Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 441/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136, art. 137, art. 140, art. 216
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oraz zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. uchyla postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. kwotę 737 zł /słownie: siedemset trzydzieści siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261 poz. 2603 ze zm.) uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] i przekazał mu sprawę dot. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w R. obr. [...] oznaczonej jako działka nr 297 do ponownego rozpoznania.

Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w sprawie zostało zainicjowane skierowanym do Prezydenta Miasta [...] wnioskiem A. S. o zwrot położonej w R. obr. [...] działki nr 297, zbytej przez niego aktem notarialnym z dnia 15 maja 1989 r. w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) na rzecz Skarbu Państwa w celu realizacji osiedla mieszkaniowego "P.".

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...], z uwagi na stwierdzone przesłanki wyłączenia Prezydenta Miasta [...] od załatwienia przedmiotowej sprawy (własność przedmiotowej działki przysługuje obecnie Gminie Miasto [...]), Wojewoda [...] wyznaczył do jej załatwienia Starostę [...]. W trakcie prowadzonego przez Starostę postępowania, o przyznanie przymiotu jego strony zwróciła się Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w R. wskazując, że na działce tej posiadanej przez nią na podstawie umowy użyczenia buduje budynki mieszkalne, a ponadto jest ona przedmiotem będącej w toku zamiany między Spółdzielnią a Gminą Miasto [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Nr [...] Starosta [...] orzekł o zwrocie na rzecz A. S. nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta [...], położonej w obr. [...], oznaczonej jako działka nr 297 o pow. 0,1227 ha oraz o zwrocie przez niego na rzecz Gminy Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie 68 030 zł.

Na skutek odwołania wniesionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...], Wojewoda z uwagi na uchybienia przepisom postępowania (art. 7, 77 i 80 Kpa), decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] uchylił decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2007 r., przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Starosta działając na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 140 ust. 1 i 2 i art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ponownie orzekł o zwrocie na rzecz A. S. położonej w R. w obr. [...] działki nr 297 stanowiącej własność Gminy Miasta [...] (pkt I) oraz o zwrocie przez niego zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w kwocie 69 111 zł. (pkt II). W jej uzasadnieniu Starosta na podstawie określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanek uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia stwierdził, że przedmiotowa działka stała się zbędna na cel określony w akcie notarialnym z dnia 15 maja 1989 r., ponieważ w terminie 7 lat od dnia jego zawarcia nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, jak też w ciągu 10 lat od dnia wywłaszczenia planowany cel nie został zrealizowany. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prace budowlane na przedmiotowej nieruchomości podjęte zostały przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] po upływie 17 lat od daty wywłaszczenia, przy czym Spółdzielnia ta w żaden sposób nie wykazała, że prowadzona przez nią na tej nieruchomości budowa stanowi realizację celu wywłaszczenia (decyzja Urzędu Miejskiego [...] z dnia [...] lutego 1985 r. Nr [...] ustalająca plan realizacyjny osiedla mieszkaniowego "P." obowiązywała jedynie do dnia 1 kwietnia 1987r.).

Od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. ponownie odwołała się Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości. Spółdzielnia zakwestionowała ustalenie organu I instancji, że na działce nr 297 nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Na działce nr 297 w ramach osiedla mieszkaniowego P. wzniesiono budynek mieszkalny, w związku z czym należy przyjąć osiągnięcie celu, dla którego działka została nabyta. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 28 maja 2002 r., sygn. akt I SA 2743/00, w którym stwierdzono, iż bez wpływu na wynik sprawy jest okoliczność, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie wielu lat licząc od daty podjęcia decyzji o wywłaszczeniu. Istotne jest jedynie to, że w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji objęty jej treścią grunt został wykorzystany zgodnie z określonym w niej celem wywłaszczenia.

W ocenie Spółdzielni, w sprawie interes społeczny dominuje nad indywidualnym interesem wnioskodawcy, który o zwrot wystąpił dopiero wówczas, gdy Spółdzielnia wybudowała na przedmiotowej działce budynek, przez co znacznie wzrosła jej wartość. Ponadto w odwołaniu Spółdzielnia podniosła, że wycena nieruchomości nie odzwierciedla jej wartości rynkowej.

Wojewoda [...] uwzględniając wniosek Spółdzielni z 10 lipca 2008 r., postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] przywrócił jej termin do złożenia odwołania nadanego w urzędzie pocztowym 24 czerwca 2008 r. uznając, że nastąpiła oczywista omyłka jej pracownika odpowiedzialnego za przyjęcie przesyłek w zakresie dokonania adnotacji o terminie doręczenia decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r.; nastąpiło to 9 czerwca 2008 r. już po zakończeniu pracy Spółdzielni i taka data została przez pracownika wpisana na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, jednak w księdze rejestru dziennego przesyłek wpisał on datę 10 czerwca 2008 r. Okoliczność ta została potwierdzona zarówno przez pracownika Spółdzielni jak i Poczty, a miało to bezpośredni związek z utrudnieniami w doręczaniu przesyłek spowodowanymi strajkiem pracowników Poczty.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2008 r. ponownie uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda wskazał, iż w postępowaniu zwrotowym niezbędne jest ustalenie, na jaki dokładnie cel nieruchomość została wywłaszczona (nabyta) oraz to w, jaki sposób była i jest wykorzystywana. Konieczne jest zatem zebranie pełnej dokumentacji w postaci m. in. planu realizacyjnego, pozwolenia na budowę, decyzji lokalizacyjnej. Zdaniem organu odwoławczego Starosta w dalszym ciągu nie wyjaśnił celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, który to w umowie z dnia 15 maja 1989 r. został określony zbyt ogólnie (budowa osiedla mieszkaniowego P.); skutkowało to brakiem podstaw do uznania, że nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem jej wykupu.

Wojewoda stwierdził ponadto, że na dzień wydania decyzji zwrotowej omawiana nieruchomość była użytkowana przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] na podstawie umowy użyczenia zawartej 1 grudnia 2005 r. z Gminą Miasto [...]. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. zatwierdził projekt budowy i udzielił Spółdzielni pozwolenia na budowę m. in. na działce nr 297 budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami. Wg Wojewody uznanie przez Starostę przekroczenia przy wykonaniu osiedla mieszkaniowego P. terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonane zostało bez analizy przedłożonych przez Spółdzielnię dokumentów potwierdzających realizację celu wywłaszczenia w sposób ciągły od roku 1985. Zdaniem organu odwoławczego Starosta niewłaściwie zastosował również art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem określając wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie uwzględnił zwiększenia wartości nieruchomości w stosunku do stanu istniejącego w dniu wywłaszczenia oraz poczynionych na niej nakładów.

Decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A. S. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie w całości oraz uchylenie postanowienia z dnia [...] lipca 2008 r. o przywróceniu Spółdzielni terminu do wniesienia odwołania. Decyzji organu II instancji skarżący zarzucił rażące naruszenie:

- art. 58 § 1 Kpa przez przywrócenie Spółdzielni terminu do wniesienia odwołania oraz nieuzasadnione przyjęcie, że uchybiła ona terminowi bez własnej winy,

- art. 12 § 1 w/z z art. 138 § 2 Kpa przez nadużycie w zastosowaniu kasatoryjnego rozstrzygnięcia i przewlekłość postępowania, gdy sprawa nadaje się do merytorycznego orzekania przez organ odwoławczy,

- art. 134 Kpa przez zaniechanie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu.

Zdaniem skarżącego Wojewoda przywrócił Spółdzielni termin do wniesienia odwołania z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zarejestrowanie przesyłki z datą późniejszą stanowi klasyczny przykład niedbalstwa, będącego działaniem zawinionym. Strajk poczty mógłby mieć ewentualne znaczenie dla przywrócenia terminu w przypadku uprawdopodobnienia przez stronę, że nie mogła ona w terminie nadać odwołania, nie zaś w przypadku odbioru przesyłki i błędnego odnotowania daty wpływu. Brak jest przy tym wskazania daty, kiedy miał miejsce strajk placówki pocztowej. Odnosząc się do kasacyjnego charakteru zaskarżonej decyzji skarżący wskazał, iż tego typu uprawnienia organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy, co powoduje, że uzasadniające go przesłanki nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Wydanie takiej decyzji przez organ odwoławczy jest uzasadnione jedynie w przypadku stwierdzenia, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W przedmiotowej sprawie ustalenia organu I instancji nie dawały podstawy do wydania takiego rozstrzygnięcia. Ocena organu odwoławczego, że w postępowaniu nie został ustalony cel wywłaszczenia, na tle dokonanych ustaleń faktycznych jest bezprawna.

Postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, że decyzja realizacyjna z [...] lutego 1985 r. wygasła i nie mogła stanowić o określaniu celu wywłaszczenia. Domaganie się poszukiwania w takiej sytuacji innego celu jest pozbawione podstaw. Do dnia złożenia wniosku o zwrot nieruchomości działka nr 297 była porośnięta trawą i tym samym nie został na niej zrealizowany jakikolwiek cel.

Wg skarżącego, wobec utrwalonego w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądu co do cywilnoprawnego charakteru rozliczeń nakładów osób trzecich na podlegającą zwrotowi nieruchomość, niekonsekwencją obarczone są także zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania Wojewody wskazujące z jednej strony na konieczność ich ustalenia, zaś z drugiej na możliwość ich dochodzenia jedynie w procesie cywilnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 703/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I) oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. S. zwrot kosztów postępowania (pkt II).

Za niezasadny uznał zarzut skarżącego dotyczący bezpodstawnego przywrócenia Spółdzielni Mieszkaniowej uchybionego terminu. Wojewoda trafnie przyjął, że fakt omyłkowego wpisania innej daty na przyjmowanym piśmie niż miało to miejsce w rzeczywistości, wynikający z utrudnień w doręczaniu przesyłek z uwagi na strajk poczty, uprawdopodabnia brak winy Spółdzielni w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał też, że na działce nr 297 cel wywłaszczenia nie został zrealizowany przynajmniej do dnia 30 listopada 2006 r., bowiem w tym dniu stała się ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] o pozwoleniu na budowę m.in. na tej działce budynków mieszkalnych. W sprawie zachodzi więc zbędność nieruchomości dla celu oznaczonego w umowie o przeniesieniu jej własności w rozumieniu w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co uzasadniało wydanie orzeczenie o jej zwrocie bez potrzeby przeprowadzania dodatkowego postępowania dowodowego. Oczywistym bowiem jest, że bez względu na cel wywłaszczenia i tak nie został on zrealizowany mimo upływu 10 lat od dnia zawarcia umowy. Z tego powodu kwestia precyzji określenia celu wywłaszczenia nieruchomości - wbrew twierdzeniom Wojewody - nie jest aż tak istotna.

Sąd wskazał też, że ewentualna konieczność uzupełnienia opinii rzeczoznawcy majątkowego na etapie postępowania przed organem II instancji co do wzrostu wartości nieruchomości i zwiększenia o tę wysokość zwaloryzowanego odszkodowania nie wyczerpuje pojęcia "uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części" w rozumieniu art. 138 § 2 Kpa. W konsekwencji uchybienie takie nie mogło skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji. WSA w Rzeszowie w wydanym wyroku podkreślił też, że w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości - wbrew niejednoznacznemu stanowisku Wojewody - określa się wyłącznie wysokość podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania, nie rozstrzyga się natomiast o obowiązku zwrotu nakładów poniesionych przez osobę trzecią (w tym przypadku przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...]). Roszczeń w tym zakresie Spółdzielnia może dochodzić od właściciela nieruchomości na drodze postępowania przed sądem powszechnym.

Sąd I instancji zauważył ponadto, że z porównania daty złożenia przez A. S. wniosku o zwrot nieruchomości (21 grudnia 2006 r.) z datą w której decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna (30 listopada 2006 r.) wynika, że Gmina Miasto [...] jako właściciel nieruchomości od samego początku prowadzenia inwestycji miała świadomość, że toczy się postępowanie zwrotowe. O fakcie tym należało zawiadomić inwestora i wstrzymać się z prowadzeniem inwestycji do czasu zakończenia przedmiotowego postępowania. Zdaniem Sądu należy bowiem odróżnić sytuację, gdy cel wywłaszczenia jest realizowany wprawdzie po upływie 10 lat, ale przed złożeniem przez poprzedniego właściciela wniosku o zwrotu nieruchomości, od sytuacji, kiedy praktycznie od samego początku prowadzenia inwestycji wiadomym jest, że toczy się sprawa o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a mimo tego inwestycja jest kontynuowana.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że Wojewoda uchylając decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. naruszył art. 136 ust. 3 w/z z art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 138 § 2 Kpa. W konsekwencji, uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd zobowiązał Wojewodę do ponownego rozpoznania odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r. z uwzględnieniem stanowiska Sądu co do zasadności wniosku A. S. Wojewoda powinien na nowo dokonać analizy operatu szacunkowego, a w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek niejasności lub braków w zakresie należnego Gminie Miasto [...] odszkodowania - nakazać rzeczoznawcy uzupełnienie operatu lub udzielenie stosownych wyjaśnień. Po uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej kierunku Sąd nakazał wydać decyzję o zwrocie objętej postępowaniem nieruchomości oraz o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania powiększonego lub pomniejszonego stosownie do przepisu art. 140 ust. 4 ustawy.

Od wyroku WSA w Rzeszowie skargi kasacyjne wnieśli A. S. i Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], działający przez pełnomocników (radców prawnych).

A. S. zaskarżył punkt I wyroku WSA w Rzeszowie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zarzucił mu rażące naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w z/w z art. 58 § 1 Kpa przez uznanie, że przywrócenie Spółdzielni terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. było uzasadnione, a po stronie Spółdzielni nie zaistniał brak winy.

Skarga kasacyjna Spółdzielni Mieszkaniowej [...] dotyczyła całości wyroku Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie:

1. Prawa materialnego, tj. art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 140 ust. 4 ustawy o

gospodarce nieruchomościami polegające na błędnej ich wykładni skutkującej

przyjęciem, że: nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stała się zbędna na cel wywłaszczenia i zachodzą przesłanki do jej zwrotu, mimo że w dacie orzekania cel ten został zrealizowany, - nakłady na wywłaszczoną nieruchomość nie stanowią zwiększenia jej wartości,

2. Przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uwzględnienie skargi A. S. i uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r., mimo że decyzja ta nie była dotknięta wadami naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Na tej podstawie Spółdzielnia wniosła o uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 778/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (pkt I wyroku) stwierdzając, że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie nie można skutecznie zarzucić ani błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, ani niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c ustawy P.p.s.a.

W ocenie NSA na uwzględnienie zasługiwała natomiast skarga kasacyjna złożona przez A. S., co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku WSA w Rzeszowie i przekazaniem mu sprawy do ponownego rozpoznania (pkt II). Trafnie w niej bowiem zarzucono Sądowi I instancji błędną ocenę zgodności z prawem postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o przywróceniu Spółdzielni Mieszkaniowej [...] terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2008 r. Wg NSA, okoliczności przytoczone przez odwołującą się Spółdzielnię, zaakceptowane następnie przez Wojewodę i Sąd I instancji, nie spełniają kryteriów uzasadniających podjęcie takiego rozstrzygnięcia.

Wg NSA zupełnie niezrozumiałe jest powoływanie się Spółdzielni na strajk poczty, skoro i tak nie mógł mieć on w sprawie istotnego znaczenia. Jeżeli akcje protestacyjne pracowników właściwego urzędu pocztowego miały nawet miejsce, co w żaden sposób nie zostało wykazane, to odbywały się one jeszcze przed prawidłowym doręczeniem Spółdzielni decyzji Starosty. Z wniosku o przywrócenie terminu oraz innych dokumentów dołączonych do akt sprawy nie wynika zaś, aby podobne zdarzenia występowały w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, a tym samym by mogły one rzeczywiście usprawiedliwiać niedochowanie terminu do dokonania omawianej czynności procesowej.

O braku winy Spółdzielni w omawianym zakresie nie może też świadczyć pomyłka jej pracownicy i niewłaściwe odnotowanie przez nią daty odbioru przesyłki. W takim przypadku nie można w ogóle mówić o jakiejkolwiek niezależnej od strony i niezawinionej przyczynie spóźnienia we wniesieniu odwołania. Zaniedbania osób, którymi posługuje się strona obciążają tę stronę, w efekcie czego nie można uznać, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminowi. Strona nie może eskulpować się tym, że winę ponosi jej pracownik, skoro ponosi za niego odpowiedzialność. W standardzie wymogu należytej staranności o własne interesy mieści się również obowiązek właściwego zorganizowania obsługi biurowo-administracyjnej danej jednostki organizacyjnej oraz niezbędny nadzór i dobór zaangażowanego w niej personelu.

NSA podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie można też mówić o przeszkodzie, której strona nie mogła usunąć przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, skoro przed wniesieniem odwołania nie dołożyła niezbędnej staranności i nie upewniła się, w jakim dokładnie terminie zobowiązana jest dokonać tej czynności procesowej.

Z powyższych względów NSA podzielił zarzut A. S., że Wojewoda [...] przywrócił Spółdzielni termin do wniesienia przez nią odwołania, mimo niespełnienia przewidzianych w art. 58 § 1 Kpa przesłanek do takiego przywrócenia. WSA w Rzeszowie błędnie uznał postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2008 r. za zgodne z prawem. W tej sytuacji WSA nie powinien ograniczać się do wzruszenia tylko zaskarżonej decyzji Wojewody, ale zobowiązany był do uchylenia również poprzedzającego to rozstrzygnięcie postanowienia tego organu, albowiem akt ten został wydany w tym samym postępowaniu, a jego wzruszenie było niezbędne do końcowego, zgodnego z prawem zakończenia rozpatrywanej sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie wskazać również należy treść art. 190 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albowiem sprawa będąca przedmiotem skargi toczy się przed wojewódzkim sądem administracyjnym po rozpoznaniu jej uprzednio przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 marca 2010r sygn. akt IOSK 778/09. Z powołanego wyżej przepisu art. 190 wynika, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć dokonane przez Naczelny Sąd Administracyjny, na tle konkretnej sprawy wyjaśnienie sensu przepisów prawnych, ustalenie właściwego ich rozumienia, przypisanie im odpowiedniego znaczenia, lub też wyznaczenie ich zakresu.

W tym stanie prawnym, mając na uwadze aprobujące stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanym wyżej wyroku podnieść należy, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt.2 kpa. Oczywistym bowiem jest, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami /Dz. U., z 2004r Nr 261, poz. 2603 ze zm./ podmioty tam wymienione mogą żądać zwrotu wywłaszczone nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Na tych samych zasadach zwrotowi podlegają także nieruchomości wymienione w art. 216 powołanej wyżej ustawy a wśród nich nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa lub określone jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości / Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm./. Zakaz użycia nieruchomości na inne cele niż określone w decyzji wywłaszczeniowej przewiduje art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś podstawowym warunkiem jej zwrotu jest zbędność nieruchomości lub jej części na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej lub umowie nabycia. Ustawową definicję zbędności nieruchomości zawiera art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidując upływ 7 lat od dnia w którym decyzja stała się ostateczna a nie rozpoczęto żadnych prac związanych z realizacją celu, lub też upływ 10 lat od kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Dla oceny zbędności żadnego znaczenia nie ma późniejsze zagospodarowanie tego terenu. W tym stanie prawnym, skoro umową z dnia 15 mają 1989r przedmiotowa działka została nabyta przez Skarb Państwa w celu realizacji na niej osiedla mieszkaniowego "P." a do końca 2006r cel ten nie został zrealizowany oczywistym jest, że nieruchomość tę należało uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Konstatacja ta przesądza o braku podstaw do uchylenia przez Wojewodę [...] decyzji organu I instancji w powołaniu się na przepis art. 138 § 1 pkt.2 kpa. Oceny tej nie zmienia kwestia wysokości podlegającego zwrotowi odszkodowania z uwagi na treść art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w świetle którego decyzję zwrotową w części dotyczącej odszkodowania może zwalczać tylko podmiot na rzecz którego należność za zbytą nieruchomość podlega zwrotowi. Takie prawo nie przysługuje natomiast podmiotowi, któremu użyczono w drodze umowy te nieruchomość.

Na mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiążące dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsza sprawę jest również ocena w zakresie naruszenia przez Wojewodę przepisu art. 58 § 1 kpa. W oparciu bowiem o wyżej powołany przepis organ ten postanowieniem z dnia [...] lipca 2008r przywrócił termin Spółdzielni Mieszkaniowej [...] do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008r nr [...] przyjmując , że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnoszącego. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny przywołując treść art. 58 § 1 kpa, jednym z warunków, które łącznie muszą być spełnione w tym zakresie, jest brak winy strony w uchybieniu terminu.. Nie chodzi tu przy tym o winę umyślną, gdyż nawet lekkie niedbalstwo i niezachowanie obiektywnego miernika staranności, jakiego wymaga się od strony należycie dbającej o swoje interesy, wykluczają dopuszczalność przywrócenia terminu które ma charakter wyjątkowy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy gdy niezachowanie terminu stało się niemożliwe ze względu na przeszkody nie do przezwyciężenia. Te okoliczności nie zostały wskazane przez skarżącą Spółdzielnię ani też przez nią uprawdopodobnione. O braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania nie może przesądzać pomyłka czy też zaniedbanie pracownika skoro za swego pracownika strona ponosi odpowiedzialność. W standardzie wymogu należytej staranności o własne interesy mieści się również obowiązek właściwego zorganizowania obsługi biurowi-administracyjnej danej jednostki administracyjnej oraz niezbędny nadzór i dobór zaangażowanego w niej personelu.

Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd działając na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.