Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 37/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Mirosław Bator / spr. / NSA Jan Zimmermann Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2010 r. sprawy ze skargi K.K. , W.M. T.M. i P.M. na decyzję Wojewody [ ] z dnia 08 października 2009 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2009r. znak: [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu części działek ewidencyjnych nr 1 o pow. 4840 m 2 i nr 2 o pow. 16 171 m2 położonych w obrębie [...] ewid. [...] m. K. objętych księgą wieczystą [...], w granicach wywłaszczonych parcel: l. kat. [...] o pow. 364 m2, l. kat. [...] o pow. 364 m2, l. kat. [....] o pow. 163 m2 i l. kat. [...] o pow. 842 m2, b. gm. kat. B. , na rzecz K.K. , W.M. , T.M. i P.M. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 4 pkt. 9b1 art. 136 ust. 3, art. 142, art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz Upoważnienia Prezydenta Miasta K. Nr [...] z dnia [...].05.2007 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 13 lutego 2009 r. K.K. ,W.M. , T.M. i P.M. złożyli wniosek o zwrot w/w wywłaszczonych parcel wchodzących obecnie w skład działek ewidencyjnych nr 1 i nr 2 objętych księga wieczystą nr [...]. Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [...] działki te stanowią obecnie własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym "A. " Sp. z o.o. w K. Przedstawiając przebieg dotychczasowego postępowania organ wyjaśnił, że aktem notarialnym z dnia [...] marca 1977 r. Rep. [...], zawartym w oparciu o art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, A.M. sprzedała na rzecz [...] Fabryk Mebli w K. parcele l. kat. [...], l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...], stanowiące jej własność, zgodnie z wpisami w księdze wieczystej nr [...]. Nieruchomości te przeznaczone były pod budowę Zakładu [...] Fabryk Mebli w K.-P. , zgodnie z decyzją Zarządu Rozbudowy Miasta K. z [...] grudnia 1975 r. nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny budowy wskazanego wyżej zakładu. Jak ustalił organ I instancji, spadek po A.M. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla K.-P. w K. z [...] czerwca 2000 r. sygn. akt [...] nabyli K.K., W.M. , T.M. i P.M. - po 1/4 części każdy. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że decyzją z [...] lipca 1991 r. nr [...] Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa przez [...] Fabryki Mebli w K. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, tj. działki nr 3 , z której w następstwie podziałów powstały m.in. działki: nr 1 i nr 2 . Powyższe prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej nr[...] w dniu 6 marca 1992 r. Wskazując na normę art. 136 ust. 3 oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami organ stwierdził, iż przepisy te stanowią regulację prawą, zgodnie z którą poprzedniemu właścicielowi nie przysługuje roszenie o jej zwrot, jeżeli nieruchomość ta przed dniem 1 stycznia 1998r. została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawo nabywcy ujawnione zostało w księdze wieczystej. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż prawo użytkowania wieczystego działki nr 3 ustanowione na rzecz [...] Fabryk Mebli zostało następnie przeniesione na rzecz osoby fizycznej na podstawie umowy z dnia 22 kwietnia 1994r. Rep. A. nr [...] . Natomiast na podstawie kolejnych umów tj. z dnia 31 grudnia 1996 r. Rep. [...] przeniesiono prawo użytkowania wieczystego działek: nr 4 , nr 5 i nr 6 na rzecz "B " S.A. Na podstawie umowy z dnia 21 lutego 2001 r. Rep.[...] prawo użytkowania wieczystego działek nr 1 i nr 2 przeniesiono zaś na rzecz "A. " Sp. z o.o. w K. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji zwrócił uwagę, iż z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 3, poz. 11) zniesiona została zasada, że jedynie Skarbowi Państwa może przysługiwać prawo własności mienia państwowego, w wyniku czego państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną w zakresie nabywania składników majątkowych na własność. Zmiana art. 128 k.c. dokonana tą ustawą nie spowodowała przekształcenia przysługujących państwowym osobom prawnym, z mocy przepisów kodeksu cywilnego i ustaw szczególnych, uprawnień do części mienia ogólnonarodowego. [...] Fabryki Mebli w dacie zawarcia umowy sprzedaży z dnia 24 marca 1977 r. były przedsiębiorstwem państwowym, co potwierdzał powołany w umowie sprzedaży odpis z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności organ wskazał, iż Skarb Państwa nabył prawo własności przedmiotowych nieruchomości na podstawie umowy z dnia 24 marca 1977 r., a Przedsiębiorstwo Państwowe [...] Fabryki Mebli wykonywało jedynie uprawnienia właścicielskie w imieniu Skarbu Państwa. Wskazując na regulację art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ podniósł, iż fakt ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego i wpisania go do księgi wieczystej powoduje, że roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie może być uwzględnione. Organy administracji publicznej zobowiązane są zatem do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości niezależnie od tego, czy nieruchomość została wykorzystana na cel, na jaki została wywłaszczona. Organ wskazał także na wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 listopada 2007r. sygn. akt. II SA/Gd 500/07, w którym sąd stwierdził, iż celem art. 229 w/w ustawy było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego z wejściem w życie tej ustawy w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste. Cel przemawia za przyjęciem tezy, że chodzi tu o użytkowanie wieczyste niezależnie od formy jego powstania. Dodatkowo organ wskazał (powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2001 r. sygn. akt I SA 2469/99), iż osobą trzecią, w rozumieniu przepisu art. 229 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jest każda - zarówno fizyczna, jak prawna - osoba inna (zatem trzecia) niż poprzedni właściciel nieruchomości lub Skarb Państwa, na którego rzecz utracił on swą własność. W oparciu o przedstawione wyżej okoliczności Prezydent Miasta K. , stwierdził, iż oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa i ujawnienie tej okoliczności w księdze wieczystej mieści się w hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odwołanie od tej decyzji złożyli K.K. , W.M. , T.M. i P.M. , zarzucając m.in. naruszenie art. 6, art. 7, art. 76, art. 107 ust. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 7 Konstytucji, art. 2 i 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż nabywcą nieruchomości był Skarb Państwa, a nie [...] Fabryki Mebli w K. Wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o zwrocie nieruchomości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucili, że organ administracji nie ma kompetencji do dokonywania innych ustaleń od tych, które wynikają z wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Przedłożony odpis z księgi wieczystej nr [...] jest dokumentem urzędowym, a na mocy przepisu art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. A zatem Prezydent Miasta K. nie mógł czynić innych ustaleń niż wynikające z treści odpisu księgi wieczystej nr [...] , a w szczególności, twierdzić, iż wbrew treści tej księgi wieczystej właścicielem nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży stał się Skarb Państwa, a nie [...] Fabryki Mebli w K. Skarżący podnieśli, iż w księdze wieczystej jako właściciela wpisano właśnie [...] Fabryki Mebli w K. , a osoby stające do aktu notarialnego działały w imieniu i na rzecz fabryki. Aby Skarb Państwa stał się właścicielem tych nieruchomości osoby te musiały działać w imieniu Skarbu Państwa i na jego rzecz, a nie w imieniu [...] Fabryk Mebli w K. Wówczas w księdze wieczystej wpisano by Skarb Państwa – [...] Fabryki Mebli w K. , a nie [...] Fabryki Mebli w K. W ocenie skarżących przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami pozostaje ponadto w oczywistej sprzeczności z art. 2, 21 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyrażonych w tych przepisach zasadach demokratycznego państwa prawa, zaufania do państwa, sprawiedliwości społecznej, ochrony praw słusznie nabytych i dopuszczalności wywłaszczenia jedynie na cele publiczne (w której treści mieści się zasada zwrotu nieruchomości niewykorzystanej na te cele), za słusznym odszkodowaniem oraz ochrony własności.

Rozpatrując to odwołanie Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2009 znak: [...] działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze. zm.) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją Wojewody z [...] lipca 1991 r. stwierdzono nabycie, z mocy prawa przez [...] Fabryki Mebli w K. z dniem [...] grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa. Zgodnie z odpisem księgi wieczystej nr [...] działki nr 1 i nr 2 stanowią obecnie własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym A. " Sp. z o.o. w K. . Odnosząc się do zarzutów skarżących, co do mocy związania wpisem w księdze wieczystej organ odwoławczy wskazał, iż wpis w księdze wieczystej, w tym przypadku prawa użytkowania wieczystego, dokonany przez sąd wieczystoksięgowy stanowi orzeczenie i zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., wiąże wszystkie organy państwowe (w tym organy administracyjne), które nie mogą podważać jego zasadności, lecz winny treść wpisu uwzględniać. A zatem sąd wieczystoksięgowy ustalił w sposób wiążący erga omnes, czy zostało ustanowione użytkowanie wieczyste, mocą jakiego aktu i w jakiej dacie zostało wpisane. W tym stanie rzeczy organ administracyjny orzekający w sprawie zwrotu nieruchomości był obowiązany przyjąć stan prawny nieruchomości ustalony na podstawie wpisów wskazanych w księdze wieczystej tj. wpisu z 6 marca 1992 r., którym wykreślono dotychczasowe podstawy i wpisano Skarb Państwa jako właściciela nieruchomości oraz [...] Fabryki Mebli jako użytkownika wieczystego. Równocześnie organ zaznaczył, iż poprzedni wpis, który został wykreślony, a który zdaniem skarżących stanowił wpis prawa własności na rzecz [...] Fabryk Mebli w K. nie pozostaje w sprzeczności z wpisem późniejszym, a jedynie należy wyjaśnić ów wpis w "kontekście historycznym," związanym zarówno z obowiązującym wówczas prawem jak i z ówczesną praktyką. Organ zwrócił także uwagę, iż [...] Fabryki Mebli stanowiły wówczas przedsiębiorstwo państwowe, wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Podkreślono także, iż akt notarialny w swej treści zawierał zapis, iż " mniejsza umowa zostaje zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 2 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości". Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy wskazał, że przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "[...] Fabryki Mebli w K. " działało jedynie jako podmiot ubiegający się o wywłaszczanie, a własność przedmiotowych nieruchomości w rzeczywistości nabył Skarb Państwa umową zawartą w formie aktu notarialnego z 24 marca 1977 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Dodatkowo organ zauważył, iż wpis w dniu 6 marca 1992r. w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa stanowi orzeczenie w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Znaczenie konstytutywne wpisu prawa wieczystego użytkowania orzeczenia wyraża się w tym, że jego przedmiotem nie jest deklaratywne potwierdzenie stanu prawnego, ale ustanowienie, zmiana, zniesienie stosunku prawnego. Natomiast ewentualne kwestionowanie przez skarżących niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może być usunięte w wyniku postępowania administracyjnego, a jedynie w drodze powództwa przed sądem powszechnym o usunięcie niezgodności na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Krakowie złożyli K.K. , W.M. , T.M. i P.M. zarzucając naruszenia art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez dokonanie jego błędnej interpretacji polegającej na przyjęciu, że osobą trzecią w rozumieniu tego przepisu jest każdy podmiot nie będący Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego. Skarżący zarzucili także naruszenie art. 6, art. 7, art. 76, art. 107 ust. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie wskazania i nie przeprowadzenie jakichkolwiek dowodów na obalenie domniemania wynikającego z treści dokumentów urzędowych i poczynienie ustaleń sprzecznych z ich treścią. Zdaniem skarżących Wojewoda czy Prezydent Miasta K. nie mogą czynić ustaleń innych niż wynikające z treści księgi wieczystej nr [...], a w szczególności twierdzić, iż wbrew treści tej księgi właścicielem nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży z 25 marca 1977r. stał się Skarb Państwa, a nie [...] Fabryki Mebli w K. Skarżący podnieśli także, że [...] Fabryki Mebli w K. nie mogą być uznane za osobę trzecią, na rzecz których ustanowienia prawo użytkowania wieczystego, gdyż to właśnie [...] Fabryki Mebli rozpoczęły i zainicjowały procedurę wywłaszczeniową.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. na treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie, niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

Niniejsza sprawa dotyczy odmowy zwrotu części działek ewidencyjnych nr 1 i nr 2 w granicach dawnych parcel katastralnych l. kat. [...], l. kat.[...] l. kat.[...] i l. kat. [...] zbytych przez poprzednią właścicielkę A.M. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 24 marca 1977r. A.M. sprzedała na rzecz [...] Fabryk Mebli w K. w/w parcele, stanowiące jej własność zgodnie z wpisami w księdze wieczystej nr [...] . Obecnie – zgodnie z aktualnymi zapisami w księdze wieczystej, działki nr 1 i nr 2 , stanowiące własność Skarbu Państwa, znajdują się w użytkowania wieczystym "A. " Sp. z o.o. w K. , co potwierdza odpis księgi wieczystej nr [...] . Wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzednika prawnego w/w podmiotu tj. [...] Fabryk Mebli w K. w stosunku do działki nr 3 , z której w wyniku późniejszych podziałów powstały działki nr 1 i nr 2 , dokonano zaś w księdze wieczystej nr [...] w dniu 6 marca 1992 r.

Podstawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są obecnie uregulowane w art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 136 ust. 3 tej ustawy - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust 1 przesądza natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna ze względu na cel wywłaszczenia, wyrażona w art. 136 w/w ustawy nie ma statusu zasady bezwzględnej. Wyjątkiem od owej zasady jest art. 229 w/w ustawy, zgodnie z którym roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życia tej ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wykładnia art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi zatem do wniosku, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w tym przepisie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot nieruchomości byłemu właścicielowi nie przysługuje, nawet jeśli spełnione zostały przesłanki zwrotu określone w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pogląd dotyczący negatywnej przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej z art. 229 w/w ustawy oraz braku bezwzględnego charakteru art. 136 w/w ustawy potwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13.06.2008r. sygn. akt l OSK 949/07(Lex Omega nr 496171)

W rozpatrywanej sprawie decyzją Wojewody z dnia [...] lipca 1991r. nr [...] stwierdzono nabycie z mocy prawa przez [...] Fabryki Mebli w K. z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa oznaczonego jako działka nr 3 Wpisu prawa użytkowania wieczystego tej działki, na rzecz [...] Fabryk Mebli dokonano w księdze wieczystej nr [...] w dniu 6 marca 1992 r. W tym miejscu zaznaczyć jedynie należy, że w zaistniałej sytuacji organ administracji nie ma obowiązku badać, czy zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, określone w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Już sam fakt zbycia wywłaszczonej nieruchomości osobie trzeciej czy też ustanowienia na nieruchomości użytkowania wieczystego i ujawnienia tych praw w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 31 grudnia 1997r. wyłącza możliwość zwrotu takiej nieruchomości.

Zgodnie z regulacją zawartą w art. 6268 § 6 w związku z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wpis w księdze wieczystej jest orzeczeniem, który wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz także inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Stan prawny przedmiotowej nieruchomość należy zatem oceniać mając na uwadze wpis dokonany w księdze wieczystej w dniu 6 marca 1992r., którym wykreślono wpis dotychczasowy dokonany w dniu 25 marca 1977r. na podstawie zawartej umowy sprzedaży i wpisano Skarb Państwa jako właściciela, a [...] Fabryki Mebli jako użytkownika wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Kwestionowanie przez skarżących niezgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może być ewentualnie usunięte w wyniku postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym w oparciu o art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zaznaczyć należy, że organy administracji nie miały obowiązku ani też uprawnień badania warstwy historycznej wpisów w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości tj. wpisów wykreślonych. Ustalając stan prawny tej nieruchomości organy zgodnie z regulacjami o których mowa wyżej, winne były opierać się o aktualne wpisy zamieszczone w księdze wieczystej.

Odnosząc się do zarzutu skarżących, iż właścicielem nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży zawartej 24 marca 1977r., stały się [...] Fabryki Mebli w K. , a nie Skarb Państwa (co potwierdzać miał wpis w księdze wieczystej nr [...]) zauważyć należy, iż [...] Fabryki Mebli stanowiły w owym czasie przedsiębiorstwo państwowe należące do Skarbu Państwa, wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczenie może nastąpić jedynie na rzecz Skarbu Państwa. Przepis art. 2 ust 2 stanowił, iż o wywłaszczenie może ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Z treści wyżej przepisów przytoczonych przepisów, jasno wynika, że aby mówić o stosunku wywłaszczenia, podmiotem owego stosunku musi być z jednej strony Skarb Państwa, gdyż to na jego rzecz wywłaszcza się nieruchomości. Wobec obowiązywania do 1989 r. zasady jednolitej własności przedsiębiorstwo państwowe nie mogło samoistnie posiadać nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Odnosząc się do twierdzeń skarżących należy podkreślić, iż zgodnie z ową zasadą jednolitej własności państwowej to Państwo było jedynym właścicielem całego mienia państwowego. Zachowało w stosunku do tego mienia pełnię uprawnień właściciela, niezależnie od tego, w czyim zarządzie mienie to się znajdowało. Przepisy kodeksu cywilnego, obowiązujące od dnia 1 stycznia 1965 r., w istocie tylko usankcjonowały tę zasadę w art. 128 § 1 k.c., który w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lutego 1989 r. stanowił, że własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje niepodzielnie państwu. Państwowe osoby prawne (np. przedsiębiorstwa państwowe) w granicach swej zdolności prawnej wykonywały jedynie w imieniu własnym w stosunku do zarządzonych przez nie części mienia ogólnonarodowego uprawnienia wynikające z własności państwowej w żadnym zaś razie nie miały możliwości nabycia na własność tego mienia. Na poparcie tego stanowiska przytoczyć można wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1979 r. I CR 137/79 (LEX 8182) w którym sąd ten orzekł, iż przepis art. 128 § 1 k.c. stanowiąc, iż socjalistyczna własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje niepodzielnie Państwu, wyraża zasadę jedności własności państwowej, w związku z czym nabywcą i właścicielem nieruchomości w zakresie wynikającym z konkretnej umowy zawartej przez przedsiębiorstwo państwowe jest Skarb Państwa, a nie przedsiębiorstwo, które w granicach wynikających z postanowień art. 128 § 2 k.c. - wykonuje w imieniu własnym względem przydzielonego mu mienia uprawnienia płynące z własności państwa.

Gdyby podzielić pogląd skarżących, czego sąd nie czyni, iż właścicielem spornych gruntów na podstawie umowy sprzedaży zawartej 24 marca 1977 r. stały się jednak [...] Fabryki Mebli, będące podmiotem odrębnym od Skarbu Państwa, to nie moglibyśmy w ogóle mówić o stosunku wywłaszczenia w odniesieniu do spornych działek, a co za tym idzie, o ewentualnym ich zwrocie.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Dokonując ustaleń w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał, w tym odpis z księgi wieczystej nr [...] oraz nr [...] , a także mając na uwadze zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) oraz domniemanie zgodności stanu rzeczywistego z wpisem z księgi wieczystej (art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) stwierdzić należy, iż właścicielem spornych działek jest Skarb Państwa, zaś [...] Fabryki Mebli, będące osobą trzecią, w rozumieniu przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, były jej użytkownikiem wieczystym. Wpisu prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...] Fabryk Mebli dokonano w księdze wieczystej w dniu 6 marca 1992r., a zatem przed 1 stycznia 1998 roku. Tym samym zrealizowane zostały negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, o jakich mowa w przepisie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro skarżącemu nie przysługiwało roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie mógł on skutecznie domagać się wydania decyzji administracyjnej żądanej treści. Zbędnym było też prowadzenie dalej idącego postępowania dowodowego dla wyjaśnienia podnoszonych przez niego okoliczności dotyczących samego wywłaszczenia, czy niezrealizowania jego celu.

Na koniec podnieść należy, iż sąd nie podziela stanowiska skarżącego w kwestii wywodów, iż [...] Fabryki Mebli nie są osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie budzi wątpliwości sądu, iż osoba trzecia w rozumieniu art. 229 to każdy podmiot poza Skarbem Państwa i poprzednim właścicielem nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, a także przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym eliminację kontrolowanego aktu z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o oddaleniu skargi, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.