Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 122/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 90 ust 4
journal: Dz.U. 1985 nr 48 poz 256
law: Obwieszczenie Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 6 września 1985 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 stycznia 1979 r. w sprawie rodzin zastępczych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. sprawy ze skargi G. G. - organ prowadzący N. P. "S." w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 lutego 2014 roku nr [...] Burmistrz Gminy ustalił G. G. – organowi prowadzącemu Niepubliczne Przedszkole "S." w G.:

- kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości: [...] zł, za okres od dnia

1 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. — przypadającą do zwrotu do budżetu Gminy wraz z odsetkami;

- kwotę dotacji pobranej w nadmiernej wysokości: [...] zł, za okres od dnia

1 stycznia 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r. — przypadającą do zwrotu do budżetu Gminy wraz z odsetkami.

Organ I instancji, wskazał także na sposób liczenia terminu naliczania odsetek należnych od powyższych kwot, naliczanych jak od zaległości podatkowych: od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia przekazania G. G. wystąpienia pokontrolnego, tj. od dnia 21.12.2013 r.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że w okresie od 28 marca 2013 roku do 30 września 2013 roku przeprowadzono kontrolę w zakresie zgodności przekazywanych przez G. G. informacji o liczbie uczniów

w Niepublicznym Przedszkolu "S." w G. ze stanem faktycznym za okres od 1 stycznia 2012 r. do dnia 31 maja 2013 r.

W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące rozliczenia dotacji dotyczących 25 uczniów, skutkujące wszczęciem w dniu 7 czerwca 2013 r. postępowania administracyjnego w związku z pobraniem dotacji w nadmiernej wysokości.

W kończącej powyższe postępowanie decyzji, organ I instancji stwierdził, że przy realizacji zadań przez stronę wystąpiły nieprawidłowości, polegające na zawyżeniu liczby uczniów przedszkola podawanej w miesięcznych informacjach, na których organ przekazywał dotację w miesiącach od stycznia 2012 r. do maja 2013 r. (k. 125-114, 112-108), o 118 uczniów w 2012 r. i 29 uczniów w 2013 r., co naruszało art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), dalej zwanej "u.s.o". Podkreślono, że dotacja przysługuje na każdego ucznia, a więc niezgodne z prawem jest podawanie i otrzymywanie dotacji na osoby, które nie są uczniami dotowanej jednostki oświatowej.

Wyliczono, że strona pobrała dotację w nadmiernej wysokości na kwotę [...] . zł w 2012 r. i [...] zł w 2013 r., ([...] zł tj. kwota [...] zł wykazana w protokole kontroli i kwota [...] zł przekazana Kontrolowanemu w listopadzie 2013 r. jako wyrównanie dotacji za okres od stycznia do maja 2013 r.) na ww. 29 uczniów, w ramach kwoty wyrównującej dotację za wszystkich uczniów za okres od stycznia do listopada 2013 r.

W tej sytuacji na podstawie art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.), dalej zwanej "u.f.p.", zażądano zwrotu dotacji.

W odwołaniu od powyższej decyzji, strona wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzuciła:

1. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.), dalej zwanej "K.p.a." w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez:

a) brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego polegającego na pominięciu okoliczności podnoszonych przez G. G. świadczących

o przypadkach zwolnienia niektórych uczniów z opłat na mocy porozumienia między rodzicami a właścicielem oraz opłat ponoszonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej;

b) brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Burmistrza Gminy do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, przede wszystkim przez pominięcie faktu, iż dowód uiszczenia opłaty za czesne przez rodzica nie zawsze będzie wskaźnikiem faktycznej liczby uczniów, a czasowa nieobecność dziecka na zajęciach nie może być podstawą odmowy udzielenia dotacji lub jej pomniejszenia;

c) oparcie wniosków kontrolnych jedynie na podstawie oświadczeń rodziców, które nie mogą być wystarczającą podstawą do ustalenie faktycznej liczby uczniów

w badanym okresie z jednoczesnym brakiem zbadania stosownych dokumentów, na podstawie których możliwe jest ustalenie liczby uczniów, tj. ksiąg uczniów i dzienników lekcyjnych;

2. naruszenie art. 6 K.p.a. poprzez wyjście poza zakres prowadzonego postępowania administracyjnego, polegające na rozstrzygnięciu czasookresu nie objętego przedmiotowym postępowania;

3. naruszenie art. 6 K.p.a. w z związku z art. 90 ust. 3f u.s.o., poprzez działanie bez ustawowego upoważniania i w związku z tym działanie z przekroczeniem przyznanych kompetencji w wyniku dokonania kontroli poza siedzibą jednostki kontrolowanej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 listopada 2014 r. Nr [...] w sentencji orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, zaś z uzasadnienia decyzji wynikała zasadność podjętego rozstrzygnięcia przez organ I instancji.

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2014 r. Nr [...] , wydanym z urzędu na podstawie art. 111 § 1a K.p.a., Kolegium, sprostowało rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 28 listopada 2014r. poprzez wykreślenie sentencji decyzji: "orzeka o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia" i wpisaniu w powyższe miejsce sentencji o treści: "orzeka o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy". W uzasadnieniu zostało wskazane, że po wysłaniu stronom decyzji dostrzeżono oczywistą rozbieżność pomiędzy zawartą w decyzji sentencją a treścią decyzji i podstawą prawną.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 84/15 uchylił zaskarżoną decyzję oraz postanowienie, na mocy którego sprostowano sentencję decyzji. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku w ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu drugiej instancji z dnia 5 grudnia 2014 r. o sprostowaniu decyzji w żaden sposób nie znajdowało oparcia w treści art. 111 K.p.a. albowiem możliwość zastosowania trybu z art. 111 K.p.a. dotyczy jedynie wad nieistotnych. Wydając powyższy wyrok sąd administracyjny doszedł także do wniosku, iż ocena merytorycznych zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji na tym etapie postępowania była przedwczesna i nie dokonał takiej oceny.

W konsekwencji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ponownym rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 15 grudnia 2015 r. nr [...], orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium, wskazując na wstępie na treść art. 252 ust. 1, 5, 6 u.f.p., art. 90 ust. 3 e – 3g i 4, art. 90 ust. 4 u.s.o, uchwały nr XXXIV/443/09 Rady Miejskiej z dnia 28 października 2009 r. oraz z dnia 27 czerwca 2012 r. nr XXI/251/12 w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół, dla których Gmina nie jest organem prowadzącym oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania, stwierdziło, że organ I instancji, powziąwszy wątpliwość co do prawidłowości wydatkowania dotacji zasadnie podjął działania zmierzające do weryfikacji zgodności ze stanem faktycznym dokumentów -przedstawionych przez beneficjenta - na podstawie których doszło do wypłaty stronie środków publicznych.

Mając na względzie całokształt zgromadzonych w toku postępowania dowodów, w tym w szczególności liczne oświadczenia rodziców dzieci znajdujące się w aktach, organ odwoławczy uznał, że nie sposób kwestionować ustalenia organu I Instancji, iż dokumenty przedkładane przez stronę a stanowiące dalej podstawę wypłaty środków publicznych należało ocenić jako niewiarygodne. W ocenie organu odwoławczego, liczba stwierdzonych przypadków odstępstw między stanem faktycznym a stanem zadeklarowanym przez beneficjenta, pozwalała na uprawnione stwierdzenie istniejącej w placówce strony praktyki wykazywania jako uczniów takich dzieci, które w rzeczywistości przymiotu ucznia przedszkola "S." nie miały czy to z powodu nie podjęcia nauki, zmiany placówki czy to uczęszczania do innej placówki o statusie żłobka. Sięgnięcie po inne dowody – jak wywiódł organ odwoławczy - jak daty wpłat czesnego czy oświadczenia rodziców co do uczęszczania dziecka do przedszkola należy uznać za działanie w pełni realizujące zasadę art. 7 i art. 77 K.p.a. Weryfikacją takich okoliczności jak stan wiedzy rodzica oraz wpłaty czesnego jako komplementarnymi dowodami - organ zastąpił w istocie działania, które powinny były być na bieżąco podejmowane przez beneficjenta, o ile zmierzał on do przedstawiania rzetelnych, zgodnych ze stanem faktycznym danych o liczbie uczniów.

W ocenie Kolegium, organ otrzymując dokumentację w takim a nie innym kształcie był zobligowany do wypłaty dotacji w wysokości wykazywanej przez stronę, jeśli jednak okazało się ex post, iż dane wykazane w dokumentacji były niezgodne ze stanem faktycznym, był zobligowany do domagania się zwrotu środków publicznych wraz z odsetkami.

W konsekwencji, Kolegium za niezasadne uznało zarzuty odwołania oraz wnioski dowodowe Strony.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję Kolegium z dnia 15 grudnia

2015 r., G. G., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) prawa materialnego tj. art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez bezprawne przetworzenie danych osobowych dzieci uczęszczających do przedszkola i ich opiekunów prawnych bez zgody administratora tych danych tj. władz przedszkola oraz bez wyraźnego pisemnego powierzenia przetwarzania tych danych i korzystanie z nich w celu zbierania oświadczeń;

2) naruszenie przepisów postępowania tj.:

art. 7 oraz 8 K.p.a. w zw. z art. 90 ust. 2b u.s.o., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w wyniku niewłaściwej interpretacji przesłanek warunkujących wysokość udzielonej dotacji poprzez uznanie, iż dotacja należy się jedynie w przypadku stałego uczestnictwa dzieci na zajęciach, w sytuacji kiedy na wysokość dotacji nie może mieć wpływu faktyczne uczestnictwo uczniów w zajęciach, potwierdzone wpisem na liście obecności, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia ustawowego unormowania w zakresie ograniczenia wypłacania dotacji na każdego ucznia;

art. 7 oraz art. 8 K.p.a. w zw. z art. 90 ust. 3e oraz 3f u.s.o., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że sposób przeprowadzenia kontroli nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a nadto, że przeprowadzona w placówce skarżącego kontrola, została wykonana w sposób prawidłowy, w sytuacji kiedy podejmowane przez kontrolujących czynności dokonane zostały z przekroczeniem ustawowego upoważnienia, dokumenty i zbiór danych osobowych wynoszone były poza siedzibę przedszkola, a postępowanie kontrolne nie było przeprowadzone rzetelnie i obiektywnie, a jego przebieg miał determinujący wpływ na treść rozstrzygnięcia;

art. 10 oraz art. 75 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczeń osób trzecich sporządzonych na etapie prowadzonego postępowania i dla jego celów, co w konsekwencji doprowadziło do oparcia rozstrzygnięcia o pisma, które nie mogą stanowić dowodu, bo składający oświadczenia nie byli uprzedzani o odpowiedzialności za fałszywe zeznania;

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 10 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak zawiadomienia strony o toczącym się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym postępowaniu, przede wszystkim o możliwości końcowego zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem, co w konsekwencji doprowadziło do uniemożliwienia skarżącemu czynnego uczestniczenia w toczącym się postępowaniu, a także wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

art. 12 w zw. z art. 35 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wnikliwego rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów:

1) z załączonych do skargi dokumentów:

raportu z ewaluacji problemowej z 23 lutego 2015 r .

protokołu kontroli z dnia 7 marca 2015 r.

uchwały nr XII.86.S.2014 Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia 04 czerwca 2014 r. -na okoliczność prawidłowego, zgodnego z wytycznymi Ministerstwa Edukacji Narodowej prowadzenia dokumentacji przedszkola w tym w szczególności ewidencji dzieci;

2) przesłuchania w charakterze świadka A.S., zam. ul. [...] na okoliczność wielokrotnego kierowania do niej przez pracowników Gminy telefonów w kwestii wypełnienia oświadczenia i nacisków kierowanych na świadka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 marca 2016 r. Sąd postanowił, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", oddalić wnioski dowodowe.

Pełnomocnik skarżącego, popierając skargę, dodatkowo, wskazał na uchybienia natury procesowej, które w jego ocenie rzutują na błędy w ustaleniu stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zgodność z prawem kontrolowanego rozstrzygnięcia oznacza zgodność z prawem procesowym oraz prawem materialnym. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W zakresie tak określonej kognicji Sąd nie stwierdził aby zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani też dających podstawę do wznowienia postępowania, które stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza G. w sprawie ustalenia kwoty dotacji pobranych w nadmiernej wysokości. Istota sporu sprowadzała się zaś do kwestii zgodności z prawem przeprowadzonej przez Burmistrza kontroli w zakresie prawidłowości pobrania dotacji na przedszkole prowadzone przez skarżącego, tj. zgodności danych wykazanych w informacjach o uczniach i rozliczeniach dotacji ze stanem faktycznym na podstawie posiadanej przez skarżącego dokumentacji. W ocenie skarżącego sposób przeprowadzenia weryfikacji przez organ powyższej kwestii obarczony był naruszeniem przepisów postępowania, zwłaszcza w wymiarze dowodowym.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły art. 252 u.f.p. oraz art. 90 ust. 3 e – 3 g i 4 u.s.o., a także postanowienia uchwał Rady Miejskiej w G. z 28.10.2009 r. Nr XXXIV/443/09 i z dnia 27.06.2012 r. Nr XXI/251/12 w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół, dla których Gmina nie jest organem prowadzącym oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania.

Zgodnie z art. 252 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

– podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2 (ust. 1). Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

Skarżący otrzymał dotacje na podstawie art. 90 ust. 2b u.s.o., zgodnie z którym dotacje dla niepublicznych przedszkoli przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż 75 % ustalonych w budżecie danej gminy wydatków bieżących ponoszonych w przedszkolach publicznych w przeliczeniu na jednego ucznia, z tym że na ucznia niepełnosprawnego w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na niepełnosprawnego ucznia przedszkola i oddziału przedszkolnego w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego - pod warunkiem, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do dnia 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. W przypadku braku na terenie gminy przedszkola publicznego, podstawą do ustalenia wysokości dotacji są wydatki bieżące ponoszone przez najbliższą gminę na prowadzenie przedszkola publicznego.

Dotacje, o których mowa w ust. 1a-3a, są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki (§ 3c).

Dotacje, o których mowa w ust. 1a-3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki (§ 3d).

Zdaniem Sądu, z powyższej regulacji wynika jednoznacznie, że co do zasady o przyznaniu dotacji decyduje obecność uczniów, nie zaś samo ich zgłoszenie. Art. 90 ust 2b u.s.o. bowiem wprost stanowi: "dotacje (...) przysługują na każdego ucznia". Zaś art. 90 ust. 2 c u.s.o. zawiera treść "Jeżeli do przedszkola, o którym mowa w ust. 2b, uczęszcza uczeń (...)". Zatem, wysokość dotacji winna odpowiadać faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów w chwili przekazania dotacji. Dotacja nie będzie odpowiadać faktycznej liczbie uczniów, gdy będzie obejmować osoby, które wprawdzie zapisane są do przedszkola, lecz do niego nie uczęszczają.

W rozpoznawanej sprawie istotny był właśnie wynikający z przytoczonego art. 90 ust. 2b u.s.o. warunek, że dotacje przysługują na każdego ucznia, który uczestniczy w zajęciach.

Jak wyżej wskazano, dotacje przeznaczane są na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola lub innej placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej i mogą być wykorzystywane wyłącznie na pokrycie bieżących wydatków. W ocenie Sądu, nieprowadzenie zajęć, a więc nieuczęszczanie ucznia do przedszkola, oznacza, że nie zrealizowano podstawowego zakresu i celu przyznanej dotacji celowej w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przyjętych wychowanków. Dotacja przysługuje na każdego ucznia przedszkola niepublicznego, który został przyjęty zgodnie z art. 14 ust. 1 – 1b u.s.o. Jednakże należy zwrócić uwagę także na to, że co do zasady zgłoszenie dziecka do przedszkola następuje w terminie wcześniejszym niż data rozpoczęcia uczęszczania dziecka do przedszkola, które zgodnie z ww. art. 14 u.s.o. następuje z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, a zatem nie ulega wątpliwości, że są to dwa różne zdarzenia.

Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, skorzystanie z dofinansowania w formie dotacji jest prawem a nie obowiązkiem beneficjenta takiej pomocy. Wydatkowanie dotacji powinno odbywać się ze szczególną starannością, gdyż pochodzą ze środków publicznych, zaś sposób wykorzystania takich środków jest pod szczególną kontrolą. Dotujący jest zobowiązany do kontrolowania wydatkowania dotacji, a dotowany – do przeznaczania otrzymanych dotacji tylko na zadania określone w umowie o dotacje w terminie w niej określonym i w sposób tam opisany. Prawidłowość gospodarowania środkami z dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie określonej m.in. przepisami o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Dotacje są środkami publicznymi, które podlegają sztywnym reżimom prawnym, a ich naruszenie pociąga za sobą określone konsekwencje dla ich dysponenta. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 i 2 u.f.p. finanse te obejmują procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowywaniem, w szczególności: gromadzenie dochodów i przychodów publicznych, a także wydatkowanie środków publicznych.

W tym miejscu wskazać należało, że w celu zabezpieczenia interesów finansów publicznych, z dniem 22 kwietnia 2009 r. nastąpiła nowelizacja ustawy o systemie oświaty w zakresie przyznawania dotacji dla szkół i innych placówek. Do ustawy dodano art. 90 ust. 3 c, ust. 3 d, oraz zmieniono ust. 4., co miało poprawić system przejrzystości dotowania szkół, przedszkoli i innych placówek oświatowych przez jednostki samorządu terytorialnego poprzez wprowadzenie mechanizmów umożliwiających weryfikację wydatkowania dotacji przyznanych przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego placówkom publicznym jak i niepublicznym. Projekt zakładał, że właściwe wykorzystanie dotacji zostanie zapewnione poprzez: określenie przeznaczenia otrzymywanych dotacji (na dofinansowanie realizacji zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej) oraz możliwości ich wykorzystania wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły lub placówki (pkt 1), umożliwienie organom dotującym kontrolowania prawidłowości wykorzystania dotacji przyznanych z ich budżetów, w tym zapewnienie osobom upoważnionym do przeprowadzenia kontroli, prawa wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania (pkt 2), udzielenie organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego kompetencji do ustalania trybu i zakresu kontroli wykorzystania dotacji (pkt 3)" (por. uzasadnienie projektu, druk sejmowy VI.1343, pkt VII.7. dotyczący przejrzystości dotacji). Jednocześnie z projektu tego wynikało, że jedną ze zmian wprowadzonych do pojęcia wykorzystania dotacji było: jej przeznaczenie i wykorzystanie tylko na cel, na który została przeznaczona. Omawiana zmiana do ustawy wprowadziła zatem obowiązki dla beneficjenta i dla organu jednostki samorządu terytorialnego.

Przechodząc do omówienia tych obowiązków, na wstępie wskazać należy, że w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dotacja przewidziana w art. 90 u.s.o. ma charakter mieszany (podmiotowo-celowa), gdyż udziela się jej jednostkom spoza sektora finansów publicznych na dofinansowanie ich bieżącej działalności statutowej, ale również na konkretny cel – realizację dofinansowania konkretnych zadań szkoły lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki (por. wyroki NSA z dnia: 15 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1403/13; 28 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13; 9 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 916/13 oraz M. Pilich, Komentarz do art. 80 (teza 12) i 90 (teza 16) ustawy o systemie oświaty, LEX, 2013). W związku z powyższym wskazuje się także, że rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę lub placówkę, czy też pokrywaniu wszelkich rodzajów ich działalności (por. wyroki NSA z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 229/13 oraz z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1858/12, także Mateusz Plich, Komentarz do art. 80 i 90 ustawy o oświacie, ABC Warszawa 2012 i powołane tam orzecznictwo). Uznaje się także, że nie może dojść do sytuacji, aby beneficjent miał otrzymywać dotacje bez żadnych obowiązków po jego stronie, a w szczególności w zakresie wykazania faktu wydatkowania dotacji zgodnie z jej celami ( por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1860/11, LEX nr 1367204).

Z art. 90 ust. 2b u.s.o. wynika, że warunkiem udzielenia dotacji dla niepublicznych przedszkoli jest podanie organowi właściwemu do udzielania dotacji planowanej liczby uczniów (wychowanków) w terminie do 30 września roku poprzedzającego rok udzielenia dotacji. Celem omawianego uregulowania jest umożliwienie organowi udzielającemu dotacji zaplanowania budżetu na następny rok z uwzględnieniem w stosownej wysokości wydatków na dotacje.

Jest oczywiste, że wskazana wyżej informacja dołączona do wniosku o udzielenie dotacji w roku następnym nie stanowi podstawy do obliczania należnej co miesiąc dotacji. Ten oczywiście trafny pogląd wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lipca 2006 r. o sygn. akt II GSK 97/06, oraz wiele razy w okresie późniejszym. Zgodnie z powołanym przepisem dotacje przysługują na każdego ucznia, zaś na podstawie art. 90 ust. 3c ustawy, są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Aby omawiane uregulowanie mogło być zrealizowane, podmiot udzielający dotacji musi w każdym z 12 miesięcy znać rzeczywistą liczbę uczniów, bowiem jedynie znając tę liczbę, będzie mógł prawidłowo obliczyć należną dotację właśnie z uwzględnieniem każdego ucznia, a nie tylko z uwzględnieniem planu przedstawionego rok wcześniej.

Ponieważ z ustawy wynika jednoznacznie, że dotacja stanowi iloczyn liczby uczniów i kwoty przewidzianej na jednego ucznia, to koniecznym elementem trybu udzielania dotacji musi być zatem obowiązek beneficjenta informowania organu udzielającego dotacji o rzeczywistej liczbie uczniów w każdym miesiącu, gdyż od tej liczby zależy obliczenie dotacji.

Zgodnie z art. 90 ust. 4 u.s.o., tryb udzielania i rozliczania dotacji ustala organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uwzględniając w szczególności podstawę obliczenia dotacji i zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji oraz w rozliczeniu jej wykorzystania.

Opierając się na wskazanej delegacji Rada Miejska w G. ww. uchwałach z 2009 r. i 2012 r., postanowiła, że do 10 dnia każdego miesiąca organ prowadzący składa Burmistrzowi informację o faktycznej liczbie uczniów sporządzoną na podstawie dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej odpowiedniej dla danego typu i rodzaju szkoły, według stanu na pierwszy dzień miesiąca , za który udzielana jest dotacja, według wzoru określonego przez Burmistrza (§ 4 ust.2.).

Ustalenie w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, obowiązku przekazania w określonym terminie (do 10 dnia miesiąca) informacji o aktualnej liczbie uczniów, nie tylko nie wykracza poza granice upoważnienia ustawowego, ale wręcz stanowi konieczną realizację tego upoważnienia.

Jak wyżej wskazano, wysokość dotacji (przekazywanej miesięcznie) uzależniona jest od rzeczywistej liczby uczniów przedszkola niepublicznego. Stąd też jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie faktycznego stanu liczbowego uczniów. Źródłem tej wiedzy jest właśnie informacja od podmiotu prowadzącego przedszkole niepubliczne.

W tym miejscu należy podkreślić, że ustawa o systemie oświaty nie przewiduje kontroli przez organ liczby uczniów w przedszkolu, a jedynie kontrolę prawidłowości wykorzystania dotacji (tj. na nauczanie, opiekę wykazanej liczby uczniów) na nich udzielonej (tylko bowiem w taki sposób zostaje zrealizowany cel udzielonej dotacji). To rzeczą podmiotu prowadzącego niepubliczne przedszkole jest ustalenie i zorganizowanie takich wewnętrznych zasad jego funkcjonowania (zarówno w zakresie przyjmowania jak i wypisywania, czy rezygnacji dziecka z uczęszczania do przedszkola), aby dysponować miarodajną wiedzą odnośnie stanu liczby uczniów na dzień 1 każdego miesiąca (elementem statutu placówki niepublicznej są zasady przyjmowania uczniów - art. 84 ust. 1 pkt 7 u.s.o.). Przy czym, zauważyć należy, że nie stanowi to żadnego dodatkowego warunku od spełnienia którego uzależnione jest prawo do dotacji. Realizacja obowiązku kontroli wykorzystania środków publicznych z dotacji przez jednostkę samorządu terytorialnego uwarunkowana jest jedynie wiedzą uzyskiwaną od podmiotu prowadzącego przedszkole niepubliczne, odnośnie stanu liczbowego uczniów przedszkola.

Zatem, skoro organ comiesięcznie przekazuje beneficjentowi kwotę dotacji, tym samym istnieją racjonalnie uzasadnione podstawy do uzyskania od beneficjenta comiesięcznej informacji zawierającej rozliczenie w zakresie wykorzystania dotacji. Takie rozliczenie umożliwia organowi sprawowanie bieżącej, skutecznej kontroli nad prawidłowością wydatkowania środków objętych dotacją, zgodnie z jej celem. Nie może budzić wątpliwości, że w odniesieniu do środków publicznych muszą obowiązywać szczególne zasady weryfikacji ich wydatkowania przez podmioty niewchodzące w skład sektora finansów publicznych. Cele te, w odniesieniu do dotacji oświatowych, są realizowane poprzez stanowienie aktów prawa miejscowego, określających szczegółowo reguły, procedury i granice kontroli. Należało także nadmienić, że prawo kontroli wykorzystania udzielonej dotacji pozostaje w ścisłym związku z wyrażoną w u.f.p. zasadą jawności i przejrzystości gospodarowania środkami publicznymi.

Uprawnienie do przeprowadzenia kontroli wynika w pierwszej kolejności z art. 90 ust. 3e u.s.o., zgodnie z którym organy jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w ust. 1a-3b, mogą kontrolować prawidłowość wykorzystania dotacji przyznanych szkołom i placówkom z budżetów tych jednostek. Przy czym to art. 90 ust. 4 u.s.o. uprawnia organ gminy do szczegółowego określania procedury kontroli oraz zakresu elementów poddanych kontroli, przy zastosowaniu kryterium prawidłowości wykorzystania środków, a więc zgodności z celami, którym udzielone dotacje mają służyć.

Zdaniem Sądu, przedmiotowe kontrole prawidłowości wykorzystania dotacji są nie tylko uprawnieniem ale i obowiązkiem organu dotującego. Jak wynika z powołanego wyżej uzasadnienia do projektu zmian do ustawy, polegających m.in. na dodaniu art. 90 3e, wprowadzenie w tym przepisie przez ustawodawcę systemu kontroli, miało na celu wyeliminowanie nadużyć polegających na udzieleniu dotacji dla uczniów faktycznie nieuczęszczających do szkoły czy innej placówki. Przeniesienie przez ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego mocą art. 90 ust. 4 u.s.o. nie jest zatem przypadkowe. Ma ono służyć sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu przyznawania i rozliczania dotacji w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności, uwzględniając specyfikę lokalną, w granicach określonych przepisami ustawy.

Należało zauważyć, że w orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie kontroli winno być rozumiane jako działanie mające na celu sprawdzenie, zestawienie zastanego stanu faktycznego ze stanem wymaganym. Uprawnienie do określenia trybu kontroli to z kolei ustalenie zasad na jakich będzie się ona odbywać, sposobu postępowania, procedury przeprowadzania kontroli. Oznaczenie zakresu kontroli należy natomiast pojmować jako wskazanie jej granic, rozmiaru, wskazanie elementów poddanych kontroli (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1570/12, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego wykonując delegację ustawową zawartą w art. 90 ust. 4 u.s.o. zobowiązany jest zatem, oprócz trybu rozliczania dotacji, stworzyć system kontroli, który będzie pozwalał na pełną weryfikację wykorzystywania przez beneficjentów dotacji. Musi być to system skuteczny realizujący cel wskazany w przywołanej delegacji. W ramach tego procesu kontroli mogą się mieścić uprawnienia organu kontrolującego do żądania udostępnienia niezbędnych do kontroli dokumentów, uprawnienie do przeprowadzania oględzin obiektów, składników majątkowych i przebiegu określonych czynności, jak również do wzywania i przesłuchiwania świadków, żądania udzielenia ustnych i pisemnych wyjaśnień czy korzystania z pomocy biegłych. W ocenie Sądu wskazane działania nakierowane na zebranie stosownych dowodów, są typowymi czynnościami przeprowadzanymi w ramach postępowania kontrolnego. Zgodnie bowiem z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, w procesie tworzenia systemu kontroli dotacji oświatowych można wykorzystać instytucje z postępowań kontrolnych uregulowanych przepisami ustawowymi, dotyczącymi kontroli innej materii, np. kontroli podatkowej lub skarbowej. Warunkiem przyjęcia takich ustawowych rozwiązań jest przejęcie instytucji adekwatnych do przedmiotu kontroli, o jakim mowa w art. 90 ust. 4 u.s.o. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił to stanowisko.

Określane przez organ w ramach systemu kontroli warunki mają sprzyjać sprawnemu i szybkiemu postępowaniu, nadto powinny być ukształtowane w taki sposób aby kontrola stanowiła możliwie jak najmniejszą uciążliwość dla kontrolowanego. Niewątpliwie przeprowadzenie kontroli wiązać się będzie zawsze z jakimś poziomem uciążliwości i zaburzeniem normalnej organizacji pracy placówki, jednakże założenia przyjęte przez organ jednostki samorządu terytorialnego nie mogą być wymierzone przeciwko podmiotowi prowadzonej placówki.

W zakresie trybu kontroli ustawodawca jedynie w art. 90 ust. 3 f u.s.o. wskazał, że osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez organy, o których mowa w ust. 3e, mają prawo wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Celem tej regulacji było zaakcentowanie prawa wejścia na teren placówki oświatowej, które – ze względu na zadania opiekuńcze szkoły - jest dla osób postronnych ograniczone. Jest to zespół zagwarantowanych ustawowo uprawnień podmiotów kontrolujących, którym musi towarzyszyć obowiązek znoszenia takich działań przez podmioty podlegające kontroli.

Z kolei regulacje ww. uchwał Rady Miejskiej w G. z 2009 r. i 2012 r.

w § 8 ust. 1 stanowią, że Burmistrz ma uprawnienie do kontrolowania szkół i innych placówek korzystających z dotacji w zakresie zgodności przekazywanych informacji o liczbie uczniów ze stanem faktycznym, zgodności przekazywanych informacji o wykorzystaniu dotacji z rzeczywistym wykorzystaniem środków oraz prawidłowości wykorzystania dotacji, zgodnie z zasadami określonymi w art. 80 ust. 3d-3g oraz art. 90 ust. 3d-3g ustawy. Przepisy uchwał wskazują także na cel kontroli - ustalenie stanu faktycznego w zakresie objętym przedmiotem kontroli (§ 8 ust. 2). Określają również co jest podstawą przeprowadzenia kontroli (imienne upoważnienie zawierające numer upoważnienia, imię i nazwisko kontrolującego, nazwę i adres kontrolowanego, temat kontroli, termin ważności upoważnienia.) (§ 9). Przedmiotowe uchwały regulują także kwestie związane z zakończeniem kontroli, sporządzaniem protokołu, jego treść, obowiązek podpisania, skutki braku podpisu, prawo zgłoszenia zastrzeżeń (§ 10 ).

Zdaniem Sądu, regulacje te odzwierciedlają i uszczegółowiają unormowania u.s.o.

W orzecznictwie przyjmuje się, że zgodne z ustawową delegacją z art. 90 ust. 4 u.s.o. dopuszczalne będzie nałożenie na kontrolowany podmiot innych warunków niezbędnych do realizacji celu w postaci kontroli prawidłowości wykorzystania środków publicznych. Przykładowo można wymienić, obok ww. obowiązków udostępnienia pomieszczeń do przeprowadzenia kontroli oraz udostępnienia dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, wszystkich dokumentów pozwalających zweryfikować ze sanem faktycznym liczbę uczniów na którą pobrano dotacje, także obowiązek udzielania informacji i wyjaśnień w terminie wskazanym przez kontrolującego, umożliwienie sporządzenia niezbędnej dla przeprowadzenia kontroli kserokopii dokumentów lub wyciągów z dokumentów wraz z poświadczeniem ich za zgodność z oryginałem.

Brak zatem podstaw do uznania zarzutów skargi co do prowadzonej kontroli.

Mając na uwadze powyższe, przechodząc na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że na podstawie ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, zasadne było wydanie przez organ dotujący decyzji orzekającej o zwrocie dotacji pobranych w nadmiernej wysokości. Przeprowadzona bowiem przez organ weryfikacja wykorzystania dotacji, dokonana m.in. na podstawie przedłożonych przez skarżącego dokumentów była bowiem zgodna z omówioną regulacją u.s.o. oraz uchwałami Rady Miejskiej w G. w zakresie trybu rozliczania i kontroli wykorzystania dotacji. Słuszne także było stanowisko organów, że to w pierwszej kolejności na skarżącym jako beneficjencie środków publicznych ciążył obowiązek udostępnienia wiarygodnej informacji, umożliwiającej weryfikację uprawnienia do otrzymania comiesięcznej dotacji na każdego ucznia. Sąd za niezasadne uznał podnoszone w tym zakresie w skardze zarzuty.

Wskazać należało, że ww. uchwały Rady Miejskiej w G. nie określały szczegółowo jakie dokumenty stanowią podstawę rozliczenia dotacji, a więc także jakie dokumenty będą stanowić podstawę weryfikacji zgodności przekazywanych informacji o liczbie uczniów uczęszczających do przedszkola ze stanem faktycznym.

Zasadnie zatem, w ocenie Sądu, organ dokonując przedmiotowego rozliczenia i weryfikacji zgodności ze stanem faktycznym dokumentacji w zakresie otrzymanych dotacji, wykorzystał dokumenty udostępnione przez skarżącego, na podstawie których doszło do wypłaty środków publicznych, oceniając te dokumenty tak jak każdy inny dowód w sprawie i wypełniając tym dyspozycję z art. 75 K.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy.

Do ustalenia stanu faktycznego w zakresie liczby uczniów, którzy rzeczywiście uczęszczali do dotowanej placówki, posłużyły przede wszystkim zapisy w dziennikach uczniów, dowody wpłat czesnego, oświadczenia rodziców, karty zgłoszenia do przedszkola. Organ wziął także pod uwagę okoliczności ustalone na podstawie dokumentów dotyczących prowadzonego przez S. B.-G. żłobka.

Zauważyć zatem należało, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ I instancji opierał się głównie na dokumentacji udostępnionej przez prowadzącego przedszkole. Organ samodzielnie zaś zebrał oświadczenia od rodziców. Na podstawie wskazanych dowodów, poddano analizie rozliczenia środków publicznych dotyczących 25 dzieci, wskazanych z imienia i nazwiska w decyzji organu I instancji, stwierdzając, że skarżący zawyżał liczbę uczniów podawaną w comiesięcznych informacjach, co skutkowało przyznaniem dotacji w nadmiernej wysokości dla uczniów, którzy rzeczywiście nie uczęszczali do przedszkola (stwierdzono 118 przypadków (a nie liczby uczniów) nieuczęszczania w 2012 r. i 29 takich przypadków w 2013 r.). Wskazane przypadki dotyczyły dzieci, które nie uczęszczały do placówki a mimo to były deklarowane co miesiąc odpowiednio w roku 2012 lub 2013 do dotacji.

Wnioski, do jakich doszedł organ, tj. że nie wszystkim uczniom zapisanym do przedszkola można przypisać charakter ucznia w okresie dofinansowanym, skutkujące zwrotem części przyznanej dotacji - w świetle powyższej przedstawionych regulacji, nie wzbudziły zastrzeżeń Sądu. Skoro, jak wykazano, nie wszyscy pierwotnie zapisani uczniowie uczęszczali na zajęcia, to oczywiste jest, że w tych przypadkach nie zrealizowano podstawowego zakresu i celu przyznanej dotacji celowej w zakresie kształcenia, wychowania i opieki przyjętych wychowanków.

Dokonując oceny poszczególnych dowodów Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku skarżącego, nie można było uznać za wiarygodny i wystarczający dowód dla przeprowadzenia pozytywnej weryfikacji dokumentacji związanej z otrzymaną dotacją samego zgłoszenia dziecka do przedszkola. Nie można bowiem było przyjąć jak wywodzi skarżący, że data na zgłoszeniach jest datą rozpoczęcia uczęszczania dzieci do przedszkola. Teza ta stoi w oczywistej sprzeczności z informacją z dowodów wpłat czesnego, z oświadczeń rodziców, z zapisami w dziennikach lekcyjnych.

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, o niezgodności między stanem faktycznym a zadeklarowanym przez skarżącego, świadczyły przede wszystkim liczne oświadczenia rodziców, które zebrał organ I instancji, z których jednoznacznie wynikało, które z deklarowanych dzieci bądź to nie podjęły nauki w przedszkolu, bądź zmieniły placówkę, bądź uczęszczały do żłobka. W ocenie Sądu, dowodom tym, nie sposób odmówić wiarygodności, skoro – jak słusznie zauważył organ odwoławczy – rodzice dzieci nie byli stroną sporu, nie mieli żadnego interesu w dowodzeniu jakiejkolwiek tezy. Mocy tej nie niweczy fakt nie zagrożenia odpowiedzialnością karną. Skarżący w toku postępowania zaś nie podważył skutecznie tych dowodów poprzestając na negacji jedynie formalnej. Sąd poparł także stanowisko organu co do legalności gromadzenia takich oświadczeń, w świetle treści art. 75 K.p.a. oraz powyższych uwag na temat zasad prowadzenia kontroli. Zdaniem Sądu, nie można było zatem przypisać dokonanym czynnościom kontrolnym oraz pozyskanemu w ich wyniku dokumentom, w szczególności zebranym oświadczeniom rodziców, istotnych naruszeń procesowych, które ewentualnie mogłyby mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia, w tym w sferze przyjętych ustaleń faktycznych sprawy, tudzież w kontekście gwarantowanych unormowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego uprawnień procesowych strony postępowania. Skarżący uczestniczył w kontroli, składał wyjaśnienia, wniósł zastrzeżenia do protokołu z kontroli, miał zapewnioną możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, z którego to prawa nie skorzystała.

W tym kontekście, za uprawnione należało uznać także wykorzystanie w celu weryfikacji posiadanej przez skarżącego dokumentacji uprawniającej do dotacji, dowodów w postaci wpłat czesnego. Dowody te zasadnie organ rozpatrzył w zestawieniu z innymi dowodami, w szczególności z oświadczeniami rodziców. Ustalenia dokonane na podstawie tych dowodów były spójne, wynikało z nich którym dzieciom można przypisać status ucznia. Przy czym, słusznie wzięto pod uwagę możliwość zwolnienia rodziców z opłat. Prawidłowo zatem, ocena organów nie koncentrowała się wokół jednego dowodu, lecz uwzględniała cały zgromadzony materiał dowodowy we wzajemnym powiązaniu.

Reasumując, Sąd stwierdził, że materiał dowodowy został zebrany przez organy orzekające w sprawie w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów. Organy podatkowe zasadnie pominęły wnioski strony nieprzydatne dla rozstrzygnięcia i rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Lektura uzasadnień decyzji prowadzi do wniosku, iż organy w wystarczający sposób ustosunkowały się do zarzutów artykułowanych przez skarżącego i przedstawiły stanowisko w kwestii zasadności zwrotu dotacji. Dokonana kontrola nie ujawniła, by w jakikolwiek sposób ograniczano skarżącemu możliwość składania oświadczeń, przeglądania akt, ustosunkowania się do gromadzonych przez organ dowodów, czy brania udziału w czynnościach.

Przeprowadzona w sprawie ocena dowodów i wnioski z niej wynikające, były konsekwencją przyjętej przez organy orzekające prawidłowej interpretacji przepisów w zakresie przysługiwania dotacji, wyłącznie na ucznia uczęszczającego do placówki (nie zaś tylko zapisanego) oraz przyjętych zasad przeprowadzanej kontroli wydatkowania dotacji, które są zbieżne z wykładnią przepisów u.s.o. zaprezentowaną przez Sąd na wstępie rozważań.

Przechodząc do analizy poszczególnych zarzutów skargi, Sąd na wstępie stwierdził, że były one dość lakoniczne, koncentrowały się głównie na bezskutecznej polemice z oceną organów, że w sprawie zaistniały przesłanki do zwrotu uzyskanych dotacji, z uwagi na brak wiarygodnych dokumentów po stronie beneficjenta pomocy odnośnie uczęszczania dzieci do prowadzonej placówki w okresie dofinansowania. W żadnym wypadku nie sformułowano ani jednego zarzutu, który podważałby, bądź choćby tylko poddawał w wątpliwość ustalenia faktyczne organów.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 31 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, które miało wpływ na wynik sprawy, polegający na bezprawnym przetworzeniu danych osobowych dzieci uczęszczających do przedszkola i ich opiekunów prawnych bez zgody administratora. Możliwość przetwarzania danych osobowych dzieci i ich opiekunów mieści się bowiem w zakresie uprawnienia do przetwarzania danych osobowych przewidzianego wprost w ustawie w art. 90 ust. 3 g u.s.o., zgodnie z którym organy kontrolujące w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystywania dotacji przez szkoły, przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego i placówki, mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek.

Skoro bowiem dotacja przysługuje na każdego ucznia w przedszkolu niepublicznym, a jej wysokość określona jest liczbą uczniów, to operacje na podstawowych danych osobowych, jak imiona i nazwiska dzieci i ich opiekunów, jest warunkiem koniecznym z jednej strony dla wykazania przez podmiot prowadzący przedszkole niepubliczne danych niezbędnych dla obliczenia prawidłowej wysokości przekazywanej mu dotacji a z drugiej jej rozliczenia, a także kontroli prawidłowości jej wykorzystania.

W świetle zaprezentowanej wykładni art. 90 ust. 2b u.s.o. za chybiony należało też uznać zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 K.p.a., polegający na ograniczeniu wypłacania dotacji tylko co do uczniów faktycznie uczęszczających do przedszkola. Jak wyżej wskazano, dotacja przysługuje na każdego ucznia, w wysokości odpowiadającej faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów. Konstatacja taka nie może budzić wątpliwości zwłaszcza, że prawodawca podobny mechanizm przewidział również w przypadku dotacji przyznawanych innym niepublicznym placówkom, postanawiając, że "przysługują na każdego ucznia" (zob. np. art. 90 ust. 2a, 2d, 3a, 4b, 4c u.s.o.). To rzeczą beneficjenta jest stworzenie systemu weryfikacji rzeczywistej liczby uczniów tak aby dotacja spełniała swój cel. Nie do przyjęcia jest argumentacja skarżącego, że skoro rodzice pisemnie zgłaszają dzieci do placówki to tylko pisemna rezygnacja przemawia za przyjęciem, że dziecko nie uczęszcza do placówki. Zauważyć należy, że sam skarżący widział potrzebę weryfikacji obecności dzieci wskazując w karcie zgłoszenia na udzielanie wyjaśnień w zakresie nieobecności dziecka w placówce. Jednakże jak wykazało prowadzone postępowanie skarżący zaniedbał takiej weryfikacji.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 7 i 8 K.p.a. w zw. z art. 90 ust. 3 e oraz 3 f u.s.o. polegającego na nieprawidłowym sposobie przeprowadzenia kontroli, przejawiającym się w szczególności na wykonywaniu czynności przez kontrolujących poza siedzibą przedszkola. Jak wyżej wskazano, art. 90 ust. 3 f u.s.o. nadaje osobom upoważnionym do prowadzenia kontroli dodatkowe, wyraźnie wyartykułowane, uprawnienie do wejścia na teren kontrolowanej placówki oświatowej, co nie oznacza jednak, że osoba prowadząca kontrolę nie mogła wykonywać czynności kontrolnych poza siedzibą podmiotu prowadzącego placówkę oświatową, w tym w siedzibie organu. Ponadto, wymóg przeprowadzania czynności kontrolnych wyłącznie w siedzibie placówki nie wynikał z uchwał Rady Miejskiej w G. z dnia 28.10.2009 r. Nr XXXIV/443/09 i z dnia 27.06.2012 r. Nr XXI/251/12 w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół, dla których Gmina nie jest organem prowadzącym oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania. W niczym powyższe rozwiązanie nie narusza uprawnień podmiotu korzystającego z dotacji, zwłaszcza jeżeli ma obowiązek udostępnienia dokumentacji niezbędnej do skontrolowania sposobu wykorzystania dotacji.

Sąd nie zgodził się także z zarzutem strony, iż zaskarżoną decyzję organu odwoławczego wydano z naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 77 poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co pozbawiło stronę czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym w tym uniemożliwiło stronie postępowania wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Sąd analizując przedłożone akta sprawy uznał, że nie da się na ich podstawie wyprowadzić wniosku, że bezsporne w sprawie jest naruszenie art. 10 K.p.a., które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie naruszenie może doprowadzić do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W szczególności Sąd odnotował, iż na etapie postępowania odwoławczego organ podatkowy nie gromadził żadnego materiału dowodowego. Należy także zauważyć, że ewentualny brak zapoznania strony przez organ odwoławczy ze zgromadzonym materiałem dowodowym sam przez się nie czyni zasadnym zarzutu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli nie zostanie wykazane, że miało to wpływ na wynik sprawy, a w rozpoznawanej sprawie należycie umotywowanego w tym zakresie zarzutu nie podniesiono (por. uchwała składu 7 sędziów z dnia 25 kwietnia 2005r., sygn. akt FPS 6/04)

W kontekście naruszenia zaś art. 12 w zw. z ar. 35 K.p.a. wskazać należy, że kwestie związane z przekroczeniem terminu załatwienia sprawy, podlegają rozpoznaniu w innym trybie – zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 K.p.a.).

Ponadto, Sąd nie uwzględnił zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych. Zgodnie z art.106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z treści powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że Sąd nie przeprowadza dowodów z zeznań świadków, a jedynie z dokumentów. Z tego powodu oddaleniu podlegał wniosek skarżącego o przesłuchanie w charakterze świadka A. S.. Nie mógł zostać uwzględniony także wniosek o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych w skardze dokumentów na wskazane w tym wniosku okoliczności, gdyż organy w sprawie nie kwestionowały przedłożonej dokumentacji przedszkola (w tym ewidencji dzieci) co do spełniania formalnych wymogów nałożonych odrębnymi przepisami czy wytycznymi Ministerstwa Edukacji Narodowej. Zdaniem Sądu, przedłożone dokumenty nie miały znaczenia dla ustalenia zgodności ze stanem faktycznym podanych informacji w zakresie liczby uczniów rzeczywiście uczęszczających do placówki w okresie jej dofinansowania.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz w poprzedzającej ją decyzji organu I instancji za zgodne z prawem.