Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1429/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 42 par. 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1429/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Małgorzata Celińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2008r., sprawy ze skargi A. D., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 340,00 zł (trzysta czterdzieści złotych 00/100).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego nałożył na dłużnika zajętej wierzytelności tj. Firmę "A" karę pieniężną w wysokości 500 zł, podając w uzasadnieniu, iż dłużnik, pomimo ponagleń, nie wykonał obowiązków związanych z zajęciem wynagrodzenia jednego z jego pracowników. Wskazane postanowienie odebrał w dniu [...] marca 2007 roku D. D - syn A. D (zwanego dalej skarżącym), prowadzącego w miejscu zamieszkania działalność gospodarczą pod nazwą Firma "A" w W. ul. P..

Pismem z dnia [...] maja 2007 roku skarżący domagał się wstrzymania zajęcia jego emerytury na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] maja 2007 roku, wystawionego w oparciu o ww. postanowienie o nałożeniu kary grzywny. W swojej argumentacji podał, iż do tej pory nie otrzymał od Urzędu jakiejkolwiek korespondencji, dotyczącej zajęcia wynagrodzenia jego syna - D. D. Nigdy też do odbioru pism urzędowych nie upoważnił ani swojej byłej żony - L. D, ani swojej synowej - M. D. Skarżący dodawał, że nie miał również żadnego powodu do unikania odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego. W piśmie z dnia [...] maja 2007 roku skarżący podniósł ponadto, iż o korespondencji w przedmiocie zajęcia wynagrodzenia dowiedział się dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym swojej emerytury w dniu [...] maja 2007 roku.

Wskazane pismo potraktowane zostało jako zarzut nieistnienia obowiązku, zgłoszony w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym i jako taki został postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jako nieuzasadniony.

Na powyższe rozstrzygniecie zażalenie z dnia [...] maja 2007 roku złożył skarżący, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia z dnia [...] lutego 2007 roku o nałożeniu grzywny. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko z pism z dnia [...] oraz [...] maja 2007 roku. Poza tym podkreślił, iż od kilku lat ma ustanowionego pełnomocnika do reprezentacji w sprawach finansowych oraz podatkowych, który również nie otrzymał ani postanowienia o nałożeniu grzywny ani wcześniejszych związanych z tym ponagleń. Doręczono mu natomiast postanowienie z dnia [...] nr [..]

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uznał zarzuty za uzasadnione, uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] i umorzył postępowanie egzekucyjne. W swojej argumentacji podniósł, iż tytuł wykonawczy (dotyczący zajęcia emerytury skarżącego) był obarczony szeregiem wad, co spowodowało konieczność umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W piśmie z dnia [...] września 2007 roku skarżący ponownie domagał się uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny, wskazując, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] tej kwestii w ogóle nie rozstrzygnęło.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uznał zażalenie skarżącego na postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej za wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż ww. rozstrzygniecie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] marca 2007 roku. Skarżący wniósł zażalenie w piśmie z dnia [...] maja 2007 roku, czyli po upływie ustawowo przewidzianych siedmiu dni od doręczenia danego orzeczenia. W konsekwencji, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, niewątpliwe termin do złożenia zażalenia został przekroczony. Organ zaznaczył przy tym, skarżący nie złożył wniosku o jego przywrócenie.

W skardze z dnia [...] listopada 2007 roku oraz późniejszym piśmie z dnia [...] marca 2008 roku skarżący domagał się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, powielając wcześniej prezentowane stanowisko. Wskazywał też, że w istocie rozstrzygnięcia organów pomijały istotę sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż dopiero pismo skarżącego z dnia [...] maja 2007 można było uznać za zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Skoro zatem to ostatnie, wobec nieobecności adresata, skutecznie zostało doręczone domownikowi w dniu [...] marca 2007 roku, to bezspornie uznać należało przekroczenie terminu do wniesienia zażalenia oraz bezpodstawność wniesionej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje :

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia zgodności aktów administracyjnych, w tym decyzji i innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Celem tej kontroli jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W zakresie swej kognicji Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a).

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie Sąd skargę oddala.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24 poz. 151 ze zm.) jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku zaś z faktem, iż powołana ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji całkowicie pomija kwestię doręczeń, uznać należy, iż w tej problematyce zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168 ze zm.) - zwanego dalej kpa. W świetle zaś jej art. 40 § 2 kpa jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Dalej zgodnie z art. 42 § 1 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Ponadto na podstawie art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Orzekający sprawie Sąd podziela stanowisko prezentowane w literaturze oraz orzecznictwie, na podstawie którego strona może w każdej chwili ustanowić pełnomocnika. Tyle, że skuteczność takiego powołania przed wszczęciem danego postępowania administracyjnego zależeć będzie od powiadomienia o tym fakcie stosownych organów. Z akt sprawy wynika, iż w Urzędzie Skarbowym od 2001 roku istniało pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego- A. D. - M. M. do występowania w imieniu mocodawcy przed organami finansowymi pierwszej oraz drugiej instancji w sprawach wymiaru i poboru wszystkich podatków należnych od prowadzonej przez skarżącego firmy. Niemniej jednak z zakresu wspomnianego upoważnienia widać, że dotyczyło on wyłącznie kwestii poboru oraz egzekucji podatków, a nie spraw, dotyczących zajęcia wierzytelności pracowniczej i związanej z tym kary pieniężnej. Tym samym organy podatkowe nie tylko nie musiały ale i nie mogły skierować korespondencji w tym przedmiocie do pełnomocnika skarżącego.

Wobec powyższego, zastosowanie miała reguła z art. 43 w zw. z art. 42 § 1 kpa, albowiem Firma "A" w W. nie jest jednostką organizacyjną lub organizacją społeczną, ale stanowi jedynie nazwę prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej (to, że akurat zgodnie z przepisami prawa pracy pracodawcą jest Firma "A" dla niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia). Dlatego też postanowienie nakładające karę pieniężną na skarżącego jako osobę fizyczną, winno zostać było doręczone skarżącemu osobiście w miejscu zamieszkania lub pracy, a w przypadku jego nieobecności dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu. Sporne pismo niewątpliwe zostało doręczone synowi skarżącego - D. D. w dniu [...] marca 2007 roku. Tyle, że z pisma skarżącego z dnia 30 maja 2007 roku (k.20 akt administracyjnych) wynika, iż ten ostatni wraz z rodziną mieszka 3 km od domu skarżącego. Dodatkowo, nawet z akt administracyjnych (karty 4 i 5 - ponaglenia dłużnika zajętej wierzytelności) wynika, że organowi znany był dokładny adres D. D. (B. W., [...] W.) i był to inny adres niż adres skarżącego (ul. P., [...] W.). Za "domownika" natomiast w rozumieniu omawianych przepisów uważać należy zamieszkujących w jednym mieszkaniu lub domu dorosłych krewnych i powinowatych adresata pisma (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996 roku III RN 27/96, OSNAPiUS 1997/11 poz. 187). W związku z czym D. D nie mógł być uważany za "domownika", a doręczenie jemu postanowienia o nałożeniu kary pieniężnej uznać należało wadliwe. Sąd nie podziela przy tym również stanowiska, jakoby w rozpatrywanej sprawie należało przyjąć, że pismo mogło zostać doręczone także pracownikowi upoważnionemu do odbioru pism w miejscu pracy adresata, albowiem z twierdzeń skarżącego wynika, iż jego syn takiego upoważnienia nie miał. Sąd podziela wprawdzie pogląd, że siedziba przedsiębiorstwa prowadzonego przez osobę fizyczną jest również miejscem pracy tej osoby, jednakże aby doręczenie pisma adresowanego do właściciela przedsiębiorstwa było prawnie skuteczne, niezbędne jest wyjaśnienie, czy osoba potwierdzająca odbiór korespondencji była do tej czynności upoważniona (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 marca 2007r. sygn. akt VI SA/Wa 2281/06).

Zdaniem Sądu, adnotacje poczty zawarte w dowodzie doręczenia (gdzie wskazano D. D. jako syna i zakreślono rubrykę dotyczącą osób takich jak: pełnoletni domownik, sąsiad, dozorca domu, którzy podjęli się oddania przesyłki adresatowi) nie stwarzają nieusuwalnego domniemania prawidłowości doręczenia. Organ administracyjny każdorazowo, niezależnie od zarzutów strony, ma obowiązek z urzędu badać czy doręczenie nastąpiło w sposób prawidłowy. W przedmiotowej sprawie, już z akt samego postępowania administracyjnego wynikało, że D.D nie zamieszkuje ze swoim ojcem, nie jest więc jego domownikiem; nie jest też dozorcą domu, ani też sąsiadem skarżącego, skoro odległość miejsc zamieszkania skarżącego i jego syna wynosiła ok. 3 kilometrów.

Ponadto, zdaniem Sądu, nie są trafne wywody Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie daty złożenia zażalenia na sporne rozstrzygnięcie. Jakkolwiek w piśmie z dnia [...] maja 2007 roku skarżący nie tytułuje go zażaleniem, ani nie wnosi wprost o uchylenie postanowienia z dnia [...] lutego 2007 roku, to jednak z treści prezentowanej tam oraz w piśmie z dnia [...] maja 2007 roku argumentacji wynika, że skarżący zarzuca przede wszystkim zasadność nałożenia kary pieniężnej z uwagi na brak właściwego doręczenia zawiadomień o zajęciu wierzytelności pracowniczej oraz następujących po tym wezwań. Wskazuje przy tym, iż po pierwsze nie miał powodów do uchylenia się od obowiązków nałożonych przez organ, a po drugie, iż o postanowieniu z dnia [...] dowiedział się dopiero po informacji w dniu [...] maja 2007 roku o zajęciu własnej emerytury. W opinii Sądu dowodzi to, iż skarżący zmierzał przede wszystkim do podważenia zasadności nałożonej grzywny. Konsekwencją zaś tego była naturalnie chęć wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Organy egzekucyjne jednak nie wyjaśniły tej sprawy w sposób dostateczny i a priori zakwalifikowały złożone pismo jako zarzuty do postępowania egzekucyjnego.

W obliczu dotychczasowej analizy, zdaniem Sądu doszło do złamania przepisów postępowania art. 7, oraz art. 134 w zw. z art. 144 kpa, które to naruszenie bezspornie miało wpływ na wynik sprawy. W ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien zbadać, czy, a jeśli tak, to kiedy rzeczywiście skarżący otrzymał postanowienie z dnia [...] i kiedy złożył na nie zażalenie. Pamiętać bowiem należy, iż obalenie domniemania prawidłowości doręczenia orzeczenia administracyjnego powoduje zwykle konieczność weryfikacji faktycznej daty jej odbioru (chyba że takiego w ogóle nie było) przez adresata, a w konsekwencji ustalenia daty rozpoczęcia biegu terminu dla wniesienia środka zaskarżenia.

Mając na uwadze powyższe na zasadzie art. 145 § 1 pkt. c) ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ppsa, zasądzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu (100zł.) i koszty zastępstwa procesowego (240zł) reprezentującego skarżącego przed sądem, doradcy podatkowego (zgodnie z §2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu - Dz. U. Nr 212 poz. 1275).