Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 223/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 ust. 2, art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 lit. b), art. 64 pkt 2, art. 64a, art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 78 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 roku sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) - w skrócie: "k.p.a. " oraz art. 8 ust. 3 i 4, art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 62, art. 63, art. 64, art. 106 ust. 1, 4 i 6, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "u.p.s." - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r., nr [...], mocą której organ I instancji zmienił decyzję własną z [...] r., nr [...], o ustaleniu opłaty K.W. za pobyt R.A. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. B 114, zmienioną decyzją z [...] r., nr [...], w części dotyczącej opłaty K.W., w ten sposób, że K.W. jest zobowiązana do ponoszenia tej opłaty w wysokości 2391,28 zł od dnia 1 lutego 2019 r. do 31 marca 2019 r., a od 1 kwietnia 2019 r. w wysokości 2543,28 zł.

W pierwszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że w odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji K.W. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz niewskazanie wszystkich przesłanek, którymi organ kierował się przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a także brak odniesienia w uzasadnieniu decyzji do wniosków dowodowych składanych przez skarżącą i brak odniesienia do wniosku skarżącej z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt R.A. w domu pomocy społecznej.

K.W. zarzuciła również naruszenie normy art. 64 pkt 2 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy występują uzasadnione okoliczności przemawiające za zwolnieniem K. W. z ponoszenia opłaty za pobyt R. A. w domu pomocy społecznej. Wskazując na powyższe uchybienia odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwolnienie jej na zasadzie art. 64 u.p.s. z ponoszenia opłaty za pobyt R.A. w domu pomocy społecznej oraz ustalenie ponoszenia opłaty za pobyt R.A. w domu pomocy społecznej przez gminę, która skierowała go do domu pomocy społecznej.

Niezależnie od powyższego odwołująca się ponownie złożyła wniosek o całkowite zwolnienie z opłaty za pobyt R.A. w domu pomocy społecznej na podstawie art. 64 i art. 64a u.p.s.

Następnie organ II instancji, na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, wyjaśnił zasady ustalania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej i wskazał, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. B 114 wynosi od 1 stycznia 2018 r. - 3823 zł, od 1 kwietnia 2018 r. - 3823 zł, natomiast od 1 kwietnia 2019 r. - 3975 zł. Przebywający we wskazanym wyżej domu pomocy społecznej R.A. obowiązany jest do wnoszenia opłaty w wysokości 1431,72 zł. - (zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s.) - na podstawie decyzji z [...] r., nr [...]. Wobec tego opłata R.A. we wskazanej wysokości nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. B 114.

Dalej Kolegium wskazało, że K.W. jest córką (zstępną) R.A., zatem zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. należy do katalogu osób obowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu krewnego w domu pomocy społecznej. Nadto organ pomocowy poinformował stronę o obowiązku wynikającym z art. 61 u.p.s. oraz możliwości podjęcia z urzędu działań zmierzających do ustalenia sytuacji dochodowej rodziny strony w przypadku braku współdziałania z jej strony. Jednak strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w piśmie z 1 kwietnia 2019 r. strona oświadczyła, R.A. jest dla niej osobą obcą, bez żadnych kontaktów i relacji.

Kolegium wskazało następnie, że na dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego K.W., w miesiącu lutym 2019 r. składa się jej wynagrodzenie za pracę w wysokości 3368,10 zł oraz zgodnie z art. 8 ust. 5 pkt 1 i ust. 7, art. 107 ust. 5b pkt 17 u.p.s. dochód męża K. W. – A.W. - osoby prowadzącej działalność gospodarczą na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych w roku poprzedzającym rok podatkowy, tj. 2018 r. wysokości 8474,22 zł miesięcznie, co stanowi łączną kwotę 11842,32 zł; natomiast dochód na osobę w rodzinie wynosi 5921,16 zł i jest wyższy o 4337,16 zł od 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. 300% x 528 zł. = 1584 zł).

Organ II instancji wyjaśnił, że w lutym 2019 r. opłata K.W. w wysokości 4337,16 zł wraz z opłatą R.A., w wysokości 1431,72 zł przekroczyłaby średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. B 114 w wysokości 3823 zł, dlatego opłatę K.W. ustalono w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem a opłatą Pana R. A., tj. w wysokości 2391,28 zł od 1 lutego 2019 r. Do 31 marca 2019 r. Natomiast z uwagi na fakt, iż od 1 kwietnia 2019r. średni miesięczny koszt utrzymania w powyższej placówce wynosi 3975 zł, opłatę K.W. należało ustalić w wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem a opłatą R. A., tj. w wysokości 2543,28 zł od 1 kwietnia 2019 r.

Jak wyjaśniło Kolegium, na powstanie obowiązku odpłatności nie wpływa osobisty stosunek osoby potencjalnie zobowiązanej względem mieszkańca d.p.s. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie opłaty nie ma bowiem zastosowania art. 1441 zd. pierwsze Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do d.p.s. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w d.p.s. Zobowiązany do ponoszenia opłaty może ubiegać się o zastosowanie instytucji zwolnienia z opłaty przewidzianej w art. 64 u.p.s.

Organ II instancji zaznaczył, że brzmienie powołanego art. 64 u.p.s. nie pozostawia wątpliwości co do uznaniowości jego stosowania oraz otwartego katalogu przesłanek uzasadniających zwolnienie osoby z wnoszenia opłaty. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności uzależniona jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób wnoszących opłatę. Natomiast w myśl art. 64a u.p.s., osobę zobowiązaną do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zwalnia się całkowicie z tej opłaty na jej wniosek pod warunkiem, iż przedstawi prawomocne orzeczenie sądu o pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej nad tą osobą i oświadczy, że władza rodzicielska nie została przywrócona.

Kolegium podkreśliło jednak, że postępowanie o zwolnienie z opłaty jest postępowaniem odrębnym od postępowania o ustalenie obowiązku ponoszenia opłaty i jej wysokości. Odrębność ta polega na tym, że najpierw musi istnieć prawomocnie orzeczony obowiązek, a dopiero potem możliwe jest zwolnienie z tego obowiązku. Z treści art. 64 u.p.s. jednoznacznie bowiem wynika, że udzielić ulgi można wyłącznie osobom wnoszącym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Nie sposób do tej kategorii osób zaliczyć podmiotów, co do których nie doszło jeszcze do skonkretyzowania ich obowiązku w decyzji ostatecznej. Wobec powyższego ewentualnie postępowanie w przedmiocie zwolnienia z całkowitego lub częściowego ponoszenia kosztów może być wszczęte dopiero, gdy decyzja ustalająca wysokość opłaty stanie się ostateczna. Wówczas strona może zwrócić się do organu I instancji z wnioskiem w wyżej wymienionej kwestii.

Na koniec organ odwoławczy podkreślił, że podstawowym dowodem w postępowaniu o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej i szczególnym wobec dowodów wskazanych w k.p.a., jest rodzinny wywiad środowiskowy, o którym mowa w art. 107 ust. 1 u.p.s. Rola rodzinnego wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Jest on bowiem sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), swoistym trybem postępowania dowodowego. Nie jest on jedynym dowodem w tym postępowaniu, choć niewątpliwie najważniejszym. W postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy dopuścić także inne dowody z odpowiednim zastosowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy jednak pamiętać, że rodzinny wywiad środowiskowy jako obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Nie oznacza to jednak, by obowiązek poszukiwania dowodów ciążył tylko na organie, bowiem strona w swoim dobrze rozumianym interesie winna wykazywać dbałość o przedstawienie stosownych środków dowodowych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu. Zważając na fakt, że K.W. nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego sytuacja dochodowa rodziny strony ustalona została z urzędu.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę od sądu administracyjnego złożyła K. W., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:

1. art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego, dowolnego ustalenia stanu faktycznego z pominięciem dowodów wnioskowanych w toku postępowania przez skarżącą bez jakiegokolwiek uzasadnienia dla pominięcia tych dowodów, wydanie decyzji z pominięciem całokształtu okoliczności ujawnionych w postępowaniu oraz nieuznanie dowodów przeciwnych;

2. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli instancyjnej oraz nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą;

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia w uzasadnieniu decyzji do wniosków dowodowych składanych przez skarżącą i brak wskazania przesłanek uzasadniających pominięcie dowodów wnioskowanych przez skarżącą.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie normy art. 64 pkt 2 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy występują uzasadnione okoliczności przemawiające za zwolnieniem K.W. z ponoszenia opłaty za pobyt R.A. w domu pomocy społecznej.

Wskazując na powyższe uchybienia skarżąca wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi K.W. podniosła, że wbrew twierdzeniom organów administracji przeprowadzono z nią wywiad środowiskowy 12 października

2017 r. Niezależnie od powyższego skarżąca wskazała, że w sierpniu i wrześniu 2019 r. pozostawała w kontakcie z pracownicą MOPS w P., a kolejny wywiad środowiskowy został z nią przeprowadzony 22 października 2019 r., w trakcie którego skarżąca opisała szczegółowo przychody jej rodziny oraz ponoszone koszty.

Skarżąca wskazała dalej, że w toku postępowania administracyjnego wnosiła o przeprowadzenie dowodów m.in. z zeznań jej matki B. K., z akt sprawy rozwodowej jej matki B.K. z R.A., które wskazują, że R.A. ani razu w swoim życiu nie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego ustanowionego prawomocnym orzeczeniem sądowym. Ponadto dowody wskazują, że nie interesował się skarżącą ani jej wychowaniem, dobrowolnie zrezygnował z dobrze płatnej pracy, a następnie odbywał karę pozbawienia wolności. W ocenie skarżącej okoliczności te powinny być wzięte pod uwagę przez organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie lub też organ prowadzący postępowanie powinien poinformować stronę, z jakiego powodu odmówił przeprowadzenia dowodów.

Skarżąca podkreśliła, że organ II instancji nie odniósł się do faktu, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie spełnia zadość wymogom nałożonym na organ przez przepisy prawa. Organ ogranicza się wyłącznie do wskazania przepisów regulujących sposób rozliczenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, całkowicie ignorując przy tym twierdzenia skarżącej i wnioski podnoszone przez nią w toku postępowania.

Skarżąca stwierdziła, że w jej ocenie nieuzasadniona oraz sprzeczna z zasadami współżycia społecznego byłaby zapłata przez nią kosztów utrzymania ojca, nieobecnego przez cały okres jej życia i niełożącego na nią żadnych środków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a". Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), przywoływanej jako u.p.s. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie obciążyły skarżącą opłatą za pobyt R.A. w domu pomocy społecznej, czy może, jak twierdzi skarżąca, zachodziły przesłanki zwolnienia jej z tego obowiązku.

W pierwszej kolejności należy zatem wyjaśnić skarżącej, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oraz zwolnienie z obowiązku ponoszenia tej opłaty to dwie różne sprawy administracyjne, rozstrzygane odrębnymi decyzjami. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 11 czerwca 2018 r., sygn. akt I OPS 7/17, wyraził pogląd zgodnie z którym: "Obowiązek wnoszenia, przez osoby wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., opłat za pobyt w domu pomocy społecznej umieszczonej w nim osoby, a w konsekwencji wydanie decyzji o zwrocie kosztów poniesionych zastępczo przez gminę na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 u.p.s., wymaga uprzedniego skonkretyzowania i zindywidualizowania tego obowiązku począwszy od dnia jego powstania w stosunku do każdej ze zobowiązanych osób w decyzji administracyjnej o ustaleniu opłaty wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. lub w drodze umowy zawartej na podstawie art. 103 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 64 u.p.s.". W uzasadnieniu tej uchwały NSA zauważył, że z treści art. 64 u.p.s. wynika, iż zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może dotyczyć sytuacji, w której osoba zobowiązana wnosi opłatę, czyli zarówno osoba, jak i wysokość opłaty została już wcześniej ustalona w odpowiednim akcie stosowania prawa zgodnie z przepisami ustawy. Zwolnienie musi się bowiem odnosić do skonkretyzowanego obowiązku. Dlatego też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że podniesiony w skardze zarzut niezastosowania przez organ przepisów art. 64 pkt 2 i art. 64a u.p.s. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem okoliczności powołane przez skarżącą, a odnoszące się do przesłanek uzasadniających zwolnienie jej z nałożonego obowiązku, nie mogły być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu. Jak wynika natomiast z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wniosek skarżącej o zwolnienie jej z opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej z uwagi na szczególne okoliczności sprawy, a zwłaszcza brak jakichkolwiek więzi rodzinnych, będzie przedmiotem odrębnego postępowania.

Z kolei oceniając prawidłowość obciążenia skarżącej za pobyt ojca w domu pomocy społecznej wskazać należy, że R.A. został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ulicy B 114. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca we wskazanym domu pomocy społecznej za poszczególne okresy został ustalony przez Prezydenta Miasta Ł. i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa [...], na podstawie art. 60 ust. 2 u.p.s. Jak trafnie wskazało Kolegium, obowiązek wnoszenia opłaty w pierwszej kolejności ciąży na mieszkańcu domu. Dopiero gdy ten nie jest w stanie uiścić opłaty, opłaty obciążają kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych oraz właściwą gminę (art. 61 ust. 1 u.p.s). W niniejszej sprawie bezsporna jest kwestia związana z wysokością miesięcznych opłat pobieranych od R. A.. Bezsporne jest również to, że jego dochody nie wystarczają na pokrycie opłaty w pełnej wysokości.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b) u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą małżonek, zstępni przed wstępnymi, jeżeli posiadany dochód na osobę w rodzinie jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że o powstaniu obowiązku partycypowania w kosztach utrzymania krewnego skierowanego do domu pomocy społecznej decyduje wyłącznie sytuacja dochodowa, ustalana na podstawie przepisów art. 8 u.p.s. Okoliczności związane z koniecznością ponoszenia wydatków obejmujących koszty utrzymania, w tym np. spłaty kredytów lub pożyczek nie stanowią podstawy do pomniejszenia dochodów rodziny.

W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że na skarżącej ciąży obowiązek wnoszenia częściowo opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Poza sporem jest, że skarżąca jest zstępną R.A. W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ustawodawca oparł powyższe zobowiązanie wyłącznie na więzach pokrewieństwa, a nie na faktycznym związku zobowiązanego do opłaty oraz korzystającego z usług domu pomocy społecznej (por. I. Sierpowska, Pomoc społeczna, Komentarz, 4 wyd., Warszawa 2017, s. 292-293). Podnoszony przez skarżącą brak jakichkolwiek relacji z ojcem nie ma znaczenia w perspektywie powstania obowiązku wnoszenia opłaty. Na powstanie obowiązku odpłatności nie wpływa osobisty stosunek osoby potencjalnie zobowiązanej względem mieszkańca domu pomocy społecznej. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie opłaty nie ma bowiem zastosowania art. 1441 zd. pierwsze k.r.o., który pozwala zobowiązanemu na uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej do D.P.S. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w d.p.s. Zobowiązany do ponoszenia opłaty może ubiegać się o zastosowanie instytucji zwolnienia z opłaty przewidzianej w art. 64 i art. 64a u.p.s., jak również z instytucji odstąpienia od zwrotu opłat wniesionych zastępczo przez gminę przewidzianej w art. 104 ust. 4 powołanej ustawy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 957/19; wyrok WSA w Kielcach z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 1145/19 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Tym samym kwestia rzeczywistych relacji, a de facto ich braku, pomiędzy skarżącą, a jej ojcem nie może mieć znaczenia w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zobowiązania skarżącej do uiszczenia opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. Jak już wskazano wyżej są to kwestie, które mogą być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu ewentualnego zwolnienia z opłaty, gdyż zwolnienie z opłaty może dotyczyć jedynie sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa.

Reasumując, w niniejszej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem zasad określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, zwłaszcza podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Materiał dowodowy został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony w całości (art. 77 § 1 k.p.a.). Następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego organy oceniły, że dochód w rodzinie skarżącej pozwala na obciążenie jej opłatą za pobyt ojca w domu pomocy społecznej (art. 80 k.p.a.), co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zapadłych rozstrzygnięć (art. 107 § 3 k.p.a.).

W tym miejscu należy dodatkowo podkreślić, że stosownie do art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Jak podnosi skarżąca organy administracji obu instancji zignorowały jej wnioski o przeprowadzenie dowodu na okoliczności braku istnienia jakichkolwiek relacji rodzinnych i więzi emocjonalnych między skarżącą a jej ojcem. Skoro jednak powyższe okoliczności nie mogły być brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości tej opłaty, to tym samym wnioski dowodowe skarżącej należało ocenić jako bez wpływu na wynik sprawy, a więc organy nie miały obowiązku ich uwzględnienia w toku postępowania.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.

dc