Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1698/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235
journal: Dz.U. 2018 poz 917
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi P.w C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm, zwanej dalej "k.p.a."), w związku z art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania P. w C. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] o stwierdzeniu u Pana M. S. choroby zawodowej: alergiczny nieżyt nosa, wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych, utrzymał w mocy ww. decyzję organu powiatowego.

Zaskarżona decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "[...] PWIS") wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu 14 lutego 2019r. do siedziby Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u Pana M. S., przesłane przez [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P..

W związku z powyższym, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wystosował do stron postępowania zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej i dokonał oceny narażenia zawodowego z przebiegu zatrudnienia M. S.. Następnie organ pierwszej instancji przekazał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. w dniu [...] marca 2019 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu u M. S. choroby zawodowej: alergiczny nieżyt nosa.

Po otrzymaniu ww. orzeczenia lekarskiego, w dniu [...] marca 2019 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu u M. S. choroby zawodowej: alergiczny nieżyt nosa, wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji, w ustawowo zagwarantowanym terminie, P. w C. złożyła odwołanie. Spółdzielnia wskazała, że M. S. w angażach miał zapisane stanowisko piekarza, ponieważ wynikało to ze stosowanego w zakładzie nazewnictwa (nie było odrębnego stanowiska piecowego), ale w rzeczywistości ww. pracował jako pomocnik piecowego, a następnie jako samodzielny piecowy. W odwołaniu podniesiono, że M. S. jako niewykwalifikowany pracownik nie mógł i nie pracował przy wyrabianiu, mieszaniu pieczywa, natomiast wykonywał jedynie proste czynności, tj. wkładanie i wykładanie pieczywa z pieca. P. w C. zaznacza również, że podczas zatrudnienia w P., M. S. pracował także na wsi, wykonując prace rolnicze w gospodarstwie rodziców, które mogły być powodem alergicznego nieżytu nosa u pracownika. Spółdzielnia w odwołaniu wskazuje, że M. S. w czasie zatrudnienia odbył szkolenia BHP, był wyposażony w środki ochrony osobistej (maski), przechodził okresowe badania lekarskie, w tym spirometryczne, przy czym lekarz medycyny pracy nie odsunął ww. od pracy. Spółdzielnia zarzuca, że organ pierwszej instancji nie wziął zatem pod uwagę dokumentacji zakładowego lekarza medycyny pracy. Zakład pracy wskazuje, że wykonywał pomiary stężenia zapylenia na stanowiskach pracy, informując jednocześnie, że przy pracach piecowego zapylenie mąką nie występowało, a prace piekarza mającego do czynienia z mąką, nie odbywały się jednoczasowo z pracą piecowego - rozpoczynała się dopiero po zakończeniu pracy piekarza.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, [...] PWIS wskazał, że w świetle przepisu art. 2351 Kodeksu pracy, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: rozpoznana choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą, że ma ona związek z wykonywaną pracą. Organ drugiej instancji uznał, że w rozpatrywanym przypadku M. S. spełnione zostały obydwie ww. przesłanki.

Organ podkreślił, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] marca 2019 r., została wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz dokonanej oceny narażenia zawodowego pracownika. W dokumentacji sprawy znajdują się informacje odnośnie warunków, rodzaju wykonywanych czynności i rodzaju czynników mogących mieć działanie potencjalnie alergizujące podczas pracy zawodowej Pana M. S..

Według ustaleń dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] dotyczących przebiegu pracy M. S., był On zatrudniony w:

- Z., pl. [...], [...] C., w okresie od 15sierpnia 1980 r. do 30 czerwca 1983 r., na stanowisku ucznia praktycznej nauki zawodu,

- P. w C., ul. [...], [...] C. (wykonywanie pracy w Piekarni nr 4 ul. [...], [...] C.), w okresie od 11 lipca 1983 r. do 22 stycznia 2002 r. na stanowisku piekarza (w tym w okresie od 27 kwietnia 1984 r. do 11 maja 1986 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową),

- P., [...] S., w okresie od 18 marca 2002 r. do 30 kwietnia 2002 r. na stanowisku piekarza,

- P., ul. [...], [...] C., w okresie od 9 września 2002 r. do 17 maja 2006 r., na stanowisku piekarza,

- P.ul. [...], [...] C., w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 31 lipca 2011 r. oraz od 1 sierpnia 2012 r. do 30 listopada 2018 r. na stanowisku piekarza.

Jak zauważył organ odwoławczy, przeprowadzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] ocena narażenia zawodowego wykazała, że M. S. podczas pracy w ww. zakładach na stanowisku piekarza zajmował się produkcją pieczywa. Praca polegała na przygotowaniu surowców (mąki, drożdży, dodatków piekarniczych), a następnie rozczynu, wyrobieniu ciasta, ważeniu, formowaniu oraz wypieku pieczywa. Po zakończeniu wypieku sprzątał halę produkcyjną oraz maszyny. Natomiast z zakresu czynności ww. w P.w C. załączonego do odwołania wynika, że M. S.będąc zatrudniony na stanowisku piekarza m.in. przeprowadzał ocenę organoleptyczną surowców, dodatków piekarskich oraz wyrobów, przygotowywał surowce piekarskie do procesu produkcyjnego pieczywa - przesiewanie mąki, sporządzanie roztworów soli, drożdży, rozpuszczanie tłuszczów itp., dozował mąkę i pozostałe surowce do partii określonego asortymentu pieczywa zgodnie z recepturą, prowadził rozczyny i kwasy oraz sporządzał ciasta żytnie, mieszane i pszenne metodą jedno i wielofazową, rozważał ciasto na sztuki z tabelą na naważki, odrabiał i formował odważki kęsów ciasta, przygotowywał uformowane ciasto do procesu wypieku oraz piec piekarski do wypieku różnych asortymentów pieczywa, oceniał stopień rozrostu uformowanego pieczywa oraz utrzymywał stanowisko pracy i pieca w należytej czystości. Jednocześnie według ustaleń organu pierwszej instancji, w S.w C. w Piekarni nr 4 na stanowiskach: piecowego, ciastowego oraz stołowego, występowało narażenie na pył mąki obecny w powietrzu, o czym świadczą wyniki pomiarów stężenia pyłów przeprowadzone na ww. stanowiskach pracy (sprawozdanie nr [...] z dnia 11 lipca 2001 r., [...] z dnia 12 sierpnia 2002 r. sprawozdania znak: [...] z dnia 30 lipca 1999 r., znak: [...] z dnia 16 kwietnia 1999 r., sprawozdanie z badań wykonanych według zlecenia z dnia 17 lipca 1997r.), z których wynika, że krotności NDS pyłów wynosiły od 0,15-0,81. Ze sprawozdania z badań nr [...] z dnia 11 lipca 2001 r. wynika, iż przeprowadzono, cyt.: "pomiar na stanowisku piecowego - p. S. - formowanie ciasta, obsługa pieca, prace dodatkowe" (krotność NDS pyłów - 0,73).

W związku z powyższym, organ odwoławczy nie zgodził się ze stwierdzeniem zakładu, że M. S.nigdy nie wyrabiał ciasta ani go nie sporządzał, zajmując się jedynie prostymi pracami, tj. wkładaniem i wykładaniem pieczywa z pieca. W ocenie [...]PWIS, bez wątpienia w P. w C. występowało narażenie na pył mąki i jak sam zakład wskazuje, M. S.był wyposażony w środki ochrony osobistej, w tym maski przeciwpyłowe, o czym świadczy dokument "Lista pracowników na maski przeciwpyłowe PIEKARNIA NR 4" z dnia 24 marca 1999 r. gdzie widnieje podpis/pokwitowanie ww. pracownika na odbiór maski przeciwpyłowej.

W świetle zgromadzonych dowodów organ odwoławczy uznał, że ww. pracował w narażeniu na pyły mąki i dodatki piekarnicze, zatem bez znaczenia w tej kwestii jest nazwa zajmowanego przez Niego stanowiska w zakładzie.

Organ podkreślił, że sprawa podejrzenia choroby zawodowej ww. pracownika była rozpatrywana przez uprawnioną do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostkę orzeczniczą, tj. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P., która przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkuje się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Jednostka ta znalazła podstawy do rozpoznania u M. S. choroby zawodowej: alergiczny nieżyt nosa, wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych, co zostało potwierdzone w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] marca 2019 r., nr [...].

Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego niezbadania dokumentacji od lek. B. T., która świadczyła w zakładzie opiekę jako lekarz medycyny pracy, [...] PWIS wyjaśnił, że zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r, w sprawie chorób zawodowych, jedynym właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1155 z póżn.zm.). zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia. Do jednostek orzeczniczych I stopnia należą poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, w tym m.in. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P..

W odniesieniu do sugestii zakładu, że alergiczny nieżyt nosa u M. S. mogła spowodować praca na wsi w gospodarstwie rodziców, organ odwoławczy wyjaśnił, że ideą prowadzenia postępowania w sprawie chorób zawodowych jest analiza środowiska pracy i wpływ czynników w nim występujących na stan zdrowia osoby ubiegającej się o chorobę. Zarówno organy Inspekcji Sanitarnej, jak i lekarze z jednostek orzeczniczych, nie mają obowiązku wyjaśniania przyczyn pozazawodowych zaistnienia danej choroby, jeżeli w środowisku pracy wystąpiło narażenie na czynnik sprawczy danej choroby i sposób wykonywania pracy sugerował to narażenie.

Odnosząc się natomiast do zastrzeżenia Spółdzielni, że z orzeczeń lekarskich M. S. wynika, iż nigdy nie było przeciwwskazań do wykonywania pracy na zajmowanym przez Niego stanowisku pracy, organ drugiej instancji wskazał, że przestrzeganie przez pracodawcę przepisów dotyczących profilaktyki zdrowotnej pracowników nie ma znaczenia dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma osobnicza, indywidualna wrażliwość pracownika na czynniki występujące w pracy.

W tych okolicznościach organ uznał, że nie ma możliwości wyłączenia z zaskarżonej decyzji okresu zatrudnienia M. S. w P.w C., ze względu na niewątpliwe występowanie w środowisku pracy czynników alergizujących, tj. pyłów mąki i dodatków piekarniczych, w całym okresie zatrudnienia, w tym w ww. zakładzie pracy.

Z powyższą decyzją [...]PWIS nie zgodziła się P.w C. (zwana dalej "skarżącą" bądź "S."), wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze artykułuje zarzuty w istocie rzeczy tożsame z podniesionymi już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, wskazując, że M. S.był zatrudniony w S.w C. w okresie od 11 lipca 1983r. do 22 stycznia 2002r., a w tym okresie odbywał jeszcze zasadniczą służbę wojskową w okresie od 27 kwietnia 1984r. do 11 maja 1986r. Skarżąca podnosi, że fakt wskazania w angażu M. S. stanowiska piekarza wynikał jedynie ze stosowanego nazewnictwa (w strukturze nie było wydzielonego etapu pieczenia pieczywa ani odrębnego stanowiska piecowego), podczas gdy w rzeczywistości ww. pracował jako pomocnik piecowego a potem piecowy, uczestnicząc tylko w końcowym etapem produkcji pieczywa. Jako niewykwalifikowany pracownik, po szkole i bez doświadczenia Pan S. nie mógł i nie pracował przy wyrabianiu, mieszaniu pieczywa. Po odbyciu służby wojskowej znów jako osoba bez doświadczenia zajmował się prostymi pracami tj. wkładaniem i wykładaniem pieczywa z pieca.

Skarżąca zwraca uwagę, że w okresie zatrudnienia w Spółdzielni "[...]" w C. M. S.pracował także na wsi w gospodarstwie rodziców, w związku z czym często wykorzystywał urlopy wypoczynkowe w celu wykonywania prac polowych, w tym młócki, sianokosów, wykonywania oprysków.

W ocenie Spółdzielni "[...]" są to zajęcia bardzo często powodujące choroby alergiczne takie jak nieżyt nosa. Spółdzielnia podkreśla, że M. S.w czasie zatrudnienia zawsze przechodził szkolenia BHP, wykonywał lekarskie badania okresowe, w tym spirometryczne, a także wyposażany były w środki ochrony osobistej, w tym maski, co kwitował własnoręcznym podpisem - dowody te zostały przedstawione w toku postępowania. Nigdy żaden lekarz medycyny pracy, ani inny nie odsunął Pana S. od pracy w Spółdzielni, nigdy nie uskarżał się on na swoje zdrowie. W toku postępowania organ nawet nie zbadał dokumentacji od lek. B. T., która świadczyła opiekę jako lekarz medycyny pracy.

Dalej Skarżąca podnosi, że S. zobowiązana była i faktycznie wykonywała pomiary stężeń zapylenia, badania środowiskowe, dostosowywała się do ewentualnych wskazań organów kontrolujących. Przy pracach piecowego zapylenie mąką nie występowało, a prace piekarza mającego do czynienia z mąką i piecowego nie odbywały się jednoczasowo. M. S.nie miał takich umiejętności na etapie pracy w S. i nigdy nie wyrabiał ciasta, ani nie sporządzał go, a pracował dopiero po zakończeniu tych prac przy obsłudze pieca, jako pomocnik piecowego a potem samodzielny piecowy.

Skarżący zarzuca, że w ramach postępowania nie doszło do wysłuchania jakiegokolwiek przełożonego Pana Stępińskiego, ani kierownika piekarni, aby móc zweryfikować zakres i charakter wykonywanych czynności.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji, a przynajmniej o wyłączenie z niej okresu zatrudnienia w P.w C., gdyż S. w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania jakiejkolwiek choroby zawodowej u M. S..

W odpowiedzi na skargę, [...] PWIS podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowana decyzja [...]PWIS nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza definicja sformułowana w art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie do treści art. 2352 Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Wykaz chorób zawodowych, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych, określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 ze zm.).

W myśl § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317, z późn. zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, do których zalicza się m.in. poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy. Jak wskazano w § 6 ust. 1 cyt. rozporządzenia, lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 8 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli natomiast właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie, gdyż jak zasadnie przyjęły organy, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie pozostawia wątpliwości, co do prawidłowego stwierdzenia wystąpienia u M. S. choroby zawodowej – alergicznego nieżytu nosa, tj. schorzenia wymienionego w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

W sprawie nie jest sporne, że przedmiotowe schorzenie zostało rozpoznane przez lekarza spełniającego odpowiednie wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego przez jednostkę orzeczniczą I stopnia, o której mowa w 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, tj. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P., co potwierdza orzeczenie z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], znajdujące się w aktach sprawy administracyjnej (k. 152-154).

Trafnie wskazuje przy tym organ drugiej instancji, że w świetle art. 2351 Kodeksu pracy, dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest łączne wystąpienie dwóch przesłanek, a mianowicie, po pierwsze, stwierdzenie, że jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, oraz po drugie, że wystąpiło narażenie zawodowe w rozumieniu tego przepisu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2467/06, LEX nr 334115). Innymi słowy, po myśli art. 2351 Kodeksu pracy, dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest ustalenie, że rozpoznana choroba jest wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz, że przeprowadzona ocena narażenia zawodowego potwierdza, iż choroba ta ma związek z wykonywaną pracą.

Przedmiotem ustaleń państwowej inspekcji sanitarnej w ramach procedury dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej będzie więc charakter schorzenia w kontekście chorób wymienionych w wykazie, warunki pracy w świetle narażenia zawodowego na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą a tymi warunkami (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 103/10, LEX nr 621626).

W nauce przedmiotu wskazuje się, że wystąpienie narażenia zawodowego jako elementu definicyjnego choroby zawodowej wymaga wykazania, że choroba widniejąca w wykazie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy danego pracownika albo w związku ze sposobem wykonywania przez niego pracy. Musi to być wykazane jak stanowi art. 2351 Kodeksu pracy, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (zob. K. Baran (red.), Kodeks pracy. Komentarz, wyd. IV, Opublikowano: WKP 2018).

Ponadto, w kwestii związku między warunkami pracy a chorobą, w judykaturze sądów administracyjnych (jeszcze pod rządami § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r., które utraciło moc 3 lipca 2009 r.) ukształtował się pogląd, że w razie ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć, że doszło do narażenia zawodowego, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (zob. wyroki NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., II OSK 1039/06, LEX nr 315105; oraz z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 388/2006, LexPolonica nr 2589388, por. także wyrok SN z 19 lipca 1984 r., II PRN 9/84, OSNCP 1985/4, poz. 53). Pogląd ten pozostaje aktualny w świetle brzmienia dodanego art. 2351 Kodeksu pracy (zob. M. Gersdorf, M. Raczkowski, K. Rączka, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. III, Opublikowano: LexisNexis 2014).

W ocenie tutejszego Sądu, który w pełni podziela zaprezentowane poglądy i uznaje je za własne, w kontrolowanej sprawie organy inspekcji sanitarnej, dokonując oceny narażenia zawodowego M. S., wykazały występowanie wysokiego prawdopodobieństwa, że stwierdzona u ww. osoby choroba ma związek z warunkami jej pracy, w tym również w S.w C..

W sprawie nie był kwestionowany przebieg pracy M. S., który był kolejno zatrudniony w:

- Z., pl. [...], [...] C., w okresie od 15 sierpnia 1980 r. do 30 czerwca 1983 r., na stanowisku ucznia praktycznej nauki zawodu,

- P. w C., ul. [...], [...] C. (wykonywanie pracy w Piekarni nr 4 ul. [...], [...] C.), w okresie od 11 lipca 1983 r. do 22 stycznia 2002 r. na stanowisku piekarza (w tym w okresie od 27 kwietnia 1984 r. do 11 maja 1986 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową),

- P., [...] S., w okresie od 18 marca 2002 r. do 30 kwietnia 2002 r. na stanowisku piekarza,

- P., ul. [...], [...] C., w okresie od 9 września 2002 r. do 17 maja 2006 r. na stanowisku piekarza,

- P., ul. [...], [...] C., w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 31 lipca 2011 r. oraz od 1 sierpnia 2012 r. do 30 listopada 2018 r. na stanowisku piekarza.

Skarżąca próbuje natomiast podważyć wiarygodność i rzetelność przedłożonej przez nią samą dokumentacji pracowniczej dotyczącej M. S.. Tymczasem z dokumentów tych, w tym zakresu czynności na stanowisku piekarza, niezbicie wynika, że podczas zatrudnienia w S.do obowiązków ww. należało m.in. przygotowywanie surowców piekarskich do procesu produkcyjnego pieczywa, w tym przesiewanie mąki, sporządzanie roztworów soli, drożdży, a także dozowanie mąki i pozostałych surowców do partii określonego asortymenty pieczywa, formowanie ciasta. Nie uszło przy tym uwadze Sądu, że czynności, które według skarżącej miał wyłącznie wykonywać M. S., związane z końcową fazą procesu wypieku pieczywa, tj. przygotowywanie pieca piekarskiego do wypieku oraz ocenianie stopnia rozrostu pieczywa, załadowanie i rozładowanie pieca, zostały niejako dodane w aneksie do ww. zakresu czynności piekarza. Stąd trudno uznać je za jedyne, które realizował ww. pracownik. Skarżąca nie wykazała natomiast w żaden sposób, że sporządzony przez nią zakres czynności powierzonych ww. pracownikowi nie był przez niego w rzeczywistości realizowany.

Jak trafnie dostrzegł organ drugiej instancji, za tym, że M. S.faktycznie wykonywał nie tylko czynności wskazane przez skarżącą, przemawia jednoznacznie sprawozdanie z badań Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] Oddział Zamiejscowy w [...] z dnia [...] lipca 2001 r., nr [...], do którego załączono wyniki pomiarów stężenia pyłów prowadzonych w zakładzie skarżącej (Piekarnia nr 4) w dniach 4-11 lipca 2001 r. (karty 90-92 akt administracyjnych). Treść tego ostatniego dokumentu dowodzi, że M. S. wykonywał pracę na stanowisku piecowego, przy formowaniu ciasta, obsłudze pieca i wykonując prace dodatkowe. Wynika z niego również, że pomimo, iż stężenie szkodliwych substancji nie przekraczało na danym stanowisku dopuszczalnych norm, to potwierdza ono występowanie w zakładzie pracy szkodliwych czynników alergicznych, stanowiących podstawę stwierdzenia związku z wystąpieniem choroby zawodowej u M. S..

Należy w tym miejscu zauważyć, że skarżąca – wbrew podnoszonym zarzutom – nie zgłosiła w toku postępowania wniosków dowodowych, pozwalających na przyjęcie odmiennych ustaleń niż poczynione w oparciu o zgromadzoną dokumentację pracowniczą i zeznania M. S.. Skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania konkretnych osób, nadzorujących pracę ww. osoby, a które mogłyby zaprzeczyć ustaleniom dotyczącym wykonywanych przez ww. obowiązków i narażeniom, jakie występowały w miejscu jego pracy.

Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela zarazem stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że gdy dopuszczalne jest stwierdzenie, iż konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia (tak też WSA w Gdańsku w wyroku z 18 listopada 2009r., III SA/Gd 459/09, LEX nr 551959; por. także wyrok WSA w Krakowie z 4 grudnia 2012 r., III SA/Kr 222/12, LEX nr 1234609).

Jak ustaliły organy, i które to ustalenie nie zostało skutecznie podważone, w zakładach pracy M. S., w tym w Piekarni nr 4 S.w C., występowały czynniki mogące skutkować wystąpieniem alergicznego nieżytu nosa (pyły mąki i dodatki piekarnicze). Wskazują na to zgromadzone w aktach postępowania administracyjnego sprawozdania z badań czynników szkodliwych (w tym wyniki pomiarów stężenia pyłów), karty pomiarów pyłów, rejestry wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia na stanowisku: ciastowego, stołowego, piecowego, oraz lista pracowników, którym przypadały maski przeciwpyłowe.

W ocenie tutejszego Sądu, wskazane okoliczności umożliwiają, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, uznanie występowania związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy chorobą zawodową M. S., a warunkami pracy w jakich był On zatrudniony m.in. w zakładzie skarżącej.

Mając na uwadze zarzuty skarżącej, która wskazuje, że dokonywała pomiarów stężeń szkodliwych zapyleń i stosowała się do wskazań organów kontroli, a M. S.przechodził w okresie zatrudnienia odpowiednie szkolenia BHP i był wyposażony w środki ochrony osobistej, Sąd zobowiązany jest wskazać, że ocenie, iż pracownik zapadł na chorobę zawodową w związku z występowaniem w środowisku pracy czynników szkodliwych, nie przeszkadza ustalenie, że stopień nasilenia tych czynników nie przekraczał dopuszczalnych norm (zob. wyrok NSA w Warszawie z 12 maja 2010r., II OSK 335/2010, LexPolonica nr 8038764). Także okoliczność zapewnienia pracownikowi środków ochrony, np. masek, nie wpływa w żaden sposób na fakt ustalenia związku pomiędzy szkodliwym działaniem czynników, na jakie był On narażony w trakcie pracy, a wystąpieniem choroby zawodowej, wywoływanej ich oddziaływaniem.

Jeśli tylko ocena ryzyka zawodowego albo inne dowody wskazują na występowanie określonego czynnika negatywnego, a jednocześnie według stanu wiedzy medycznej daje się stwierdzić, że czynnik taki prowadzić może do powstania schorzenia występującego u pracownika, to dodatkowego dowodu prowadzić nie trzeba. Byłoby to zresztą niemożliwe. Poszkodowany wskutek choroby pracownik (albo inna zainteresowana strona postępowania) musiałby prowadzić dowód negatywny - dowód, że żadne inne okoliczności nie doprowadziły u niego do powstania schorzenia (zob. M. Gersdorf, M. Raczkowski, K. Rączka, Kodeks pracy. Komentarz, wyd. III, Opublikowano: LexisNexis 2014).

Dokonując oceny wystąpienia choroby zawodowej należy mieć na uwadze to, że w świetle art. 2352 Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić zarówno w trakcie okresu jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym, jak również po zakończeniu pracy w takim narażeniu, przy czym warunkiem jest tutaj wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Dlatego też dla stwierdzenia choroby zawodowej u M. S. nie może mieć znaczenia podnoszona przez skarżącą okoliczność, że lekarz medycyny pracy, pod opieką którego pozostawał ww. pracownik w zakładzie pracy, nie stwierdził występowania objawów choroby i nie odsunął ww. osoby od pracy. Chybiony jest więc w tym zakresie zarzut skargi o nieuwzględnieniu przez organ dokumentacji medycznej sporządzonej przez lek. B. T..

Skarżąca zwraca ponadto uwagę, że w okresie zatrudnienia w S." w C. M. S.pracował także na wsi w gospodarstwie rodziców, w związku z czym często wykorzystywał urlopy wypoczynkowe w celu wykonywania prac polowych, w tym młócki, sianokosów, wykonywania oprysków. W ocenie Spółdzielni "[...]" są to zajęcia bardzo często powodujące choroby alergiczne takie jak nieżyt nosa.

Także i te zarzuty okazały się nieuprawnione. Po pierwsze dlatego, że każdemu pracownikowi przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w określonym przepisami wymiarze, który może być przez niego wykorzystany w dowolny sposób. Nie jest to okoliczność nadzwyczajna, którą należałoby brać pod uwagę przy ocenie narażenia zawodowego pracownika. Przede wszystkim jednak, jak słusznie wyjaśnił [...] PWIS, celem prowadzenia postępowania w sprawie chorób zawodowych jest jedynie ocena środowiska pracy i wpływ czynników w nim występujących na stan zdrowia osoby ubiegającej się o stwierdzenie wystąpienia choroby zawodowej. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w poglądach orzecznictwa sądów administracyjnych, gdzie przyjmuje się, że do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn schorzenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r. (sygn. akt II OSK 654/12). Tego rodzaju ustalenia są tym bardziej pozbawione uzasadnienia w sytuacji, gdy w środowisku pracy wystąpiło narażenie na czynnik sprawczy danej choroby i sposób wykonywania pracy sugerował to narażenie.

Sąd nie znalazł także w działaniu organów przesłanek do stwierdzenia naruszenia innych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieść wpływ na wynik sprawy, zaś organy dostatecznie wyjaśniły zasadność motywów, którymi kierowały się przy wydawaniu zaskarżonych decyzji.

Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.