Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 670/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2007-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 233 par. 1 pkt 2 lit.a w zw. z art. 245 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Małgorzata Fita (spr.), Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 1991r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz H. M. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a i art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, po rozpatrzeniu odwołania H. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], wydanej w wyniku wznowienia postępowania, o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu, ustalającej podatek od nieruchomości za 1991 r. w zakresie opodatkowania gruntów pozostałych o pow. 1206 m2 podatkiem od nieruchomości w kwocie 60.300,00 starych złotych (6,03 zł), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i ustaliło za 1991 r. podatek od nieruchomości w wysokości 5,70 zł, przyjmując stawkę 50 starych złotych (0,005 zł) za 1 m2, od gruntów pozostałych o powierzchni 1140 m2.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt. I SA/Lu 193/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania podatkowego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za lata 1991 - 1995 oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 1997.

W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że wydana w sprawie decyzja w istotny sposób narusza art. 243 § 1 a Ordynacji podatkowej, stanowiący podstawę prawną odmowy wznowienia postępowania w sprawach wymiaru podatku od nieruchomości za lata 1991 - 1995 i 1997 (art. 243 § 1a mówił, że wznowienie postępowania jest niedopuszczalne po upływie terminów przewidzianych w art. 68 lub art. 70 Ordynacji podatkowej). Podstawą niedopuszczalności wznowienia postępowań podatkowych za w/w okres był upływ terminu przewidziany w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd uznał, że organy obu instancji nie dokonały w tym zakresie stosownych ustaleń faktycznych pozwalających na ocenę, czy faktycznie zaistniała przesłanka wynikająca z art. 70 Ordynacji podatkowej. Sąd w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego powoduje wygaśnięcie tego zobowiązania w całości lub w części, o ile ustalone zobowiązanie nie wygasło wcześniej z innych przyczyn. Dodatkowo sąd stwierdził, że w sytuacji, gdy zobowiązanie podatkowe powstało już na skutek doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacja podatkowa) przed upływem terminu przewidzianego w art. 68 Ordynacji podatkowej, to nie można stwierdzić, że upłynął termin przedawnienia prawa do wymiaru tego zobowiązania określony w powyższym przepisie. Jeżeli przyjmujemy, że skarżący otrzymał decyzje wymiarowe przed upływem terminu określonego w art. 68 Ordynacji podatkowej, oraz to, że wniosek skarżącego ma na celu zmniejszenie wymierzonego tymi decyzjami zobowiązania podatkowego, to przesłanka ta nie może stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania podatkowego za te okresy. Jeżeli zobowiązanie podatkowe już powstało, to nie można mówić, że upłynął termin do jego powstania przewidziany w art. 68 Ordynacji podatkowej. Sąd dodatkowo zarzucił, że akta podatkowe nie zawierają kwestionowanych decyzji za poszczególne lata podatkowe, w związku z czym nie zostało wyjaśnione, czy faktycznie jedynym organem uprawnionym do wznowienia postępowania jest Prezydent Miasta (art. 244 Ordynacji podatkowej). Ponadto za nieprawidłowe sąd uznał to, że w sprawie wznowienia postępowania wydana została jedna decyzja obejmująca lata 1991 - 1995 i 1997. Sąd ponadto wskazał, że rozpatrując ponownie wniosek o wznowienie postępowania, należy mieć na uwadze art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), nakazujący stosowanie w sprawach wszczętych i niezakończonych - przepisów Ordynacji podatkowej w brzmieniu przez nią nadanym.

Po otrzymaniu wyroku WSA w Lublinie, Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] - wydanym na podstawie art. 243 § 1 Ordynacja podatkowa, wznowił postępowanie podatkowe, zakończone decyzją ostateczną w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 1991. Podstawę do wznowienia postępowania podatkowego stanowił wniosek H. M. z dnia [...], a także okoliczność, że na rozprawie sądowej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w dniu [...] skarżący oświadczył, że domaga się zmiany decyzji ostatecznych w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 1991r. w trybie wznowienia postępowania.

Następnie decyzją z dnia [...] , Prezydent Miasta, odmówił uchylenia (w wyniku wznowienia postępowania) decyzji wymiarowej za 1991 r. dotyczącej opodatkowania gruntów, pomimo zaistnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej - z uwagi na upływ terminu przewidzianego w art. 68 Ordynacji podatkowej.

Na decyzję tę, H. M. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego, organ I instancji błędnie przywołał przepisy art. 68 i 70 Ordynacji podatkowej, które nie powinny mieć zastosowania.

W dniu [...] przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem H. M. i pełnomocników organu podatkowego I instancji.

Na rozprawie H. M. podtrzymał złożone odwołanie i wyjaśnił, że kwestionuje wymiar podatku od nieruchomości za lata 1991 - 1995 i 1997 r., dotyczący opodatkowania gruntu położonego przy zbiegu ulicy T. i O. w B. Stwierdził, że za każdy rok podatkowy (1991 - 1995 i 1997) otrzymał decyzję wymiarową i podatki za te okresy zostały przez niego uiszczone w całości. Zdaniem skarżącego do opodatkowania organ I instancji powinien przyjąć grunt o powierzchni 1206 m2 plus dodatkową powierzchnię (około 300m2), która z niewiadomych przyczyn została usunięta z ewidencji gruntów. Zdaniem skarżącego pod drogi i pas drogowy została zajęta większa powierzchnia niż 66 m2. Przesłankę do wznowienia postępowania podatkowego stanowi okoliczność, że do opodatkowania przyjęto większą powierzchnię gruntów, mimo, że część gruntów była zwolniona z mocy ustawy z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W wyniku wznowienia postępowania organ I instancji winien dokonać wymiaru podatku w mniejszej kwocie, a różnicę zwrócić.

Pełnomocnicy organu I instancji podali, że decyzje za lata 1991- 995 i 1997 r. nie mogą ulec zmianie, ponieważ z uwagi na przepisy dotyczące archiwizacji akt zostały zniszczone. Za lata 1991 - 1995 i 1997 r. do opodatkowania przyjmowano grunt o pow. 1206 m2, co wynikało ze składanego przez skarżącego wykazu nieruchomości oraz z zapisów ewidencji gruntów. Podstawą do wznowienia postępowania podatkowego za te lata, był fakt opodatkowania większej powierzchni gruntów niż powierzchnia, która powinna być prawidłowo opodatkowana. Za omawiane lata, prawidłowo powinne być opodatkowane grunty o powierzchni 1140m2.

Po rozprawie, H. M. dostarczył organowi kopie decyzji wymiarowych w podatku od nieruchomości za lata 1992, 1993, 1994, 1995 i 1997 oraz inne dokumenty i dowody związane z toczącymi się postępowaniami podatkowymi, dotyczącymi opodatkowania nieruchomości skarżącego. Natomiast organ I instancji dostarczył wykaz nieruchomości złożony przez H. M. z dnia 4 marca 1994 r., w którym wykazał on do opodatkowania grunt o powierzchni 1206 m2 oraz informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych za rok 2004 i 2005, wyciąg z ewidencji gruntów z dnia 1 czerwca 1993 r. (wykazana powierzchnia działki o nr [...], wynosi 1206 m2), wypis z rejestru gruntów z dnia 11 sierpnia 1996 r. (powierzchnia działki – 1206 m2) oraz dokumenty związane z archiwizacją i wybrakowaniem dokumentacji niearchiwalnej .

Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zarzutów odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że należy uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy ustalając wymiar podatku od nieruchomości w mniejszej kwocie, niż to wynikało z poprzedniej decyzji.

Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że akta administracyjne nie zawierają kwestionowanej decyzji dotyczącej wymiaru podatku od nieruchomości za rok 1991. Skarżący nie dostarczył kopii tej decyzji w przeciwieństwie do innych lat podatkowych (1992 - 1995, 1997). W organie podatkowym I instancji także brak jest tej decyzji, ponieważ została ona zniszczona w wyniku prowadzonego procesu archiwizacji. Zatem organ odwoławczy przyjął, na podstawie zebranego materiału dowodowego (zeznania skarżącego na rozprawie, wyjaśnienia pełnomocnika organu I instancji), że za rok podatkowy 1991 została skutecznie wydana decyzja określająca wymiar podatku od nieruchomości, weszła ona do obrotu prawnego (skarżący ją otrzymał) oraz, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości zostało w całości uiszczone (pomimo braku dowodu). Nie zachodzi zatem przesłanka do umorzenia postępowania z powodu braku w obrocie prawnym kwestionowanej decyzji.

Skarżący generalnie kwestionuje wysokość podatku od jego gruntu. Za wszystkie kwestionowane lata 1991 - 1995 i 1997 do opodatkowania przyjmowano grunt o pow. 1206 m2, pomimo, że prawidłowo opodatkowany powinien być grunt o pow. 1140 m2. Stawka podatku od nieruchomości za rok podatkowy 1991 została ustalona Uchwałą Nr 12/45/91 Rady Miejskiej w Białej Podlaskiej z dnia 4 lutego 1991 r. (§ 1 pkt 5 lit 6 - "od pozostałych gruntów 50 starych złotych)" .

Skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania podatkowego wniósł o uchylenie decyzji wymiarowej za rok 1991 w części dotyczącej opodatkowania gruntów pozostałych, twierdząc, że wyszły na jaw istotne nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji wymiarowej nie znane organowi, tj. opodatkowanie gruntów o większej powierzchni z uwagi na niezastosowanie ustawowego zwolnienia od podatku od nieruchomości, powierzchni gruntów zajętych na drogi i pasy drogowe (art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 1991 r.)

Jak wynika z ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] część działki skarżącego o powierzchni 66 m2, zajęta pod skrzyżowanie ulicy T. (droga powiatowa) i O. (droga gminna), z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa stała się własnością Miasta.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że przyjęta część nieruchomości skarżącego była trwale zajęta pod jezdnię ulicy O. i chodnik przy ulicy T. (taki stan faktyczny istniał w roku 1991). Zostały zatem spełnione warunki do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji w zakresie braku podstaw prawnych do zmiany decyzji w wyniku wznowienia z powodu przedawnienia.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący skutecznie otrzymał decyzję wymiarową za rok podatkowy 1991, a należne zobowiązanie podatkowe za ten okres dobrowolnie uiścił przed upływem przedawnienia, co oznacza, że zobowiązanie to wygasło wskutek jego zapłaty, a nie w związku z przedawnieniem.

Należy w tym miejscu dodać, iż obecnie nie obowiązuje art. 243 § 1a określający termin, pozwalający na wydanie decyzji uchylającej decyzję ostateczną w wyniku wznowienia postępowania, co w konsekwencji oznacza, że organ podatkowy w czasie praktycznie nieograniczonym może wydać decyzję, w wyniku której nastąpi ustalenie podatku w prawidłowej wysokości. Nie można tylko określić (ustalić) podatku w kwocie wyższej od zapłaconej, bo w tym zakresie, wobec braku zapłaty w tej części, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe wygasa na skutek przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że istnieją podstawy prawne do ustalenia w wyniku wznowienia postępowania, nowego niższego wymiaru podatku od nieruchomości.

Bezsprzecznie organ podatkowy I instancji zawyżył wymiar podatku od nieruchomości, przyjmując do opodatkowania grunt o większej powierzchni, bez zastosowania ustawowego zwolnienia od podatku, tj. gruntów zajętych pod drogi i pasy drogowe.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów H. M., jakoby pod drogi i pas drogowy została zajęta znacznie większa powierzchnia jego działki, organ odwoławczy stwierdził, że strona na tą okoliczność nie przedstawiła żadnych dowodów. Organ podatkowy I instancji od początku lat dziewięćdziesiątych do opodatkowania przyjmował grunt o pow. 1206 m2. Taka powierzchnia działki skarżącego wynikała z następujących dowodów: zapisów w ewidencji gruntów, składanych wykazów nieruchomości przez skarżącego, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...] oraz aktu notarialnego sporządzonego w dniu 16 września 1991 r. repertorium [...].

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego H. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wskazał, że dane pochodzące z organu prowadzącego ewidencję gruntów są niewiarygodne, ponieważ z aktu notarialnego sporządzonego w związku z postępowaniem wywłaszczeniowym, w którym brał udział jego ojciec B. M. wynika, że ojcu pozostawiono siedlisko o powierzchni 1215 m2, a nie 1206 m2, jak to figurowało w Wydziale Geodezyjnym i Wydziale Finansowym Urzędu Miasta. Innymi słowy pod drogi i pod pas drogowy została zajęta większa powierzchnia działki. Dokumenty na tą okoliczność, zdaniem skarżącego powinien sporządzić Wydział Geodezji.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134).

Jako, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa formalnego, mającego wpływ na wynik sprawy, skarga podlegała uwzględnieniu z przyczyn wziętych pod uwagę przez sąd z urzędu.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.a i art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 25 § 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, po rozpatrzeniu odwołania H. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...], wydanej w wyniku wznowienia postępowania, o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu, ustalającej podatek od nieruchomości za 1991 r. w zakresie opodatkowania gruntów pozostałych o pow. 1206 m2 podatkiem od nieruchomości w kwocie 60.300,00 starych złotych (6,03 zł), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i ustaliło za 1991 r. podatek od nieruchomości w wysokości 5,70 zł, przyjmując stawkę 50 starych złotych (0,005 zł) za 1 m2, od gruntów pozostałych o powierzchni 1140 m2.

Zgodnie z powołanym w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisem art. 233 § 1 pkt 2 lit.a Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla w całości decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję umarza postępowanie w sprawie. W myśl natomiast art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie.

Mając na uwadze powyższe uregulowania, a także treść rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji tego organu, ustalającej podatek od nieruchomości za 1991 r. w kwocie 60.300,00 starych złotych (6,03 zł) i ustalił za 1991 r. podatek od nieruchomości w wysokości 5,70 zł, przyjmując stawkę 50 starych złotych (0,005 zł) za 1 m2, od gruntów pozostałych o powierzchni 1140 m2, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 233 § 1 pkt 2 lit.a w związku z art. 245 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Jak wynika z powyższego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy nie uchylił decyzji ostatecznej objętej wznowieniem, a jedynie decyzję organu I instancji, wydaną w postepowaniu wznowieniowym, co spowodowało, iż w obrocie prawnym znajdują się dwie decyzje ostateczne ustalające podatek od nieruchomości za 1991 r.

W związku ze wskazanymi uchybieniami, sąd nie dokonał oceny zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznym, albowiem jedynie decyzja nieobarczona wadami proceduralnymi, może być przedmiotem takiego rozpoznania.

Z tych też względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji

Orzeczenie dotyczące wykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia art. 152 tej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi, sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane.

Postanowienie w sprawie kosztów postępowania wydane zostało na zasadzie art. 200 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.