Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 896/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 8
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art. 143b ust. 4
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 115/09 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. na rzecz J. M. kwotę 1381 (jeden tysiąc trzysta osiemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 115/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. Decyzją tą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...], w której organ ten przyznał skarżącemu płatności do gruntów rolnych na 2007 r. w kwocie 15.307,58 zł, w tym 14.163,33 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 1.144,25 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej.

Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów administracji, które stwierdziły, że we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 r. J. M. zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej (dalej: JPO) 78,50 ha. Przy uwzględnieniu obowiązującej w 2007 r. stawki 301,54 zł do 1 ha, płatność do deklarowanej powierzchni powinna wynosić 20.501,70 zł. Jednakże organy administracji stwierdziły różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną (78,50 ha) a powierzchnią stwierdzoną (67,99 ha), która wynikała z tego, że zgłoszone działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...] i [...] oraz działka nr [...] z obrębu M. gmina M. podlegały wyłączeniu z JPO ponieważ w 2004 r. stwierdzono, iż nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. i wykluczono je z płatności bezpośrednich na 2004 r. z wniosku poprzedniego producenta z oznaczeniem kodu nieprawidłowości DR-10. Działki oznaczone takim kodem nieprawidłowości nie mogą być deklarowane we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich w latach następnych także przez kolejnych posiadaczy tych gruntów, gdyż zostały one trwale wykluczone z płatności. Z uwagi na to, że różnica procentowa między powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 15,46%, to zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z dnia 20 listopada 2004 r., str. 1, ze zm.) płatności w danym roku podlegały pomniejszeniu o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę, która w niniejszej sprawie wyniosła 6.338,37 zł. W zakresie uzupełniającej płatności obszarowej (dalej jako: UPO) powierzchnia zadeklarowana wyniosła 3,89 ha, zaś powierzchnia stwierdzona była mniejsza o 0,26%, wobec czego przyznano płatność do powierzchni stwierdzonej.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. WE Nr L 270 z dnia 21 października 2003 r., str. 1, ze zm.) systemem jednolitej płatności obszarowej objęte zostały obszary wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Sąd wskazał, że z raportu kontroli przeprowadzonej w terenie w dniu [...] października 2004 r. wynika, iż przedmiotowe działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., bowiem stwierdzono odłóg ze znaczną ekspansją drzew, co wskazywało na brak dokonywania na tych działkach zabiegów agrotechnicznych przez okres kilku lat. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro działki te nie spełniały kryteriów określonych w art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1782/2003, to zasadne było ich wykluczenie z jednolitej płatności obszarowej, przy czym wykluczenie to ma charakter trwały i dotyczy wszystkich kolejnych producentów, posiadaczy tych działek.

Odnosząc się do wskazanych w skardze wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawach o sygnaturach akt I SA/Sz 564/05 i I SA/Sz 565/05, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dotyczą one innego producenta – T. M. Wyroki te nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie, bowiem w sprawach tych uchylono decyzje odmawiające przyznania płatności za 2004 r. z tytułu JPO, UPO i ONW wyłącznie z powodu naruszenia przepisów o postępowaniu, zaś Sąd nie zajął tam żadnego stanowiska w sprawach merytorycznych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. M., zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Powołując się na podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi:

1. art. 101 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a. poprzez sporządzenie protokołu posiedzenia z dnia 6 maja 2009 r., który nie odzwierciedlał jego rzeczywistego przebiegu; nie zostały zawarte w nim wnioski i twierdzenia skarżącego, a także nie zostały zaprotokołowane czynności skarżącego mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

2. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania, pomimo tego że rozstrzygnięcie w sprawie skarżącego pozostaje w ścisłym związku ze sprawą T. M. (sygn. akt I SA/Sz 565/05 oraz sygn. akt I SA/Sz 564/05), od którego skarżący wydzierżawił sporne nieruchomości;

3. art. 6 p.p.s.a. poprzez zaniechanie udzielenia stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych;

4. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływana jako: k.p.a.), przejawiające się tym, że Sąd dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, która nie zastosowała środka określonego w ustawie.

W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zaskarżony wyrok został wydany na podstawie niepełnego materiału dowodowego, który nie znalazł odzwierciedlenia w protokole posiedzenia z dnia 6 maja 2009 r. Nie zostały bowiem zaprotokołowane wnioski i uwagi skarżącego, mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Skarżący stwierdził, że nie mógł złożyć wniosku o sprostowanie protokołu, bowiem otrzymał go już po ustawowym terminie do złożenia stosownego wniosku o sprostowanie.

W toku sprawy skarżący wielokrotnie powoływał się na prawomocne wyroki w sprawach o sygn. akt I SA/Sz 565/05 i I SA/Sz 564/05, które wprawdzie dotyczą innego producenta (T. M.), jednakże dotyczą również skarżącego, gdyż po pierwsze – skarżący wydzierżawił od T. M. sporne nieruchomości, a po drugie – procedura kontrolna nieruchomości, z której sporządzono raport kontroli, na podstawie którego odmówiono początkowo płatności T. M., a następnie J. M. – została skutecznie podważona. Istnieje więc prawdopodobieństwo, że sklasyfikowanie spornych nieruchomości symbolem DR-10 zostało dokonane z naruszeniem przepisów.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd pierwszej instancji nie udzielił niezbędnych wskazówek stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, co znalazło odzwierciedlenie w tym, że skarżący jako dowód w sprawie powoływał wyroki dotyczące T. M., zaś Sąd nie wyjaśnił skarżącemu, jaki ten fakt może mieć znaczenie procesowe dla strony. Ponadto, Sąd nie skontrolował, czy organy administracji publicznej, które wydały zaskarżone decyzje zebrały, rozpatrzyły i należycie oceniły materiał dowodowy, w tym podnoszonej przez skarżącego już w odwołaniu okoliczności dotyczącej wydania wyroków w sprawie T. M.

W piśmie procesowym z dnia 9 grudnia 2009 r. strona wnosząca skargę kasacyjną – w uzupełnieniu tejże skargi – powołała się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 264/09, a także z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 409/09, zapadłe w stosunku do T. M., a które w ocenie strony mają bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. W powołanych wyrokach Sąd uchylił decyzje organów obu instancji wydane na skutek powołanych już wyroków WSA w Szczecinie o sygnaturach I SA/Sz 564/05 i I SA/Sz 565/05, którymi uchylono poprzednio wydane w tamtej sprawie decyzje organów obu instancji. W konkluzji skarżący wniósł o rozważenie zasadności zawieszenia postępowania w sprawie, bądź alternatywnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem orzekanie w sprawie na podstawie niewłaściwego stanu faktycznego stanowiłoby naruszenie zasad praworządności.

Przy piśmie procesowym z dnia 16 września 2010 r. strona wnosząca skargę kasacyjną załączyła pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Departament Kontroli Wewnętrznej z dnia 23 czerwca 2010 r., z którego – w ocenie strony – wynika, że w toku prowadzonych postępowań o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 organy obu instancji popełniły błędy, jak również nie stosowały się do wyroków WSA zapadłych w sprawie.

Przy piśmie procesowym z dnia 11 października 2010 r. strona wnosząca skargę kasacyjną nadesłała kserokopie dokumentów (m.in. protokół rozprawy administracyjnej, protokoły przesłuchań świadków) ze sprawy administracyjnej, w której stroną jest T. M. Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania, gdyż jest ono uzależnione od wyniku postępowania jakie toczy się w sprawie poprzedniego producenta – T. M.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie skorzystał z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna znajduje usprawiedliwione podstawy mimo niezasadności większości zarzutów.

Skarga kasacyjna oparta jest wyłącznie na przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawie mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania.

Zarzut naruszenia art. 110 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a., przedstawiony w pierwszej kolejności, nie zasługuje na uwzględnienie.

Strona wnosząca skargę kasacyjną podniosła, że protokół rozprawy odbytej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie 6 maja 2009 r. nie odzwierciedlał jej rzeczywistego przebiegu, gdyż pominięto istotne wnioski i twierdzenia oraz, jak to określił autor skargi kasacyjnej, "czynności" J. M. Przedstawienie zarzutu zmierzało więc do wykazania w postępowaniu kasacyjnym, że protokół rozprawy powinien być sprostowany lub uzupełniony. Tymczasem, jak wynika z regulacji zawartej w art. 103 p.p.s.a., tryb prostowania i uzupełniania protokołu polega na złożeniu przez stronę wniosku w tym przedmiocie do sędziego przewodniczącego rozprawie w terminie ograniczonym datą następnego posiedzenia i nie dłuższym niż 30 dni. Od zarządzenia przewodniczącego strony mogą się odwołać do sądu (w pełnym składzie) w terminie siedmiu dni od doręczenia im zarządzenia. W niniejszej sprawie opisany tryb został wyczerpany. Zarządzeniem przewodniczącego z dnia 6 lipca 2009 r. oddalono wniosek J. M. o sprostowanie protokołu rozprawy wobec złożenia go po upływie terminu określonego w art. 103 p.p.s.a., a postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 września 2009 r. oddalono wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sprostowanie protokołu. Tym samym tryb żądania sprostowania lub uzupełnienia protokołu i zaskarżenia zarządzenia przewodniczącego w tym przedmiocie został wyczerpany. Godzi się ponadto zauważyć, że strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała, by ewentualne uchybienia w zakresie odzwierciedlenia w protokole przebiegu rozprawy miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest również chybiony. Zgodnie ze wskazanym jako naruszony przepisem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że zawieszenie postępowania na tej podstawie ma charakter fakultatywny. Przede wszystkim jednak w niniejszej sprawie nie zachodziła sytuacja uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na omawianej podstawie.

Jeśli odnieść się do dosłownej treści przedstawionego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu, to zauważyć należy, że J. M. wskazuje jako mające charakter prejudycjalny postępowania w sprawach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o sygnaturach I SA/Sz 565/05 i I SA/Sz 564/05 (ze skarg T. M.). Postępowania sądowoadministracyjne w tych sprawach zostały zakończone przed wniesieniem skargi przez J. M. i dlatego nie zachodzi zależność rozstrzygnięcia niniejszej sprawy od wskazanych postępowań sądowoadministracyjnych. Jeśli natomiast uznać, że wolą strony było powołanie się na tok postępowań administracyjnych w przedmiocie płatności, których przyznania żądał T. M., w których to postępowaniach zachodziło ponowne rozpatrywanie wniosków T. M. skutkiem uchylenia wcześniejszych decyzji wyrokami we wskazanych sprawach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, to brak podstaw do przyjęcia zależności rozstrzygnięcia sądu administracyjnego od wyniku opisanych postępowań administracyjnych. J. M. nie jest stroną tych postępowań, które toczą się w ramach odrębnej od prowadzonej z jego udziałem sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym. Wynik postępowań nie ma bezpośredniego wpływu na konkretyzację praw i obowiązków J. M. Okoliczność, że w postępowaniach, których stroną jest T. M., badane są okoliczności faktyczne mogące mieć wpływ na ocenę dowodów w sprawie z wniosku J. M., nie stanowił przesłanki zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, w którym adresowane do J. M. decyzje badane były pod względem zgodności z prawem, między innym w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego.

Zarzut naruszenia wyrażonej w art. 6 p.p.s.a. zasady pouczania stron nie jest zasadny już z tej przyczyny, że nie wykazano, by zaniechanie dokonywania pouczeń miało wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił o czym konkretnie Sąd miałby pouczyć J. M. Uzasadniając zarzut powołał się ogólnikowo na konieczność wyjaśnienia znaczenia procesowego faktu, że zapadły wyroki w wymienionych sprawach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Okoliczności związane z uchyleniem decyzji w sprawach z udziałem T. M., jak to już wskazano, nie uzasadniałyby wniosków o zawieszenie postępowania, co zresztą następowałoby z urzędu. Znaczenie okoliczności, że postępowania pozostają w toku, Sąd oceniał niezależnie od granic i wniosków skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w powiązaniu z przepisami ustawy procesowej jest natomiast w znacznej części zasadny.

Zakres niezbędnych ustaleń w sprawie przyznania jednolitej płatności obszarowej wyznaczają przepisy prawa materialnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, jednolita płatność obszarowa przysługiwała na grunty kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 rozporządzenia Rady nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001(Dz. Urz. UE. L z 2003 r. nr 270, str. 1). Prawodawca wspólnotowy odsyłał w ramach tego przepisu do kryteriów określonych w art. 143b ust. 4 tegoż rozporządzenia, a więc utrzymywania użytków rolnych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

W przedstawionym stanie prawnym zasadnicze znaczenie w sprawie przyznania J. M. jednolitej płatności obszarowej miało odtworzenie stanu działek wymienionych w jego wniosku na dzień 30 czerwca 2003 r. W tym dniu J. M. nie był posiadaczem działek, co do których stwierdzono, że nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. W tym czasie działki użytkował T. M. Stan działek na dzień 30 czerwca 2003 r., opisany w raporcie kontroli z dnia [...] października 2004 r. jest przedmiotem ustaleń prowadzonych w sprawach w przedmiocie przyznania płatności T. M., który podważa prawidłowość raportu kontroli zarówno pod względem formalnym, jak i merytorycznym. W dniu wydania decyzji, zaskarżonej przez J. M. do sądu administracyjnego, postępowania w tych sprawach nie było zakończone. Jak z tego wynika, dowody i ustalenia gromadzone w postępowaniach z udziałem T. M. kształtują się w sposób dynamiczny, na co wpływ mają dotychczasowe wyniki kontroli pod względem zgodności dokonywanej w postępowaniach sądowoadministracyjnych. Ustalenia przyjęte za podstawę ostatecznych i prawomocnych decyzji będą miały kluczowe znaczenie w sprawie w przedmiocie przyznania płatności J. M., skoro przyznanie mu płatności zależne jest od odtworzenia spornego stanu działek na dzień 30 czerwca 2003 r.

J. M. zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Zakres stosowania regulacji zawartych w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego, w indywidualnych sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, określony jest w art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 omawianej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy- Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustawodawca nie zdecydował się na zastosowanie metody odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. W przypadkach, gdy inaczej niż regulacje zawarte w k.p.a. stanowią przepisy Unii Europejskiej lub ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, stosowanie przepisów k.p.a. jest wyłączone.

Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w art. 3 ust. 2 obejmuje regulacje odmienne od przepisów k.p.a. zawartych w rozdziale 2 działu I. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów k.p.a. W wymienionych sprawach organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zakres czynności, które muszą być przeprowadzone przed wydaniem decyzji we wskazanych przedmiotach określony jest w przepisach prawa wspólnotowego i omawianej ustawy. Takimi czynnościami są kontrole, o których mowa w art. 30 – art. 33 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania. Drugi z wymienionych przepisów zastąpiony jest w całości przez art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawierający odmienną niż k.p.a. regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem obowiązku jego zbierania z urzędu.

Wykładnia poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego prowadzi do wniosku, że spośród wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego art. 77 § 1 k.p.a. w ogóle nie miał zastosowania, a stosowanie art. 7 k.p.a. było w znaczącej części wyłączone. Wobec tego organ administracji publicznej nie miał obowiązku z urzędu rozważać formalnej i merytorycznej prawidłowości protokołu kontroli sporządzonego w okresie, gdy rolnik ubiegający o przyznanie płatności nie władał kontrolowanymi działkami. W sytuacji, gdy w innych sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych badane są zastrzeżenia podmiotu uprawnionego do ich wnoszenia na podstawie art. 30 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego obecnie władający tymi działkami rolnik wnoszący o przyznanie płatności może skutecznie wnosić o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zebranych, czy utworzonych w ramach tych innych postępowań, które to dowody podlegają ocenie w granicach określonych w art. 80 k.p.a. Odmowa lub zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów narusza art. 75 § 1 k.p.a.

W niniejszej sprawie J. M., działając bez profesjonalnego pełnomocnika, najdalej w odwołaniu wskazał na wyroki w sprawach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o sygnaturach I SA/Sz 565/05 i I SA/Sz 564/05 (ze skarg T. M.). W odwołaniu nawiązał, poprzez przytoczenie wskazań Sądu, do dalszego toku postępowań administracyjnych. Wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa sprzeciwia się ograniczeniu odtworzenia woli strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika li tylko do powołania się (domagania się przeprowadzenia dowodu) na uzasadnienie Sądu, który uchylił decyzje z przyczyn formalnych. J. M. domagał się wzięcia pod uwagę (przeprowadzenia dowodu z) materiału dowodowego, gromadzonego w zgodzie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, kształtującego się dynamicznie w toku postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Postępowanie w przedmiocie przyznania płatności J. M. nie powinno zakończyć się wobec tego przed ostatecznym ukształtowaniem wnioskowanego dowodu, a więc przed uprawomocnieniem się decyzji w przedmiocie przyznania płatności T. M.

Zaskarżony wyrok, z wymienionych przyczyn, uchylono na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., przekazując sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) i zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 1381 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, przy czym na kwotę tę składają się: równowartość opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku (100 zł), równowartość uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej (381 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego udzielonego przez radcę prawnego, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną i nie prowadził sprawy w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji (900 zł).