Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 714/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 1,3,4,5, art. 111 pkt 9 lit.a, art. 111 pkt 1,4,6,7,11-16, art. 112 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 11
journal: Dz.U. 2007 nr 176 poz 1242
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw
article: art. 107 par.1, 3, art. 7,77 par. 1, art. 10 par. 1, art. 138 par. 2, art. 80,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 15,18, par. 17 ust. 1,
journal: Dz.U. 2004 nr 135 poz 1451
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę podlegających zwrotowi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...]

w [...] na podstawie art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003r.

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003r. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007r. nr 176 poz. 1242) oraz na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004r. Nr 135, poz. 1451) - ustalił równowartość kosztów do zwrotu przez P.K. poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w [...] w wysokości [...] zł.

Odwołanie od tej decyzji wniósł P.K. zarzucając jej:

1. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1

w związku z ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.), polegającą na przyjęciu wbrew literalnemu brzmieniu cytowanych przepisów, iż zwrot kosztów pobranej nauki stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, o którym mowa w ust. 1, nie zaś jak wyraźnie określa to przepis ust. 5, stosunek (proporcja) okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania kadeta zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen ogłaszanym przez Prezesa GUS.

2. naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 3 kpa i brak wskazania podstawy faktycznej przyjęcia kwoty [...] zł jako łącznego kosztu utrzymania konkretnego żołnierza - odwołującego się w okresie pobieranej nauki, brak uzasadnienia tej kwoty konkretnymi dokumentami, z których wynikałoby, iż WAT w [...] poniosła na utrzymanie odwołującego się taki właśnie koszt, wskaźnika waloryzacji, brak wykazania jakie świadczenia pobierał w WAT w [...] poza nauką

3. naruszenie norm prawa materialnego poprzez uchybienie art. 54 ust. 1 ustawy

z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U

Nr 179, poz. 1750, ze zm.), polegające na przyjęciu, iż beneficjentem zwrotu kosztów nauki jest Jednostka Wojskowa Nr [...], nie zaś osoba prawna o odrębnej od Skarbu Państwa osobowości - Wojskowa Akademia Techniczna z siedzibą w [...].

Na tej podstawie wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwolnienie odwołującego się z obowiązku zwrotu orzeczonych decyzją organu I instancji kosztów,

2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania,

3. względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji Dowódca Jednostki Wojskowej

Nr [...] decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien ustalić, czy w aktach personalnych skarżącego znajdują się dane o równowartości kosztów, a dopiero

w przypadku tych danych przystąpić do ustalania w oparciu o inne dowody.

Nie zostało też ustalone na podstawie jakiej dokumentacji księgowej koszty te zostały obliczone czym organ naruszył art. 7, 77 § 1 i art.107 § 3 kpa.

Pochodząca od uczelni informacja powinna wskazywać na podstawie jakich danych księgowych ewentualnie innych dowodów źródłowych, zostały sporządzone dane

o równowartości kosztów, o których mowa w § 17 ust. 2 rozporządzenia, oraz ze względu na zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa) zagwarantować należy skarżącemu możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Zdaniem organu odwoławczego wskazane przepisy wyraźnie podkreślają, iż koszty utrzymania i nauki muszą być kosztami rzeczywistymi, a więc kosztami udokumentowanymi, faktycznie poniesionymi.

Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...]r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] na podstawie art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003r. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.) w związku z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007r. nr 176 poz. 1242) oraz na podstawie § 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004r. Nr 135, poz. 1451) ustalił równowartość kosztów do zwrotu przez P.K. poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w [...] w wysokości [...] zł.

Rozpoznając ponownie sprawę Dowódca JW. [...] zwrócił się do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...] (macierzysta WKU żołnierza) o przesłanie odpisów dokumentów z przebiegu służby ppor. rez. P.K. Zwrócono się również do Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej

w [...] o przesłanie kopii dokumentów, danych księgowych, dowodów źródłowych, na podstawie których zostało sporządzone końcowe zestawienie kosztów nauki i utrzymania P.K..

Z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący P.K. jest absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej w [...] (WAT), w której pobierał naukę w okresie od [...]r. do [...]r. tj. [...] dni (łącznie [...] dni). Licząc od dnia ukończenia nauki służbę wojskową pełnił od [...]r. do [...]r. tj. [...] lata [...] miesięcy i [...] dni (łącznie [...] dni).

Okres pobierania nauki oraz pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu nauki ustalono na podstawie kopii odpisu przebiegu służby wojskowej P.K., kopii zaświadczenia z Wojskowej Akademii Technicznej o rozliczeniu się P.K. z uczelnią i skierowaniu z dniem [...]r. do Jednostki Wojskowej w celu objęcia stanowiska służbowego, pisma Kwestora WAT z [...]r. wraz z zestawieniem kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę P.K. w WAT.

P.K. pobierał naukę przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia

[...]r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz

o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007r. nr 176 poz.1242) , a jego zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia ustawy w życie, dlatego do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę organ stosował przepisy w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy tj. przed [...]r.

Wyliczenia zwrotu kosztów utrzymania i nauki organ I instancji dokonał na podstawie otrzymanych od Kwestora WAT "Zestawień ustalonych równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę P.K. w zakresie: umundurowania, zakwaterowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką (wartość zużytej amunicji, materiałów wybuchowych, środków pozoracji i imitacji pola walki oraz wartość materiałów kancelaryjnych) oraz sporządzonego na ich podstawie zbiorczego "Zestawienia ustalonej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegającą zwrotowi". Zestawienie to znajduje się również w teczce akt personalnych P.K..

Organ I instancji przyjął zestawienia kosztów, które zostały sporządzone przez uczelnię (WAT) zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004r. Nr 135, poz. 1451), który stanowi, że łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego.

Kopie poszczególnych zestawień kosztów oraz "Zestawienia ustalonej równowartości kosztów..." jako załączniki do tej decyzji stanowią jej integralną część.

Zdaniem Dowódcy JW [...] zgodnie z art. 54 ust. 3. ustawy

o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w jego brzmieniu sprzed 1 stycznia 2008r., waloryzacja kosztów następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok.

Z ustaleń organu średnioroczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określone w ustawach budżetowych wynosiły:

na 2006r. 101,5% (Dz. U. z 2006r. Nr 35 poz. 244),

na 2007r. 101,9% (Dz. U. z 2007r. Nr 15 poz. 90),

na 2008r. 102,3% (Dz. U. z 2008r. Nr 19 poz. 117).

Łączne koszty nauki określone w "Zestawieniu..." wyniosły [...] zł

[...] zł x 101,5% = [...] zł

[...] zł x 101,9% = [...] zł

[...] zł x 102,3% = [...] zł

Zwaloryzowane na dzień zwolnienia koszty nauki [...] zł

Okres pobierania nauki [...]r. do [...]r. [...] dni

Dwukrotność okresu pobierania nauki [...] dni x 2 = [...] dni

Okres pełnienia służby od dnia ukończenia nauki do zwolnienia

z zawodowej służby wojskowej tj. od [...]r. do [...]r. [...] dni

Czas zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia [...] dni - [...] dni = [...] dni

Na podstawie powyższych wyliczeń organ ustalił, że wysokość kosztów podlegających zwrotowi wynosi [...] zł ([...] dni: [...] dni x [...] zł).

Organ I instancji ustalił, też że P.K. Rozkazem Personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] został zwolniony

z zawodowej służby wojskowej z dniem [...]r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego (art. 111 pkt 9 lit. a ).

W ocenie organu okres pełnienia służby wojskowej przez skarżącego liczony od dnia ukończenia nauki do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest krótszy od dwukrotności czasu trwania jego nauki w Wojskowej Akademii Technicznej w [...], w związku z czym jest on zobowiązany do zwrotu kosztów nauki w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki pozostał mu do odbycia.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P.K. zarzucając jej:

1. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1

w związku z ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.), polegającą na przyjęciu wbrew literalnemu brzmieniu cytowanych przepisów, iż zwrot kosztów pobranej nauki stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, o którym mowa w ust. 1, nie zaś jak wyraźnie określa to przepis ust. 5, stosunek (proporcja) okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania kadeta zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen ogłaszanym przez Prezesa GUS.

2. naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 3 kpa i brak wskazania podstawy faktycznej przyjęcia kwoty [...] zł jako łącznego kosztu utrzymania konkretnego żołnierza - odwołującego się w okresie pobieranej nauki, brak uzasadnienia tej kwoty konkretnymi dokumentami, z których wynikałoby, iż WAT w [...] poniosła na utrzymanie odwołującego się taki właśnie koszt, wskaźnika waloryzacji, brak wykazania jakie świadczenia pobierał w WAT w [...] poza nauką,

3. naruszenie norm prawa materialnego poprzez uchybienie art. 54 ust. 1 ustawy

z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U

Nr 179, poz. 1750, ze zm.), polegające na przyjęciu, iż beneficjentem zwrotu kosztów nauki jest Jednostka Wojskowa Nr [...], nie zaś osoba prawna o odrębnej od Skarbu Państwa osobowości - Wojskowa Akademia Techniczna z siedzibą w [...] i wniósł o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwolnienie odwołującego się z obowiązku zwrotu orzeczonych decyzją organu I instancji kosztów,

2. lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania,

3. względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Powołując się na treść art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.), skarżący wywodzi, że organ powinien ustalić jaki jest stosunek liczby dni służby obowiązkowej łącznie do okresu służby odbytego przez odwołującego się, a następnie ocenić matematycznie jaki jaka liczba dni studiów wyraża ten stosunek. Zdaniem strony postępowanie winno wyglądać następująco:

1. ilość dni służby obowiązkowej - x, dzieli się przez liczbę dni służby

z uwzględnieniem okresu studiów - y, co daje stosunek x/y wyrażony procentowo

2. stosunek x/y procentowy odnosi się do łącznej liczby dni studiów odwołującego się i wyprowadza się z niego konkretną liczbę dni a.

3. liczbę dni a ustaloną jak wyżej, mnoży się przez koszt nauki odwołującego się (nie kadeta WAT w ogóle), co daje sumę kosztów do zwrotu.

Przyjęcie poglądu organu I instancji w istocie zaś zmierza nie do tego aby odwołujący się zwrócił koszty nauki za okres proporcjonalny do dni pozostałych do odsłużenia mu służby obowiązkowej, lecz dwukrotny koszt utrzymania w okresie służby obowiązkowej, co przewyższa w jego przypadku koszt nauki kilkukrotnie.

Odnośnie zarzutu ad. 2 odwołujący podnosi, iż organ w ogóle nie uzasadnił

w oparciu o co, o jakie dokumenty, jakie czynniki i jakie wydatki poniesione przez WAT w [...] ustali sumę kosztów na kwotę [...] zł. Tym samym w ogóle także z treści decyzji nie wynika, ani nie można jej zweryfikować, skąd wzięła się i jaka jest kwota kosztu jednostkowego przypadającego na 1 dzień nauki. Wola ustawodawcy było to aby żołnierz zwracał koszt nauki i tylko nauki, nie zaś inne. Koszt nauki zdaniem strony, to wyłącznie koszt wynagrodzenia kadry dydaktycznej. Wobec tego koniecznym jest ustalenie jakie konkretnie wydatki na ten cel poniosła uczelnia w odniesieniu do odwołującego się. Organ I instancji w ogóle nie przywołuje żadnych dokumentów, z których można byłoby ustalić, jaki był konkretnie koszt utrzymania – P.K.. Brak jest odwołania się do tego z jakich świadczeń korzystał, z jakich nie. Brak jest ustalenia poszczególnych kosztów jednostkowych tych świadczeń. Brak jest dokumentów finansowych konkretnych. W ocenie odwołującego, organ w ogóle nie wykazał, iż żądane koszty rzeczywiście zostały poniesione, chociaż obowiązek taki nakłada na niego § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 roku w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z obieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką.

Ponadto skarżący zwrócił uwagę, iż w decyzji błędnie określono ilość dni, za jakie przysługuje zwrot kosztów. Dwukrotność ilości dni odbywanej nauki na WAT

w [...] to [...] dni. Okres służby odwołującego się wynosiło [...] dni, a stąd różnica wynosi nie jak podaje organ I instancji [...] dni, lecz [...] dni. Błąd rachunkowy opiewa na [...] dni. Ma on jednak znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Odnośnie zarzutu ad. 3, odwołujący podniósł, iż z treści decyzji wynika także, iż zwrot kosztów określonych w decyzji nastąpić ma na rzecz Jednostki Wojskowej

Nr [...]. Tymczasem koszty te poniosła uczelnia, która ma osobowość prawną i nie jest ani jednostką organizacyjną Skarbu Państwa, ani jednostką budżetową. Tym samym, decyzja winna określać, iż zwrot kosztów ustalonych przez organ wojskowy następuje na jej rzecz. Brak tak określonego beneficjenta zdaniem strony czyni decyzję zobowiązującą do zapłacenia świadczenia nienależnego.

Odnośnie zarzutu ad. 4:

Argumentując zarzut określony w punkcie 4 skarżący wskazał, iż organ I instancji przyjął bezpodstawnie, iż odwołujący się rozpoczął naukę w wojskowej uczelni wyższej w dniu [...] roku, początek nauki jego zdaniem należy przyjąć od [...]r.

Decyzją z dnia [...]r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), § 15, § 17 oraz § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451), art. 28 ustawy budżetowej na 2006 rok z dnia 17 lutego 2006r. (Dz. U. Nr 35, poz. 244), art. 25 ustawy budżetowej na 2007r. z dnia 25 stycznia 2007r. (Dz. U. Nr 15, poz. 90), art. 24 ustawy budżetowej na 2008 rok z dnia 23 stycznia 2008r. (Dz. U. Nr 19, poz. 117) w zw. z art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242), po rozpatrzeniu odwołania ppor. rez. P.K. od decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie ustalenia równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę podlegających zwrotowi uchylił zaskarżoną decyzję w całości

i ustalił ppor. rez. P.K. zwaloryzowaną na dzień zwolnienia ze służby równowartość podlegających zwrotowi kosztów poniesionych na jego utrzymanie

i naukę na kwotę [...] zł.

Uzasadniając powyższą decyzję organu II instancji oparł się na zebranym

w sprawie materiale dowodowym, z którego wynika, iż odwołujący się w okresie od dnia od [...]r. do [...]r. (łącznie [...] dni), pobierał naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w [...], początkowo od dnia [...]r. do dnia [...]r. jako kandydat na żołnierza zawodowego - [...], a następnie od dnia [...]r. do dnia [...]r. jako żołnierz zawodowy, będący w dyspozycji Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON.

Po ukończeniu nauki odwołujący się pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku dowódcy plutonu w Jednostce Wojskowej Nr [...] ([...]) w [...], w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. (łącznie [...] dni).

Odwołujący się Rozkazem Personalnym Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...]r. nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej

z dniem [...]r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego (art. 111 pkt 9 lit. a ustawy z dnia

11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych).

Organ odwoławczy podobnie jak organ I instancji jako podstawę prawną decyzji przyjął przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia [...]r.

Materialnoprawną podstawą decyzji nakładającej na odwołującego się obowiązek zwrotu kosztów zakwaterowania, wyżywienia, umundurowania i świadczeń związanych z jego nauką w czasie studiów jest art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2007r. Zgodnie z ust. 1 tegoż artykułu żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1 w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Stosownie do ustępu 3 - waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1 wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową, (ust.4). Zwrot kosztów określony w ust. 1 i 2 następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia (ust.5).

W ocenie organu wykładnia gramatyczna i systemowa cytowanego art. 54 ust. 1 ustawy wskazuje, iż żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który nie odbył zawodowej służby wojskowej w wymiarze dwukrotnie dłuższym od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że przedmiotowy obowiązek ciąży na żołnierzu, dopóki nie odsłuży zawodowo okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów.

Zatem zdaniem organu odwoławczego w świetle przytoczonego przepisu art. 54 ust. 1 ustawy nie ma wątpliwości, że odwołujący się jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.

Skoro w przypadku odwołującego się czas trwania studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w [...] wyniósł [...] dni (licząc od dnia rozpoczęcia studiów do ich ukończenia), to służba zawodowa, której odbycie po ukończeniu studiów mogłoby zwolnić skarżącego z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów powinna trwać [...] dni.

Odwołujący się pełnił zawodową służbę wojskową w rozumieniu omawianego przepisu, od [...]r. do [...]r., tj. przez [...]dni. W konsekwencji czas zawodowej służby wojskowej, jaki skarżącemu pozostał do odbycia, w myśl ust. 5 art. 54 ustawy, wynosi [...] dni.

Mając powyższe na uwadze organ II instancji stwierdził, że obliczenia organu pierwszej instancji okazały się w tym zakresie błędne.

Jako dokument źródłowy, stanowiący podstawę do obliczeń kosztów podlegających zwrotowi, przyjęto zestawienia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego, sporządzone przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w [...] oraz osoby odpowiedzialne za prowadzenie gospodarki finansowej poszczególnych służb (zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką), wyliczone na podstawie ewidencji ilościowo – wartościowej WAT i JW Nr [...] oraz na podstawie wypłaconych równoważników.

Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ odwoławczy przyjął, iż samo wyliczenie kosztów przez uczelnię może być podstawą wydania decyzji o obowiązku ich zwrotu, gdyż taka informacja jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1656/07, też wyrok NSA z 25 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1524/06). Zatem kwestionowane przez odwołującego się dokumenty (zestawienia kosztów) korzystają z domniemania zgodności z prawdą dopóki domniemanie to nie zostanie obalone jakimkolwiek dowodem przeciwnym.

Powyższe odnosi się również do dokumentów obrazujących przebieg służby odwołującego się, w tym także okresu pobierania przez niego nauki w Wojskowej Akademii Technicznej w [...], co również czyni nieuzasadnionym m.in. gołosłowny zarzut odwołującego się, jakoby rozpoczął on naukę nie w dniu [...]r., a dopiero [...].

Sposób ustalania kosztów poniesionych na naukę określają przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz.U. Nr 135, poz. 1451), zwanego dalej rozporządzeniem. Zgodnie z § 15 tego aktu koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką i dojazdu do miejsca pobierania nauki (a więc nie są to tylko koszty wynagrodzenia kadry dydaktycznej, jak podnosił skarżący). W myśl natomiast § 17 rozporządzenia łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego (ust. 1). Koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, zwane dalej "równowartością kosztów", ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów łub nauki oraz stażu lub kursu (ust.2). Okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu do dnia ich ukończenia albo przerwania, w tym urlopy i inne usprawiedliwione nieobecności (ust. 3). Po ukończeniu studiów lub nauki oraz stażu lub kursu dane o równowartości kosztów, o których mowa w ust. 2, zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego (ust. 4).

Z przytoczonych przepisów zdaniem organu wynika, że ustawodawca koszty związane z nauką żołnierza zawodowego dzieli na koszty rzeczywiście poniesione

w związku z kształceniem żołnierzy w określonym czasie, wynikające z ewidencji księgowej (§ 17 ust. 1 rozporządzenia) oraz koszty faktycznie poniesione w związku

z nauką konkretnego żołnierza (§17 ust. 2 rozporządzenia). Dane o równowartości faktycznie poniesionych kosztów ze wskazaniem zakresu tych kosztów zamieszcza się po zakończeniu studiów w aktach personalnych żołnierza zawodowego.

Organ wskazał również, że koszty faktycznie poniesione na naukę określonego żołnierza mogą się różnić od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Jednak niezgodność ta powinna zostać udowodniona przez odwołującego się. Odwołujący się jednak nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione są niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Oznacza to, że koszty ujęte w ewidencji księgowej stanowią koszty faktycznie poniesione na jego naukę.

Zdaniem organu brak jest w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wymagań, aby zestawienia dokonane przez uczelnię wojskową były poparte dodatkowymi dowodami, czy dokumentami. Sam odwołujący się nie przedstawia danych, które kwestionowałyby wyliczenie dokonane zgodnie z ww. przepisami. Dla skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyliczenia przez organ kosztów obciążających skarżącego obowiązkiem zwrotu, w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 54 ust. 1 ustawy, nie jest wystarczające podniesienie zarzutu, iż koszty te, ustalone wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji księgowej nie uwzględniają kosztów faktycznie poniesionych i że są od nich wyższe, lecz konieczne jest wykazanie, iż w określonym czasie organ nie poniósł określonych kosztów związanych z nauką konkretnego żołnierza wobec zaistnienia pewnych zdarzeń powodujących obniżenie kosztów, o jakich mowa w § 17 ust. 1 rozporządzenia. Subiektywne przekonanie o nieprawidłowości dokonanych obliczeń nie może być samo w sobie podstawą do kwestionowania zgodnych z prawem wyliczeń.

Jednocześnie nie powinno budzić wątpliwości, że najlepiej poinformowanym podmiotem o wysokości tych kosztów jest uczelnia wojskowa, w której żołnierz odbywał studia. Znajdujące się w aktach postępowania dane o równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w formie zestawień sporządzonych przez WAT w [...], uznać należy również z tego powodu za wiarygodne źródło ustalenia wysokości równowartości kosztów podlegających zwrotowi.

Organ powołał się także na stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2008r., sygn. I OSK 798/07, iż sposób dokonania wyliczenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę jednej osoby musi stanowić swego rodzaju kwotę cząstkową będącą pewną wypadkową ogólnej kwoty kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie wszystkich uczących się na danej uczelni (...). Przyjęcie innej metody przy rozliczaniu tego rodzaju kosztów, w dodatku po upływie kilku lat, licząc od momentu ich wydatkowania, nie byłoby rzeczą realną.

Nadto organ dodał, iż odwołującemu się stworzono możliwość zapoznania się ze sposobem wyliczenia kosztów. Pismem z dnia [...]r. (doręczonym w dniu [...]r.) został on bowiem powiadomiony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszenia uwag i żądań w tym zakresie, jednak nie skorzystał z przysługującego mu prawa.

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w [...] przedstawił sposób wyliczenia zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych utrzymanie i naukę odwołującego się.

Okres pobierania nauki [...]r. do [...]r. - [...] dni

Dwukrotność okresu pobierania nauki [...] dni x 2 = [...] dni

Okres pełnienia służby od dnia ukończenia nauki do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej tj. od [...] r, do [...] r. - [...] dni

Czas zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia [...] dni - [...] dni = [...] dni.

Koszt nauki [...] zł

Średnioroczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określone w ustawach budżetowych, wynosiły:

na 2006r. -101,5% (Dz. U. z 2006r. Nr 35, poz. 244)

na 2007r. - 101,9% (Dz. U. z 2007r. Nr 15, poz. 90)

na 2008r. -102,3% (Dz. U. z 2008r. Nr 19, poz. 117).

Waloryzacja kosztów nauki:

rok 2006 - [...] zł x 101,5% = [...] zł

rok 2007 - [...] zł x 101,9% = [...] zł

rok 2008 - [...] zł x 102,3% = [...] zł.

Zwaloryzowane na dzień zwolnienia koszty nauki [...] zł.

Zwaloryzowane koszty nauki odpowiadające jednemu dniowi zawodowej służby wojskowej, jaki odwołującemu się pozostał do odbycia [...] zł: [...] dni = [...]zł.

Zwaloryzowana na dzień zwolnienia ze służby równowartość kosztów poniesionych utrzymanie i naukę odwołującego się, do których zwrotu jest on zobowiązany [...] dni x [...] zł =[...] zł.

Wobec powyższego przedstawienia wyliczenia organ odwoławczy stwierdził, iż, iż organ pierwszej instancji bezpodstawnie przyjął jako koszty nauki odwołującego się koszty zwaloryzowane przez uczelnię.

Art. 54 ust. 3 ustawy określa" sposób waloryzacji wskazując, że waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1 następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Przy czym wskazany ustęp 1 stanowi, że żołnierz zobowiązany jest do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.

W ocenie organu w świetle treści tych unormowań nie ma podstaw do waloryzacji kosztów za poszczególne lata nauki na rok [...] tj. rok ukończenia studiów przez odwołującego się, tak jak to uczynił Dyrektor Administracyjny "Wojskowej Akademii Technicznej w [...], a następnie powtórzył za nim organ pierwszej instancji.

Z przepisów tych wynika bowiem, iż żołnierz zobowiązany jest do zwrotu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę (z uwzględnieniem proporcji) zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby. Przy czym waloryzacji podlegać ma równowartość kosztów ustalona na dzień ukończenia studiów, a więc waloryzacji podlega dopiero suma kosztów poniesionych za cały okres studiów. W konsekwencji tak ustaloną równowartość kosztów waloryzuje się corocznie, począwszy od ukończenia studiów do dnia zwolnienia ze służby, tj. przy uwzględnieniu wskaźników waloryzacji określonych w ustawach budżetowych obowiązujących przez kolejne lata następujące po ukończeniu studiów.

Natomiast organ dokonał waloryzacji tych samych kosztów dwukrotnie, gdyż najpierw zwaloryzował rzeczywiste koszty na dzień zakończenia studiów (do czego brak jest podstawy w obowiązujących przepisach), a następnie ponownie zwaloryzował zwaloryzowane już wcześniej koszty - na dzień zwolnienia ze służby, choć z treści przepisów wynika, że waloryzacji na dzień zwolnienia ze służby podlega równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza na dzień ukończenia studiów (art. 54 ust.1 i 3 ustawy), a nie kwota kosztów zwaloryzowanych na dzień ukończenia studiów.

Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania organ II instancji jako chybiony uznał zarzut dotyczący niewskazania w zaskarżonej decyzji beneficjenta ustalonej kwoty kosztów.

Przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w sprawie, nie przewidziały obowiązku wskazania beneficjenta, jednocześnie uprawniając dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową do wydania decyzji o ustaleniu równowartości kosztów podlegających zwrotowi. Zatem powyższa okoliczność nie może stanowić podstawy kwestionowania decyzji jako niezgodnej

z prawem.

Jak stanowi art. 54 ust. 4 ustawy decyzję o ustaleniu równowartości kosztów,

o których mowa w ust. 1 i 2, wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową. Przepis ten wskazuje co prawda jedynie na uprawnienie do ustalania kosztów, ale jego wykładnia celowościowa pozwala na wniosek, iż to ustalenie oznacza jednocześnie uprawnienie do zobowiązania zwrotu ustalonej kwoty. Trudno bowiem byłoby wytłumaczyć z racjonalnego punktu widzenia sytuację, gdy inny organ ustala przedmiotową kwotę, a inny, w ramach innego postępowania administracyjnego, nakłada obowiązek jej zwrotu. Taką wykładnię art. 54 ust. 4 ustawy zdaniem organu potwierdza ostatecznie § 18 ust. 1 rozporządzenia, który jednoznacznie stanowi, iż zwrot równowartości kosztów następuje na podstawie decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 4 ustawy. Decyzję tę wydaje natomiast dowódca właściwej jednostki wojskowej.

Odnosząc się do z kolei do wniosku odwołującego się o zwolnienie go

z obowiązku zwrotu kosztów nauki, organ wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 54 ust. 6 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych organem właściwym do rozstrzygnięcia w tym zakresie jest Minister Obrony Narodowej. Ewentualny wniosek

o zwolnienie winien zostać zatem skierowany bezpośrednio do organu właściwego, natomiast Dowódca Jednostki wojskowej Nr [...] nie jest uprawniony do wydania decyzji w tym przedmiocie.

Decyzję powyższą zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie P.K. zarzucając jej;

1. naruszenie § 15 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia

24 maja 2004 roku w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) poprzez przyjęcie, iż zwrot kosztów obejmuje nie faktycznie poniesione przez Uczelnię Wyższą koszty, lecz koszty teoretyczne, maksymalnie możliwe do poniesienia.

2. uchybienie art. 77 § 1 kpa w związku z art. 80 kpa poprzez brak rzetelnego ustalenia wysokości faktycznie poniesionych kosztów do zwrotu przez skarżącego.

3. naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1

w związku z ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.j, polegającą na przyjęciu wbrew literalnemu brzmieniu cytowanych przepisów, iż zwrot kosztów pobranej nauki stanowi iloczyn sumy kosztów utrzymania dziennego żołnierza zawodowego za każdy dzień pozostały do zakończenia okresu służby obowiązkowej, o którym mowa w ust. 1, nie zaś jak wyraźnie określa to przepis ust. 5, stosunek (proporcja) okresu pozostałego do zakończenia okresu służby obowiązkowej do całego okresu służby obowiązkowej w przełożeniu na okres pobieranej nauki na wojskowej uczelni wyższej pomnożony przez jednostkowy koszt dzienny utrzymania kadeta zwaloryzowany wskaźnikiem wzrostu cen ogłaszanym przez Prezesa GUS.

4. naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 3 kpa i brak wskazania podstawy przyjęcia kwoty [...] zł jako łącznego kosztu utrzymania konkretnego żołnierza - odwołującego się w okresie pobieranej nauki, brak uzasadnienia tej kwoty konkretnymi dokumentami, z których wynikałoby, iż WAT w [...] poniosła na utrzymanie odwołującego się taki właśnie koszt, wskaźnika waloryzacji, brak wykazania jakie świadczenia pobierał w WAT

w [...] poza nauką.

5. naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 1 i 3 kpa i brak wskazania kto jest prawnym beneficjentem ustalonego świadczenia, to jest uczelnia, czy Jednostka Wojskowa, czy WAT w [...], co ma istotne znaczenie wobec faktu, iż uczelnia wyższa ma osobowość prawną i nie jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa.

Wobec powyższych zarzutów skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu

I instancji,

2. względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu

I instancji,

W niniejszym, jednak stanie sprawy, należy podnieść następujące zarzuty

w stosunku do decyzji zaskarżonej niniejszą skargą oraz ją poprzedzającej decyzji organu I instancji:

W uzasadnieniu do zarzutów podniesionych w skardze skarżący podnosi, iż zgodnie z § 15 ust. 1 i § 18 cytowanego na wstępie rozporządzenia Wojskowa Uczelnia Wyższa, która wykształciła żołnierza zawodowego i pokryła koszty jego nauki ma prawo domagać się ich zwrotu fakultatywnie, lecz jedynie w wysokości rzeczywiście poniesionych przez te organy kosztów na podstawie decyzji organu wojskowego - dowódcy ostatniej jednostki wojskowej, w której żołnierz pełnił służbę.

Oznacza to zdaniem strony, iż organy obu instancji wbrew obowiązującym przepisom domagają się zwrotu nie faktycznie poniesionych kosztów, lecz kosztów możliwych maksymalnie do poniesienia.

Ponadto sporządzone zestawienie kosztów ma charakter jedynie szacunkowy, organy zaś obu instancji nie są w stanie i nie wykazały w uzasadnieniach swoich decyzji, iż takowe koszty zostały poniesione i przez kogo w stosunku do konkretnej osoby skarżącego. W aktach postępowania brak jest rachunków oraz stosownych dokumentów księgowych.

Organy obu instancji ogóle nie uzasadniły w oparciu o co, o jakie dokumenty, jakie czynniki i jakie wydatki poniesione przez WAT w [...] ustali sumę kosztów na kwotę [...] zł. Tym samym w ogóle także z treści decyzji nie wynika, ani nie można jej zweryfikować, skąd wzięła się kwota [...] . Wola ustawodawcy było to aby żołnierz zwracał koszt nauki i tylko nauki, nie zaś inne. Koszt nauki zaś to wyłącznie koszt wynagrodzenia kadry dydaktycznej. Koniecznym jest zaś ustalić jakie konkretnie wydatki na ten cel poniosła uczelnia w odniesieniu do odwołującego się. Tymczasem organ I instancji nie powołuje żadnych dokumentów w decyzji, nie wskazuje jak ustalił te wydatki. Organ nie wskazał także wskaźnika waloryzacji i z jego konkretnego publikatora i komunikatu Prezesa GUS on wynika.

Odnośnie zarzutu ad. 4 skarżący wskazał, że z treści decyzji organów obu instancji nie wynika także na czyją rzecz ma nastąpić zwrot kosztów. Uczelnia ma bowiem osobowość prawną i nie jest ani jednostką organizacyjną Skarbu Państwa, ani jednostką budżetową. Tym samym, decyzja winna określać na czyją rzecz nastąpić ma zwrot kosztów. Brak określenia czyni bowiem decyzję niewykonalną, zaś przyjęcie, iż na rzecz Skarbu Państwa powodowałoby, iż zwrot następuje na rzecz podmiotu, który kosztów nie poniósł, więc prowadziłoby do jego wzbogacenia się kosztem odwołującego się bez podstawy prawnej.

Jeżeli chodzi o zarzuty ad. 3 i ad. 5 to zdaniem skarżącego przepis art. 54 ust. 1 ustawy zgodnie z jego literalnym brzmieniem nie daje podstaw ku temu aby okresu pobierania nauki nie zaliczać do okresu służby obowiązkowej. Z całą pewnością – zdaniem P.K. nie daje podstaw ku temu wyrażenie "licząc od dnia ukończenia studiów (...)". Wyrażenie to bowiem zgodnie z regułami znaczeniowymi języka polskiego przesądza wyłącznie o tym, iż żołnierz zawodowy powinien aby uwolnić się od obowiązku zwrotu kosztów nauki i wyłącznie nauki pełnić jeszcze zawodową służbę wojskową przez okres czasu liczony od dnia zakończenia tych studiów, lecz w długości równej dwukrotności okresu studiów łącznie z tymi studiami. Przepis ten ma charakter finansowy i podlega wyłącznie wykładni ścisłej, to jest literalnej, zaś dokonywanie jego wykładni rozszerzającej jest niedopuszczalne. Należy zatem kierować się regułami znaczeniowymi języka polskiego. Oznacza to zatem, iż okres studiów podlega zaliczeniu na poczet biegu okresu służby obowiązkowej.

W ust. 5 cytowanego art. 54 wyrażono natomiast zasadę, iż zwrot kosztów następuje w proporcji do pozostałego do odsłużenia okresu służby obowiązkowej.

Oznacza to zdaniem strony, ponownie kierując się językowym znaczeniem zwrotu; "w proporcji", oznacza to, iż organ powinien ustalić jaki jest stosunek liczby dni służby obowiązkowej łącznie do okresu służby odbytego przez odwołującego się,

a następnie ocenić matematycznie jaki jaka liczba dni studiów wyraża ten stosunek, który powinien wyglądać następująco:

1. ilość dni służby obowiązkowej - x, dzieli się przez liczbę dni służby

z uwzględnieniem okresu studiów - y, co daje stosunek x/y wyrażony procentowo

2. stosunek x/y procentowy odnosi się do łącznej liczby dni studiów odwołującego się i wyprowadza się z niego konkretną liczbę dni a.

3. liczbę dni a ustaloną jak wyżej, mnoży się przez koszt nauki skarżącego (nie podchorążego WAT w ogóle), co daje sumę kosztów do zwrotu.

Przyjęcie poglądu organy obu instancji w istocie zaś zmierza nie do tego aby skarżący zwrócił koszty nauki za okres proporcjonalny do dni pozostałych do odsłużenia mu służby obowiązkowej, lecz dwukrotny koszt utrzymania w okresie służby obowiązkowej, co przewyższa w jego przypadku koszt nauki 4 krotnie.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zakresie swej jurysdykcji, określonej przez art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez ocenę działań organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Dokonana według tego kryterium kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] doprowadziła Sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, na mocy art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), przepis ten w niniejszej sprawie należy stosować w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2008 r.

Stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy, żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit. a oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6.

Zwrot tych kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia (art. 54 ust. 5) a decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową (art. 54 ust. 4 cyt. ustawy).

Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że zobowiązanym do zwrotu kosztów nauki i utrzymania będzie żołnierz zawodowy, który m. in. wypowiedział stosunek służbowy przed upływem okresu stanowiącego dwukrotność okresu trwania studiów. W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że taka sytuacja wystąpiła, bowiem skarżący P.K. pozostawał w zawodowej służbie wojskowej od dnia ukończenia szkoły przez [...] dni, zaś okres dwa razy dłuży od czasu trwania studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w [...] wyniósł [...] dni.

Zasadniczym zagadnieniem wymagającym przesądzenia stało się skontrolowanie stanowiska organu II instancji co do dokonanego ustalenia wysokości kosztów jakie zostały poniesione na jego naukę w Wojskowej Akademii Technicznej

w [...] w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz sposobu wyliczenia zwaloryzowanej równowartości tych kosztów podlegających zwrotowi.

Sposób ustalenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę obciążających żołnierza zawodowego obowiązkiem zwrotu został uregulowany

w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalanie równowartości kosztów poniesionych w związku

z nauką (Dz. U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451) dalej zwanym "rozporządzeniem", stanowiącym realizację delegacji ustawowej zawartej w art. 55 ustawy.

W myśl § 15 rozporządzenia koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką, dojazdu do miejsca pobierania nauki oraz koszty, o których mowa w § 3 ust. 1. Zatem wbrew twierdzeniom skargi, koszty nauki nie obejmują wyłącznie kosztów wynagrodzenia kadry dydaktycznej.

Sposób ustalenia kosztów nauki określa § 17 rozporządzenia stanowiący, że łączne, rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego (ust. 1), zaś koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, zwane dalej "równowartością kosztów", ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów lub nauki oraz stażu lub kursu (ust. 2).

Wobec tego, koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty rzeczywiście poniesione, ujęte w ewidencji księgowej, stanowiące de facto średnią arytmetyczną kosztów przypadających na jednego żołnierza w związku z jego kształceniem w ramach grupy żołnierzy oraz koszty jednostkowe, faktycznie poniesione na danego, konkretnego żołnierza.

Skład orzekający podziela w pełni stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2008 r., sygn. I OSK 798/07 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż sposób "dokonania wyliczenia równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę jednej osoby musi stanowić swego rodzaju kwotę cząstkową, będącą pewną wypadkową ogólnej kwoty kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie wszystkich uczących się na danej uczelni (...). Przyjęcie innej metody przy rozliczaniu tego rodzaju kosztów, w dodatku po upływie kilku lat, licząc od momentu ich wydatkowania, nie byłoby rzeczą realną".

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy jak i w aktach personalnych P.K. znajduje się zbiorcze zestawienie ustalonej równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, podpisane przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w [...], obejmujące koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczenia związane z nauką oraz dojazdu do miejsca pobierania nauki, z podziałem na poszczególne lata. Jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji koszty te opierają się na wykazach obrazujących równowartość poszczególnych kosztów, sporządzonych przez kierowników odpowiednich komórek organizacyjnych WAT.

Sporządzone wykazy zostały opisane w sposób jasny i precyzyjny. W szczególności podano w nich w oparciu o jakie akty prawne je sporządzono oraz na podstawie jakich danych. Ponadto, zawierają kategorie wynikające z § 15 rozporządzenia i wskazania, które koszty stanowią wyliczenie jednostkowe w ramach grupy. W przypadku ustalenia kosztów żywienia oparto je na podstawie list prowiantowania słuchaczy oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie określenia wartości pieniężnych norm wyżywienia w sprawie wartości pieniężnych norm rzeczowych na sprzęt służby żywieniowej powszechnego użytku. Z kolei koszty zakwaterowania obliczono na podstawie faktur wystawionych na zakupione materiały i wykonane usługi związane z utrzymaniem akademika wojskowego. Co do świadczeń związanych z nauką, kosztów dojazdu oraz umundurowania wskazano, że ich wyliczeń dokonano na podstawie danych z ewidencji ilościowo-wartościowej uczelni, przy czym ustalając koszty umundurowania wzięto pod uwagę także karty wyposażenia indywidualnego.

Należy wskazać, iż pomimo tego, że w kolejnych wykazach podawano sumy poszczególnych kosztów na dzień ukończenia nauki, a także koszty w wysokości zwaloryzowanej na rok [...] r., to do obliczenia wszystkich poniesionych kosztów nauki i utrzymania przyjęto wartości niezwaloryzowane i takie wartości zawarto w zestawieniu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę skarżącego P.K..

W ocenie Sądu, sposób wyliczenia wartości w/w środków należy uznać za dopuszczalny i czyniący zadość unormowaniu § 17 rozporządzenia (mylnie w skardze określonego jako § 18).

Jak słusznie zauważył skarżący, koszty faktycznie poniesione na naukę określonego żołnierza mogą się różnić od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Sąd w niniejszej sprawie podziela w tej kwestii pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1656/07 oraz z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1524/06 (dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wykaz stanowiący wyliczenie kosztów przez uczelnie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 kpa, stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Dlatego też organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że zestawienie podpisane przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w [...] korzysta

z domniemania zgodności z prawem, które to może być obalone przeprowadzonym przeciwdowodem. Skarżący jednak w rozpoznawanej sprawie nie wykazał, że którekolwiek w zawartych w zestawieniu, czy wykazach wydatek nie został poniesiony w ogóle, np. na skutek nieskorzystania ze świadczeń w nich wskazanych, bądź poniesiony w niższej wysokości. Nie przedstawił żadnego dowodu pozwalającego na zakwestionowanie wysokości kosztów nauki wyliczonych przez uczelnię, a nadto nie podał, które konkretnie kwoty kwestionuje. Wobec tego organ miał prawo stwierdzić, że dokument w postaci zestawienia stanowi podstawę ustaleń faktycznych dotyczących wysokości poniesionych kosztów nauki P.K..

Odnosząc się z kolei do powołanych przez skarżącego wyroków WSA

w Gdańsku z dnia 8 maja 2006 r., III SA/Gd 172/06, czy WSA w Szczecinie z dnia

20 grudnia 2006 r., II SA/Sz 735/06 należy wyjaśnić, że sąd administracyjny orzekając nie jest związany wyrokami wydanymi w innych sprawach, z których każda jest rozpoznawana indywidualnie w oparciu o konkretny stan faktyczny.

Reasumując należy stwierdzić, iż wskazane przez organ koszty nauki

i utrzymania skarżącego mogły być uznane jako koszty rzeczywiste, faktycznie poniesione i prawidłowo udokumentowane zgodnie z § 15 i § 17 rozporządzenia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszelkie wymagania stawiane mu przez przepis art. 107 § 3 kpa. Zawiera bowiem prawidłowe przywołanie podstawy prawnej decyzji, wywód w zakresie wykładni zastosowanych przepisów prawa, ustalony przez organ, niewadliwie, stan faktyczny sprawy, powołanie się na materiał dowodowy oraz ustosunkowanie do zarzutów odwołania. Tak więc chybiony jest zarzut skargi naruszenia zaskarżoną decyzją art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, czy art. 107 § 3 kpa.

Jak wynika z art. 54 ust. 1 ustawy żołnierz zawodowy obowiązany jest do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, jeżeli nie odsłużył zawodowo okresu dwa razy dłuższego niż okres trwania studiów, licząc od dnia ich ukończenia, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia.

Dokonując interpretacji w/w artykułu, należy zauważyć, iż wbrew stanowisku skarżącego, wolą ustawodawcy nie było wliczenie do służby zawodowej, której odbycie zwalnia z obowiązku zwrotu kosztów edukacji, okresu trwania studiów. Wynika to bowiem wprost z przepisu, o czym świadczy wymownie zwrot "od dnia ukończenia tych studiów", co oznacza, że okres dwukrotności trwania studiów należy liczyć się od dnia ich ukończenia. Przepis ten jest językowo jednoznaczny, zatem ustawodawca nie musiał go doprecyzowywać poprzez użycie zwrotu "...do którego nie wlicza się okresu studiów".

Rozstrzygnięcie sprawy przez organy wojskowe I i II instancji w przedmiocie obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie żołnierza zawodowego nie zależy od uznania organów, a zatem organ jest obowiązany ustalić kwotę zwrotu w drodze decyzji, gdy stwierdzi zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 54 ustawy.

Za nietrafny Sąd uznał zarzut skarżącego dotyczący braku w uzasadnieniu decyzji informacji o wskaźnikach waloryzacji. Organ odwoławczy wskazał średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych zamieszczony

w ustawie budżetowej na rok 2006 - 101,5 %, na rok 2007 - 101,9 %, na rok 2008 - 102,3 % oraz określił dziennik urzędowy, w którym ustawy budżetowe zostały opublikowane. Pomimo niekwestionowania w skardze zastosowania przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] kompetencji merytoryczno-reformacyjnych, jakie daje art. 138 § 1 pkt 2 kpa, i ustalenia w istocie wyżej kwoty podlegającej zwrotowi niż orzeczona przez organ I instancji, Sąd, działając z urzędu, uznał, że stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie było prawidłowe. Trafnie bowiem organ II instancji przyjął, że obliczenie waloryzacji dokonane przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] rażąco naruszało sposób dokonywania waloryzacji, co do której przepis art. 54 ust. 3 ustawy jednoznacznie stanowi, iż "waloryzacja kosztów (...) następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu przez średnioroczny wskaźnik wzrostu en towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określany w ustawie budżetowej na dany rok".

W ocenie Sądu, Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] dokonując waloryzacji corocznie od dnia ukończenia studiów do dnia zwolnienia ze służby poprzez pomnożenie równowartości kosztów przez średnioroczny wskaźnik waloryzacji zawartych w ustawach budżetowych na rok 2006, 2007 i 2008, postąpił zgodnie z dyspozycją art. 54 ust. 3. Prawidłowo również ustalił kwotę zwaloryzowanej równowartości kosztów, tj. proporcjonalnie do czasu zawodowej służby wojskowej (stanowiącej dwukrotność trwania studiów), jaki żołnierzowi pozostał do odbycia. Co do sposobu wyliczenia spornej kwoty jak i samego rachunku arytmetycznego Sąd stwierdził, że metoda jaką posłużył się organ nie miała wpływu na ich ostateczną wysokość i jest ona z punktu matematycznego prawidłowa, bowiem prowadzi do właściwego wyniku (ustalenia kosztów).

Podnoszona przez skarżącego okoliczność braku wskazania w zaskarżonej decyzji beneficjenta ustalonej kwoty zwrotu, nie stanowi naruszenia art. 107 §1 i 3 kpa. Przepis ten bowiem określa wymogi formalne decyzji, wśród których nie ma obowiązku podania w decyzji jej beneficjenta. Takiego obowiązku nie nakłada również ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (podobnie wyrok WSA w Olsztynie z dnia 4 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 53/09, dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).