Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 309/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy a Wójtem Gminy [..] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J.K. S. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego) Dyrektor Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Prezydenta m. st. Warszawy, wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem m. st. Warszawy, a Wójtem Gminy [..]i wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy o skierowanie J.K.L. do domu pomocy społecznej.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz akt sprawy, w dniu 4 listopada 2013r. do Warszawskiego Centrum Pomocy Rodzinie wpłynęła dokumentacja zebrana w sprawie wniosku Pani J.K.S. z dnia 2 października 2013 r. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla osoby kierowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że organem właściwym do wydania powyższych decyzji jest Wójt gminy [..], co wynika z następujących okoliczności.

Pani J.S. jak wskazuje dokumentacja jest współwłaścicielem domu i działki w miejscowości [..] gdzie zamieszkuje od kilkudziesięciu lat. Powyższa okoliczność tj. zamieszkania oraz uznania J.S. przez gminę [..]jako jej mieszkańca potwierdza decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] [..]i z dnia 9 lipca 2013 r. którą to organ rozstrzygnął wniosek J.S. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Decyzja organu w tym zakresie była odmowna, z uwagi jak wskazał w/w organ na możliwości wykorzystania przez Klientkę własnych zasobów w przezwyciężeniu swojej sytuacji oraz braku możliwości finansowych gminy [..].

Następnie organ podał, że J.S. jest osobą posiadającą zameldowanie na pobyt stały w Warszawie przy ul. [..]. Do powyższego lokalu posiada spółdzielcze własnościowe prawo, jednak nie zamieszkuje pod wskazanym adresem zameldowania. Lokal w Warszawie zajmuje jej syn – Z.S. wraz z rodziną i jak potwierdza w oświadczeniu, nie ma możliwości zamieszkania w nim matki, z uwagi na mały metraż mieszkania.

Natomiast z informacji przekazanych przez brata J.S. wynika, że obecnie tj. od dnia 11 października 2013 r. J.S. przebywa w Polonijnym Domu Opieki [..]przy ul. [..]Fakt pobytu w w/w Domu Opieki, zdaniem organu, nie oznacza jednak, że zmianie uległo miejsce zamieszkania Pani J.S.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej właściwość gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, a tą jak potwierdza dokumentacja jest gmina [..]. W przypadku natomiast osoby bezdomnej, właściwą do rozpatrzenia wniosku jest gmina ostatniego miejsca zameldowania (art. 101 ust. 2 Ustawy o pomocy społecznej). J.S. nie jest w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej osobą bezdomną. Za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 Ustawy z dnia 12 marca 2004r., o pomocy społecznej przyjmuje się bowiem osobę "niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały(...)".

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Wójt Gminy [..]wskazał, iż pełnomocnik J.S., S.N. nie uznał miejscowości [..]jako ośrodka osobistych i majątkowych interesów siostry. Nie uznał też Gminy [..]jako właściwej do skierowania Pani J.S. do domu pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej – P.p.s.a.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem m. st. Warszawy a Wójtem Gminy [..]jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku J.S.o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 ww., ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustalającą opłatę za pobyt w nim wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu. Z kolei, według art. 101 ust. 1 tego aktu, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego.

W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić więc wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.

Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania J.S. są [..]. W tej miejscowości a dokładnie w znajdującym się w niej Polonijnym Domu Opieki "[..]", J.S. fizycznie przebywa od dnia 11 października 2013 r. i tam koncentrują się obecnie, ważne dla niej sprawy życiowe. Okoliczności sprawy wskazują, iż J.S. została umieszczona w domu pomocy społecznej, ponieważ z uwagi na stan swojego zdrowia nie może zamieszkiwać w miejscu jej poprzedniego pobytu tj. w miejscowości [..], gdyż nikt nie jest w stanie zapewnić jej należytej opieki. Jak wynika z akt sprawy, J.S. nie ma również możliwości powrotu do mieszkania w Warszawie (gdzie jest zameldowana), gdyż mieszka już w nim pięć zameldowanych osób i nie ma wolnego pokoju dla zainteresowanej, jak również z powodu trudnych relacji rodzinnych.

Powyższe fakty, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczą, że aktualnym miejscem zamieszkania J.S. są [..], gdyż to w tej miejscowości koncentruje się obecnie jego cała aktywność życiowa.

W niniejszym przypadku nie miała żadnego znaczenia kwestia zameldowania J.S.. Byłaby ona istotna jedynie w sytuacji, gdyby kwestia właściwości miejscowej organu, była ustalana w oparciu o przepis art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego brzmieniem, właściwa do rozpatrzenia sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby bezdomnej.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że definicję osoby bezdomnej zawiera art. 6 pkt 8 w/w ustawy, który stanowi, iż za bezdomnego uważana jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i nie zameldowana na pobyt stały oraz osoba nie zamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Lokalem mieszkalnym - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.) – jest zaś lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, a więc również lokal w domu pomocy społecznej, który obecnie Janina Stańczak zajmuje (por. postanowienie NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 188/11). Tego rodzaju lokal służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i opiekuńczych, a przebywanie w nim nie może być traktowane jedynie jako krótkotrwały pobyt osób - w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów. Spełnia on społecznie bowiem inną rolę niż internaty, bursy, pensjonaty czy hotele ( nie służy celom turystycznym lub wypoczynkowym). Nie jest on również miejscem publicznym, za które należy raczej uznać pomieszczenie lub teren przeznaczony dla publiczności, dla ogółu a zatem dostępny nieograniczonemu odbiorcy.

Polonijny Dom Opieki "[..]" jest położony na terenie Gminy [..], dlatego za miejsce zamieszkania J.S. w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 25 Kc należy uznać Gminę [..], co wyklucza właściwość Prezydenta m. st. Warszawy oraz Wójta Gminy [..]do rozpatrzenia wniosku J.S. o wydanie decyzji kierującej ją do domu pomocy społecznej.

W związku z powyższym, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.