycznej o różnych poziomach napięć oraz do jej doprowadzenia i rozprowadzeni Jak wywodziła strona, uniemożliwienie dokonywania takowych przyłączy niweczyłoby cel i funkcję usytuowanej na przedmiotowej działce stacji transformatorowej.

Skarżąca podkreśliła, że wykonuje swoje obowiązki na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne i w związku z tym, jako przedsiębiorstwo energetyczne, zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw lub energii do odbiorców jest zobowiązana utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji dostaw paliw lub energii w sposób ciągły i niezawodny oraz zapewniać wszystkim podmiotom świadczenie usług

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalając skargę, podzielił ocenę organów, że, zarówno z oświadczenia woli poprzedniego właściciela działki, jak i wpisu w księdze wieczystej, jednoznacznie wynika, że tylko część działki [...], oznaczona na szkicu kolorem czerwonym, znajduje się obecnie w nieodpłatnym użytkowaniu skarżącej. Część ta znajduje się w środku działki i obejmuje jedynie stację transformatorową, o ile można to odczytać ze szkicu. Wybudowanie, więc złącza kablowego przebiegającego od stacji transformatorowej do granicy działki, oznacza wykorzystanie na cele budowlane także części działki [...] nie objętej prawem użytkowania.

W ocenie Sądu I instancji, inwestor posiada ograniczone prawo rzeczowe jedynie do części działki nr [...]. Oznacza to, że tylko do tej części mają zastosowanie ograniczenia wynikające z tak ustanowionego prawa użytkowania, a więc inwestor ma prawo do jej używania i do pobierania z niej pożytków (art.252 k.c.).

W ocenie Sądu I instancji, nie zasługują na uznanie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Prawa budowlanego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Prawidłowo organy ustaliły, że prawo do dysponowania nieruchomością przez skarżącą zostało zakwestionowane przez właściciela działki nr [...], prawidłowo też ustaliły stan faktyczny sprawy, który pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia. Sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób wystarczający przedstawia stan prawny i faktyczny sprawy oraz motywy jakimi kierował się organ wydając decyzję.

Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji, na podstawie art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: "p. p. s, a.", skargę oddalił.

Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie, co do istoty sprawy, zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz przyznania na rzecz skarżącej od organu administracyjnego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie:

I/ przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez uznanie, iż skarżąca nie dysponuje nieruchomością na cele budowlane w zakresie działki oznaczonej numerem [...] w związku z realizacją inwestycji polegającej na budowie sieci elektroenergetycznej 0,4 kV w celu zasilania zabudowy jednorodzinnej przy ul. [...] w S., w następstwie bezzasadne przyjęcie, iż dla realizacji ww. inwestycji w obrębie działki nr [...] koniecznym jest wykorzystanie przez skarżącą części działki [...] nie objętej prawem użytkowania, podczas gdy zgodnie z założeniami projektowymi wybudowanie złącza kablowego od stacji transformatorowej posadowionej na ww. nieruchomości nie wymagało zajęcia części ww. gruntu nie objętego prawem użytkowania ustanowionego na rzecz poprzednika prawnego skarżącej;

2) art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaszły przesłanki uprawniające do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę;

II/ przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:

1) art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez tak Prezydenta Miasta S., jak i Wojewodę [...] w toku rozpatrywania niniejszej sprawy przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a., w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez naruszenie zasady praworządności przy sporządzaniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu II instancji, która nie zawierała wymaganych ustawą elementów, art. 7 k.p.a., w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez dokonanie przez organ dowolnych ustaleń stanu faktycznego, bez uwzględnienia całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozważenia oraz art. 8 k.p.a., oraz art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i nie wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się wydając zaskarżone postanowienie;

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) polegającego na braku dostrzeżenia przez Sąd I instancji, iż organy administracji publicznej nie podjęły w toku procedowania w niniejszej sprawie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy zgodnie z dyspozycją art. 84 § 1 k.p.a., celem ustalenia zakresu prawa użytkowania przysługującego skarżącej do części działki nr [...] w porównaniu do zakresu terytorialnego prac niezbędnych do wykonania na działce nr [...] przy uwzględnieniu zapisów projektu technicznego rozbudowy sieci elektroenergetycznej 0,4 kV w celu zasilania dwóch budynków jednorodzinnych S., ul. [...] z sierpnia 2011 r.;

3) art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie przez Sąd I instancji w toku wyrokowania w niniejszej sprawie wszelkich dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy, a w szczególności dowodu w postaci projektu rozbudowy sieci elektroenergetycznej 0,4 kV w celu zasilania dwóch budynków jednorodzinnych S., ul. [...] z sierpnia 2011 r. oraz pisma z dnia 02.03.2012 r. [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w S., znak: [...].

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazano, że bezspornym jest to - co wynika z oświadczenia poprzedniego właściciela działki gruntu o nr [...] złożonego w formie aktu notarialnego z dnia [...].09.2003 r. oraz zapisów działu III księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla ww. nieruchomości - że skarżącej przysługuje prawo nieodpłatnego użytkowania części działki oznaczonej numerem [...].

Zarzucono, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji, że dla urzeczywistnienia inwestycji wymagane jest wybudowanie złącza kablowego przebiegającego od stacji transformatorowej posadowionej na działce nr [...] do granicy działki, ponieważ jak wynika z pominiętego przez tenże Sąd i organy projektu technicznego sporządzonego dla przedmiotowej inwestycji z sierpnia 2011 r., wybudowane złącza kablowego od stacji transformatorowej znajdujące się na działce nr [...], nie wymaga wejścia i wykorzystania pozostałej części przedmiotowej działki nie objętej prawem użytkowania przysługującego skarżącej. Wyprowadzenie bowiem złącza kablowego niezbędnego dla dalszego zasilania odbiorców indywidualnych zostało zaprojektowane w taki sposób, że następować będzie od stacji transformatorowej w obrębie gruntu objętego prawem użytkowania i dalej wzdłuż granicy działki [...] oraz [...].

Wyjaśniono, że skarżąca posiada zezwolenie na zajęcie obszaru działki nr [...], jej właściciela, wyrażone w drodze pisma z dnia 02.03.2012 r. przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w S., znak: [...].

Dodano, że obszar działki nr [...], na którym ustanowiono na rzecz poprzednika prawnego skarżącej, prawo użytkowania wieczystego zaznaczony na załączniku graficznym do aktu notarialnego z dnia [...] września 2003 r. kolorem czerwonym, obejmuje budynek stacji transformatorowej i teren wokół niej, który jako bezpośrednio przyległy do działki sąsiadującej o nr [...] pozwala na ułożenie w jego obrębie ww. złącze kablowe.

Zarzucono, że samodzielne i dowolne wywodzenie przez Sąd I instancji na podstawie wspomnianego szkicu stanowiącego załącznika do aktu notarialnego z dnia [...].09.2003 r., że teren ten jest niewystarczający dla zrealizowania przedmiotowej inwestycji w obszarze gruntu działki nr [...], co do którego skarżąca posiada tytułu prawny był następstwem zapewne nieprawidłowego odczytywania jej zapisów i przyjęcia, że teren zaznaczony kolorem czerwonym obejmuje wyłącznie budynek stacji trafo, a nie ową stację i jeszcze dodatkowo teren wokół niej. Oznacza to zatem, że skoro zapisy naniesione na ww. załączniku do aktu notarialnego z dnia [...].09.2003 r. oraz projekcie technicznym przedmiotowej inwestycji z sierpnia 2011 r. nie były do końca jasne i czytelne dla Sądu I instancji, to celem ich prawidłowej interpretacji Sąd ten winien odwołać się do wiedzy specjalnej posiadanej przez biegłych odpowiednich specjalizacji, a nie opierać się na własnych przypuszczeniach.

Stwierdzono, że powyższa nieprawidłowość postępowania dowodowego prowadzonego w przedmiotowej sprawie doprowadziła do błędnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy w zakresie terytorialnego zakresu prac, jakie muszą zostać przeprowadzone na działce nr [...] celem wybudowania sieci energetycznej niezbędnej dla zasilania odbiorców znajdujących się przy ul. [...] w S.

Wywodzono, że występujące użytkowanie, w niniejszej sprawie jest jednym z ograniczonych praw rzeczowych, które to prawo ze swej istoty upoważnia nie tylko do posiadania, ale i do korzystania z rzeczy. Wyjaśniono, że w ramach tej umowy [...] Sp. z o.o. w S. ustanowiła na rzecz poprzedniczki prawej skarżącej prawo użytkowania ww. nieruchomości celem umożliwienia jej prawidłowej obsługi oraz eksploatacji ww. stacji, a co za tym idzie umożliwiła poprzednikom prawnym skarżącej pełne wykorzystywanie przekazanego na jej majątek urządzenia. Istota bowiem korzystania i eksploatacji stacji transformatorowej sprowadzała się m.in. do przyłączania do niej nowych odcinków linii za pomocą których następuje zasilanie nowych odbiorców

Zwrócono uwagę, że skarżąca wykonuje swoje obowiązki na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r prawo energetyczne i w związku z tym jako przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw lub energii do odbiorców jest zobowiązana utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji dostaw paliw lub energii w sposób ciągły i niezawodny oraz zapewniać wszystkim podmiotom świadczenie usług polegających na przesyłaniu paliw lub energii wydobywanych lub wytwarzanych w kraju.

Zarzucono pominięcie przez Sąd dowodu w postaci projektu rozbudowy sieci elektroenergetycznej 0,4 kV w celu zasilania dwóch budynków jednorodzinnych S., ul. [...], co naruszało przepis art. 133 § 1 p.p.s.a.

Stwierdzono, że o słuszności ww. uchybienia Sądu I instancji świadczą pisemne motywy zaskarżonego wyroku, w których brak jest wzmianki odnośnie ustaleń co do niezbędnych do zrealizowania przedmiotowej inwestycji prac przy jednoczesnym wskazaniu terytorialnego ich zakresu na poszczególnych działkach, co przesądza dalej o naruszeniu przez Sąd ł instancji powinnościom wynikającym dla niego z normy art. 141 § 4 p.p.s.a., w zakresie przedstawienia stanu niniejszej sprawy oraz wskazania podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia i jego wyjaśnienia. W ocenie skarżącego z uwagi na wadliwe uzasadnienie kwestionowanego wyroku nie spełnia on określonych w ww. przepisie ustawy warunków i dlatego nie daje warunków do przyjęcia, że będąca powinnościom sądu administracyjnego kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce.

Zarzucono też, że Sąd I instancji wbrew art. 134 § 1 p.p.s.a. - nie rozstrzygnął niniejsze} sprawy w jej granicach, lecz w sposób mechaniczny i pobieżny zajął ugruntowane już stanowisko tak Sądu I instancji, jak i organów administracji publicznej

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.

Strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., to jest zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania.

Dla prawidłowej oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego należy na wstępie dokonać wykładni prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie. Prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza bowiem kierunek i zakres postępowania dowodowego i pozwala określić, co i jakimi środkami dowodowymi powinno zostać dowiedzione dla prawidłowego zastosowania właściwie rozumianego prawa materialnego.

Nie okazał się zasadny zarzut naruszenia art. 3 pkt 11 i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stosownie do art. 3 pkt 11 tej ustawy, przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane zastępuje dowody istnienia tego prawa, gdyż stwarza domniemanie, że rzeczywiście przysługuje ono osobie składającej takie oświadczenie. Jest ono skuteczne do tego czasu, gdy inna osoba zakwestionuje jego zgodność z rzeczywistością i przedstawi dowody podważające jego treść. Domniemanie to może być obalone dowodami wskazującymi, iż złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości (vide. wyrok NSA z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1288/10, wyrok NSA z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 775/06).

Zakwestionowanie więc w niniejszej sprawie przez właściciela działki [...], prawa skarżącej do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stwarzało obowiązek zbadania przez organ okoliczności, czy ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wynika rzeczywiście uprawnienie objęte projektem budowlanym. Skarżąca wywodziła swe uprawnienie ze służącego jej ograniczonego prawa rzeczowego względem ww. nieruchomości, w postaci użytkowania, opisanego w załączonym do oświadczenia akcie notarialnym rep. [...] z dnia [...] września 2003 r.

Należy zauważyć, że w przypadku tytułów uprawniających do dysponowania nieruchomością na cele budowlane innych niż prawo własności i użytkowanie wieczyste, konieczne jest każdorazowe zbadanie treści stosunku prawnego istniejącego między składającym oświadczenie a właścicielem nieruchomości, w celu ustalenia, czy i w jakim zakresie przysługuje składającemu oświadczenie prawo do dysponowania gruntem na cele budowlane.

Użytkowanie uregulowane w przepisie art. 252 i nast. ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k. c.), daje użytkownikowi prawo do korzystania z rzeczy i pobierania z niej pożytków. Użytkownik nie ma, więc prawa dokonywania istotnych zmian w użytkowanej nieruchomości, chyba że zezwala mu na to treść czynności prawnej, na podstawie której użytkowanie zostało ustanowione. Jeżeli zatem użytkownik powołuje się na prawo prowadzenia robót budowlanych na nieruchomości, powinno to wyraźnie wynikać z treści użytkowania. W treści przedłożonego przez skarżącą aktu notarialnego, brak jest tymczasem wskazanego uprawnienie użytkownika do prowadzenia na nieruchomości jakichkolwiek robót budowlanych.

W konsekwencji powyższego, należało uznać, że organy obu instancji, a za nimi Sąd I instancji, słusznie uznały, iż skarżącej nie służy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, określone w projekcie budowlanym. Sąd ten za organami przyjął jednak, że przyczynę tego, stanowi fakt posiada ograniczonego prawa rzeczowego jedynie do części działki nr [...], a nie do jej całości. Pogląd ten nie jest trafny, ponieważ, jak już to wskazano wyżej, o braku uprawnienia do przeprowadzania robót budowlanych świadczy treść ustanowionego na omawianej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w zakresie braku uprawnień inwestycyjnych użytkownika, a nie obszaru ustanowienia użytkowania. Błędne uzasadnienie przyczyn braku spornego uprawnienia, nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, albowiem odmowa zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci elektroenergetycznej była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 3 pkt 11, art. 32 ust. 4 pkt 2, w zw. z art. 252 k.c. Dlatego też zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy zauważyć, że u ich podstawy leżało błędne założenie, że jedyną przyczyną odmowy uznania skuteczności oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest fakt posiadania ograniczonego prawa rzeczowego jedynie do części działki nr [...], a nie do jej całości. W konsekwencji powyższego, w zarzutach tych na pierwszy plan wysunięto wytyk braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez pominięcie treści projektu technicznego i skutkiem tego niezbadanie, czy istniała możliwość urzeczywistnienia inwestycji bez konieczności wejścia i wykorzystania części przedmiotowej działki nie objętej prawem użytkowania przysługującego skarżącej.

Pochodną tego zarzutu naruszenia przepisów art.151 p.p.s.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, w zw. z art. 6 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 8 k.p.a., oraz art. 11 k.p.a., było wysunięcie zarzutu naruszenia pozostałych, wskazanych w podstawie kasacyjnej przepisów postępowania, które w konsekwencji poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny wywodów należało uznać za niezasadne. Niepoczynione bowiem przez organy ustalenia w zakresie technicznych możliwości przeprowadzenia inwestycji w granicach tej części nieruchomości, do której służy skarżącej prawo użytkowania, nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro z treści tego ograniczonego prawa rzeczowego, nie wynikała jakakolwiek możliwość przeprowadzania robót budowlanych.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

J. Bortkiewicz M. Linska - Wawrzon M. Masternak Kubiak