Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 662/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w uprawach rolnych w 2018 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu pyrzyckiego z siedzibą w P. z dnia [...] lutego 2019 r.

nr [...] przyznającą pomoc finansową producentowi rolnemu J. K. (dalej: "skarżący") w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi w wysokości [...] zł oraz odmawiającą przyznania pomocy w pozostałej części objętej wnioskiem.

Z przesłanych przez organ akt, wynika następujący stan faktyczny sprawy.

Skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi. We wniosku wskazał, że wnioskuje o pomoc publiczną oraz oświadczył, że nie otrzymała innej pomocy publicznej w związku ze szkodami w uprawach rolnych spowodowanymi wystąpieniem w 2018 roku suszy lub powodzi. Oświadczył również, że w dniu wystąpienia szkody co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk.

Wraz z wnioskiem skarżący złożył: wykaz działek ewidencyjnych i powierzchnię upraw, na których wystąpiły szkody, protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie sporządzony przez właściwą Komisję, polisę ubezpieczeniową nr [...] wystawioną w dniu [...] października 2017 r. oraz aneks nr [...] do polisy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. oraz potwierdzenia przelewów.

Decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącemu pomoc finansową w kwocie [...]zł.

Organ I instancji pomniejszy przyznaną pomoc o 50% stawki, z uwagi na fakt, że w dniu wystąpienia szkód w uprawach co najmniej 50% powierzchni w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych od co najmniej jednego z ryzyk. Analiza całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wykazała bowiem, że całkowita powierzchnia upraw w gospodarstwie skarżącego, z wyłączeniem łąk i pastwisk wynosi [...] ha. Natomiast powierzchnia upraw rolnych ubezpieczonych wyniosła [...] ha i nie stanowiła 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie skarżącego (z wyłączeniem łąk i pastwisk).

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się z pomniejszeniem płatności wskazując, że ubezpieczeniem została objęta powierzchni [...] ha roślin oleistych oraz [...] ha zbóż ozimych, co łącznie daje powierzchnię [...] ha. Ponadto umowa ubezpieczenia obejmowała najczęściej występujące zjawiska w regionie.

W dniu [...] marca 2019 r. organ odwoławczy zwrócił się z zapytaniem do ubezpieczyciela o ww. aneks, które został złożony przez stronę. W odpowiedzi z dnia [...] marca 2019 r. ubezpieczyciel wskazał, że na aneks do polisy nr [...] nie została wydana zgoda Centrali [...].

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek skarżącego, a zmniejszenia dokonał na podstawie

§ 13r ust. 12 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2015 poz. 187 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie z dnia 27 stycznia 2015 r.".

Zgodnie z powyższym przepisem pomoc finansową przyznaje się producentowi rolnemu w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy wskazał, że zgłoszona przez skarżącego we wniosku o przyznanie pomocy finansowej powierzchnia gruntów wynosiła 83,65 ha, więc 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie rolnym skarżącego wynosiło zatem 41,82 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący przedłożył polisę ubezpieczeniową, z której wynikało, że ubezpieczeniem zostały objęte działki nr [...] (rzepak ozimy [...] ha), [...] (pszenica ozima [...] ha), [...] (pszenica ozima [...]ha), [...] i [...] (pszenżyto ozime [...] ha).

Z powyżej wskazanych działek powierzchnia jaka mogła zostać zakwalifikowana do wyliczenia powierzchni ubezpieczenia wynosi [...] ha tj. działki nr [...] (rzepak ozimy) o powierzchni [...] ha - powierzchnia deklarowana na działce we wniosku obszarowym), [...] (pszenica ozima) - [...] ha, [...] (pszenica ozima) - [...] ha, [...] i [...] (pszenżyto ozime) - 0,00 ha, ponieważ we wniosku obszarowym strona zdeklarowała inną uprawę tzn. pszenżyto jare.

Organ odwoławczy zauważył przy tym, że w decyzji organu I instancji błędnie wskazano, że kwalifikowana powierzchnia wynosi 25,54 ha nie wpływa to jednak na odmienne rozstrzygnięcie w sprawie.

W ocenie organu, w sprawie nie ma możliwości uznania aneksu do polisy, dotyczącej powierzchni działki [...] (podział powierzchni działki na inne działki ewidencyjne), ponieważ zgodnie z informacją uzyskaną z Centrali [...] nie została wyrażona zgodna na jej wydanie, czyli aneks został wydany niezgodnie z procedurą aneksowania, która zakłada konieczność wnioskowania o zgodę Centrali [...] na wystawienie aneksu. Skoro ubezpieczyciel stwierdził, że aneksy są nieważne to tym bardziej na ich podstawie nie można przyznać stronie płatności w pełnej wysokości.

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, że pomoc finansowa w kwocie [...]zł została przyznana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżący – reprezentowany przez radcę prawnego - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości i decyzji organu I instancji w części odmawiającej udzielenia skarżącemu pomocy finansowej w pozostałej części objętej wnioskiem oraz o oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2086 ze zm.) – dalej: "k.p.a." poprzez zaniechanie przez organ podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, czego konsekwencją było błędne ustalenie stanu faktycznego, niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, w szczególności poprzez przyjęcie, że skarżący w dniu wystąpienia szkody nie posiadał ubezpieczonych przynajmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, podczas gdy w dniu wystąpienia szkody skarżący posiadał ubezpieczenie obejmujące swym zakresem znacznie więcej niż 50% powierzchni upraw, co znajduje pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym;

2) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, tj. § 13r ust. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, sąd uznał, że akt ten naruszał prawo w stopniu powodującym konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

Spór między stronami sprowadza się do oceny czy skarżący posiadał na dzień wystąpienia szkody ubezpieczenie upraw, do oceny czy przedłożony przez skarżącego, dokument w postaci aneksu do umowy ubezpieczenia. W ocenie skarżącego przedłożony aneks skutkuje tym, że w jego przypadku nie ma zastosowania § 13r ust. 12 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., czyli pomoc finansowa przysługuje mu w pełnej wysokości, bez zmniejszeń, o których mowa we wskazanym przepisie. Zdaniem skarżącego cała uprawa rzepaku ozimego deklarowana we wniosku o płatności obszarowe była ubezpieczona od jednego z wymaganych ryzyk. Aneks do umowy ubezpieczenia obejmował wyszczególnienie numeru działek ewidencyjnych deklarowanej do ubezpieczenia powierzchni upraw, zmianie nie podlegał okres ubezpieczenia, rodzaj uprawy, powierzchnia uprawy.

W ocenie organu pierwszej instancji przedłożony aneks nr [...] do polisy sporządzony został w dniu [...] sierpnia 2018 r. a zatem po dacie wystąpienia szkody organ odwoławczy zaś, że aneks został wydany niezgodnie z procedurą aneksowania obowiązującą w [...] i z tych powodów zastosowanie ma § 13r ust. 12 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., zgodnie z którym pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50 %, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50 % powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 2 ust. 1 pkt 3.

W ocenie sądu, przeprowadzona przez organ ocena przełożonego przez skarżącego dokumentu w postaci aneksu była nieuzasadniona.

Rację ma skarżący, iż organ bezpodstawnie, na tym etapie postępowania, próbował zdeprecjonować wiarygodność i moc dowodową przedłożonego aneksu.

Nie można zaaprobować stanowiska organu w świetle, którego aneks nie spełnia wymogów formalno-prawnych, ponieważ nie zawiera zgody centrali [...].

Po pierwsze zauważyć należy, że skarżący jest w posiadaniu polisy i aneksu do polisy na której widnieje oznaczenie "nr zgody" wraz ze wskazanym numerem. Ze zgromadzonego materiału nie wynika aby została stwierdzona nieważność tak sporządzonego aneksu do polisy. Sam pogląd Centrali [...] o nieważności tak zawartego aneksu do zawartej polisy tj. z uwagi na wewnętrzne regulacje obowiązujące w [...] (brak zgody Centrali) nie jest wystarczające do uznania, że zawarty aneks nie obowiązuje.

Wskazać należy, że żaden przepis, nie wskazał go przynajmniej organ, nie przewiduje obowiązku zachowania wymienionych przez organ elementów, "wymogów formalno-prawnych". Organ odwoławczy zatem samodzielnie wykreował wskazane wymagania.

Przypomnieć należy, że zgodnie z § 13r ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. w 2018 i 2019 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: 1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy; 3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014. Jak stanowi zaś § 13r ust. 12 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r., pomoc, o której mowa w ust. 1 pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.

Wskazać też należy, iż niewątpliwie prawodawca nie uzależnia wypełnienia, wynikającego z § 13r ust. 12 rozporządzenia z dnia 27 styczna 2015 r. obowiązku ubezpieczenia odpowiedniej powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym od konkretnego rodzaju ubezpieczonych upraw – poza zastrzeżeniem o wyłączeniu łąk i pastwisk, niemniej jednak wyraźnie wymaga, aby rolnik miał objętą ubezpieczeniem określoną powierzchnię upraw w gospodarstwie rolnym, a więc powierzchnię upraw występujących w gospodarstwie rolnym.

W niniejszej sprawie skarżący dysponował polisą z dnia [...] października 2017 r. z powierzchnią upraw [...] ha rzepaku ozimego, w której wskazano działkę ewidencyjną [...]. Aneksem z dnia [...] sierpnia 2018 r. agent ubezpieczeniowy wprowadził numery działek ewidencyjnych odpowiadające powierzchni ubezpieczonych działek.

Jeżeli organ odwoławczy, prowadząc postępowanie powziął wątpliwości w zakresie rzetelności przedłożonego przez skarżącego dokumentu, to winien przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zauważyć należy, że organ podjął próbę wyjaśnienia okoliczności zawarcia aneksu występując do centrali ubezpieczyciela to pominął osobę agenta czy skarżącego, którzy mają wiedzę o okolicznościach sporządzenia aneksu jako uczestniczący w jego sporządzeniu. Umknęło też uwadze organu, że aneks do umowy ubezpieczenia zawiera w oznaczeniu "nr polisy" numer inny niż wskazany w umowie ubezpieczenia (polisa z dnia [...].10.2017 r.) i tych okoliczności organ odwoławczy nie wyjaśnił, poprzestał bowiem na informacji Centrali [...] o braku wyrażenia zgody na zawarcie aneksu.

Stąd uznając, że przyjęcie przez organ odwoławczy, że brak zgody Centrali [...] na zawarcie aneksu do polisy jest wystarczające do przyjęcia, że nie doszło do ubezpieczenia spornych upraw jest nieuzasadnione nie tylko z uwagi na wskazany wyżej brak takiej podstawy w rozporządzeniu z dnia 27 stycznia 2015 r..

Zdaniem sądu mając na uwadze zawartą polisę, zakres ubezpieczenia, powyższe okoliczności związane z zawarciem aneksu nr [...], ewentualnych omyłek w tym dokumencie mogą być uznane jedynie za wątpliwości wymagające wyjaśnienia.

Przypomnieć należy, że na organie prowadzącym postepowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. Naruszenie tej zasady prowadzić może do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co może się skutkować niewłaściwym zastosowaniem przepisów prawa materialnego.

Prowadząc postępowanie organ winien mieć na uwadze art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Wyjaśniając wątpliwości organ powinien zatem zwrócić się do ubezpieczyciela - również agenta sporządzającego aneks, z żądaniem ich wyjaśnienia. Ubezpieczyciel (agent) powinien bowiem posiadać wiedzę w zakresie wszystkich istotnych okoliczności sporządzenia umowy oraz aneksu. Jeżeli wyjaśnienia ubezpieczyciela byłyby niewystarczające, organ może przesłuchać świadków – agenta ubezpieczeniowego, na okoliczności sporządzenia aneksu do umowy czy skarżącego. Jak wynika z akt sprawy organ w ogóle z tych środków dowodowych nie skorzystał.

Dopiero po przeprowadzeniu postepowania we wskazanym zakresie organ, uwzględniając treść art. 80 k.p.a., może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Ustalenia te pozwolą w konsekwencji na stwierdzenie czy w rozpatrywanym przypadku powierzchnia ubezpieczonych upraw rolnych występujących w gospodarstwie skarżącego jest zbyt mała i nie spełnia wskazanego minimalnego kryterium ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem łąk i pastwisk, co spowodowało pomniejszenie udzielonej skarżącemu pomocy finansowej.

Podkreślić również należy, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne winno zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Tym samym w ocenie sądu organ naruszył przepisy art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rolą organu podatkowego, prowadzącego ponownie postępowanie, będzie uwzględnienie wskazań sądu wynikających bezpośrednio z treści uzasadnienia wyroku.

O czym była mowa sąd nie rozstrzyga sprawy za organ, kontroluje działania organu stosownie do art. 3 p.p.s.a., stąd nie może za organ ocenić dokumentu przedłożonego do skargi przez skarżącego. Organ ponownie prowadzący postępowanie winien po uzupełnieniu materiału dowodowego w tym o dokument z dnia 15lutego 2019 r. wydać ponowne rozstrzygniecie.

Z tych tez przyczyn oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ) P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w całości. O zwrocie kosztów postępowania w kwocie [...]zł (wpis od skargi – [...] zł, [...] zł koszty zastępstwa procesowego) orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).