Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3091/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 sierpnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr) Sędziowie WSA Małgorzata Brachel –Ziaja WSA Renata Czeluśniak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2005r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] 2001 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zgody na zrzeczenie się własności uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4.06.2001 r. (znak:......) Starosta D., działając na podstawie art. 179 § l kc, nie wyraził zgody na zrzeczenie się na rzecz Skarbu Państwa własności nieruchomości położonej w G. oznaczonej jako działki ewidencyjne nr nr: [.....] o łącznej pow. 1,10 ha, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w D. prowadzi księgę wieczystą za nr KW [.....] .

Odwołanie I.K. o tyle zostało uwzględnione, że Wojewoda [.....] decyzją z dnia 18.09.2001 r. (znak:.....) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono co następuje:

1/ przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i została skomunalizowana na rzecz Gminy G. ale decyzją z dnia 31.07.1997 r. (znak:......) Kierownik Urzędu Rejonowego w D. orzekł o zwrocie tej nieruchomości poprzednio wywłaszczonej na rzecz I.K. jednocześnie zobowiązując I.K. do zwrotu na rzecz Gminy G. kwoty [.....] zł stanowiącej wartość rynkową nieruchomości. Ponieważ - po zwrocie nieruchomości –I.K. kwoty tej nie wpłaciła na rzecz Gminy G. w Księdze Wieczystej obejmującej w/w nieruchomość dokonano wpisu hipoteki przymusowej na rzecz Gminy G. Kwota ta nie została do dnia dzisiejszego zapłacona.

2/ Odwołująca się I.K. w swoim odwołaniu stwierdza, że nieruchomość opisana w sentencji zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia 4.06.2001 r. została jej formalnie zwrócona lecz nikt nie przekazał jej w posiadanie. Jednocześnie nadmienia, że nieruchomość nadal jest nie zagospodarowana, a ona nadal opłaca podatek gruntowy. W odwołaniu kwestionuje również określoną - dla potrzeb postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu nieruchomości - wartość nieruchomości.

3/ zarzuty przedstawione w odwołaniu odnoszą się do postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu tej nieruchomości i były rozpatrywane również przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z wynikiem negatywnym (wyrok NSA, Sygn. akt II.. S.A. /Kr 2187/97). Zrzeczenie się własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 179 Kodeksu Cywilnego następuje w drodze umowy cywilnoprawnej (notarialnej). Zgoda właściwego organu - lub odpowiednio odmowa - na zrzeczenie się własności nieruchomości, jako oświadczenie woli przewidziane prawem cywilnym, nie wymaga od organu wypowiedzenia się w formie decyzji administracyjnej.

4/ Mając na uwadze, że własność jest stosunkiem cywilnoprawnym to należy uznać, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej. Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej skutkuje w toku instancji jej uchyleniem. Skoro stosunków dotyczących prawa własności nieruchomości nie reguluje się w postępowaniu administracyjnym to postępowanie administracyjne w sprawie wyrażenia zgody na zrzeczenie się nieruchomości winno być umorzone jako bezprzedmiotowe.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła I.K. i zarzucając naruszeniem prawa, a w szczególności art. l KPA wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargo podniosła, że zrzeczenie się własności nieruchomości w trybie art. 179 KC następuje w drodze jednostronnego oświadczenia woli właściciela złożonego w formie aktu notarialnego. Natomiast wymagana tym przepisem zgoda starosty wykonującego to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej winna mieć formę decyzji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [.....] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga w sprawie mniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.). Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. l § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji naruszaj ą prawo.

Do dnia 25.09.2003 r. art. 179 § 1. stanowił, że właściciel może wyzbyć się własności nieruchomości przez to, że się jej zrzeknie. Zrzeczenie się wymaga formy aktu notarialnego. Do zrzeczenia się własności nieruchomości potrzebna jest zgoda starosty wykonującego to zadanie jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Zrzeczenie to jest jednostronną czynnością prawną, błędny jest więc pogląd zaskarżonej decyzji jakoby to zrzeczenie następowało na mocy umowy.

Artykuł 179 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji) wprowadzał możliwość zrzeczenia się własności nieruchomości przez właściciela za zgodą odpowiedniego starosty. Zrzeczenie się następowało i następuje w formie aktu notarialnego, natomiast uprzednie wyrażenie zgody lub - odpowiednio - odmowa wyrażenia zgody przez starostę następowała w formie decyzji administracyjnej. Kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega jedynie decyzja o wyrażeniu lub o odmowie wyrażenia zgody na zrzeczenie się własności nieruchomości przez właściciela. Obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji przepisy, w tym zwłaszcza art. 179 k.c., nie przewidywały obowiązku starosty wyrażenia zgody na zrzeczenie się nieruchomości przez właściciela. Decyzja zatem w tego rodzaju sprawie była decyzją uznaniową. Błędny jest więc pogląd zaskarżonej decyzji, że skoro "własność jest stosunkiem cywilnoprawnym to należy uznać, że zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej", co w konsekwencji musi prowadzić do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Inaczej wygląda sytuacja po dniu 25.09.2003 r., dokonana z tym dniem nowelizacja kodeksu cywilnego z art. 179 § l wyeliminowała zgodę starosty na zrzeczenie się własności.

Nie mniej jednak w dniu wydania zaskarżonej decyzji, zgoda taka była wymagana i następowała ona w formie decyzji (art. 104 kpa). Nie można więc uznać, że w obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanie prawnym postępowanie jako nie oparte o podstawę prawną stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § l kpa). Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżona decyzja, narusza prawo na podstawie art. 145 § l pkt.l lit. "a" i "c" p.o.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Skarżąca na rozprawie w dniu 23.08.2005 r. oświadczyła, że nie domaga się zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, przeto Sąd nie orzekł o kosztach postępowania.