Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 199/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec P. K. (dalej jako "Skarżący", "Zobowiązany") na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] , [...] i [...] oraz na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o numerach [...] i [...] obejmujących należności podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 1999 r. i 2010 r. i podatku VAT za listopada 1999 r., oraz sierpień i grudzień 2010 r.

W toku postępowania, organ egzekucyjny protokołem z dnia [...] marca 2014 r., dokonał zajęcia ruchomości Zobowiązanego w postaci samochodu ciężarowego marki [...] , nr. rej. [...] , rok. prod. 2004 r. Odpis protokołu zajęcia i odbioru ruchomości został doręczony Zobowiązanemu w dniu 22 marca 2014 r. Organ egzekucyjny pismem z dnia 18 marca 2014 r., zawiadomił Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. o zajęciu przedmiotowego środka transportu.

Pismem z dnia 25 marca 2014 r. Skarżący wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. podnosząc zarzuty nie powiadomienia go o planowanej czynności zajęcia ruchomości, brak właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego K. jako organu egzekucyjnego, niedoręczenie Zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych stanowiących podstawę prowadzenia egzekucji, brak uprzedniego doręczenia upomnienia, nieprawidłowe naliczenie kosztów upomnienia, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu środka transportu, brak ustalenia aktualnego stanu zaległości Zobowiązanego, naruszenie zasad humanitarnego traktowania Zobowiązanego i bezcelowość dokonywania zajęcia mienia w sytuacji dokonywania dobrowolnych wpłat na rzecz wierzyciela, poświadczenie nieprawdy w treści protokołu zajęcia i odbioru nieruchomości, dokonanie czynności zajęcia i odbioru nieruchomości przez osobę nieuprawnioną, doręczenie Zobowiązanemu jedynie fotokopii protokołu zajęcia i odbioru nieruchomości oraz wygaśnięcie egzekwowanych zobowiązań.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., Dyrektor Izby Skarbowej w K. oddalił skargę na czynność egzekucyjną uznając, iż została ona dokonana zgodnie z obowiązującą procedurą.

Skarżący pismem z dnia 12 maja 2014 r. zwrócił się z wnioskiem do Dyrektora Izby Skarbowej w K. o uzupełnienie ww. postanowienia zarzucając mu brak odniesienia się do zarzutów dotyczących: braku rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Strony o zwolnienie spod egzekucji zajętej ruchomości tj. samochodu ciężarowego marki [...] , braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia oraz niewłaściwego obliczenia kwoty kosztów upomnienia, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wyjaśnienia z wierzycielem aktualnej kwoty dochodzonej należności, naruszenia zasad humanitarnego traktowania i bezcelowości zajęcia mienia w sytuacji dokonywania dobrowolnych wpłat na rzecz wierzyciela, jak również wygaśnięcia egzekwowanych należności. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił uzupełnienia ww. własnego postanowienia.

Z kolei pismami z dnia 16 maja 2014 r. i 4 czerwca 2014 r. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r., zarzucając:

- rażące naruszenie art. 15 § 1 i art. 33 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm., dalej "u.p.e.a."), oraz art. 77, art. 105, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a."), przez niedoręczenie Zobowiązanemu upomnień i zaniechanie przez organ I instancji zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jak również nie odniesienie się do okoliczności czy w przedmiotowej sprawie doszło do zgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym zajęcia ruchomości Zobowiązanego tj. samochodu osobowego marki [...] . Skarżący wskazuje, iż organ I instancji nie jest uprawniony do zaniechania jakiegokolwiek odniesienia się do formalnych podniesionych argumentów,

- art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 r., o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 125 poz. 1368) i art. 27 § 1 pkt 1-11 u.p.e.a., art. 29 § 2, art. 33 oraz art. 18 u.p.e.a., z uwagi na okoliczność, iż tytuł wykonawczy nr 1 SM/92/2000 nie spełniał wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., przez co doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji,

- rażące naruszenie art. 34 k.p.a. w zw. z art. 48 § 1 k.p.a, art. 42, 43, 44 k.p.a., w zw. z art. 57 § 1 k.p.a i art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1 i art. 11 k.p.a w zw. z art. 18 i art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przez dowolne przyjęcie, iż wyczerpane zostały przesłanki doręczenia zastępczego Zobowiązanemu tytułów wykonawczych nr [...] , [...] w trybie art. 44 k.p.a., podczas gdy organ egzekucyjny podejmował próby doręczania korespondencji do Zobowiązanego pod nieprawidłowymi adresami. Nadto zdaniem Skarżącego organ egzekucyjny nie zachował 7 - dniowego terminu złożenia ww. tytułów wykonawczych w Urzędzie Gminy oraz nie zawiadomił prawidłowo Zobowiązanego o dokonaniu tej czynności, rażące naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6, 7, 8, 9 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa z uwagi na przedawnienie zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi nr [...] [...] ,

- rażące naruszenie art. 33 § 1 i art. 27c u.p.e.a. w zw. z art. 29 ustawy Ordynacja podatkowa przez nieprawidłowe określenie egzekwowanego obowiązku w tytułach wykonawczych [...] , [...] , nieistnienie egzekwowanego obowiązku oraz prowadzenie egzekucji wobec majątku Zobowiązanego i jego małżonki w sytuacji, gdy brak było tytułów egzekucyjnych wystawionych na oboje małżonków,

- rażące naruszenie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 13 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej bowiem tytuły wykonawcze nr [...] , [...] , zostały podpisane przez osobę nieupoważnioną do działania w imieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego K. ,

- naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., bowiem tytuły wykonawcze stanowiące podstawę prowadzenia egzekucji do majątku Zobowiązanego nie spełniają wymogów określonych w art. 27 i 27c u.p.e.a., rażące naruszenie prawa poprzez zaniechanie stosowania interpretacji ogólnej określonej w art. 14a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i nieuzasadnione pomijanie orzecznictwa z naruszeniem wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, w zakresie zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 70 § 8 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 44 k.p.a.,

- rażące naruszenie art. 47 § 1 § 2 § 3 i art. 49 § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 6 - 10 k.p.a., przez dokonanie przeszukania przez poborcę skarbowego zajętego środka transportu, bez podstawy prawnej i bez wydania przez organ egzekucyjny dokumentu w postaci zarządzenia o przeszukaniu samochodu ciężarowego marki [...] o nr. rej. [...] . Skarżący uznał, iż poborca skarbowy z własnej inicjatywy i bez zarządzenia organu egzekucyjnego dokonał przeszukania wnętrza jego samochodu i zinwentaryzowania rzeczy zaspokajając wyłącznie "swoją prywatną ciekawość",

- rażące naruszenie przepisów o właściwości organu egzekucyjnego, tj. art. 22 § 2 u.p.e.a., bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego K. nie był w dniu [...]marca 2014 r., właściwy do prowadzenia egzekucji wobec majątku Zobowiązanego,

- rażące naruszenie art. 7 § 1-3 u.p.e.a. przez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia środka transportu, wobec zadeklarowanej współpracy Zobowiązanego i dokonywania dobrowolnych wpłat na poczet zobowiązać podatkowych za 2010 i 2011 r. W opinii Skarżącego doszło do naruszenia zasady humanitarnego traktowania Zobowiązanego z uwagi na to, iż łagodniejszym środkiem mogłoby być zastosowanie egzekucji z pieniędzy,

- rażące naruszenie art. 98 § 2 u.p.e.a. przez niedoręczenie Zobowiązanemu odpisu protokołu zajęcia ruchomości, bowiem w opinii Skarżącego nie jest nim uwierzytelniona kolorowa kserokopia doręczona Zobowiązanemu przez organ egzekucyjny,

- rażące naruszenie prawa, tj. art. 59 § 1 pkt 2, 7 i 10 u.p.e.a., z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu ruchomości tj. samochodu marki [...] nr. rej. [...] w sytuacji gdy zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi nr [...] , [...] , [...] , [...] , [...] , uległy wygaśnięciu przez przedawnienie oraz zapłatę,

- rażące naruszenie prawa tj. art. 8 § 1 u.p.e.a. przez zajęcie rzeczy niezbędnej ze względu na ułomność fizyczną syna Zobowiązanego.

Skarżący w pismach z dnia 7 i 15 września 2014 r. ponownie zakwestionował prawidłowość doręczenia tytułów. Ponowił zarzuty odnośnie licznych nieprawidłowości w zakresie zastosowania przez organ egzekucyjny doręczenia zastępczego w trybie art. 44 k.p.a. Podkreślił, iż organ egzekucyjny nie pouczył go o wynikającym z art. 41 k.p.a., obowiązku poinformowania organu administracji o zmianie adresu zamieszkania.

W ocenie Skarżącego uzasadnienie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2014 r. jest ogólnikowe i nie spełnia wymogów przewidzianych prawem, co stanowi o naruszeniu art. 77, art. 107 § 2-§ 3 w zw. z art. 126 k.p.a., w zw. z art. 6-9 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Kwestionując czynność egzekucyjną zajęcia pojazdu zarzucił brak pełnego opisu w protokole zajęcia i odbioru ruchomości cech właściwych zajętego środka transportu, zaniechanie wezwania biegłego skarbowego i dokonania oszacowania wartości zajętego samochodu, w następstwie czego został pozbawiony ustawowego prawa do wniesienia w terminie 5 dni od dnia dokonania zajęcia, skargi na oszacowanie przez biegłego skarbowego.

Ponadto stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny oraz nieczytelny. Jednocześnie Skarżący wskazał na liczne uchybienia popełniane przez organy skarbowe w toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku Zobowiązanego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż skarga na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Oceniając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęciu ruchomości, pod względem wykonawczym nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa.

Organ wskazał, iż pod względem formalnym protokół zajęcia i odbioru został na dzień dokonania zaskarżonej czynności sporządzony prawidłowo zgodnie ze wzorem druku, ustalonym dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Poborca skarbowy wypełniając dyspozycję art. 99 § 1 u.p.e.a. w protokole zajęcia z dnia [...] marca 2014 r. opisał zajętą ruchomość według cech jej właściwych podając markę samochodu, numer rejestracyjny datę produkcji a także nr VIN. Zarzut Skarżącego dotyczący braku pełnego opisu w protokole zajęcia i odbioru ruchomości cech właściwych zajętego środka transportu uznano za bezzasadny. Ponadto zarzuty Skarżącego dotyczące nie wskazania przez poborcę w protokole zajęcia i odbioru ruchomości wartości szacunkowej zajętego pojazdu nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż w myśl art. 99 § 3 u.p.e.a., oszacowanie wartości środków transportu następuje przez biegłego skarbowego. Brak jest środków dających możliwość wzruszenia opinii biegłego skarbowego w przedmiocie oszacowania wartości zajętej ruchomości.

Organ nadzoru badając prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej stwierdził, iż w zakresie zastosowanego środka egzekucyjnego nie doszło do naruszenia obowiązującej procedury.

Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącego naruszenia przez poborcę skarbowego art. 47 u.p.e.a. organ nadzoru wskazał, iż przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Dokonywanie czynności, o których mowa w art. 47 tej ustawy dotyczy jedynie przypadków realizacji obowiązku wydania rzeczy, co w analizowanej sprawie nie miało miejsca. Ponadto Skarżący osobiście w dniu 17 marca 2014 r. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego K. dowód rejestracyjny pojazdu marki [...] wraz z kluczykami, wskazując przy tym miejsce pozostawienia pojazdu. Umieszczone w protokole zajęcia i odbioru ruchomości adnotacje o przedmiotach pozostawionych w zajętym pojeździe miały jedynie charakter informacyjny.

Zarzuty (niedoręczenia Zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, kwestie prawidłowości i zasadność wszczęcia egzekucji do majątku Zobowiązanego, przedawnienie egzekwowanych należności oraz ich wygaśniecie poprzez zapłatę, nieprawidłowe określenie egzekwowanego obowiązku w tytułach wykonawczych, ich niezgodność z wymogami określonymi w art. 27 oraz 27c u.p.e.a., nieistnienie obowiązku oraz niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej) nie stanowiły przedmiotu postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a., bowiem podlegały rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie art. 34 oraz art. 59 u.p.e.a. Skarżący skorzystał z uprawienia do wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 u.p.e.a., postępowanie w tym przedmiocie pozostaje w toku.

Organ wskazał, iż nieprawidłowości doręczenia Zobowiązanemu tytułów wykonawczych nie stanowią czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a.

Z kolei zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia środka transportu również nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż organ egzekucyjny stosował w toku prowadzenia egzekucji wobec majątku Skarżącego szereg innych środków egzekucyjnych tj. zajęcia rachunków bankowych oraz innych wierzytelności, jednak były one nieskuteczne. Zajęcie ruchomości stanowiło jedyną możliwość zabezpieczenia interesów wierzyciela.

Również żądania dotyczące wyłączenia spod egzekucji zajętego samochodu ciężarowego w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., nie podlegają rozpatrzeniu w trybie skargi na czynności egzekucyjne.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego zastosowania środka egzekucyjnego przez niewłaściwy organ nadzoru wyjaśniła, iż spisanie protokołu zajęcia i odbioru ruchomości w dniu 18 marca 2014 r., zostało dokonane przez poborcę skarbowego działającego w imieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego K. , który wówczas był organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec majątku Skarżącego, z uwagi na znane organowi miejsce zamieszkania Zobowiązanego (ul. [...] , K. ). Jednocześnie podkreślono, iż adres zamieszkania, na który powołuje się Skarżący (ul. [...] ,), był wskazywany przez niego w licznych pismach kierowanych do organu egzekucyjnego jako adres do korespondencji.

Końcowo organ nadzoru stwierdził, iż w ramach postępowania zostaną poddane weryfikacji wszystkie czynności organu egzekucyjnego i wierzyciela na które wskazała w postępowaniu skargowym. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. Ponadto zaznaczył, iż w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne niecelowe jest stawianie zarzutów organom publicznym w zakresie problematyki, która swym zakresem wykracza poza przedmiot tego postępowania.

W skardze na powyższe na postanowienie Ministra Finansów Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o urzędach i izbach skarbowych, ordynacji podatkowej, obwieszczenia Ministra Finansów w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 maja 1999 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżący zarzucił, iż naruszenie przepisów nastąpiło przez:

- błędne ustalenia stanu faktycznego polegającego na przyjęciu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego K. prowadził postępowanie egzekucyjne podczas gdy nie doszło do wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] maja 2000 r. oraz [...] z dnia [...] marca 2002 r., nie doszło do złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie tych tytułów wykonawczych, jak również nie doszło do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel, czyli kierownik jednostki (naczelnik) organu podatkowego lub pisemnie upoważniona przez niego osoba (a nie pracownik wierzyciela działający bez upoważnienia wierzyciela) była uprawniona do skierowania w trybie art. 26 § 1 u.p.e.a. żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. w zw. z art. 26a § 1 u.p.e.a. Według Skarżącego czynność wystawienia tytułu wykonawczego podjął wyłącznie pracownik wierzyciela, który do tej czynności nie był upoważniony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. , a więc czynność wykonawcza z dnia [...] marca 2014 r. polegająca na dokonaniu przez poborcę skarbowego zajęcia ruchomości w postaci pojazdu została zrealizowana poza postępowaniem egzekucyjnym w administracji, gdyż wierzyciel nie wystawił tytułu wykonawczego na który, jako podstawę faktyczną i prawną ww. czynności zajęcia, powołał się poborca skarbowy w zajęciu ruchomości. Wskazana okoliczność, według Skarżącego jest trwałą przeszkodą w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, w postaci przesłanki niedopuszczalności egzekucji,

- błąd w ustaleniu prawnym i faktycznym w zakresie prawidłowości dokonania czynności zajęcia ruchomości wskazując, że poborca skarbowy podał błędnie wysokość faktycznej kwoty zobowiązania objętej tytułami [...] i [...] , jak również nie wskazano precyzyjnie rodzaju zobowiązań, a także niezgodnie z obowiązującymi przepisami wskazano terminy płatności zobowiązań podatkowych,

- przyjęcie, że czynność została wykonana prawidłowo, podczas gdy w momencie przekazania kluczyków i dowodu rejestracyjnego samochodu Zobowiązany stracił możliwość władania ruchomością w związku z czym Naczelnik Urzędu Skarbowego K. nie miał podstaw prawnych i faktycznych do dokonania tej czynności, jak również, że zajęcie to było niemożliwe, gdyż wcześniej na pojeździe ustanowiony został zastaw skarbowy,

- zaniechanie dokonania doręczenia zobowiązanemu odpisu protokołu zajęcia i odbioru ruchomości z wykonanymi zdjęciami jako integralną częścią realizacji czynności wykonawczej tego protokołu,

- zaniechania wezwania biegłego skarbowego dla oszacowania wartości zajętego środka transportu,

- zaniechanie powiadomienia zobowiązanego o planowanym terminie dokonania przez poborcę skarbowego czynności zajęcia ruchomości,

- prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ,

- zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia środka transportu, wobec zadeklarowanej współpracy Zobowiązanego i dokonywania dobrowolnych wpłat na poczet zobowiązań podatkowych za 2010 i 2011 r.,

- zajęcie rzeczy niezbędnej ze względu na ułomność fizyczną syna Zobowiązanego,

- niedoręczenie Zobowiązanemu upomnień skierowanych przez wierzyciela w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a. przed wystawieniem tytułów wykonawczych,

- dokonanie czynności zajęcia ruchomości wyłącznie w celu złośliwego i nieuprawnionego przetrzymania samochodu,

- dokonanie bez podstawy prawnej i bez wydania obligatoryjnego dokumentu w postaci zarządzenia o przeszukaniu środka transportu, pomimo, iż nie zachodziła taka konieczność.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2015 r. zwrócił się do Sądu m.in. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia [...]stycznia 2015 r. na okoliczność przedawnienia egzekwowanych zobowiązań Skarżącego.

W piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2015 r. pełnomocnik Skarżącego ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę organu i powielił zarzuty prezentowane na wcześniejszych etapach postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem).

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu poddane zostało postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2014r. r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] kwietnia 2014r. r., oddalające skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia ruchomości - samochodu ciężarowego marki [...] . Podstawą zaskarżonego postanowienia stanowi art. 54 u.p.e.a.

Wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcia ruchomości uregulowanej w art. 97 - 103 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w tym przypadku - egzekucji z ruchomości - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 12 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. II FSK 568/09 - oba publ. na: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA").

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, z 30 stycznia 2008 r.; III SA/Wa 1262/07; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, wszystkie publ. w CBOSA). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252).

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).

Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy Sąd zauważa, że w toku postępowania prowadzonego przez organy administracyjne jak i postępowania sądowoadministracyjnego Skarżący obok zarzutów dotyczących samej czynności egzekucji z ruchomości wytykał także inne błędy organów, jak: prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, brak doręczenia Zobowiązanemu odpisów, brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz nieprawidłowe naliczenie jego kosztów, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, brak ustalenia aktualnego stanu zaległości oraz wygaśnięcie zobowiązań podatkowych stanowiących przedmiot egzekucji administracyjnej.

Odnosząc się do tych zarzutów Sąd zauważa, iż nie dotyczą one samej czynności egzekucji z ruchomości, a zatem ich ocena winna mieć miejsce w toku odrębnych postępowań. Służy do tego środek w postaci zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których podstawy odpowiednio wymieniono w art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt od 6 do 9 u.p.e.a. Z tych powodów ocena tego rodzaju zarzutów Skarżącego nie mogła mieć miejsca w toku rozpoznania sprawy ze skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a.

Również Sąd nie jest władny ocenić powyższych zarzutów Skarżącego albowiem stosownie do art. 134 p.p.s.a. jest władny rozstrzygać wyłącznie w granicach danej sprawy.

Powyższe okoliczności uzasadniały również oddalenie wniosku Skarżącego o przeprowadzenie dowodów z dokumentów.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Przedstawione przez Skarżącego dokumenty nie są istotne w niniejszej sprawie albowiem nie dotyczą one samego środka egzekucyjnego zajęcia ruchomości lecz kwestii istnienia egzekwowanego obowiązku oraz dopuszczalności prowadzonej egzekucji administracyjnej.

W ocenie Sądu słuszne jest natomiast stanowisko organów, że czynności egzekucyjne związane z zajęciem ruchomości - samochodu ciężarowego marki [...] dokonane zostały zgodnie z prawem.

Stosownie do art. 97 § 1 u.p.e.a. do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione (§ 2).

Jak wynika z akt sprawy należący do Skarżącego samochód ciężarowy [...] nie został zwolniony lub wyłączony spod egzekucji. Podlegał on zatem zajęciu.

Stosownie do art. 98 § 1 u.p.e.a. zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę skarbowego. Protokół podpisują także zobowiązany lub świadkowie.

W aktach sprawy znajduje się protokół zajęcia i odbioru ruchomości sporządzony w dniu [...] marca 2014 r. przez starszego inspektora A.K. , podpisany przez świadków: P.Z. i M.W. , w którym wpisany jest wzmiankowany środek transportu. Protokół ten odpowiada wzorowi protokołu zajęcia i odbioru ruchomości określonemu w załączniku nr 23 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r., Nr 137, poz. 1541 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutów dotyczących wadliwości formalnej powyższego protokołu stwierdzić należy, że zgodnie z art. 67 § 2 pkt 5 oraz § 4 u.p.e.a. protokół zajęcia i odbioru ruchomości zawiera między innymi kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie. Na str. 1 protokołu zajęcia ruchomości wymieniono w 5 pozycjach numery tytułów wykonawczych wskazując jakich zobowiązań dotyczą, kwoty należności głównych tych należności, odsetki od tych zaległości obliczone na dzień dokonania zajęcia oraz stawkę odsetek za zwłokę. Przy czym wskazując rodzaj zobowiązania posłużono się skrótami "PIT" i "VAT". Zdaniem Sądu użycie tych skrótów było uzasadnione. Należy bowiem zauważyć, iż skróty te używane są powszechnie i ich znaczenie nie powinno być obce również Skarżącemu. Natomiast niewielki rozmiar rubryki w protokóle zajęcia i odbioru ruchomości utrudnia czytelne wskazanie pełnej nazwy rodzaju zobowiązania ("podatek dochodowy od osób fizycznych" i "podatek od towarów i usług"). Faktem jest, co podniesiono w skardze, że za rok 1999 Skarżący nie mógł złożyć zeznania podatkowego PIT 36, albowiem wzór o tej nazwie obowiązywał w latach późniejszych. Jednakże omyłkowe wskazanie nazwy wzoru zeznania podatkowego przy prawidłowym oznaczeniu okresu, którego dotyczy egzekwowane zobowiązanie przesądza, że omyłka ta ma charakter oczywisty i tym samym nieistotny.

W ocenie Sądu na ocenę poprawności przedmiotowej czynności egzekucyjnej nie może mieć również znaczenia podniesiona przez Skarżącego okoliczność, że w dniu dokonania zajęcia pojazdu kwoty egzekwowanych należności były inne niż wskazane w protokole zajęcia. Należy mieć bowiem na uwadze, że wskazana w protokole zajęcia kwota należności głównej wynika z informacji posiadanych przez organ egzekucyjny w wyniku aktualizacji jej wysokości dokonywanej przez wierzyciela. W sytuacji gdy zobowiązany intensywnie spłaca posiadane zadłużenie w krótkim okresie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, posiadana przez organ egzekucyjny informacje o stanie zadłużenia (kwocie należności głównej i odsetek za zwłokę) z przyczyn oczywistych (czas przepływu informacji od wierzyciela) mogą różnić się od aktualnego stanu. Nie ma to jednak istotnego wpływu na poprawność procesu czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem ruchomości.

Powyższa okoliczność ma jednak wpływ na wysokość kosztów egzekucyjnych należnych od zobowiązanego. Zgodnie bowiem z art. 64 § 1 pkt 5 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w następującej wysokości, z zastrzeżeniem art. 64d - za zajęcie ruchomości - 6% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr. Jednakże w tym przypadku zobowiązanemu przysługuje żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 7 u.p.e.a., w toku którego koszty te mogą zostać zweryfikowane.

Niezasadny jest również zarzut skargi dotyczący doręczenia Skarżącemu uwierzytelnionej kopii odpisu protokołu zajęcia zamiast odpisu protokołu zajęcia.

Zgodnie z art. 98 § 2 u.p.e.a. zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony.

W aktach sprawy znajduje się pismo organu egzekucyjnego z dnia [...]marca 2014 r. adresowane do Zobowiązanego, przy którym przekazano odpis protokołu zajęcia ruchomości. Skarżący twierdzi natomiast, że nie otrzymał odpisu protokołu zajęcia lecz uwierzytelnioną kserokopię tego dokumentu.

Zarówno u.p.e.a. jak i k.p.a. nie zawierają definicji odpisu dokumentu. Zgodnie z definicją słownikową odpisem jest kopia lub przepisany tekst oryginalnego dokumentu (http://sjp.pwn.pl/szukaj/odpis.html). Odpisem jest wszystko to, co w sposób wierny odzwierciedla treść i układ dokumentu. Będzie to zatem zarówno kserokopia, jak i zdjęcie cyfrowe, czy też skan dokumentu. (...) Technika sporządzania tychże odpisów (kopii) jest dowolna - może to być zarówno kserokopiarka, fotografowanie zawartości akt, jak również zeskanowanie ich do postaci elektronicznej przy użyciu skanera bądź penscannera - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2015 prof. zw. dr hab. Roman Hauser, prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski - Legalis. Zatem w ocenie Sądu uwierzytelniona kopia protokołu zajęcia stanowi odpis tego dokumentu w rozumieniu art. 98 § 2 u.p.e.a.

Nie znalazł również uznania Sądu zarzut, że dokonując zajęcia nie wezwano biegłego skarbowego celem oszacowania zajętego środka transportu. Należy mieć bowiem na uwadze, że zgodnie z art. 99 § 1 i 3 u.p.e.a. poborca skarbowy nie jest uprawniony do określenia wartości szacunkowej środka transportu przy sporządzaniu protokołu zajęcia. Wartość tego rodzaju ruchomości określana jest przez biegłego skarbowego już po dokonaniu zajęcia, czyli po sporządzeniu i podpisaniu protokołu. Świadczy o tym także treść art. 67d § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wyznaczonym terminie oszacowania wartości ruchomości lub prawa majątkowego przez biegłego skarbowego i przesyła zobowiązanemu odpis protokołu oszacowania.

Sąd nie podziela też stanowiska strony skarżącej, że organ egzekucyjny był zobowiązany do powiadomienia Zobowiązanego o planowanym terminie zajęcia ruchomości. Stanowisko takie nie znajduje bowiem oparcia w przepisach u.p.e.a.

Faktem jest natomiast, że Skarżący nie był obecny podczas dokonywania zajęcia pojazdu i nie przedstawił dowodów stwierdzających częściowe wykonanie obowiązku. Zatem nie było podstaw do odstąpienia od egzekucji z tego składnika majątkowego stosownie do art. 45 § 2 u.p.e.a.

Nieuzasadniony jest również zarzut bezprawnego przeszukania zajętego środka transportu wobec braku wydania zarządzenia, o którym mowa w art. 47 § 1 u.p.e.a.

Skarżący opiera swoje stanowisko na fakcie, że w rubryce "adnotacje organu egzekucyjnego" protokołu zajęcia i odbioru ruchomości wymieniono przedmioty znajdujące się wewnątrz pojazdu. Jednakże w ocenie Sądu spisanie przedmiotów znajdujących się wewnątrz zajętej ruchomości nie było skutkiem otwarcia środka transportu zobowiązanego w trybie określonym w art. 47 u.p.e.a., lecz wynikało z zajęcia pojazdu przy nieobecności zobowiązanego i służyło zabezpieczeniu Jego interesów. Mianowicie dokonanie spisu tych przedmiotów w obecności świadków zabezpieczało Skarżącego w przypadku ich ewentualnego zaginięcia w czasie, gdy zajęta ruchomość pozostawała w dyspozycji organu egzekucyjnego (np. na parkingu strzeżonym).

W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż w świetle powyższego słusznie Minister Finansów w niniejszej sprawie uznał, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

.