Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1079/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 233 § 2, art. 127, art. 229
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Bożena Pindel (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant st. sekr. sąd. Marta Mielczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.) - po rozpatrzeniu odwołania podatnika A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. (dalej: Spółka lub skarżąca) wniesionego od decyzji Prezydenta Miasta S. z [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. - uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

We wniosku z 21 grudnia 2011 r. Spółka domagała się stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie [...] zł wskazując, że nieprawidłowo zadeklarowała do opodatkowania budowle i budynki. Przyczyną powstania nadpłaty było nieprawidłowe opodatkowanie podatkiem od nieruchomości:

1) budynków: kotłowni z bunkrownią i budynkiem dmuchaw, maszynowni z nawą elektryczną, pomieszczenia specjalnego w budynku socjalnym, elektrofiltra kotła nr [...], elektrofiltra kotła nr [...], elektrofiltra koła [...] - jako budowli, podczas gdy obiekty te stanowią w istocie budynki zgodnie z prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2015 r., I SA/Gl 1218/15’

2) sieci kablowej i teletechnicznej bloku [...], szynoprzewodów [...] wraz z wyłącznikiem generatorowym, instalacji kablowej w sieci komputerowej w [...]., zbiornika roztworu [...], które nie podlegają opodatkowaniu,

3) elektrofiltra kotła nr [...], turbozespołu ciepłowniczo-kondensacyjnego, kotła wodnego [...], kotła parowego z cyrkulacyjnym złożem fluidalnym, pomocniczego kotła grzejnego wodnego [...], kotła wodnego [...], instalacji transportowej sorbentu - poprzez przyjęcie niewłaściwej podstawy opodatkowania.

Spółka do wniosku dołączyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości.

Organ I instancji, pismem z 27 stycznia 2015 r. wezwał Spółkę do udzielania informacji i złożenia dokumentów; odpowiedź została udzielona przy piśmie z 20 lutego 2015 r.

Postanowieniem z dnia [...] organ włączył do akt sprawy jako dowód opinię biegłych oraz rzeczoznawcy majątkowego z B. W toku sprawy nastąpiła dalsza wymiana korespondencji pomiędzy stronami.

Organ I instancji odmawiając stwierdzenia nadpłaty w uzasadnieniu decyzji z [...] podniósł, że na podstawie dokumentów przedłożonych przez podatnika nie jest w stanie podjąć merytorycznego rozstrzygnięcia.

Spółka w odwołaniu zarzuciła decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 122, art. 121 § 1, art. 187 oraz art. 191 O.p. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz błędną ocenę stanu faktycznego sprawy, naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych ze względu na wydawanie odmiennych rozstrzygnięć na gruncie analogicznego stanu faktycznego sprawy oraz prawnego poprzez pominięcie oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Gliwicach z 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/GI 1218/15. Podniosła także zarzut sporządzenie błędnego uzasadnienia decyzji (art. 210 O.p.).

Zarzuciła organowi również naruszenia prawa materialnego tj. art. 4 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 1a ust 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne zastosowanie polegające na opodatkowaniu urządzeń technicznych posiadających części budowlane od ich pełnej wartości początkowej, pomimo, że podstawę opodatkowania stanowi wyłącznie wartość ich części budowlanej oraz opodatkowanie budynków jako budowli od ich wartości pomimo, że obiekty te spełniają ustawową definicję budynku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania podatkowego. Uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia stwierdziło, że jej rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Organ odwoławczy nie mógł orzec co do istoty bowiem organ I instancji nie odniósł się merytorycznie do kwestii spornych.

Stwierdził, że przedłożona przez podatnika ewidencja środków trwałych nie spełnia wymagań określonych przez organ podatkowy w wezwaniach z 27 stycznia 2015 r. i z 18 lipca 2016 r. W dalszej części podniósł, że prawidłowo sporządzony wykaz winien uwzględniać: rodzaj obiektu, sposób zakwalifikowania w 2006 r. (budynek czy budowla), lokalizację (w tym dokładny adres, numer działki), podstawę opodatkowania w 2006 r., kwotę zdeklarowanego i zapłaconego podatku, przyczyny zmiany sposobu opodatkowania w 2013 r., rodzaj obiektu i nową podstawę opodatkowania po weryfikacji, kwotę należnego podatku po weryfikacji, różnicę pomiędzy kwotą pierwotnie zadeklarowaną a kwotą podatku po weryfikacji.

Organ odwoławczy zauważył, że wezwania organu podatkowego kierowane do podatnika były nieprawidłowo formułowane, a ich treść została dopiero doprecyzowana w uzasadnieniu. Ponadto podniósł, ze wykaz podatnika z 14 grudnia 2016 r. zawiera zestawienie środków trwałych według stanu na dzień 31 grudnia 2006 r. wraz z wartością środków trwałych przyjętych przez podatnika po dokonanej korekcie (np. elektrofiltr kotła nr [...], [...] i [...] wpisane pod pozycją budynki). Zdaniem organu w toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji winien:

- precyzyjnie wezwać stronę do przedłożenia wykazu w formie tabelarycznego zestawienia, które powinno zawierać: sposób zakwalifikowania danego obiektu w 2006 r. (budynek lub budowla z nr inwentarzowym), podaniem wartości przyjętej do opodatkowania, sposobem zakwalifikowania danego obiektu po korekcie wraz z wartością przyjętą do opodatkowania oraz ich lokalizacją (nr działki) celem ustalenia czy dany obiekt jest budynkiem czy budowlą. Podsumowanie winno zawierać: kwotę pierwotnie zadeklarowaną oraz kwotę podatku po weryfikacji ze wskazaną różnicą między kwotą pierwotnie zadeklarowaną a kwotą wynikająca po weryfikacji;

- wezwać biegłego celem określenia kwalifikacji danego obiektu.

Dopiero w świetle tak sporządzonego wykazu organ będzie miał możliwość poddania weryfikacji wniosku podatnika pod kątem wywodzonych żądań a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie. Ponadto zdaniem SKO:

- decyzja organu podatkowego nie spełnia wymogów określonych w art. 240 O.p., bowiem nie zawiera uzasadnienia faktycznego i prawnego, brak w nim weryfikacji czy obiekty objęte wnioskiem spółki winny zostać opodatkowane jako budynki czy też budowle, czy też nie powinny być w ogóle opodatkowane lub jedynie od wartości ich części budowlanych,

- brak w uzasadnieniu odniesienia się przez organ I instancji do wniosku o stwierdzenie nadpłaty przedłożonego przez spółkę wyznaczającego zakres postępowania,

- pomimo przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych organ I instancji, w jakikolwiek sposób nie odniósł się do ustaleń z niej wynikających,

- brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniesienia się do oceny prawnej wyrażonej w treści prawomocnego wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1218/15, którym oddalono skargę na decyzję dotyczącej określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2010.

W ocenie SKO rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, albowiem stan faktyczny sprawy nie został w pełni ustalony. Przeprowadzenie zaś postępowania dowodowego przez organ odwoławczy w tak znacznej części prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy.

W skardze Spółka (reprezentowana przez doradcę podatkowego) domagała się uchylenia decyzji organu II instancji i zasądzenia kosztów postępowania zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania podatkowego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 233 § 2 w związku z art. 233 § 1 ust. 2 lit. a) i art. 233 § 3 O.p. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Prezydenta i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy rozstrzygnięcie nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub znacznej części, a normy prawa procesowego i materialnego nie pozostawiały organowi I instancji uznania administracyjnego;

b) art. 121 § 1 O.p. w związku z art. 153 P.p.s.a. z uwagi na naruszenie zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, ze względu na wydawanie odmiennych rozstrzygnięć na gruncie tożsamego stanu faktycznego oraz prawnego, a także pominięcie oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2015 r. (sygn. akt I SA/Gl 1218/15).

W rozwinięciu tych zarzutów Spółka wskazała, że spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii występowania po stronie Spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2007 oraz za lata 2008-2009. Rozróżnienie stanu faktycznego za okres 2006-2007 oraz 2008-2009 jest istotne, albowiem odmienny był powód oraz zakres złożonych przez Spółkę wniosków o stwierdzenia nadpłaty za wskazane lata:

- złożenie wniosków o stwierdzenie nadpłaty za lata 2006-2007 podyktowane było dążeniem Spółki do zapewnienia spójności rozliczeń podatkowych z wynikami postępowania podatkowego prowadzonego za rok 2010, które zakończone zostało ostateczną decyzją SKO w K. z dnia [...] po przejściu pełnej drogi sądowoadministracyjnej - skarga Spółki na ww. decyzję została oddalona na mocy wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1218/15;

- złożenie wniosków o stwierdzenie nadpłaty za lata 2008-2009 podyktowane było dążeniem do zapewnienia spójności rozliczeń podatkowych Spółki z wynikami postępowania za rok 2010, jak i dążeniami do implementacji wyników przeglądu podatkowego przeprowadzonego w 2013 r.

Spółka podkreśliła, że wnioskami za lata 2006-2007 były objęte wyłącznie obiekty, których klasyfikacja dla celów podatku od nieruchomości była przedmiotem postępowania za 2010 r.

Zarzuciła organowi, że w swoich decyzjach jednakowo traktuje lata 2006-2007 i lata 2008-2009, podczas gdy występują pomiędzy nimi istotne różnice z punktu widzenia dokonania właściwej kontroli instancyjnej przez organ odwoławczy.

Wyjaśniając istotę nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2006-2007 podała, że zakresem tych wniosków były objęte wyłącznie kwestie ustalone w ostatecznej i prawomocnej decyzji SKO z dnia [...]. Tym samym, rozstrzygnięcie wskazanych spraw przez SKO, polegać powinno na ewentualnym włączeniu do akt sprawy materiału dowodowego zebranego w toku postępowania za rok 2010. Podkreśliła, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r. zostało wszczęte w dniu 21 grudnia 2011 r., trwa zatem już 6 lat. Wskazała na rażącą przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Dalej podniosła, że za godzące w art. 121 § 2 O.p. należy uznać dokonywanie różnych ustaleń odnoszących się do tego samego elementu stanu faktycznego w odrębnych co prawda sprawach podatkowych, niemniej bazujących na tych samych faktach.

W obszernym uzasadnieniu Spółka przedstawiła rozwinięcie ww. zarzutów z powołaniem się na stanowiska doktryny i judykatury.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Reagując na zarzuty skargi podniosło, że w poszczególnych latach żądania zwrotu kwoty różnią się od siebie, zatem trudno jednoznacznie stwierdzić, że prawidłowość wyliczeń dotyczących roku 2010 i istniejący w tym roku stan faktyczny był tożsamy ze stanem faktycznym w latach 2006-2007.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymała wniesioną skargę. Podkreśliła, że wytyczne udzielone w zaskarżonych decyzjach kasacyjnych sprowadzają się w zasadzie do przedstawienia w układzie tabelarycznym informacji o obiektach podlegających opodatkowaniu, co do których strona skorygowała swoje wyliczenia i wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty. Dane te zostały precyzyjnie zawarte we wniosku o stwierdzenie nadpłaty za lata 2006-2007, na dowód czego przedłożyła kserokopie wniosków z 21 grudnia 2011 r. i 21 grudnia 2012 r. Ponownie nawiązała do znaczenia wyroku tut. Sądu z 21 grudnia 2015 r., I SA/Gl 1218/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegała decyzja kasacyjna Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana w sprawie wniosku podatnika o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 r.

Skarga jest zasadna, bowiem decyzja wydana została z naruszeniem art. 233 § 2 O.p.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, na podstawie art. 233 § 2 O.p. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Przepis art. 233 § 2 O.p. pozostaje w ścisłym związku z obowiązkami organu odwoławczego wynikającymi z ustawy Ordynacja podatkowa. Stanowi on realizację zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 127 O.p., zgodnie z którą istota tego postępowania polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie tylko na kontroli orzeczenia organu I instancji. Dwuinstancyjność postępowania jest zasadą konstytucyjną, związaną z zasadą państwa prawnego. Na gruncie postępowania podatkowego oznacza ona możliwość merytorycznego badania tej samej sprawy podatkowej przez dwa organy. Rozstrzygnięta sprawa, o ile strona zdecyduje się wnieść odwołanie, jest badana przez organ odwoławczy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2010 r., I GSK 226/2010; dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego wynikają znacznie szersze - niż kontrolne - kompetencje organu odwoławczego. W szczególności, zadaniem organu II instancji jest dokładna analiza dotychczasowego postępowania dowodowego (a nie tylko jego efektów), ze szczególnym uwzględnieniem realizacji zasady prawdy obiektywnej. W razie jakichkolwiek wątpliwości organu odwoławczego, co do istnienia uchybień w tym zakresie, jest on zobowiązany do ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w części umożliwiającej wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 1 października 2009 r., II FSK 658/2008).

Tak skonstruowane zasady postępowania odwoławczego znajdują swoje odzwierciedlenie w treści możliwych decyzji organu drugiej instancji. Przepis art. 233 § 2 O.p. przesądza o tym, że skoro wydanie decyzji kasacyjnych nie prowadzi (bezpośrednio) do merytorycznego załatwienia sprawy, to ich wydanie winno stanowić odstępstwo od zasady szybkiego i wnikliwego rozpatrzenia sprawy co do jej istoty i być stosowane wyjątkowo (por. wyrok NSA z 13 września 2011 r., II FSK 2310/2010; WSA w Łodzi z 7 lipca 2012 r., I SA/Łd 42/2012). Tak więc wymieniony przepis nadaje organowi odwoławczemu status organu merytorycznego, a nie kasacyjnego. W konsekwencji organ ten winien dążyć do załatwienia sprawy już raz załatwionej skarżonym rozstrzygnięciem we własnym zakresie i to bez względu na rodzaj stwierdzonych mankamentów postępowania pierwszoinstancyjnego. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji wymaga znacznego poszerzenia materiału dowodowego w sprawie. Ma to miejsce wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W takich wypadkach organ odwoławczy dokonując oceny prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ I instancji, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a nie jest do tego uprawniony, bowiem wykracza to po pierwsze, poza zakres jego kompetencji, a po drugie zaś zasadzie wyrażonej w art. 127 O.p. Inne wady postępowania ani wady decyzji organu I instancji nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji przewidzianej w art. 233 § 2 O.p. Użyty w tym przepisie zwrot "w znacznej części" jest niedookreślony, ustalenie zatem tej przesłanki jest możliwe jedynie na tle okoliczności konkretnej sprawy.

W ramach niniejszej sprawy organ odwoławczy uznał, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Organ odwoławczy nie mógł orzec co do istoty bowiem organ I instancji nie odniósł się merytorycznie do kwestii spornych. Przede wszystkim organ zakwestionował przedłożoną przez podatnika ewidencję środków trwałych, która w jego ocenie nie spełnia wymagań określonych przez organ podatkowy, wskazał zarazem jakie elementy winny z niej wynikać. Na potrzeby rozpatrzenia analizowanej sprawy należy powtórzyć nałożone na organ I instancji zadania:

- precyzyjnie wezwać stronę do przedłożenia wykazu w formie tabelarycznego zestawienia który powinien zawierać sposób zakwalifikowania danego obiektu (budynek czy budowla z nr inwentarzowym) z podaniem wartości przyjętej do opodatkowania, sposób zakwalifikowania danego obiektu po korekcie wraz z jego wartością przyjętą do opodatkowania oraz ich lokalizacja z podaniem nr działki. W razie konieczności niezbędne będzie wezwanie biegłego celem określenia kwalifikacji danego obiektu;

- podsumowanie winno zawierać zarówno kwotę pierwotnie zadeklarowaną oraz kwotę podatku po weryfikacji (ze wskazaniem różnicy);

- w świetle tak sporządzonego wykazu organ będzie miał możliwość poddania weryfikacji wniosku podatnika pod kątem wywodzonych żądań a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Organ odwoławczy zarzucił decyzji pierwszoinstancyjnej uchybienie art. 240 O.p. (brak uzasadnienia faktycznego i prawnego), brak weryfikacji czy obiekty objęte wnioskiem spółki winny zostać opodatkowane jako budynki czy też budowle, czy też nie powinny być w ogóle opodatkowane lub jedynie od wartości ich części budowlanych, brak odniesienia się do wniosku o stwierdzenie nadpłaty przedłożonego przez Spółkę wyznaczającego zakres postępowania, brak odniesienia się do opinii biegłych jak również do prawomocnego wyroku tut. Sądu z 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1218/15.

Niewątpliwie decyzja organu I instancji zawiera szereg mankamentów wskazujących na jej wadliwość, pozostaje jednak do ustalenia, czy organ II instancji - jako organ merytoryczny a nie kasacyjny - mógł je usunąć w ramach własnego postępowania.

Istotnym zagadnieniem niniejszej sprawy jest czasookres prowadzonego postępowania. Organy realizując normy prawne art. 125 O.p. powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Obowiązek podejmowania działań wnikliwych wprost nawiązuje do zasady prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). Chodzi tu o wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Natomiast działania proste to podejmowanie czynności z pominięciem sformalizowanych procedur prawnych. Podkreślić należy, że "bez zbędnej zwłoki nie oznacza natychmiast lub szybko, a jedynie wskazuje na to, że nie należy bez powodu odkładać wykonania określonej czynności" (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2011 r., III SA/Wa 1021/11).

Rację tu należy przyznać skarżącej Spółce. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony w grudniu 2011 r., organ I instancji decyzję wydał dopiero w maju 2017 r. Przez 6 lat organ I instancji rozpatrywał wniosek o stwierdzenie nadpłaty i to w sytuacji, w której podatnik wskazywał na tożsamy przedmiot postępowania dotyczący lat podatkowych 2006-2007 z prawomocnie już zakończonym a dotyczącym 2010 r. Podkreślenia wymaga, że skarżąca reagowała na każde wezwanie organu i przedkładała żądane informacje i dowody.

Materiał dowodowy sprawy jest obszerny i zawiera - w ocenie Sądu - dokumenty pozwalające na ustalenie prawnopodatkowego stanu faktycznego. Organ II instancji jest organem merytorycznym i może podejmować własne ustalenia faktyczne i to nie tylko na podstawie zastanego materiału dowodowego. Został bowiem wyposażony w kompetencje umożliwiające mu przeprowadzenie postępowania dowodowego o charakterze uzupełniającym. Jeżeli – w ocenie organu odwoławczego – materiał ten wymagał uzupełnienia we wskazanym wyżej zakresie to jego rzeczą było zwrócenie się o jego załączenie do akt, a nie uchylenie decyzji organu I instancji. Mógł to uczynić bezpośrednio, bądź w trybie art. 229 O.p.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, merytoryczne jej rozstrzygnięcie nie wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Skarżąca - co podkreśliła jej pełnomocnik na rozprawie - już we wniosku o stwierdzenie nadpłaty w układzie tabelarycznym wymieniła budynki i budowle (poz. 1-26) z opisem obiektu, nr inwentarzowym oraz podstawą opodatkowania, ze wskazaniem wartości "było" i "winno być". Jeżeli organ odwoławczy miał wątpliwości co do złożonych przez podatnika wykazów i ewidencji środków trwałych, winien go wezwać o wyjaśnienia i ponowne złożenie stosownych dokumentów w ramach własnych kompetencji. Również postępowanie w zakresie ustalenia wartości konkretnego środka trwałego, jak się wydaje, nie wymaga znacznego nakładu sił ani środków, które przekraczałyby możliwości organu odwoławczego. W aktach sprawy znajduje się opinia biegłego, który zajął dodatkowo stanowisko po zadaniu mu pytań przez skarżącą.

Ponadto skarżąca wielokrotnie w toku sprawy wskazywała, że niezbędne dane pozwalające rozpoznać wniosek o nadpłatę za lata 2006-2007 znajdują się w aktach administracyjnych dotyczących roku podatkowego 2010. Organ winien zatem dopuścić dowód z tych akt i poddać ocenie, czy w istocie przedmiot opodatkowania za rok 2010 wynikający z ostatecznej decyzji SKO z [...] dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości, od której to decyzji prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 21 grudnia 2015 r., I SA/Gl 1218/15 oddalono skargę skarżącej, pokrywa się z przedmiotem wniosku o nadpłatę za lata 2006-2007.

Dodatkowo zasadne jest ponowne odwołanie się do dyspozycji wynikającej z art. 229 O.p., który wprost zezwala organowi odwoławczemu na przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, bądź zlecenie jego przeprowadzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie znalazło się jakiekolwiek stwierdzenie, dlaczego przepis ten nie został zastosowany. Jeszcze raz należy w tym miejscu podkreślić, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, może nastąpić jedynie w sytuacji wyjątkowej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - w ocenie Sądu - pozwala na merytoryczne zajęcie stanowiska przez organ odwoławczy.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy może (a nawet powinien) rozważyć przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego. Dozwala mu na to przepis art. 200a § 1 O.p. Rozprawa, w rozumieniu tego przepisu jest zabiegiem organizacyjnym, przy pomocy którego organ prowadzący postępowanie administracyjne może osiągnąć koncentrację postępowania wyjaśniającego w określonym miejscu i czasie. Organ odwoławczy jest zobligowany do przeprowadzenia rozprawy z urzędu, jeżeli pojawiłaby się chociażby jedna z następujących okoliczności: zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale biegłych, lub zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy w drodze oględzin, lub zachodzi potrzeba sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 31 stycznia 2017 r., I SA/Rz 215/16; LEX nr 2231761). Niewątpliwie w jej toku możliwe byłoby także rozpytanie pełnomocnika podatnika w zakresie budzącym wątpliwości organu przy rozpoznaniu wniosku o nadpłatę. Po dokonaniu stosownych ustaleń, Kolegium będzie mogło podjąć w sprawie merytoryczne rozstrzygnięcie.

Nie przesądzając zatem kwestii merytorycznej sprawy stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie wykazał konieczności takiego uzupełnienia materiału dowodowego, o którym mowa art. 233 § 2 O.p. Niewątpliwie zaś przekazanie sprawy organowi I instancji naruszyłoby zasadę szybkości postępowania.

Podsumowując naruszenie art. 233 § 2 O.p. skutkuje jednoczesną obrazą art. 122, art. 125 § 1 i art. 127 O.p., które zobowiązują organ odwoławczy do ustalenia prawdy obiektywnej w sposób wnikliwy i szybki.

Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno usunąć wskazane wyżej uchybienia, przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w sprawie i stosownie do jego wyników, wydać rozstrzygnięcie kończące postępowanie wywołane wniesieniem odwołania.

Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153). Zasądzone koszty postępowania obejmują: zwrot wpisu od skargi, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika.

-----------------------

3