Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1878/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 619  Stosunki pracy i stosunki służbowe, sprawy z zakresu inspekcji pracy
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1 pkt 8b, art. 61 ust. 2 pkt 2, art. 81 ust. 2
journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
article: art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 120 poz 1122
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej
article: art. 61 § 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA del. do WSA Anna Lechowska /spr./ Sędzia WSA Robert Sawuła Asesor WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: ref. staż. Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] 2/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego S. K. kwotę 495 zł /czterysta dziewięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Rz 1878/03

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej - po rozpoznaniu wniosku S. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tegoż organu z dnia [...] września 2003 r. oznaczoną tym samym numerem , w przedmiocie zwolnienia go ze służby celnej w Izbie Celnej - utrzymał tę decyzje w mocy.

W jej podstawie prawnej wskazał art. 138 § l pkt l kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 25 ust. l pkt 8b, art. 81 ust. l, ust. la, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72, poz.802, z późn. zm.).

Z uzasadnienia decyzji wynika, że Dyrektor Izby Celnej opisaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2003 r. zwolnił S. K. z pełnienia służby w Izbie Celnej w związku z zaistnieniem przesłanki, o której mowa w art. 25 ust. l pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, to jest tymczasowego aresztowania go.

Fakt aresztowania znajduje potwierdzenie w piśmie z dnia 10 stycznia 2003 r. o sygn.akt [...], którym Sąd Rejonowy w P. - Wydział II Karny powiadomił Izbę Celną, że postanowieniem tegoż Sądu z dnia 10 stycznia 2003 r. zastosowano w stosunku do S. K. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania.

Od decyzji Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej S. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania.

W motywach wniosku zarzucił, że zaskarżoną decyzją naruszono zasadę nie działania prawa wstecz, bowiem w dacie zastosowania aresztu tymczasowego przepisy ustawy o Służbie Celnej ustanawiające obowiązek zwolnienia funkcjonariusza służby celnej w związku z jego tymczasowym aresztowaniem nie weszły jeszcze w życie. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 8 b. ustawy o Służbie Celnej został wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks Celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 120, poz. 11220 ). Ustawa ta weszła w życie w dniu 10 sierpnia 2003 r. a więc po dacie jego aresztowania, co miało miejsce w dniu 10 stycznia 2003 r.

Podług art. 3 wspomnianej ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. postępowania wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia jej w życie podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Ust 2 tego przepisu odnosi się do zmian w Kodeksie celnym i nie może mieć zastosowania w jego sprawie. Przeciwko niemu nie wszczęto wcześniej postępowania dyscyplinarnego, ani w przedmiocie jego zwolnienia.

Wydając zakwestionowaną decyzje naruszono również przepisy proceduralne odnoszące się do udziału stron w postępowaniu administracyjnym, bowiem nie zawiadomiono go o wszczęciu postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, choć wymóg taki wynika z art. 61 §4 kpa

Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił wniosku i powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję własną o zwolnieniu S. K. ze służby celnej w Izbie Celnej.

W jej motywach stwierdził, że podstawą podjęcia decyzji o zwolnieniu go ze służby celnej był przepis art. 25 ust. l pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, w brzmieniu określonym art. 2 pkt l ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 120.póz. 1122), z mocą obowiązującą od dnia l0 sierpnia 2003 r.

Zgodnie z tą regulacją w art. 25 ust. l ustawy o Służbie Celnej, poprzez dodanie pkt 8a i pkt 8b. rozszerzono katalog przyczyn obligatoryjnego zwolnienia ze służby funkcjonariuszy celnych o sytuacje, gdy przeciwko któremuś z nich został wniesiony akt oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ścigane z oskarżenia publicznego oraz w wypadku tymczasowego aresztowania.

Zagadnienia międzyczasowe związane z wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 23 kwietnia 2003 r. zostały uregulowane w art. 3 ust. l do ust. 3. Powołany wyżej przepis prawa o charakterze intertemporalnej normy kolizyjnej uprawnia organ do zastosowania w sprawach w nim wymienionych, uprzednio obowiązujących przepisów prawa, jak i wymienia zdarzenia prawne, do których należy stosować przepisy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 kwietnia 2003r.

Z literalnego brzmienia powołanego przepisu, jednoznacznie wynika, że regulacja zawarta w tym przepisie nie dotyczy spraw, do których mają zastosowanie przepisy ustawy o Służbie Celnej, lecz ma wyłącznie zastosowanie do spraw z zakresu uregulowań zawartych w ustawie - Kodeks celny.

W tej sytuacji, wykładnia przepisu art. 3 ustawy nowelizującej, tj. ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej prowadzi do wniosku, że ustawodawca przyjął zasadę natychmiastowego, bezpośredniego stosowania uchwalonych (nowych) przepisów do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie, z niewielkimi odstępstwami, nie mającymi jednak zastosowania do nowych instytucji prawnych i rozwiązań wprowadzonych art. 2 ustawy nowelizującej.

Oznacza to zatem, że od chwili wejścia w życie znowelizowanych przepisów ustawy o Służbie Celnej, postanowienia art. 25 ust. l pkt 8a i 8b dotyczą wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od terminu osadzenia w areszcie, czy daty wniesienia aktu oskarżenia, chyba, że do dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, funkcjonariusz celny został uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu lub umorzono wobec niego postępowanie karne.

W związku z powyższym, zarzut, że zaskarżona decyzja narusza prawo, z uwagi na złamanie zasady nie działania prawa wstecz - w świetle powołanych wyżej przepisów prawa, nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnośnie zarzutu nie zapewnienia udziału w postępowaniu związanym z wydaniem decyzji, Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że z przepisów ustawy o Służbie Celnej zawartych w art. 25 ust. l pkt 8a i pkt 8b wynika, że do podjęcia decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, wystarczy sam fakt tymczasowego aresztowania bądź też wniesienia aktu oskarżenia do sądu o umyślne popełnienia przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego i ta okoliczność nie wymaga przeprowadzenia dodatkowych dowodów.

Skoro pismem z dnia 10 stycznia 2003 r. Sąd Rejonowy w P. powiadomił Izbę Celną o zastosowaniu wobec wnioskodawcy środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego, to zawiadomienie stanowi dokument urzędowy o którym mowa w art. 76 k.p.a. i na warunkach tam określonych ma moc ..dowodu zupełnego", nie wymagającego dodatkowego badania i w aspekcie procesowym korzysta z domniemania prawdziwości.

Przepis art. 25 ust. l pkt 8a i 8b jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i nie pozostawia możliwości nie podjęcia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej.

Oznacza to, że wniosek nie może być uwzględniony – konkluduje organ.

Skargę na tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję dnia [...] września 2003r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył S. K. domagając się stwierdzenia ich nieważności lub uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.

Decyzjom tym zarzucił naruszenie prawa materialnego , tj. art. 3 cytowanej ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. poprzez przyjęcie , iż wprowadzony tą ustawą przepis art. 25 ust 1 pkt 8 a i 8b ustawy o Służbie Celnej dotyczy, od daty jej wejścia w życie, wszystkich funkcjonariuszy tymczasowo aresztowanych, niezależnie od terminu osadzenia w areszcie lub wniesienia aktu oskarżenia, co narusza zasadę "lex retro non agit" a także naruszenie art. 61 §4 w zw. z art. 10 kpa poprzez przyjęcie, że do zwolnienia funkcjonariusza tymczasowo aresztowanego wystarczy sam fakt aresztowania, bez potrzeby wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia go ze służby.

W motywach skargi skarżący rozwinął te zarzuty, ponawiając argumentację wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podkreślając, że został tymczasowo aresztowany na długo przed wejściem w życie ustawy wprowadzającej tymczasowe aresztowanie, jako przesłankę zwolnienia ze służby.

W polemice z zaskarżoną decyzja wywiódł dodatkowo, że skoro postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby kończy się decyzją administracyjną, stąd zawiadomienie pracownika o jego wszczęciu jest obowiązkiem organu, uchybienie któremu w świetle orzecznictwa NSA ( wyrok z dnia 6.10.2000r. LEX 50116) stanowi podstawę wznowienia postępowania na wniosek strony ( art. 145 §1 pkt 4 kpa ).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

W polemice jej wywodami stwierdził, że stosowaniem norm prawa intertemporalnego rządzą zasada jedności ( jednolitości , ciągłości ) postępowania oraz zasada aktualności, bezpośredniego, ( natychmiastowego ) stosowania przepisu prawnego.

Zasada jedności oznacza, że w sprawie aż do jej zakończenia stosuje się przepisy obowiązujące w dacie jej wszczęcia, natomiast zasada aktualności oznacza, że nowe przepisy wchodzą w życie bezzwłocznie i znajdują zastosowanie we wszystkich sprawach, bez względu na datę wszczęcia postępowania.

W ocenie organu ustawodawca w przepisie art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. przyjął zasadę aktualności, co oznacza, iż nowe przepisy prawne wchodzą w życie bezzwłocznie i znajdują zastosowanie we wszystkich sprawach, bez względu na datę ich wszczęcia. Gdyby bowiem ustawodawca chciał, by znowelizowane przepisem art. 2 przepisy miały zastosowanie tylko do zdarzeń , zaistniałych po dniu wejścia w życie ustawy , to musiałby to określić wprost. Brak takiego zapisu uprawnia wniosek, że do zwolnienia funkcjonariusza celnego wystarczy fakt aresztowania i to niezależnie od terminu osadzenia w areszcie, chyba że do dnia wejścia tych przepisów życie został on uniewinniony prawomocnym wyrokiem sądu lub umorzono wobec niego postępowanie karne.

Organ ponowił także twierdzenie, iż obligatoryjny charakter zwolnienia ze służby w przypadku tymczasowego aresztowania funkcjonariusza, zwalnia od konieczności wszczęcia i przeprowadzenia w tej sprawie postępowania wyjaśniającego, czy też dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Z mocy art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm. ), zwanej dalej w skrócie p.w.u.p., sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone ( a do takich należy sprawa niniejsza ) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 1 wspomnianej ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), zwanej skrótem u.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( §1).

Kontrola ta wykonywana jest co do zasady pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ).

Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr153, poz. 1270 ), zwanej dalej w skrócie p.s.a. stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną ( §1 ).

Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do konkluzji, że wydano ją z naruszeniem prawa ( materialnego i procesowego ), które miało wpływ na wynik sprawy.

Decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2003 r., o zwolnieniu skarżącego ze służby celnej.

W sprawie jest poza sporem, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z dnia 10 stycznia 2003 r. sygn.akt [...] zastosowano wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, w związku z podejrzeniem popełnienia przezeń przestępstwa przewidzianego w art. 231 § 2 i nast. kk .

Nie jest także kwestionowane, że z dniem 17 kwietnia 2003 r. został on zwolniony zakładu karnego w związku z uchyleniem tymczasowego aresztowania, jak również, iż w okresie między zwolnieniem z aresztu a wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby ( [...] września 2003 r. ) świadczył pracę Urzędzie Celnym.

Spór dotyczy natomiast możliwości zastosowania w takim stanie faktycznym przepisu art. 25 ust. l pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802, ze zm. ), zwanej dalej ustawą.

Przepis ten wprowadzony został art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz.U. Nr 120 poz. 1122 ), zwanej dalej ustawą nowelizującą. Ustawa nowelizująca co do zasady weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r.

Wspomniany art. 25 ust 1 pkt 8b stanowi, że funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania. Taka przesłanka zwolnienia ze służby nie występuje w innych stosunkach służbowych ( Policja, Straż Graniczna, Straż Pożarna, Służba Więzienna ).

W ocenie organu, przepis ten ma od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej zastosowanie do wszystkich funkcjonariuszy celnych, niezależnie od terminu osadzenia ich w areszcie,.

Stanowisko to organ uzasadnia zasadą bezpośredniego działania prawa od dnia jego wejścia w życie i to bez względu na to, kiedy postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby zostało wszczęte i kiedy zastosowano areszt tymczasowy. Do takich wniosków zdaniem organu prowadzi treść art. 3 ust. l i 2 ustawy nowelizującej, który to przepis prawa ma charakter kolizyjnej normy intertemporalnej. Wynika zeń, podług jego poglądu, iż zawarte w nim zasady odnoszą się, li tylko do regulacji zawartych w ustawie - Kodeks celny.

W polemice z tym stanowiskiem skarżący twierdzi, iż tego rodzaju interpretacja narusza wszelkie zasady wykładni prawa, a w szczególności godzi w powszechnie honorowaną zasadę "nie działania prawa wstecz". Wedle niego, nie można stosować art. 25 ust. l pkt 8b ustawy, obowiązującego od dnia 10 sierpnia 2003 r. do sytuacji związanej z jego tymczasowym aresztowaniem, która zaistniała wcześniej i która jeszcze przed wejściem w życie przepisu spowodowała wszczęcie postępowania w jego sprawie a postępowanie to przed tą datą nie zostało zakończone. W ocenie skarżącego brzmienie i treść art. 3 ustawy nowelizującej jest jednoznaczne i nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do czasowego zakresu działania przepisów poprzednio obowiązujących i obowiązujących obecnie.

Pogląd organu nie zasługuje na aprobatę.

Przepis art. 3 ustawy nowelizującej stanowi bowiem, w ust. 1, że postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, z zastrzeżeniem ust. 2

Jego ust. 2 przewiduje natomiast, że do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, zwrotów lub umorzeń określonych przepisami działu V tytułu VII ustawy zmienianej w art. l oraz wyznaczania lub uznania miejsca, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego, stosuje się przepisy ustawy zmienionej w art. l, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Analiza tekstu komentowanego przepisu prawa, przy uwzględnieniu reguł wykładni językowej, wspartej zasadami logiki formalnej uprawnia tezę, iż wyrażona w nim intertemporalna reguła kolizyjna odnosi się do wszystkich postępowań objętych zarówno przepisami ustawy - Kodeks celny jak i ustawy o Służbie Celnej, a zapis " z zastrzeżeniem..... " , określa jedynie wyjątki, w których zasada ta nie znajduje zastosowania. To zaś, że wyjątki owe odnoszą się jedynie do określonych normatywnie postępowań objętych regulacją zawartą w Kodeksie celnym, nie oznacza , że do pozostałych postępowań regulowanych przepisami obydwu aktów normatywnych zasady tej się nie stosuje. Tezę tę potwierdzają ponadto paralingwistyczne środki wyrazu, którymi posłużył się ustawodawca, takie jak zastosowane oznaczenie{ artykuły i ustępy }, czy przestrzenne rozmieszczenie tekstu w akcie normatywnym. Art. 3 ustawy nowelizującej poprzedzony został dwoma pierwszymi artykułami wprowadzającymi zmiany zarówno do ustawy Kodeks celny jak i ustawy o Służbie Celnej i stanowi swoistą klamrę spinającą w jedną całość w zakresie obowiązywania w czasie powyższe regulacje. W tym kontekście nie można skutecznie twierdzić, iż norma ta jest wyrazem zasady bezpośredniego działania prawa w odniesieniu do zapisów objętych ustawą o Służbie Celnej, tym bardziej, że w takim przypadku ustawodawca z reguły stosuje technikę legislacyjną polegającą na pominięciu normy kolizyjnej, ograniczając się do zapisu " ustawa wchodzi w życie od dnia..... " względnie " ustawa wchodzi w życie od dnia..... z mocą obowiązującą od dnia....." .

Oznacza to, że przepisy ustawy Służbie Celnej wprowadzone w życie ustawą nowelizującą mogą być stosowane wyłącznie w postępowaniach wszczętych po dniu 10 sierpnia 2003 r.

Postępowanie w sprawie zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby poddane jest regulacji ustawy. Zwolnienie to nie następuje z mocy samego prawa lecz wymaga wydania decyzji poprzedzonej postępowaniem, do którego na podstawie odesłania zawartego w 81 ust. 2 ustawy zastosowanie mają przepisy kodeksu administracyjnego. Dotyczy to także ( z uwagi na brak wyłączenia ) zwolnienia na podstawie art. 25 ust 1 pkt 8a ustawy. Jest to postępowanie wszczynane przez organ z urzędu, w związku z zaistnieniem ustanowionej nim przesłanki zwolnienia.

Datą wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest data pierwszej czynności podjętej w sprawie przez organ wobec strony. Z uwagi na okoliczność, że art. 61 §4 kpa obliguje organ do zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania, to takie zawiadomienie jest - co do zasady - pierwszą czynnością w sprawie Jako data wszczęcia postępowania może być traktowana także data pierwszej czynności urzędowej, pod warunkiem jednakowoż powiadomienia o niej strony ( patrz: wyrok NSA z dnia 4 marca 1981 r. S.A. 654/81 ONSA z 1981 Nr 1 poz. 15 ).

W sprawie jest niesporne, że organ nie powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby , stąd nie sposób ustalić, kiedy wszczął w sprawie postępowanie. Oznacza to, że nie wykazał, by istniały formalne warunki do stosowania przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy.

Niezależnie od powyższego, gdyby nawet przyjąć, iż wszczęcie to miało miejsce po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, to i tak na przeszkodzie zastosowania tego przepisu stałaby powoływana przez skarżącego zasada "lex retro non agit" ( nie działania prawa wstecz). Choć zasada ta nie została bezpośrednio wyrażona w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to wyprowadzić ją można z zapisu zawartego w jej art. 7 , zgodnie z którym organy stosujące prawo działają na podstawie prawa i w jego granicach. Oznacza to, że zakaz retroakcji obowiązuje również w tych gałęziach prawa, w których nie został wyrażony "exspresis verbis" .

Przy ocenie sprawy nie sposób pominąć stanowiska wypracowanego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego , Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wywodzącego się z prawnokonstytucyjnej zasady zaufania obywateli do Państwa. Już bowiem w orzeczeniu z dnia 30 listopada 1988 r. K 1/88 Trybunał Konstytucyjny szeroko ujął zasadę " nie działania prawa wstecz" utożsamiając ją nie tylko z sytuacją, w której nowo ustanowione normy prawa miałyby znaleźć zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed ich wejściem w życie, ale także wskazał na zakaz stanowienia intertemporalnych reguł, które określają treść stosunków prawnych, powstałych przed nowelizacją, ale trwających w okresie wejścia w życie nowo ustanowionego prawa, o ile reguły te miałyby wywołać ujemne następstwa z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego i poszanowania praw nabytych. Dalej wywodzi Trybunał, iż wspomniana zasada wymaga, aby mocy wstecznej nie nadawać normom, które regulując prawa i obowiązki obywateli, pogarszają ich sytuację prawną. Tak sformułowane stanowisko pośrednio odnosi się również do przypadków, w ramach których funkcjonować miałaby zasada bezpośredniego działania prawa. Tę linię dotyczącą zasad stanowienia prawa intertemporalnego kontynuował Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 25.06.1995 r. sygn. akt K 15/95, w którym stwierdził, iż z naruszeniem zasady "lex retro non agit" mamy do czynienia także wówczas, gdy nowo stanowiony przepis pogarsza sytuację jego adresatów.

Również w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjne podkreślano znaczenie zasady " lex retro non agit" stwierdzając, że stoi ona na przeszkodzie stosowaniu nowego prawa do stanów zaistniałych przed jego wprowadzeniem, o ile pogarsza ono sytuację strony ( patrz : np. wyrok NSA z dnia 1 marca 2002 r. II SA 159/00 nie publ. )

W kwestii tej wypowiadał się także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 18 października 1995 r. sygn. akt III AZP 29/95 sformułował tezę, iż podstawową zasadą obowiązującą przy regulacjach intertemporalnych jest reguła "tempus regit actum", zgodnie z którą zdarzenie prawne oceniać należy wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie, w której miało ono miejsce, zaś w wyroku z dnia 22.10.1992 r. sygn.akt III ARN 50/92 wyraził pogląd, iż w razie wątpliwości, co do czasu obowiązywania ustaw, należy przyjąć, że każdy przepis normuje przyszłość a nie przeszłość.

W świetle powyższych wywodów, skoro zdarzenie prawne ( tymczasowe aresztowanie ) dające asumpt do zwolnienia skarżącego ze służby zaistniało przed nowelizacją przepisów ustawy o Służbie Celnej a co więcej areszt ten został uchylony jeszcze przed wejściem w życie przepisów prawa, stwarzających podstawę do uznania tego zdarzenia za przyczynę zwolnienia ze służby, zaskarżona decyzja narusza prawo ( art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy , w zw. z art. 3 ust 1 ustawy zmieniającej a także art.61 §4 kpa ).

Sąd zwraca uwagę , że przyjęcie w istniejącym w sprawie stanie faktycznym, ( zwolnienie skarżącego z aresztu tymczasowego przed wejściem w życie ustawy , dopuszczenie go do służby po opuszczeniu zakładu karnego i jej wykonywanie przez kilka miesięcy ) interpretacji zastosowanej przez organ, czyniłoby możliwym zwolnienie ze służby tych wszystkich celników, którzy kiedykolwiek przed wejściem w życie ustawy nowelizującej zostali tymczasowo aresztowani, to zaś byłoby trudne do zaakceptowania w państwie prawa.

Zauważa również, że przewidziany art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy ( na który powołuje się organ ) wymóg umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu jest warunkiem przywrócenia do pracy funkcjonariusza celnego tymczasowo aresztowanego, zwolnionego ze służby w oparciu o przepis art. 25 ust 1 pkt 8 b. Nie odnosi się on natomiast do funkcjonariuszy, którzy byli aresztowani i przed zwolnieniem z aresztu tymczasowego nie zostali ze służby zwolnieni.

Na aprobatę zasługuje troska organu, o to by funkcjonariusze celni odpowiadali wymogom ustawowym do pełnienia służby i cieszyli się nieposzlakowaną opinią, czemu bez wątpienia nie służy tymczasowe aresztowanie, jednak realizacja tych zasad była możliwa w sprawie poprzez zastosowanie instytucji zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, postępowania dyscyplinarnego, czy wreszcie zwolnienia ze służby przy wykorzystaniu art. 25 ust. 11 ustawy.

W dalszym postępowaniu organ związany będzie oceną prawną przedstawioną wyżej przez Sąd ( art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § l pkt l lit a i c tej ustawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2003 r.

O kosztach, które obejmują wynagrodzenie zastępującego skarżącego pełnomocnika - radcy prawnego - Sąd orzekł na podstawie jej art. 200 i 205 § 2.