Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1197/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 145 § 1 pkt a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Borkowska Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Jastrzębska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2022 r. sprawy ze skarg Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] i L. G. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 7 września 2021 r., nr DLI.VII.7618.6.2021.NL w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 2 lipca 2021 r., nr IF-WO.7570.168.2019.MU; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] kwotę 1.103,76 zł (jeden tysiąc sto trzy złote siedemdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 września 2021 r., nr DLI.VII.7618.6.2021.NL, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: kpa), po rozpatrzeniu odwołania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] – Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] (dalej: Wody Polskie, strona I lub skarżący I) od decyzji Wojewody [...] (dalej: Wojewoda lub organ I instancji) z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], orzekającej o ustaleniu na rzecz L. G. (dalej: strona II lub skarżący II) odszkodowania w wysokości 3.856 zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej na terenie gminy [...], obręb [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] i o zobowiązaniu Wód Polskich do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna – Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: Minister, organ II instancji, organ odwoławczy lub organ) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych dla zamierzenia budowlanego polegającego na budowie wału wraz z obiektami towarzyszącymi pn. "Budowa obiektów/urządzeń ochrony przeciwpowodziowej dla [...]", zmienioną w części decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 18 września 2015 r., nr DOII.II.6621.2.2015.DB.8, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności – ograniczono sposób korzystania z opisanej wyżej nieruchomości.

Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], przedmiotowa nieruchomość stanowi własność L. G.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Wojewoda orzekł o ustaleniu na rzecz L. G. odszkodowania w wysokości 19.188 zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli Wody Polskie, zarzucając pominięcie faktu wcześniejszej wypłaty odszkodowania ustalonego na podstawie protokołu uzgodnienia oraz L. G., który podniósł, że inwestor nie doprowadził nieruchomości do stanu pierwotnego, nie dokonał jej zwrotu, zaś w operacie szacunkowym pominięto wycenę rekultywacji gruntu, jak i kosztów związanych z przywróceniem nieruchomości do stanu poprzedniego oraz błędnie ustalono okres zajęcia nieruchomości.

Decyzją z dnia 10 czerwca 2020 r., nr DLI-VII.7618.2.2020.KW, Minister Rozwoju uchylił w całości decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], Wojewoda orzekł o ustaleniu na rzecz L. G. odszkodowania w wysokości 3.856 zł i o zobowiązaniu Wód Polskich do jego wypłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyły Wody Polskie, wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez ustalenie odszkodowania z uwzględnieniem kwoty ustalonej i wypłaconej przez stronę odwołującą się, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołujący zarzucił, że organ I instancji nie pomniejszył kwoty ustalonego w decyzji odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o kwotę odszkodowania w wysokości 12.355 zł, którą 22 czerwca 2015 r. L. G. skutecznie wypłacił poprzednik prawny odwołującego, tj. [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we [...].

Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy organ II instancji stwierdził, że Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego D. L. (uprawnienia nr [...]), która 7 września 2020 r. sporządziła operat szacunkowy w celu określenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w związku z realizacją inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych.

Z treści odwołania wynika, iż odwołujący nie kwestionował w jakimkolwiek zakresie ustaleń Wojewody poczynionych na podstawie sporządzonego operatu szacunkowego, a zatem organ uznał, że kwota odszkodowania odpowiadająca wartości odjętego prawa własności nieruchomości pozostawała bezsporna.

Z uzasadnienia odwołania wynika jednoznacznie, iż strona I nie zgadza się jedynie z nieuwzględnieniem w treści decyzji o ustaleniu odszkodowania faktu zawarcia w dniu 5 maja 2015 r. uzgodnienia i wypłaconej na jego podstawie kwoty 12.355 zł.

Wobec powyższego organ odwoławczy, będąc związany zakresem zaskarżenia, odniósł się w decyzji jedynie do kwestii podniesionej w odwołaniu i w tej kwestii podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji z 10 czerwca 2020 r.

Przede wszystkim organ wskazał, że na gruncie specustawy powodziowej brak jest możliwości ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na drodze porozumienia. Przesądza o tym art. 30 specustawy powodziowej, zgodnie z którym w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do treści jej art. 124, jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 tej ustawy, zgodnie z którym za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa wart. 120 i 124-126 przysługuje odszkodowanie. O odszkodowaniu natomiast orzeka organ administracji w drodze decyzji administracyjnej. Zatem jakiekolwiek porozumienia zawarte pomiędzy stroną a inwestorem nie mogą mieć wpływu na ustalenie odszkodowania w trybie administracyjnym. Tym samym w decyzji odszkodowawczej nie mogą zostać uwzględnione kwoty wypłacone na podstawie porozumień, ponieważ w przypadku odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, wszelkie ustalenia pomiędzy stronami postępowania nie są prawnie skuteczne.

Organ miał na uwadze, że Wojewoda wystąpił do byłego właściciela o wyrażenie zgody na wypłatę odszkodowania z uwzględnieniem postanowień porozumienia na podstawie art. 132 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, za zgodą osoby uprawnionej do wypłaty odszkodowania, możliwe jest ustalenie innego niż w ust. 1-3 tego przepisu, sposobu zapłaty. Wobec braku odpowiedzi na pismo wzywające do złożenia przez L. G. stosownego oświadczenia w tej kwestii, brak było możliwości odjęcia wypłaconej kwoty.

Organ II instancji podkreślił, że rozliczenia między stronami zobowiązania mogą dokonywać się na etapie wypłaty odszkodowania, zaś wszelkie spory i roszczenia powstałe na tym gruncie powinny być rozpatrywane na drodze cywilnoprawnej.

W związku z powyższym organ odwoławczy postanowił o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie i L. G. złożyli na nią skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący I zaskarżył ją w całości, zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 i art. 80 kpa;

2) norm prawa materialnego, w tym w szczególności art. 132 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

- poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji, ustalającej błędny stan faktyczny i prawny, tj. w sposób niezgodny z zasadą praworządności, w tym pominięcie przez organ I instancji istnienia dowodów bezpośrednich i w związku z tym brak sporządzenia właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również brak uwzględnienia w treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji faktu uzgodnienia i wypłacenia w dniu 22 czerwca 2015 kwoty odszkodowania przez poprzednika prawnego skarżącego I, czyli [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych we [...], a także i jej przyjęcia przez uprawnionego, co bezpośrednio oznacza, iż zobowiązanie wobec uprawnionego wygasło z powodu spełnienia go do jego rąk.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący I wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, o zobowiązanie przez Sąd organu I Instancji, a w razie braku możliwości takiego zobowiązania – organu II instancji, jeśli okaże się to uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy, do wydania w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu, względnie w innym wskazanym przez Sąd terminie – decyzji o ustaleniu odszkodowania z uwzględnieniem kwoty uzgodnionej i wypłaconej przez skarżącego I na rzecz uprawnionego, poprzez zaliczenie na poczet należnego odszkodowania wypłaconej już kwoty 12.355 zł, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na tę skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Z kolei L. G. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w całości, zarzucając im naruszenie prawa proceduralnego oraz materialnego, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący II podniósł, że 11 sierpnia 2021 r. elektronicznie doręczył organowi II instancji pismo będące m.in. odwołaniem od decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy nie rozpatrzył zarzutów w nim zawartych, a w decyzji nie umieścił informacji, iż strona II w ogóle występowała w sprawie, czym naruszył jej prawa do aktywnego uczestnictwa w postępowaniu. Ponadto, organ II instancji nie respektował gwarancji stron postępowania co do zapewnienia czynnego udziału w jego toku oraz możliwości wypowiedzenia się w sprawie, w szczególności nie poinformował skarżącego II o zakończeniu postępowania zgodnie z art. 10 kpa i możliwości wypowiedzenia się w sprawie i przedstawienia przez niego stanowiska w sprawie. Skarżący II ponowił zarzuty, które przedstawił w odwołaniu i piśmie z 11 sierpnia 2021 r., stojąc na stanowisku, że odszkodowanie winno być naliczone za okres zajmowania nieruchomości aż do dnia, w którym inwestor zwróci nieruchomość właścicielowi przywracając ją do stanu poprzedniego zgodnie z art. 124 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie inwestor nie przywrócił stanu poprzedniego działki, a nieruchomość jest zanieczyszczona odpadami budowlanymi, zaś warstwa wierzchnia wymieszana z odpadami budowlanymi i śmieciami inwestora. Nie zaszły przy tym ustawowe enumeratywne przyczyny do zwrotu nieruchomości w stanie nieprzywróconym. Skarżący stanął na stanowisku, iż to inwestor zobowiązany jest do zdjęcia wierzchniej warstwy ziemi i jej odwiezienia, zakup humusu z dowozem, plantowania oraz zagęszczania podłoża i ponoszenia względem tych czynności kosztów. Stwierdził też, iż do zwrotu nieruchomości nie doszło, zatem ustalenie prawidłowego odszkodowania nie jest możliwe do czasu przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego. Zwrócił uwagę, iż w ciągu roku od wydania operatu wynagrodzenie za pracę wzrosło co najmniej o 8%. Rzeczoznawca majątkowa nie przeprowadziła badań fizykochemicznych ziemi, ustalając poziom zanieczyszczenia gruntu, tym samym nie ustalono faktycznych szkód, które winny być uwzględnione w operacie. Ponadto nie uwzględniła, iż teren nieruchomości przeznaczony jest w miejscowym planie do aktywności gospodarczej i uprzednio był wynajmowany.

W odpowiedzi na tę z kolei skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc m.in., że odwołanie L. G. od decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, w związku z czym 9 grudnia 2021 r. Minister wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skutkowało to brakiem weryfikacji zarzutów tego odwołania.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2022 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy z obydwu skarg.

Z kolei w odpowiedzi na skargę Wód Polskich, L. G. przyłączył się do niej, ale z przyczyn podniesionych we własnej skardze.

Na rozprawie w dniu 7 listopada 2022 r., skarżący I, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, poparł skargę oraz powołał się na orzeczenia, które zapadły przed tut. Sądem w analogicznych sprawach o sygnaturach IV SA/Wa 1369/22 i IV SA/Wa 1561/22, a w których skargi zostały uwzględnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: ppsa), sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57a.

Badając sprawę w granicach zakreślonych przez wskazane wyżej przepisy Sąd uznał, że skargi zasługiwały na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty były zasadne lub mogły być wzięte pod uwagę na tym etapie postępowania.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutów podniesionych w skardze L. G. W tym względzie Sąd w całości podzielił stanowisko organu, zważywszy na fakt, że odnośnie odwołania tego skarżącego stwierdzono jego wniesienie z uchybieniem terminu.

Pozostałe zarzuty skargi strony I pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia wyrażonej w art. 10 kpa zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, to nie ma podstaw do przyjęcia, że w stosunku do skarżącego I zasada ta została naruszona, a poza tym nie wykazał, aby ewentualne naruszenie w tej mierze miało jakikolwiek wpływ na wynik sprawy.

Z kolei jak wynika z akt administracyjnych, wbrew twierdzeniu skarżącego I – zwrot przedmiotowej nieruchomości nastąpił 13 listopada 2018 r., co zostało potwierdzone stosownym dokumentem.

Pozostałe kwestie podniesione przez stronę I odnoszą się w istocie do wysokości należnego jej odszkodowania, co ma zasadnicze znaczenie w kontekście skargi strony II, o czym poniżej.

Materialnoprawną podstawę wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 484; dalej: specustawa przeciwpowodziowa), a także ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.; dalej: ugn).

Zgodnie z art. 9 pkt 8 lit. f specustawy przeciwpowodziowej, decyzja o pozwoleniu na realizację inwestycji zawiera w razie potrzeby inne ustalenia dotyczące określenia ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, z uwzględnieniem obszarów bezpośredniego zagrożenia powodzią oraz obszarów potencjalnego zagrożenia powodzią, lub szczególnego zagrożenia powodzią, o ile zostały wyznaczone.

Zgodnie z treścią art. 30 specustawy, w zakresie w niej nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, więc w dalszej kolejności przywołać należy jej regulacje.

Zgodnie z art. 124 ust. 4 ugn, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.

Stosownie do tego ostatniego przepisu, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126 ugn. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

W myśl natomiast art. 124 ust. 6 ugn właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej, a przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio.

Odszkodowanie, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ugn, oparte jest na zasadach wynikających z prawa cywilnego. Zastosowanie znajduje tu więc teoria różnicy, zgodnie z którą szkodą jest różnica pomiędzy stanem obecnym a stanem hipotetycznym, tj. tym, który istniałby, gdyby nie zdarzenie będące źródłem szkody, a także zasada pełnego odszkodowania. Niemniej jednak należy pamiętać, że odszkodowanie powinno rekompensować jedynie te szkody, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem je wywołującym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2003 r., akt I SA 1774/01, LEX nr 159247, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 143/08, LEX nr 495618).

Z art. 130 ust. 2 ugn wynika, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, którą zgodnie z art. 156 ust. 1 ugn stanowi operat szacunkowy.

Na podstawie art. 154 ust. 1 ugn, wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.

Natomiast szczegółowy sposób dokonywania wyceny nieruchomości i sporządzania operatu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 555; dalej: rozporządzenie).

Stosownie do § 43 ust. 1 rozporządzenia, przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się w szczególności stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie.

Zgodnie z § 43 ust. 3 rozporządzenia, przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się:

1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości;

2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości;

3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości;

4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy.

Zgodnie więc z przepisami ugn, zapłata odszkodowania może wynikać z decyzji o wywłaszczeniu lub o odszkodowaniu (art. 132 ust. 1, 1a i 1b), jak również możliwe jest ustalenie innego sposobu zapłaty odszkodowania za zgodą strony uprawnionej do niego (art. 132 ust. 4).

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie było zawarcie przez strony porozumienia (a więc w istocie ugody), na mocy którego – w związku z decyzją z dnia 22 września 2014 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowli przeciwpowodziowych – w dniu 22 czerwca 2015 r. skarżącemu I wypłacone zostało odszkodowanie w kwocie 12.355 zł. Strony uzgodniły mianowicie okres zajęcia przedmiotowej nieruchomości od 1 grudnia 2014 r. do 28 lutego 2017 r. i postanowiły, że w tym zakresie ugoda wyczerpuje roszczenia właściciela nieruchomości. Natomiast w punkcie 3. strony umówiły się, że ewentualne dodatkowe straty, nie objęte operatem, będącym podstawą porozumienia – zostaną oszacowane po zakończeniu realizacji inwestycji w oparciu o kolejny operat. Nie ulega też wątpliwości, że ostatecznie zajęcie nieruchomości trwało dłużej, tj. do 13 listopada 2018 r., oraz że ten kolejny operat nie został sporządzony.

Tym samym, z jednej strony organy naruszyły prawo materialne, tj. art. 132 ust. 4 ugn w związku z art. 30 specustawy przeciwpowodziowej uznając, że strony nie mogły ustalić wysokości i sposobu zapłaty odszkodowania za czasowe zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Wskazuje na to wykładnia celowościowa powołanych przepisów. Stąd też, podpisując porozumienie strony wyraziły zgodę na zmianę sposobu zapłaty odszkodowania, stąd zbędne było wzywanie skarżącego II do wyrażenia odrębnej zgody, uwzględniającej wypłatę odszkodowania w kwocie 12.355 zł.

Z drugiej zaś strony, organy naruszyły przepisy postępowania, dokonując błędnej oceny już zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędnie ustalając stan faktyczny sprawy. Zaniechały też przeprowadzenia postępowania dowodowego we właściwym kierunku, tj. co do wysokości ewentualnego odszkodowania należnego skarżącemu II za okres po 28 lutego 2017 r., a do 13 listopada 2018 r.

W tym stanie rzeczy zaistniały podstawy do uchylenia nie tylko decyzji organu odwoławczego, ale również decyzji organu I instancji i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ppsa, należało orzec jak w punkcie 1. sentencji.

Na zakończenie zauważyć należy, że brak było podstaw do zastosowania art. 145a § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że jeśli okaże się to uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Z uwagi na powyższe ustalenia i rozważania nie można więc przyjąć, że okoliczności sprawy uzasadniają orzeczenie w przedmiocie zobowiązania na podstawie powołanego przepisu.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy przeprowadzą postępowanie we wskazanym kierunku, uwzględniając wypłacone już odszkodowanie w kwocie 12.355 zł za okres od 1 grudnia 2014 r. do 28 lutego 2017 r. i biorąc pod uwagę potrzebę sporządzenia operatu szacunkowego w celu ustalenia ewentualnego odszkodowania za okres od 1 marca 2017 r. do 13 listopada 2018 r.

O kosztach postępowania w punkcie 2. wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa. Na koszty te składa się uiszczony przez skarżącego I wpis od skargi w kwocie 155 zł, ustalony na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535 ze zm.), koszty zastępstwa procesowego (900 zł) – stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), równowartość poniesionych opłat skarbowych od pełnomocnictw (34 zł) – zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz punktem IV załącznika do ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1923), a także kwota 14,76 zł poniesiona tytułem kosztów notarialnego potwierdzenia pełnomocnictwa za zgodność z oryginałem.