Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 49/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 354
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz  warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów
article: art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69  art. 6 ust. 2 lit. c
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu M. z siedzibą w D. z dnia 4 kwietnia 2019 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego K. T. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 6 czerwca 2018 r. poprzez aplikację e-wniosek do Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z siedzibą w D. wpłynął wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z tytułu ONW na rok 2018 K. T..

Wraz z wnioskiem rolnik złożył oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych, wskazując na działkach ewidencyjnych nr. [...] i [...] element EFA 14a.l (obszary z międzyplonami lub okrywą zieloną - międzyplon ścierniskowy - jęczmień ozimy, facelia błękitna; gorczyca żyto ozime) na powierzchni 360.109,79 m2 (powierzchnia EFA po zastosowaniu współczynnika przekształcenia i współczynnika ważenia wyniosła 108.032,94 m2). W przedmiotowym wniosku rolnik zadeklarował do przyznania płatności powierzchnię:

1. Jednolita płatność obszarowa -117,63 ha;

2. Płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) -117,63 ha;

3. Płatność dodatkowa (redystrybucyjna) - 27,00 ha;

4. Płatność związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno- 28,76ha

5. Płatność z tytułu ONW strefa nizinna I -13,44 ha

W trakcie przeprowadzonej kontroli administracyjnej wykryto nieprawidłowości dla zadeklarowanej działki rolnej J oraz V. Na przedmiotowych działkach zadeklarowano uprawę na powierzchniach:

J - rolnik zadeklarował do płatności JPO oraz ONW powierzchni 13,44 ha,

V - rolnik zadeklarował do płatności P_STR powierzchnię 5,93 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 wyniosła dla działek: J- 12,34 ha oraz V- 5,90 ha.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w D. w dniu [...] kwietnia 2019 r. wydał decyzję nr [...], w której rolnikowi przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego:

- Jednolita Płatność Obszarowa (JPO) - 2018 w wysokości [...] zł

- Płatność za zazielenienie - 2018 w wysokości [...] zł

- Płatność redystrybucyjna - 2018 w wysokości [...] zł

- Płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno - 2018 w wysokości [...] zł

oraz przyznał rolnikowi kwotę [...]zł tytułem zwrotu dyscypliny finansowej.

W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji stwierdził, że powierzchnie użytkowane rolniczo działek rolnych J oraz V są mniejsze od powierzchni zadeklarowanych przez rolnika. Na działce rolnej:

J - rolnik zadeklarował do płatności powierzchnię 13,44 ha,

V - rolnik zadeklarował do płatności P_STR powierzchnię 5,93 ha,

natomiast powierzchnia stwierdzona dla ww. działek rolnych wynosiła – dla J- 12,34 ha, dla V - 5,90 ha.

Organ I instancji stwierdził, że na działkach rolnych o identyfikatorach: H3, H4, oraz J1 rolnik wskazał element proekologiczny EFA14a.1 z deklaracją wariantu 1.1 oraz również roślinę w międzyplonie. Powierzchnie zadeklarowane w ramach międzyplonów EFA (EEA14a, EFA14b) stanowiły tą samą powierzchnię, na której zadeklarowano międzyplon w ramach programu rolno- środowiskowo-klimatycznego w wariancie 1.1. Organ I instancji podał, że jeżeli rolnik realizuje Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone w ramach "Działania rolno - środowiskowo - klimatycznego" PROW 2014-2020 i w swoim gospodarstwie posiada międzyplony, których w danym roku i na danej działce nie wykazuje jako praktykę dodatkową - taki obszar może jednocześnie zadeklarować jako obszar EFA, pod warunkiem spełnienia wymogów dotyczących międzyplonów uznawanych jako obszar EFA. Jeżeli międzyplon w danym roku zostanie zadeklarowany jako praktyka dodatkowa, to w takim przypadku nie może być on jednocześnie zadeklarowany jako obszar EFA. Jeżeli jest to ta sama powierzchnia, powierzchnię zgłoszoną w ramach zazielenienia należy wykluczyć (dany element EFA zostanie wykluczony ze sprawy), co będzie miało wpływ na utrzymanie procentowej wielkości powierzchni obszaru proekologicznego.

Odnośnie płatności JPO, organ I instancji przywołał treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), dalej "ustawa o płatnościach bezpośrednich". Organ I instancji wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 do JPO oraz w zmianach do tego wniosku wynosiła 117,63 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 116,50 ha i została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE z 20.12.2013, L. 347 str. 549), dalej "rozporządzenie nr 1306/2013".

Następnie organ I instancji przedstawił wyliczenie płatności JPO powołując się na m.in. na art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06314 r., str. 48, z późn. zm.), dalej "rozporządzenie nr 640/2014".

Odnośnie płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie), organ I instancji powołał się na: art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich; art. 43 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 608), dalej "rozporządzenie nr 1307/2013"; art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. Organ I instancji podał, że stwierdzona w toku prowadzonego postępowania powierzchnia działek rolnych deklarowanych do JPO wynosiła 116,50 ha, a zatem powierzchnia ta stanowiła podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Organ I instancji przywołał treść art. 46 ust 1 rozporządzenie nr 1307/2013 i wskazał, że w toku prowadzonego postępowania stwierdzono, że powierzchnia gruntów ornych uwzględniająca obszary zatwierdzone, o których mowa w art. 46 ust. 2 akapit pierwszy lit. c), d), g) i h) rozporządzenia nr 1307/2013 i wynosi 110,53 ha, zaś obszar proekologiczny (EFA) zajmuje powierzchnię 0,0000 ha, co stanowiło 0%. Organ I instancji na podstawie art. 26 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 ustalił, że powierzchnia obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono wynosiła 5,5265 ha. W związku z powyższym obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie został zmniejszony o 55,27 ha, co stanowiło dziesięciokrotność brakującego obszaru proekologicznego. Następnie organ przedstawił wyliczenie płatności za zazielenienie z powołaniem się na: art. 28 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014; art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013; art. 6 ust. 2 lit.c rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (UE) nr 809/2014 (Dz. Urz. UE z 31.7.2014 r. L 227/69), dalej "rozporządzenie nr 809/2014" oraz art. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE z 20.6.2014, L 181/1), dalej "rozporządzenia nr 639/2014".

Odnośnie płatności dodatkowej (redystrybucyjna), organ I instancji przywołał art. 14 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich i art. 18 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014. Organ I instancji wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 do JPO wynosiła 117,63 ha, natomiast powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności 117,63 ha, lecz po pomniejszeniu do limitu z ww. przepisów powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności dodatkowej wynosiła 27 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013. Organ I instancji przedstawił wyliczenie ww. płatności po uwzględnieniu: art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013; art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 3 rozporządzenia nr 639/2014.

Odnośnie płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, organ I instancji powołał się na art. 7 i 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich wskazał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku do ww. płatności wynosiła 28,76 ha, zaś powierzchnia stwierdzona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013 - 28,73 ha. Organ i instancji przedstawił wyliczenie ww. płatności po uwzględnieniu : art. 18 ust.6 rozporządzenia nr 640/2014; art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013; art. 6 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 809/2014 oraz art. 3 rozporządzenia nr 639/2014.

Odnośnie zwrotu dyscypliny finansowej, organ I instancji powołał się na art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013 w drodze odstępstwa od art. 169 ust. 3 rozporządzenia (UE Euratom) nr 966/2012 z dnia 25 października 2012 r. w spawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE, Euratom) Nr 1605/2002 (Dz.U. L 298 z 26.10.2012), dalej "rozporządzenia nr 966/2012". Organ I instancji wskazał, że zwrot powinien spełniać kryteria równego traktowania i być proporcjonalny do korekty dyscypliny finansowej. Organ I instancji podał, że skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności za rok 2018 i kwoty płatności bezpośrednich objęte zostały zmniejszeniem z tytułu dyscypliny finansowej zgodnie z art. 8 rozporządzenia nr 1307/2013 oraz rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia nr 1307/2013, skarżący podlega zwrotowi dyscypliny finansowej za rok obrotowy 2018 na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013. Wobec czego, przyznana została skarżącemu płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł.

Rolnik złożył odwołanie od ww. decyzji. Wskazał, że aplikacja e-Wniosek wykazała spełnienie przez niego wymogu zazielenia na poziomie 9%. Podął, że na etapie wypełnienia wniosku popełnił błąd i na działce H zadeklarował posiadany na niej poplon jako praktykę dodatkową w programie 1.1.Rolnictwo zrównoważone. Rolnik podał, że błąd ten wykrył po otrzymaniu decyzji organu I instancji, gdyż wcześniej nie był świadomy jego istnienia. Rolnik stwierdził, że wypełnił wymogi praktyki zazielenienia , gdyż w 2018 r. areał upraw wiążących azot wynosił 28,73 ha, natomiast poplonów EFA zasianych i utrzymanych w wyznaczonych terminach wyniósł 23,03 ha w skali całego 117 ha gospodarstwa. Konsekwencją tego błędu jest utrata 75% płatności , co jest według rolnika, bardzo dotkliwą karą w porównaniu do błędu. Rolnik zakwestionował też pomniejszenie mu przez organ powierzchni działki J uprawnionej do płatności. Podał, że działka J jest częścią działki nr [...], znajduje się na niej 5arowy nieużytek w postaci naturalnego oczka wodnego. Wskazał, że na powierzchni tej działki w 2018 r. zasiane było żyto.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] listopada 2019 r. decyzję [...], w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich.

Organ odwoławczy podał, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 117,63 ha. Powierzchnia ta uwzględnia także powierzchnię złożonej zmiany do wniosku o przyznanie płatności na rok 2018. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 116,50 ha. Powierzchnia 116,50 ha została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013, albowiem zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przedeklarowanie powierzchni działki rolnej J zostało wykazane w oparciu o pomiar działki rolnej na podstawie wizualizacji, w oparciu o widoczny zarys uprawy oraz w oparciu o porównanie wielkości stwierdzonej działki w deklaracji z kampanii 2017r., której rolnik nie zanegował.

Organ odwoławczy podał, że warunkiem przyznania płatności za zazielenienie jest realizacja praktyk w zakresie dywersyfikacji upraw, utrzymania trwałych użytków zielonych (TUZ), w tym wyznaczonych jako wartościowe pod względem środowiskowym (TUZ C) oraz utrzymania obszarów proekologicznych (EFA).

Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013 i wskazał, że w gospodarstwie rolnika grunty orne zajmują powierzchnię powyżej 15ha, i rolnik zobowiązany jest do utrzymywania w gospodarstwie obszaru proekologicznego odpowiadającemu przynajmniej 5% gruntów rolnych.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. art. 38 nr 809/2014 oraz § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. z 2015 r. poz. 354 ze zm.), dalej "rozporządzenie z 2015 r.".

Organ odwoławczy podał, że płatność za zazielenienie została rolnikowi pomniejszona przez fakt, iż w trakcie postępowania administracyjnego stwierdzono, że na działkach rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] zadeklarowano element proekologiczny EFA14a.l z deklaracją wariantu 1.1, na których zadeklarowano również roślinę w międzyplonie. Powierzchnie zadeklarowane w ramach międzyplonów EFA (EFA14a) stanowią tą samą powierzchnię, na której zadeklarowano międzyplon w ramach programu rolno-środowiskowo-klimatycznego w wariancie 1.1 jako praktyka dodatkowa. Z tego względu powierzchnię zgłoszoną w ramach zazielenienia organ I instancji był zobowiązany wykluczyć. Organ odwoławczy podał, że jeśli bowiem międzyplon w danym roku zostanie zadeklarowany jako praktyka dodatkowa, to w takim przypadku nie może on być jednocześnie zadeklarowany jako obszar EFA. Jeśli zaś producent rolny w ramach realizowanego pakietu 1 posiada międzyplony, których w danym roku i na danej działce nie wykazuje jako praktykę dodatkową - taki obszar może jednocześnie deklarować jako obszar EFA.

Organ odwoławczy podał, że w przedmiotowej sprawie prawidłowo zadeklarowany element EFA został wykluczony ze sprawy, co miało wpływ na utrzymanie procentowej wielkości powierzchni obszaru proekologicznego. Powierzchnia gruntów ornych uwzględniająca obszary zatwierdzone wyniosła 110,53 ha. Powierzchnia obszaru proekologicznego, którego istnienia nie stwierdzono wyniosła 5,5265 ha.

Organ odwoławczy wskazał, że rolnik wyjaśnił, iż popełnił błąd dotyczący zakwalifikowania poplonu EFA jako praktykę dodatkową w programie Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1. Ten błąd pisarski został ujawniony dopiero w chwili wydania decyzji i wnioskodawca nie był świadomy jego istnienia.

W ocenie organu odwoławczego, postępowania rolnika nie można było zakwalifikować jako pomyłki pisarskiej, lecz było to niedbalstwo. Organ odwoławczy podał, że nie wystąpiła wadliwość aplikacji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że od producentów rolnych, składających wnioski o przyznanie płatności należy wymagać należytej staranności, w zakresie wypełniania wniosków o przyznanie płatności. Producenci rolni wykonują swoją działalność zawodowo i na własny rachunek. Wymagane jest zatem od nich nie tylko posiadania wysokich kwalifikacji odnośnie produkcji rolniczej, ale także posiadania stosownej wiedzy w zakresie zasad i trybu przyznawania pomocy finansowej, która jest przyznawana na wniosek osoby zainteresowanej takim wsparciem. Obowiązujące przepisy w zakresie przyznawania płatności, zarówno te unijne jak i krajowe, w zakresie przyznawania płatności nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 rolnik jako załącznik do wniosku złożył oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych, element proekologiczny EFA14a.l na powierzchni 108.032,94 m2. Ponadto rolnik, składając wniosek o przyznanie płatności, w sekcji VIII wniosku oświadcza, że znane są mu zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności, jednocześnie zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności , w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że jeżeli z powodu warunków agrometeorologicznych niemożliwe jest wypełnienie obowiązku wynikającego z praktyki EFA, rolnik ma możliwość zmiany elementu proekologicznego zadeklarowanego we wniosku o płatność na inny obszar proekologiczny. Istnieje zatem możliwość zmiany nie tylko rodzaju EFA, ale też gatunku roślin wysiewanych w mieszankach jako międzyplony lub zmiany działki, na której będzie utrzymywany międzyplon deklarowany jako EFA w myśl z art. 14 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014, który mówi do celów płatności za zazielenienie rolnik może dokonać zmiany, w należycie uzasadnionych okolicznościach, treści pojedynczego wniosku odnośnie wykorzystania działek rolnych, o ile nie stawia to rolnika w korzystniejszej sytuacji odnośnie do wypełnienia obowiązków w zakresie zazieleniania na podstawie wniosku pierwotnego. Zmiany mogą być wprowadzane w trakcie trwania okresu wegetacyjnego w odniesieniu do zadeklarowanych działek rolnych w zakresie rodzaju uprawy bądź jej położenia. Jeśli rolnik został poinformowany o nieprawidłowościach w złożonym wniosku lub został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, zgłoszone zmiany nie będą uwzględnione w odniesieniu do działek rolnych, w przypadku których wykryto nieprawidłowości.

Organ odwoławczy podał, że dokonanie zmiany elementu proekologicznego możliwe jest w zakresie: rodzaju elementu proekologicznego, gatunku roślin wysiewanych w mieszankach w międzyplonie ścierniskowym lub ozimym oraz zamiany działki, na której będzie utrzymywany obszar EFA. Zmiany elementów proekologicznych są możliwe przy spełnieniu następujących warunków:

- wyłącznie do wysokości odsetka powierzchni zadeklarowanej jako EFA we wniosku o przyznanie płatności (np. jeśli beneficjent zadeklarował 3% EFA, zmiana jest możliwa do osiągnięcia 3%);

- tylko w ramach działek będących w posiadaniu rolnika, zadeklarowanych przez niego we wniosku o przyznanie płatności;

- zmiana może być dokonywana w zakresie wszystkich rodzajów elementów EFA.

Organ odwoławczy podał, że o zmianach, które mogą być dokonywane w zakresie wszystkich rodzajów EFA, należy poinformować kierownika biura powiatowego ARiMR, aby dostosować wniosek o przyznanie płatności do nowej sytuacji, i tylko wtedy nie będą one skutkować nałożeniem kar administracyjnych związanych z ich złożeniem po terminie lub niezrealizowaniem praktyki utrzymania obszarów proekologicznych. Zmiany mogą zostać złożone w każdym momencie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji, chyba że organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie płatności.

Organ odwoławczy przedstawił sposób wyliczenia płatności za zazielenienie na podstawie art. 26 ust. 2 i art. 28 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014.

Organ odwoławczy podał, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej, która stanowiła podstawę do przyznania płatności za zazielenienie wynosiła 116 ha, obszar zatwierdzony do płatności za zazielenienie po zastosowaniu przepisów art. 24-27 rozporządzenia nr 640/2014 wynosiła 88,68 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wynosi 74,82% według wzoru przedstawionego w decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że kara administracyjna wyniosła [...]]. Kwota ta nie przekraczała 25% wnioskowanej kwoty płatności. Ponadto ww. kwota została dodatkowo pomniejszona prawidłowo o współczynnik korygujący i ostatecznie została płatność przyznana w wysokości [...] zł.

Organ odwoławczy podał, że pozostałe płatności: JPO w wysokości [...] zł, płatność redystrybucyjna w wysokości [...] zł oraz kwota zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości [...] zł zostały przyznane przez organ I instancji w prawidłowej wysokości.

Rolnik złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie:

1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 26 ust. 1 i art. 28 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11.03.2004 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17.12.2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej w związku z art. 46 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/ 2013 oraz § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.03.2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji wykluczenie zadeklarowanego elementu EFA co miało wpływ na nieutrzymanie procentowej wielkości powierzchni obszaru proekologicznego, a tym samym brak przyznania pomocy i nałożenia kary administracyjnej na skarżącego.

2. naruszenie prawa procesowego, to jest art. 7, 8, 10 i 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji pozbawienie strony do wnikliwej oraz rzetelnej oceny faktycznej i prawnej złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i w konsekwencji odmowa jego przyznania w zakresie płatności za zazielenienie.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu w postaci wydruku aplikacji e-wniosek na okoliczność spełnienia wymogu zazielenienia przez skarżącego na poziomie 9%.

Skarżący wskazał, że podsumowanie wniosku w ww. aplikacji wskazywało na 9% próg zazielenienia, znacznie wyższy niż był wymagany i to utwierdziło go w przekonaniu o poprawnym wypełnieniu wniosku.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a", dopuścić ww. dowód.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Spór w sprawie dotyczy wskazania przez rolnika danych powierzchni uprawnionej do przedmiotowej płatności we wniosku za rok 2018 w zakresie powierzchni działki J. oraz obszaru proekologicznego (EFA).

Na wstępie zaznaczyć należy, że co do zasady Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że dokonywanie płatności odbywa się na wniosek strony i to strona deklaruje do których działek, jakich powierzchni i jakie płatności chce otrzymać. Zgodzić się należy z organem, że postępowanie o przyznanie płatności na rok 2018 jest postępowaniem wszczynanym i toczącym się w oparciu o wniosek zainteresowanego, a decyzje w sprawie przyznania płatności organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane przez rolnika we wniosku jak i również wszelkich zmianach i korektach tego wniosku. Jednak należy zwrócić uwagę, że w przepisach przewidziano w pewnych okolicznościach możliwość poprawienia, zweryfikowania wniosku. Nie można przy tym przyjąć, że organ administracji dokonując kontroli wniosków ograniczony jest do ich oceny tylko pod kątem nieprawidłowości mogących skutkować przyznaniem nienależnej płatności. Organ zobowiązany jest rozpatrzyć wniosek strony w zakresie przysługujących mu uprawnień.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (a więc z uwzględnieniem przepisów prawa unijnego) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a i art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Według ust. 3 art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, że k.p.a. jest stosowany w ograniczonym zakresie, a ciężar dowodu co do okoliczności mających znaczenie dla płatności ciąży na stronie tj. rolniku składającym wniosek. Powyższe nie zwalnia jednak organów od przestrzegania określonych zasad postępowania. Przede wszystkim jest to zasada praworządności, która ma szeroki zakres znaczeniowy. Oznacza dokonywanie wykładni norm zgodnej nie tylko z literalnym brzmieniem ale przede wszystkim celem danej normy i jej funkcji w systemie prawa, uwzględnianie w procesie stosowania prawa zasad niedyskryminacji oraz proporcjonalności.

Z kolei obowiązek rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego oznacza wykorzystanie, przy ocenie wniosku, wszelkich informacji i danych, którymi organ dysponuje z urzędu i które może pozyskać od innych organów, z uwagi na dane zawarte w zintegrowanym systemie działek i producentów rolnych. Powyższe koreluje z treścią art. 11 rozporządzenia nr 809/2014, zgodnie z którym, przy stosowaniu uproszczonych procedur tj. elektronicznym składaniu wniosku na dostarczonych formularzach i materiałach graficznych, przy kontroli administracyjnej powinny być wykorzystywane dane będące w zintegrowanym systemie danych oraz ze źródeł danych będących w dyspozycji władz krajowych do celów wniosków o płatność.

Jak wynika z ogólnodostępnej strony internetowej ARiMR (https://www.arimr.gov.pl/pomoc-unijna/platnosci-bezposrednie/platnosci-bezposrednie-w-roku-2018/zasady-skladania-wnioskow-na-rok-2018/wniosek-elektroniczny.htmlod) w roku 2018 wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich oraz płatności obszarowych PROW składa się w formie elektronicznej za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus dostępnej poprzez stronę internetową Agencji. Według informacji z ww. strony, aplikacja eWniosekPlus prowadzi rolnika przez cały proces składania wniosku. Wypełnianie wniosku rozpoczyna się od wyrysowania upraw na działkach referencyjnych (ewidencyjnych) spersonalizowanych na podstawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 lub na dodanych nowych działkach referencyjnych. Po wyrysowaniu uprawy rolnik zaznacza płatność, o którą ubiega się do danej uprawy. Może dodać niezbędne załączniki, a pozostałe dane we wniosku wypełniane są automatycznie przez aplikację. Aplikacja eWniosekPlus udostępnia rolnikom dane wygenerowane na podstawie danych z roku 2017. Personalizacji podlegają wnioskowania o płatności (poza płatnością do bydła), dane dotyczące: działek referencyjnych, działek rolnych oraz powierzchni niezgłoszonych do płatności, zatwierdzone/wyrysowane w roku 2017. Na podstawie wyrysowanych przez rolnika w kampanii 2017 geometrii działek rolnych w eWniosekPlus zostaną utworzone geometrie upraw, które dodatkowo będą ograniczone automatycznie do granic maksymalnego kwalifikowanego obszaru – MKO. W aplikacji eWniosekPlus możliwe jest wypełnienie wniosku w trybie uproszczonym oraz trybie pełnym. Tryb uproszczony przeznaczony jest dla rolników, uczestniczących w systemie dla małych gospodarstw oraz tych, dla których powierzchnia gruntów ornych zgodnie z bazą referencyjną ARiMR na działkach referencyjnych zadeklarowanych w roku 2017 wynosiła poniżej 10 ha. Rolnicy nie mogą również ubiegać się o płatności rolnośrodowiskowe, płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne, płatności ekologiczne i/lub płatności zalesieniowe. Rolnicy, którzy chcą uzyskać ww. płatności muszą skorzystać z trybu pełnego. Tryb pełny umożliwia pełną edycję danych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 r. W trybie tym dostępne są trzy zakładki Wniosek, Mapa i Podsumowanie. W zakładce Wniosek między innymi: dokonuje się wyboru wnioskowanych płatności, dodaje się wymagane załączniki (np. umowa do płatności do powierzchni uprawy pomidorów), deklaruje się zwierzęta do płatności do krów lub płatności do bydła z wykorzystaniem danych zawartych w bazie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W zakładce Mapa można: dodawać i usuwać działki referencyjne, określać poszczególne uprawy, deklarować obszary proekologiczne - EFA (tylko na działkach referencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa). Podczas rysowania upraw system podpowiada możliwe wnioskowania, np. w przypadku wyrysowania powierzchni uprawy buraka cukrowego aplikacja "zapyta", czy rolnik ubiega się również o płatność do powierzchni uprawy buraków cukrowych wraz z informacją o konieczności dołączenia umowy i w przypadku potwierdzenia, zaznaczy takie wnioskowanie. Na podstawie wyrysowanych powierzchni konkretnych upraw system wykonuje agregację do działek głównych i podrzędnych, zarówno w części graficznej jak i alfanumerycznej. W przypadku, gdy nie zostanie zaznaczona żadna z płatności, powierzchnia wyrysowanej uprawy zostanie potraktowana jako powierzchnia niezgłoszona do płatności. Rolnicy zobowiązani do spełnienia wymogu dywersyfikacji upraw lub utrzymania obszarów proekologicznych (EFA) wypełniają wniosek w trybie pełnym, przy czym sekcja dotycząca elementów EFA będzie dostępna dopiero w przypadku, gdy łączna powierzchnia zadeklarowanych na gruntach ornych upraw przekroczy 15 ha. W zakresie deklaracji elementów EFA aplikacja podpowiada możliwe do zadeklarowania elementy EFA na podstawie wyrysowanych powierzchni upraw, które mogą stanowić EFA, tj. ugory, trawy na ugorze, zagajnik o krótkiej rotacji, obszar zalesiony w ramach PROW po 2008 r. oraz uprawy roślin wiążących azot oraz stabilnych elementów proekologicznych, zidentyfikowanych w bazie referencyjnej ARiMR, położonych na działkach referencyjnych zadeklarowanych we wniosku, np. rowy, zadrzewienia liniowe. Elementy EFA mogą być też dodane poprzez wyrysowanie ich granic, analogicznie jak są rysowane powierzchnie upraw np. deklaracja międzyplonów. W trakcie wypełniania wniosku aplikacja na bieżąco wylicza procent gruntów ornych stanowiących EFA, procent uprawy głównej oraz dwóch upraw głównych. W zakresie sprawdzenia wymogów zazielenienia dostępny jest kompleksowy przegląd zawierający informacje na temat zwolnienia z wymogu dywersyfikacji upraw, zwolnienia z wymogu utrzymania obszarów proekologicznych (EFA), spełnienia wymogu dywersyfikacji upraw, spełnienia wymogu utrzymania EFA, powierzchni, nazwy i procentu upraw głównych, danych dotyczących elementów EFA oraz trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym. Na bieżąco prezentowane są podpowiedzi i komunikaty dla rolnika o stwierdzonych brakach lub błędach we wniosku. Aplikacja eWniosekPlus porówna dane deklarowane z danymi referencyjnymi miedzy innymi w zakresie maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO), jak również przeprowadzi kontrolę krzyżową powierzchni na podstawie danych graficznych z geometriami innych rolników oraz inne sprawdzenia w zakresie kompletności wniosku. Na podstawie wprowadzonych danych aplikacja eWniosekPlus umożliwia wydruk formularza wniosku analogicznego do wersji papierowej. Na swojej stronie swojej internetowej ARiMR zamieści instrukcje i wytyczne dotyczące logowania do aplikacji eWniosekPlus oraz instrukcję wypełniania wniosków za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, a także filmy instruktażowe. Główne korzyści wynikające z wypełniania oraz złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 poprzez aplikację eWniosekPlus to:

- brak konieczności uzupełniania danych alfanumerycznych w zakresie płatności obszarowych, wszystkie dane generowane są automatycznie na podstawie narysowanych granic upraw i wybranych płatności,

- brak konieczności wielokrotnego rysowania tych samych powierzchni w ramach działek rolnych głównych i podrzędnych, działki rolne generowane są automatycznie na podstawie narysowanych granic upraw i wybranych płatności,

- dostęp do aktualnych danych referencyjnych, które prezentowane są w ramach przeglądu danych dla działek referencyjnych oraz wykorzystywane podczas kontroli wstępnych,

- możliwość złożenia wniosku bez konieczności modyfikowania danych, w przypadku, gdy powierzchnie deklarowane do płatności oraz ich położenie nie uległy zmianie w stosunku do poprzedniego roku (dostępne w ramach uproszczonego trybu wypełniania wniosku),

- wyświetlane na bieżąco w trakcie wypełniania wniosku wskazówki w zakresie uzupełniania pól, dołączania wymaganych załączników,

- wyświetlane na bieżąco w trakcie wypełniania wniosku komunikaty o stwierdzonych brakach lub błędach we wniosku o przyznanie płatności (ich poprawienie lub uzupełnienie przed zatwierdzeniem i wysłaniem wniosku do biura powiatowego ARiMR pozwoli na uniknięcie zmniejszeń kwot płatności ze względu na stwierdzone nieprawidłowości),

- wyświetlany na bieżąco przegląd w zakresie danych do płatności za zazielenienie,

możliwość złożenia wniosku oraz mobilny dostęp do konta przy użyciu tabletu lub smartfonu.

Przez cały proces wypełniania wniosku rolnik jest prowadzony za pomocą kreatora. Aplikacja porównuje dane deklarowane przez rolnika z danymi referencyjnymi m.in. w zakresie maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO), jak również przeprowadza kontrolę krzyżową między danymi deklarowanymi przez innych rolników oraz inne sprawdzenia w zakresie kompletności wniosków. Prezentowane dane z bazy referencyjnej oraz wszelkie sprawdzenia odbywają się w oparciu o najbardziej aktualny stan bazy referencyjnej.

Jak wynikało z informacji na stronie ARiMR, złożenie wniosku w formie papierowej będzie możliwe jedynie dla tych rolników, którzy nie są w stanie złożyć wniosku w wersji elektronicznej i jednocześnie nie mogą skorzystać z pomocy technicznej zapewnionej przez biuro powiatowe ARiMR.

Zgodnie z art. 17 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, jeżeli beneficjent nie jest w stanie złożyć wniosku o przyznanie płatności z wykorzystaniem geoprzestrzennego formularza, właściwy organ zapewnia beneficjentowi: albo niezbędną pomoc techniczną, albo z góry ustalone formularze i odpowiednie materiały graficzne w formie papierowej. W tym przypadku właściwy organ przenosi informacje otrzymane od beneficjenta do geoprzestrzennego wniosku o przyznanie płatności.

ARiMR informuje, że w przypadku, gdy rolnik złoży wniosek o przyznanie płatności na 2018 r. w formie papierowej jest zobowiązany dołączyć do wniosku:

- Oświadczenie o wyrażeniu zgody na jednorazowe użycie loginu i kodu dostępu do przeniesienia informacji z wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 złożonego w formie papierowej do formularza geoprzestrzennego wniosku – w przypadku gdy rolnik posiada nadany login i kod dostępu do systemu teleinformatycznego Agencji. (§14a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) - otwórz albo

- Oświadczenie o wyrażeniu zgody na jednorazowe użycie danych niezbędnych do wygenerowania loginu i kodu dostępu w celu przeniesienia informacji z wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 złożonego w formie papierowej do formularza geoprzestrzennego wniosku – w przypadku gdy rolnik nie ma nadanego loginu i kodu dostępu do systemu teleinformatycznego Agencji. (§14a ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

ARiMR zaznaczyło, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa w kampanii 2018 w formularzu geoprzestrzennym (eWniosekPlus) powinno się znaleźć 100 % wniosków o przyznanie płatności. Obowiązek ten wynika z art. 17 rozporządzenia 809/2014 oraz zapisów znowelizowanej ustawy o płatnościach bezpośrednich.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący we wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 zaznaczył, że wnioskuje m.in. o przyznanie płatności na zazielenienie.

Obowiązek utrzymania obszarów proekologicznych (obszary EFA) dotyczy rolników posiadających więcej niż 15 ha gruntów ornych, z uwzględnieniem gruntów ornych niezgłoszonych do płatności. Rolnicy ci zobowiązani są do utrzymania obszarów EFA na powierzchni odpowiadającej przynajmniej 5% powierzchni gruntów ornych w gospodarstwie, co wynika z art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 1307/2013. Ww. obowiązek dotyczył też skarżącego z uwagi na wielkość jego gospodarstwa (ponad 116 ha). Istnienia tego obowiązku skarżący nie zaprzeczył, lecz wskazywał, że błędnie zadeklarował posiany poplon na działce H jako praktykę dodatkową.

W niniejszej sprawie sporna jest zatem kwestia, czy w ramach prowadzonego na wniosek skarżącego postępowania organ (na podstawie obowiązujących przepisów prawa) prawidłowo uznał, że nie miał podstawy, a tym samym nie był zobowiązany do podjęcia czynności w zakresie wyjaśnienia zakresu wniosku złożonego przez skarżącego - co w konsekwencji doprowadziło do pomniejszenia płatności na zazielenienie.

W ocenie Sądu, organy obu instancji pominęły rozważania, czy w okolicznościach niniejszej sprawy nie należało zastosować art. 4 rozporządzenia nr 809/2014. Stosownie do ww. przepisu rozporządzenia nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Pojęcie "oczywistego błędu" zawiera w sobie zarówno możliwość popełnienia go wskutek "oczywistej omyłki pisarskiej", jak i "oczywistej omyłki rachunkowej". Jednak w powołanym przepisie jest odniesienie do "oczywistych błędów", a więc nie można tego odnosić wyłącznie do omyłek pisarskich czy rachunkowych. Za oczywisty błąd można uznać również niespójność, sprzeczność czy przeoczenie. W ocenie Sądu, zaklasyfikowanie błędu jako oczywistego może wystąpić niezależnie od sposobu, w jakim przeprowadzona została kontrola dokumentów. Przepis nie zawiera jakichkolwiek ograniczeń co do momentu ujawnienia błędu. Zasadniczym warunkiem jest to by dało się ustalić na podstawie samego wniosku o przyznanie płatności oraz złożonych wraz z nimi dokumentów oraz by nie można było Stronie przypisać złej wiary. Błąd jest oczywisty nie tylko, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Stwierdzenie oczywistego błędu najczęściej bowiem wiąże się z porównaniem dokumentu nim obarczonym z dokumentem wolnym od błędu.

Wskazany przepis (art. 4 rozporządzenia 809/2014) nakłada na organ obowiązek dokonania oceny czy błąd taki (oczywisty) wystąpił, na podstawie ogólnej oceny danego przypadku. Dodatkowo przepis wskazuje, że stwierdzenie oczywistych błędów może nastąpić pod warunkiem, że beneficjent działał w dobrej wierze.

W ocenie organu odwoławczego, postępowania rolnika nie można było zakwalifikować jako pomyłki pisarskiej, gdyż było to niedbalstwo. Organ odwoławczy podał też, że nie wystąpiła wadliwość aplikacji.

Sąd nie kwestionuje obowiązku organu dotyczącego rozpatrzenia wniosku zgodnie z zakresem w nim wskazanym. Jednak w ocenie Sądu, kierując się zasadą praworządności należy w razie wątpliwości wyjaśnić zakres wniosku. W przedmiotowej sprawie wątpliwości organu powinno wzbudzić to, że w "Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych" (stanowiącym ono integralną część wniosku o przyznanie płatności) oraz w złożonym organowi wniosku w części VII - w odniesieniu do tych samych działek (tej samej powierzchni) -zadeklarowano obszary proekologiczne oraz realizację zobowiązania w ramach działania rolno – środowiskowo – klimatycznego. A to pozostawało w sprzeczności z treścią § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2015 r., z którego wynika, że za obszary proekologiczne uznaje się obszary, o których mowa w ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia, jeżeli rolnik nie ubiega się o przyznanie do tych obszarów płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej z tytułu realizacji zobowiązania, o którym mowa w art. 28 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.

Samo zatem dokonanie przy numerze ewidencyjnym danej działki zapisów w kolumnach 8 i 9 części VII wniosku wskazuje, iż skarżący ubiegał się o przyznanie do określonej działki płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej, a więc wykluczone było wykazanie tej działki w "Oświadczeniu o powierzchni obszarów proekologicznych". W takich okolicznościach sprawy powinnością organów było rozważenie, czy sytuacja ta (deklarowanie danej działki w jednej części wniosku w sposób wykluczający jej prawidłowe zadeklarowanie w innej części wniosku) może być oceniona jako niespójność lub sprzeczność wniosku – dająca podstawę do zastosowania art. 4 rozporządzenia 809/2014 (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 listopada 2019 r., o sygn. akt II SA/Bd 505/19).

Należy również uwzględnić, co wskazano powyżej, że skarżący zobowiązany był do wypełnienia wniosku elektronicznie w trybie pełnym (z uwagi na wielkość gospodarstwa), zaś organ administracyjny wziął na siebie obowiązek przygotowania i wdrożenia programu komputerowego umożliwiającego sprawne i prawidłowe składanie takich wniosków wraz obowiązkiem informacyjnym. Jak wynikało z informacji na stronie ARiMR program komputerowy miał w trakcie wypełniania wniosku aplikacja na bieżąco wyliczać procent gruntów ornych stanowiących EFA, procent uprawy głównej oraz dwóch upraw głównych. W zakresie sprawdzenia wymogów zazielenienia dostępny miał być kompleksowy przegląd zawierający informacje na temat zwolnienia z wymogu dywersyfikacji upraw, zwolnienia z wymogu utrzymania obszarów proekologicznych (EFA), spełnienia wymogu dywersyfikacji upraw, spełnienia wymogu utrzymania EFA, powierzchni, nazwy i procentu upraw głównych, danych dotyczących elementów EFA oraz trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym. Na bieżąco miały być prezentowane podpowiedzi i komunikaty dla rolnika o stwierdzonych brakach lub błędach we wniosku.

W tym względzie przedstawiony przez skarżącego dowód w postaci wydruku z weryfikacji przedmiotowego wniosku miał istotne znaczenie dla sprawy, gdyż świadczył o brakach używanej aplikacji. Trudno przyjąć, że skarżący świadomie naraził siebie na utratę znacznej części należnych płatności. Prawidłowo funkcjonujący system winien na etapie sporządzenia wniosku ujawnić tak oczywistą pomyłkę i uniemożliwić jednoczesne zgłoszenie międzyplonu EFA na tej samej powierzchni działki jako międzyplonu w ramach programu rolno-środowiskowo-klimatycznego w wariancie 1.1 jako praktyki dodatkowej. Zwłaszcza, że organ odwoławczy nie kwestionuje, że obszar EFA został zgłoszony nieprawidłowo przez rolnika . W niniejszej sprawie zadeklarowany element EFA (mimo jego prawidłowego określenia przez rolnika) został wykluczony, co miało wpływ na utrzymanie procentowej wielkości powierzchni obszaru proekologicznego, a tym samym na wysokość przedmiotowej płatności. Organy nie wykluczyły także możliwości zgłoszenia międzyplonu na spornej działce (wykluczono tylko zgłoszenie między plonu jako praktyki dodatkowej). Organy nie wskazały także, że ww. "podwójne zgłoszenie" tej samej działki mogło stanowi nadużycie rolnika przez domaganie się nienależnych, zwiększonych płatności.

Zdaniem Sądu, stosowane rozwiązania technologiczne przez organy administracyjne nie mogą być "swoistą pułapką" na obywatela. O tym, że występowały problemy z ww. systemem w kraju świadczą wyroki: WSA w Bydgoszczy z dnia 6 listopada 2019 r., o sygn. akt II SA/Bd 505/19 i WSA w Poznaniu z dnia 31 marca 2020 r. o sygn. akt III SA/Po 792/19.

W ocenie Sądu, w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania względem skarżącego art. 4 rozporządzenia 809/2014 z przyczyn wyżej wymienionych. Ponadto, zauważyć należy, że w sprawie sporna była też powierzchnia działki J. Organy uznały, że powierzchnia uprawiona do przedmiotowych płatności ustalona została w drodze kontroli administracyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że przedeklarowanie powierzchni działki J zostało wykazane w oparciu o pomiar działki rolnej na podstawie wizualizacji w oparciu o widoczny zarys uprawy oraz w oparciu o porównanie wielkości stwierdzonej działki w deklaracji z kampanii 2017 r., której wnioskodawca nie zanegował. Jednakże organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów odwołania w tym zakresie. Kwestia ta powinna być również przez organ wyjaśniona szczegółowo, gdyż ustalenie przez organy powierzchni uprawnionej do płatności w innej wysokości niż zgłoszona we wniosku przez rolnika miało również wpływ na wysokość przyznanych przedmiotowych płatności. Tym bardziej, że powierzchnia działki J była też przedmiotem decyzji organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. decyzję nr [...], objętej kontrolą Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 50/20 (organ wskazał na zgłoszenie powierzchni tej działki do płatności przez innych rolników).

Organ odwoławczy nie powinien także zapominać o zasadzie dwuinstancyjności. Zgodnie z art.15 k.p.a., organ odwoławczy nie może ograniczać się jedynie do zarzutów odwołania (tym bardziej, że organ pominął kwestię powierzchni działki J), pomijając pozostałe kwestię objęte decyzją organu I instancji. W niniejszej sprawie, organ odwoławczy skoncentrował się jedynie na płatności na zazielenienie, zaś co do pozostałych płatności ograniczył się do lakonicznej wzmianki, że zostały przyznane przez organ I instancji prawidłowo. Powyższe postępowanie organu odwoławczego naruszyło ww. przepis i nie może być zaakceptowane przez Sąd.

Powyższe uchybienie miało też wpływ na określenie zwrotu dyscypliny finansowej. W ocenie Sądu, fragment uzasadnienia decyzji organu I instancji dotyczący tej kwestii jest zupełnie nieczytelny. Organ I instancji powołuje jedynie przepisy bez wyjaśnienia ich zastosowania w sprawie. Organ odwoławczy, zaś nie odniósł się do tej kwestii zupełnie. Okoliczność ta uniemożliwiła kontrolę Sądu zaskarżonej decyzji w tej części. Nałożenie jakiegokolwiek obowiązku na stronę postępowania winno być wyraźnie umotywowane.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji obu instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracyjny zobowiązany jest uwzględnić ww. wskazania Sądu. W ocenie Sądu, w sprawie w przedmiocie płatności za zazielenienie powinien znaleźć zastosowanie art. 4 rozporządzenia 809/2014. Wobec czego skarżący uprawniony będzie do złożenia korekty przedmiotowego wniosku, zaś organ winien umożliwić skarżącemu jej złożenie (w przypadku gdyby skarżący nie złożył ww. korekty, przed wydaniem decyzji organ zobowiązany jest wezwać stronę do jej złożenia pod rygorem rozpoznania wniosku o dane w nim dotychczas zawarte).

Ponadto należy wyjaśnić w sposób dokładny powierzchnię działki J uprawnionej do płatności objętych wnioskiem oraz kwotę zwrotu dyscypliny finansowej.

Przywołane orzeczenia dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a", uchylił decyzje obu instancji.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).

Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę [...]zł, w tym tytułem wpisu – [...] zł; wynagrodzenia pełnomocnika - [...] zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – [...] zł.