Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1144/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 103 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art 37 art 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński ( spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant starszy asystent sędziego Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.D.-O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 547/11 w sprawie ze skargi M.D.-O. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2011 r. nr WOP.7721.71.2011.BB w przedmiocie odmowa nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 547/11, oddalił skargę M. D.-O. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 22 czerwca 2011 r., nr ..., w przedmiocie odmowy nakazania wykonania określonych robót budowlanych.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że decyzją z dnia 22 czerwca 2011 r., nr ..., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zw. dalej k.p.a., i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), zw. Prawem budowlanym z 1974 r., w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 156, poz. 1118 ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym z 1994 r., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 28 kwietnia 2011 r., nr ..., zobowiązującą B. i J. B. do wykonania wymiany lub wzmocnienia płatwi drewnianej nad otworem wjazdowym wiaty, wykonania z materiałów nierozprzestrzeniających ognia elementów konstrukcyjnych słupów, belek i ścian osłonowych usytuowanych przy granicy z działkami nr geod. ..., ... i ... w K. przy ul. G. i odmówił nałożenia tych obowiązków.

Na skutek interwencji M. D.-O., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie wiaty wybudowanej w K. przy ul. G. na działce nr geod. ... stanowiącej własność B. i J. B. Na skutek przeprowadzonych w dniu 2 września 2010 r. oględzin ustalono, że wiata ma wymiary 6,90 x 9,0 m (wysokość wiaty w kalenicy - 3,76 m, przy okapie 2,70 m, wiata o konstrukcji drewnianej szkieletowej częściowo obita deskami, dach o konstrukcji drewnianej jednospadowy, pokryty eternitem falistym z odprowadzeniem wód opadowych na własną działkę). Pod wiatą wylana posadzka betonowa. Wiata usytuowana jest ok. 0,50 m od granicy z działką ... Tylna część wiaty przylega do budynku wybudowanego na działce nr geod. .... B. B. oświadczyła do protokołu, że przedmiotowa wiata, podobnie jak budynek gospodarczy została wybudowana w latach 1989 - 1991. Współwłaścicielami nieruchomości nr geod. ... inwestorzy zostali w czerwcu 1995 r., poprzednim właścicielem nieruchomości była Gmina K., która nie przekazała żadnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowej wiaty. W rejestrach Starostwa Powiatowego w S. nie figuruje żadne pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowy wiaty ani na poprzedniego, ani aktualnego właściciela nieruchomości. Biorąc pod uwagę wygląd i stan materiałów użytych do budowy przedmiotowego obiektu budowlanego organ powiatowy stwierdził, że wiata została wybudowana w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 22 września 2010 r., na podstawie art. 56 ust 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., organ l instancji zobowiązał B. i J. B. do przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego wiaty, sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane. W wyznaczonym terminie żądana ekspertyza została przedłożona w związku z tym, decyzją z dnia 20 stycznia 2011 r., na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., organ l instancji nakazał B. i J. B. wymianę lub wzmocnienie płatwi drewnianej nad otworem wjazdowym wiaty wykazującej nadmierne ugięcie.

W wyniku złożonego przez M. D.-O. odwołania od powyższej decyzji, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z dnia 15 lutego 2011 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji, celem uzupełnienia materiału dowodowego i zapewnienia udziału wszystkim stronom postępowania w sprawie.

Po uzupełnieniu postępowania dowodowego, organ l instancji uznał, że przedmiotowa wiata istniała już w 1994 r. (co potwierdza raport wyceny nieruchomości zabudowanych sporządzony, na zlecenie Urzędu Gminy w K., przez rzeczoznawcę majątkowego, biegłego sądowego). Dlatego też w sprawie powinno mieć zastosowanie prawo budowlane z 1974 r. Mając powyższe na uwadze Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia 28 kwietnia 2011 r. zobowiązał B. i J. B. do wykonania wymiany lub wzmocnienia płatwi drewnianej nad otworem wjazdowym wiaty oraz wykonania z materiałów nierozprzestrzeniających ognia elementów konstrukcyjnych słupów, belek i ścian osłonowych usytuowanych przy granicy z działkami nr geod. ..., ... i ...

Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. D. – O. Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego wydał rozstrzygnięcie kwestionowane w przedmiotowej sprawie i podał, że zgromadzony materiał dowodowy oraz wygląd zewnętrzny wiaty, jak też użyte do budowy materiały budowlane wskazują, iż obiekt powstał pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że budowa tego obiektu z pewnością została zakończona przed styczniem 1995 r.

Stosownie do regulacji art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne nie stosuje się przepisu art. 48, lecz dotychczasowe regulacje, czyli te zawarte w poprzednio obowiązującej ustawie Prawo budowlane (z 1974 r.).

Dla zastosowania tego przepisu decydujące znaczenia miało ustalenie daty budowy oraz czy roboty budowlane wykonywane były w warunkach samowoli budowlanej. W tej kwestii organ l instancji dokonał wszelkich starań by sprostać powyższym przesłankom. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zakwalifikował obiekt jako samowolę budowlaną wdrażając przepis art.40 ustawy - Prawo budowlane 1974 r. Nałożone zaskarżoną decyzją zobowiązanie inwestorów do wykonania belek, słupów i ścian osłonowych z materiałów nierozprzestrzeniających ognia bez doprecyzowania tej kwestii, czyni tę decyzję niewykonalną. Ponadto z ekspertyzy stanu technicznego wiaty wynika, że elementy konstrukcyjne wiaty (fundamenty, ściany, dach) są w stanie średnim, wiata wymaga remontu (naprawa ścian, wzmocnienie płatwi nad wejściem do wiaty). Takiego zakresu robót (remontu) nie może nałożyć organ nadzoru budowlanego w decyzji wydanej na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Przeprowadzenie remontu jest prawem inwestora. Inwestor może tego dokonać po dopełnieniu formalności w organie architektoniczno - budowlanym. Nadto stan techniczny wiaty jest zadawalający, zatem organ nie ma podstaw do zobligowania inwestorów do wymiany tych elementów. Zarzut odwołującej się dotyczący tego, że budynek powinien być tak usytuowany by nie stwarzał zagrożenia pożarowego oraz nie zagrażał zdrowiu i życiu osób innych jest uzasadniony, niemniej wiata jest obiektem budowlanym, którego usytuowanie względem sąsiednich granic nie podlega regulacji warunków technicznych rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., które regulują odległości budynków od granicy działki. Wiata nie jest budynkiem w rozumieniu definicji budynku, zawartej w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. W kwestii zdjęcia eternitu z wiaty, o co wnosi odwołująca się, organ wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2004 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. nr 71, póz. 649) nakładają w § 4 na właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcę nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest, obowiązek przeprowadzania kontroli stanu tych wyrobów. Z przeprowadzonej kontroli okresowej sporządza się ocenę stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest. Jeżeli z oceny wyniknie l stopień pilności organ na tej podstawie będzie mógł nakazać ewentualne usunięcie eternitu .

Decyzję tę zaskarżyła M. D.-O. podnosząc, że wiata nie była budowana w latach 1989-1991, bowiem nie ma na to żadnej dokumentacji. Do 6 września 1991 r. właścicielem działki był Wojewoda. Urząd Gminy nabył tę działkę z mocy decyzji z dnia 6 września 1991 r. Gmina nie budowała wiaty. Urząd gminy był właścicielem działki do czerwca 1995 r. Ani Urząd Gminy, ani Państwo B. nie dokonali zgłoszenia budowy wiaty. W sprawie powinna być wdrożona procedura legalizacyjna w wyniku której Państwo B. powinni być zobowiązani do przedłożenia stosownych opracowań i dokumentów. Wiata na zasadniczej mapie geodezyjno – kartograficznej naniesiona jest w innym położeniu – co potwierdza fakt dokonania samowoli budowlanej. Załączone przez skarżącą zdjęcia odzwierciedlają stan techniczny wiaty i jej usytuowanie tzn. jest ona jednym bokiem na granicy działki nr geod. ..., a nie w odległości 0,5 m. Nadto skarżąca przywołała treść art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.

Sąd Wojewódzki wskazał, że przedmiotem kontroli była decyzja wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego uchylająca decyzję powiatowego inspektora nadzoru budowlanego na podstawie której zobowiązano B. i J. B. do wykonania wymiany lub wzmocnienia płatwi drewnianej nad otworem wjazdowym wiaty, wykonania z materiałów nierozprzestrzeniających ognia elementów konstrukcyjnych słupów, belek i ścian osłonowych usytuowanych przy granicy z działkami nr geod. ..., ... i ... w K. przy ul. G. i odmawiającą nałożenia tych obowiązków. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.

Sąd Wojewódzki w pierwszej kolejności odniósł się do głównego zarzutu skargi, który dotyczy błędnych ustaleń faktycznych w zakresie daty budowy wiaty, co za tym idzie błędnego zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Zdaniem skarżącej w sprawie brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej, że była ona wybudowana w latach 1989-1991.

Jako bezsporny w sprawie Sąd Wojewódzki wskazał, że wiata powstała w ramach samowoli budowlanej o czym świadczy brak w rejestrach Starostwa pozwolenia na budowę lub zgłoszenie jej budowy. Spór zaś z uwagi na stanowisko skarżącej dotyczy daty jej wybudowania i zastosowanej podstawy prawnej. W przedmiotowej sprawie kwestia ustalenia daty budowy wiaty była przedmiotem dwukrotnego postępowania wyjaśniającego. Prowadząc postępowanie po raz pierwszy organ powiatowy stwierdził, że wiata została wybudowana w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. na podstawie wyglądu i stanu materiałów użytych do jej budowy. Stanowisko to nie znalazło akceptacji organu odwoławczego, który nakazał uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie daty wybudowania wiaty. W wyniku uzupełnienia tego materiału do akt sprawy dołączono raport wyceny nieruchomości zabudowanych stanowiących własność Gminy K. z 1994 r. oraz wyjaśnienia Urzędu Miejskiego w K. Z wyjaśnień tych wynika, że nieruchomość nr geod. ... została nabyta przez Gminę K. z mocy prawa, decyzją Wojewody z dnia 6 września 1991 r. Gmina nie budowała na tej nieruchomości wiaty. Prawdopodobnie została ona wybudowana w latach 70-tych XX wieku przez C. B. – ojca J. B. Natomiast z treści raportu wynika, że na datę jego sporządzenia, czyli w roku 1994 r. działka była zabudowana prywatnymi chlewikami. W świetle powyższego, w ocenie Sądu w sprawie niniejszej słusznie, zgodnie z prawidłami logiki w ramach swobodnej oceny dowodów, stwierdzono że wiata była na działce już 1994 r. Skarżąca podniosła, że brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej tę okoliczność. Brak jakiejkolwiek dokumentacji w sprawie samowoli budowanej jest rzeczą oczywistą bo nie ma ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, nie jest też prowadzony dziennik budowy. W takiej sytuacji organy nie mogły oprzeć swojego stanowiska na szczególnej mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Z drugiej strony, pomimo tego, że skarżąca nie tylko była uprawniona do przedstawiana dowodów w sprawie ale również zobowiązana do współdziałania z organem orzekającym przy przytoczeniu znanych jej faktów czy dowodów, na poparcie swojej tezy takich dowodów nie przedstawiła. Fakt, że wiata nie była naniesiona na niektórych mapach geodezyjnych nie oznacza, że nie było jej rzeczywiście na działce. Reasumując powyższe rozważania Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro wiata istniała na działce już 1994 r. to zasadnie w sprawie zastosowano przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Jako, że nowe prawo budowlane weszło w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., to zbędnym w sprawie było ustalanie konkretnej daty wybudowania wiaty, wystarczyło ustalenie, że istniała ona na działce przed tą datą.

Sąd Wojewódzki wskazał, że reguły normujące wpływ Prawa budowlanego z 1994 r. na stosunki powstałe pod rządami prawa dotychczasowego zamieszczone zostały w przepisie przejściowym art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. W ustępie 1 tego artykułu przyjęto, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w ustępie 2 wskazano, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (...). Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przyjęto zatem, że regułą podstawową wynikającą z ustępu 1 jest stosowanie nowej ustawy. Obejmuje to nie tylko sprawy, w których postępowanie administracyjne jest wszczynane już po wejściu jej w życie (niezależnie od tego, czy dotyczy zdarzeń faktycznych powstałych jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy), ale także sprawy wszczęte a niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, to jest sprawy będące w toku w dniu 1 stycznia 1995 r. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Dotyczy on wyłączenia stosowania Prawa budowlanego z 1994 r. po dniu 1 stycznia 1995 r. tylko w odniesieniu do przepisu art. 48 tej ustawy i wyłącznie wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1995 r. budowa obiektu została zakończona. Oznacza to, że art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. odnosi się do sytuacji, gdy obiekt był budowany bez wymaganego pozwolenia przed dniem 1 stycznia 1995 r. Inaczej mówiąc, przepis ten ma zastosowanie, jeżeli samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 tej ustawy dopuszczono się przed dniem 1 stycznia 1995 r. i zakończenie budowy obiektu nastąpiło również przed tą datą. Sąd Wojewódzki stwierdził, że z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej.

Organy nadzoru budowlanego zgodnie przyjęły, że wiata została wybudowana samowolnie, lecz o ile organ I instancji stwierdził, że niezbędne jest wykonanie określonych robót budowlanych celem doprowadzenia jej do stanu zgodnego z przepisami o tyle organ odwoławczy, wydając rozstrzygnięcie reformatoryjne uznał, że wykonanie tych robót jest zbędne. Podstawę prawną rozstrzygnięć obu instancji stanowił przepis art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie z tą regulacją w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Z powyższego wynika, że warunkiem zastosowania powołanego przepisu jest wykazanie, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do nakazania rozbiórki wiaty w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. dlatego, że znajduje się ona na terenie przeznaczonym pod zabudowę, a fakt jej wybudowania nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia o czym świadczy treść ekspertyzy technicznej dołączonej do akt. Wynika z niej, że stan wiaty jest zadawalający. Nie było również podstaw do nakazania wykonania określonych robót budowlanych w ramach postępowania legalizacyjnego w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., celem doprowadzenia wiaty do stanu zgodnego z prawem, albowiem została ona wybudowana zgodnie ze sztuką budowlaną. Analiza zakresu robót nałożonych przez organ I instancji prowadzi do wniosku, że zostały one nałożone pod wpływem stanowiska skarżącej która podnosiła, że wiata powinna być tak usytuowana, by nie stwarzała zagrożenia pożarowego oraz nie zagrażała zdrowiu i życiu innych osób. Z uwagi na to, że wiata nie odpowiada definicji budynku zawartej w ustawie prawo budowlane, to nie jest obiektem budowlanym którego usytuowanie względem granic sąsiednich działek podlega regulacji rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). Sąd Wojewódzki nadmienił, że działka stanowiąca własność skarżącej w żaden sposób nie graniczy z wiatą. Dlatego też jej usytuowanie, z punktu widzenia prawa budowlanego, w żaden sposób nie narusza jej interesu prawnego. Tym samym wniesiona przez nią skarga jawi się jako klasyczny przykład konfliktów właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniosła M. D.-O., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi w całości, zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie w sprawie art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., błędne zastosowanie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., mimo iż zdaniem skarżącej w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. w tym w szczególności w zakresie art. 48 tejże ustawy, a nie przepisy Prawa budowanego z 1974 r., gdyż wiata zlokalizowana na działce nr ... została pobudowana po 1995 r., czyli zastosowanie do niej będą miały przepisy Prawa budowlanego z 1994 r.;

2. naruszenie przepisów postępowania w zakresie, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. w zakresie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 122, poz. 593 ze zm.), zw. dalej p.u.s.a., w zw. z art, 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 9 k.p.a. poprzez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nie uchyleniu decyzji organów pomimo naruszenia przez organy w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do niezebrania i nierozważania całego materiału dowodowego w sprawie i ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego i uznania, że wiata została pobudowana przed rokiem 1995, a więc zastosowanie w stosunku do niej mają przepisy Prawo budowlane z 1974 r., a nie Prawo budowlane z 1994 r., a polegających na:

- nieuwzględnieniu przez zarówno organ I jak i II instancji w postępowaniu administracyjnym postulatu zgłaszanego przez skarżącą odnośnie konieczności przeprowadzenia dowodu z treści aktu notarialnego, na podstawie którego B. i J. B. nabyli nieruchomość oznaczoną nr ...;

- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność ustalenia daty i legalności powstania obiektu będącego przedmiotem postępowania;

- niezbadanie zgodności z przepisami przeciwpożarowymi sporządzonymi przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane;

3. naruszenie przepisów postępowania w zakresie, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wszystkim stronom postępowania udziału w toczącym się postępowaniu przed organami administracji oraz w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim, z uwagi na śmierć stron postępowania i nieustalenie przez organy administracji ich następców prawnych.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ponadto wniesiono o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości lub części, w wysokości maksymalnej stawki wynagrodzenia określonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu z uwzględnieniem należnego podatku VAT.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i będąc związany był granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia zarzutów tej skargi.

W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut, bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść - w granicach określonych w skardze - do ocen o charakterze prawnomaterialnym.

Zarzuty procesowe postawiono z uchybieniem art.174 pkt 2 p.p.s.a. , który wymaga, w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest wystarczające samo stwierdzenie w skardze kasacyjnej, iż naruszenia proceduralne miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Wojewódzki, bez wykazania istotności tego wpływu. Stawiając zarzut tego rodzaju należy wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. Naruszenie przepisów postępowania nie zawsze bowiem musi prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy. Uwzględniając powyższe kryterium oceny istotnego wpływu uchybień procesowych na wynik sprawy, zarzutów naruszenia prawa procesowego postawionych w skardze, nie można uznać za usprawiedliwione.

Nie ma usprawiedliwionej podstawy zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 9 k.p.a. polegający na niewłaściwej kontroli organów administracji, które przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w konsekwencji wadliwie uznały, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany przed 1995 r.

Zarzut powyższy, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej oparty został na twierdzeniu, iż Sąd Wojewódzki nie dostrzegł naruszenia przez organ wymienionych przepisów postępowania administracyjnego. Nie oceniono też pominięcia przez organy administracji żądań dołączenia do akt i analizy zapisów aktu notarialnego przenoszącego własność nieruchomości, która w zapisach księgi wieczystej figuruje jako niezabudowana. Teza ta nie znajduje jednak potwierdzenia ponieważ Sąd Wojewódzki w treści uzasadnienia wyroku nie tylko szeroko omówił wymieniony problem ale i prawidłowo go ocenił. Sąd Wojewódzki zauważył przede wszystkim, że brak jakiejkolwiek dokumentacji w sprawie samowoli budowanej jest rzeczą oczywistą bo w tego rodzaju sprawach nie jest wydawane ani pozwolenie na budowę, nie jest też prowadzony dziennik budowy. Obiekt będący przedmiotem samowoli nie widnieje też na zasadniczej mapie geodezyjnej. Natomiast z raportu wyceny nieruchomości zabudowanych stanowiących własność Gminy K. sporządzonego w 1994 r. wynika, że przedmiotowa działka była zabudowana "prywatnymi chlewikami". Zauważyć zatem trzeba, że skoro na mapach geodezyjnych nie ujawniono opisanych w raporcie obiektów, to bez znaczenia dla oceny daty samowoli było odwoływanie się do treści aktu notarialnego, gdyż nawet wykazanie, że na nieruchomości będącej przedmiotem tego aktu nie ujawniono naniesienia "prywatnych chlewików" nie dowodziłoby, że nie było na niej obiektów wybudowanych samowolnie. Miał zatem rację Sąd Wojewódzki wskazując, że organy administracji zgodnie z prawidłami logiki w ramach swobodnej oceny dowodów stwierdziły, że obiekt będący przedmiotem postępowania był na działce już 1994 r. Zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, oparty na domniemaniu, że okoliczni mieszkańcy mogą znać datę wzniesienia obiektu, wobec nieskonkretyzowania zarzutu, nie jest zasadny. Nie wskazano też naruszenia konkretnego przepisu, w związku z zarzutem niezbadania zgodności obiektu z przepisami przeciwpożarowymi przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane.

Nie okazał się też zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wszystkim stronom postępowania udziału w toczącym się postępowaniu. Tu zauważyć tylko trzeba, że zarzut pominięcia w postępowania stron (wskazany w skardze kasacyjnej jako podstawa wznowienia postępowania), może być podnoszony wyłącznie przez stronę pominiętą, jak stanowi art. 147 zd. drugie k.p.a. w zw. z art. 145 § 1pkt 4 k.p.a., a nie przez innych uczestników postępowania.

Nie mógł okazać się zatem usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie w sprawie art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., ponieważ, jak wynika z powyższego wywodu, Sąd Wojewódzki doszedł do prawidłowego wniosku, iż wzniesienie obiektu będącego przedmiotem sprawy nastąpiło przed 1 stycznia 1995 r., a zatem uprawnione było zastosowanie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Przepis powyższy został zatem zastosowany prawidłowo.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.