Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 451/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 66 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 12 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez I. J., jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej również jako OWINB) z dnia 12 sierpnia 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej również jako PINB), mocą której organ pierwszoinstancyjny nakazał M. K., D. K., M. J. i I. J. obecnym współwłaścicielom budynku mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] - usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego tego budynku.

Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Na skutek pisemnej interwencji pełnomocnika R. i Z. H. z 22 grudnia 2004 r., do której załączono opinię techniczną wykonaną przez mgr inż. M. S., PINB w Opolu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych wykonanych w budynku przy ul. [...] w [...] przez M. i M. Z.- ówczesnych współwłaścicieli budynku mieszkalnego.

W toku postępowania organ nadzoru budowlanego ustalił, że w przedmiotowym budynku w 1993 r. została wykonana zabudowa klatki schodowej polegająca na wykonaniu ścianki działowej, wstawieniu drzwi wejściowych, częściowym rozebraniu schodów wejściowych na piętro budynku oraz wykonaniu nowych stopni. Następnie, decyzją z 10 lutego 2005 r., wydaną na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126 – obecnie tekst jednolity Dz.U. 2013 poz. 1409 zwanej dalej "ustawą P.b" lub "ustawą" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2013 r., poz. 267- zwanej dalej "K.p.a."), PINB w Opolu nakazał M. Z., inwestorowi wykonanych robót budowlanych, przedłożenie ekspertyzy technicznej i inwentaryzacji technicznej dotyczących wykonanych robót budowlanych. Zobowiązany przedłożył wymaganą dokumentację wykonaną przez inż. B. L.

Po rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, decyzją z dnia 8 lipca 2005 r. PINB w Opolu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy P.b. nakazał M. Z. oraz R. i Z. H.- współwłaścicielom budynku mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...], doprowadzenie wykonanej zabudowy klatki schodowej do stanu zgodnego z prawem poprzez zdemontowanie boazerii wraz z drzwiami na wysokości parteru prowadzącymi na I piętro na klatce schodowej oraz zdemontowanie wykonanych w 1993 r. 4 stopni schodów wraz z podestem oraz wykonanie nowych schodów wraz z podestem, o wymiarach podanych w opracowaniu inż. B. L.

PINB w Opolu decyzją z dnia 29 września 2005 r., nr [...], nakazał M. Z. oraz R. Z. H.- usunięcie do dnia 30 października 2005 r. nieprawidłowości związanych ze złym stanem technicznym klatki schodowej, poprzez wyburzenie dokonanej zabudowy i odtworzenie schodów na I piętro.

OWINB rozpoznając odwołanie wywiedzione od decyzji organu pierwszoinstancyjnego, decyzją z dnia 9 listopada 2006 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków, wyznaczając go na dzień 31 stycznia 2006 r. w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie godząc się z powyższą decyzją, M. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z 18 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Op 159/07 uchylił decyzję organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, co stanowiło naruszenie art. 7, art.77 i art. 107 § 3 K.p.a. W wyroku tym WSA w Opolu podkreślił, że z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy ograniczył się wyłącznie do przedstawienia stanu faktycznego sprawy poprzez przytoczenie kolejnych ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji, uchybiwszy przez to obowiązkowi merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zaakcentował, że w toku postępowania zobowiązano inwestora do przedłożenia ekspertyzy technicznej i inwentaryzacji zaopiniowanej pod względem BHP. Orzeczenie techniczne z dnia 10 kwietnia 2005 r., opracowane przez inż. B. L., zostało przez skarżącego przedłożone i znajduje się w aktach administracyjnych. Jednak zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, nie odniosły się do tego dowodu, a w szczególności do zawartych w nim wniosków, z których wynikało, iż uprawniony projektant widział możliwość dokonania takich przeróbek, które zapewniałyby zgodność inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi. Zauważył nadto Sąd, iż z orzeczenia technicznego wynika niezgodność wysokości schodów, ich szerokości, jak również szerokości podestu z parametrami określonymi w warunkach technicznych. Odmiennie natomiast została oceniona szerokość drzwi wejściowych na piętro, posiadających dodatkowe skrzydło, po otworzeniu którego szerokość tych drzwi wynosi 105 cm. Ponadto w orzeczeniu technicznym wskazano, że po likwidacji boazerii istniałaby możliwość poszerzenia drzwi wejściowych do mieszkania do wymaganej szerokości 90 cm. W tym kontekście, w ocenie Sądu, niezrozumiałe i nieprzekonujące jest rozstrzygnięcie o konieczności wyburzenia dokonanej zabudowy i odtworzenia schodów na pierwsze piętro, zwłaszcza, że w tym zakresie ani organ odwoławczy ani organ pierwszej instancji nie wypowiedziały się i nie przedstawiły jakiegokolwiek uzasadnienia. WSA podkreślił, że organy nadzoru budowlanego działające w trybie art. 66 ustawy P.b., po ustaleniu istniejących nieprawidłowości, powinny w pierwszej kolejności szczegółowo rozważyć możliwości usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a następnie wybrać optymalne rozwiązanie, które zapewnia doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem i w uzasadnieniu podjętej decyzji wykazać to w sposób przekonujący, przedstawiając odpowiednią argumentację. Rodzaj nałożonych obowiązków powinien zależeć od skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości, przy czym granicę będzie wyznaczać wykładania celowościowa art. 66 ustawy P.b., który ma za zadanie zapewnić między innymi odpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego. Ponadto, w decyzji zobowiązującej do wykonania określonych prac, organ powinien szczegółowo sprecyzować ich zakres, by uniknąć jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowości wykonania przez stronę nałożonego obowiązku.

Ponownie rozpoznając sprawę, PINB w Opolu w dniu 2 października 2012 r. przeprowadził oględziny w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. [...] w [...]. W oględzinach uczestniczyli obecni współwłaściciele nieruchomości M. i D. K. (właściciele lokalu nr 2), M. J. współwłaścicielka lokalu nr 1 oraz pełnomocnik E. J. W trakcie kontroli lokalu mieszkalnego nr 1 stwierdzono, że nie są w nim prowadzone roboty budowlane, a lokal jest nieużytkowany i niezamieszkały. Zasilanie w energię elektryczną jest odłączone, dopływ gazu jest odcięty. Nie stwierdzono nadto żadnych nieprawidłowości. W trakcie kontroli sprawdzono części wspólne budynku, tj. ściany zewnętrzne i nośne, kominy, pomieszczenia strychowe, więźbę dachową, pokrycie dachu i pomieszczenia piwniczne. W pokryciu dachowym stwierdzono nieszczelności, ława kominiarska jest w złym stanie technicznym, kominy ponad dachem posiadają spękania i ubytki w tynkach, podłoga drewniana w części strychowej ma ubytki. Podczas oględzin dokonano pomiarów klatki schodowej oraz wysokości pomieszczeń piwnicznych. Ustalono, że schody na korytarzu przy wejściu do lokalu mieszkalnego nr 2 posiadają balustradę o konstrukcji metalowo-drewnianej.

Następnie w dniu 15 listopada 2012 r. PINB w Opolu przeprowadził rozprawę administracyjną w sprawie. W rozprawie nie wzięła udziału M. J., której wniosek o przesunięcie terminu rozprawy został rozpatrzony odmownie postanowieniem PINB w Opolu z 12 listopada 2012 r. M. i D. K. podnieśli, że nie akceptują rozwiązań zawartych w orzeczeniu technicznym autorstwa B. L., gdyż wykonanie zaleconych prac nie doprowadzi do usunięcia nieprawidłowości. Dodali, że wysokość pomiędzy podestem za drzwiami do lokalu nr 2 a sufitem wynosi ok. 185 cm, wysokość pomniejsza pierwszy stopień - co stwarza ryzyko uderzenia o sufit. W ocenie stron, słuszne było rozwiązanie zawarte w decyzji z 29 września 2005 r. Wskazali również, że nie istnieją drzwi do mieszkania na I piętrzę. Punkt 6 opracowania nie zawiera rozwiązania docelowego, a pkt 7 jest nieracjonalny, gdyż nie ma możliwości wykonania zewnętrznej klatki schodowej oraz, że należy uwzględnić dwa wejścia - wspólne frontowe do lokali nr 1 i 2, drugie od ogrodu wyłącznie do lokalu nr 1. Dodali nadto, że w opracowaniu nie uwzględniono, możliwości pomniejszenia szerokości klatki schodowej o szerokość balustrad, oraz że schody stanowią część wspólną nieruchomości i nie mogą być traktowane jako schody wewnątrz lokalu.

W dniu 7 grudnia 2012 r. PINB w Opolu ponownie przeprowadził dowód z oględzin w celu ustalenia możliwości wprowadzenia rozwiązań technicznych w odniesieniu do klatki schodowej z uwzględnieniem przepisów warunków technicznych. W toku oględzin organ dokonał pomiarów klatki schodowej. Strony nie przedstawiły propozycji rozwiązań technicznych klatki schodowej.

W toku postępowania administracyjnego PINB w Opolu włączył do akt sprawy:

1) szkice sporządzone przez pracownika organu mgr inż. J. C., zawierające propozycję rozwiązania mającego na celu doprowadzenie klatki schodowej do stanu zgodnego z prawem;

2) projekt budowlany i rysunki techniczne sporządzony przez inż. Ł. M.;

3) opinię stanu technicznego instalacji elektrycznej z 31 lipca 2012 r. sporządzoną inż. J. U.;

4) ocenę techniczną robót budowlanych z września 2012 r. sporządzoną przez mgr inż. B.C.;

5) ocenę techniczną stanu technicznego instalacji sanitarnych z sierpnia 2012 r. sporządzoną przez mgr inż. Z. B.;

6) projekt budowlany wykonany przez inż. Ł. M., zawierający kolejną propozycję przebudowy klatki

7) wykonany przez pracownika PINB w Opolu mgr inż. J. C. rysunek z propozycją kolejnego rozwiązania przebudowy klatki schodowej.

M. i D. K. przedłożyli projekt przebudowy sporządzony przez inż. Ł. M. W opracowaniu tym odniesiono się również do rozwiązań zaproponowanych w inwentaryzacji sporządzonej przez pracownika PINB w Opolu mgr inż. J. C., której rozwiązania w ocenie autora nie spełniają wymagań technicznych w zakresie wymaganej wysokości do stropu nad stopniami i spocznikiem (powinna wynosić nie mniej niż 210 cm zamiast 180 cm) oraz szerokości biegu schodów po zainstalowaniu poręczy (powinna wynosić min. 90 cm).

W świetle tych ustaleń, PINB w Opolu, decyzją z 15 kwietnia 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy P.b. oraz art. 104 § 1 i 2 K.p.a. nałożył na M. i D. K. oraz M. i I. J. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku położonego w [...] przy ul. [...] poprzez wykonanie nowych schodów komunikacji między kondygnacjami zgodnie z rysunkami technicznymi sporządzonymi 22 marca 2013 r. przez mgr inż. J. C.

W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego wskazał na stwierdzone nieprawidłowości stanu istniejącego klatki schodowej. W ocenie organu szerokość biegu schodów wynosząca 71 cm jest niezgodna z § 68 ust. 1 warunków technicznych, wysokość stopni wynosząca od 14 do 24 cm jest niezgodna § 68 ust. 1 warunków technicznych przewidującym równą wysokość stopni wynoszącą maksymalnie 19 cm, wymiary drzwi wejściowych na piętro wynoszące 71 cm x 182cm są niezgodne z § 62 ust. 1 warunków technicznych przewidującym minimalne wymiary 90 cm x 200 cm, wysokość od spocznika do sufitu wynosi 191 cm, a zgodnie z § 242 ust. 3 warunków technicznych minimalna wysokość drogi ewakuacyjnej powinna wynosić 220 cm i tylko lokalnie może być obniżona do 2 m. W ocenie organu rozwiązania zaproponowane w opracowaniach przedłożonych przez Państwa K. nie mogą zostać zaakceptowane, ponieważ przewidują szerokość stopnia 22 cm, a zgodnie z § 69 ust. 6 warunków technicznych szerokość stopnia dla schodów zabiegowych nie może wynosić mniej niż 25 cm. Proponowane przez projektanta podcięcia są opcjonalnymi elementami stopni i nie są wliczane do ich szerokości. Od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 15 kwietnia 2013 r. odwołanie wniósł I. J., reprezentowany przez radcę prawnego E. J. W ocenie odwołującego nakaz wydany w decyzji powinien dotyczyć tylko przebudowanych 4 stopni schodów, ponieważ powyżej 4 stopnia nie dokonywano żadnej przebudowy i jest to stan pierwotny. Właściciele lokalu nr 1 nie widzą uzasadnienia do współuczestniczenia przez nich w przebudowie całej klatki schodowej, łącznie z wykonanie drzwi do lokalu nr 2. Zakres korzystania z wyłącznej własności właścicieli lokalu nr 1 (wejście do lokalu nr 1) nie podlega właściwości organu nadzoru budowlanego. Obecnie właściciele lokalu nr 1 nie są związani ustną umowa zawartą przez poprzednich właścicieli lokali w tym budynku. Ponadto orzeczenie organu I instancji ogranicza się do klatki schodowej, pomimo że organ nadzoru budowlanego stwierdził nieprawidłowości w innych częściach budynku.

Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzją z dnia 12 sierpnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu prawnym decyzji organ odwoławczy wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę związany był wyrokiem WSA w Opolu, jaki zapadł 16 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Op 159/07. Podał, że w wyroku tym Sąd stwierdził, że istniały przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy P.b., a orzeczone obowiązki powinny być kierowane do współwłaścicieli obiektu, niezależnie od wielkości posiadanych udziałów.

Zaakcentował jednocześnie, że przesłanką do orzeczenia działań naprawczych w stosunku do przebudowy legalnie dokonanej w 1993 r. jest jej niezgodność z ówcześnie obowiązującymi warunkami technicznymi, tj. przepisami rozporządzenia przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz.U.61.38.196 z późn. zm.). W sytuacji zatem, gdy stan istniejący nie naruszałby przepisów obowiązujących w chwili budowy, nie istniałaby przesłanka do orzeczenia działań naprawczych mających na celu doprowadzenie klatki schodowej do stanu zgodnego z przepisami rozporządzenia z 2002 r. Dodał, że w tym zakresie organ I instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie ocenił stanu faktycznego. Ponieważ postępowanie odwoławcze jest postępowaniem merytorycznym to taka ocena może być dokonana przez organ odwoławczy. Dokonując zatem analizy wskazanych przez organ I instancji nieprawidłowości w świetle przepisów rozporządzenia z 1961 r. w sprawie warunków technicznych, obowiązującego w 1993 r., organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 37 ust. 1 pkt 1 najmniejsza użytkowa szerokość biegów i spoczników lub pochylni w domach jednorodzinnych i w mieszkaniach dwukondygnacyjnych powinna wynosić w świetle co najmniej 0,70 m; zgodnie z § 38 ust. 1 pkt 2 wysokość stopnia schodów wewnętrznych w budynkach jednorodzinnych i mieszkaniach dwukondygnacyjnych nie powinna przekraczać 0,19 m; zgodnie z § 128 ust. 1 drzwi wyjściowe ewakuacyjne z pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi prowadzące na zewnątrz lub na drogę ewakuacyjną powinny posiadać wymiary w świetle co najmniej 0,80 m x 2,00 m, gdy ilość użytkowników nie przekracza 40 osób, ponadto zgodnie z § 126 ust. 1 drogi ewakuacyjne powinny być krótkie i umożliwiać szybkie oraz bezpieczne wyjście z obiektu budowlanego na przestrzeń otwartą; przy czym przepisy warunków technicznych nie określają wymaganej minimalnej wysokości drogi ewakuacyjnej.

Organ odwoławczy akcentował, że zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji uwagi, co do niezgodności z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 Nr 75 poz. 690 ze zm.), dalej też " rozporządzenie z 12 kwietnia 2002 r." nie są tożsame z zakresem naruszeń warunków technicznych z 1961 r., ponieważ przebudowa została wykonana z naruszeniem § 38 ust. 1 pkt 2 oraz § 128 ust. 1 warunków technicznych z 1961 r. W ocenie organu odwoławczego, stwierdzone uchybienia powodują, że klatka schodowa nie może być bezpiecznie użytkowana i wymaga doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Podkreślił, iż jakkolwiek odmiennie od organu I instancji określił zakres stwierdzonych uchybień, to podziela ocenę organu I instancji, że ich charakter powoduje, że konieczna jest poważna ingerencja w stan istniejący. Zdaniem OWINB, orzeczone obowiązki powinny mieć na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z obecnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Zakres obowiązków orzeczony w zaskarżonej decyzji doprowadzi do takiego stanu, dlatego też zasadne jest utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Zaakcentował, że nałożone przez organ I instancji obowiązki dotyczą części wspólnej obiektu budowlanego, dlatego też zgodnie z treścią art. 61 P.b. prawidłowe jest nałożenie obowiązków na współwłaścicieli budynku.

Nie godząc się z powyższą decyzją I. J., wniósł skargę do WSA w Opolu. Skarżący domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 ustawy P.b., poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że przepis ten daje organowi nadzoru budowlanego uprawnienie do nakazania usunięcia nieprawidłowości, które nie są związane z użytkowaniem obiektu budowlanego oraz naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, w wyniku czego organ dokonał nie swobodnej lecz dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W uzasadnieniu skargi kwestionował ustalenia poczynione przez organy obydwu instancji, w tym zakresie też rozbudował argumentację przedstawioną w licznych pismach i odwołaniach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Podkreślił, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowi przepis art. 66 ust. 1 ustawy P.b., który zezwala tylko na doprowadzenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego. Jego celem jest bowiem utrzymanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym. W konsekwencji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 6 ustawy P.b. może dotyczyć jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i wiążą się z użytkowaniem obiektu budowlanego. Przepis ten nie może zatem stanowić podstawy do wydania nakazu budowy nowego obiektu budowlanego, czy też jego części. Przyznał, że przebudowa pierwszych 4 stopni została wykonana z naruszeniem przepisów technicznych, jednakże dalsza część schodów pozostała bez zmian. W konsekwencji uznał, że jeśli przebudowa ciągu komunikacyjnego dotyczyła nie całości komunikacji pomiędzy kondygnacjami budynku, a tylko 4 stopni schodów, to nakaz organu nadzoru budowlanego winien dotyczyć tylko części objętej przebudową, a nie całego ciągu. Następnie odwołał się do orzeczenia technicznego sporządzonego przez inż. B. L., oraz opracowania przebudowy schodów inż. J. C. z 14 grudnia 2012 r. Opowiadając się za koncepcją z 14 grudnia 2012 r., wskazał, że opracowanie to dotyczyło przebudowanych schodów, nie przewidywało ingerencji w zakresie zachowanych pierwotnych schodów drewnianych, dokładnie wskazano rodzaj wykonania tych prac oraz warunek ich przeprowadzania pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane. Dodał również, że koncepcja przebudowy z grudnia 2012 r. zachowywała dotychczasową szerokość schodów oraz przewidywała wykonanie drzwi wejściowych do lokalu nr 2 na górze. Przyjęta zaś przez PINB w Opolu koncepcja przebudowy całego ciągu komunikacyjnego nie zawiera obowiązku wykonywania robót pod nadzorem osoby uprawnionej, przewiduje natomiast wykonanie nowego - węższego ciągu komunikacyjnego (z istniejącej szerokości 114 cm do 90 cm) - oraz nakazuje wybudowanie nowej ściany o szerokości 12 cm. Tak poważne prace budowlane między kondygnacjami nakazuje przeprowadzić w sposób przedstawiony na rysunkach załączonych do decyzji, zaś nakazując wykonanie wyżej wymienionych prac całkowicie pomija wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego, tj. projektanta, kierownika budowy- osób posiadających stosowne uprawnienia budowlane. Zaakcentował również, że fakt korzystania przez właścicieli lokalu nr 2 z "nowego" wejścia w jego obecnym kształcie jest, wynikiem umowy "quoad usum" poprzednich współwłaścicieli, wykonywanie warunków tej umowy nie musi obowiązywać nowych właścicieli lokalu nr 1, bowiem zakres oraz sposób korzystania z wyłącznej własności nie podlega regulowaniu przez organy administracji, ani nawet przez innych współwłaścicieli budynku - jeśli nie dotyczy części wspólnych budynku.Zamknięcie zaś klatki schodowej drzwiami na parterze pozbawiłoby właścicieli lokalu nr 1 dostępu do części wspólnej nieruchomości, w tym prawa do korzystania z przynależnej im części strychu.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo organ wskazał, że nie jest możliwe doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem poprzez orzeczenie węższego zakresu koniecznych do wykonania działań naprawczych np. poprzez modyfikację stopni biegu schodów wykonanych podczas przebudowy.

Na rozprawie sądowej w dniu 10 czerwca 2014 r. przewodniczący poinformował uczestników postępowania o możliwości polubownego załatwienia sporu sąsiedzkiego. Zwrócił nadto uwagę, na dwa niezależne od siebie tryby rozstrzygania spraw współwłasności- na drodze cywilnej i na drodze administracyjnej przed organami władzy architektonicznej- budowlanej lub nadzoru budowlanego. Strony nie skorzystały z możliwości wdrożenia trybu mediacji. Pełnomocnik organu, podtrzymując argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania M. J. poparła skargę i złożyła do akt sprawy zdjęcia klatki schodowej przed wykonaniem remontu schodów. Uczestniczka postępowania M. K., działająca jednocześnie jako pełnomocnik D. K., wniosła o oddalenie skargi.

Z urzędu Sądowi wiadome jest, że przedmiotem skargi wniesionej do WSA w Opolu przez I. J. było również postanowienie OWINB z dnia 12 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie przedłożenia - przez współwłaścicieli budynku mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] tj.: M. J., I. J., M. K. i D. K. - ekspertyzy technicznej tego budynku. W wyniku rozpoznania powyższej skargi, wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 529/13, Sąd skargę oddalił.

W konsekwencji postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11lutego 2014 r., sygn.. akt II OZ 138/14, WSA w Opolu postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r. oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) –zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Na wstępie rozważań odnotować należy, że sprawa której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem oceny sądowej. W sprawie nakazania usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [...] w [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiadał się w wyroku z dnia 16 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Op 159/07, którym uchylił decyzje wydane przez organy nadzoru budowlanego. Obecnie przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie z dnia 12 sierpnia 2013 r., wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji i po rozpatrzeniu odwołania przez organ nadzoru budowlanego wyższego stopnia. Wobec powyższego wskazać należy na regulację art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którą ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku.

Uwzględniając zatem w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji obowiązek wynikający z art. 153 P.p.s.a., należało uznać, że w ponownym postępowaniu administracyjnym organ zastosował się do wszystkich zaleceń i wskazań zawartych w wyroku z dnia16 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Op 159/07, a tym samym usunął ujawnione tam nieprawidłowości. Przypomnieć bowiem trzeba, że w powyższym wyroku stwierdzono, że organy nadzoru budowlanego działające w trybie art. 66 ustawy P.b., po ustaleniu istniejących nieprawidłowości, powinny szczegółowo rozważyć możliwości usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a następnie wybrać optymalne rozwiązanie, które zapewnia doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem i w uzasadnieniu podjętej decyzji wykazać to w sposób przekonujący, przedstawiając odpowiednią argumentację. Rodzaj nałożonych obowiązków powinien zależeć od skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości, przy czym granicę będzie wyznaczać wykładania celowościowa art. 66 ustawy P.b., który ma za zadanie zapewnić między innymi odpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego. Ponadto, w decyzji zobowiązującej do wykonania określonych prac, organ powinien szczegółowo sprecyzować ich zakres, by uniknąć jakichkolwiek wątpliwości co do prawidłowości wykonania przez stronę nałożonego obowiązku. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego nie umotywowały, że zakres zastosowanych nakazów jest adekwatny do skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości. Nie wykazały, iż jedyną drogą do ich usunięcia jest w rozpoznawanej sprawie dokonanie rozbiórki wykonanej przecież legalnie zabudowy. Z rozstrzygnięć nie wynika również pożądany przez organy sposób odtworzenia schodów na pierwsze piętro, gdyż brak jest ustaleń co do stanu poprzedniego, jaki istniał przed dokonaniem przez inwestora przebudowy

Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu w dniu 2 października 2012 r. i 7 grudnia 2012 r. przeprowadził oględziny budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...], a w dniu 15 listopada 2012 r. przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron. Ponadto do akt sprawy włączono: wydruk z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych z dnia 9 sierpnia 2012 r. oraz odpis z księgi wieczystej nr [...] z dnia 19 listopada 2012 r.- z treści których wynika, że właścicielami budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] są: M. i I. J. (lokal nr 1) i M. i D. K. (lokal nr 2), szkice sporządzone przez pracownika organu mgr inż. J. C., zawierające propozycję rozwiązania mającego na celu doprowadzenie klatki schodowej do stanu zgodnego z prawem z 14 grudnia 2012 r., opinię stanu technicznego instalacji elektrycznej z 31 lipca 2012 r. sporządzoną inż. J. U., ocenę techniczną robót budowlanych z września 2012 r. sporządzoną przez mgr inż. B. C., ocenę techniczną stanu technicznego instalacji sanitarnych z sierpnia 2012 r. sporządzoną przez mgr inż. Z. B., projekt budowlany wykonany przez inż. Ł. M. (zawierający kolejną propozycję przebudowy klatki schodowej) oraz wykonany przez pracownika PINB w Opolu mgr inż. J. C. rysunek z propozycją kolejnego rozwiązania przebudowy klatki schodowej z dnia 22 marca 2013 r. Po dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszoinstancyjny zobowiązał współwłaścicieli przedmiotowego budynku mieszkalnego do usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego poprzez wykonanie nowych schodów komunikacji miedzy kondygnacjami zgodnie z rysunkami technicznymi sporządzonymi 22 marca 2013 r. przez inż. J. C. W ocenie organu I instancji klatka schodowa w budynku mieszkalnym przy ul. [...] została przebudowana niezgodnie z § 68 ust. 1 (w zakresie szerokości biegu schodów i wysokość stopni), § 62 ust. 1 (wymiar drzwi wejściowych na piętro), § 242 ust.3 (wysokość drogi ewakuacyjnej) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, podzielił ocenę organu I instancji, jednocześnie wskazał, że przesłanką do orzeczenia działań naprawczych w stosunku do przebudowy legalnie dokonanej w 1993 r. jest jej niezgodność z ówcześnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Z uwagi na fakt, iż organ I instancji nie dokonał takiej oceny, OWINB przeprowadził analizę stwierdzonych przez organ I instancji nieprawidłowości w świetle przepisów ww. rozporządzenia z 1961 r. uznając, że zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji uwagi, co do niezgodności z przepisami rozporządzenia z 2002 r. nie są tożsame z zakresem naruszeń warunków technicznych z 1961 r. W ocenie organu odwoławczego przebudowa została wykonana z naruszeniem § 38 ust. 1 pkt 2 (wysokość stopni schodów) oraz § 128 ust. 1 (wymiary drzwi wejściowych ewakuacyjnych) warunków technicznych z 1961 r. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. 2013 r. poz. 1409) - zwanej nadal "ustawą P.b." lub "ustawą". Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Z przepisu tego wynika, że ma on zastosowanie do przypadków szczególnego zaniedbania obowiązków ze strony właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego w odniesieniu do stanu technicznego obiektu, i ma na celu utrzymanie substancji budowlanej w należytym stanie technicznym. Do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości wystarczające jest stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, natomiast rodzaj podejmowanych przez organ nakazów zależny jest od ustalonych potrzeb. Wydany na podstawie art. 66 P.b. nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nie może budzić wątpliwości interpretacyjnych. Podkreślić również należy, iż decyzje podejmowane na podstawie tego przepisu mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy P.b., to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.

Podkreślić również należy, iż adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy, może być wyłącznie podmiot wskazany w art. 61 ustawy, czyli właściciel lub zarządca budynku, albowiem te podmioty są zobowiązane do użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 5 ust. 2 tej ustawy). Nałożenie na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązków, o jakich stanowi art. 66 ust. 1 ustawy P.b. jest konsekwencją niezastosowania się do ciążących na nich obowiązków, mających na celu utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym wynikających z art. 61 ust. 1 powołanej ustawy. Zakres tych obowiązków wskazuje art. 5 ust. 2 ustawy, według którego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 tego artykułu. W przypadku stwierdzenia między innymi, że obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym istnieje przewidziana w art. 66 ust. 1 ustawy P.b. możliwość nakazania przez właściwy organ jego właścicielowi lub zarządcy, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, z określeniem terminu wykonania tego obowiązku. Odpowiedzialność wskazanych podmiotów za właściwe użytkowanie obiektu wiąże się więc ze sposobem zarządzania obiektem. Dodać w tym miejscu należy, iż w przypadku współwłasności żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje odrębne, a zarazem wyłączne prawo podmiotowe do wydzielonej fizycznie części wspólnej rzeczy. Oznacza to zatem, iż nałożone przez organ obowiązki obciążają wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Nakładając obowiązek wynikający z art. 66 ustawy na współwłaścicieli, organ nie może kierować się np. wielkością udziałów we współwłasności. Rozstrzygnięcie to nie może być również uzależnione od ustalenia, który ze współwłaścicieli obiektu budowlanego przyczynił się w większym lub mniejszym stopniu do określonego stanu technicznego obiektu. Ustalenie tych okoliczności nie leży w kompetencji organów administracji publicznej, w związku z czym nie może mieć wpływu na orzeczenie wydane w trybie art. 66 ustawy.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z uzasadnień decyzji, organy obu instancji przyjęły, że współwłaścicielami przedmiotowego budynku są M. K., D. K., M.J. i I. J., w konsekwencji prawidłowo nakładając obowiązek wykonania ciągu komunikacji między kondygnacjami w sposób przedstawiony na rysunkach technicznych sporządzonych przez inż. J. C. Zgodzić należy się z organem odwoławczy, że nałożone na współwłaścicieli obowiązki dotyczą części wspólnej obiektu budowlanego i doprowadzą obiekt do stanu zgodnego z obecnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 12 kwietnia 2002 r.

W ocenie Sądu, ustalenia poczynione w przedmiotowej sprawie przez organy obu instancji potwierdzają zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego schodów komunikacyjnych pomiędzy kondygnacjami oraz szerokości drzwi ewakuacyjnych. Podkreślić należy, iż rolą Sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych w sprawie, a jedynie sprawdzenie, czy dokonane przez organy ustalenia mają uzasadnienie w zebranym materiałem dowodowym i czy na ich podstawie organy zastosowały prawidłowe przepisy prawa. Zdaniem Sądu, w tej sprawie ustalenia te są prawidłowe. Postępowanie administracyjne zostało bowiem przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Prawidłowo organy przyjęły przede wszystkim, że związane są poprzednim orzeczeniem WSA w Opolu w sprawie II SA/Op 159/07 a określony zaskarżoną decyzją sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości zachowuje rozdział lokali wprowadzony podziałem do użytkowania. Podział do użytkowania części wspólnych budynku możliwy jest tylko na drodze cywilnej (np. umowy notarialnej czy orzeczenia Sądu). Zaskarżona decyzja w niczym nie narusza stanu współwłasności części wspólnych ani własności lokali. Słusznie organy podkreślają, że nakaz usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego klatki schodowej nie mógł ograniczyć się do czterech nowych stopni, gdyż wcześniejsza przebudowa dotyczyła całości schodów. Gdyby klatka schodowa w ogóle nie była przebudowywana, to wówczas tylko właściciele lokali nie byliby zobowiązania do doprowadzenia jej stanu do wymogów rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Dlatego organy prawidłowo zastosowały § 62 ust. 1, § 68 ust. 1 i § 69 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia.

Końcowo należy zauważyć, że decyzja oparta na treści art. 66 ustawy nie przesądza też, kogo i w jakim stopniu będą w ostatecznym rozliczeniu obciążały koszty doprowadzenia obiektu do należytego stanu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 637/05 opublikowany CBOiS) Dla wydania decyzji w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy istotne jest jedynie stwierdzenie, że obiekt budowlany, z różnych przyczyn , doprowadzony został do stanu opisanego w tym przepisie. Ewentualne rozstrzyganie roszczeń o charakterze cywilnym winno nastąpić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.