Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 732/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 126
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 3, 134,151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Mirosław Bator Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi A. S.A w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary za zajęcie nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z 17 sierpnia 2016 r., na podstawie art. 126 ust. 6, 7 i 9 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), orzekł:

- w punkcie 1 o nałożeniu kary 5000 zł na P. A.. z siedzibą w K. z powodu zajęcia w dniu 12 sierpnia 2015 r., nieruchomości położonej w S. , oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy w T. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącą własność A. O., w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych polegających na usunięciu drzew rosnących w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej 220 kV [...], w sytuacji w której nie zaistniały przesłanki uzasadniające zajęcie wyżej opisanej nieruchomości w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody,

- w punkcie 2 o zobowiązaniu do uiszczenia kary na rzecz Skarbu Państwa.

W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z 15 stycznia 2016 r. Starosta [...] orzekł o odmowie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia przez P. A.. części nieruchomości, położonej w S. gm. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,50 ha, stanowiącej własność A. O. w celu przeprowadzenia prac poprzez usunięcie gałęzi drzew rosnących w pasie technologicznym linii 220 kV [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, (protokołem z wizji w terenie z [...] sierpnia 2016 r., protokołem pomiaru odrostów), wnioskodawca zajął i usunął drzewa znajdujące się pod rzeczoną linią elektroenergetyczną. Ponieważ przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja nie potwierdziła zaistnienie przesłanek wynikających z treści art. 126 ust. 5 i 8 u.g.n., Starosta [...] wydał decyzję odmowną. Wojewoda postanowieniem z 31 marca 2016 r. znak: [...] stwierdził, że odwołanie P. A.. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Decyzja Starosty [...] stała się ostateczna z dniem 6 lutego 2016 r.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 126 ust. 7 u.g.n. starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, orzeka o nałożeniu kary 5000 zł m.in. w sytuacji, gdy nastąpiło zajęcie nieruchomości, a nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. Wpływ z kar stanowią dochód budżetu państwa. Kara pieniężna ma charakter prewencyjny (zapobiega nadużywaniu możliwości zajmowania nieruchomości bez uprzedniego wydania decyzji) i represyjny (dotyka podmiot, który braku przesłanek zajął nieruchomości bez uprzedniego wydania decyzji). Ponadto, kara jest nakładana na podmiot, który powoływał się na okoliczności wskazane w ust. 1 i dokonał czasowego zajęcia nieruchomości. Ustawodawca nie określił żadnego terminu, w jakim postępowanie w tej sprawie może być wszczęte, dlatego w doktrynie wskazuje się, że postępowanie o nałożenie kary może być wszczęte nawet klika lat po bezprawnym zajęciu nieruchomości. Kara może być nałożona tylko w przypadku wydania decyzji odmawiającej potwierdzenie zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości. Taka decyzja zostaną wydana w sprawie.

Ponadto, jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika P.A., działka nr [...] obr. [...] została zajęta przez pracowników spółki w dniu 12 sierpnia 2015 r. Zdaniem organu pierwszej instancji, wyjaśnienia pełnomocnika P.A. S.A. odnośnie terminu i czasu zajęcia nieruchomości, są wiarygodne i logiczne, z tego też względu organ dał im wiarę. Mając na uwadze powyższe, zostały spełnione przesłanki uzasadniające nałożenie kary pieniężnej w kwocie 5 000 zł.

Organ pierwszej instancji stwierdził, że nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 126 ust. 6 u.g.n., bowiem wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n. został złożony z zachowaniem trzydniowego terminu.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] złożyły P. A.. z siedzibą w K. zarzucając naruszenie:

- art. 7 k.p.a. w zakresie uwzględnienia słusznego interesu strony, jakim jest realizacja zadania w postaci wykonania wycinki pod będącej własnością strony odwołującej się linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...];

- art. 8 k.p.a. - przez odmowę potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia przez P.A.. części nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] w przeprowadzeniu prac konserwacyjnych;

- art. 77 i 80 k.p.a. - przez nienależyte rozpoznanie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a także przez błędną ocenę tych okoliczności, w szczególności w świetle wskazanych we wniosku Polskich Norm PN-E-05100-1-1998 i EN50341-3-22:2011, określających w sposób fachowy, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w jakiej bezpiecznej odległości od przewodów linii powinny znajdować się drzewa i krzewy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia;

- art. 105 § 1- przez niewydanie decyzji o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, wszczętego bezpodstawnie i zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem w szczególności art. 126 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami;

- art. 126 ust. 1, 5, 6, 7, 8 i 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez błędne uznanie, iż w niniejszej sprawie nastąpiło zajęcie nieruchomości i usunięcie drzew przed złożeniem wniosku o wydanie decyzji administracyjnej zezwalającej na czasowe zajęcie lub przed wydaniem takiej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwej decyzji z 15 stycznia 2016 r w oparciu o przepisy art. 126 ust. 5, 6, 7 8 i 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zamiast na podstawie art. 126 ust. 1 tej ustawy.

Wojewoda decyzją z 7 kwietnia 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].

W uzasadnieniu organ II instancji ponownie wskazał, że ostateczną decyzją z 15 stycznia 2016 r. znak: [...], Starosta [...] orzekł w trybie art. 126 ust. 1 i 5 u.g.n. o odmowie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w S. , gm. [...], w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. Tym samym zaistniały przesłanki do wydania decyzji o nałożeniu kary. Brzmienie art. 126 ust. 7 u.g.n. jest bowiem jasne i jednoznaczne. Jeśli stwierdzono brak przesłanek do zajęcia przez dany podmiot nieruchomości, w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., organ I instancji zobowiązany był do nałożenia na tenże podmiot stosownej kary finansowej. Nie jest to bowiem zależne od swobodnego uznania organu.

Organ odwoławczy podkreślił, że w obecnie prowadzonym postępowaniu organy administracji nie są już uprawnione do oceny wystąpienia (lub nie) przesłanek do zajęcia przedmiotowej nieruchomości, w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., gdyż kwestia ta została już ostatecznie rozstrzygnięta ww. decyzją Starosty [...] z 15 stycznia 2016 r.. Podobnie jest z ustaleniem podmiotu, który dokonał tego zajęcia, tj. odwołującej się spółki P. A.. Oddział w R., która brała udział w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek czasowego zajęcia przedmiotowej nieruchomości. Bezzasadne są zarzuty odwołania, bowiem ich treść dotyczy zagadnień rozpatrzonych w decyzji Starosty [...] z 15 stycznia 2016 r. znak: [...]

Odnosząc się do pisma spółki P. A.. Oddział w R. z 31 marca 2017 r., w którym pełnomocnik P.A.. oświadczył, że wycofuje wniosek z 12 sierpnia 2015 r. o wydanie na podstawie art. 126 ust. 1 u.g.n. decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w S. , gm. [...], oznaczonej jako działka nr [...], organ odwoławczy wyjaśnił, że ww. wniosek został już rozpatrzony we wskazanej wcześniej ostatecznej decyzji Starosty [...] z 15 stycznia 2016 r., a zatem ww. oświadczenie strony nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Ponadto w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji P.A.. miała możliwość składania wszelkich wyjaśnień, natomiast wówczas nie informowała organu o uzyskaniu zgody właściciela przedmiotowej nieruchomości na przeprowadzenie wycinki zadrzewienia w pasie linii 220 kV [...], podając jedynie, w piśmie z 28 lipca 2016 r. znak [...], iż: "zajęcie działki nr [...] poł. w S. , gm. [...] w celu wykonania czynności związanych z konserwacją powyższej linii, polegających na wycięciu drzew i krzewów w pasie technologicznym linii, nastąpiło w dniu 12 sierpnia 2015 r."

P. A.. z siedzibą w K. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. decyzję, domagając się uchylenia decyzji obydwu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Strona skarżąca podniosła te same zarzuty co w odwołaniu, zarzucając naruszenie: art.7, art. 8, art. 77 i 80 kpa, art. 105 § 1kpa, 126 ust. 1,5,6,7,8 i 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W uzasadnieniu skargi przedstawiony został przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie. Strona argumentowała, że na działce nr [...] stwierdzony został stan zagrożenia, wywołany zbliżeniem korony drzew po przewodów linii elektroenergetycznej220 kV [...] działki nr [...] nie wyraził zgody na udostępnienie nieruchomości w celu wycięcia drzew i krzewów rosnących w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej. W związku z powyższym, należało uznać, że na nieruchomości, której dotyczył wniosek, zachodziła j okoliczność "siły wyższej" i "nagłej potrzeby", stanowiące stan, w którym niezbędne było natychmiastowe działanie celu niedopuszczenia do powstania szkody, tj. awarii lub pożaru (porażenia), czyli okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie skarżącej spółki organ pierwszej instancji nie miał podstaw do ustalenia i przyjęcia braku okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami Jeśli miał jakieś wątpliwości, to mógł zażądać opinii biegłego, ewentualnie wydać decyzję odmowni na podstawie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (nie uwzględnić wniosku). Organ przekroczył zakres kognicji, gdyż był ograniczony w sprawie wnioskiem, który dotyczył wydania decyzji w trybie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Nie zachodziły okoliczności, określone w art. 126 ust. 5-9 ustawy o gospodarce nieruchomościami dające podstawę do orzekania o odmowie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia nieruchomości, w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. W związku z powyższym, nie było podstaw do wszczęcia postępowania i wydania decyzji o nałożeniu kary 5000 zł.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 p.p.s.a. gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem, natomiast w sytuacji gdy nie uwzględnienia skargi – oddala skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 7 kwietnia 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z 17 sierpnia 2016 r., , który orzekł o nałożeniu kary 5000 zł na P. A.. z siedzibą w K. z powodu zajęcia w dniu 12 sierpnia 2015 r., nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy w T. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], stanowiącą własność A. O., w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych polegających na usunięciu drzew rosnących w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej 220 kV [...], w sytuacji w której nie zaistniały przesłanki uzasadniające zajęcie wyżej opisanej nieruchomości w celu zapobieżenia powstaniu znacznej szkody.

Na początku należy wskazać, że przepis art. 126 ust. 1 ustawy z 21. 08. 1997 o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2015. 1772., dalej w skrócie u.g.n.) stanowi, że w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z treścią art. 126 ust. 5 w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości. Decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości.

Zgodnie z art. 126 ust. 6 w przypadku niezłożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5, w terminie 3 dni, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji orzeka o nałożeniu kary w wysokości 5000 zł za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin do złożenia wniosku. Wpływy z kar stanowią dochód budżetu państwa.

Zgodnie z art. 126 ust. 7 o nałożeniu kary, o której mowa w ust. 6, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzeka również w sytuacji, jeżeli nastąpiło zajęcie nieruchomości, a nie zaistniały przesłanki, o których mowa w ust. 1 i 5, uzasadniające zajęcie nieruchomości.

Zgodnie z art. 129 ust. 8 Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję potwierdzającą zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 5.

Dla dokonania oceny zaskarżonej decyzji w kontekście wskazanych wyżej przepisów art. 126 ust. 6, i 7 u.g.n. należy wskazać, że Starosta [...] decyzją z 15 stycznia 2016 r. orzekł w trybie art. 125 ust. 5 u.g.n. o odmowie potwierdzenia zaistnienia przesłanek zajęcia we wrześniu 2015 r. przez P. A. z siedzibą w K. części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] , położonej w S. gm. [...], stanowiącą własność A. O. w celu prowadzenia prac konserwacyjnych polegających na wycięciu drzew i krzewów rosnących w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej 220 kV [...]. W decyzji tej, która stała się ostateczna, Starosta [...] wskazał w oparciu o przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, że w sprawie nie stwierdzono przesłanek do zajęcia ww. nieruchomości przez stronę skarżącą w trybie art. 126 ust. 5 w zw. z art. 126 ust. 1 u.g.n .tj. gdy siła wyższa lub nagła zapobieżenia powstaniu znacznej szkody ( a więc okoliczności o jakich mowa w ust. 1 ) uniemożliwiają złożenie wniosku.

W sytuacji ustalenia w ostatecznej decyzji z 15 stycznia 2016 r., że w strona skarżąca nie miała podstaw do ingerencji w przedmiotową nieruchomości polegającej na jej zajęciu gdyż niezaistniały okoliczności wskazanych w ust. 1 i 5 cyt. art. 126 Starosta [...] działając z urzędu był zobowiązany do nałożenia w trybie art. 126 ust, 7 na P. A. z siedzibą w K. kary w wys. w 5000 zł, ustalonej w art. 126 ust. 7 u.g.n. Należy przy czym co należy podkreślić w rozpoznawanej sprawie - dotyczącej nałożenia kary przewidzianej w art. 126 ust. 7 to jest w sytuacji gdy nastąpiło zajęcie nieruchomości, a niezaistniały przesłanki z ust. 1 i 5 u.g.n. - organy nie badają już przesłanek uzasadniających czasowe zajęcie nieruchomości bez zezwolenia, kwestia ta bowiem została już przesądzona w będącej w obiegu decyzji Starosty [...] z 15 stycznia 2016 r. W tej sytuacji nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi dotyczące niewłaściwego ustalenia przesłanek dla wejścia w teren działki ewid. nr [...], położonej w S. . W postępowaniu zakończonym ww. decyzją z 15 stycznia 2016 r. rozstrzygnięta została także kwestia pisma P. A. S.A. z 31. 03. 2017 r. o wycofaniu wniosku z 12 sierpnia 2016 r. o wydanie pozwolenia na podstawie art. 126 ust. 1 dotyczącego zajęcia nieruchomości oznaczonej. Na koniec należy dodać, ze nałożenie kary w trybie przepisu art. 126 ust. 7 ma charakter związany i o ile zostały stwierdzone w przesłanki do nałożenia kary – jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, w której w drodze decyzji stwierdzono, że nie zaistniały przesłanki zajęcia tej nieruchomości – organ ma obowiązek nałożenia kary związanej z zajęciem nieruchomość.

Konkludując w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa. Nie są zatem zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego art. 126 ust. 1, 5, 6-9 u.g.n.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a orzekł jak w sentencji.