Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 684/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1, art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu wydanym w sprawie skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. prowadzi do majątku N. K. postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z dnia [...] września 2017 r. o numerach od [...], sporządzonych na podstawie decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] o zabezpieczeniu przybliżonej kwoty zwrotu podatku od towarów i usług otrzymanego w wysokości wyższej od należnej za okresy od sierpnia 2014 r. do stycznia 2015 r. oraz przybliżonej wysokości zobowiązań w ww. podatku za sierpień i listopad 2014 r.

W postępowaniu zabezpieczającym organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438, dalszej: "u.p.e.a."), dokonał zajęcia zabezpieczającego innej wierzytelności pieniężnej - kwoty z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego, zasądzonych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

2. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. N. K. wniosła skargę na ww. czynność zabezpieczającą.

3. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] organ egzekucyjny oddalił skargę uznając, że czynność zabezpieczająca została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

4. Następnie, organ egzekucyjny wydał w dniu [...] sierpnia 2019 r. postanowienie nr [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki w postanowieniu w przedmiocie oddalenia skargi na czynność zabezpieczającą. Sprostowanie polegało na zastąpieniu omyłkowo wpisanej sygnatury postępowania sądowego - "sygn. akt I SAB/Bk/4/18" sygnaturą właściwą - "sygn. akt I SAB/Bk/3/18".

5. Pismem z dnia [...] września 2019 r. strona zaskarżyła postanowienie w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. Podniosła, że o ile faktycznie organ dokonał 3 czynności dotyczących zajęcia przysługujących jej wierzytelności, a jego celem było zajęcie wierzytelności z 3 różnych wyroków, to okoliczności te nie wynikają ani z zawiadomień o zajęciu, ani z postanowień. Zdaniem skarżącej, nie sposób ustalić jaka wierzytelność została zajęta, ani tym bardziej dlaczego, w ocenie organu, sprostowane postanowienie dotyczyło tej konkretnej wierzytelności, a nie innej. Zdaniem strony, organ nie miał możliwości sprostowania swojego orzeczenia z uwagi na brak "oczywistości" popełnionego błędu.

6. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS) postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.

7. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona wywiodła skargę do tut. sądu zarzucając mu naruszenie:

1) art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w związku z uznaniem, że błąd dokonany przez Naczelnika na gruncie przedmiotowej sprawy stanowi oczywistą omyłkę pisarską;

2) art. 113 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji, mimo dokonania sprostowania, wskutek którego doszło do zmiany stanu faktycznego będącego przedmiotem postępowania prowadzonego przez Naczelnika tj. zmianę wierzytelności określonej w treści zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym z dnia 14 czerwca 2019 r.;

3) art. 113 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia I instancji mimo nieprawidłowego i nieprecyzyjnego sprostowania dokonanego przez Naczelnika wskutek czego niemożliwym jest ustalenie treści postanowienia, którego dotyczy przedmiotowe sprostowanie.

Z uwagi na powyższe N. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozważenie przez sąd uchylenia postanowienia organu I instancji oraz zajęcia z dnia [...] czerwca 2019 r.

W uzasadnieniu podniosła, że błąd, jaki został popełniony przez Naczelnika na gruncie przedmiotowej sprawy, nie może zostać uznany za omyłkę pisarską. Zdaniem skarżącej, prostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie może prowadzić do zmiany treści merytorycznej postanowienia lub decyzji. Ponadto skarżąca podniosła, że Naczelnik w treści postanowienia I instancji wskazuje, że prostowane sformułowanie odnaleźć można w treści postanowienia na stronie 2, akapicie 5. Jednak we wskazanym fragmencie nie można odnaleźć prostowanego sformułowania, tj. nieprawidłowo wskazanej sygnatury postępowania. W konsekwencji powyższego, w ocenie strony, sprostowanie należy uznać za nieskuteczne, bowiem Naczelnik zobowiązany był do precyzyjnego wskazania zakresu sprostowania, aby strona miała możliwość łatwego i pozbawionego nadmiernych trudności ustalenia fragmentu, który podlega sprostowaniu.

Zdaniem skarżącej, w przypadku sprostowania, jakie zostało dokonane na gruncie przedmiotowej sprawy, strona nie jest w stanie ustalić jaka konkretnie jej część podlega sprostowaniu, a co za tym idzie - niemożliwe jest ustalenie treści postanowienia po dokonanej zmianie. Powyższe powoduje brak pewności strony co do zakresu zmiany, oraz niejasność co do ostatecznej treści postanowienia. W konsekwencji Naczelnik dopuścił się naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, określonej w art. 8 § 1 k.p.a.

7. DIAS wywiódł odpowiedź na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wnosząc o jej oddalenie.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

2. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej w oparciu o kryterium jej zgodności z prawem, tut. sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga jest niezasadna, bowiem wydane rozstrzygnięcie nie zawiera wad powodujących konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, co z kolei skutkowało stwierdzeniem o braku zasadności skargi wywiedzionej przez skarżącą. Sprawa zaś podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym, z uwagi na brzmienie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

3. W niniejszej sprawie kontrolą sądową objęto postanowienie wydane w przedmiocie skargi na czynność zabezpieczającą, złożoną w trybie art. 54 w zw. art. 166b u.p.e.a. Przedmiotem skargi przewidzianej w tym artykule mogą być oprócz przewlekłości postępowania, czynności natury wykonawczej podejmowane już w toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora. Celem postępowania związanego ze skargą na czynności zabezpieczające jest ustalenie, czy przy stosowaniu danego środka zabezpieczającego wystąpiły nieprawidłowości, a jeśli tak - również doprowadzenie do ich usunięcia. W związku z powyższym, w ramach tego środka zaskarżenia, można podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu, bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności zabezpieczających w administracyjnym postępowaniu zabezpieczającym.

W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. można badać jedynie te czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2004 r., III SA 1503/03 (Lex nr 113578) skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacji, gdy skarżącemu przysługiwała możliwość kwestionowania danej czynności egzekucyjnej za pomocą innych środków zaskarżenia, ale nie wykorzystał ich lub nie przyniosły one żądanego rezultatu. W szczególności nie można podnosić w skardze okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów.

W kontrolowanej sprawie, jak wyjaśniono w zaskarżonym postanowieniu, czynność polegająca na zajęciu i zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej dokonana zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. o nr [...], na podstawie art. 89 § 1 została przeprowadzona zgodnie z przepisami art. 89 § 1 u.p.e.a. regulującymi zasady jej prowadzenia.

Utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem, postanowienie organu egzekucyjnego, dotyczyło sprostowania omyłkowo podanej sygnatury sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku (w miejscu omyłkowo wpisanej sygnatury o treści "sygn. akt I SAB/Bk/4/18" powinno być - "sygn. akt I SAB/Bk/3/18"). Przy czym organ pierwszej instancji omyłkowo wskazał w treści tego postanowienia, że błąd jest umiejscowiony w akapicie 5 na stronie 2, podczas gdy w rzeczywistości znajduje się na stronie 2, lecz w akapicie pierwszym, 5 wers. W ocenie skarżącej okoliczność, że organ w postanowieniu o sprostowaniu omyłkowo umiejscowił ww. omyłkę doprowadziło do sytuacji, w której ustalenie jego treści stało się niemożliwe. Z powyższym jednak nie sposób się zgodzić.

4. Skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest prawidłowe. Za niezasadny bowiem należy uznać podnoszony w skardze zarzut art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na powołanie się przez organ egzekucyjny w swoim postanowieniu na zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności pieniężnej, niż wskazana w treści zajęcia.

Organ egzekucyjny wskazał właściwy numer zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym. Omyłkowo natomiast wskazał sygnaturę wyroku – I SAB/Bk 4/18, podczas gdy zajęcie dotyczyło wyroku o sygn. akt I SAB/Bk 3/18.

W zaskarżonym postanowieniu wyjaśniono jednak, że błąd w podanej sygnaturze sądowej jest błędem pisarskim, podlegającym sprostowaniu na mocy art. 113 § 1 k.p.a., co też zostało uczynione postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]. Błąd ten bez wątpienia pozostawał bez znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia, wobec czego nie można mówić o naruszeniu przepisu art. art. 107 § 3 k.p.a.

Zwrot kosztów postępowania sądowego w jednakowej wysokości zasądzono na rzecz skarżącej trzema wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 sierpnia 2018 r. o kolejnych sygnaturach: I SAB/Bk 2/18, I SAB/Bk 3/18 i I SAB/Bk 4/18. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy - organ egzekucyjny nie miał obowiązku wskazywania sygnatury wyroku w treści zawiadomienia o zajęciu, ponieważ zajęcie na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. dotyczy wszystkich wierzytelności, które zobowiązany posiada u dłużnika zajętej wierzytelności z jakiegokolwiek tytułu.

Bez wątpienia prawidłowe uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, a co za tym idzie – zaprezentowanie procesu myślowego, jaki doprowadził organ administracji publicznej do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, jest bardzo istotne z punktu widzenia adresata tegoż rozstrzygnięcia, ponieważ tylko dzięki sporządzonemu uzasadnieniu jest on w stanie zrozumieć i zaakceptować wynikające z niego prawa bądź obowiązki. Sprostowanie omyłki, którego dokonał organ egzekucyjny było jednak sprostowaniem wady nieistotnej, nie wpływającej na podjęte rozstrzygnięcie.

Nie miało znaczenia dla dokonanego zajęcia wierzytelności ani nie doprowadziło do zmiany treści merytorycznej orzeczenia, jego uzasadnienia, czy też ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego. Omyłka w oznaczeniu sygnatury wyroku nie miała również wpływu na prawidłowość dokonanego zajęcia zabezpieczającego, ponieważ na podstawie zawiadomienia wydanego w oparciu o przepisy art. 89 § 1 u.p.e.a. zajmuje się wierzytelności pieniężne zobowiązanego inne niż określone w art. 72- 85 u.p.e.a., które przysługują zobowiązanemu z różnych tytułów. Organ nie jest przy tym zobowiązany do wskazywania jaką wierzytelność zajmuje. Sprostowanie postanowienia nie było zmianą stanu faktycznego i nie miało wpływu na merytoryczne orzeczenie prostowanego postanowienia. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy - ekonomia procesowa nakazuje usuwanie prostych, oczywistych błędów, nie wpływających na treść rozstrzygnięcia w uproszczonym trybie sprostowania.

Podanie nieprawidłowej sygnatury było bez wątpienia niedopatrzeniem organu pierwszej instancji, spowodowanym mnogością spraw z udziałem skarżącej, ale nie można przyjąć stanowiska, jakie stara się przeforsować strona skarżąca, że w jego wyniku treść wydanego rozstrzygnięta budzi wątpliwości. Wskazać w tym miejscu należy, że w przypadku wątpliwości co do przedmiotu rozstrzygnięcia, najistotniejsza jest sentencja decyzji. Sentencja decyzji musi zawierać rozstrzygnięcie - co do istoty - sprawy. Dlatego też z uzasadnienia nie można wywodzić wniosków co do przedmiotu rozstrzygnięcia, jego zakresu czy też praw przyznanych stronie lub nałożonych na nią obowiązków (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2019 r., II SA/Kr 623/19, LEX nr 2736125). W przedmiotowej sprawie sprostowaniu podlegała jedynie sygnatura powołanego orzeczenia sądu. Nie można zatem uznać za trafiony zarzutu skarżącej i przyjąć, że błędne wskazanie położenia podlegających sprostowaniu słów, powinno doprowadzić do uznania dokonanego sprostowania za nieskuteczne, bowiem umożliwia ustalenie jego treści. Taki wniosek, jest w ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej, zbyt daleko idący, bowiem ww. sygnatura pozostaje bez wpływu na treść oraz zasadność przedmiotowego rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego, utrzymujące ww. postanowienie o sprostowaniu w mocy, również jest rozstrzygnięciem prawidłowym, za niezasadne uznając podniesione zarzuty naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 w związku z art. 113 § 1 k.p.a.

Z treści postanowienia wynika, że sygnatura wyroku jest wymieniona tylko jeden raz - na stronie drugiej tego postanowienia. Stąd też nie ma wątpliwości, w jakiej części postanowienia zamieszczona jest sygnatura wyroku sprostowana zaskarżonym postanowieniem. Analiza całokształtu sprawy wskazuje na nieistotność wspomnianej omyłki, polegającej na wpisaniu w postanowieniu organu pierwszej instancji w sygnaturze postępowania sądowego cyfry "4" zamiast "3" oraz omyłki polegającej na wskazaniu, położenia tej sygnatury. Granica dopuszczalności sprostowania nie została w niniejszej sprawie przekroczona.

Odnosząc się do zarzutu, że organ egzekucyjny przekopiował treść uzasadnienia postanowienia nr [...] do innych postanowień wydanych tego samego dnia, należy wskazać, co słusznie uwypuklił DIAS w zaskarżonym postanowieniu, że strona wniosła w dniu [...] lipca 2019 r. trzy skargi na zajęcia zabezpieczające innych wierzytelności pieniężnych, dokonane zawiadomieniami z dnia [...] czerwca 2019 r. o numerach: [...].

W sprawie czynności dokonanej zawiadomieniem nr [...] nie została wniesiona do sądu skarga na postanowienie organu drugiej instancji, natomiast w sprawie czynności prowadzonej na podstawie zawiadomienia nr [...] jest skierowana odrębna skarga na postanowienie organu drugiej instancji.

Skargi na czynności zabezpieczające były jednakowej treści, oprócz zarzutu naruszenia art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. z uwagi na nieprawidłowe określenie sygnatury postępowania sądowego, który był zgłoszony jedynie w skardze na zajęcie nr [...]. Stąd też naturalną konsekwencją jest jednakowa treść wydanych postanowień, ponieważ organ odnosił się do zarzutów o tożsamej treści zgłoszonych we wszystkich tych skargach, a zatem niedorzeczna by była ich odmienna ocena przez ten organ i właśnie w takiej sytuacji można by rozważać naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli, wyrażonej w art. 8 k.p.a.

6. Reasumując, sąd w rozpatrywanej sprawie nie dopatrzył się sygnalizowanych w skardze naruszeń przepisów prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.