Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 622/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S.M. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] i [...]


UZASADNIENIE

IV SA/Po 622/13

Uzasadnienie

Wójt Gminy S.M. decyzją z dnia [...].02.2013r. nr [...] i [...] na podstawie art.2 pkt 9, art.27 ust.1, art.30 ust. 1 ustawy z dnia 07.09.2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz.1228, zwanej dalej ustawą o pomocy lub u.p.o.u.a.):

1. odmówił D.W. umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na córkę K.W. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w okresie od dnia 01.08.2011r. do 30.09.2011r.,

2. odmówił D.W. umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na córkę K.W. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w okresie od dnia 01.10.2011r. do 31.10.2012r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją Wójta Gminy S.M. nr [...] z dnia [...].05.2012r. zobowiązano skarżącego do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł za okres świadczeniowy 2010/2011. Następnie decyzją Wójta Gminy S.M. nr [...] z dnia [...].01.2013r. zobowiązano skarżącego do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł za okres świadczeniowy 2011/2012.

Komornik wyegzekwował od skarżącego w dniu 21.11.2012r. kwotę [...] zł. Dalej Wójt przytoczył treść art.27 i art.29 u.p.o.u.a. Organ I instancji wskazał, że w myśl art.30 ust.2 ustawy o pomocy należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego właściwy organ może na jego wniosek umorzyć w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację rodzinną i dochodową dłużnika.

Organ w drodze przeprowadzonego w drodze pomocy prawnej przez GOPS w L. wywiadu środowiskowego ustalił, że skarżący zamieszkuje w domu jednorodzinnym wraz z rodzicami. Właścicielem tego domu jest matka skarżącego. Skarżący nie pracuje legitymując się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym do dnia 31.10.2016r. Z orzeczenia tego wynika m.in., że skarżący jest niezdolny do podjęcia zatrudnienia, lecz nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Do dnia 28.02.2014r. skarżący jest uprawniony do renty socjalnej, która w lutym 2013r. wyniosła [...] zł. Do dnia 31.10.2016r. ma też przyznany zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł miesięcznie. Te świadczenia obejmują całość dochodów skarżącego.

Dalej organ wskazał, że niezasadne jest umorzenie przedmiotowych należności, gdyż skarżący posiada stały dochód w postaci renty i zasiłku pielęgnacyjnego. Jest wprawdzie osobą zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i niezdolną do podjęcia pracy. Jednak jest to orzeczenie wydane na czas określony. Istnieje więc szansa, że w przyszłości skarżący będzie mógł podjąć pracę i spłacić swoje zobowiązania. Skarżący wystąpił także o obniżenie lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego, co zgodnie z art.29 ust.3 u.p.o.u.a. może spowodować zwolnienie dłużnika z należności.

Nadto organ podkreślił uznaniowy charakter decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł skarżący wnosząc o umorzenie należności alimentacyjnych i zarzucając naruszenie art.7,8,10 § 1 Kpa. Podkreślił, że renta socjalna wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym po zajęciu egzekucyjnym nie pozwala mu na kontynuację leczenia psychiatrycznego. Nie istnieją szanse, by w przyszłości skarżący mógł podjąć pracę i spłacić swoje zobowiązania alimentacyjne z uwagi to, że jest upośledzony umysłowo jeszcze przed ukończeniem 16 roku życia (od dziecka). Podniósł, że komornicy egzekwują także od niego należności z innych tytułów, będących wynikiem kredytów zaciągniętych przez byłą żonę. Wskazał, że spełnia przesłanki określone w art.30 ustawy o pomocy, są to: stan zdrowia, choroba psychiczna, całkowita niezdolność do pracy, renta socjalna, zadłużenie, skrajnie niski wymiar otrzymywanych świadczeń i brak możliwości podjęcia pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].04.2013r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji wskazał m.in., że zgodnie z art.27 ust.1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl art.30 ust. 2 u.p.o.u.a. właściwy organ wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuacje dochodową i rodzinną.

Kolegium podzieliło pogląd, że decyzja wydana na podstawie art.30 ust.2 u.p.o.u.a. ma charakter uznaniowy. W ocenie SKO przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by okoliczności dochodowe i rodzinne skarżącego dawały podstawę do umorzenia przedmiotowych należności z funduszu alimentacyjnego. Kolegium podkreśliło, że muszą występować szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia alimentacyjnego. Brak możliwości wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego musi mieć charakter obiektywny. Orzeczenia zarówno ZUS, jak i Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności są w tym przypadku wydane na czas określony, a nie na stałe. Istnieją zatem szanse, że w przyszłości skarżący będzie mógł podjąć pracę i spłacić zobowiązania alimentacyjne. Dalej Kolegium wskazało, że skarżący posiada stały dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie i rentę socjalną z ZUS w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżący wystąpił o obniżenie lub uchylenie obowiązku alimentacyjnego, co w myśl art.29 ust.3 u.p.o.u.a. może spowodować zwolnienie go od zwrotu w/w należności.

Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący zamieszkuje z rodzicami w domu jednorodzinnym stanowiącym własność jego matki. Kolegium nie zakwestionowało trudnej sytuacji skarżącego, jednak wskazało, że obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym rodzicu. W opinii organu nawet bardzo trudna sytuacja zdrowotna i materialna nie stanowi samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności. Umorzenie przedmiotowych należności doprowadziłoby do nieuzasadnionego okolicznościami sprawy przerzucenia obowiązku alimentacyjnego skarżącego na wszystkich podatników, co jest sprzeczne z interesem społecznym. Zdaniem Kolegium sytuacja skarżącego nie ma charakteru szczególnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł D.W.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając naruszenie art.7,8,10 § 1 Kpa. Zasadniczo skarżący powtórzył swoją argumentację zawartą w odwołaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej Ppsa) polega na badaniu legalności (zgodności z prawem) zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 07 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., nr 1, poz.7 ze zm. – zwanej dalej ustawą o pomocy lub u.p.o.u.a.). Niespornym było, że Wójt Gminy S.M. swoimi uprzednimi decyzjami zobowiązał skarżącego do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną, tj. córkę K.W., należności alimentacyjnych w kwocie [...] zł oraz w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. Łącznie dług skarżącego z tego tytułu jak ustalił organ wynosił kwotę [...] zł. Decyzje te zostały wydane na mocy art.27 ust.1 u.p.o.u.a. zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej wraz z ustawowymi odsetkami

Zakres kontroli Sądu orzekającego dotyczył oceny zasadności odmowy skarżącemu umorzenia ciążących na nim należności alimentacyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił w szczególności art. 30 u.p.o.u.a.

W myśl ust.1 powołanego przepisu, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 powołanej ustawy w łącznej wysokości:

1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;

3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 powołanej ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną.

Przepis art.30 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w pierwszej kolejności należy rozważyć możliwość umorzenia należności w razie spełnienia przesłanek określonych w ust.1, a dopiero w razie stwierdzenia braku takich przesłanek należy rozważyć, czy występują przesłanki określone w ust. 2 omawianego przepisu.

Podkreślić należy, że w rozpatrywanym przypadku podstawy prawnej wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mógł stanowić art.30 ust.1 ustawy, a to z tej przyczyny, że w przypadku skarżącego nie prowadzono skutecznej egzekucji w zakresie określonym w tym przepisie. Nie zostały więc spełnione przesłanki określone w tym przepisie.

Niewątpliwie podstawę prawną wniosku skarżącego mógł stanowić jedynie art.30 ust.2 u.p.o.u.a. Już tylko sama wykładnia gramatyczna treści art.30 ust.2 wskazuje jednoznacznie na to, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacjach szczególnych, gdy należy poddać analizie i ocenie sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Wobec treści art.30 ust. 2 ustawy przyjęcie powoływanego przez organy administracji poglądu, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych prowadziłoby do całkowitej sprzeczności takiego poglądu z omawianym przepisem i świadczyłoby albo o wadliwości tego poglądu albo o zbędności przepisu art. 30 ust.2 ustawy. Problem ten jednak w istocie nie istnieje, gdyż poglądy judykatury, że nawet bardzo trudna sytuacja materialna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych sformułowane zostały na podstawie treściart.30 ust.1 ustawy i w związku z tym przepisem, a więc nie dotyczą one art.30 ust.2 u.p.o.i.a. (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r. o sygn. I OSK 1426/11, publ. LEX nr 1126266, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2010 r., o sygn. II SA/Bk 289/10, LEX nr 752272)

Zgodzić się należy z organem, że poddana kontroli Sądu orzekającego decyzja organu administracji miała charakter uznaniowy. Decyzja podejmowana na gruncie art. 30 ust. 2 w zw. z ust. 3 tego przepisu ma bowiem taki charakter. (vide m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r., o sygn. I OSK 1794/10,LEX nr 1082675)

Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Jakkolwiek organ jest związany przesłankami wskazanymi w tym przepisie. Przesłankami tymi są: sytuacja dochodowa i rodzinna.

Kontrola sądu administracyjnego I instancji, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 kpa oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.

W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Podkreśla się, że umorzenie na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Wskazać bowiem należy, że zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, a które wynikają z art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach.

Podobnie umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu z wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Sąd orzekający podziela pogląd o wyjątkowości zastosowania umorzenia określonego w art.30 ust.2 ustawy. Nie oznacza to jednak, że ustawodawca wyklucza możliwość takiego umorzenia w sytuacjach wyjątkowych. Intencją ustawodawcy było umożliwienie umorzenia wspomnianych należności w sytuacjach wyjątkowych, gdy z przyczyn obiektywnych np. ich egzekucja jest niemożliwa lub wywołałaby wobec dłużnika znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki negatywne. Temu właśnie celowi służy przepis art.30 ust.2 ustawy.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, wynika, że zasadniczą przyczyną odmowy umorzenia skarżącemu obciążających go należności był fakt posiadania przez skarżącego stałych dochodów oraz - w związku z okresowym jedynie orzeczeniem o niepełnosprawności skarżącego i uprawnieniu do renty socjalnej - istniejąca szansa, że w przyszłości będzie on mógł podjąć zatrudnienie i spłacić zadłużenie alimentacyjne.

Zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało uchylić z racji naruszenia art.7,77 i 80 kpa. Mianowicie zarówno organ I, jak i II instancji wydając orzeczenia na podstawie art.30 ust.2 u.p.o.u.a. w zakresie uznania administracyjnego miały obowiązek dokonać szczególnie dokładnej i wnikliwej analizy sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Organy ustaliły, że skarżący zamieszkuje wraz z rodzicami, jednak organ I instancji nie ustalił, czy skarżący mieszkając z rodzicami prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Wprawdzie organ odwoławczy usunął ten brak i uzyskał informację, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami (k.144 akt administracyjnych). Jednak z uzyskanej informacji jedynie ogólnikowo wynika, że skarżący ma zapewnione utrzymanie i wyżywienie przez rodziców, lecz nie ustalono czy pomoc rodziców obejmuje wszystkie koszty utrzymania skarżącego, czy też ich część, a jeśli część to w jakim zakresie ponoszą oni koszty utrzymania syna i na jakim poziomie. Nie ustalono również jakie są dochody oraz sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa rodziców skarżącego i czy w możliwościach rodziców skarżącego leży stałe ponoszenie kosztów jego utrzymania. Innymi słowy nie ustalono w jakim stopniu i w jaki sposób pomagają oni synowi w jego utrzymaniu i jakie posiadają możliwości w tym zakresie. Niewątpliwie ustalenie, czy skarżący jest w całości lub częściowo na utrzymaniu osób trzecich, w jakim zakresie sam ponosi koszty swego utrzymania łącznie z proporcjonalnym kosztem mediów i ogrzewania, a jakim zakresie przy pomocy osób trzecich, może przesądzać o zasadności – bądź bezzasadności – wniosku o umorzenie należności. Organy nie ustaliły również na jakie cele przeznacza skarżący swe dochody. Organy administracji w ogóle nie ustaliły wydatków skarżącego, ich charakteru, zasadności i skali. Nie ustaliły również czy i jakie ponosi on koszty leczenia, a także czy i jakie zadłużenie występuje u niego oprócz zadłużenia alimentacyjnego. Brak powyższych danych prowadzi do wniosku, że dokonana przez organy analiza sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego była niepełna. Przy tym brak powyższych danych mógł mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.

Podzielając pogląd organów, że umorzenie należności na podstawie art.30 ust.2 u.p.o.u.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy przyczyny obiektywne nie pozwalają dłużnikowi na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego wskazać należy, że organy nie zajęły stanowiska i nie wskazały jednoznacznie, czy w ich ocenie skarżący nie wywiązuje się ze swoich obowiązków alimentacyjnych z przyczyn obiektywnych, czy też z przyczyn subiektywnych, tj. zależnych od skarżącego. W tym zakresie organy powinny zająć jednoznaczne stanowisko i należycie je uzasadnić wskazując przesłanki wskazujące na obiektywne lub subiektywne przyczyny niewypełniania obowiązku alimentacyjnego przez skarżącego.

Organy administracji odmawiając umorzenia należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie mogą się ograniczyć do konkluzji, że sytuacja dłużnika nie jest wyjątkowa, lecz porównując jego sytuację z sytuacją innych dłużników alimentacyjnych powinny skonkretyzować, jakie stany faktyczne zasługiwałyby na zastosowanie ulgi określonej w art.30 ust.2 u.p.o.u.a. Wydanie decyzji o umorzeniu należności alimentacyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem rzeczywistej sytuacji strony w aspektach sytuacji i dochodowej, a uzasadnienie decyzji powinno zawierać ocenę tej sytuacji. Uzasadnienie decyzji uznaniowej w tym przypadku zawsze powinno się odnosić do kwestii istnienia bądź nieistnienia w sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających sposób załatwienia sprawy oraz wskazywać na okoliczności, które pozwoliłyby sprawę załatwić po myśli wnioskodawcy. (patrz wyrok WSA w Białymstoku z dnia 08.11.2012r., sygn. II SA/Bk 625/12, publ. CBOSA)

Ponadto rozważając kwestię ewentualnego umorzenia zaległości organ winien mieć również na uwadze skutki jakie może wywołać dla strony decyzja negatywna, w związku z kumulacją postępowań egzekucyjnych, powstaniem nowych długów. Egzekucja zaległych świadczeń nie powinna prowadzić do sytuacji, w której dłużnik Skarbu Państwa, spłacający w ratach swoje zaległości w ostateczności stanie się beneficjentem środków z pomocy społecznej. (tak w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 08.03.2012r., sygn. II SA/Sz 70/12, publ. CBOSA)

Odnosząc się do argumentu organów, iż dłużnik wszczął postępowanie o uchylenie lub obniżenie renty alimentacyjnej należy wskazać, że dopóki nie istnieje prawomocne orzeczenie właściwego sądu obniżające lub uchylające obowiązek alimentacyjny, dopóty nie ma podstaw, by organ kierował się hipotetyczną możliwością w tym zakresie wydając decyzję w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego, decyzje organów administracji naruszały zasady postępowania określone w art.7, 77 § 1 i 80 Kpa, a w konsekwencji wskutek braków postępowania dowodowego nie odpowiadały w pełni wymogom art. 107 § 1 i 3 Kpa, nie zawierały bowiem odpowiedniego uzasadnienia w zakresie wymienionych wyżej braków. Dlatego też należało przyjąć, że organy administracji przekroczyły granice uznania administracyjnego nie przeprowadzając wyczerpującej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy i bezpodstawnie przyjmując, że jego sytuacja rodzinna i dochodowa nie stanowi przesłanki do zastosowania ulg określonych w art.30 ust.2 u.p.o.u.a.

Wskazane wyżej uchybienia procesowe, jakich dopuściły się organy obu instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ I instancji powinien zlecić sporządzenie nowego rodzinnego wywiadu środowiskowego zmierzającego do usunięcia wyżej wskazanych braków postępowania i w oparciu o nowy wywiad wydać stosowną decyzję, mając na uwadze wykładnię przytoczonych przepisów prawa przedstawioną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia. W szczególności organ winien rozważyć celowość ewentualnego umorzenia należności lub zważywszy, że jedyne dochody skarżącego pochodzą ze środków publicznych oceniwszy uprzednio, czy istnieje realna szansa na zmianę tego stanu rzeczy.

Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżony akt nie może być wykonany.

W ocenie Sądu wykładnia celowościowa art. 152 Ppsa prowadzi do wniosku, że przepis ten odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy lub zakazy, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony.

W niniejszej sprawie należy jednak zwrócić uwagę na charakter prawny uchylonego aktu, który ma charakter wyłącznie odmowny i nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku, bądź przyznaniem uprawnienia. Przyjąć więc należy, iż jako taki nie nadaje się on do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności). Co za tym idzie nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie wstrzymania jego wykonania w trybie art. 152 PPsa.