Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 542/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 69 ust. 1, art. 69a ust. 1, art. 75 ust. 2, art. 65 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1999
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 kpa w związku z art. 69a ust. 1 i z art. 65 pkt I w zw. z art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400) sprzeciwił się wpisowi K. W. na listę aplikantów adwokackich prowadzoną przez Okręgową Radę Adwokacką w W., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] listopada 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, że Uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2017 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] ds. aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w W. ustalony został pozytywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką K. W.

Uchwałą z dnia [...] listopada 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. dokonała wpisu w/w na listę aplikantów adwokackich tej Izby.

Powyższa uchwała wraz z aktami osobowymi K. W., wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] listopada 2017 r. Z oświadczenia K.W. dołączonego do akt osobowych wynikało, że wobec jego osoby toczy się postępowanie karne.

Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 69 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, zwrócił do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. uchwałę o wpisie wraz z aktami osobowymi, w celu uzupełnienia akt o dokumentację wyjaśniającą okoliczności prowadzonego postępowania karnego, w szczególności o informację o stanie postępowania, w tym kwalifikację prawną zarzucanego czynu wraz ze wskazaniem sygnatury, pod którą prowadzone jest postępowanie karne oraz o dokumentację związaną z wniesionym przez K. W. subsydiarnym aktem oskarżenia, w szczególności o stanie sprawy wraz ze wskazaniem sygnatury sprawy, a także o wyciąg z protokołu z posiedzenia Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] listopada 2017 r., na którym podjęta została uchwała o wpisie zainteresowanego na listę aplikantów adwokackich.

Powyższa uchwała Okręgowej Adwokackiej w W. wraz z aktami osobowymi, po uzupełnieniu dokumentacji, wpłynęła do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] grudnia 2017 r.

Minister stwierdził, że przed Sądem Rejonowym dla [...] w W. toczy się postępowanie karne, w którym K.W. jest oskarżony o popełnienie przestępstwa określonego w art. 226 § 1 k.k. oraz w art. 222 § 1 k.k.

W dniu 28 grudnia 2017 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w W. o nadesłanie odpisu aktu oskarżenia oraz informacji o toczącym się postępowaniu w sprawie K. W. oraz do Prezesa Sądu Rejonowego dla W. w W. o przesłanie informacji o toczącym się postępowaniu o sygn. akt [...], a także o nadesłanie odpisu subsydiarnego aktu oskarżenia.

W dniu 4 stycznia 2018 r. z Sądu Rejonowego dla [...] w W. wpłynęła kopia aktu oskarżenia, z której wynika, że K.W. jest oskarżony o to, że w dniu [...] marca 2016 roku w Warszawie w mieszkaniu [...] przy [...] 2 słowami powszechnie uważanymi za obelżywe i wulgarne znieważył umundurowanych funkcjonariuszy Policji podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych, tj. o czyn z art. 226 § 1 k.k. oraz o to, że w tym samym miejscu i czasie naruszył nietykalność cielesną umundurowanego funkcjonariusza Policji w ten sposób, że szarpał go za mundur podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych, tj. o czyn z art. 222 § 1 k.k.

Minister Sprawiedliwości przytoczył treść art. 69a ust. 1, art. 75 ust. 2, art. 65 pkt 1-3 ustawy - Prawo o adwokaturze i wyjaśnił, że podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w ustawie Prawo o adwokaturze. Do wniosku o wpis na listę aplikantów adwokackich, zgodnie z art. 68 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 5 ustawy należy dołączyć informację o niekaralności z Krajowego Rejestru Karnego opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed złożeniem wniosku.

Minister ustalił, że K. W. spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 2 i 3 ustawy - Prawo o adwokaturze jednakże nie spełnia przesłanki, o jakiej mowa w art. 65 pkt 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Wyjaśnił, że pojęcie przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata (w tym przypadku obowiązków aplikanta adwokackiego) nie zostało zdefiniowane w ustawie - Prawo o adwokaturze. Na rękojmię składają się dwa elementy; cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby ubiegającej się o wpis. Rękojmia to również taki zespół zachowań osoby starającej się o wpis, które świadczą o jej wiarygodności w sferze zawodowej. Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata należy także rozumieć taki zespół cech charakteru i dotychczasowych zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Kryterium powyższe ma zatem służyć zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu moralnego i zawodowego członka tego samorządu i odnosi się także do aplikanta adwokackiego. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu adwokata jest implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, Okręgowa Rada Adwokacka w W., podejmując decyzję o wpisie K. W. na listę aplikantów adwokackich - posiadając wiedzę o toczącym się postępowaniu - nie wzięła pod uwagę wszystkich przesłanek warunkujących możliwość wpisu na listę aplikantów.

Minister podniósł że wniesienie aktu oskarżenia przeciwko K.W. jest skutkiem i wynikiem zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego uprawniającego do przyjęcia uzasadnionej tezy co do możliwości popełnienia przez niego przestępstwa - w tym przypadku umyślnego przestępstwa publicznoskargowego ściganego z urzędu zagrożonego karą pozbawienia wolności do lat 3. Do akt osobowych K. W. złożył oświadczenie, w którym wskazał, że jego pełnomocnik złożył do Sądu Rejonowego dla W. subsydiarny akt oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi Policji o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Zarówno publicznoskargowy akt oskarżenia, jak i subsydiarny akt oskarżenia dotyczą tej samej spornej interwencji funkcjonariusza Policji i są bezpośrednio związane z jej skutkami. K. W. wskazał, że w wyniku tej interwencji odniósł obrażenia w postaci urazu twarzoczaszki w postaci złamania nosa, wybroczyn pod spojówkowych obu gałek ocznych, zasinienia tkanek nosa i obrzęku warg, zasinień klatki piersiowej oraz kończyn górnych i dolnych, które uniemożliwiły mu prawidłowe funkcjonowanie przez okres ponad tygodnia.

Zdaniem Ministra wpływ na ocenę postawy moralnej K. W. w powyższej sprawie ma fakt prowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego. Aplikant adwokacki powinien wykonywać swoje obowiązki ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej, przepisów prawa oraz stosując zasady etyki i wykonywania zawodu. Skierowanie przeciwko K. W. aktu oskarżenia poddaje w wątpliwość jego nienaganny charakter i uprawdopodobnia odmienne postępowanie niż to, którym kierować winien się aplikant adwokacki. Nadużycie zaufania publicznego pokładanego w osobie aspirującej do zawodu adwokata, co zostało wykazane poprzez skierowanie aktu oskarżenia przeciwko K. W., organ ocenił jako przeszkodę dla należytego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, już sam fakt uwikłania się K. W. w postępowanie karne w charakterze oskarżonego podważa jego uczciwość i wiarygodność, a tym samym zaprzecza dawaniu przez wymienionego rękojmi prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego. Nie bez znaczenia pozostają również okoliczność popełnienia czynu. Zdaniem organu, fizyczne wystąpienie w trakcie policyjnej interwencji przeciwko umundurowanemu funkcjonariuszowi Policji podważa nieskazitelność charakteru i tym samym rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata {obowiązków aplikanta adwokackiego). Od kandydata na aplikanta adwokackiego należy oczekiwać bowiem wyższych standardów zachowania niż od przeciętnego obywatela, zgodnych z prawem oraz normami etycznymi. Istotne znaczenie w niniejszym postępowaniu ma zatem postawa i zachowanie K. W. wobec funkcjonariusza publicznego.

W świetle powyższego, w opinii Ministra Sprawiedliwości, dotychczasowa postawa K. W., w tym osiągnięcie dobrych wyników w nauce oraz uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, pozostaje bez wpływu na ocenę spełnienia przesłanki określonej w art. 65 pkt 1 w zw. z art. 75 ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Fakt złożenia subsydiamego aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi Policji o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. nie zmieniła kluczowych ustaleń w sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj.:

- art. 69a ust. 1 w zw. z art. 69 ust. 2 ustawy Prawo o Adwokaturze z dnia 26 maja 1982 r. (Dz.U. Nr 16. poz. 124 ze zm. ), poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i wyrażenie sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich pomimo upływu terminu określonego w przepisie art. 69a ust. 1, który upłynął w dniu 20 grudnia 2017 r., zważywszy że w realiach niniejszej sprawy Minister Sprawiedliwości nie był legitymowany do wystąpienia z żądaniem uzupełnienia dokumentów, o którym mowa w art. 69 ust. 2 albowiem w dniu 20 listopada 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. przekazała wszystkie wymagane informacje i dokumenty stanowiące podstawę dokonywania wpisu na listę aplikantów adwokackich, w tym oświadczenie skarżącego z dnia 20.10.2017 r. w przedmiocie trwającego postępowania karnego, a w konsekwencji w dniu wpływu akt osobowych wraz z uchwałą o wpisie na listę. tj. w dniu 20 listopada 2017 r. Minister Sprawiedliwości dysponował wszelkimi wymaganymi dokumentami do podjęcia decyzji w zakresie wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich, a w konsekwencji nieuprawnione wystąpienie z żądaniem uzupełnienia kompletnych dokumentów nie mogło odnieść skutku w postaci odnowienia terminu do wyrażenia sprzeciwu od uchwały o wpisie na listę aplikantów adwokackich, który upłynął w dniu 20 grudnia 2017 r.

- art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o Adwokaturze poprzez niewłaściwą jego wykładnię i błędne przyjęcie, że fakt toczącego się postępowania karnego przeciwko osobie ubiegającej się o wpis na listę aplikantów adwokackich pozwala uznać, że osoba ta nie spełnia wymogów przewidzianych tym przepisem, podczas gdy na ocenę nieskazitelności charakteru składa się szereg czynników i przymiotów osobistych, w tym m.in. dotychczasowy sposób życia, uczciwość, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne czyny i słowa, samokrytycyzm, w konsekwencji czego pojedynczy fakt mogący stwarzać stan niepewności co do nieskazitelności charakteru w postaci skierowania przeciwko kandydatowi na aplikanta adwokackiego aktu oskarżenia nie może decydować o niespełnieniu wymogów określonych w art. 65 pkt 1, w szczególności iż zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 5 § 1 kodeksu postępowania karnego skarżący chroniony jest zasadą domniemania niewinności do czasu wydania prawomocnego wyroku skazującego;

oraz naruszenia przepisów postępowania, tj.

-art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania prawidłowej oceny wypełnienia przez skarżącego przesłanek, o których mowa w art. 65 ust. 1 ustawy oraz nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy i nieuwzględnienie okoliczności mających wpływ na dokonanie prawidłowego ustalenia, iż skarżący charakteryzuje się nieskazitelnym charakterem i daje rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków aplikanta adwokackiego, w szczególności poprzez pominięcie okoliczności związanych z dotychczasowym sposobem życia prywatnego i zawodowego skarżącego w tym opinii i szacunku, którym cieszy się w środowisku akademickim oraz środowisku pracy, a nadto nieprawidłowe rozważenie okoliczności dotyczących prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego przy jednoczesnym nieuwzględnieniu okoliczności prowadzonego postępowania karnego w sprawie zawisłej przed Sądem Rejonowym dla W. w W. sygn. akt [...], w tym w szczególności zaprezentowanej w jego toku postawy skarżącego wyrażającej się w woli polubownego zakończenia postępowania:

-art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w postępowaniu w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich przed podjęciem decyzji, a w konsekwencji uniemożliwienie uzupełnienia materiału zgromadzonego i przedstawienie stanowiska w zakresie spełnienia przesłanek określonych w art. 65 ust. 1 podczas gdy zgodnie ze standardami dobrej administracji, prawa do bycia wysłuchanym należy przestrzegać we wszystkich postępowaniach wszczętych przeciwko osobie, jeżeli postępowania te mogą zakończyć się wydaniem aktu niekorzystnego dla tej osoby, które to uchybienie miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy i uniemożliwiło skarżącemu przedstawienie dowodów potwierdzających okoliczności spełnienia przesłanek wymaganych od kandydata na aplikanta adwokackiego.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:

1. opinii prof. dr hab. H. I. Uniwersytet [...], Dyrektora Instytutu Prawa;

2. opinii Marszałka Województwa [...];

3. artykułu autorstwa K. W. i M. W.;

4. zaproszenia [...] Programu dot. współpracy regionów;

na okoliczność i w celu wykazania, iż skarżący posiada wszelkie cechy osobowościowe i intelektualne wymagane dla prawidłowego wypełniania obowiązków aplikanta adwokackiego, a jego cechy charakteru i dotychczasowa postawa wskazują, iż daje on rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków, a to wykazania, iż spełnia wymogi przewidziane przepisem art. 65 pkt 1 PoA.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i szczegółowo uzasadnił wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zgodnie z art. 69. ust1. Okręgowa rada adwokacka przesyła wraz z aktami osobowymi kandydata do Ministra Sprawiedliwości w terminie 7 dni każdą uchwałę o wpisie na listę adwokatów, a w terminie 30 dni każdą uchwałę o wpisie na listę aplikantów adwokackich. Okręgowa rada adwokacka w terminie 7 dni zawiadamia Ministra Sprawiedliwości o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę adwokatów, a w terminie 30 dni o każdej uchwale o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich.

Jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia.( ust. 2)

Jak stanowi art. 69a. ust. 1. wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2, bieg terminu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.

Decyzja Ministra Sprawiedliwości może być zaskarżona do sądu administracyjnego przez zainteresowanego lub organ samorządu adwokackiego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia (ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości zostało oparte o treść art. 69a ust. 1 poa. Podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w art. 75 ust. 2 poa.. Minister Sprawiedliwości kontroluje dokonany wpis pod względem zgodności z prawem i bada czy wszystkie ustawowe przesłanki dokonania wpisu zostały spełnione.

Poza sporem pozostaje, że skarżący spełnia przesłanki określone w art. 65 pkt 2 i 3 poa. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji jest natomiast art. 65 pkt 1 w związku z art. 75 ust. 2 omawianej ustawy zgodnie z którym na listę aplikantów adwokackich może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Ocena czy skarżący spełnia warunek o którym wyżej mowa należy do organów samorządu i Ministra Sprawiedliwości, a zadaniem sądu administracyjnego jest skontrolowanie, czy rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zgodne z przepisami prawa materialnego i procesowego.

Zwroty zawarte w omawianym przepisie, takie jak "nieskazitelny charakter" czy "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu" należą do pojęć nieostrych. W istocie nie mogą więc być zdefiniowane w sposób jednoznaczny i abstrakcyjny. Trafnie podnosi się w piśmiennictwie, że ratio umieszczenia takiego zwrotu w treści przepisu stanowi, aby miał on zakres możliwy do wypełnienia w konkretnym przypadku. Ukonkretnienie znaczenia przepisu przez uwzględnienie stanu faktycznego, nie zaś odczytywanie znaczenia tekstu in abstracto, należy zaś do sfery stosowania prawa (por. "Interpretacja a subsumcja zwrotów niedookreślonych i nieostrych" E. Łętowska; Państwo o Prawo, 7-8/2011).

Pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu" zdefiniowane zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. Pojecie "rękojmi" to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego będzie wykonywany prawidłowo. Składają się na nią cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać aplikantem adwokackim a w przyszłości wykonywać zawód adwokata. O nieskazitelności charakteru z kolei świadczą takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. Wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zaś postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę aplikantów adwokackich do czasu wpisania na tę listę i to takie zachowanie, postępowanie, odpowiadające ocenom moralnym i etycznym, gwarantujące właściwe wykonywanie zawodu do którego aplikuje kandydat O posiadaniu wyżej wymienionych przymiotów może świadczyć postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej również w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie.

Na rękojmię należytego wykonywania zawodu składają się zatem dwa elementy: cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem (aplikantem adwokackim). Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu jest więc implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to pojęcia jednolite i niepodzielne.

Nieskazitelność charakteru, o której mowa w omawianym przepisie jest wprawdzie pojęciem nieostrym, co oznacza, że decyzja organu w tym zakresie ma charakter ocenny, jednak nieskazitelność charakteru nie jest stopniowalna (nie można być nieskazitelnym znacząco albo minimalnie).

Jak wynika z akt sprawy Minister Sprawiedliwości przeprowadził analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki z art. 65 pkt 1 poa, którą to przesłankę organ władny był ocenić samodzielnie. Zdaniem Sądu, ocena ta nie jest dowolna. Przytoczona przez organ argumentacja jest logiczna i przekonywująca. Organ dokonał oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy i Sąd argumentację organu w pełni podziela uznając tym samym za niezasadne powtórne jej przytaczanie.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 69a ust. 1 w związku z art. 69a ust. 2 ustawy o adwokaturze, poprzez podpisanie przez organ sprzeciwu wobec wpisu skarżącego na listę radców prawnych dokonanego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] listopada 2017 r. po upływie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata, w sytuacji, gdy brak było podstaw prawnych do przyjęcia, iż wniosek o wpis nie zawierał wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, a w konsekwencji brak było podstaw prawnych do wydłużenia tego terminu.

Jak już wyżej wskazano wpis uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały z aktami osobowymi kandydata. Jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej rady okręgowej w celu uzupełnienia - wówczas bieg tego terminu liczy się od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi.

Należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "Możliwość uzupełnienia akt o dodatkowe informacje lub dokumenty przewiduje art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze. Jest to uprawnienie organu. Rozważając zasadność złożenia sprzeciwu władny jest do ustalenia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki wymagane do dokonania wpisu. Zostały one określone w art. 65 i 66 Prawa o adwokaturze. Prawo złożenia sprzeciwu wobec określonej osoby nie zostało ograniczone w żaden sposób, poza względami wynikającymi z charakteru tego aktu jako decyzji administracyjnej. To do organu należy ocena czy i o jakie dokumenty lub informacje uzupełnić należy wniosek dla załatwienia sprawy administracyjnej w postępowaniu nadzorczym w stosunku do postępowania przed radą adwokacką. Mimo, że decyzja o sprzeciwie nie jest podejmowana w zwykłym postępowaniu administracyjnym lecz w postępowaniu nadzorczym, to jednak ustawa z 1982 r. - Prawo o adwokaturze nie wyłącza stosowania do tego postępowania podstawowych zasad procedury administracyjnej, określających obowiązki organu prowadzącego postępowanie sprzeciwowi. Minister Sprawiedliwości ma więc prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych ustawą Prawo o adwokaturze. Odnosząc się do dochowania terminu przypomnieć należy, co uszło uwadze skarżącej, że, stosownie do brzmienia art. 69 ust. 2 i art. 69a ust. 1 Prawa o adwokaturze, jeżeli zawarty w aktach osobowych wniosek o wpis nie zawiera wszystkich wymaganych informacji lub dokumentów, Minister Sprawiedliwości zwraca uchwałę wraz z aktami osobowymi kandydata do właściwej okręgowej rady adwokackiej w celu uzupełnienia. Wpis na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie podpisze sprzeciwu od wpisu w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwały wraz z aktami osobowymi kandydata. W przypadku, o którym mowa w art. 69 ust. 2 (zwrotu uchwały wraz z aktami) bieg terminu liczy się wówczas od dnia ponownego doręczenia uchwały wraz z akiami osobowymi" (wyrok z dnia 06.04.2017 r., sygn. akt I GSK 2675/15).

W orzecznictwie pozostaje aktualna teza, że termin do wniesienia sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości jest terminem materialnoprawnym. Z tego względu ustawodawca uregulował sposób liczenia początku jego biegu także wówczas, gdy zachodzą braki wniosku o wpis lub braki w dokumentacji. Nie oznacza to jednak, że badanie zgodności z prawem wpisu na listę adwokatów może odbywać się jedynie w oparciu o akta osobowe nadesłane wraz z uchwałą, ewentualnie uzupełnione w trybie określonym w ustawie. Wywodzenie z treści tego przepisu zakazu "wyjścia" poza materiały przedstawione, ewentualnie uzupełnione przez organ, który dokonał wpisu, jest nieusprawiedliwione.

Uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę aplikantów adwokackich stanowi element nadzoru nad działalnością samorządu prawniczego. Analiza instytucji tego nadzoru została dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 grudnia 2009, sygn. akt K 4/08. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku stwierdził, że nadzór Ministra Sprawiedliwości uzasadniony jest potrzebą ochrony wartości konstytucyjnych takich jak ochrona praw obywateli oraz bezpieczeństwa obrotu prawnego. Ze względu na ochronę osób korzystających z pomocy prawnej świadczenie tego rodzaju pomocy nie może być pozostawione poza określoną przez ustawodawcę kontrolą jej formy i jakości przez organ władzy państwowej.

W pełni zgadzając się z argumentacją przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny zwrócić należy uwagę także na pogląd prawny wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 1001/08, zgodnie z którym: "Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanego mu w art. 69 ust. 2 Prawa o adwokaturze sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 tej ustawy".

Proponowana przez skarżącego wykładnia art. 69a ust.1 w związku z art. 69 ust.2 stawy o adwokaturze w istocie ograniczałaby Ministra Sprawiedliwości w sprawowaniu funkcji nadzorczych w wyżej przedstawionym znaczeniu.

W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości wprawdzie podpisał sprzeciw w późniejszym terminie niż 30 dni od dnia pierwszego doręczenia uchwały, jednak z zachowaniem terminu wynikającego ze zdania drugiego omówionego wyżej przepisu.

Za chybiony Sąd uznał zarzut również naruszenia art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 5 § 1 Kpk.

Należy wyjaśnić, że pojęcie winy jest kategorią prawa karnego i związana z nim zasada domniemania niewinności dotyczy wyłącznie statusu podejrzanego lub oskarżonego w procesie karnym. Minister Sprawiedliwości, składając sprzeciw od wpisu na listę aplikantów adwokackich nie decydował o winie skarżącego w sprawie karnej przeciwko niemu prowadzonej, lecz rozstrzygał kwestię prawidłowości wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich w sytuacji wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia, stwierdzając, że ta okoliczność nie pozwala uznać, iż skarżący spełnia konieczny, a określony w art. 65 pkt 1 ustawy warunek nieskazitelności charakteru.

Nie są także zasadne zarzuty pozbawienia skarżącego możliwości obrony swoich praw. Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za taką linią orzecznictwa, która naruszenia art. 10 k.p.a. nie traktuje w sposób automatyczny, upatrując w nim bezwzględnego uchybienia zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu. Dopiero wykazanie przez stronę, że brak możliwości zajęcia stanowiska oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, uniemożliwił podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej, mogącej mieć przy tym wpływ na wynik sprawy, daje podstawę do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a.

Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodów wskazanych w skardze.

Sąd administracyjny, co do zasady, nie przeprowadza postępowania dowodowego, albowiem kontrolę legalności decyzji administracyjnej opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek od tej zasady zawiera art. 106 § 3 p.p.s.a. jednakże nie służy on do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2004 r. FSK1186/04 nie publ.). Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Należy zauważyć, iż przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Podkreślić zatem należy, że zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu i wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (zob. NSA w wyroku z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05), lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06).

W ocenie Sądu działanie organu było prawidłowe, w uzasadnieniu decyzji organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia, 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1