Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SAB/Ol 4/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
658
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: Zobowiązano organ I instancji do wydania postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 §  1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 17 § 1, art. 64c § 7.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka,, sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.), Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 listopada 2011r. sprawy ze skargi spółki A na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie żądania zobowiązanego do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych 1) zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego na rzecz skarżącej Spółki 100 zł (sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 07.03.2011r. spółka A. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o dokonanie kolejnej wyceny ruchomości zajętej w toku postępowania egzekucyjnego przez ten organ. Wycenę biegłego skarbowego linii do produkcji chrupek śniadaniowych Strona uznała za wadliwą i rażąco niską, dlatego też wniosła o dokonanie wyceny przez biegłego sądowego. W tym piśmie Spółka zakwestionowała obciążenie Spółki kosztami postępowania egzekucyjnymi, które były związane z wyceną ruchomości. Strona skierowała do Dyrektora Izby Skarbowej pismo z dnia 02.06.2011r. zatytułowane "ponaglenie". Dyrektor Izby Skarbowej wydał na podstawie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: Kpa, postanowienie z 07.07.2011r. nr NU/7242-0002/11, którym uznał za niezasadne zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy powołania biegłego sądowego.

Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę. W jej treści zarzuciła Naczelnikowi Urzędu Skarbowego bezczynność w realizacji wniosku zawartego w piśmie Spółki z dnia 07.03.2011r. o powołanie biegłego sądowego w celu wykonania wyceny zajętych maszyn i urządzeń. Wniosła o:

– weryfikację wyceny na kwotę 1.280.000,- zł brutto i obciążeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego kosztami wyceny w kwocie 1.194,02 zł,

– wydanie nakazu zwrotu Spółce kwoty 1.194,02 zł wraz z przysługującymi jej odsetkami w wysokości odsetek skarbowych,

– zbadanie przyczyn bezczynności i ukaranie Naczelnika Urzędu Skarbowego karą finansową w wysokości dwunastokrotności jego wynagrodzenia, oraz

– zwrot kosztów ponaglenia i skargi w zryczałtowanej kwocie 2.000,- zł.

W uzasadnieniu skargi podano, że Spółka w piśmie z 07.03.2011r. podważyła zarówno sens dokonywania w/w wyceny, zgodność z prawem jej przeprowadzenia, merytoryczną zawartość wyceny jak i jej wartość oraz bezskutecznie wniosła o powołanie biegłego sądowego w celu weryfikacji wartości maszyn i urządzeń. Ponadto intencją Strony było ponaglenie organu egzekucyjnego w wykonaniu tego wniosku, a nie składanie zażalenia na bezczynność organu egzekucyjnego, stąd też Dyrektor Izby Skarbowej w ocenie Strony bezpodstawnie wydał postanowienie z 07.07.2011r. Spółka sprzeciwiła się postawie Organów zarzucając im brak działań w kwestii realizacji wniosku o weryfikację wyceny, przy jednoczesnym obciążeniu jej kosztami. Wniosek złożono zgodnie z prawem, a organy skarbowe miały dostatecznie dużo czasu by go zrealizować.

W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o:

1. oddalenie skargi w zakresie bezczynności Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zwrotu kosztów ponaglenia i skargi w zryczałtowanej kwocie 2 000,- zł,

2. odrzucenie skargi w zakresie:

- weryfikacji wyceny ruchomości na kwotę 1.280.000,- zł i obciążenia kosztami wyceny Naczelnika Urzędu Skarbowego w kwocie 1.194,02 zł,

- wydania nakazu zwrotu Spółce kwoty 1.194,02 zł wraz z przysługującymi odsetkami w wysokości odsetek skarbowych,

- ukarania Naczelnika Urzędu Skarbowego karą finansową w wysokości dwunastokrotności jego wynagrodzenia.

W razie nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi wniesiono o jej oddalenie w tej części.

Organ stwierdził, że nie odniósł się wprawdzie wprost do wniosku Strony o dokonanie oszacowania przez biegłego sądowego, jednak poinformował Stronę w ogóle o całości postępowania egzekucyjnego, że nie jest już prowadzone, ponieważ uiściła ona zobowiązania (str. 11, karta 26 akt sądowych). Poinformował również, że w dniu 04.04.2011r. przekazał akta sprawy do organu wyższego stopnia - Dyrektora Izby Skarbowej, łącznie z zażaleniem na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, a Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia 11.07.2011r. przekazał akta sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie (sygn. akt I SA/OI 466/11) - w związku ze skargą Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymujące w mocy w/w postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów.

W rozpoznawanej sprawie Spółka podważa dokonaną przez biegłego skarbowego wycenę ruchomości zajętej w trakcie zakończonego już postępowania egzekucyjnego i kwestionuje obciążanie jej kosztami egzekucyjnymi w związku z tą wyceną.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, a zatem w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 3 ppsa) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ppsa) i pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a ppsa).

Zgodnie z art. 64c § 7 i 8 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. nr 229, poz. 1954 ze zm.), w skrócie: u.p.e.a., Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Powyższe żądanie nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Według art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w "sprawie kosztów egzekucyjnych", a zatem dyspozycją tego przepisu objęte jest postanowienie wydane w przedmiocie określenia kosztów, jak też dotyczące odmowy rozpatrzenia wniosku z uwagi na uchybienie terminu do jego złożenia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29.12.2010r. sygn. akt I SA/Ol 794/10 dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). O tym, w jaki sposób załatwić taki wniosek rozstrzyga merytorycznie organ egzekucyjny po zbadaniu wymogów formalnych. I nie ma tu znaczenia okoliczność zakończenia postępowania egzekucyjnego, na co powołuje się Organ w odpowiedzi na skargę, ale jedynie przesłanka z art. 64c § 8 u.p.e.a. - żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Przedmiot sprawy zakreśliła Skarżąca, co ma też odzwierciedlenie w żądaniach skargi: obciążeniu Organu kosztami wyceny w kwocie 1.194,02 zł i zwrotu Spółce tej kwoty wraz z odsetkami. Ponadto Spółka wyraźnie akcentuje, że oczekuje od Organu rozstrzygnięć w formie aktów prawnych (decyzji i postanowień), a nie w formie pism informacyjnych – pismo z dnia 05.04.2011r. (k. 4 akt admin). Z przedstawionych akt sprawy nie wynika, aby Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę znajduje się informacja o wydanym przez ten Organ postanowieniu w innym przedmiocie - w sprawie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych (postanowienie z "[...]"r. nr "[...]"). W świetle powyższych ustaleń i rozważań prawnych należy stwierdzić, że Organ egzekucyjny nie udokumentował, że rozstrzygał tę kwestię w formie postanowienia, na które służy zobowiązanemu zażalenie. Nie można podzielić stanowiska pełnomocnika Organu egzekucyjnego, wyrażonego na rozprawie, że Spółka nie złożyła wniosku o wydanie postanowienia. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Bez wydania takiego postanowienia zobowiązany nie miał możliwości zakwestionowania nieuzasadnionych wydatków egzekucyjnych. W przedmiotowym piśmie Spółka wskazywała, że poniesione przez nią wydatki dotyczące powołania biegłego były nieuzasadnione. W piśmie , które wpłynęło do Organu 7 kwietnia 2011r. kwestionowała celowość poniesienia innych kosztów egzekucyjnych. Wskazywała , że koszty te były związane z nieruchomością, z której nie była prowadzona egzekucja.

Nie ulega zatem wątpliwości, że Spółka kwestionowała obciążenie jej kosztami egzekucyjnymi. Do egzekucji kosztów egzekucyjnych stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z ogólną zasadą koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, ale tylko określone jako "Koszty niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji administracyjnej". Nieuzasadnione wydatki egzekucyjne, koszty powstałe w wyniku nieprawidłowego działania organu egzekucyjnego lub pracownika tego organu nie mogą obciążać zobowiązanego. Będą one obciążać organ egzekucyjny, a niekiedy wierzyciela (zob. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 21 grudnia 1999 r., I SA/Gd 1982/97, ONSA 2001, nr 1, poz. 30). Zdaniem R. Hausera koszty egzekucyjne ponosi organ egzekucyjny w tym sensie, że nie wpływają do niego dochody w postaci opłat za dokonane czynności egzekucyjne i nie ma możliwości wyegzekwowania wydatków poniesionych w trakcie postępowania . Zobowiązanego obciążają koszty egzekucyjne związane z doręczeniem tytułu i czynnościami egzekucyjnymi prowadzonymi od momentu doręczenia tytułu wykonawczego (zob. I SA/Gd 1982/97). W orzecznictwie NSA ugruntował się pogląd, że w postępowaniu egzekucyjnym należy odpowiednio stosować zasadę wyrażoną w art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., stanowiącą, że nie można obciążać strony kosztami postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie wynikły one z jej winy (SA/Sz 1758/98, LEX nr 36135). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie rozstrzyga o tym, czy skarga jest merytorycznie uzasadniona. Przytoczone wyżej argumenty wykazują tylko, że skarżący miał interes prawny w rozstrzygnięciu jego żądania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.

Odnosząc się natomiast do pozostałych żądań skargi Sąd stwierdza, że wnioski Spółki nie mogą być załatwione przez Sąd i może się do nich ustosunkować jedynie organ egzekucyjny. Naczelnik Urzędu Skarbowego te kwestie rozstrzyga w postanowieniu w sprawie kosztów egzekucyjnych. Na postanowienie w tym przedmiocie przysługuje zażalenie do Organu odwoławczego. Dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, skarżącej przysługuje skarga do Sądu na rozstrzygnięcie Organu odwoławczego w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W świetle powyższych ustaleń i rozważań należy stwierdzić, że organ egzekucyjny do tej pory nie rozpatrzył żądania Spółki w sprawie kosztów egzekucyjnych. Do wydania takiego postanowienia obliguje organ egzekucyjny art. 64c § 7 u.p.e.a. Nie jest natomiast uzasadnione żądanie skarżącej Spółki dotyczące realizacji jej wniosku w przedmiocie powołanie innego biegłego. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. inn. na: postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. A zatem odnoszących się również do postępowania egzekucyjnego, dotyczących czynności, w których wydawane są postanowienia, na które służy zażalenie. Stosownie do treści art. 17 § 1 u.p.e.a. "o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. W konsekwencji przedmiotem kontroli nie może być sprawa powołania biegłego w postępowaniu egzekucyjnym. Ta czynność organu egzekucyjnego nie jest przedmiotem postępowania zażaleniowego. Sprawa powołania biegłego w postępowaniu egzekucyjnym nie może być również przedmiotem skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji. O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205, 209. Spółka w sprawie udokumentowała tylko poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Zgodnie z postanowieniami art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracyjny, wyznaczony przez Sąd, liczy się od dnia doręczenia akt sprawy administracyjnej temu organowi.

Według z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Jest to przepis o charakterze fakultatywnym. Sąd nie ma bowiem obowiązku wymierzenia grzywny nawet w przypadku uwzględnienia skargi. Sąd może ją orzec do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednak mając na względzie okoliczności sprawy Sąd odstąpił od jej wymierzenia. Organ działał w mylnym przekonaniu o bezzasadności żądań Skarżącej wobec zakończenia postępowania egzekucyjnego, a ponadto, jak wynika z obszernej korespondencji w aktach administracyjnych sprawy, skupił się na kwestii przekazania uwolnionej spod zajęcia ruchomości właścicielowi. Z powyższych przyczyn Sąd stwierdził również, że bezczynność organu w rozpoznaniu żądania Spółki, w sprawie kosztów egzekucyjnych, nie była związana z rażącym naruszeniem prawa.