Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2386/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 78d ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant spec. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2018 r. sprawy ze skargi J. D. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] marca 2017 r. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie wyników egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpatrzenia odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w dniach [...]-[...] marca 2017 r. (zwaną dalej Komisją Egzaminacyjną II Stopnia/organem) uchwałą z [...] września 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. D. (zwaną dalej skarżącą) od uchwały Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w R. (zwanego dalej Komisją Egzaminacyjną/organem I instancji) z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego, utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy.

Uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2017 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w R. stwierdziła, że skarżąca, uzyskała wynik negatywny z egzaminu.

Wskazano, że skarżąca z zadania z zakresu prawa karnego otrzymała ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę niedostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę niedostateczną. Komisja Egzaminacyjna powołała się na treść przepisu art. 78f ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2016 r., poz. 1999 ze zm. zwaną dalej p.o.a.).

Odwołanie od ww. uchwały wniosła skarżąca. W zakresie oceny niedostatecznej z pracy z prawa administracyjnego swoje stanowisko zawarła w uzasadnieniu odwołania. W zakresie oceny niedostatecznej z pracy z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki skarżąca nie sprecyzowała zwięzłych zarzutów. Jej zdaniem praca ostatniego dnia egzaminu zawiera liczne stylistyczne niedokładności, zgubione i nadprodukowane literki, co wpływa niekorzystnie na jej wyraz oraz przejrzystość i związane jest ze stresem, w wyniku którego nie doprowadziła treści wypracowania do zwykłego porządku. Wskazała, że było to związane ze zmęczeniem, nieprzespaną nocą poprzedzającą ostatni dzień egzaminu zawodowego, a także nadmiernym napięciem i motywacją zamknięcia zadania we właściwym czasie. Jej zdaniem pomimo negatywnej oceny pracy z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki oraz z prawa administracyjnego, średnia z sumy wszystkich uzyskanych ocen według art. 78e ust. 4 pkt 1 lit. d ustawy - Prawo o adwokaturze, mieści się w wymaganej ustawowo normie. Podniosła, że w zakresie oceny z prawa administracyjne: nie podziela opinii s. NSA J. S. w zakresie jego oceny odnoszącej się do zastosowania w zarzucie naruszenia przepisów postępowania klauzuli generalnej z art. 7 k.p.a.

Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały.

Komisja powołując się na przepisy wskazane w uzasadnieniu wskazała, że postępowanie odwoławcze przed komisją odwoławczą jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Wskazała, że kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę. Podniosła, że nie jest to drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko szczególne postępowanie odwoławcze, które ma na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych. Podniosła, że jeżeli komisja odwoławcza rozpatrując odwołanie dostrzeże mankamenty w kwestionowanej pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji I stopnia, to ma obowiązek brania ich pod uwagę. Powołanie się tego organu na takie uchybienie nie narusza zakazu reformationis in peius, gdy nie dochodzi do obniżenia oceny z zaskarżonej części egzaminu. Jej zdaniem reguła ta działa także w drugą stronę, a zatem organ odwoławczy, związany jedynie zakresem zaskarżenia (zaskarżona część egzaminu), winien wziąć pod uwagę te pozytywne elementy pracy, które zostały pominięte przez egzaminatorów, a co do których skarżący nie sformułował zarzutów w swoim odwołaniu. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Rozpoznając odwołanie organ za zasadne uznał zarzuty skarżącej odnoszące się do oceny z zakresu prawa administracyjnego i w tym zakresie podwyższył ocenę do dostatecznej.

Odnosząc się do rozwiązania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki organ zauważył, że egzaminatorzy ocenili niejednolicie opracowane przez zdającą rozwiązanie w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, a mianowicie s. NSA J. S. - na ocenę niedostateczną a adw. dr A. G. na ocenę dostateczną.

Organ wskazał, że skarżąca w sporządzonym przez siebie odwołaniu nie powołuje konkretnych zarzutów stawianych zaskarżonej uchwale. Niemniej jednak organ w zakresie wymogów formalnych uznał, że opinia prawna jest formą, która nie posiada skodyfikowanych wymogów formalnych to jednak praktyka prawnicza wykształciła pewne minimum, które powinna ona spełniać. Jego zdaniem sporządzona przez odwołującą opinia jest chaotyczna i nie spełnia jej podstawowych kryteriów, do których podmiot kwalifikowany, jakim jest adwokat, winien się zastosować. Skarżąca, w sposób nieprawidłowy dokonała podziału opinii jedynie na dwie części. Pierwsza z nich zawiera opis stanu faktycznego, natomiast druga stan prawny. Sporządzając opinię prawną zgodnie z zasadami sztuki adwokackiej winna ona podzielić pacę na cztery części, tj. przedmiot opinii, opis stanu faktycznego, analiza prawna i wnioski. Wskazał, że merytoryczna treść obu części wyodrębnionych przez zdającą znacznie odbiega od oczekiwań w tym zakresie. W zakresie stanu faktycznego skarżąca odniosła się jedynie do części pierwszej zadania, zupełnie pomijając stan faktyczny występujący w pozostałych. Praca nie zawiera wykazu aktów prawnych koniecznych do sporządzenia opinii wraz ze wskazaniem publikatora, jego numeru porządkowego, daty uchwalenia aktu prawnego oraz jego pełnej nazwy. Nie pozwala to między innymi na ocenę, czy zdająca wydając opinię bazowała na aktualnym stanie prawnym. W odniesieniu do wskazanego przez zdającą Kodeksu Etyki Adwokackiej (K.E.A.) uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu [...] października 1998 roku nie jest pewne czy korzystała ona z aktualnego jego brzmienia, tym bardziej, że w swojej pracy odnosi się ona do nieistniejących jednostek redakcyjnych tekstu prawnego (autorka odwołuje się do pkt. 4, 5 i 6 § 34 K.E.A.). Również w zakresie odniesienia do ustawy - Prawo o adwokaturze brak jest wskazania publikatora, numeru porządkowego i daty jej uchwalenia. Ponadto zdająca nie zamieściła w sporządzonej opinii części, w której sformułowałaby wniosek opinii, choćby ogólnikowy. Nie sposób zidentyfikować go również w zasadniczej części pracy zdającej. Tym samym stwierdzić należy, że skarżąca nie zaprezentowała umiejętności, jakie winien posiadać profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata.

Ponadto, w ocenie organu, zdająca nie dokonała należytej subsumcji norm prawnych pod określony stan faktyczny podany w zadaniu egzaminacyjnym. Skarżąca przytoczyła szereg norm z zakresu zasad wykonywania zawodu i zasad etyki, które naruszył adwokat Z. L., opierając się co do zasady wyłącznie na Kodeksie Etyki Adwokackiej ale pominęła naruszenia Regulaminu Wykonywania Zawodu Adwokata w Kancelarii Indywidualnej lub Spółkach. W zakresie naruszenia ustawy - Prawo o adwokaturze powołała się ona zaledwie na naruszenie jednego z przepisów tejże ustawy, który ponadto nie odnosił się do ocenianego stanu faktycznego. Zdająca, w sposób niezwykle ogólnikowy łączy stan faktyczny z przepisami prawa. Z treści pracy nie można w sposób jasny i klarowny wywnioskować, czy operacja myślowa polegająca na porównaniu, czy ustalony stan faktyczny jest identyczny z abstrakcyjnym stanem faktycznym zawartym w hipotezie normy prawnej wskazanej przez egzaminowaną przebiegła w sposób prawidłowy.

Ponadto organ wskazał, na braki, jakich skarżąca dopuściła się w powoływaniu podstawy prawnej (oznaczenie publikatora, data uchwalenia aktu prawnego, wskazanie konkretnego przepisu prawa), a także prawidłowym wskazaniu naruszonych norm prawnych. Zdająca nie dostrzegła wszystkich zasad, jakich naruszenia dopuścił się adwokat Z. L.. Egzaminowana pominęła naruszenie § 9 K.E.A., § 4 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub w spółkach, § 7 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub w spółkach, § 30 K.E.A. oraz § 32 K.E.A.

Zdaniem organu brak jest jakiegokolwiek, wyartykułowanego wniosku końcowego, którego nie można ustalić z samej treści części zatytułowanej "stan prawny" również nie sposób taki wniosek wyodrębnić.

Oceniając język, styl i staranność pracy organ dostrzegł błędy stylistyczne, językowe, frazeologiczne i składniowe. W pracy pojawiają się liczne literówki, łączenia dwóch słów w jedno, jak również błędy ortograficzne (np. "wogóle", "byćupubliczniane", "upowszechnac", "zasadę", "atjemnicy"). Wskazał, że odwołująca się zapomina o znakach przystankowych (brak kropki na końcu zdania), nie rozpoczyna zdań z wielkiej litery, kończy zdania przecinkami. Niejednokrotnie nie używa ona polskich znaków (ą, ę). Język pracy można określić jako ubogi i prosty. W większości przypadków posługuje się ona równoważnikami zdań. Mimo, iż praca mieści się zaledwie na dwóch stronach A4 zdająca często korzysta ze skrótów (dot, ew) również w sposób niezgodny z zasadami języka polskiego (np. "p." jak można wnioskować jest dla zdającej równoważny z powszechnie używanym skrótem "pkt"). W pracy pojawiają się także słowa, których nie sposób rozszyfrować (np. "tzas"), a które to wpływają na jej ogólny odbiór oraz zrozumienie przez osobę czytającą tekst. Razi brak uporządkowania logicznego w ocenianej pracy.

Zdaniem organu egzaminator s. NSA J. S. w sposób prawidłowy dokonał oceny pracy odwołującej się, dokonując jej w granicach luzu administracyjnego, a ponadto w sposób wystarczający i pełny uzasadnił on wystawienie oceny niedostatecznej.

Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając obrazę przepisów prawa procesowego polegającą na nie wyjaśnieniu wszystkich aspektów sprawy, pomimo ich analizy i niespójną niepełną interpretację wskazanych przez nią uchybień w ocenie zadania egzaminacyjnego z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, a tym samym nie wyjaśnienie oraz niepełną analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie; tj. naruszenie zasady z art. 7 oraz norm zawartych w art. 75, 71 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wskazała na naruszenie przepisów prawa materialnego art. 78 e ust. 5 poa i art. 78 d ust. 1, a w konsekwencji art. 78 f ust. 1 tejże ustawy.

Wskazała, że uzyskała oceny pozytywne z wszystkich części egzaminu, (w tym oceny dobre; z prawa karnego oraz z prawa gospodarczego), zaś w ostatnim dniu egzaminu w części IV-tej, obejmującej prawo administracyjne oraz zasady wykonywania zawodu lub etykę, oceniający te prace sędzia-egzaminator wystawił obie noty niedostateczne. Zdaniem skarżącej jest to ocena odosobniona i nie poparta stanowiskiem egzaminator - dr adwokat oceniającej również obie te prace w ostatnim dniu egzaminu , która wystawiła oceny pozytywne.

Wskazała, że stanowisko sędziego odebrała, jako bardzo niesprawiedliwe i jej odczucia zostały potwierdzone przez Komisja Egzaminacyjna II stopnia, która "naprawiła" jedynie ocenę z prawa administracyjnego, na ocenę pozytywną, natomiast w sprawie oceny w zakresie zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki podzieliła kwestionowane stanowisko sędziego, lecz nie tyle ze względów merytorycznych, ile z uwagi na nie odniesienie się szczegółowo do tego zagadnienia w odwołaniu do Komisji II stopnia.

Wskazała, że Komisja przychylając się do stanowiska sędziego zarzuca, że "egzaminatorzy" słusznie podjęli decyzję ze względu na uchybienia, których się dopuściła się w zakresie braku szczegółowego odniesienia się do zarzuconego w odwołaniu zagadnienia. Jej zdaniem stanowisko to jest błędne bowiem używając terminu; "egzaminatorzy" Komisja pomija, iż był to tylko jeden i ten sam egzaminator, którego niesprawiedliwą ocenę z prawa administracyjnego już uprzednio skorygowała, zaś drugie stanowisko tj. egzaminującej - adwokat, zawierające ocenę pozytywną pominęła, a odniesienie się do jej stanowiska, skutkowałoby odmiennym wynikiem uchwały.

Jej zdaniem wystawiona ocena niedostateczna z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki przez jednego tylko egzaminatora, na skutek deklarowanej przez niego opinii i to tuż przy pozytywnej ocenie danej przez innego egzaminatora, nie uzasadnia przesądzenia o ostatecznym wyniku ani z tego przedmiotu, ani z całości egzaminu. Wskazała, że takie podejście do zdającego, wobec okoliczności sprawy stanowi naruszenie norm proceduralnych oraz przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie Prawo o adwokaturze; naniesionych w art. 78 d ust. 1 w zw. z art. 78 f ust. 1. Jej zdaniem gdyby Komisja Egzaminacyjna w R. nie dopuściła się tego uchybienia lecz sprawdziła prace z poszczególnych części egzaminu oraz oceny, tak jak to leżało w gestii egzaminujących, rozpoznałaby niesprawiedliwy osąd tego sędziego choćby z samego prawa administracyjnego, i nie złożyła swych podpisów na karcie podjętej uchwały.

Jej zdaniem zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący treści art. 78 e ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze, pozostał bez odniesienia się doń przez Komisję II stopnia.

W związku z powyższym wnosiła o uchylenie uchwał Komisji obu instancji w związku z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest uchwała organu z dnia [...] września 2017 r. utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] kwietnia 2017 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej ppsa), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uchwałą z [...] września 2017 r. utrzymała w mocy zaskarżoną przez zdającą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej w R., omawiając w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przyczyny braku podstaw do zmiany negatywnego wyniku egzaminu.

Organ podzielił odwołanie zdającej w zakresie dotyczącym oceny rozwiązania z zakresu prawa administracyjnego i podwyższył ocenę pracy do oceny dostatecznej. Za niezasadne uznał odwołanie od oceny niedostatecznej pracy z części piątej egzaminu, tj. z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, co uniemożliwiło w konsekwencji zmianę negatywnego całościowego wyniku egzaminu adwokackiego.

Zgodnie z art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata. W myśl art. 78e ust. 2 ww. ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Naczelną Radę Adwokacką, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu dopuszcza możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań. Kwestia ta jest niesporna i wielokrotnie już była podkreślana w orzecznictwie zarówno WSA jak i NSA. Przepis art. 78 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj. 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Przesłanki te mają charakter pojęć niedookreślonych (szacunkowych), których indywidualizacja dokonywana jest przez egzaminatorów i komisje podejmujące uchwały w odniesieniu do konkretnego przypadku (por. Małgorzata Jaśkowska, Uznanie administracyjne a inne formy władzy dyskrecjonalnej administracji publicznej, System Prawa administracyjnego, Tom 1, Warszawa 2010, s. 256). W pojęciach niedookreślonych zakodowana jest swoboda oceny stanu faktycznego z punktu widzenia danej wartości (zob. Z. Cieślak, w: Z. Cieślak. I. Lipowicz, Z. Niewiadomski, Prawo administracyjne, s. 83-87), którą na gruncie regulacji egzaminu jest sprawdzenie przygotowania prawniczego zdających do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego (art. 78d ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze).

Określone w przytoczonym przepisie art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie II GSK 1854/11). Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. w sprawie 11 GSK 195/12). Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu należy kierować się wskazówkami w tym przepisie zawartymi, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy. Za trafne przy tym należy uznać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., II GSK 108/12), że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie - Prawo o adwokaturze.

Kwestia rozwiązania pracy z zakresu prawa administracyjnego nie podlega ocenie Sądu ponieważ Komisja Egzaminacyjna II stopnia zmieniła ocenę pracy a zarzuty skarżącej nie dotyczyły tej części egzaminu.

Należy zauważyć, że egzaminatorzy ocenili niejednolicie opracowane przez zdającą rozwiązanie z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, w kontekście przesłanek przewidzianych przez art. 78e ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, a mianowicie s. NSA J. S. - na ocenę niedostateczną adw. dr A. G. na ocenę dostateczną.

W ocenie Sądu oceniając zadanie z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki egzaminatorzy czynili to w aspekcie czterech elementów: zachowanie wymogów formalnych (pkt 1), prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji (pkt 2), poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego (pkt 3), inne uwagi (język, styl, staranność pracy - pkt 4).

Stanowiło to uzasadnienie oceny cząstkowej zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki. Z przepisu art. 78d ust. 1 powołanej ustawy wynika bowiem, że egzamin adwokacki polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu adwokackiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu adwokata, nie jest więc wystarczające zachowanie wymogów formalnych oczekiwanych od opinii prawnej, lecz wgląd w jej merytoryczną treść, którą winna cechować trafność wychwyconych uchybień w postawie adwokata Z. L., ich prawidłowa kwalifikacja i opis obrazujący, że osoba zdająca zna i rozumie zasady deontologii zawodu adwokata i daje tym samym gwarancję ich przestrzegania w przyszłości w interesie publicznym, wynikającym z tego, że adwokat jest zawodem zaufania publicznego (art. 17 Konstytucji RP).

W ocenie Sądu niezasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Materiał dowodowy sprawy został zgromadzony w sposób pełny i prawidłowy. Zaskarżona uchwała Komisji II stopnia została wydana po wszechstronnym i dokładnym zbadaniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczno-prawnych. Przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko zostało w sposób jasny i jednoznaczny wyjaśnione w uzasadnieniu kwestionowanej przez zdającą uchwały. Organ omówił poszczególne elementy pracy zdającej z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki, z precyzyjnym wyjaśnieniem, dlaczego ilość i waga stwierdzonych mankamentów pracy egzaminacyjnej nie pozwoliły na uwzględnienie odwołania i zmianę negatywnej oceny tej części egzaminu, a w konsekwencji na zmianę negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego. Podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a to zarzuty obrazy art. 7, 75 i 77 § 1 k.p.a. nie są zatem trafne.

W ocenie Sądu egzaminatorzy zasadnie stwierdzili, że sporządzona przez zdającą opinia jest chaotyczna i nie spełnia jej podstawowych kryteriów, do których podmiot kwalifikowany, jakim jest adwokat, winien się zastosować. Zarzut skarżącej, że organ posługuje się terminem egzaminatorzy jest niezasadny, bowiem organ może nie akcentując tego faktu, ale odnosi się do wspólnych zagadnień przez nich podnoszonych.

Skarżąca, w sposób nieprawidłowy dokonała podziału opinii jedynie na dwie części. Pierwsza z nich zawiera opis stanu faktycznego, natomiast druga stan prawny. Sporządzając opinię prawną zgodnie z zasadami sztuki adwokackiej winna ona podzielić opinię na cztery części, tj. przedmiot opinii, opis stanu faktycznego, analiza prawna i wnioski. W zakresie stanu faktycznego skarżąca odniosła się jedynie do części pierwszej zadania, zupełnie pomijając stan faktyczny występujący w pozostałych. Praca nie zawiera wykazu aktów prawnych koniecznych do sporządzenia opinii wraz ze wskazaniem publikatora, jego numeru porządkowego, daty uchwalenia aktu prawnego oraz jego pełnej nazwy. Nie pozwala to między innymi na ocenę, czy zdająca wydając opinię bazowała na aktualnym stanie prawnym. W odniesieniu do wskazanego przez zdającą Kodeksu Etyki Adwokackiej (K.E.A.) uchwalonego przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu VI SA/WA 1886/18 października 1998 r. nie jest pewne czy korzystała ona z aktualnego jego brzmienia, tym bardziej, że w swojej pracy odnosi się ona do nieistniejących jednostek redakcyjnych tekstu prawnego. W zakresie odniesienia do ustawy - Prawo o adwokaturze brak jest wskazania publikatora, numeru porządkowego i daty jej uchwalenia. Ponadto zdająca nie zamieściła w sporządzonej opinii części, w której sformułowałaby wniosek opinii, choćby ogólnikowy. Nie sposób zidentyfikować go również w zasadniczej części pracy zdającej. Tym samym stwierdzić należy, że skarżąca nie zaprezentowała umiejętności, jakie winien posiadać profesjonalny pełnomocnik w osobie adwokata.

Zasadnie wskazano, że zdająca nie dokonała należytej subsumcji norm prawnych pod określony stan faktyczny podany w zadaniu egzaminacyjnym. Skarżąca przytoczyła szereg norm z zakresu zasad wykonywania zawodu i zasad etyki, które naruszył adwokat Z. L., opierając się co do zasady wyłącznie na Kodeksie Etyki Adwokackiej. Pominęła ona przy tym zupełnie naruszenia Regulaminu Wykonywania Zawodu Adwokata w Kancelarii Indywidualnej lub Spółkach. W zakresie naruszenia ustawy - Prawo o adwokaturze powołała się ona zaledwie na naruszenie jednego z przepisów tejże ustawy, który ponadto nie odnosił się do ocenianego stanu faktycznego. Zdająca, w sposób niezwykle ogólnikowy łączy stan faktyczny z przepisami prawa. Z treści pracy nie można w sposób jasny i klarowny wywnioskować, czy operacja myślowa polegająca na porównaniu, czy ustalony stan faktyczny jest identyczny z abstrakcyjnym stanem faktycznym zawartym w hipotezie normy prawnej wskazanej przez egzaminowaną przebiegła w sposób prawidłowy.

Organ zasadnie twierdzi, że skarżąca dopuściła się braków w powoływaniu podstawy prawnej (oznaczenie publikatora, data uchwalenia aktu prawnego, wskazanie konkretnego przepisu prawa), a także prawidłowym wskazaniu naruszonych norm prawnych. Zdająca nie dostrzegła wszystkich zasad, jakich naruszenia dopuścił się adwokat Z. L.. Egzaminowana pominęła naruszenie § 9 K.E.A., § 4 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub w spółkach. § 7 pkt 1 i pkt 2 Regulaminu wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub w spółkach, § 30 K.E.A. oraz § 32 K.E.A.

Zasadnie wskazano, że skarżąca nie sprecyzowała jakie wymogi godności i zasady wykonywania zawodu zostały naruszone przez adwokata Z. L.. Nie wskazała ona, w jaki sposób prowadzenie przez niego kancelarii w lokalu, w którym K. L. prowadzi innego rodzaju działalność gospodarczą naraża dobre imię Adwokatury. Nadto należy potwierdzić, że argumentacja wskazana w opinii jest nieprecyzyjna, niepoparta przykładami zawartymi w stanie faktycznym a z uwagi na dużą niestaranność w sporządzaniu pracy, urywane, niepełne zdania, niezrozumiałe słowa nie można w pełni zrozumieć tego, co skarżąca zamierzała przekazać sporządzając przedmiotową opinię. Nadto należy zauważyć, że brak jest jakiegokolwiek, wyartykułowanego wniosku końcowego. Z innych części opinii nie sposób taki wniosek wyodrębnić. Komisja II stopnia przy ocenie pracy egzaminacyjnej skarżącej zwróciła ponadto uwagę na liczne błędy stylistyczne, językowe, frazeologiczne i składniowe.

W tym stanie rzeczy należy podzielić ocenę dokonaną przez egzaminatora s. NSA J. S., który w sposób prawidłowy dokonał oceny pracy zdającej, dokonując jej w granicach luzu administracyjnego, a ponadto w sposób wystarczający i pełny uzasadniając wystawienie oceny niedostatecznej.

Komisja II stopnia zasadnie stwierdziła, że skoro ostatecznie skarżąca otrzymała ocenę niedostateczną z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki brak było podstaw do uwzględnienia odwołania. Zasadne jest twierdzenie, że zgodnie z art. 78f ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu otrzymał ocenę pozytywną.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organ wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym, i dokonał jego wszechstronnej oceny.

Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, organy uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Wszystkie przytoczone okoliczności świadczą o tym, że organ wyjaśnił sprawę w sposób wymagany przez art. 7, 77 k.p.a.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.