Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1716/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 122 § 1, art. 124, art. 155 § 1, art. 187 § 1, art. 189 § 1, art. 262 § 1-6, art. 274 § 1 pkt 1, art. 286 § 1 pkt 4 i 5, art. 287 § 3, art. 292
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie sędzia WSA Anna Zaorska, asesor WSA Konrad Aromiński (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi N. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "SKO") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2019 r. o nałożeniu kary porządkowej w wysokości 2800 zł na podatnika – N. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Strona") za niedopełnienie obowiązku przekazania dokumentów.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 14 lutego 2019 r. w ramach kontroli podatkowej prowadzonej u Strony kontrolujący wystosowali wezwanie do przekazania - w terminie 3 dni - dokumentów - faktur, kart środka trwałego, na podstawie których można odczytać, jakie elementy składają się na wartość środka trwałego o nr inwentarzowym [...] - kan. -linia optyczna PKP W. - PKP M. o wartości początkowej 417 446,49 zł.

Skarżąca w dniu 6 marca 2019 r. przesłała informację, że dokumenty OT, faktury, PK objęte żądaniem, zarchiwizowane są w magazynach położonych w R., nie jest możliwe ich przekazanie w terminie zakreślonym przez organ. Przekazanie dokumentów wymaga po stronie Spółki podjęcia dodatkowych, kosztownych środków w postaci oddelegowania pracownika do odszukania żądanych dokumentów. Z biegiem czasu następowało dowartościowanie środka trwałego, co oznacza czasochłonne poszukiwanie archiwalnych kartonów z dokumentami z lat późniejszych. Wobec powyższego Spółka złożyła dodatkowe wyjaśnienia i zwróciła się o odstąpienie żądania ww. dokumentów lub wyznaczenie dodatkowego, rozsądnego terminu adekwatnego do zakresu żądania.

Organ I instancji uznał wyjaśnienia za niewystarczające i pismem z dnia 12 marca 2019 r. ponownie wezwał Stronę do przekazania w terminie 7 dni dokumentów - faktur, karty środka trwałego, na podstawie których można odczytać, jakie elementy składają się na wartość środka trwałego o nr inwentarzowym [...].

W dniu 28 marca 2019 r. Spółka przesłała odpowiedź, ponownie wskazując, że nie jest możliwe przekazanie dokumentów o które wzywał organ w zakreślonym terminie. Ponownie wniesiono o odstąpienie dostarczania dowodów lub wyznaczenie rozsądnego terminu na ich dostarczenie. Przekazanie dokumentów Spółka uznała za niecelowe, bowiem cala budowla w postaci kanalizacji Linii optycznej PKP W. -PKP M., stanowiąca środek trwały jest opodatkowana. W ocenie Skarżącej żądanie dokumentów OT, faktur, PK jest zatem niecelowe i trudne dla spółki do realizacji.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. Prezydent Miasta L. nałożył karę porządkową w wysokości 2800 zł na Stronę za niedopełnienie obowiązku przekazania dokumentów zawartych w treści ww. wezwań.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że kontrolujący nie mają możliwości weryfikacji zgromadzonych danych. Udzielane przez pełnomocnika odpowiedzi uznano za fragmentaryczne, niepełne, czym miał doprowadzić do przedłużenie terminu zakończenia kontroli podatkowej. Postanowiono o nałożeniu kary w najwyższej wysokości, gdyż uznano postępowanie pełnomocnika kontrolowanej Spółki było naganne i niedopuszczalne.

Spółka w zażaleniu na ww. postanowienie, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:

- art. 262 § 1 oraz art. 274 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej: "O.p.") przez nałożenie kary porządkowej, mimo niespełnienia podstawowej przesłanki wynikającej z hipotezy przepisu, tj. braku bezzasadności odmowy czynności wskazanej w wezwaniu z dnia 14 lutego 2019 r. i z dnia 12 marca 2019 r,

- art. 262 § 2 pkt. 2 O.p. przez jego zastosowanie w sytuacji skierowania do Spółki nieprawidłowego wezwania;

art. 262 § 1 O.p. przez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do przesłanek wyraźnie wymienionych w tym przepisie (podmiot, prawidłowość wezwania, brak uzasadnionej przyczyny niewykonania wezwania), lecz także rodzaju i stopnia zawinienie oraz ewentualnych skutków, jakie pociąga w konkretnym przypadku uchybienie wezwaniu. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w sprawie nie została spełniona przesłanka bezzasadności odmowy czynności. Zdaniem Spółki przedłożony w postępowaniu wyciąg z ksiąg jednoznacznie wskazuje podstawę opodatkowania, dlatego też żądanie przedłożenia dokumentów OT, faktur było niecelowe, jak również trudne do zrealizowania przez Spółkę.

SKO w zaskarżonym postanowieniu na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 219 O.p. utrzymało w mocy ww. postanowienie Prezydenta Miasta L.

Organ odwoławczy zaznaczył, że organy podatkowe mają obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Konsekwencją powyższej zasady jest to, że ciężar dowodzenia obciąża organ. Na organie więc ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia wszelkich dowodów koniecznych do wyjaśnienia sprawy o czym stanowi art. 187 § 1 O.p. Chociaż artykuł ten nakłada na organ ciężar dowodzenia określonych faktów, nie może to zwalniać strony od współdziałania w realizacji tego obowiązku. Czynności podejmowane przez organ podatkowy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego powinny być wspierane przez podmiot biorący udział w postępowaniu, ponieważ sam organ nie zawsze może obiektywnie wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy, gdyż zdarza się często, że tylko podatnik dysponuje stosowną wiedzą. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, iż przyjęcie tezy, że podatnik podatku od nieruchomości ma obowiązek jedynie złożyć deklarację na ten podatek, nie ma zaś obowiązku przedstawienia organom podatkowym innych dowodów, mogących służyć weryfikacji tej deklaracji, prowadziłoby do niemożliwości weryfikacji przez organy podatkowe rzetelności składanych deklaracji. Podatnik nie może czuć się zwolniony od współdziałania z organem podatkowym w realizacji obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza jeżeli nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niego niekorzystnych.

Wedle SKO, organ podatkowy jako gospodarz postępowania ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania, nie ma obowiązku przekazania, wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu. Może zatem wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, w tym także w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy (art. 155 § 1 O.p.).

Przesłanką nałożenia obowiązku na podstawie art. 155 § 1 O.p. i w konsekwencji nałożenia kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 O.p. jest niezbędność wykonania takiego obowiązku dla wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ powinien więc nakładając taki obowiązek, a najpóźniej przy nakładaniu kary porządkowej za jego niewypełnienie, przynajmniej uprawdopodobnić tę niezbędność.

SKO wskazało, że na podstawie dotychczas przekazanych przez kontrolującego dokumentów, kontrolujący nie mają możliwości weryfikacji przekazanych danych. Podczas prowadzonej od 6 grudnia 2018 r. kontroli podatkowej pełnomocnik Spółki swoim działaniem, bądź jego brakiem, wykazuje opieszałość - czy to w odbiorze korespondencji za pośrednictwem platformy ePUAP, czy udzielaniu odpowiedzi. Udzielenie odpowiedzi jest fragmentaryczne, niepełne, czym doprowadza do przedłużania terminu zakończenia kontroli podatkowej.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazano, iż nie znajdują one oparcia w materiale dowodowym. Zarówno z sentencji, jak i z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, jakie działanie podatnika stanowiło podstawę do wymierzenia kary porządkowej przez organ I instancji.

Skarżący wskazał, że w swoich pismach, z jakich przyczyn nie przedkłada wymaganych dokumentów. Nadto jego zdaniem wymagane dokumenty nie przyczynią się do wyjaśnienia sprawy w postaci ustalenia wartości budowli w sytuacji, gdy Spółka przekazała wyciąg z ksiąg. W związku z powyższym żądanie dokumentów OT, faktur było niecelowe, jak również trudne do zrealizowania dla Spółki, bowiem księgi zawierają odzwierciedlenie tych danych zawartych w fakturach, poleceniach księgowania, będących podstawą do utworzenia środka trwałego.

Należy podkreślić, że konsekwencją nałożenia przez ustawodawcę na organ obowiązku wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest prerogatywa organu kształtowania postępowania. Organ uznał, że żądne dokumenty są niezbędne celem rozpoznania sprawy, strona winna więc odnieść się do tego żądania. Nadto organ wykazał, z jakich przyczyn dotychczas przedłożone dokumenty nie uznaje za wystarczające.

Nałożenie na odwołującego kary porządkowej w górnej jej wysokości 2.800 złotych nie narusza prawa. Przepis art. 262 § 1 O.p. wskazuje, że nie tylko możliwość nałożenia kary porządkowej, ale i jej wysokość pozostawiona została uznaniu administracyjnemu organu podatkowego.

Nadto, należy zauważyć, iż strona na mocy art. 262 § 6 O.p. miała możliwość wniesienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu na nią kary porządkowej, wniosku o jego uchylenie. Z uprawnienia powyższego nie skorzystała.

Na powyższe postanowienie Organu odwoławczego Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 262 § 1 oraz art. 274 § 1 pkt 1 O.p. przez nałożenie kary porządkowej, mimo niespełnienia podstawowej przesłanki wynikającej z hipotezy przepisu, tj. braku bezzasadności odmowy czynności wskazanej w wezwaniu z dnia 14 lutego 2019 r. i z dnia 12 marca 2019 r.;

- art. 262 § 1 pkt 2 O.p. przez jego zastosowanie w sytuacji skierowania do Spółki nieprawidłowego wezwania;

- art. 262 § 1 O.p. przez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do przesłanek wyraźnie wymienionych w tym przepisie (podmiot, prawidłowość wezwania, brak uzasadnionej przyczyny niewykonania wezwania), lecz także rodzaju i stopnia zawinienia oraz ewentualnych skutków, jakie pociąga w konkretnym przypadku uchybienie wezwaniu.

Skarżąca wskazała, że w wezwaniu z dnia 13 lutego 2019 r. Organ wzywał do złożenia dokumentów w postaci karty środka trwałego, faktur, z których można odczytać, jakie elementy składają się na wartość środka trwałego. Wedle Skarżącej działania organu ukierunkowane były na badanie wartość początkowej środka trwałego, a nie na wartości budowli. Spółka uznała, że badanie elementów środka trwałego nie mieści się w dyrektywie art. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), a tym samym nie stanowi niezbędności tych czynności dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji zakwestionowała zasadność wezwania skierowanego do Spółki, uznając je za nieprawidłowe.

Wedle Skarżącej nie została spełniona podstawowa przesłanka wynikająca z hipotezy przepisu art. 262 § 1 pkt 2 O.p., tj. braku bezzasadności odmowy czynności wskazanej w wezwaniu z dnia 14 lutego 2019 r. i z dnia 12 marca 2019 r. Wobec nieprawidłowego, w ocenie Skarżącej wezwania jest brak możliwości zastosowania przez organ podatkowy kary porządkowej.

SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia SKO w W. w granicach kompetencji, przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych przepisów, Sąd uznał, że nie zawiera ono wad, powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W konsekwencji, skarga Strony nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2020 r. którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2019 r. o nałożeniu na Skarżącej kary porządkowej w kwocie 2800 zł.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii zasadności nałożenia kary porządkowej na Skarżącej za nieprzedłożenie dokumentów, tj. faktur, kart środka trwałego, na podstawie których można odczytać, jakie elementy składają się na wartość środka trwałego o nr inwentarzowym [...] - kan. -linia optyczna PKP W. - PKP M..

Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji, będąc w toku podatkowej, dwukrotnie w pismach z dnia w 14 lutego 2019 r. i z dnia 12 marca 2019 r. wzywał Skarżącą na podstawie art. 155 § 1 oraz 286 § 1 i art. 292 O.p. o przedłożenie ww. dokumentów w odpowiednio w terminie 3 i 7 dni od otrzymania wezwania. Przedmiotowe wezwania zawierały pouczenie, o skutkach niezastosowania się do nich, jako zagrożone karą porządkową na podstawie art. 262 O.p. w kwocie do 2800 zł.

W tak ustalonym stanie faktycznym, organy obu instancji nałożyły na Skarżącą karę porządkową w kwocie 2800 zł.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 262 § 1 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego:

1) nie stawili się osobiście bez uzasadnionej przyczyny, mimo że byli do tego zobowiązani, lub

2) bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, lub

2a) bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach, lub 3) bez zezwolenia tego organu opuścili miejsce przeprowadzenia czynności przed jej zakończeniem, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Stosownie do § 5 cytowanego artykułu karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie.

Kwota, o której mowa powyżej wynika z obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 12 sierpnia 2019 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 O.p. - Ordynacja podatkowa na 2020 r. (M. P. z 2019 r. poz. 746). Zatem każdorazowe wystąpienie okoliczności wskazanych ww. przepisie może skutkować wymierzeniem przez organ podatkowy takiej kary (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 października 2010 r., I SA/Po 449/10). Instytucja kary porządkowej zapewnia bowiem organom podatkowym środki prawne niezbędne dla realizacji ustawowych zadań. Skoro na organie, zgodnie z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., spoczywa obowiązek ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, to w świetle art. 155 § 1 O.p. możliwość wezwania strony, czy innej osoby do określonego zachowania realizowana jest przez organ podatkowy. W sytuacji, gdy strona lub świadek w ogóle nie stosuje się do wezwania organu, to organ podatkowy ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki, zmierzające do uzyskania wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu, w tym nałożenie kary porządkowej. Ocena bowiem, czy złożenie przez podatnika, czy świadka dowodu lub zeznań jest niezbędne, pozostaje w gestii organu, przed którym toczy się postępowanie (por. wyroki NSA z 30 listopada 2010 r., II FSK 1270/09, II FSK 921/10 i II FSK 1691/10). Dodać należy, że nie ma znaczenia to, czy w subiektywnym przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Znamiona "bezzasadnej odmowy" nosi postępowanie strony (jej pełnomocnika), która bez uzasadnionej przyczyny nie realizuje wezwania organu, tj. jeżeli z okoliczności sprawy nie wynika, że jest to uzasadnione obiektywnymi okolicznościami (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 920/18).

Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. - bezzasadność odmowy dokonania konkretnej czynności procesowej, przy czym chodzi tu o odmowę niemającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. Nie ma zatem znaczenia to, czy w subiektywnym przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Znamiona bezzasadnej odmowy, o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie, nosi postępowanie strony, która bez uzasadnionej przyczyny nie realizuje wezwania organu, tj. jeżeli z okoliczności sprawy nie wynika, że jest to usprawiedliwione obiektywnymi okolicznościami (wyrok NSA z dnia 28 września 2018 r. sygn. akt II FSK 2645/16, LEX nr 2568283).

Istotnym warunkiem do wymierzenia kary jest również to, aby wezwanie organu podatkowego było prawidłowe. Prawidłowość wezwania w znaczeniu art. 262 § 1 O.p. oznacza, że wezwanie powinno spełniać wymogi określone w art. 155-159 ww. ustawy. Ponadto warunkiem wymierzenia kary porządkowej w związku z niedopełnieniem obowiązku określonego w art. 262 O.p., jest pouczenie przez organ osoby zobowiązanej do jego wykonania o skutkach niezastosowania się do wezwania (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2002 r., I SA/Po 533/01). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, wszystkie ww. warunki zostały spełnione.

Odnosząc się do stawianych w skardze zarzutów, sąd stwierdza, że nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw. W przedstawionym stanie faktycznym oraz przy uwzględnieniu przepisów O.p., stanowisko organu jest w pełni zasadne.

Stosownie do treści art. 155 § 1 O.p. organ podatkowy może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, w tym także w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Po myśli art. 189 § 1 O.p. organ podatkowy może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodu będącego w jej posiadaniu. Termin ustala się uwzględniając charakter dowodu i stan postępowania, przy czym nie może on być krótszy niż 3 dni.

Danie organom podatkowym możliwości stosowania kar porządkowych ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego do określonych zachowań, podyktowanych czynnościami organu. Uchylanie się bowiem przez stronę, pełnomocnika strony, świadka, osobę trzecią, uczestnika rozprawy czy biegłego od wykonywania obowiązków w postępowaniu podatkowym powoduje przedłużanie postępowania, a niekiedy w ogóle uniemożliwia jego zakończenie (S. Presnarowicz Komentarz do art. 262, art. 262 (a) (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, System Informacji Prawnej LEX, 2019).

W orzecznictwie podkreśla się, że nałożenie kary porządkowej, o której mowa we wskazanym powyżej przepisie ma na celu zdyscyplinowanie uczestników tego postępowania w dbałości o to, aby postępowanie przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem (por.m.in. wyroki WSA w Gliwicach z dnia 30 maja 2017 r. I SA/Gl 1577/16, WSA w Poznaniu z dnia 30 maja 2017 r., I SA/Po 1706/16, wszystkie wyroku powoływane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Celem regulacji zawartych w art. 262 § 1-6 O.p. jest nie tylko zdyscyplinowanie uczestników postępowania i wymuszenie posłuchu postanowieniom organów podatkowych, ale przede wszystkim zapewnienie sprawnego przebiegu postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie.

Kluczową przesłanką nałożenia kary porządkowej jest "bezzasadność odmowy" dokonania konkretnej czynności procesowej przez stronę, przy czym chodzi tu o odmowę nie mającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. Nie ma zatem znaczenia to, czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Znamiona "bezzasadnej odmowy", o jakiej mowa w powołanym wyżej przepisie, nosi postępowanie strony, która bez uzasadnionej przyczyny nie stawia się na wezwanie organu podatkowego, tj. jeżeli z okoliczności sprawy nie wynika, że jest to uzasadnione obiektywnymi okolicznościami (por. wyroki NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 1695/16, z dnia 16 marca 2017 r. I FSK 1735/15). Podatnik nie jest bowiem właściwym podmiotem do oceny tego, jakie dokumenty i informacje są istotne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i nie ma podstaw do kwestionowania potrzeby ich złożenia. Obowiązkiem strony jest przedstawienie żądanych przez organ dokumentów i wyjaśnień (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., o sygn. akt II FSK 1695/16).

Należy także zaznaczyć, że zgodnie z art. 286 § 1 pkt 4 i 5, kontrolujący prowadzący kontrolę podatkową w zakresie wynikającym z upoważnienia, są w szczególności uprawnieni do żądania udostępniania akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów, notatek, wydruków i udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej oraz do zbierania innych niezbędnych materiałów w zakresie objętym kontrolą. Natomiast z art. 287 § 3 O.p. wynika, że kontrolowany ma obowiązek w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli, dostarczać kontrolującemu żądane dokumenty oraz zapewnić kontrolującemu warunki do pracy, w tym w miarę możliwości udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów.

Oczywiście należy mieć na uwadze, że podatnik nie może być karany za brak wykonania wezwania organu jeżeli obiektywnie nie mógł on z przyczyn od siebie niezawinionych uczynić zadość żądaniu organu. Ponadto odmowa, o której mowa w art. 262 § 1 O.p. musi być wyraźna - nie wolno jej domniemywać. Zachowanie strony musi być uzewnętrzniać wolę odmowy. Innymi słowy musi to być zachowanie z którego wynika, że strona nie zamierza (nie chce) wykonać żądania organu, nie tylko w wyznaczonym terminie, ale w ogóle.

Odnosząc się do argumentacji w odniesieniu do przewidywanych przez stronę Skarżącą trudności w realizacji wezwania do przedłożenia informacji, wskazać należy, trudności związane z realizacją żądania organu, nie stanowią ani o prawidłowości skierowanych wezwań ani nie obligują organu kontroli do zaniechania prowadzonych działań. Zauważyć należy, że w odpowiedzi na wezwania organu Spółka wniosła o odstąpienie dostarczenia dokumentów (tj. karty środka trwałego, faktury, dotyczących budowli) wskazując na kosztowność, czasochłonność ich odnalezienia w archiwum położonym 100 kilometrów od siedziby Spółki. Ponadto przekazała wyciąg z ksiąg, argumentując, że organ nie odniósł się do wniosku Spółki i nie wyjaśnił, w jaki sposób owe dokumenty mógłby się przyczynić do wyjaśnienia sprawy w postaci ustalenia wartości budowli w sytuacji, gdy Spółka, z której jednoznacznie wynika podstawa opodatkowania, zgodnie z 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Odnosząc się do ww. zarzutów skargi, Sąd wskazuje, że podany przez Skarżącej powód niedostarczenia żądanych dokumentów organowi podatkowemu, nie wskazywał na obiektywny brak możliwości realizacji tego obowiązku. Trudno za takie bowiem uznać uciążliwość w postaci dostarczenia organowi żądanych dokumentów związane z koniecznością delegowania pracownika Spółki do odszukania żądanego dokumentu w jej archiwum położonego w innym miejscu niż jej siedziba.

Wskazania również należy, że podatnik nie jest właściwym podmiotem do oceny tego, jakie dokumenty są istotne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i nie ma podstaw do kwestionowania potrzeby ich złożenia. Obowiązkiem strony jest przedstawienie żądanych dokumentów lub informacji (por. wyrok NSA z 6 marca 2018 r., II FSK 1695/16). Przyczyny odmowy muszą być przez wezwanego podatnika w sposób niebudzący wątpliwości wykazane i to na nim ciąży obowiązek ich wykazania (wyrok NSA z 22 lutego 2018 r., II FSK 3836/18). Zdaniem Sądu, obowiązki nałożone przez organ nie wykraczały poza granice racjonalności i nie pozostawały w sprzeczności z obowiązującym prawem. Trudno bowiem uznać aby to Strona wybierała w toku prowadzonej kontroli które dowody mogą mieć znaczenie dla sprawy a które w jej ocenie nie, co miałoby się przekładać na usprawiedliwienie niedostarczenie dokumentów na wezwanie organu. Proponowany model prowadzenia postępowania przez Spółkę nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Należy też podkreślić, że w wystosowanych do Skarżącej wezwaniach organ w sposób jasny i nie pozostawiający wątpliwości sprecyzował treść żądania, uzasadnił zarówno przyczynę żądania, jak i jego podstawę prawną. Co istotne, wezwanie zawierało pouczenia o możliwości ukarania karą porządkową w przypadku bezzasadnej odmowy zastosowania się do wezwania.

Wobec niewykonania przez Skarżącą wezwań organu podatkowego Prezydenta Miasta L. był uprawniony zastosować karę porządkową, mającą na celu zdyscyplinowanie go do podjęcia określonego zachowania, podyktowanego obowiązkami organu administracji publicznej. Uchylanie się bowiem przez stronę od wykonywania obowiązków w takim postępowaniu powoduje niewątpliwie jego przedłużanie, a niekiedy uniemożliwia jego zakończenie. Pismo organu zawierało pouczenie o skutkach prawnych w przypadku niezastosowania się do wezwania. W związku z powyższym uznać należy, że został spełniony istotny warunek konieczny do wymierzenia kary porządkowej w kwocie 2800 zł, która mieści się w granicach określonych przez ustawodawcę.

Stwierdzić należy, że w okolicznościach sprawy organy zasadnie przyjęły, że wskazane przez Skarżącą okoliczności dotyczące podstaw nieprzedstawienia dokumentów, do przedłożenia których była dwukrotnie wzywana z odpowiednio zakreślonym terminami na ich wykonanie (odpowiednio 3 i 7 dni), nie dawała podstaw do przyjęcia, jakoby w sprawie zaistniała uzasadniona przyczyna takiego zachowania. W szczególności jednak podkreślenia wymaga fakt, że Skarżąca w swoich pismach wnosiła, z jednej strony o przedłużenie zakreślonego przez organ terminu na przedłożenie ww. dokumentów, jednocześnie twierdząc, że w jej ocenie te dokumenty nie są niezbędne do wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy. W ocenie sądu takie zachowanie Skarżącej świadczy o tym, że jego celem było jedynie zwodzenie organu oraz dążenie do przedłużenia postępowania.

W razie spełnienia przesłanek zastosowania kary porządkowej z art. 262 § 1 pkt 2a O.p. organ podatkowy dysponuje swobodą w określeniu jej wysokości, jednakże okoliczności uzasadniające wysokość nałożonej kary porządkowej powinny zostać podane w pisemnym uzasadnieniu postanowienia (wyrok NSA z 16 marca 2017 r., I FSK 1734/15). Obowiązek uzasadnienia wymiaru kary porządkowej wypływa z zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.) czy też informacji (art. 124 O.p.). Strona ukarana musi mieć zagwarantowaną możliwość poznania całokształtu okoliczności prawnych i faktycznych, jakimi kierował się organ podatkowy, wydając postanowienie o jej ukaraniu. W innym bowiem przypadku możliwość kwestionowania wysokości nałożonej kary pieniężnej byłaby jedynie iluzoryczna, a działanie organu sprowadzałoby się do niekontrolowanej dowolności (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r., o sygn. akt I FSK 1734/15). Choć kara porządkowa jest sankcją administracyjną, a nie typowym środkiem represyjnym w znaczeniu prawa karnego, to przy jej nakładaniu organ jest zobowiązany brać pod uwagę zasadę adekwatności. Kara porządkowa powinna być taka, aby w świetle wszystkich okoliczności sprawy można było uznać ją za sprawiedliwą. Wyznaczenie górnej granicy kary porządkowej do 2 800 zł stanowi odzwierciedlenie skali uchybień, które mogą mieć różny ciężar gatunkowy.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że kara w kwocie 2800 zł z punktu widzenia zasad wymierzania kary, jest karą uzasadnioną, adekwatną do przewinienia i nie jest przy tym nadmiernie represyjna.

Nie doszło zatem do naruszenia art. 262 § 1 oraz art. 274 § 1 pkt 1 O.p.

Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.