Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1778/01
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2003-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 65, art. 262
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: art. 208 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Z taką sytuacją organy celne miały do czynienia w niniejszym postępowaniu. Nie mogły w oparciu o żądanie strony uchylić decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, albowiem w sprawie taka decyzja nie została wydana. Zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ dla objęcia towaru procedurą celną i określenia kwoty długu celnego nie jest konieczne wydawanie decyzji administracyjnej. Czynności podejmowane przez organ celny mają charakter materialno-techniczny. Konstrukcja zgłoszenia celnego jest analogiczna do konstrukcji deklaracji podatkowej. Tym samym organ celny nie miał podstaw do wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności decyzji, do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, czy do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

TEZY

Umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Z taką sytuacją organy celne miały do czynienia w niniejszym postępowaniu. Nie mogły w oparciu o żądanie strony uchylić decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, albowiem w sprawie taka decyzja nie została wydana. Zgodnie z art. 65 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ dla objęcia towaru procedurą celną i określenia kwoty długu celnego nie jest konieczne wydawanie decyzji administracyjnej. Czynności podejmowane przez organ celny mają charakter materialno-techniczny. Konstrukcja zgłoszenia celnego jest analogiczna do konstrukcji deklaracji podatkowej. Tym samym organ celny nie miał podstaw do wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności decyzji, do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, czy do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 7 sierpnia 2001 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uchylenia decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 lutego 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w G. umorzył postępowanie wszczęte na żądanie strony skarżącej (...) w sprawie uchylenia decyzji w odniesieniu do 30 szt. wagonów kolejowych SGMMS dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym według zgłoszeń celnych z dnia 8 grudnia 1998 r.

Organ wskazał na brak uprawnień skarżącej do występowania w sprawie. Zgodnie z art. 253 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ przedstawicielem bezpośrednim może być agencja celna. W niniejszej sprawie na podstawie upoważnienia z 7 maja 1998 r. "B." S.A. w W. reprezentowała Agencja Celna "K." w G. Agencja celna dokonała zgłoszenia celnego przedstawiając właściwe dokumenty, uiszczając należności celne i podatkowe. Po zwolnieniu wagonów "B." S.A. nie wystąpił do Urzędu o zmianę rozstrzygnięcia. Adnotacje na dokumentach CIM nie budzą wątpliwości, że zamiarem osoby dokonującej przywozu towaru było objęcie go procedurą dopuszczenia do obrotu.

Organ nie zgodził się ze stwierdzeniem skarżącej, że sama treść faksu do Urzędu z dnia 27 listopada 1998 r. powinna skutkować uznaniem zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Treść faksu nie zawierała bowiem odwołania pełnomocnictwa dla Agencji Celnej "K.", takiej woli nie można też wywodzić z dalszych zachowań "B.". Organ pierwszej instancji nie uwzględnił wniosków o przesłuchanie świadków, strony, dopuszczenia dowodu z biegłego, akt rejestrowych i z decyzji koncesyjnej, bowiem dowody te nie mogły mieć znaczenia w sprawie. Ponadto przepisy nie przewidują trybu "uchylenia na mocy art. 253 par. 1 Ordynacji podatkowej decyzji organu celnego". Przy tym strona przez decyzję rozumie zwolnienie towaru, podczas gdy rozstrzygnięcie to nie ma charakteru decyzji administracyjnej.

W odwołaniu strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie wniosków dowodowych; nie zawiadomienie Prokuratury Okręgowej celem wzięcia udziału w postępowaniu. Ponadto organ błędnie przyjął, że dopuszczenie wagonów do obrotu nie jest decyzją i błędnie przyjął, że skarżąca nie może być stroną postępowania. Skarżąca zgłosiła nadto kolejne wnioski dowodowe /zeznania świadków, biling połączeń telefonicznych/ celem wykazania, że prawidłowe działania Urzędu pozwoliłyby na zastosowanie procedury powrotnego wywozu. Zapis "for load" na dokumencie CIM oraz treść pisma z 27 listopada 1998 r. powinny co najmniej doprowadzić do wstrzymania procedury dopuszczenia towaru do obrotu.

Decyzją z dnia 7 sierpnia 2001 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że aby być stroną, w postępowaniu administracyjnym wystarczy wystąpić ze stosownym żądaniem, natomiast dopiero postępowanie wskazuje czy strona dysponuje materialnoprawnym uprawnieniem i w jego wyniku następuje albo decyzja rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, albo umarzająca postępowanie. Legitymację strony określają przepisy prawa, a nie interes faktyczny. W niniejszym przypadku stroną był dokonujący zgłoszeń celnych "B." Dom Finansowy działający przez agencję celną. Agencja złożyła upoważnienie do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego.

Pismo z 27 listopada 1998 r. zostało podpisane przez osobę nieuprawnioną do samodzielnej reprezentacji "B." S.A. w W., a nadto z jego treści nie wynika odwołanie upoważnienia dla agencji celnej. Ponadto zasada dotycząca obejmowania towarów procedurą celną polega na nadaniu zgłoszeniu celnemu charakteru zbliżonego do deklaracji podatkowej. Dlatego brak podstaw do uwzględnienia żądania uchylenia decyzji o dopuszczeniu towarów do obrotu na polskim obszarze celnym.

Tym samym postępowanie w sprawie uchylenia nieistniejących decyzji jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.

Brak także podstaw do wydania decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe, bowiem kwota wynikająca z długu celnego została określona prawidłowo i było możliwe objęcie towaru wnioskowaną procedurą. Organ nie jest uprawniony do badania własności towaru, zaś obowiązek dostarczenia faktury wynika z konieczności określenia wartości celnej towaru. Spory pomiędzy zgłaszającym, agencją celną a skarżącą winny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym. Skoro organ nie stwierdził naruszenia prawa, to nie było podstaw do powiadomienia prokuratury.

Zapis "for load" na dokumencie CIM nie wyklucza załadunku wagonów po ich dopuszczeniu do obrotu na polskim obszarze celnym.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "C." wniosła o uchylenie powyższych decyzji zarzucając im naruszenie art. 187 par. 1 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony i niepowiadomienie o postępowaniu Prokuratury Okręgowej w W. Zasada zaufania do organu została naruszona przez uchybienie terminowi z art. 139 Ordynacji podatkowej oraz pominięcie w uzasadnieniu decyzji wątków odwołania poddających w wątpliwość prawidłowość działania funkcjonariuszy celnych. Naruszeniem art. 134 par. 2 Ordynacji podatkowej była odmowa uznania za stronę nadawcę i właściciela wagonów. Natomiast naruszenie art. 35 par. 3, art. 65 par. 1 i 3 oraz art. 84 Kodeksu celnego polegało na pominięciu woli odbiorcy wagonów żądającego powrotnego wywozu wagonów poza polski obszar celny /pismo z 27 listopada 1998 r./.

W przedstawionej sytuacji organ powinien pozostawić towar pod nadzorem celnym, a nie bezprawnie objąć procedurą dopuszczenia do obrotu.

Strona w uzasadnieniu skargi podkreśliła, że pismo z 27 listopada 1998 r. zostało podpisane przez pełnomocnika Spółki "B.". Pełnomocnictwo może być udzielone także w sposób dorozumiany. Pismo to stanowiło instrukcję dla agencji celnej jak postąpić z towarem.

W niniejszym przypadku organ pominął zamiar zgłaszającego. Istnienie tego pisma zostało przez organ potwierdzone dopiero po dwóch latach. Potwierdzeniem woli zgłaszającego wyrażonej w omawianym piśmie było pismo z dnia 20 stycznia 1999 r.

Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 208 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy /wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r. SA/Ł 2424/94 - ONSA 1996 Nr 2 poz. 80/. Umorzenie postępowania w uwagi na jego bezprzedmiotowość oznacza, że żądanie zawarte we wniosku nie może zostać rozstrzygnięte merytorycznie. Z taką sytuacją organy celne miały do czynienia w niniejszym postępowaniu. Nie mogły w oparciu o żądanie strony uchylić decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, albowiem w sprawie taka decyzja nie została wydana. Zgodnie z art. 65 Kodeksu celnego dla objęcia towaru procedurą celną i określenia kwoty długu celnego nie jest konieczne wydawanie decyzji administracyjnej. Czynności podejmowane przez organ celny mają charakter materialno-techniczny.

Konstrukcja zgłoszenia celnego jest analogiczna do konstrukcji deklaracji podatkowej. Tym samym organ celny nie miał podstaw do wznowienia postępowania, czy stwierdzenia nieważności decyzji, do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, czy do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

Już to powodowało konieczność umorzenia postępowania o uchylenie decyzji organu celnego. Ponadto rację mają organy celne wskazując, że stroną uprawnioną do żądania wszczęcia postępowania odnośnie dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym mógłby być jedynie "B." Dom Finansowy S.A. w W. jako zgłaszający w rozumieniu art. 3 par. 1 pkt 23 Kodeksu celnego, działający poprzez agencję celną /przedstawiciela bezpośredniego/. Jak trafnie zauważył Prezes GUC w momencie zgłaszania towarów do procedury dopuszczenia do obrotu agencja celna przedłożyła komplet wymaganych dokumentów, łącznie z upoważnieniem do działania podpisanym przez osobę upoważnioną do jednoosobowej reprezentacji zgłaszającego i odpisem rejestru handlowego "B." Dom Finansowy S.A. w W. Organ celny nie miał podstaw aby zakwestionować takie zgłoszenie. Podstawy takiej nie stanowiło w szczególności, kluczowe w ocenie skarżącej, pismo Spółki "B." Dom Finansowy z dnia 27 listopada 1998 r.

W piśmie tym nie zawarto żadnej sugestii o odwołaniu umocowania do działania agencji celnej. Sama treść pisma jest niejasna i zawierała informacje odnośnie stosunków umownych stron. Nie dawała ona organowi podstaw do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Szczególnie, że po przyjęciu zgłoszenia celnego strona nie występowała o wydanie decyzji o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

W takiej sytuacji zupełnie bezpodstawne były żądania strony skarżącej odnośnie zawiadomienia przez organ celny prokuratury, celem jej udziału w postępowaniu. Podobnie bezpodstawne były zarzuty strony skarżącej odnośnie uchybienia przepisom postępowania.

W szczególności, zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

W niniejszym przypadku organ miał podstawę aby odmówić przeprowadzenia dowodu, gdyż przedmiotem były okoliczności nie mające znaczenia dla sprawy.

Ponadto naruszenie przepisów postępowania może być podstawą dla uchylenia decyzji przez sąd administracyjny jedynie w sytuacji, gdy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Chodzi tu o takie uchybienia, co do których można wskazać na relację, że gdyby ich nie popełniono to w sprawie zapadłaby najprawdopodobniej inna decyzja /wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985 r. I SA 281/85 - OSPiKA 1986 z. 9-10 poz. 178/ oraz sytuację, że na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych, nie można stwierdzić, czy rozstrzygnięcie sprawy przez organ Administracyjny jest zgodne z prawem /wyrok NSA z dnia 6 listopada 1984 r. I SA 508/84 - ONSA 1984 Nr 2 poz. 100/. W niniejszej sprawie takie uchybienia przepisom postępowania nie miały miejsca.

Mając powyższe na względzie należało skargę oddalić na podstawie art. 27 ust. 1 cyt. wyżej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.