Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 162/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1, art. 17b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 21 grudnia 2021 r. nr KO.441.420.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 21 grudnia 2021 r., nr KO.441.420.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu odwołania M.B., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. o odmowie przyznania świadczenie pielęgnacyjnego.

Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 3 listopada 2021 r., znak: OPS.5121.100.2021 Wójt Gminy R., na podstawie art. 3, art. 17, art. 24, art. 27 i art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." oraz art. 104 k.p.a., orzekł o odmowie przyznania świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., wnioskowanego na R.B.. Organ stwierdził, że nie zostały spełnione pozytywne przesłanki do przyznania tego świadczenia wynikające z art. 17 u.ś.r., tj. ustalony znaczny stopień niepełnosprawności u R.B. powstał po 25 roku życia, wnioskodawca ma ustalone prawo do emerytury, osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim oraz brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a częstotliwością świadczonej opieki.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła M.B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Strona zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 5 pkt 1 lit. a oraz ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2021 r.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 21 grudnia 2021 r. nr KO.441.420.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium, po przywołaniu treści art. 3 pkt 21 lit. a, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b, ust. 3, ust. 5, art. 1b, art. 27 ust. 5 u.ś.r., wskazało, że R.B., mąż skarżącej, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] lipca 2020 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, niepełnosprawność istnieje od 59-go roku życia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 22 kwietnia 2004 r., orzeczenie zostało wydane do dnia 31 lipca 2022 r. Ponadto, skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, co wynika z decyzji ZUS Oddział w Tomaszowie Mazowieckim o waloryzacji emerytury z dnia 3 marca 2021 r., której wysokość do wypłaty od marca 2021 r. wynosi 1.066,30 zł.

Odnosząc się zakreślonych przez Wójta Gminy R. podstaw odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, Kolegium, w pierwszej kolejności stwierdziło, że pogląd organu I instancji co do sposobu wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być uznany za prawidłowy i tym samym stanowić przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło bowiem przymiot konstytucyjności. Tym samym w odniesieniu do tych osób, a w niniejszej sprawie do męża skarżącej, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Następnie organ wskazał, że błędne jest także stanowisko, że przeszkodą dla przyznania M.B. wnioskowanego świadczenia w związku z opieką nad mężem R.B. jest pozostawanie w związku małżeńskim osoby wymagającej opieki. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. normuje przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca "sprawnym" małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Przepis ten wręcz podkreśla wyprzedzający inne osoby obowiązek alimentacyjny małżonka, chyba że ten ostatni nie jest w stanie wypełnić tego obowiązku sam legitymując się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim stwierdziło, że na wynik sprawy bez wpływu pozostaje, że skarżąca jest uprawniona do emerytury. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie można w tym samym czasie posiadać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i konkurencyjnego świadczenia wymienionego w tym przepisie. Jednocześnie wskazał, że pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Wobec tego osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie wypowiedziała się w kwestii wyboru świadczenia, jak i o takiej możliwości nie została przez organ I instancji powiadomiona. W ocenie organu, ta okoliczność pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, gdyż taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Te zaś nie zostały w sprawie spełnione. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że w analizowanej sprawie brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem, a celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Organ II instancji wyjaśnił, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 23 września 2021 r. wynika, iż M.B. (lat 73) mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem R.B. (lat 76). Rodzina mieszka w dużym, piętrowym domu (cztery pokoje, dwie kuchnie i dwie łazienki) zajmując jeden pokój, kuchnię i łazienkę dostosowaną do potrzeb osoby niepełnosprawnej. W pozostałej części domu mieszka syn S.B., który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. R.B. choruje na zaćmę, zwyrodnienie kręgosłupa, nadciśnienie tętnicze, jest po dwóch udarach mózgu (w 2004 r. i w 2016 r.). Znaczne pogorszenie stanu zdrowia nastąpiło po drugim udarze i trwa nadal: zaburzenia koordynacji ruchowej (chwiejność), konieczność poruszania się przy pomocy laski, osłabienie pamięci i słuchu. Oboje małżonków nie pracują zawodowo ani dorywczo, pobierają emeryturę z ZUS. Posiadają gospodarstwo rolne o pow. 2,2 ha, w którym osiąganie korzyści, zarządzanie, regulowanie należności oraz wszelkie prace fizyczne sprawowane są przez dzierżawców: D. B. (synową) i P. K. Małżonkowie zaprzestali pracy w gospodarstwie rolnym w 2004 r. i było to spowodowane ich złym stanem zdrowia. Natomiast w oświadczeniu z dnia 10 października 2021 r. M.B. oświadczyła, że ze względu na choroby męża musiała wydzierżawić ziemię, bo nie była sama w stanie dalej prowadzić gospodarstwa i osiągać z niego dochodu. W aktach sprawy znajduje się jedynie umowa dzierżawy z dnia 9 lipca 2007 r. zawarta na 10 lat, gdzie wydzierżawiającym jest D. B., a według oświadczenia M.B. umowa przedłużana jest co 10 lat, jednak nie wynika to z żadnego dodatkowego dokumentu. Ponadto, w oświadczeniu podano, że została zawarta ustna umowa od 2016 r., bezterminowa, nadal aktualna i jako dzierżawcę wskazano P.K., co nie zostało jednak poparte żadnym dokumentem.

Z ustaleń pracownika socjalnego dokonanych podczas wywiadu środowiskowego wynika, że M.B. nie wyraża chęci podjęcia pracy zawodowej, twierdząc, że z powodu choroby męża oraz jej dolegliwości zdrowotnych i wieku nie jest w stanie podjąć pracy zawodowej, nawet w niewielkim wymiarze czasu pracy. Oświadczyła, że opieka nad mężem sprawowana jest w ciągu dnia, na czynności pielęgnacyjne nad mężem poświęca ok. 4 godzin dziennie, jednak nadzór nad nim musi sprawować przez czas dziennej aktywności męża. W wywiadzie środowiskowym wnioskodawczym podała, że pomaga mężowi (podtrzymując go) przy wstawaniu z łóżka i wieczorem pomaga położyć się, w okresach nasilenia choroby przeprowadza do łazienki, pomaga rano i wieczorem wejść i wyjść z kabiny prysznicowej. Mąż nie wymaga pomocy przy myciu i w innych czynnościach higienicznych, samodzielnie korzysta z toalety. Wymaga pomocy w założeniu ubrania i butów. Korzystając z laski przechodzi do kuchni, gdy jest pogoda wychodzi na podwórko i siada na ławce. M.B. przygotowuje i podaje posiłki (mąż nie wymaga karmienia), dwa razy dziennie podaje leki, robi pranie, porządkuje mieszkanie. Zdaniem M.B. mąż nie może sam pozostawać w domu na więcej niż 1 godzinę z powodu omdleń. Ponadto, skarżąca oświadczyła, że stan jej zdrowia nie przeszkadza jej w opiece nad mężem. Zakupy i leki dostarcza rodzicom córka M. S. Podczas wywiadu środowiskowego R.B. stwierdził, że jest zadowolony z opieki jaką sprawuje nad nim żona.

W ocenie Kolegium, zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem nie stanowi stałej opieki i nie wyklucza całkowicie podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka świadczona przez skarżącą jest co prawda świadczona codziennie, ale tylko przez część doby i polega na pomocy w czynnościach dnia codziennego. Stwierdzenie natomiast skarżącej, że nadzór nad nim musi sprawować przez czas dziennej aktywności męża, wynika przede wszystkim z relacji małżeńskich i wspólnego zamieszkiwania. Nie można uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawnym mężem zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby skarżąca zmuszona była do rezygnacji z aktywności zawodowej. Mąż skarżącej nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną a zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem w dużej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (pranie, porządkowanie mieszkania, przygotowywanie i podawanie posiłków), są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Natomiast czynności związane z opieką nad mężem polegające na pomocy mężowi przy: wstawaniu z łóżka i położeniu się do łóżka, w okresach nasilenia choroby przeprowadzenie do łazienki, pomoc rano i wieczorem przy wejściu i wyjściu z kabiny prysznicowej i podaniu 2 x dziennie leków, nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.

W ocenie Kolegium, nie bez znaczenia jest też, że M. i R. B. mają pięcioro dzieci. Sprawowanie opieki jest prawnym i moralnym obowiązkiem dzieci względem rodziców, a tylko uzasadnione, obiektywnie występujące przeszkody, mogą spowodować zwolnienie z niego osób zobowiązanych. Pomimo złożonych oświadczeń przez dzieci Państwa B., wedle których albo nie są w stanie pomagać finansowo ze względu na osiągane dochody albo osobiście zapewnić opieki ojcu ze względu na pracę i odległość od miejsca zamieszkania ojca, nie można przyjąć, że nie są w stanie pomóc rodzicom w żaden możliwy i wybrany przez siebie sposób. Syn S.B. mieszka w tym samym domu, co rodzice ([...] 4), natomiast córka M.S. mieszka w sąsiednim domu ([...] 4A), wobec tego nie jest wiarygodne stwierdzenie, że nie są w stanie pomóc w opiece nad niepełnosprawnym ojcem. Przeszkody w udzieleniu pomocy w opiece nie może stanowić również zamieszkiwanie w odległości 5 km czy 6 km. W ocenie Kolegium, przy udziale najbliższej rodziny jest możliwe zorganizowanie opieki w taki sposób, aby odciążyć M. B. w sprawowanej opiece, tym bardziej, że również ona ma problemy ze zdrowiem.

Niezależnie od powyższego, zdaniem Kolegium, istotne znaczenie ma potencjalna gotowość do podjęcia pracy przez skarżącą, która ze względu na swój wiek (73 lata) i stan zdrowia (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, tarczyca, protezy w kolanach), jest bardzo ograniczona. M.B. nie pracuje zawodowo, ani dorywczo, ma prawo do emerytury. Brak jest przy tym informacji, kiedy była ostatnio aktywna zawodowo. Nie sposób zatem uznać, że gdyby nie musiała opiekować się niepełnosprawnym mężem, to podjęłaby dodatkowe zatrudnienie lub inną pracę zawodową (czy pracę w gospodarstwie rolnym). O rezygnacji z zatrudnienia, czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją przez opiekuna z zatrudnienia (niepodejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W przedmiotowej sprawie takiego związku przyczynowego nie ma. Nie wykazano bowiem, aby po stronie skarżącej w ogóle był zamiar podjęcia zatrudnienia. Skarżąca podała, jako przyczynę braku aktywności zawodowej m.in. swój wiek i stan zdrowia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M.B., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie:

A. prawa materialnego, przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy:

1. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego M.B. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczny nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia;

2. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego M.B. nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem;

B. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędną wykładnię: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] lipca 2020 r., że niepełnosprawny R.B. pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki żony, która nie musi rezygnować z zatrudnienia.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie na rzecz M.B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 września 2021 r. na czas nieokreślony oraz o zwrot kosztów przedmiotowego postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej stwierdził, że organy nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są, co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę w tym przez lekarza orzecznika ZUS. Organy obu instancji wyszły poza zakres swoich kompetencji i wbrew orzeczeniu specjalistów, uznały, że podopieczny niepełnosprawny, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki swojego męża. Takie ustalenia bez wątpienia wykraczają poza kompetencje tych organów i sprzeczne są z zasadami dobrej administracji i swobodnej oceny dowodów.

Ponadto, organ dokonując oceny zakresu sprawowania opieki organ winien wziąć pod uwagę, że przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Znaczny stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Chodzi tu o opiekę stałą lub długoterminową, a nie tylko o opiekę rozumianą jako wykonywanie czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę. Konsekwencją błędnej oceny zakresu opieki nad R.B. było niezasadne uznanie, że skarżąca nie musi rezygnować z pracy, aby zajmować się mężem.

Zdaniem pełnomocnika skarżącej, organ II instancji naruszył również treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędne uznanie, że skarżąca nie musi sprawować stałej opieki nad mężem, co umożliwia jej podjęcie pracy zawodowej. Konsekwencją błędnych ustaleń faktycznych i błędnej oceny materiału dowodowego było bez wątpienia błędne ustalenie, że skarżąca nie spełnia podstawowych przesłanek ustawowych, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Z akt sprawy bezspornie wynika, że jednostka orzecznicza orzekła o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji przez osobę niepełnosprawną. Natomiast z przeprowadzonego wywiadu przez organ I instancji wynika, że skarżąca opiekuje się mężem, który potrzebuje wsparcia. Wobec tego za niezasadne uznać należy stanowisko organu wyrażone w kwestii niespełnienia przez skarżącą określonej w art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na charakter, częstotliwość, czy też czasochłonność czynności podejmowanych przez skarżącą w ramach opieki sprawowanej przez nią nad mężem z punktu widzenia oceny możliwości podjęcia zatrudnienia.

Ponadto, organ naruszając treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż brak jest związku między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad mężem. Zdaniem pełnomocnika, zawarte w powyższym przepisie sformułowanie dotyczy zarówno sytuacji rezygnacji z zatrudnienia jak również niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Wynika to w sposób jednoznaczny z treści tego uregulowania. Organ II instancji błędnie ustalił fakt, że mąż skarżącej nie wymaga pełnej opieki, a następnie niezasadnie uznał, że skarżąca nie musi rezygnować z pracy, aby zajmować się niepełnosprawnym. Pełnomocnik dodał, że skarżąca była czynny zawodowo przez wiele lat, nie wykazywała więc żadnej bierności zawodowej.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie jako "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Skarga w niniejszym postępowaniu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W kontrolowanej sprawie istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie, czy organ prawidłowo odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stojąc na stanowisku, że M.B. nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r., ponieważ w sprawie nie został spełniony warunek odnoszący się do związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia, a częstotliwością świadczonej opieki.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).

Świadczenie pielęgnacyjne według art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony);

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Stosownie zaś do treści art. 17b u.ś.r. w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:

1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;

2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym (ust. 1).

Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (ust. 2).

Przywołane powyżej unormowania wskazują, że ustawodawca ściśle sprecyzował warunki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które musi spełniać wnioskodawca (osoba sprawująca opiekę) oraz osoba wymagająca opieki, przy jednoczesnym braku wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r.

Jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, wymieniony w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jeśli jednak opiekunem osoby niepełnosprawnej jest rolnik, przesłanką uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest zaprzestanie prowadzenia przezeń gospodarstwa rolnego. W tym celu rolnik powinien złożyć stosowne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Mając na uwadze całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko przyjęte przez organ odwoławczy, wedle którego M.B. nie spełnia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1, ponieważ brak jest związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia czy też rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2,2 ha. Oświadczyła, że razem z mężem zaprzestali prowadzenia gospodarstwa rolnego w 2004 r. (wywiad środowiskowy) i w 2017 r. (oświadczenie z dnia 31 sierpnia 2021 r.) z uwagi na ich zły stan zdrowia. Ze względu na choroby męża skarżąca wydzierżawiła ziemię, przy czym "osiąganie korzyści, zarządzanie, regulowanie należności oraz wszelkie prace fizyczne sprawowane są przez dzierżawców".

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że w sprawie nie wyjaśniono w sposób jednoznaczny, czy skarżąca ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jako rolnik tj. na podstawie art. 17b czy też na podstawie art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kolegium powołując się bowiem na przesłankę z art. 17 ust. 1 ustawy wskazuje jednocześnie, że w sprawie nie został spełniony warunek związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, czy też rezygnacją z prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Uznając jednak, że powyższa nieścisłość nie miała decydującego wpływu na wynik sprawy, przyznać należy rację organom administracji, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem nie stanowi opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zwracając uwagę na tę przesądzającą w niniejszej sprawie kwestię, przede wszystkim przypomnieć należy, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Treść orzeczenia o niepełnosprawności jest dla organów orzekających w sprawie wiążąca, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Jednakże do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r., zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. wyroki NSA dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19, CBOSA).

Z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., w przypadku osoby wymagającej opieki, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, nie można ponadto wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustawodawca wykluczył przy tym możliwość wywodzenia braku związku przyczynowo-skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczonej konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności.

Warto też zaznaczyć, że "sprawowanie opieki" zgodne z wymogami danego orzeczenia lekarskiego, nawet jeżeli z uwagi na stan zdrowia (sprawności organizmu) i potrzeby osoby niepełnosprawnej wymaga wykonywania opieki lub pomocy w sposób stały, nie musi polegać na wykonywaniu czynności opiekuńczych lub pomocowych "stale przez cały dzień". Prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. prowadzi do wniosku, że stała opieka to taka która jest trwała, a długotrwała - rozciągnięta w czasie. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka" (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 482/20, CBOSA). "Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zaspokojenie normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 535/19, CBOSA).

W judykaturze podnosi się, że wymóg rezygnacji z rzeczywistej bądź możliwości zarobkowania w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie został powiązany z żadnym zakresem - czy to etatowym, czasowym, godzinowym, czy też zadaniowym. Wobec tego dla oceny związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją z zarobkowania (czy odpowiednio powstrzymywaniem się do zarobkowania) a sprawowaniem osobiście i w sposób ciągły (na stałe lub długotrwale) opieki lub pomocy osobie niepełnosprawnej nie należy odwoływać się do założeń co do rzeczywistych możliwości zarobkowania. Te bowiem zwykle są zmienne w czasie i uzależnione chociażby od takich czynników, jak wiek danej osoby i jej "atrakcyjność" na rynku pracy, czy koniunktura gospodarcza, czy choćby posiadane możliwości techniczne. Istotne jest, że w określonym momencie wnioskodawca postanawia zrezygnować z zarobkowania lub się od niego powstrzymać, a czyni to w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, w stosunku do której zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W tym też znaczeniu związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką powinien być bezpośredni, bowiem niepodjęcie lub rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi mieć charakter całkowity z uwagi na konieczność sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Dlatego też w sytuacji, gdy opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia) a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia), a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, gdyż realizacja tego celu nie jest możliwa bez powstrzymania się od podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowe. Sprawowanie opieki w sposób oczywisty musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy (por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19, CBOSA).

Wobec powyższego nie budzi zatem wątpliwości, że w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. zakres sprawowanej opieki ma mieć charakter słały i długotrwały.

W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca sprawuje nad mężem opiekę przez ok. 4 godziny dziennie. Pomaga mężowi przy wstawaniu z łóżka rano i wieczorem położyć się, w okresach nasilenia choroby przeprowadza do łazienki, pomaga wejść i wyjść z kabiny prysznicowej. Pomaga w założeniu ubrania i butów. Przygotowuje i podaje posiłki, dwa razy dziennie podaje leki, robi pranie, porządkuje mieszkanie. Zakupy i leki dostarcza małżonkom córka. Mąż nie wymaga pomocy przy myciu i innych czynnościach higienicznych, samodzielnie korzysta z toalety. Nie wymaga karmienia. Korzystając z laski przechodzi do kuchni, gdy jest pogoda wychodzi na podwórko i siada na ławce. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą wobec niepełnosprawnego męża nie wyczerpuje znamion ustawowej przesłanki sprawowania opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podkreślenia wymaga, że mąż skarżącej nie jest leżący, pampersowany, czy cewnikowany, porusza się samodzielnie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje, aby wymagał on stałej i długotrwałej opieki. Czynności jakie wykonuje przy mężu skarżąca takie jak ubieranie, pomoc w myciu, przygotowywanie posiłków, podawanie leków, czy robienie porządków, należą do zwykłych czynności dnia codziennego, które nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia.

Słusznie zatem stwierdziło Kolegium, że sprawowana przez skarżącego opieka nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, a tym samym związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji z zarobkowania (lub niepodejmowania zatrudnienia) a opieką nie istnieje.

W tych okolicznościach faktycznych zasadnie uznało zatem Kolegium, że wpływu na wynik sprawy nie miało niepowiadomienie skarżącej o możliwości wyboru wyższego świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji jego zbiegu z pobieraną emeryturą. W orzecznictwie przyjmuje się, że sam fakt ustalenia prawa do emerytury nie oznacza jeszcze, że zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak bowiem podnosi się jednolicie w judykaturze istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19). Prowadzić to musi w konsekwencji do takiej sytuacji, w której dopiero brak zawieszenia prawa do emerytury, a więc dublowanie świadczeń z systemu społecznego, skutkować musi odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ prowadzący postępowanie w sytuacji, gdy strona pobiera emeryturę, powinien poinformować ją o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, wstrzymania jej wypłaty i konieczności przedłożenia decyzji w tym zakresie, co umożliwiłoby uwzględnienie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wypłatę tego świadczenia w pełnej wysokości. Przepisy prawa umożliwiają bowiem stronie wybór świadczenia, a organ powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia. Niemniej jednak słusznie podniosło Kolegium w niniejszej sprawie, że wspomniana informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku, a jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 513/21, CBOSA). Tymczasem w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem nie zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku.

Rację przyznać także należy organowi odwoławczemu, że przesłanka negatywna ujęta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., nie dotyczy małżonka osoby wymagającej opieki, spełniającego wymogi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., ale odnosi się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Tym samym pozostawanie męża skarżącej w związku małżeńskim nie stanowi de facto przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, tym bardziej że skarżąca nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Końcowo zgodzić się należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Piotrkowie Trybunalskim, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 25 roku życia, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443) orzeczono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W rezultacie, jak prawidłowo wywiodło Kolegium, organ I instancji nie mógł odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu prawa ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba że wydając wyrok Trybunał Konstytucyjny skorzysta z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie skorzystał z tej możliwości. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jak wadliwie uczynił to organ I instancji, jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które mają obowiązek działać na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić trzeba, że postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie kontrolowanych w sprawie decyzji zostało przeprowadzone przez organy obu instancji zgodnie z wymogami art. 6, art. 8, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. Ustalony w sprawie stan faktyczny należy ocenić jako prawidłowy. W uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. organ wyjaśnił wszystkie przesłanki natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o jej wydaniu.

Z tych wszystkich względów Sąd, nie stwierdziwszy podstaw do uchylenia wydanej w sprawie decyzji, zobowiązany był oddalić skargę.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

dc