Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2614/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Łodzi wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3373/15 w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta Łodzi wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 czerwca 2016 r. oddalił skargę Prezydenta Miasta Łodzi wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] września 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Łodzi z [...] grudnia 1953 r. o przyznaniu S. W. i W. M. małż. C. odszkodowania w kwocie 752,37 zł za wywłaszczoną nieruchomość położoną w Łodzi przy ul. [...] o powierzchni 1399,5 m2, oznaczoną nr hip. [...], repertorium hipotecznym nr [...].

Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

B. C. - następca prawny po S. W. C. i W. M. C., zwrócił się o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi z [...] grudnia 1954 r. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, iż orzeczenie to zostało skierowane do W. i S.C. - rodziców wnioskodawcy, zmarłych odpowiednio w 1936 r. i w 1939 r. Nie mogli być zatem stroną postępowania, choć dalej figurowali w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości. Zdaniem wnioskodawcy orzeczenie z 1954 r. zawierało zatem wadę, która spowodowała z mocy prawa jej nieważność w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2015 r. stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi z [...] grudnia 1954 r. wskazując, iż kwestionowane orzeczenie rozstrzygało o prawach osób zmarłych i jako takie obarczone jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tzn. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Prezydent Miasta Łodzi wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej, podnosząc iż z akt archiwalnych sprawy nie wynika, aby stroną kwestionowanej decyzji byli zmarli właściciele nieruchomości, bowiem orzeczenie zostało doręczone jedynie Zjednoczeniu Robót [...], zaś fakt publicznego obwieszczenia nie może być oceniany jako skierowanie kwestionowanego orzeczenia do osób zmarłych, pomimo że przedmiotowe rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego rozstrzygało o prawach i obowiązkach zmarłych.

Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] września 2015 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2015 r. Organ wskazał, że w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji, tj. przesłanka przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażącego naruszenia prawa organ dopatrzył się w naruszeniu art. 33 ust. 2 i 5 w związku z art. 20 ust. 2 oraz art. 37 w związku z art. 24 i art. 18 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w aspekcie wynikającym z dopuszczenia do udziału w postępowaniu oraz skierowania orzeczenia do osób zmarłych, nieustalenia podmiotów, którym przysługiwało odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość oraz nieskutecznego doręczenia zarówno zawiadomienia o terminie rozprawy jak i orzeczenia odszkodowawczego. Naruszenia te - w ocenie Ministra - mają charakter rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż są w sposób oczywisty sprzeczne z powołanymi wyżej przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Organ wskazał, że w aktach archiwalnych sprawy brak jest dowodów potwierdzających skierowanie zawiadomienia o terminie rozprawy dotyczącej odszkodowania za zniszczone uprawy ogrodnicze, drzewa, krzewy itp. na nieruchomości przy ul. [...] użytkowanej przez W. K. do wywłaszczonych właścicieli nieruchomości, zwrotnego potwierdzenia odbioru takiego zawiadomienia, jak również informacji o dokonaniu doręczenia zastępczego w drodze publicznego ogłoszenia. Organ uznał również, że stwierdzony brak w aktach archiwalnych dowodów na przeprowadzenie obligatoryjnej rozprawy dotyczącej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, pozwala przyjąć że taka rozprawa się nie odbyła, co również świadczy o rażącym naruszeniu przepisów dekretu.

Minister podkreślił, że oceniane orzeczenie z 1954 r. orzekało o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość do W. M. C. zmarłej w dniu [...] listopada 1932 r. oraz do S. W. C. zmarłego w dniu [...] sierpnia 1936r. (co wynika z treści postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...]). Nadto organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze uznał ww. osoby zmarłe za strony postępowania i orzekł o ich prawach poprzez przyznanie im odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość co stanowi rażące naruszenie prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent Miasta Łodzi wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, iż skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uzasadniające stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Podzielając w pełni ten pogląd Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie bez wątpienia orzeczenie z 1954 r. orzekało o prawach osób już nieżyjących w dacie jego wydania. Sąd wyjaśnił, że prawdzie Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu, który stwierdzałby, że osoba zmarła nie może być stroną w sprawie, jednak wynika to z samej konstrukcji pojęcia strony. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego ani wydać decyzji. Decyzja taka rażąco naruszałaby prawo. Na ocenę o zaistnieniu wad, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie ma wpływu to, czy organ wiedział o śmierci strony postępowania oraz czy jego niewiedza była zawiniona czy też nie. To organ jest zobowiązany ustalić występujące w sprawie strony postępowania. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest bowiem zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym wyrażona w art. 10 k.p.a. To właśnie z tej zasady wynika między innymi obowiązek organu ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia stron o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim podmiotom będącym stronami wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zgodnie zaś z treścią art. 109 § 1 k.p.a. organ doręcza stronom na piśmie zapadłą w sprawie decyzję administracyjną. Przywołany przepis daje organowi prawo doręczenia decyzji administracyjnej na piśmie jedynie stronom postępowania zakończonego tą decyzją. Z doręczeniem decyzji administracyjnej wiążą się bowiem przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego skutki prawne. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczanie wyłącznie takim osobom decyzji. Z orzecznictwa wynika również, że nie ma przy tym znaczenia czy następcy prawni zmarłej strony wykazali zainteresowanie sprawą, czy też nie, ani też okoliczność, że fakt śmierci strony został ujawniony dopiero w postępowaniu sądowym. Rozstrzygające znacznie ma jedynie fakt, że decyzja została skierowana do zmarłej strony niezależnie od tego, przez kogo była ona reprezentowana i kto odbierał za nią podjęte w sprawie decyzje. Z powyższego wynika, iż nie można prowadzić postępowania w stosunku do osoby, która nie żyje i nakładać na nią określonych praw i obowiązków. Jeżeli zaś doszło do wydania decyzji administracyjnej w stosunku do osoby zmarłej, to przyjmuje się, że taka decyzja jest obarczona wadą nieważności. Taki akt jako wydany z rażącym naruszeniem prawa nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. do osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest zaś wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż dokonana przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju ocena orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Łodzi z dnia [...] grudnia 1954 r. jako rażąco naruszającego prawo i w konsekwencji wyeliminowanie go z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności, było prawidłowe. Tym samym uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Odnosząc się do kolejnych podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uznając je za nieuzasadnione podkreślił, że nie można uznać, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r. z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, jest on bowiem wyrokiem o charakterze zakresowym, który nie powoduje zmiany stanu normatywnego, stanu prawnego. Wyrok ten nie deroguje przepisu art. 156 § 2 k.p.a. z systemu prawa, ale nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia zakresu stosowania powołanego przepisu. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzut naruszenia art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 156 § 2 k.p.a. oraz w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 za nieuzasadniony.

W odniesieniu do nieodwracalnych skutków prawnych, Sąd wskazał, że organy okoliczność tę oceniały i uznały że w niniejszej sprawie ona nie zachodzi. Skarżący nie wskazał, z jakich przyczyn uznaje, że w sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, albowiem zarzutu tego nie rozwinął w uzasadnieniu skargi. Sąd zaś z urzędu nie stwierdził zaistnienia w niniejszej sprawie okoliczności uprawniających stwierdzenie, iż orzeczenie z 1954 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne. Tym samym zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. sformułowany w kontekście niestwierdzenia istnienia nieodwracalnych skutków prawnych, Sąd uznał za nieuzasadniony.

Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Prezydent Miasta Łodzi podniósł zarzuty naruszenia następujących przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm., dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w okolicznościach wskazujących na naruszenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów proceduralnych, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do uznania, iż zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości;

2. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w okolicznościach wskazujących na naruszenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów proceduralnych, tj. art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 k.p.a. oraz orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13 poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne uprawniające do stwierdzenia, iż decyzja została wydana z naruszeniem prawa nie dając tym samym podstaw do stwierdzenia jej nieważności;

3. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w okolicznościach wskazujących na naruszenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów proceduralnych, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności czy w sprawie nie doszło do nieodwracalnych skutków prawnych po wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa;

4. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w okolicznościach wskazujących na naruszenie przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów proceduralnych, tj. art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę całokształtu materiału dowodowego, prowadzącą do błędnego uznania, że dyspozycja art. 158 § 2 k.p.a. nie została spełniona.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie strony oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Odmawiając słuszności zarzutowi naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zakresie w jakim skarga kasacyjna wiąże uchybienie Sądu I instancji z niewłaściwym zastosowaniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., należy wskazać, że w świetle tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W rozpatrywanej sprawie przesłankę rażącego naruszenia prawa należało odnieść do znajdujących swe podstawy w przepisach obowiązującego prawa obowiązków, jakie na prezydium wojewódzkiej rady narodowej nakładały przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W tym zakresie należy stwierdzić, że prawidłowo Minister Infrastruktury i Rozwoju odniósł przesłankę rażącego naruszenia prawa do obowiązków, jakie ów dekret nakładał w art. 33 ust. 2 i 5 oraz art. 20 ust. 2 i 3, art. 37 i art. 24 i art. 18 ust. 2. Przepisy te formułują obowiązki zawiadamiania o wszczęciu i prowadzeniu postępowania o ustalenie odszkodowania, jakie ma zostać wypłacone za wywłaszczoną nieruchomość. W warunkach rozpoznawanej sprawy za rażące naruszenie przepisów należało uznać wady prowadzonego w przedmiocie wypłaty odszkodowania postępowania polegające na braku dokonania zawiadomienia o rozprawie administracyjnej, o której obowiązku przeprowadzenia stanowi art. 33 ust. 2 dekretu przy odpowiednim zastosowaniu art. 20 ust. 2, 3, 4 i 5 tego aktu. Powyższe zaniechanie wynikało z wadliwego ustalenia kręgu stron postępowania, następstwem czego było ustalenie odszkodowania na rzecz osób, które - co prawda figurowały w repertorium hipotecznym w dacie orzekania przez organ - ale w dniu wszczęcia postępowania już nie żyły. Mając na uwadze, że zdolność administracyjnoprawną mają jedynie osoby żyjące, którym przysługuje zdolność prawna, nie było możliwe orzeczenie o sytuacji prawnej osoby zmarłej. Strona taka nie istnieje, wobec czego nie może zostać przyznane jej uprawnienie, ani na osobę taką nie może zostać nałożony żaden obowiązek administracyjnoprawny. W tych warunkach zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie mógł skutkować uznaniem, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwego zastosowania tych przepisów.

Nie sposób również uznać za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 158 § 2 oraz art. 156 § 2 k.p.a. przy uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13. Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń podejmował się już analizy wpływu powoływanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego na zakończone postępowania administracyjne, zgodnie przyjmując, że wyrok ten ma charakter interpretacyjny i zawiera wskazówki, jak należy rozumieć badany przepis z uwzględnieniem wskazanych przez Trybunał zasad konstytucyjnych, zaś jego skutkiem nie jest wyeliminowanie przepisu z obrotu prawnego. TK jednoznacznie wskazał w uzasadnieniu, że jego wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym, który nie powoduje zmiany normatywnej, a w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Taka wykładnia jest konieczna, dopóki ustawodawca nie wykona swego obowiązku dokonania zmiany ustawodawczej w kierunku określonym przez Trybunał Konstytucyjny.

Należy podkreślić, że Trybunał, akcentując indywidualny charakter każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwzględnieniem zasady praworządności, o której mowa w art. 7 Konstytucji R.P. i zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa, wynikającej z art. 2 Konstytucji. Dokonywanie wykładni art. 156 § 2 w świetle tych przepisów Konstytucji sprowadza się do określenia, która ze statuowanych nimi zasad powinna mieć przewagę w danej, konkretnej sprawie administracyjnej. Skoro zatem skutkiem powołanego w skardze kasacyjnej wyroku Trybunału jest konieczność stosowania przez organy władzy publicznej wykładni analizowanych przepisów, uwzględniającej konstytucyjne zasady bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, to należałoby rozważyć, czy zasady te wymagają uchylenia decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o ustaleniu odszkodowania na rzecz osób, które nie mogły być podmiotem żadnych praw. Nie ma bowiem wątpliwości, że u podstaw wyroku Trybunału legło dostrzeżenie potrzeby ochrony praw jednostek, a nie podmiotów publicznoprawnych. Uwzględniając powyższe wartości należy zgodzić się z Sądem I instancji, że charakter orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Łodzi z [...] grudnia 1954 r. i uprawnienia, jakie z nim się wiążą, wykluczały możliwość przyjęcia, iż orzeczona zaskarżoną decyzją jego nieważność stoi w sprzeczności z warunkami określonymi w art. 156 § 2 k.p.a.

Odmawiając następnie słuszności zarzutom naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7 i art. 77 k.p.a. nie sposób uznać za usprawiedliwioną argumentację skargi kasacyjnej nakierowaną na wyprowadzenie wadliwości zaskarżonego wyroku jako wydanego z pominięciem, iż orzeczenie z 1954 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne. Jak wskazuje skarga kasacyjna, Sądowi I instancji w dniu orzekania było wiadomym, że właścicielem gruntu jest osoba fizyczna, a zatem "zmiana użytkowania" nieruchomością, a także właścicieli i posiadaczy nieruchomości oznaczała, że doszło do nieodwracalnych skutków prawnych uniemożliwiających stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że orzeczenie Prezydium Rady, którego nieważność została orzeczona zaskarżoną decyzją określało jedynie uprawnienie do odszkodowania tytułem utraty własności nieruchomości w wyniku jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Wywodzona przez autora skargi kasacyjnej wartość, jaką jest stabilność stosunków prawnych, na mocy których osoby trzecie nabyły prawo własności do nieruchomości, nie może wykluczać ponownego prowadzenia postępowania w przedmiocie odszkodowania, które jest jedynie skutkiem pozostającego w obrocie prawnym orzeczenia o wywłaszczeniu. Nie wpływa zatem na przysługujące tym osobom uprawnienia do tej nieruchomości. Brak jest zatem podstaw do wyprowadzenia wadliwości zaskarżonego wyroku z wywodzonym brakiem wyjaśnienia, kto jest aktualnym posiadaczem nieruchomości, której dotyczyło orzeczenie z [...] grudnia 1954 r.

Nie sposób również skutecznie zarzucić Sądowi I instancji naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 80 k.p.a. Skarga kasacyjna upatruje powyższą wadliwość w niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że organy nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie dokonały wszechstronnej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie zgadzając się z powyższym twierdzeniem, należy uznać za uzasadnioną ocenę Sądu I instancji, iż organy orzekając w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] grudnia 1954 r. dokonały prawidłowej oceny zgromadzonych dowodów w warunkach właściwych dla tego trybu wzruszenia ostatecznych decyzji. Brak jednocześnie podstaw do uznania, że okoliczności sprawy czyniły możliwym zastosowanie przez organ art. 158 § 2 k.p.a. Stwierdzona bowiem wadliwość orzeczenia odszkodowawczego nakazywała zwrócić sprawę do ponownego rozpatrzenia, do postępowania głównego, w którym powinno dojść do prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania i wydania orzeczenia merytorycznego w tym przedmiocie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.