Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1161/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części tj. w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia
Powołane przepisy: article: Art. 145  par. 1 pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 17  ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 25, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia uchyla zaskarżoną decyzję w części, tj. w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia: "za okres od 1 maja 2021 r."


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 11 czerwca 2021r., znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735) oraz art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 25, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej jako: "u.ś.r."), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej H. F., uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2020r., znak: [...] w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało H. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem W. F.,

- na okres od 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021r., w kwocie 1 971,00 zł miesięcznie (tj. kwocie wynikającej z obwieszczenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4.11.2020r. w sprawie kwot świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 (Dz. Urz. RP M.P. z 2020r. poz. 1031),

- na okres od 1 stycznia 2022r. do 30 czerwca 2023r. w kwotach miesięcznych określonych w obwieszczeniach ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, które podlegają ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do dnia 15 listopada każdego roku.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniu 4 listopada 2020 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką z opieką nad mężem W. F., ur. [...] 1959r., który zgodnie z Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 13 czerwca 2019r., znak: [...] został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, na okres do 30 czerwca 2023r., przy czym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 kwietnia 2018r., a niepełnosprawność ta istnieje od 19 października 2017r.

Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2020r., znak: [...] odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z opieką nad W. F., na okres od 1 listopada 2020r. do nadal.

Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm., zwanej dalej u.ś.r.) albowiem W. F. legitymuje się orzeczeniem, z którego wynika, że niepełnosprawność datuje się od 19 października 2017 r., czyli od 58 roku życia, a zatem ustalony stopień niepełnosprawność powstał po ukończeniu 18-go względnie 25 roku życia.

Organ wskazał, że znany jest mu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13, lecz z uwagi na fakt, że przepisy zawarte w u.ś.r. nie uległy zmianie, nie może go stosować.

Nadto organ wskazał, że w sprawie zachodzi również negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., uniemożliwiająca przyznanie świadczenia wynikająca z faktu, że osoba wymagająca opieki – W. F. pozostaje w związku małżeńskim z H. F. - wnioskodawczynią.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła skarżąca. W odwołaniu opisała stan zdrowia męża oraz wskazała, iż nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu bez stałej pomocy i opieki, którą ona sprawuje. Nadto powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjny sygn. akt K 38/13, z dnia 23 października 2014r, którym orzeczono że różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w art. 17 ust.1 u.ś.r. ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego skarżąca wniosła uchylenie decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Opisaną we wstępie decyzją SKO uchyliło zaskarżoną decyzję i przyznało H. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem W. F., na okres od 1 maja 2021 r. do 31 grudnia 2021r., w kwocie 1 971,00 zł miesięcznie oraz na okres od 1 stycznia 2022r. do 30 czerwca 2023r. w kwotach miesięcznych określonych w obwieszczeniach ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, które podlegają ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do dnia 15 listopada każdego roku.

Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w stanie faktycznym sprawy występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż skarżąca H. F. zrezygnowała z pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 27 kwietnia 2018r. i nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem. Stan ten trwa do chwili obecnej - bowiem, kolejnymi decyzjami miała przyznany i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy począwszy od 1 czerwca 2018r. do nadal - decyzją z dnia [...] 2020r, znak: [...] ma przyznane świadczenie na obecny okres zasiłkowy trwający od 1 listopada 2020r. do 31 października 2021 r. Zebrana w aktach sprawy dokumentacja świadczyła o tym, iż W. F. w codziennym funkcjonowaniu wymaga pomocy osób drugich, a nadzór i pomoc tę we wszystkich czynnościach związanych z opieką nad nim faktycznie wykonuje skarżąca i rozmiar świadczonej pomocy uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobowej nawet w niepełnym wymiarze.

W swoich rozważaniach SKO stwierdziło, że stanowisko organu I instancji, iż skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r do przyznania wnioskowanego świadczenia, było nieprawidłowe. Wynikało z błędnie przeprowadzonej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym w szczególności art. 17 ust. 1b u.ś.r.. Powołany przepis stanowił przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 (Dz. U. z 23 października 2014r. poz. 1443) stwierdził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest tzw. wyrokiem zakresowym, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje", którego skutkiem jest zmiana zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r w zakresie treści w nim ujętej. Skutkiem ww. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, począwszy od dnia jego ogłoszenia, to jest od dnia 23 października 2014r. i ukształtowanie w tym zakresie nowego stanu prawnego. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie.

W ocenie organu odwoławczego w istniejącym stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, skarżąca spełniała warunki do przyznania tego świadczenia. W związku z powyższym zaskarżoną decyzją należało uchylić w całości i orzec o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem wpłynął do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 4 listopada 2020r. Przy czym, niemożliwe było przyznanie świadczenia zgodnie art. 24 ust. 2 u.ś.r, od pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku tj. od 1 listopada 2020r., bowiem do 30 kwietnia 2021 r. zachodziła negatywna przesłanka do uwzględnienia wniosku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. W dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie złożyła skutecznie wniosku o uchylenie decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji w trakcie zleconego przez tut. Kolegium dodatkowego postępowania wyjaśniającego skarżąca w piśmie z 7 maja 2021 r. stwierdziła, że rezygnuje z specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r, odwołującej nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres, na który miała już przyznane wcześniejszą decyzją ostateczną prawo do zasiłku dla opiekuna. Zgodnie z ww. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. specjalnego zasiłku opiekuńczego. Dopiero uchylenie, zmiana lub wygaśnięcie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na dany okres pozwala na przyznanie w miejsce poprzednio przyznanego świadczenia - nowo wybranego na ten sam cel. Decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy została uchylona dopiero decyzją z dnia [...] 2021 r.. a wcześniej skarżąca się nie zrezygnowała skutecznie z pobierania tego świadczenia. Nadto pomimo, iż w sentencji decyzji z dnia [...] 2021 r. wskazano, że decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy zostaje uchylona ze skutkiem od 1 listopada 2020r., to w okresie od 1 listopada 2020r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. świadczenie to było realizowane, skarżąca pobierała w tym czasie specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie to nie zostało zwrócone.

Tym samym – zdaniem organu - należało przyznać skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowane na męża, począwszy od dnia 1 maja 2021 r. (tj. od miesiąca wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym) na czas nieokreślony (w związku z tym, że niepełnosprawność została orzeczona na stałe).

Na powyższą decyzję skarżąca H. F., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

a) przepisów prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: - błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez dokonanie ich rozszerzającej wykładni,

b) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy ty art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 §1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a.

Mając powyższy zarzut na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej okresu, na który zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarg zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonych decyzji wykazała, że decyzja organu II instancji została wydane z naruszeniem prawa.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W przepisie art. 17 ust. 5 u.ś.r określono natomiast przesłanki wykluczające możliwość uzyskania powyższego świadczenia, w tym w pkt 1 lit. b, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

Zgodnie z kolei z art. 24 ust. 2 u.ś.r. świadczenie rodzinne ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżąca Pani H. F. sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem W. F., który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 13 czerwca 2019 r. została zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 czerwca 2023r. oznaczonej symbolem 08-T, który to symbol odnosi się do chorób układu pokarmowego. Z orzeczenia tego wynika również, że niepełnosprawność istnieje od 19 października 2017r. Z kolei ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 27 kwietnia 2018r. W wywiadzie środowiskowym wskazuje się ponadto, że Pan W. F. wymaga stałej opieki i pomocy ze strony drugiej osoby, gdyż jest on po operacji jelita grubego i ma założoną stomię. Z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia wynika, że jako chorobę zasadniczą rozpoznano Pana W. F. rak odbytnicy. W ocenie Sąd z prawidłowe należy więc uznać stanowisko Kolegium przyjmujące, że istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowanie zatrudnienia (praca w gospodarstwie rolnym) z uwagi na konieczność sprawowania przez skarżącą opieki.

W ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać także stanowisko Kolegium, że w przypadku skarżącej nie bierze się pod uwagę warunku ustalonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trafnie w tym zakresie przyjęto - stosownie do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - że art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, iż w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Stąd w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać z pominięciem tego kryterium. Uwzględniając ww. wyrok Trybunału, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b ustawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia kwestii, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy istniały podstawy do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, poczynając od 1 maja 2021r., pomimo, że wniosek skarżącej został złożony 4 listopada 2020r. Kolegium odmówiło bowiem wypłaty świadczenia za okres od listopada 2020 do maja 2021r. Podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez Kolegium za sporny okres stanowiło ustalenie, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., ponieważ skarżąca miała ustalone decyzją organu pierwszej instancji z dnia 6 listopada 2020r. specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad osoba legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to jest nad swoim mężem W. F. Zasiłek ten został uchylony dopiero decyzją z dnia 14 maja 2021r. Organ I instancji- Wójt Gminy – orzekł równie z o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres od 1 listopada 2020r.o do 30 kwietnia 2021r. jednak zwrot nienależnie pobranego świadczenia nie nastąpił przed wydaniem zaskarżonej decyzji przez SKO. Z zaświadczenie z kolei znajdującego się w aktach sprawy wydanego przez Wójta Gminy wynika, że 4 sierpnia została dopiero dokonana wpłata z tytułu zwrotu przedmiotowego świadczenia.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wnioskowane świadczenie powinno być przyznane począwszy od miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek inicjujący postępowanie w sprawie, to jest od 1 listopada 2020r. Podkreślenia wymaga, że skarżąca złożyła oświadczenie 7 maja 2021r., w którym prosi o uchylenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego decyzją z 6 listopada 2020r. Art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewiduje, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Fakt uzyskiwania więc przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być przeszkodą do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie stanowiska, według którego w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń, ustalenie prawa do innego świadczenia pielęgnacyjnego nie jest możliwe, prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - w razie zbiegu uprawnień do świadczeń - byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem uprawnienie to miałoby charakter czysto iluzoryczny (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2508/20). Podkreślenia jeszcze wymaga, że na tle wykładni omawianych przepisów obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy interpretować w ten sposób, iż wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, ale jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Trafnie też akcentuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące jej przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej wcześniejszą decyzją świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza bowiem stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy faktycznie uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Dlatego dopuszcza się jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji (por. np. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19; wyrok NSA z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 2199/19; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 712/18).

Zagadnieniem prawnym w niniejszej sprawie jest jednak określenie od kiedy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji gdy faktycznie pobierała ona specjalny zasiłek opiekuńczy. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miała prawo oczekiwać od organów, że podejmą działania zmierzające do rozważenia przyznania jej korzystniejszego świadczenia, zamiast prezentowania stanowiska, że do momentu pozostawania w obrocie prawnym decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Należy przy tym podkreślić, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego jest korzystniejsze dla skarżącej w porównaniu z kwota otrzymywaną tytułem specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Należy jednak zauważyć, że celem regulacji określonej w art. 27 ust. 5 u.ś.r. jest uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesne pobieranie różnych świadczeń. Samo jednak dokonanie przez skarżącą wyboru świadczenia jest decydujące dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W kontrolowanej sprawie Kolegium tego wyboru nie uwzględniło, biorąc pod uwagę wyłącznie fakt niepobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero począwszy od 1 maja 2021 r. oraz brak zwrotu pobranego już świadczenia w okresie od 1 listopada 2020ro do 30 kwietnia 2021r. Należy przy tym podkreślić, że dla oceny okresu od którego następuje przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma znaczenia, czy wcześniej przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy za okres od momentu wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do dnia uchylenia tego zasiłku na mocy decyzji administracyjnej, został faktycznie zwrócony przez skarżącą. Kwestia bowiem zwrotu nienależnego świadczenia pozostaje w gestii odrębnego postępowania administracyjnego. Takie działanie Kolegium przyznające skarżącej prawo o świadczenia pielęgnacyjnego od dnia uchylenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego spowodowało, że naruszone zostało prawo skarżącej do przyznania korzystniejszego świadczenia, począwszy od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie.

W konsekwencji powyższego uznać należy, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., z pominięciem treści przepisu art. 27 ust. 5 u.ś.r., przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia dopiero od momentu, kiedy zaprzestała pobierać specjalny zasiłek opiekuńczy, a więc w rozważanym przypadku od 1 maja 2021 r.

Sąd w niniejszej sprawie uznał również, że organ naruszył art. 24 ust. 2 u.ś.r., z którego jednoznacznie wynika, iż decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostaje ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, ma data złożenia kompletnego wniosku.

Wobec powyżej stwierdzonego naruszenia przez Kolegium przepisów prawa materialnego Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.