Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1641/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 23 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia del. NSA Jolanta Sikorska Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2464/11 w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2464/11 oddalił skargę Z. R. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku w sprawie przetwarzania danych osobowych.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem z dnia 26 września 2010 r. Z. R. wniósł do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę na udostępnienie informacji o przebiegu jego zatrudnienia przez P. w W.. na rzecz T. S.A.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku.

W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ ustalił, że skarżący był zatrudniony w R. w W. (obecnie P. w W.) od 1 października 1968 r. do 31 maja 1985 r. Następnie, od 1 czerwca 1985 r., w wyniku porozumienia między zakładami, rozpoczął pracę w Zakładzie [...] w W. (obecnie T. S.A.). W związku z realizowanymi w T. S.A. zwolnieniami grupowymi ze skarżącym została rozwiązana umowa o pracę. Z. R. zakwestionował prawo pracodawcy do umieszczenia go na liście do zwolnienia z powodu niespełnienia wymogu 15 lat pracy w warunkach szczególnych i wniósł do sądu pracy o przywrócenie do pracy.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2010 r. T. Oddział w W., wskazując na toczące się postępowanie w sprawie o przywrócenie Z. R. do pracy, zwrócił się do P. o wyjaśnienie, czy w okresie zatrudnienia w R. w W., tj. od 1 października 1968 r. do 31 maja 1985 r., Z. R. – zatrudniony na stanowisku [...], pracował w warunkach szczególnych, uprawniających do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Załącznik do powyższego pisma stanowiła kserokopia świadectwa pracy skarżącego z dnia 31 maja 1985 r. wystawionego przez "P." w W. W treści powyższego świadectwa pracy utrwalone były informacje m.in. o okresie zatrudnienia w R. w W. oraz o zajmowanych stanowiskach.

Pismem z dnia 1 września 2010 r. Spółka poinformowała, iż skarżący był pracownikiem R. w okresie od 1 października 1968 r. do 31 maja 1985 r., wskazała okresy zatrudnienia na poszczególnych zajmowanych przez niego stanowiskach oraz poinformowała, że zatrudnienie Z. R. na stanowisku [...] oraz [...] w okresie od 1 października 1969 r. do 31 maja 1985 r. należy zakwalifikować jako pracę w szczególnych warunkach w oparciu o zarządzenie nr 24 Przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" z dnia 15 lipca 1988 r. w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (Dz. U. Nr 8, poz. 43).

T. S.A. w złożonych w sprawie wyjaśnieniach wskazała, iż uzyskanie informacji o okresach zatrudnienia w warunkach szczególnych miało na celu jedynie potwierdzenie prawidłowości działania T. S.A. i zostało przedstawione jako dowód w sprawie przed sądem pracy z powództwa skarżącego. T. S.A. podała, iż dokument wydany przez R. S.A. nie był i nie będzie przetwarzany do innych celów.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wskazał, iż przepisy ustawy o ochronie danych osobowych nie uzależniają dopuszczalności przetwarzania danych osobowych wyłącznie od zgody osoby, której dane dotyczą. W ocenie organu udostępnienie danych osobowych skarżącego przez Spółkę na rzecz T. S.A. znajduje uzasadnienie w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia mają dwie okoliczności: po pierwsze fakt, że dane osobowe skarżącego zostały udostępnione przez Spółkę w odpowiedzi na złożony przez odbiorcę danych (T. S.A.) wniosek, który wystosowany został ze względu na potrzebę zgromadzenia materiału niezbędnego do udowodnienia w postępowaniu sądowym z powództwa skarżącego zasadności stanowiska T. S.A., iż okres zatrudnienia skarżącego w warunkach szczególnych jest wystarczający do nabycia przez niego prawa do renty lub emerytury (a tym samym spełniony został jeden z wymogów zwolnienia grupowego); po drugie fakt, iż udostępnione dane zostały przedstawione przez T. S.A. jako dowód w postępowaniu sądowym z powództwa skarżącego i nie były przetwarzane w innych celach.

Zdaniem Generalnego Inspektora zgromadzenie materiału dowodowego, niezbędnego do obrony przez stronę własnych interesów przed sądem, niewątpliwie jest prawnie usprawiedliwionym celem, o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Cel ten usprawiedliwiają bowiem przepisy regulujące postępowanie sądowe. Organ zauważył, iż art. 3 k.p.c. stanowi, iż strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Kwestię dostarczania sądowi dowodów reguluje również art. 232 zd. 1 k.p.c., w myśl którego strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne oraz art. 6 k.c., stanowiący, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

W ocenie Generalnego Inspektora z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że do obowiązków stron i uczestników postępowania należy przedstawianie dowodów na potwierdzenie ich stanowiska w sprawie. Jednocześnie wskazał, iż udostępnienie informacji dotyczącej zatrudnienia pracownika mimo, iż może być sprzeczne z jego interesem, nie świadczy jednak o naruszeniu jego konstytucyjnych praw i wolności.

Zdaniem organu, z uwagi na fakt, iż udostępnienie danych osobowych skarżącego przez Spółkę na rzecz T. S.A. znajduje uzasadnienie w przesłance wskazanej w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy, brak jest podstaw do uznania, że to działanie naruszyło przepisy o ochronie danych osobowych. Ponadto organ wskazał, iż nie jest właściwy do dokonania oceny, czy opinia Spółki odnośnie zakwalifikowania zatrudnienia skarżącego w R. jako pracy w warunkach szczególnych jest prawidłowa.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację w niej zawartą.

W ocenie organu wyważenie interesów skarżącego i interesów T. S.A., przy uwzględnieniu celu ustawy o ochronie danych osobowych, jakim jest ochrona prywatności w rozumieniu art. 47 Konstytucji RP, nie wskazuje aby w sprawie przeważał interes skarżącego. Niewątpliwie skarżący ma prawo do ochrony swojej prywatności, jednakże zakres udostępnionych T. S.A. informacji (fakt, że do pisma T. S.A. z dnia 27 sierpnia 2010 r. dołączono kopię świadectwa pracy skarżącego, wskazuje że posiadała ona już wcześniej wiedzę o fakcie zatrudnienia skarżącego w R. w W., okresie zatrudnienia oraz zajmowanych przez niego stanowiskach, co oznacza, że w zasadzie informacją, którą udostępniła Spółka była jej opinia odnośnie zakwalifikowania zatrudnienia skarżącego jako pracy w szczególnych warunkach) i cel ich zebrania przez T. S.A., zdaniem organu, nie daje podstaw do przyjęcia, iż ingerencja w prywatność skarżącego przekroczyła dopuszczalne granice.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję Z. R., zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez błędne pojmowanie oraz niewłaściwe zastosowanie treści tej normy prawnej. Podniósł, iż w toku postępowania o przywrócenie do pracy Sąd nie wydał żadnego zarządzenia zobowiązującego T. S.A. czy też R. S.A. do przedłożenia jakiegokolwiek dokumentu. Nadto, udostępnione informacje są sprzeczne z posiadanymi przez Spółkę dokumentami. Zarzucił, iż Generalny Inspektor uzasadnienie legalności udostępnienia jego danych, w przeważającym stopniu, oparł na dokonaniu oceny procedury cywilnej, jednakże wyłącznie w kontekście prawa do obrony T. S.A.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę stwierdził, że przepis art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych dopuszcza przetwarzanie danych osobowych, gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dotyczy. Zastosowanie tego przepisu będzie możliwe jeżeli zostaną spełnione kumulatywnie dwie przesłanki – po pierwsze – przetwarzanie danych jest niezbędne do wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratora danych albo odbiorców danych i po drugie – przetwarzanie to nie narusza praw i wolności osoby, której dotyczą.

W rozpatrywanej sprawie wniosek do P. w W. o udostępnienie danych osobowych skarżącego, został złożony przez T. S.A. w związku z toczącym się postępowaniem sądowym z powództwa Z. R. o przywrócenie do pracy i sprostowanie świadectwa pracy. We wniosku tym T. S. A. wyraźnie określiła, iż jest stroną tego postępowania, uzasadniając tym samym potrzebę pozyskania danych dotyczących zatrudnienia skarżącego w R. w W. Jednocześnie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby pozyskane od P. informacje były wykorzystane przez T. S.A. w innym celu niż wskazany we wniosku. Z informacji udzielonych przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia IV Wydział Pracy wynika, iż pismo P. z dnia 1 września 2010 r. zostało włączone do akt prowadzonego postępowania jako dowód w sprawie.

W ocenie Sądu I instancji, organ prawidłowo ustalił, iż udostępnienie danych osobowych skarżącego przez Spółkę na rzecz T. S. A. znajduje uzasadnienie w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych.

Przetworzenie danych nastąpiło niewątpliwie w ramach realizacji uprawnień T. S.A. jako strony pozwanej w procesie cywilnym. W świetle uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego obowiązek (ciężar procesowy) przedstawiania okoliczności faktycznych i dowodów (art. 3 i 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c.) spoczywa na stronach. Po zmianach ustrojowych i związanych z tym nowelizacjach procedury cywilnej, m.in. skreśleniu § 2 w art. 3 k.p.c., przyjęty został kontradyktoryjny model postępowania, w którym materiał procesowy dostarczają strony i uczestnicy. Tak więc ciężar wskazania niezbędnych dowodów spoczywa przede wszystkim na stronach postępowania.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, prawa T. S.A., jako strony pozwanej w procesie cywilnym, do obrony swojego stanowiska i przedstawienia dowodów na jego uzasadnienie odpowiadały przesłance przetwarzania danych określonej w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Powyższe uprawnienia winny być bowiem rozpatrywane w kategorii prawnie usprawiedliwionych celów, zaś zgromadzenie odpowiednich dokumentów na potrzeby dowodzenia w postępowaniu cywilnym za niezbędne dla obrony interesów pracodawcy przed Sądem. Jakkolwiek pozyskane informacje na temat zatrudnienia skarżącego mogły wpłynąć na ocenę twierdzeń czy zarzutów podnoszonych przez skarżącego i być przez niego odebrane za sprzeczne z jego interesem, nie świadczy to jednak o naruszeniu jego praw i wolności.

W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo rozpatrzył wniosek skarżącego, uwzględniając odpowiednio zasady proporcjonalności, z jednej strony w sferze prawa strony do prywatności, a z drugiej – wymogów procesu sądowego.

Jednocześnie wskazano, iż sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny wartości dowodowej informacji udostępnionych przez Spółkę. Ocena ta należy bowiem każdorazowo do sądu powszechnego, przed którym toczy się postępowanie.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. R., domagając się:

1) uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznania skargi;

ewentualnie

2) uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania;

3) zasądzenia od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed Sądem I instancji, w tym również opłaty skarbowej za pełnomocnictwo.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego, tj.:

a) art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych w zw. art. 7 lit. c dyrektywy 95/46 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych w zw. z art. 47 Konstytucji RP, w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 3 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c., poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że udostępnienie danych osobowych skarżącego przez P. w W. na rzecz T. znajduje uzasadnienie w art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, jak również nastąpiło w ramach realizacji uprawnień T. S.A. jako strony pozwanej w procesie cywilnym, a co za tym idzie zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych;

b) art. 6 ust. 1 lit. a dyrektywy 95/46 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych poprzez jego niezastosowanie oraz błędne przyjęcie, iż sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny wartości dowodowej informacji udostępnionych przez Spółkę (R. S.A.);

c) art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych w zw. z art. 7 lit. a oraz art. 6 ust. 1 lit b i c dyrektywy 95/46 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych poprzez ich pominięcie w orzekaniu;

2) naruszenie przepisów postępowania tj.:

a) art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuwzględnieniu w orzeczeniu, wyroku Sądu Pracy, co miało wpływ na wynik postępowania, ponieważ przyczyniło się do przyjęcia przez Sąd I instancji, że sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny wartości dowodowej informacji udostępnionych przez Spółkę (R. S.A.).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Przepis art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) dopuszcza przetwarzanie danych gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Dokonując wykładni tego przepisu należy zatem zwrócić uwagę, że stosowanie ww. przepisu wymaga nie tylko wykazania że chodzi o realizowanie prawnie usprawiedliwionego celu, ale także dokonanie oceny czy dla realizacji tego celu niezbędne jest przekazanie danych, pomimo braku zgody osoby której dane te dotyczą.

Ocena ta sprowadza się do wyważania racji i interesów "właściciela" danych, objętego ochroną prawną, a z drugiej administratora danych, również chronionego przez prawo w zakresie w jakim może realizować prawnie usprawiedliwione cele i uprawnienia. Przy istniejącym konflikcie interesów stosowanie art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy wymaga uwzględnienia rangi tych interesów w okolicznościach konkretnej sprawy. Oznacza to, że w przypadku przetwarzania danych osobowych przez administratora danych, bez zgody osoby, której te dane dotyczą, w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie i rozważenie, czy spełniona jest ustawowa przesłanka szczegółowa uzasadniająca przetwarzanie danych bez zgody osoby, której dane dotyczą. W sytuacji gdy przesłanka ta jest spełniona należy następnie ustalić i rozważyć wszystkie okoliczności konieczne do wyważenia niezbędnej ochrony interesów osoby, której dane dotyczą oraz interesów administratora danych.

Tak też rozumiane są postanowienia dyrektywy 95/46 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych. Przepis art. 7 lit. f dyrektywy dopuszcza przetwarzanie danych osobowych przez administratora, gdy jest to konieczne z punktu widzenia potrzeb wynikających z uzasadnionych interesów administratora lub osoby trzeciej, chyba że interesy te są podporządkowane interesom związanym z podstawowymi prawami i wolnościami osoby, której dane dotyczą. Oznacza to, że dyrektywa nakazuje ważyć interesy obu stron w konkretnym przypadku i – co do zasady – dopuszcza przetwarzanie danych, które jest konieczne do realizacji prawnie usprawiedliwionych celów administratora.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy nie narusza prawa. Podzielić należy bowiem pogląd, że zgłoszenie przez T. S.A., jako dowód w sprawie z powództwa Z. R. przeciwko tej spółce, informacji o okresach zatrudnienia w warunkach szczególnych mieściło się w przesłance dopuszczalności przetwarzania danych osobowych zawartej w powołanym przepisie. Uzyskanie tych informacji nastąpiło w ramach realizacji uprawnień spółki jako strony pozwanej w procesie przed sądem pracy i informacje te nie były wykorzystywane do innych celów. Stosownie bowiem do art. 217 § 1 k.p.c. strona może aż do zamknięcia rozprawy przytaczać okoliczności faktyczne i dowody na uzasadnienie swoich wniosków lub dla odparcia wniosków i twierdzeń strony przeciwnej, a zgodnie z art. 232 k.p.c. strony są obowiązane wskazać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 170 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że poza zakresem postępowania w rozpoznawanej sprawie leżą wszelkie rozważania związane z przywróceniem Z. R. do pracy na podstawie wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Wydział VII Pracy z dnia 3 lutego 2011 r. Wskazany wyrok sądu powszechnego nie dotyczy bowiem sprawy sądowoadministracyjnej. Istota sprawy sprowadzała się zaś do oceny czy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych z naruszeniem prawa orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącego w sprawie przetwarzania jego danych osobowych w oparciu o przepis art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych.

W sprawie nie została również naruszona zasada proporcjonalności. Gwarantowana w art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ochrona prawna życia prywatnego nie ma charakteru bezwzględnego. Prawa T. S.A. jako strony w postępowaniu przed sądem powszechnym do obrony swojego stanowiska i przedstawienia, zgodnie z regułami zawartymi w Kodeksie postępowania cywilnego, dowodów na jego uzasadnienie odpowiadały przesłance przetwarzania danych określonej w art. 23 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy.

Z przedstawionych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

.