Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1771/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149, art. 154, art. 182 par. 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35 par. 3, art. 36
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt II SAB/Po 27/20 w sprawie ze skargi I. C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Po 27/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi I. C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zobowiązał Wojewodę [...] do załatwienia wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I wyroku), stwierdził, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności (pkt II), stwierdził, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III), wymierzył Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 1.000 zł (pkt IV), przyznał od Wojewody [...] na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł (pkt V), zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt VI).

Uzasadniając powyższy wyrok Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie I. C. zainicjowała postępowanie wnioskiem złożonym [...] października 2018 r., skierowanym do Wojewody [...], o udzielenie jej jako cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy. Do spraw administracyjnych tego rodzaju znalazły zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.). Z przepisów tej ustawy wynika, że udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy jest sprawą administracyjną załatwianą w drodze decyzji administracyjnej przez Wojewodę, na wniosek złożony na odpowiednim formularzu, przez cudzoziemca, który o to pozwolenie się ubiega. W związku z powyższym, wziąwszy pod uwagę, że Wojewoda [...] nie rozstrzygnął decyzją administracyjną sprawy zainicjowanej wnioskiem I. C. z dnia [...] października 2018r., badając kwestię bezczynności organu należy ocenić, czy istniały przesłanki do pozostawienia wniosku skarżącej - na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. - bez rozpoznania, jak to uczynił organ pismem z dnia 8 stycznia 2020 r. Sąd podkreślił, że na wniosek I. C. złożony na stosownym (określonym rozporządzeniem) formularzu dnia [...] października 2018 r., uzupełnianym 1 lutego 2019 r. (również wizyta w siedzibie organu), 7 marca 2019 r. i 18 marca 2019 r. Wojewoda zareagował dopiero 20 maja 2019 r., a więc po niespełna 7 miesiącach. Tym samym wysoce niezgodna z art. 35 i art. 36 k.p.a. była postawa organu polegająca na tak długotrwałej zwłoce. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że pomimo, iż przepisy ustawy o cudzoziemcach przedstawiają szczegółowo wymogi wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca, jednocześnie odsyłając do przepisów wykonawczych, w których określono wzór formularza tegoż wniosku, Wojewoda, rozpatrując sprawę skarżącej, w wezwaniu z dnia 20 maja 2019 r. w sposób absolutnie urągający zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz zasadzie informowania stron (art. 9 k.p.a.) nakazał skarżącej uzupełnić braki formalne wniosku w terminie 14 dni poprzez przedłożenie oryginału formularza wniosku wypełnionego we wszystkich wymaganych polach oraz złożenie czytelnego podpisu pod wnioskiem. W wezwaniu tym, pomimo, iż strona – jak wskazano wyżej – kilkukrotnie uzupełniała swój wniosek, jednocześnie stawiając się w siedzibie organu, nie wyjaśniono, które z rubryk formularza wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP powinny przez nią zostać wypełnione. Wojewoda ograniczył się do informacji o możliwości sprawdzenia statusu sprawy na stronie internetowej organu, podając równocześnie kod dostępu do systemu teleinformatycznego. Informacja tego rodzaju nie ma umocowania w przepisach powszechnie obowiązującego prawa i nie mogła być dla strony wiążąca. W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie można uznać, by organ w sposób należycie precyzyjny i wyczerpujący sformułował treść wezwania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. W szczególności, które z rubryk wymagają uzupełnienia. Co za tym idzie dopuścił się naruszenia tegoż przepisu. Ponadto istotnym uchybieniem omawianego wezwania Wojewody było nakazanie stronie złożenie czytelnego podpisu pod wnioskiem. Przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określają takiego wymogu; ustanawiają jedynie wymóg złożenia w formularzu wniosku wzoru podpisu cudzoziemca (art. 106 ust. 1 pkt 15 ustawy o cudzoziemcach), który to wymóg skarżąca spełniła składając wniosek z dnia [...] października 2018 r. Również przepisy k.p.a. nie ustanawiają wymogu złożenia czytelnego podpisu pod wnioskiem. Ponadto, zdaniem Sądu, Wojewoda winien wziąć pod uwagę, że I. C. odpowiadając na wezwanie organu w dniu 3 czerwca 2019r., a więc z zachowaniem 14-dniowego terminu – uzupełniła wniosek na formularzu, składając własnoręczny, czytelny podpis. W tej sytuacji, wobec sformułowanego tak ogólnie i z naruszeniem art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a. wezwania Wojewody z dnia 20 maja 2019 r. brak było przesłanek do pozostawienia podania skarżącej bez rozpoznania. Zdaniem Sądu na uwagę zasługuje również okoliczność, że organ dopiero po kolejnych niemal 8 miesiącach, bo 8 stycznia 2020 r. pozostawił wniosek I. C. bez rozpoznania. W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i ust. 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) uznał, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo licznych wysiłków skarżącej zmierzających do uzupełnienia wniosku, które miały doprowadzić do załatwienia sprawy, organ przez okres 13 miesięcy (tylko do dnia wniesienia skargi) nie zdołał ani precyzyjnie wezwać jej do usunięcia braków formalnych wniosku, ani zawiadomić o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, z pouczeniem o prawie do wniesienia ponaglenia. Taka zwłoka organu, bez względu na możliwości kadrowe i liczbę załatwianych spraw, narusza w sposób rażący przepisy art. 35 i art. 36 k.p.a. Dlatego Sąd orzekł jak w pkt II wyroku. Zważywszy, że do dnia wydania wyroku Wojewoda nadal pozostawał w bezczynności Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt I wyroku). Sąd zdecydował również na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 1.000 zł, mając na uwadze przede wszystkim okoliczność, że organ całkowicie zignorował przepisy postępowania nakazujące nie tylko terminowe załatwianie spraw, ale i zawiadomienie o przyczynach zwłoki (art. 35 i art. 36 k.p.a.). Sąd z urzędu dostrzegł pewną prawidłowość organu lekceważenia terminowości załatwienia spraw cudzoziemców zwracających się z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Wskazał, że tylko w ostatnim półroczu w kilkunastu sprawach stwierdził bezczynność Wojewody [...] w załatwieniu tego rodzaju spraw. W związku z powyższym Sąd uznał za konieczne upominawczo wymierzenie organowi grzywny. Rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd wziął pod uwagę, że wprowadzając możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.). Ustawodawca zaakcentował rekompensacyjny charakter groźby przyznania sumy pieniężnej. W kontekście wspomnianej roli rekompensacyjnej w skardze wskazano na konkretne okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością wniosku. Skarżąca jest obywatelką Ukrainy, pochodzi z obwodu donieckiego, w którym toczą się działania wojenne. Gdy wybuchła wojna na [...] skarżąca wraz z rodziną uciekła do Polski, szukając ochrony. Nie wystąpiła jednak o status uchodźcy, lecz podjęła starania o zalegalizowanie swego pobytu przez udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z możliwością podjęcia pracy zarobkowej. Podjęła pracę, odprowadza podatki i składki na ubezpieczenie społeczne. Aktualnie skarżąca nie ma dokąd powrócić, albowiem sytuacja w obwodzie donieckim nie uległa zmianie. Skarżąca nie ma tam już domu, ani żadnego majątku. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ winien zrekompensować skarżącej trwające, licząc do dnia wyrokowania niemal 19 miesięcy postępowanie administracyjne. Dlatego w pkt V wyroku na podstawie powołanych przepisów przyznał skarżącej od organu sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł. Na podstawie zaś art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Skargą kasacyjną Wojewoda [...] zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie pkt 3, zarzucając mu naruszenie prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przez:

1) niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 149 § 1a ustawy a dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy przewlekłość wynikała z przyczyn obiektywnych, a nie ze złej woli i celowego działania organu;

2) niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy daje podstawę do zastosowania wyżej wymienionego przepisu i przyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł.

W świetle powyższego w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi w tym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie w skardze kasacyjnej zawarto oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono m.in., że w niniejszej sprawie nie było podstaw do stwierdzenia, że przewlekle prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie była ona bowiem spowodowana celowym działaniem, lekceważeniem strony, lecz okolicznościami obiektywnymi. Podkreślono, że zarzuty dotyczące czasu weryfikacji wniosku na etapie formalnym nie wynikają jedynie z przewlekłości prowadzenia sprawy, ale również z faktu, iż dokumenty składane przez wnioskodawców są często niekompletne lub uzupełniane w Delegaturach, nie stanowiących często miejsca złożenia wniosku, zatem uniemożliwia to np. uzupełnienie brakujących części wniosku podczas stawiennictwa, co miało miejsce w przypadku I. C.. Ponadto biorąc pod uwagę stały przyrost liczby wniosków w sprawach cudzoziemców, niewystarczające zasoby kadrowe, techniczne i organizacyjne (również pomimo ich ciągłego uzupełniania i rozwijania), a mimo to stale rosnącą liczbę wydawanych rozstrzygnięć w tych sprawach, nie sposób zgodzić się z oceną charakteru przewlekłości dokonaną przez Sąd.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Niezasadny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 149 § 1a p.p.s.a., a to z poniższych względów.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w sprawach w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej termin do załatwienia sprawy określają przepisy ogólne postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, celem wprowadzenia do systemu sądowej kontroli administracji skargi na bezczynność organu administracji było wyposażenie jednostki w środek prawny, którego zastosowanie skutecznie przymuszałoby organ do podjęcia żądanego działania (por. ONSAiWSA 2009/4/63). Istnienie instytucji skargi na bezczynność organu stwarza stronom możliwość dyscyplinowania organów administracji w zakresie terminowości załatwiania spraw, natomiast strony postępowania mają możliwość uzyskania ochrony prawnej w wyniku postępowania sądowego. Pamiętać należy, iż podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest ochrona praw i wolności obywateli, a dopiero w następnej kolejności ochrona obiektywnego porządku prawnego. Funkcja ochrony praw podmiotowych jednostki wynika z przyjętych w polskim systemie sądownictwa administracyjnego założeń weryfikacji działalności administracji publicznej (R.Hauser: Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S.Fundowicz, Lublin 2003, s. 143 i nast.).

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa – art. 149 § 1a) p.p.s.a.

W przedmiotowej sprawie podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku I. C. z dnia [...] października 2018r. o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zaznaczyć należy, iż ocena charakteru bezczynności pozostawiona została uznaniu sądu orzekającego, gdyż ustawa nie zakreśla tu kryteriów, jakie przesądzają o tym czy bezczynność rażąco narusza prawo czy też nie. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram oceny danego stanu rzeczy, a opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. Podważenie poprawności rozumowania sądu w tej materii może nastąpić wówczas, gdy te kryteria zostały naruszone, bądź wówczas, gdy pominięto istotne okoliczności faktyczne lub prawne, a więc gdy doszło do przekroczenia granic uznania, które prowadzi do niepożądanej dowolności.

W orzecznictwie akcentuje się, iż pod pojęciem "z rażącym naruszeniem prawa", użytym w przepisie art. 149 § 1 p.p.s.a., ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12 - publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jest to stan, w którym naruszenie to jest istotne, a więc nie dające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przy ocenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa należy też brać pod uwagę, czy nastąpiła ona z przyczyn, na które organ administracji nie miał wpływu. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. W takim przypadku ocenić należy, czy zachowując należytą staranność przy rozpoznawaniu sprawy organ administracji mógłby ją zakończyć bez przekraczania w sposób znaczący ustawowego terminu przewidzianego na jego załatwienie.

Nie każda bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Do przypadków rażącej bezczynności zalicza się sytuacje, gdy przekroczenie przez organ ustawowych terminów wyznaczonych na załatwienie sprawy jest znaczne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia, w których zbyt długi okres prowadzenia sprawy, nie ma uzasadnienia ani w jej stopniu skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości wniosków procesowych składanych przez strony. Rażąca bezczynność ma też miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 stycznia 2014r., sygn. akt II OSK 2426/13; z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 3059/12; z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2402/14; z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 20/19; z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19; z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 417/20; z dnia 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19, z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 533/19 - publik. CBOSA). Kryteria te zawsze należy odnieść do stanu konkretnych spraw. Charakter bezczynności trzeba ocenić przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej I. C. doszło do rażącego naruszenia prawa. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy jednoznacznie wynika, że doszło do przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy. Przekroczenie tego terminu było znaczne, niezaprzeczalne i pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Bezsprzeczna jest w tej sprawie okoliczność, że organ nie wydał decyzji w sprawie do dnia wniesienia skargi przez cudzoziemkę. A zatem, licząc od dnia wpływu wniosku cudzoziemki o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy do tego organu ([...] października 2018 r.) - przez okres ponad 15 miesięcy. Decyzji tej organ nie wydał także po wniesieniu skargi do Sądu pierwszej instancji do dnia wydania zaskarżonego wyroku. Od dnia złożenia wniosku do organu do dnia wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji upłynęło 19 miesięcy.

Podkreślenia przy tym wymaga, że pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero po upływie prawie 7 miesięcy od złożenia przez I.C. wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, kiedy to dnia 20 maja 2020 r. wezwał cudzoziemkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jak wynika z powyższego, pierwsze czynności w sprawie Wojewoda [...] podjął długo po upływie unormowanych w art. 35 § 3 k.p.a. terminów załatwienia sprawy. Już sama ta okoliczność świadczy o rażącym charakterze stwierdzonej bezczynności tego organu. Ponadto za stwierdzeniem, że bezczynność Wojewody w załatwieniu wniosku skarżącej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a) p.p.s.a. przemawia okoliczność braku informowania cudzoziemki - przez cały okres trwania postępowania z jej wniosku aż do pozostawienia wniosku bez rozpoznania w dniu 8 stycznia 2020 r. - o niezałatwieniu sprawy w terminie i przyczynach zwłoki, a także nie wskazanie skarżącej żadnych terminów załatwienia sprawy. Wojewoda [...] w ogóle nie wypełniał więc obowiązków wobec strony postępowania, nałożonych na niego art. 36 k.p.a. Z tych przyczyn zawarte w pkt III zaskarżonego wyroku stwierdzenie rażącego charakteru bezczynności Wojewody [...] uznać należy za zasadne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy, z jakim mamy do czynienia w rozpoznawanym przypadku, a także jawnego ignorowania przez Wojewodę [...] obowiązków wynikających z art. 36 k.p.a., nie mogą usprawiedliwiać takie okoliczności, jak zwiększająca się liczba wniosków cudzoziemców, czy problemy kadrowe, techniczne i organizacyjne organu. To na organie administracji publicznej ciąży odpowiedzialność za zorganizowanie i zapewnienie warunków (także lokalowych i kadrowych) pozwalających na sprawne, terminowe załatwienie wpływających do niego spraw i skutków zaniedbań w tym zakresie nie można przerzucać na stronę (por. wyrok NSA z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 533/19, publ. CBOSA).

Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. na skutek przyjęcia, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy daje podstawę do zastosowania wyżej wymienionego przepisu i przyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł.

Jak stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Zastosowanie środka w postaci przyznania sumy pieniężnej na rzecz strony skarżącej ustawodawca pozostawił zatem uznaniu sądu administracyjnego. Sąd ocenia, czy okoliczności danej sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie za oczekiwanie na załatwienie sprawy czy zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Wskazana w tym przepisie suma pieniężna przyznawana na rzecz strony skarżącej ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Sąd orzekając w tym przedmiocie dokonał prawidłowej oceny w tym zakresie i uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, mając na uwadze okoliczności sprawy, w tym okoliczności dotyczące skarżącej.

Dodatkowo należy wskazać na pewną nieścisłość, a nawet rozbieżność jaka zaistniała w skardze kasacyjnej. Wojewoda [...] stwierdził w skardze kasacyjnej, iż zaskarża wyrok "w części, to jest punkt 3". W punkcie III wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w zarzucie 2 skargi kasacyjnej organ zarzucił "niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że stopień zawinienia organu w nieterminowym załatwieniu sprawy daje podstawę do zastosowania wyżej wymienionego przepisu i przyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł.", przy czym o przyznaniu skarżącej sumy pieniężnej Sąd pierwszej instancji orzekł w punkcie V zaskarżonego wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.