Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 664/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 57
journal: Dz.U. 2018 poz 91
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi "A" w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania prawa do nabycia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Działając z wniosku "A" w M. (nazywanej dalej również "skarżącą") z dnia 6 sierpnia 1984r. Wójt Gminy P. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 274 ustawy z dnia 16 września 1986r. - Prawo Spółdzielcze (Dz. U. nr 26, poz.134) postanowił:

1) umorzyć postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej prawo do nabycia na własność nieruchomości rolnych położonych w M., oznaczonych przed scalaniem gruntów jako działki: 1, 2, 3, 4, 5, 6,7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16,

2) nadać "A" w M. uprawnienie do nabycia nieruchomości oznaczonej numerem 17, k.m. 4, położonej w M.,

3) nadać "A" w M. uprawnienie do nabycia nieruchomości oznaczonej przed scalaniem numerem 18, a obecnie do gruntów otrzymanych w związku z decyzją Starosty R. zatwierdzającą projekt obszaru scalania gruntów w obrębie [...] i [...]z dnia [...] nr [...], w zamian za działkę 18, posiadających numery 19, 20, 21, 11, 23 k.m.7, położonych w M.,

4) nadać "A" w M. prawo do nabycia udziału po 1/4 w nieruchomościach oznaczonych przed scalaniem numerami 24, 25, za które w związku z decyzją Starosty R. zatwierdzającą projekt obszaru scalania gruntów w obrębie [...] i [...] z dnia [...] nr [...], Skarb Państwa otrzymał udział w nieruchomości oznaczonej aktualnie numerem 26, k.m. 7, obręb M.,

5) odmówić przyznania uprawnienia do nabycia nieruchomości oznaczonych numerami 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, położonych w M..

W uzasadnieniu wskazał, że dnia 6 sierpnia 1984 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Gminy w P. w sprawie odpłatnego przekazania Spółdzielni, na podstawie ustawy z dnia 16 września 1982r. prawo spółdzielcze wymienionych we wniosku działek znajdujących się w Gminie P. Wójt Gminy P. jest następcą prawnym Naczelnika Gminy P., do którego skierowano wniosek.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że część działek zostało już nabyte przez skarżącą. W odniesieniu do części z nich wniosek został zaś wycofany. Stąd rozstrzygnięcie w pkt 1 i 5 sentencji decyzji. Pozostałe działki, tj. nieruchomości oznaczone numerami 18, 17, udział w części działki 36 i 37 stanowiły na dzień 1 stycznia 1983 r. własność Skarbu Państwa. Nieruchomości te były użytkowane rolniczo. Były także użytkowane przez "A" w M., na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] oraz nr [...] z dnia [...] o przekazaniu w trwały zarząd i użytkowanie na czas nieokreślony wyżej wymienionych nieruchomości. Nieruchomości oznaczone numerami 18, 36, 37 dodatkowo podlegały scalaniu gruntów, zakończonym decyzją Starosty R. zatwierdzającą projekt obszaru scalania gruntów w obrębie [...] i [...] z dnia [...] nr [...]. Po scalaniu nieruchomości wydzielone w zamian za wskazane działki również stanowią własność Skarbu Państwa - Agencji Nieruchomości Rolnych. W związku z tym orzeczono jak w pkt 2-4 sentencji decyzji.

Odwołanie od tej decyzji złożył Starosta R. reprezentujący Skarb Państwa. W jego ocenie organ I instancji dopuścił się w sprawie naruszenia art. 57 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2018r., poz. 91, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w sprawach wszczętych, dotyczących ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz przekazywania nieruchomości w zarząd lub użytkowanie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Postępowanie w sprawach o ustalenie kandydata na nabywcę nieruchomości umarza się. Zakwestionował również możliwość nadania skarżącej uprawnień w przypadku gruntów, które zostały scalone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej zaskarżoną decyzją postanowiło:

I. uchylić zaskarżoną decyzję w częściach zawartych w punktach 2, 3, 4 i orzec:

umorzyć postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej prawo do nabycia na własność nieruchomości rolnych położonych w M. w odniesieniu do:

- działki oznaczonej nr 17, k.m. 4, położonej w M.,

- działki oznaczonej nr 18 przed scaleniem, zatwierdzonym decyzją Starosty R. z dnia [...] nr [...] zatwierdzającą projekt obszaru scalania gruntów w obrębie [...] i [...] a aktualnie w odniesieniu do otrzymanych w zamian za działkę 18 na mocy decyzji z dnia [...] nr [...] Starosty R. - nieruchomości - ozn. nr działek: 19, 20, 21, 22, 23 k.m. 7 położonych w M.,

- ¼ udziału własności Skarbu Państwa w nieruchomości oznaczonej nr działek: 36, 37 przed scaleniem zatwierdzonym decyzją Starosty R. z dnia [...] nr [...] zatwierdzającą projekt obszaru scalania gruntów w obrębie [...] i [...] a obecnie do ¼ udziału we własności Skarbu Państwa w nieruchomości oznaczonej aktualnie nr 26, k.m. 7 obr. [...], otrzymanej w związku z decyzją z dnia [...] nr [...] Starosty R. w zamian za 1/4udziału w nieruchomości oznaczonej przed scaleniem nr działek: 36, 37 zatwierdzonym decyzją Starosty R. z dnia [...] nr [...],

II. uchylić zaskarżoną decyzję w części zawartej w punkcie 5 i orzec umorzyć postępowanie w przedmiocie uzyskania uprawnień do nabycia nieruchomości w odniesieniu do działek 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35 położnych w M.

w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W bardzo obszernym uzasadnieniu organ odwoławczy odniósł się do statusu każdej z działek, których dotyczyło rozstrzygnięcie.

Omówił następnie treść art. 274 ustawy Prawo spółdzielcze w przmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku. Wskazał, że przepis ten został uchylony na mocy ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy Prawo spółdzielcze (Dz. U. Nr 6, poz. 37). Zaznaczył również, iż art. 1 noweli (dotyczący uchylenia art. 274 ustawy Prawo spółdzielcze) został uznany za niezgodny z Konstytucją na mocy wyroku TK z 24 października 2000 r. sygn. akt SK. 7/2000 zakresie, w jakim dotyczy spółdzielni produkcji rolnej, wobec której - z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych - nie wydano decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze w brzmieniuj obowiązującym do dnia 7 lutego 1990 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w przedmiotowym wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że generalne pozbawienie spółdzielni przywilejów dokonane przez ustawę z 1990 r. znajdowało uzasadnienie zarówno w wymiarze politycznym, jak i konstytucyjnym. Ustawodawca porządkując stosunki własnościowe mógł znieść szczególne uprawnienia rolniczych spółdzielni produkcyjnych, choćby ze względu na swobodę działalności gospodarczej bez względu na formę własności, wprowadzoną nowelizacją z 29 grudnia 1989 r.- do Konstytucji RP.

W okolicznościach niniejszej sprawy, obecnie skarżąca w dniu 6 sierpnia 1984 r. złożyła stosowny wniosek powołując się na art. 274 prawa spółdzielczego, który to wniosek do dnia wydania zaskarżonej decyzji w żadnym zakresie nic został rozstrzygnięty decyzją administracyjną. Taka sytuacja jako kwestia podlegająca unormowaniu w trybie regulacji przejściowej nie została uregulowana w szczególności w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze. Przepis ten bowiem regulował jedynie sytuację w odniesieniu do tych spółdzielni, które przed dniem 7 lutego 1990 r. (data wejścia w życie wskazanej ustawy) rozpoczęły procedurę przewidzianą w art. 274 Prawa spółdzielczego i uzyskały ostateczną decyzję terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego o ustaleniu ich jako nabywców użytkowanych przez nie nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa,. W okolicznościach sprawy zaistniała natomiast sytuacja (wskazana w cytowanym. wyżej wyroku Trybunatu Konstytucyjnego), w której mimo złożenia wniosku i upływu terminu do jego załatwienia nie zapadła jeszcze decyzja ostateczna. Taka sytuacja zatem nie została uregulowana ustawą z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze. W sprawie nie doszło do wydania decyzji ostatecznej a w rezultacie zawarcia w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości (wskazywanych we wniosku przez wnioskodawczynię a objętych zaskarżoną decyzją) - skarżąca jest kandydatem na nabywcę nieruchomości (wskazanych w szczególności w punktach 2,3,4 zaskarżonej decyzji) zarówno w rozumieniu przepisów ustawy z 19 października 1991 r. jak i obowiązującej w dniu złożenia wniosku ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Zgodnie z art. 57 (aktualnie obowiązującym) ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - w sprawach wszczętych, dotyczących ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi (...), nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Postępowanie administracyjne w tych sprawach umarza się.

Organ odwoławczy wskazał wreszcie, że zasadny jest zarzut odwołania dotyczący braku możliwości nadania skarżącej uprawnień w przypadku gruntów, które zostały scalone. Doszło bowiem do unicestwienia dotychczasowych działek.

Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła "A" w M. Domagając się uchylenia rozstrzygnięcia organu II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO w Katowicach naruszenie:

- art. 57 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i umorzenie postępowania w zaskarżonym zakresie,

- naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie poczynienia wszechstronnych ustaleń faktycznych i w rezultacie poczynienie nieprawidłowych i niepełnych ustaleń, które pomijają fakt, iż niewydanie w sprawie decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 Prawa spółdzielczego nastąpiło z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych;

- naruszenie przepisów postępowania art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez zaniechanie zawiadomienia pełnomocnika wnioskodawcy o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych przez Starostę Raciborskiego w odwołaniu żądań uchylenia decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] nr [...];

Skarżąca jest zdania, że całość regulacji odnosząca się do przesłanek i trybu wyłaniania kandydata na nabywcę nieruchomości stanowiących własność Państwa, które w dniu wejścia w życie Prawa spółdzielczego były w użytkowaniu spółdzielni produkcji rolnych, zawarta jest w art. 274 tej ustawy. Dotyczy to warunku, jaki powinna spełniać w chwili wejścia w życie tej regulacji spółdzielnia produkcji rolnej, czyli w dniu 11 stycznia 1983 r, w postaci ustanowienia na jej rzecz użytkowania nieruchomości rolnych stanowiących własność Państwa, dalej - warunku, aby w dacie orzekania, nieruchomość objęta wnioskiem stanowiła własność Skarbu Państwa (por. cytowany wyżej wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r.), oraz warunku w postaci złożenia wniosku o odpłatne nabycie w terminie dwóch lat od wejścia w życie Prawa spółdzielczego. Po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2000 r. zachodzi jeszcze jeden warunek w postaci niewydania decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 Prawa spółdzielczego w terminie przewidzianym dla załatwienia spraw administracyjnych. Kompleksowość regulacji zawartej w tym przepisie obejmuje także tryb, w jakim następuje potwierdzenie spełnienia tych przesłanek przez podmiot ubiegający się o odpłatne nabycie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, w tym powinności wydania decyzji przez organ administracji publicznej, który - po zmianach natury ustrojowo - organizacyjnych - przejął kompetencje wskazanego w art. 274 Prawa spółdzielczego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

W ocenie skarżącej organ drugiej instancji pomija istotną część przepisu art. 57 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, w której przepis ten zawiera nakaz stosowania tej ustawy w sprawach wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie, dotyczących ustalenia kandydata na nabywcę Państwowego Funduszu Ziemi. Nakaz stosowania nowej ustawy, oznacza między wyłanianie kandydatów na nabywców nieruchomości tylko w oparciu o kryteria określone w tej ustawie, a więc po przeprowadzeniu co do zasady postępowania przetargowego na podstawie rozdziału 6 ustawy.

Skarżąca uważa, że w sprawie jednocześnie nie zachodziła negatywna przesłanka orzekania, a mianowicie do sprawy niniejszej nie znajduje zastosowania art. 57 ustawy o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, albowiem - przepis ten może być podstawą umorzenia tylko tych postępowań dotyczących ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, które nie mają odrębnej podstawy prawnej w innych przepisach. Nie dotyczy on tej sprawy, w której podstawą prawną żądania wniosku jest przepis art. 274 Prawa spółdzielczego, regulujący przesłanki i tryb rozstrzygania o uprawnieniu Spółdzielni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Spór w rozstrzyganej sprawie dotyczy wykładni obowiązujących przepisów regulujących postępowanie w sprawie ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości rolnych, stanowiących w połowie lat 80 ubiegłego wieku własność państwa. Przy czym w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie pojęcie "nieruchomości będące własnością państwa", ze względu na przemiany ostatnich 40 lat będzie obejmować również nieruchomości rolne znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi, czy obecnie nieruchomości będące własnością Skarbu Państwa, następnie Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa i wreszcie obecnie, znajdujące się w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa,

Zgodnie z art. 274 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (w brzmieniu obowiązującym w czasie składania wniosku przez skarżącą Dz. U. Nr 30, poz. 210) "nieruchomości rolne stanowiące własność Państwa, użytkowane w dniu wejścia w życie ustawy przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne, rolnicze spółdzielnie specjalistyczne oraz spółdzielnie osób fizycznych, prowadzące gospodarstwa zrzeszone w Centralnym Związku Kółek i Organizacji Rolniczych, przechodzą odpłatnie na własność tych spółdzielni, na ich wniosek, złożony nie później niż w terminie dwóch lat od dnia wejścia w życie ustawy". Jednocześnie, zgodnie z § 2 tego artykułu "przejście tych nieruchomości na własność spółdzielni następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, sporządzonej w oparciu o decyzję terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Przepis powyższy został w całości uchylony na mocy artykułu 1 ustawy z dnia z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze (Dz. U. nr 6, poz. 37). Przepis noweli został zaś uznany za niezgodny z Konstytucją RP na mocy wyroku TK z 24 października 2000 r. sygn. akt SK. 7/2000 zakresie, w jakim dotyczy spółdzielni produkcji rolnej, wobec której - z naruszeniem przepisów o terminach załatwiania spraw administracyjnych - nie wydano decyzji, o której mowa w art. 274 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze w brzmieniu obowiązującym do dnia 7 lutego 1990 r.

W obrocie prawnym cały czas pozostaje jednak art. 57 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U z 2018 r. poz. 91), zgodnie z którym "w sprawach wszczętych, dotyczących ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz przekazywania nieruchomości w zarząd lub użytkowanie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Postępowanie administracyjne w tych sprawach umarza się".

W ocenie skarżącej w sprawie nie może zostać zastosowany art. 57 ustawy z dnia 19 października 1991 r. Całość procedury była bowiem regulowana treścią art. 274 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Skoro więc Trybunał Konstytucyjny orzekł, że uchylenie tego ostatniego przepisu narusza Konstytucję to roszczenie skarżącej "odżyło" i powinno zostać rozpatrzone zgodnie z treścią nieobowiązującego już przepisu Prawa spółdzielczego.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego w sprawie jest jednak prawidłowe.

Zgodzić należy się ze skarżącą, że ustawa Prawo spółdzielcze zawiera własną regulację proceduralną dotyczącą ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości. Odrębna procedura była również stosowana przy ustalaniu takiego kandydata na gruncie przepisów ustawy z dnia 13 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

Należy mieć jednak świadomość, iż zmiana systemu społeczno-gospodarczego, która nastąpiła w Polsce na początku lat 90 ubiegłego wieku spowodowała, iż sytuacja podmiotów uprzywilejowanych w gospodarce scentralizowanej zmieniła się znacząco. Dotyczyło to przede wszystkim zniesienia tych uregulowań, które były nie do pogodzenia z warunkami gospodarki rynkowej. Takimi przywilejami była między innymi możliwość nabywania nieruchomości bądź na preferencyjnych warunkach, bądź na zasadach szczególnego uprzywilejowania.

Wyrazem takiego uprzywilejowania był właśnie art. 274 ustawy Prawo spółdzielcze. Został on zniesiony wspomnianą wcześniej nowelą wprowadzoną ustawą z dnia z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianie ustawy - Prawo spółdzielcze (Dz. U. nr 6, poz. 37). Jednocześnie uchwalona rok później ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w sposób odmienny regulowała sposób nabywania nieruchomości. Stąd jej artykuł 57 zakładał umorzenie wszystkich toczących się postępowań dotyczących uprzywilejowanego nabycia nieruchomości będących własnością państwa (ówcześnie znajdujących się w zasobach PFZ). I nie można, jak twierdzi skarżąca przyjmować, iż dotyczyło to tylko postępowań podjętych na podstawie ustawy z 1958 r. Wszak ustawa z 1991 r. nie uchylała ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (w okrojonej formie obowiązuje ona do dziś). Dlatego w ocenie Sądu art. 57 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa dotyczył wszystkich postępowań (niezależnie od podstawy prawnej) dotyczących nabycia statusu kandydata na nabywcę nieruchomości rolnej należącej do państwa (Skarbu państwa, niezależnie od formy zarządzania nimi).

Należy zatem przyjąć, iż organ odwoławczy był związany treścią art. 57 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Skarżąca ubiegała się o status nabywcy nieruchomości (które uprzednio stanowiły składnik Państwowego Funduszu Ziemi). Postępowanie powyższe należało więc umorzyć. Należy tu jeszcze podkreślić, że wspomniany przepis nie był kwestionowany, ani oceniany przez Trybunał Konstytucyjny.

Warto także zwrócić uwagę, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze bardzo szczegółowo odniosło się do rozstrzygnięcia organu I instancji. Odnośnie nieruchomości wskazanych w pkt 1 wyjaśniono, że przyczyną umorzenia postępowania w sprawie ustalenia prawa do nabycia wymienionych tam nieruchomości jest bezprzedmiotowość, gdyż dotyczy nieruchomości już przez skarżącą nabytych, bądź tych, co do których wniosek został wycofany.

W przypadku nieruchomości wskazanych w pkt 2 sentencji decyzji organu I instancji organ odwoławczy wskazał, że działka nr 17 w dniu [...] zapisana była w operacie ewidencyjnym na własność Skarbu Państwa Państwowego Funduszu Ziemi w trwałym użytkowaniu "A" M. i posiada taki numer do dnia dzisiejszego. Decyzją z [...] nr [...] na skutek wniosku skarżącej w sprawie przekazania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi przekazano m.in. tę działkę w trwały zarząd i użytkowanie "A" M. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w R. nr [...] z [...] orzeczono o wygaszeniu prawa zarządu i użytkowania "A" w M. w odniesieniu do m.in. działki nr 17 k.m.4 Zatem sprawa wszczęta tym wnioskiem jako dotycząca ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości - działki nr [...] - Skarbu Państwa Państwowego Funduszu Ziemi (...), nie została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i na podstawie art. 57 tego aktu postępowanie podlegało umorzeniu. Identycznie sytuacja wyglądała w przypadku działki, której dotyczył pkt 3 sentencji rozstrzygnięcia organu I instancji

Odnośnie działki nr 18 (o której mowa w pkt 3 sentencji decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w dniu 6 sierpnia 1984 r. była zapisana w operacie ewidencyjnym na własność Skarbu Państwa - Państwowego Funduszu Ziemi w trwałym użytkowaniu "A" M. Decyzją z [...] nr [...] na wniosek w sprawie przekazania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi przekazano m.in. tę działkę w trwały zarząd i użytkowanie skarżącej. Decyzją wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w R. nr [...] z [...] orzeczono o wygaszeniu prawa zarządu i użytkowania "A" w M. Organ stwierdził więc, że sprawa wszczęta tym wnioskiem jako dotycząca ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości - dziatki nr 18- Skarbu Państwa Państwowego Funduszu Ziemi (...), nie została zakończona przed dniem wejścia w życie (l stycznia 1992 r.) ustawy z dnia 19 października 1991 r. zatem zgodnie z art. 57 tej ustawy postępowanie administracyjne w tych sprawach umarza się.

Taka sama sytuacja wystąpiła w odniesieniu do działek 36, 37 (do których odnosi się rozstrzygnięcie pkt 4 zaskarżonej decyzji). Dnia 6 sierpnia 1984 r. zapisane były w operacie ewidencyjnym na własność Skarbu Państwa — Państwowego Funduszu Ziemi w trwałym użytkowaniu skarżącej. Decyzją z [...] nr [...] na wniosek w sprawie przekazania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi przekazano te działki w trwały zarząd i użytkowanie skarżącej. Decyzją wydaną z up. Kierownika Urzędu Rejonowego w R. nr [...] z [...] orzeczono o wygaszeniu prawa zarządu i użytkowania Zatem organ uznał, że sprawa wszczęta tym wnioskiem jako dotycząca ustalenia kandydata na nabywcę nieruchomości - udziału w wyżej wymienionych działkach nr 36, 37 została zakończona przed dniem wejścia w życie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, a zatem zgodnie z art. 57 tej ustawy postępowanie administracyjne należało umorzyć.

W odniesieniu do pozostałych działek, których dotyczyło postępowanie organ (punkt 5 sentencji decyzji organu I instancji) ustalił, iż nie mogą one podlegać zwrotowi, gdyż albo nie stanowiły one własności Skarbu Państwa albo też były to działki podlegające scaleniom.

Sąd popiera w pełni stanowisko SKO w Katowicach, iż brak jest możliwości nadania skarżącej uprawnień w przypadku gruntów, które zostały scalone. Są to zupełnie inne grunty. Warto również odwołać się tu do celu omawianej regulacji. Dzięki nabyciu praw do gruntów spółdzielnie rolnicze mogły prowadzić swą działalność statutową. Nie służy temu z pewnością nadanie udziału w prawie własności w wielkości ¼.

W kontekście powyższego zarzut naruszenia - naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 § 1 k.p.a. Sąd uznaje za bezzasadny, gdyż wszystkie istotne kwestie z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy zostały wyjaśnione. Podobnie jak zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a.. Skarżąca nie wykazała, iż zaniechanie zawiadomienia pełnomocnika wnioskodawcy o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze co do zebranych dowodów i materiałów mogło wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.