Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1179/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92c ust 1, art 92c ust 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. .F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 41/19 w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 15 listopada 2018 r., nr BP.500.246.2018.1200.SZ16.6242 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. F. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 41/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. F. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 15 listopada 2018 r., nr BP.500.246.2018.1200.SZ16.6242, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12.700 zł z powodu naruszenia przepisów regulujących zasady transportu drogowego polegającego na przekroczeniu maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy i skrócenia dziennego czasu odpoczynku, wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonych w urządzenie rejestrujące nieposiadające wymaganego sprawdzenia okresowego, nierejestrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego wskazań prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz naruszeniu obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy.

Skarżący złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oświadczając, że zrzeka się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (Dz. U z 2019 r, poz. 58 ze zm., zwanej dalej u.t.d.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie stwierdzonych naruszeń występują okoliczności w postaci jednostkowego, błędnego ustawienia tachografu przez dobrego i rzetelnego pracownika (kierowcę), utraty archiwizowanych danych cyfrowych dotyczących tachografów cyfrowych w trakcie dokonywania naprawy klucza do tachografu cyfrowego przez zakład naprawczy L.M.L., za które przedsiębiorca nie ponosi odpowiedzialności oraz których mimo dołożenia należytej staranności nie mógł w żaden sposób przewidzieć;

naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4, 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie przez WSA skargi J. F. w sytuacji, kiedy WSA nie odniósł się wyczerpująco do argumentów przedstawionych w skardze w zakresie zarzutu naruszenia określonego lp. 6.1.4 załącznika nr 3 u.t.d. poprzestając w tym zakresie na wskazaniu braku uznania za wiarygodne wyjaśnienia skarżącego i ograniczeniu się WSA w tym zakresie jedynie do zaakcentowania obowiązku strony do przedstawienia wszystkich dowodów potrzebnych do wyjaśnienia sprawy na etapie prowadzonego postępowania kontrolnego, w sytuacji gdy organ kontrolny w trakcie kontroli posiadał pełny dostęp do dokumentacji skarżącego a wskazane okresy tzw. "jazdy bez karty" dotyczą krótkich odcinków czasu wykluczających możliwość realizowania jakiegokolwiek przewozu i mimo braku uznania za wystarczające pisemne wyjaśnienia strony nie wezwał jej do przedstawienia dokumentów przewozowych potwierdzających zaprezentowane przez skarżącego stanowisko, czym uniemożliwił i ograniczył skutecznie jego prawo do aktywnego udziału w postępowaniu kontrolnym;

naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7,77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi J. F. oraz nieuchyleniu decyzji organu II instancji, mimo iż decyzja ta została wydana bez wszechstronnego rozważenia i zebrania materiału dowodowego w sprawie; w tym organ II instancji nie uzasadnił wydanej decyzji w sposób prawidłowy nie wskazał mianowicie na jakiej podstawie przyjął, że wyjaśnienia skarżącego złożone w toku przeprowadzanych działań kontrolnych pozostawały niewystarczające, nazbyt ogólnikowo odniósł się do stawianych przez stronę zarzutów w zakresie nieprawidłowego rozliczenia czasu pracy kierowców w zakresie naruszenia określonego lp. 6.1.4 załącznika nr 3 u.t.d. i ograniczył się w tym zakresie jedynie do zaakcentowania obowiązku strony do przedstawiania wszystkich dowodów potrzebnych do wyjaśnienia sprawy.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu przedstawił swoje stanowisko, wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o wyznaczenie rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz.U. z 2021, poz. 2095 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i z tego powodu nie została uwzględniona.

Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Zgodnie bowiem z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyłącza zatem przy rozstrzygnięciach oddalających skargę kasacyjną odpowiednie stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, które zdaniem skarżącego kasacyjnie miało wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Analiza treści zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej i ich uzasadnienia prowadzi do wniosku, że spór w tej sprawie nie dotyczy stanu faktycznego w zakresie stwierdzonych w wyniku kontroli naruszeń przez skarżącego kasacyjnie przepisów u.t.d., bowiem skarżący nie zarzuca, że do tych naruszeń nie doszło, lecz zarzuca Sądowi I instancji brak dostrzeżenia naruszenia przez organ wskazanych przepisów przez brak dostatecznego w jego ocenie poszukiwania dowodów dla wykazania okoliczności zwalniających skarżącego z odpowiedzialności. Sporne pozostają więc przyczyny, które do tych naruszeń doprowadziły (zarzuty z punktu 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej) i ich ocena w kontekście wystąpienia wyłączającej odpowiedzialność skarżącego przesłanki egzoneracyjnej z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. (zarzut z punktu 1 petitum skargi kasacyjnej). Spór ten dotyczy jedynie naruszenia określonego w lp. 6.1.4. załącznika nr 3 u.t.d.

W pkt 6.1.4. załącznika nr 3 u.t.d. wskazano jako zagrożone sankcją w wysokości 3000 zł naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, w zakresie przepisów o stosowaniu tachografów polegające na "Wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf niewyposażony w drugi niezależny sygnał dotyczący ruchu pojazdu lub z odłączonym niezależnym sygnałem dotyczącym ruchu pojazdu, o ile jest wymagany".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny zarzut podniesiony w punkcie 2 skargi kasacyjnej, że doszło w tej sprawie do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, gdyż WSA naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem nie odniósł się wyczerpująco do argumentów przedstawionych w skardze w zakresie zarzutu naruszenia określonego lp. 6.1.4. załącznika nr 3 u.t.d.

Przypomnieć należy, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku. Powinno ono mianowicie zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną samodzielną podstawę kasacyjną, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie, w tym gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy nie zawiera stanowiska sądu odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39; a także wyroki NSA: z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5379/16; z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, te i kolejne cytowane poniżej orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to musi być na tyle istotne, aby można było uznać, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), co strona skarżąca kasacyjnie powinna wykazać.

Zdaniem NSA w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wprawdzie dość ogólne, jednakże w sposób wystarczający Sąd przedstawił w nim opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń WSA w kwestionowanym zakresie. To zaś, że WSA nie odniósł się odrębnie do każdego z zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. "ograniczając się do zaakcentowania jedynie obowiązku strony przedstawienia wszystkich niezbędnych dowodów potrzebnych do wyjaśnienia sprawy", nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ ocena WSA odnośnie do tych zarzutów wynika jasno z całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jednym z elementów uzasadnienia orzeczenia sądu jest przytoczenie zarzutów skargi, a z tego z kolei wywodzi się obowiązek sądu odniesienia się do tych zarzutów. Nie oznacza to jednak, że wypełniając go sąd ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce. Nawet zaś wówczas, gdyby sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, to dla uznania skuteczności zarzutu naruszenia w tym zakresie art. 141 § 4 p.p.s.a. niezbędne byłoby wykazanie wpływu, i to istotnego, na wynik sprawy, co wynika z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tego zaś skarżący kasacyjnie w tej sprawie nie wykazał.

Z tych powodów nieuzasadnione jest stanowisko, że taki sposób sformułowania uzasadnienia wyroku nie może być uznany za prawidłowy. Trafnie wprawdzie zauważa skarżący kasacyjnie, że zgodnie z art. 134 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami zawartymi w skardze oraz że sąd administracyjny ma obowiązek rozpatrzyć prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia w całym zakresie niezależnie od zarzutów podniesionych przez stronę. Nie oznacza to jednak, że w tej sprawie obowiązek ten został przez Sąd naruszony. Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób logiczny i jasny przedstawia stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dotyczące stwierdzonych naruszeń, wskazuje na podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz zawiera jej wyjaśnienie. Zawarte w uzasadnieniu wyroku motywy jakimi sąd kierował się podejmując orzeczenie są jednoznaczne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.).

Podkreślenia wymaga, że w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest możliwe kwestionowanie stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2016r., sygn. akt I GSK 1821/14; z 6 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 985/17). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza ten zarzut skargi kasacyjnej. Skarżący kasacyjnie wskazuje bowiem, że "organ kontrolny posiadał pełny dostęp do dokumentacji skarżącego, a wskazane okresy tzw. "jazdy bez karty" dotyczą krótkich odcinków wykluczających możliwość realizowania jakiegokolwiek przewozu", a organ "mimo braku uznania za wystarczające pisemne wyjaśnienia strony nie wezwał jej do przedstawienia dokumentów przewozowych potwierdzających zaprezentowane przez skarżącego stanowisko, czym uniemożliwił i ograniczył skutecznie jej prawo do aktywnego udziału w postępowaniu". Kwestionowanie przez skarżącego kasacyjnie wyrażonej przez organ i sąd pierwszej instancji oceny prawnej, nie może być skuteczne w oparciu o zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co czyni zarzut naruszenia tego przepisu niezasadnym.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut podniesiony w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej. Zarzucono w nim, że WSA naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że została ona wydana bez wszechstronnego rozważenia i zebrania materiału dowodowego i organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że wyjaśnienia skarżącego są niewystarczające, a także organ nazbyt ogólnie odniósł się do postawionych przez stroną zarzutów w zakresie nieprawidłowego rozliczenia czasu pracy w zakresie naruszenia z lp. 6.1.4. załącznika nr 3 u.t.d.

Powołany jako podstawa zarzutu art. 7 k.p.a. statuuje zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Art. 107 § 3 k.p.a. przewiduje zaś, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób, w jaki w rozpatrywanej sprawie organy administracji przeprowadziły postępowanie i oceniły dowody, nie stanowi naruszenia powołanych zasad. Zasad tych nie naruszył również Sąd pierwszej instancji, potwierdzając zgodność z prawem dokonanego przez organy ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia wskazanych przepisów procesowych ma charakter nadmiernie ogólny. Zarzucono, że decyzja została wydana "bez wszechstronnego rozważenia i zebrania materiału dowodowego w sprawie", ale nie wskazano czego konkretnie organ w tej sprawie w zakresie postępowania dowodowego zaniechał i jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił nadmiernie ogólne uzasadnienie decyzji w odniesieniu do zarzutu nieprawidłowego rozliczenia czasu pracy i "ograniczenie się jedynie do zaakcentowania obowiązku strony przedstawienia wszystkich dowodów potrzebnych do wyjaśnienia sprawy", ale nie wskazał, w jaki sposób mogło to wpłynąć na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej nie wynika jakie konkretnie zarzuty sformułowane przez siebie wobec nieprawidłowego rozliczenia czasu pracy z lp. 6.1.4. skarżący ma na myśli, co do których uzasadnienie organu było "nazbyt ogólnikowe".

Zarzucając organom administracji naruszenia natury formalnej w zakresie postępowania dowodowego oraz naruszenie zasad oceny zgromadzonych dowodów, skarżący kasacyjnie nie przedstawił zatem żadnych konkretnych dowodów wskazujących na wadliwość wyniku dokonanych przez te organy ustaleń. W skardze kasacyjnej nie wykazano, by materiał dowodowy zgromadzono w sposób wadliwy. Przeciwnie, z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednoznacznie, o czym była już mowa, że jej autor nie kwestionuje ustaleń faktycznych w zakresie stwierdzonych naruszeń u.t.d. dokonanych przez organy i zaakceptowanych przez WSA, lecz zarzuca brak wystarczającego poszukiwania przez organ dowodów dla potwierdzenia istnienia przesłanek uwalniających skarżącego od odpowiedzialności.

Skarżący pomimo pouczenia o treści art. 10 k.p.a. oraz art. 92c u.t.d. i wezwania do przedstawienia popartych dowodami wyjaśnień dla wykazania okoliczności w nim wskazanych, nie wskazał jakichkolwiek dowodów dla poparcia twierdzenia o ich istnieniu. Podkreślenia zaś wymaga, że postępowanie dowodowe w postępowaniu administracyjnym prowadzone jest wprawdzie przez organ z urzędu i organ jest zobligowany do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, jednak nie oznacza to uwolnienia strony od aktywności w tym postępowaniu i zdjęcia z niej ciężaru dowodu okoliczności, które uważa za istotne w sprawie, a które mają wykazać, że do zarzucanych naruszeń prawa nie doszło. Zatem w postępowaniu, którego celem jest skontrolowanie rejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy dane te były rejestrowane zgodnie z przepisami prawa. Jeżeli natomiast strona, nie negując ustalonego przez organ braku rejestrowania wskazanych danych w określonym czasie, wskazuje, że wystąpiły w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., zwalniające ją z odpowiedzialności lub że w związku z określonymi okolicznościami użytkowania pojazdu obowiązek rejestrowania danych nie istniał, to powinna okoliczności te wykazać. Tego w tej sprawie strona skarżąca nie wykazała.

Z tych powodów zarzut podniesiony w punkcie 3 nie mógł zostać uwzględniony.

W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługuje również sformułowany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ten zarzut wadliwego zastosowania (niezastosowania) przepisu prawa materialnego wskazanego w podstawie kasacyjnej skarżący nie wiąże z wadliwym ustaleniem stanu faktycznego, lecz z błędnym niezastosowaniem tego materialnoprawnego uregulowania do stanu faktycznego tej sprawy.

Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d., stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnienie wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy ustawy o transporcie drogowym stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Powyższy przepis ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim bowiem spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Przedsiębiorca co do zasady odpowiada zatem nawet wówczas, gdy naruszenie u.t.d. było wynikiem błędu tych osób lub urządzenia rejestrującego dane. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy.

Ustawodawca umożliwił przedsiębiorcy obalenie tego domniemania, ale jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d., stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz. Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść tego uregulowania nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Ma bowiem charakter wyjątku od reguły, jaką jest odpowiedzialność wykonawcy przewozu za jego realizację odpowiadającą normom prawnym obowiązującym w tym zakresie. Wobec tego musi być on wykładany wyłącznie ścieśniająco (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. w jego niezastosowaniu, pomimo jednostkowego błędnego ustawienia tachografu przez dobrego i rzetelnego pracownika i utraty archiwizowanych danych cyfrowych w trakcie dokonywania naprawy klucza przez zakład naprawczy, i wiąże to z zarzutem braku poszukiwania przez organ dowodów dla potwierdzenia istnienia tych przesłanek uwalniających skarżącego od odpowiedzialności. Ponownego podkreślenia wymaga jednak, że skarżący został pouczony o treści art. 10 k.p.a. oraz art. 92c u.t.d. i wezwany do przedstawienia popartych dowodami wyjaśnień dla wykazania okoliczności w nim wskazanych, jednak skarżący nie wskazał takich dowodów. Skoro zatem nie spełnił ciążącego na nim obowiązku wykazania, że wystąpiły w sprawie zwalniające go z odpowiedzialności okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., to nie mógł zostać uznany za zasadny zarzut nieuwzględnienia przez Sąd I instancji, że doszło do wadliwego niezastosowania tego przepisu w rozpatrywanej sprawie.

W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265, ze zm.). Zasądzona kwota stanowi wynagrodzenie pełnomocnika organu, który nie reprezentował organu przez sądem pierwszej instancji, za sporządzenie i wniesienie w terminie przewidzianym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedzi na skargę kasacyjną (por. uchwałę NSA z dnia 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12).