Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 665/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
article: art. 75  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Daniela Kozłowska (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. nr [...], orzekającej o udzieleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położnej na terenie gminy [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Z. H. oraz o nadaniu tej decyzji natychmiastowej wykonalności - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że nieruchomość położona na terenie gminy [...], obręb [...], oznaczona jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, została przeznaczona pod budowę autostrady płatnej [...] dla odcinka Obwodnicy W., przechodzącego przez miasto W. oraz gminy: [...], [...], [...] i [...] w województwie [...], decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2003 r. znak [...].

Wnioskiem z dnia 24 września 2008 r., Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wystąpił do Wojewody [...] o udzielenie w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.).

Pismem z dnia 9 października 2008 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie udzielenia, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Wojewoda [...] zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie tej nieruchomości oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Po rozpatrzeniu odwołania Z. H. od tej decyzji, organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad udziela w uzasadnionych przypadkach, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Ponadto, zgodnie z art. 17 ust. 2 decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.).

Pismem z dnia 16 września 2008 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do przedmiotowych działek.

W uzasadnieniu wniosku inicjującym postępowanie wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę autostrady płatnej [...] dla odcinka Obwodnicy W. w województwie [...]. Brak decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości z nadaniem tejże decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, spowoduje opóźnienie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych zgodnie z ustalonym harmonogramem.

Wnioskodawca wskazał, że w budżecie Państwa zabezpieczone zostały środki finansowe na realizacje przedmiotowego odcinka autostrady na latach 2005 – 2010.

Ponadto wyjaśniono, iż w dniu 9 września 2005 r. podpisana została umowa inwestycyjna pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, a zakładem produkcji [...], gdzie pod realizację zakładu produkcji przeznaczono grunt około 66 ha, a I etap rozruchu zakładu został wyznaczony na I połowę 2007 r. Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie z umową inwestycyjną strona Polska zobowiązała się do przygotowania należytej infrastruktury komunikacyjnej, a zawarte w niej zapisy określają obowiązek odszkodowawczy w przypadku szkód poniesionych przez [...].

Wnioskodawca dodał, że niniejsza inwestycja została zaliczona do programu rozwojowego "[...]", w którym m. in. znajduje się program "[...]". Program ten zakłada stworzenie warunków do sprawnego, bezpiecznego i ekologicznego oszczędnego przewozu osób i towarów w obrębie W. i jego aglomeracji.

Inwestor wyjaśnił także, że konieczność realizacji tej inwestycji jest niezbędna dla udrożnienia komunikacyjnego tego regionu, zwłaszcza w perspektywie organizacji [...] r., podczas których miasto W. będzie jednym z miast gospodarzy tejże imprezy sportowej.

Organ uznał, że dysponowanie przedmiotową nieruchomością zostało przekonywająco uzasadnione we wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad o wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.

Na podkreślenie, w ocenie organu, zasługuje również charakter ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, wyrażony nie tylko w jej tytule, ale wynikający z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów zapewniających sprawny przebieg inwestycji.

Organ odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu przez skarżącą, stwierdził, że z załącznika graficznego do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej [...] dla odcinka Obwodnicy W. w województwie [...], wynika, że linie rozgraniczające pas drogowy obejmują również działki [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha. Skoro zatem inwestor złożył wniosek o wywłaszczenie ww. nieruchomości, to nie można uznać, że jest ona zbędna dla realizacji przedmiotowej inwestycji.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. H., podnosząc, że organy zobowiązane były poczynić starania w celu odzyskania utraconej rezerwy terenowej, a nie poszerzać działania zorganizowanej grupy ludzi w celach niepublicznych i niespołecznych z doprowadzeniem do utraty własności.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) w związku z art. 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601 ze zm.). Celem powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. było uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to warunek konieczny do wyraźnego przyspieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza autostrad oraz dróg szybkiego ruchu. Wyjątkowość uregulowań ustawy, wyraża się przede wszystkim w uproszczeniu postępowania administracyjnego w sprawach związanych z nabywaniem nieruchomości oraz dysponowaniem nimi przez wykonawców na cele budowlane.

Ten wyjątkowy charakter ustawy wyrażony jest nie tylko w jej tytule, ale wynika też z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów, zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych, a tym samym szybką modernizację i rozbudowę sieci dróg w kraju. Ustawa została zamierzona jako regulacja czasowa. Jej działanie jest bowiem ograniczone w czasie określonym w art. 45. W uzasadnieniu do projektu ustawy (druk sejmowy nr 858 z 30 sierpnia 2002 r.), na co zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt K 23/2005, stwierdzono, że omawiana ustawa jest regulacją służącą realizacji strategii gospodarczej rządu "Przedsiębiorczość – Rozwój – Praca", a w szczególności części zatytułowanej "Infrastruktura – klucz do rozwoju". Jej celem jest zdecydowane uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to niezbędne do wyraźnego przyspieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza dróg szybkiego ruchu oraz obwodnic miast. Przyspieszenie rozwoju sieci dróg krajowych jest warunkiem nadrobienia zaległości w tym zakresie występujących między Polską a większością krajów europejskich oraz podstawą do długotrwałego rozwoju ekonomicznego i cywilizacyjnego kraju. Przez ten pryzmat muszą zatem być interpretowane instytucje uregulowane w tej ustawie.

Dodać należy, że budowa nowych autostrad i dróg ekspresowych pozostaje w sferze głównych zainteresowań państwa. Brak dostępu do terenu uniemożliwi rozpoczęcie i prowadzenie robót zgodnie z harmonogramem, a proces inwestycyjny ulegnie wydłużeniu i opóźni umowny termin zakończenia robót. Skarb Państwa może zostać narażony na niepowetowane straty obciążające budżet państwa, co w dalszej konsekwencji mogłoby skutkować utratą środków z funduszy pomocowych Unii Europejskiej. Dla sprawnego zaś przeprowadzenia procesu inwestycyjnego konieczne jest szybkie nabycie prawa własności nieruchomości w liniach rozgraniczających autostrady [...].

Przepis art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. przewiduje, że po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach w drodze decyzji pozwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że zaistnienie wymienionych w nim przesłanek obligowało wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pilna potrzeba uzyskania prawa do dysponowania terenem przez wykonawcę w celu rozpoczęcia robót budowlanych uzasadnia nadanie decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności.

Dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wystarczające jest ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, natomiast nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Jest ono bowiem odrębnym postępowaniem, które podlega ocenie, co do jego zgodności z prawem, w trybie przewidzianym dla tego postępowania.

Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 1 września 2008 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność skarżącej, z przeznaczeniem pod budowę autostrady płatnej [...] dla odcinka Obwodnicy W., przechodzącego przez miasto W. oraz gminy: [...], [...], [...] w województwie [...]. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że postępowanie w przedmiocie wywłaszczenia ww. nieruchomości zostało wszczęte, co wynika z zawiadomienia Wojewody [...] z dnia 16 września 2008 r., które zostało prawidłowo doręczone skarżącej. Wobec tego spełniona została pierwsza z przesłanek warunkujących zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie powołanej ustawy.

W ocenie Sądu, organy administracji dokonały prawidłowej oceny wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, co do potrzeby zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Okoliczności dotyczące znaczenia rozbudowy sieci dróg dla rozwoju regionu i kraju oraz o przyznaniu na ten cel środków finansowych pochodzących z budżetu państwa oraz z funduszy pomocowych Unii Europejskiej i o związanym z tym obowiązkiem terminowego ich wykorzystania są powszechnie znane i jako takie – zgodne z art. 77 § 4 k.p.a. – nie wymagają dowodu. Nie wymaga szczegółowego dowodzenia okoliczność, że realizacja inwestycji na wskazanym odcinku jest projektem priorytetowym w związku z przyznaniem Polsce i Ukrainie prawa organizacji Mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 r. Przedmiotowa inwestycja została zaliczona do programu rozwojowego "[...]", w którym m. in. znajduje się program "[...]". Program ten zakłada stworzenie warunków do sprawnego, bezpiecznego i ekologicznego oszczędnego przewozu osób i towarów w obrębie W. i jego aglomeracji. Ponadto w dniu 9 września 2005 r. podpisana została umowa inwestycyjna pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej, a zakładem produkcji [...], gdzie pod realizację zakładu produkcji przeznaczono grunt około 66 ha, a I etap rozruchu zakładu został wyznaczony na I połowę 2007 r. Należy przy tym podkreślić, iż zgodnie z umową inwestycyjną strona Polska zobowiązała się do przygotowania należytej infrastruktury komunikacyjnej, a zawarte w niej zapisy określają obowiązek odszkodowawczy w przypadku szkód poniesionych przez [...].

Zdaniem Sądu, ocena dokonana przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie budzi zastrzeżeń. W świetle przytoczonych treści zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów, a w szczególności z wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 1 września 2008 r. oraz dokumentów, wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może budzić wątpliwości fakt, że w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

Nie można uznać też, że przyjęta przez organy ocena była dowolna. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Tak więc za dowód uznać należy dokumenty, którymi w rozpoznawanej sprawie jest zarówno powołany wniosek z dnia 1 września 2008 r. oraz umowa z wykonawcą budowy węzła "[...]".

W tym stanie rzeczy, Sąd nie doszukał się uchybień, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.