Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1173/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... marca 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Rady do Spraw Uchodźców na rzecz A. S. kwotę ... (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. S., obywatel ..., deklarujący narodowość ..., złożył w dniu ... grudnia 2010 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w RP. Wnioskiem objęta została ... cudzoziemca. W motywach wniosku podał, że wyjechał po tym jak był uciskany przez struktury siłowe. Z treści wniosku wynika, że cudzoziemiec posługiwał się paszportem zagranicznym wydanym we wrześniu 2010 r., nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy kraju pochodzenia. Oświadczył, że był prześladowany oraz poddawany przemocy fizycznej i psychicznej – podczas aresztowania ... w 2006 r. został także zabrany, pytano się o ... i bito go. Cudzoziemiec zadeklarował, że brał udział w I wojnie ... jako ochroniarz porządku publicznego. Z wniosku wynika ponadto, że cudzoziemiec był zatrzymany z powodu ... w 2006 r. na okres 3 dni, później wykupiła go rodzina. Cudzoziemiec nie zadeklarował przynależności do żadnej partii politycznej ani do organizacji o innym charakterze. Oświadczył także, że jego dwaj synowie przebywają na terytorium RP, bądź w innym kraju Unii Europejskiej.

Decyzją z ... lutego 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wobec opuszczenia przez cudzoziemca terytorium RP, umorzył postępowanie o nadanie statusu uchodźcy. W maju 2011 r. cudzoziemiec przekazany został przez stronę ... do Polski. Szef Urzędu, na wniosek cudzoziemca, decyzją z ... czerwca 2011 r. podjął postępowanie.

Po przeprowadzeniu postępowania, w sprawie wniosku cudzoziemca, Szef Urzędu decyzją z ... grudnia 2011 r., nr ..., odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a, art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694 ze zm.), dalej: ,,ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony’’. Odnosząc się do oświadczeń złożonych przez cudzoziemca we wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz podczas przesłuchania organ stwierdził, że cudzoziemiec nie wskazał żadnych faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed prześladowaniem z powodu przesłanek wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Władze państwowe ani też inne podmioty nie podejmowały wobec cudzoziemca działań krzywdzących na tle jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej, czy poglądów politycznych. Cudzoziemiec nie jest osobą poszukiwaną przez władze czy też ściganą z powodu konkretnych zarzutów. W ocenie organu brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy udziałem cudzoziemca w pierwszej wojnie ... w latach ... a wyjazdem z ... w ... r. Przyczyną zainteresowania wojskowych cudzoziemcem był czynny udział jego dwóch synów w drugiej wojnie ...

Organ uznał wyjaśnienia Cudzoziemca dotyczące rozbieżności pomiędzy jego zeznaniami z wniosku statusowego i przesłuchania, w zakresie ilości zatrzymań za wystarczające ale jednocześnie stwierdził, że przedstawione okoliczności nie stanowią podstawy do udzielenia statusu uchodźcy.

Zdaniem organu zatrzymania cudzoziemca na przestrzeni kilku lat nie są wystarczającym powodem aby mógł on zasadnie obawiać się indywidualnych prześladowań. Zatrzymania w latach ..., w rezultacie których cudzoziemiec był przesłuchiwany i poddawany przemocy fizycznej nie były skutkiem indywidualnego prześladowania lecz wynikiem niestabilnej sytuacji w republice i związanego z tym bezprawia funkcjonariuszy federalnych w tamtym czasie. Przesłuchanie w celu uzyskania od cudzoziemca informacji na temat innych osób, nie dowodzi, że władze kraju pochodzenia miały jego samego prześladować z powodu przesłanek zawartych w ustawie. Również zatrzymania cudzoziemca po wyjeździe jego najmłodszego ... w ... r. nie były wymierzone bezpośrednio w niego, a dochodziło do nich głównie w ..., gdzie miały miejsce zamachy terrorystyczne. Cudzoziemiec ze względu na związki rodzinne mógł wzbudzać zainteresowanie władz i zostać uznany za osobę będącą potencjalnym źródłem informacji, ale nie można zasadnie twierdzić, że w kraju pochodzenia grozi mu prześladowanie. Cudzoziemiec po 2006 r. podczas przesłuchań nie był poddawany poważnej przemocy fizycznej, a po krótkim czasie wypuszczano go do domu. W opinii organu słuszne jest twierdzenie, że jeżeli Cudzoziemiec w ciągu ... lat był kilkadziesiąt razy zabierany na przesłuchania i uznałby je za zagrażające bezpieczeństwu, to decyzję o swoim wyjeździe z kraju pochodzenia podjąłby zapewne wcześniej, a nie dopiero pod koniec 2010 r. Cudzoziemiec nie udowodnił, że w związku z działalnością ... może obawiać się prześladowań . Trzej najstarsi ... brali udział w konfliktach ..., ale ich czynny udział trwał najpóźniej do czasu ich wyjazdu z ... w 2002 r. Reasumując organ stwierdził, że wyjazd cudzoziemca z kraju pochodzenia nie wiąże się z niczym innym, niż z ogólną sytuacją panującą w kraju pochodzenia.

W ocenie organu I instancji w sytuacji cudzoziemca nie występuje żadna z okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony uzupełniającej, zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Organ oparł się przy tym na analizie sytuacji panującej w kraju pochodzenia cudzoziemca opisanej w opracowaniach zawartych w aktach administracyjnych. Ponadto organ przeanalizował przesłanki udzielania zgody na pobyt tolerowany i stwierdził, że w sytuacji skarżącego brak jest podstaw do udzielenia takiej zgody.

Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, powołując w podstawie prawnej m. in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: ,,k.p.a.’’) decyzją z ... marca 2012 r., nr ..., utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W uzasadnieniu stwierdziła, że podany przez wnioskodawcę powód wyjazdu – obawa przed zatrzymaniami z powodu synów - jest mało wiarygodny w świetle faktu, że okoliczności, które miały spowodować te represje, miały miejsce wiele lat temu. Nie ma dowodów na to, że władze kraju pochodzenia podejmowały aktualnie wobec skarżącego działania mające charakter prześladowań. Rada podzieliła także stanowisko organu I instancji, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie ochrony uzupełniającej w rozumieniu art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Zdaniem Rady w sprawie nie ma również podstaw do przyjęcia, że zachodzą przesłanki do udzielenia Skarżącemu zgody na pobyt tolerowany.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiono o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego:

• art. 13 ust. 1, art. 15 oraz art. 97 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, poprzez uznanie, że obawa skarżącego związana z perspektywą powrotu do kraju pochodzenia nie jest uzasadniona oraz, że powrót Cudzoziemca do kraju pochodzenia nie wiąże się z ryzykiem doznania krzywdy a jego wydalenie nie nastąpi do kraju, gdzie zagrożone będą jego prawa przewidziane w Konwencji sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

• art. 14 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony – poprzez jego nieuwzględnienie;

• art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany,

2) przepisów postępowania:

• art. 6 k.p.a. – w ten sposób, że organy administracji publicznej niewłaściwie zastosowały lub nie zastosowały przepisy prawa o udzielaniu ochrony cudzoziemcom,

• art. 7 i 77 k.p.a. – poprzez niedopełnienie obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

• art. 80 k.p.a. w ten sposób, że nie dokonano oceny okoliczności faktycznych w postępowaniu dowodowym w oparciu o całokształt materiału dowodowego sprawy,

• art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez niewskazanie lub niedostateczne wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których oparto orzeczenia oraz powodów, dla których odmówiono uwzględnienia innych dowodów,

• art. 15 k.p.a. – w ten sposób, że postępowanie przed organem II instancji nie doprowadziło do rzeczywistej kontroli wydanego orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi w sposób obszerny zaprezentowano argumenty na poparcie przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.)

Sąd, kierując się tymi przesłankami uchylił zaskarżoną decyzję ponieważ w ocenie Sądu przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zauważyć należy, że w następstwie złożenia przez Skarżącego wniosku o nadanie statusu uchodźcy oraz przeprowadzenia postępowania administracyjnego w tym zakresie wydana została decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z ... grudnia 2011 r., nr ..., którą Skarżącemu odmówiono nadania statusu uchodźcy, odmówiono udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzeczono o wydaleniu Skarżącego wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Na materiał dowodowy sprawy, uwzględniony przez organ I instancji, składały się m. in.: oświadczenie Skarżącego złożone we wniosku o nadanie statusu uchodźcy z ... grudnia 2010 r. oraz zeznania złożone przez Skarżącego podczas przesłuchania statusowego przeprowadzonego w dniu ... września 2011 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wniesionym z zachowaniem wymaganego terminu, Skarżący nie zgodził się z decyzją i wniósł o jej uchylenie i przyznanie ochrony międzynarodowej.

Obowiązkiem Rady do Spraw Uchodźców, będącej w rozpatrywanej sprawie organem odwoławczym, zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego było ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w jej całokształcie. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie akceptowany jest pogląd, że zadaniem organu odwoławczego nie jest kontrola decyzji wydanej przez organ I instancji, ale rozpatrzenie wszelkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu decyzji. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, chodzi zatem o dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie powyższy wymóg nie został jednak spełniony przez Radę do Spraw Uchodźców.

Podkreślić należy, że Rada do Spraw Uchodźców w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – jak trafnie zarzucono w skardze – nie odniosła się do obszernych twierdzeń skarżącego, zgłoszonych podczas przesłuchania w dniu ... września 2011 r. (k - 99 – 108 akt administracyjnych). Zakres zeznań Skarżącego wykraczał znacząco ponad te okoliczności, które podniesione zostały we wniosku statusowym i wskazywał na liczne zatrzymania Skarżącego dokonywane przez przedstawicieli struktur władze federalnych oraz republikańskich, w tym także po 2006 r., aż do czasu wyjazdu Skarżącego z kraju pochodzenia w grudniu 2010 r. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji potwierdza, że organ odwoławczy przeanalizował wyłącznie oświadczenie Skarżącego złożone we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, dotyczące jednorazowego zatrzymania skarżącego w 2006 r. i na tej podstawie przyjął brak dowodów na aktualne podejmowanie wobec skarżącego działań mających charakter prześladowań. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ I instancji, po przeanalizowaniu całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie odmówił wiarygodności oświadczeniom skarżącego złożonym podczas przesłuchania w dniu ... września 2011 r. i uwzględnił je przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Oświadczenia Skarżącego podlegały ocenie organu I instancji przy badaniu istnienia przesłanek do udzielenia Skarżącemu ochrony międzynarodowej.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w żaden sposób, dlaczego Rada do Spraw Uchodźców pominęła i w konsekwencji nie rozważyła wskazanych powyżej okoliczności, przedstawionych przez Skarżącego w toku przesłuchania statusowego, a tym samym de facto zanegowała okoliczności dotyczące zatrzymań Skarżącego po 2006 r. Dodatkowo zaznaczyć należy, że w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie znajduje odzwierciedlenia stanowisko Rady zaprezentowane w odpowiedzi na skargę, że Rada przeanalizowała sytuację Skarżącego w kraju pochodzenia po 2006 r. i stwierdziła, że w tym okresie nie dochodziło do działań wymierzonych bezpośrednio w skarżącego.

Podkreślenia wymaga, że okoliczności podniesione przez Skarżącego, w toku przesłuchania, a dotyczące jego wielokrotnych zatrzymań po 2006 r. (aktywności przedstawicieli struktur siłowych względem Skarżącego) mają istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia w sprawie stanu faktycznego. Przeanalizowanie tych okoliczności ma istotne znaczenie dla zbadania zasadności wniosku Skarżącego o nadanie statusu uchodźcy, kwestii oceny wystąpienia w sprawie przesłanek do udzielenie ochrony uzupełniającej czy też udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

W kontekście powyżej wskazanych nieprawidłowości, w ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji Rady do Spraw Uchodźców, doszło nie tylko do istotnego naruszenia art. 15 k.p.a. Organ, który wydał zaskarżona decyzję, wbrew wymogom wynikającym z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie dopełnił obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Rada do Spraw Uchodźców naruszyła także art. 80 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zaskarżona decyzja (jej uzasadnienie) nie odpowiada treści art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Rozpatrując sprawę ponownie Rada do Spraw Uchodźców uwzględni powyższą ocenę prawną. Dokona wszechstronnej i wnikliwej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego w kontekście zarzutów odwołania. Wyniki tej oceny przedstawi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c), art. 152 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.