Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 416/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149,  art. 161 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 12,  art. 35, art. 36,  art. 37
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sędziowie: Sędzia WSA Halina Filipowicz – Kremis, Sędzia WSA Olga Białek (spr.), Władysław Kulon, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2020 r. sprawy ze skargi D. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1500 (słownie: tysiąc pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

D. M. (dalej jako skarżący, strona skarżąca) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w dniu 24 lutego 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy.

Pełnomocnik skarżącego zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, wniósł o: 1/ stwierdzenie przewlekłości postępowania skutkującej niezałatwieniem sprawy w terminie; 2/ stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3/ zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku; 4/ przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 18.000 zł na podstawie art. 149 § 2 w związku w art. 154 § 6 p.p.s.a.; 4/ zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej w wysokości 17 zł.

W uzasadnieniu zaakcentowano, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy strona złożyła w dniu 12 czerwca 2018 r., otrzymując jednocześnie informację o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 12 września 2018r. W dniu 13 lutego 2020 r. pełnomocnik wystosował ponaglenie na bezczynność i przewlekłość postępowania. W ocenie skarżącego w sprawie doszło do przewlekłości postępowania. Od dnia złożenia wniosku upłynęło ponad 20 miesięcy a strona nie otrzymała decyzji. Autor skargi zauważył, że strona powinna otrzymać decyzję w terminie maksymalnie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku, czego organ nie uczynił. Niezasadne jest prowadzenie postępowania przez tak długi czas, gdy sprawa nie jest szczególnie skomplikowana i nie było konieczne prowadzenie szczególnie wnikliwego postępowania dowodowego. Organ nie podjął w terminie odpowiednich czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy, w tym nie poinformował strony o powodach nierozpoznania sprawy w terminie (art. 36 § 1 k.p.a.). Zdaniem skarżącego nie ma wątpliwości, że wielomiesięczne ignorowanie strony miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec naruszenia terminów rozpoznania sprawy o charakterze rażącym, zasadne jest też żądanie przyznania od organu sumy pieniężnej która będzie dla niego sankcją za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania a dla strony rekompensatą za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania. W ocenie skarżącego wskazywane przez organ problemy kadrowe, techniczne oraz duża ilość spraw obciążają wyłącznie organ i osoby zarządzające urzędem. Nie jest winą strony, że organ zatrudnia za mało pracowników i boryka się z ich fluktuacją. Wskazane problemy świadczą wręcz o winie organu w nieprawidłowym zorganizowaniu pracy. Odnośnie wnioskowanego terminu załatwienia sprawy liczonego od dnia uprawomocnienia się wyroku, autor skargi podniósł, że jego zdaniem zwrot akt nie jest warunkiem niezbędnym dla wykonania wyroku, a organ zwlekając z załatwieniem sprawy, często zasłania się właśnie brakiem akt w związku z trwającym postępowaniem sądowym na skutek wniesionej skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika zwrot akt przez Sąd nie jest warunkiem niezbędnym do wykonania wyroku, nawet jeżeli akta te nie zostaną zwrócone z uwagi na zaskarżenie wyroku w części, gdyż organ ma obowiązek zapewnić sobie możliwość rozpoznania sprawy także w trakcie postępowania trwającego przed WSA.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że opóźnienie w załatwieniu sprawy nie było wyrazem złej woli pracowników lecz spowodowane zostało bardzo dużym wpływem podań cudzoziemców, koniecznością równoczesnego procedowania w różnych sprawach oraz odpływem pracowników merytorycznych prowadzących postępowanie i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Z tych względów organ nie zgodził się z oceną, że w niniejszej sprawie doszło do przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa. Przedstawione wyżej okoliczności, nie mogą być uznane za nie mające znaczenia w sprawie i wskazują, że przekroczenie terminu nie było pozbawione racjonalnych podstaw, czy też nie znajduje żadnego uzasadnienia. Termin podjęcia postępowania w sprawie uzależniony jest od ilości wniosków cudzoziemców o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy oraz konieczności rozpatrywana spraw według kolejności ich wpływu. Niezbędne jest także wnikliwie analizowanie zgłoszonych wniosków, co powoduje, że sprawy te są szczególnie skomplikowane. Przy uwzględnieniu wskazanych okoliczności nie sposób zatem uznać, że opóźnienie do jakiego doszło miało charakter rażący.

Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej Wojewoda wniósł o jego oddalenia jako nieuzasadnionego. Wskazał, że suma pieniężna stanowi jeden z dwóch (obok grzywny) alternatywnych środków finansowych, które mogą być zasądzone przy uwzględnieniu skargi. Wybór środka jest dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu i zgodnie z orzecznictwem powinien on być uwarunkowany celem wniesionej skargi do którego należy zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenie postępowania. W tym kontekście należy widzieć dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie grzywny może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. Zdaniem organu, przyznanie tej sumy powinno być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, o której mowa art. 149 § 2 p.p.s.a. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może służyć wyrównaniu szkody, w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Przeprowadzona kontrola sądowa wywołana skargą na przewlekłość organu (wniesioną zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U z 2019 r. poz. 2325 dalej jako "p.p.s.a") wykazała, że jest ona zasadna.

Sąd stwierdził, że będąca przedmiotem niniejszego rozpoznania skarga pod względem formalnym jest dopuszczalna, gdyż poprzedzona została środkiem zaskarżenia - ponagleniem na bezczynność i przewlekłość postępowania przed Wojewodą, które wniesione zostało do właściwego organu. Z akt sprawy wynika, że w dniu 17 lutego 2020 r. wpłynęło do Wojewody D. ponaglenie skarżącej kierowane do Szefa Urzędu d/s Cudzoziemców w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie i przewlekłym prowadzeniem postępowania. Tym samym spełniony został wymóg złożenia ponaglenia w rozumieniu art. 53 § 2b p.p.s.a.

Przystępując do rozpoznania skargi Sąd miał na uwadze, że w obecnym stanie prawnym przewlekłość postępowania zdefiniowana została jako stan, w którym postępowanie prowadzone jest dłużej niż to jest niezbędne dla załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a). W orzecznictwie wypracowano stanowisko, że postępowanie nosi cechy przewlekłości, gdy jest prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi także wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a. ustanawiającym zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. O przewlekłości postępowania przed organem administracji można mówić, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Przedmiotem postępowania ze skargi na przewlekłość jest kontrola toku i poprawności czynności organu, ich natężenia oraz koncentracji materiału dowodowego, przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej poglądów.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że organowi można postawić zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania. Wynikający z akt administracyjnych przebieg postępowania wskazuje, że nie charakteryzowało się ono niezbędną koncentracją postępowania a czas jego postępowania przekroczył rozsądne granice. Wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy skarżący złożył osobiście w dniu 12 czerwca 2018 r. przedkładając stosowne załączniki. Pismem z dnia 2 lipca 2018 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 10 lipca 2018 r.) organ zawiadomił stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 12 września 2018 r. Jednocześnie wezwał do przedłożenia, w terminie 14 dni, dokumentu potwierdzającego posiadanie zapewnienia miejsca zamieszkania na terytorium RP oraz oryginału informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy. Pismem z dnia 3 lipca 2018 r. Wojewoda zwrócił się w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach do właściwych organów z zapytaniem, czy pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności, bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W dniu 17 lipca 2018 r, wpłynęła odpowiedź na powyższe zapytanie z Komendy Wojewódzkiej Policji we W. a w dniu 18 lipca 2018 r. - ustosunkowując się do wezwania – skarżący złożył osobiście dokumenty, w tym umowę o pracę z dnia 20 czerwca 2018 r. i umowę najmu lokalu z dnia 10 lipca 2018r. wraz zaświadczeniem o czasowym zameldowaniu. Po tym dniu organ nie podął jednak w sprawie żadnych czynności procesowych pomimo upływu wyznaczonego przez niego terminu załatwienia sprawy oraz faktu, że w dniu 9 września 2019 r. i w dniu 26 września 2019 r. skarżący wraz z oświadczeniem o zmianie pracodawcy przedłożył kolejne związane z tą okolicznością dokumenty (w tym nową umowę o pracę i załącznik nr 1 do wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy). Dopiero po wniesieniu skargi - co miało miejsce w dniu 24 lutego 2020 r. – po uzupełnieniu przez pełnomocnika dokumentów o aktualną umowę najmu (pismo z dnia 12 marca 2020 r.) organ wydał w dniu 25 marca 2020 r. decyzję kończącą postępowanie.

W świetle powyższych faktów oczywistym jest zarzut, że organ nie tylko, że nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego by zakończyło się ono w rozsądnym terminie a jego działania były opieszałe ale także na dzień wniesienia skargi pozostawał bezczynny. Dostrzec należy, że zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania związane jest z naruszeniem ustawowego terminu i przepisanej procedury do załatwienia sprawy. Skutkiem przewlekłości jest niezałatwienie sprawy w terminie a więc bezczynność. W konsekwencji granice między tymi stanami mogą się zacierać. Także użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" wskazuje, że stany te mogą występować łącznie.

Do chwili wniesienia skargi postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego trwało prawie półtora roku. W tym czasie organ wykonał praktycznie dwie czynności procesowe istotne dla załatwienia sprawy – w dniu 2 lipca 2018 r. wzywając stronę do uzupełnienia dokumentów i w dniu 3 lipca 2018 r. występując do służb o tzw. opinię o cudzoziemcu. Trzeba zauważyć, że strona ustosunkowała się do wezwania w dniu 18 lipca 2018 r. a komenda wojewódzka policji już w dniu 17 lipca 2018 r. Pomimo tego termin wyznaczony przez organ do zakończenia postępowania upłynął bezskutecznie w dniu 12 września 2018 r. Organ w tym czasie nie ustosunkował się do złożonych przez stronę dowodów, nie wydał decyzji ani nie zawiadomił strony o przyczynach niedochowania wyznaczonego terminu i o nowym terminie zakończenia postępowania. Po tej dacie organ pozostawał całkowicie bierny. Nie podjął żadnych czynności procesowych pomimo złożonych przez skarżącego w dniach 9 i 26 września 2019 r. kolejnych dokumentów związanych ze zmianą pracodawcy.

W świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych skarga zarzucająca organowi przewlekłość postępowania okazała się zatem uzasadniona. Zauważyć przy tym należy, że czynności organu podjęte po dniu wniesienia skargi nie zwalniają go od zarzutu przewlekłości jako stanu który zaistniał wcześniej. Nadto Sąd ocenia zasadność skargi według stanu prawnego i faktycznego na dzień jej wniesienia.

W ocenie Sądu oczywistym jest zarzut, że organ prowadził postępowanie rozwlekłe, nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego by zakończyło się ono w rozsądnym terminie a jego działania były opieszałe i nieefektywne. Pomiędzy poszczególnymi czynnościami procesowymi występowały bardzo duże odstępy czasu (ponad rok) – prowadzące do bezczynności - dla których trudno znaleźć uzasadnienie. Półtoraroczna zwłoka w podjęciu prostych czynności procesowych obejmujących analizę złożonych przez stronę (po wezwaniu organu) kilku dokumentów nie znajduje w okolicznościach niniejszej sprawy żadnego uzasadnienia i nie może być uznana za usprawiedliwioną. Zauważyć można, że to właśnie ze względu na przedłużające się z winy organu postępowanie istniała konieczność aktualizowania przez stronę składanych dowodów. W efekcie to skarżący wykazywał się aktywnością niezbędną dla zakończenia postępowania a organ pozostawał bierny. Po upływie, w dniu 12 września 2018 r., terminu załatwienia sprawy Wojewoda nie poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i nie określił nowego terminu dla jej zakończenia. Jest to ewidentne naruszenie podstawowych obowiązków ustawowych organu.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się zgodnie, że kwestia długości czasu prowadzenia postępowania stanowi jedną z podstawowych okoliczności oceny, czy w danej sprawie postępowanie było przewlekle prowadzone (wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2822/17, opub. w LEX nr 2426853; wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt II FSK 3000/17, opub. w LEX nr 2426192). W przypadku spraw o udzielenie zgody na pobyt czasowy dla cudzoziemca, jako okoliczność mającą wpływ na długość postępowania uwzględnić należy obowiązek organu dokonania konsultacji z innymi organami w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Organy konsultujące mają bowiem termin na udzielenie odpowiedzi od 30 do 60 dni. Jednak w niniejszej sprawie powyższa okoliczność nie wpłynęła na ocenę przebiegu postępowania, gdyż Wojewoda konieczność oczekiwania na stanowisko tych organów uwzględnił przedłużając termin załatwienia sprawy do dnia 12 września 2018 r. którego i tak nie dochował.

Uwzględniając zatem przesłankę czasową, stopień skomplikowania sprawy, postawę samej strony która wykazywała się aktywnością i samodzielnie składała dokumenty, oraz postawę organu który pozostawał bierny przez okres półtora roku i nie wykazywał zainteresowania wpływającymi dokumentami, Sąd uznał, że przewlekłość postępowania w opisanym wcześniej rozumieniu w niniejszej sprawie niewątpliwie miała miejsce i ma ona charakter rażący.

Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem stan w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Chodzi o sytuację w której bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (tak też np. NSA w wyroku z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akr I OSK 1842/17, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w K.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniają ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania. Na gruncie badanej sprawy taka sytuacja zachodzi, ponieważ nawet bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Brak jakiejkolwiek reakcji i ignorowanie składanych przez stronę pism i dokumentów jakie można w sprawie obserwować co najmniej od dnia 18 lipca 2018 r. pozostaje w jawnej i oczywistej sprzeczności z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada szybkości postępowania oraz z przepisami art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. wyznaczającymi terminy załatwienia sprawy i nakładającymi na organy obowiązek informowania o przyczynach zwłoki i wskazania nowego terminu jej załatwienia. Zaznaczyć przy tym należy, że nie zaistniały usprawiedliwione powody do przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy, także strona nie przyczyniła się swoimi działaniami do niemożności zakończenia postępowania i wydania decyzji. Zachowanie organu nie może być zatem akceptowane. Nie można pominąć, że podważa ono nie tylko wskazane wcześniej regulacje procesowe ale również zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników dla władzy publicznej wyrażoną w art. 8 k.p.a. Sytuacja w której organ przez ponad półtora roku ( ponad dziewiętnaście miesięcy) nie podejmuje żadnych czynności dla zakończenia postępowania pomimo, że strona przedkłada odpowiednie dowody nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa.

W ocenie Sądu, okolicznościami uzasadniającymi zwłokę w załatwieniu sprawy nie są podnoszone w odpowiedzi na skargę braki kadrowe oraz wzrost wpływających spraw. Są to przyczyny pozostające wewnątrz aparatu administracyjnego jako całości (por. NSA w wyroku z dnia 17 lipca 2018 r. I OSK 2542/16 z dnia 29 maja 2019 r I OSK 2847/19). Wskazywane przez Wojewodę trudności organizacyjne nie mają charakteru nagłego i nie wynikają z niemożliwych lub trudnych do przewidzenia i przezwyciężenia okoliczności, skoro organ co najmniej od dwóch lat na nie wskazuje. Sąd podziela stanowisko, że obowiązkiem organów państwowych jest takie zorganizowanie pracy a także przeznaczenie takich sił i środków by sprawnie realizować nałożone ustawą zadania (por. np. NSA w wyroku z dnia 14 grudnia 2017r. II OSK 529/17, z dnia 17 lipca 2018 r. I OSK 2542/16, z dnia 2 kwietnia 2017 r. II OSK 521/16). Okoliczności dotyczące braków kadrowych i dużego wzrostu spraw mogą mieć znaczenie w aspekcie ewentualnego przypisania winy konkretnemu pracownikowi organu, co pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należą do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Strona postępowania nie może zatem ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organów państwa w tym względzie. Także kwestia konieczności szczegółowego analizowania wniosków o zezwolenie na pobyt czasowy nie stanowi okoliczności uzasadniającej tak dużą zwłokę. Wymóg szczegółowej analizy złożonych do akt sprawy dowodów wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego i obowiązuje we wszystkich postępowaniach administracyjnych oraz dotyczy wszystkich spraw niezależnie od stopnia ich skomplikowania. Nie jest to więc szczególny obowiązek obciążający organ ze względu na rodzaj sprawy. Także stopnień skomplikowania sprawy nie uzasadnia przewlekłości czy bezczynności organu. Zauważyć przy tym należy, że w przypadku spraw skomplikowanych lub wymagających dłuższego postępowania ustawodawca sam reglamentuje dopuszczalną długość ich trwania, co wynika z przepisów prawa procesowego (art. 35 § 3 k.p.a.) lub przepisów prawa materialnego. Nie jest więc zasadne stanowisko organu, że sprawy o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy są sprawami szczególnie skomplikowanymi ze względu na konieczność ich szczegółowej analizy. Na marginesie zauważyć wypada, że porównanie tego rodzaju spraw (z którymi Sąd ma do czynienia) wskazuje, że większość czynności organu podejmowanych w ramach tych postępowań charakteryzuje się pewną schematycznością i powtarzalnością (w wielu przypadkach są to działania takie same, szablonowe). Nie jest to więc proces w którym organ musi przeprowadzić wiele różnych i skomplikowanych dowodów np. wymagających wiedzy specjalistycznej.

Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania i miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt I i II sentencji wyroku). Jednocześnie wobec faktu, że w dniu 25 marca 2020 r. – a więc już po wniesieniu skargi ale przed dniem rozpoznania skargi przed Sąd - wydana została decyzja kończąca postępowanie, Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej zobowiązania organu do załatwienia sprawy przez wydanie aktu administracyjnego, o czym zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono w pkt III sentencji wyroku.

Konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie prowadzone było przewlekle z rażącym naruszeniem prawa, było przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd przyznał stronie kwotę 1500 zł (pkt IV sentencji wyroku). W tym względzie Sąd miał na uwadze, że wprowadzając w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Ustawodawca przyjął, że oprócz roli rekompensacyjnej, groźba zasądzenia wynagrodzenia będzie wzmacniała gwarancje terminowego załatwienia sprawy przez organy (projekt ustawy Sejmu RP VIII Kadencji, druk 1633, www.sejm.gov.pl). Sąd miał więc na uwadze, że konieczność wypłaty sumy pieniężnej, o której mowa w art.149 § 2 p.p.s.a. posłuży zwalczaniu bezczynności i przewlekłości organu, gdyż go zdyscyplinuje stanowiąc sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, pełniąc funkcję prewencyjną. Przyznawanie takich świadczeń stronom przez sądy ma na celu wymuszenie na organach podjęcie skutecznych działań zapewniających prawidłową realizację ich zadań. Sąd nie uwzględnił jednak żądania skarżącego co do wysokości sumy, która powinna być przyznana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. uznając, że zasądzona kwota jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (czasu trwającej przewlekłości i postawy organu w tym okoliczności, że choć po wniesieniu skargi, to organ podjął jednak czynności zmierzające do załatwienia sprawy), jak i trudności z jakimi trzeba się zmagać nie posiadając zezwolenia na pobyt na terytorium innego państwa. W ocenie Sądu zasądzona kwota z jednej strony zadośćuczyni stronie za opieszałość organów administracji w załatwieniu jej sprawy, z drugiej będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Nadto jest ona potrzebna dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygnięcia skargi tj. zwalczenia przewlekłości organu oraz jego zdyscyplinowania.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I-IV sentencji wyroku. O kosztach postępowania postanowiono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.