Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 517/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2023 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr WOP.7722.7.2022.EL w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Z. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (PWINB) z 25 kwietnia 2022 r. którym organ ten uchylił zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (PINB) w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia, w zakresie dotyczącym terminu do uiszczenia grzywny i opłaty oraz terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin uiszczenia grzywny i opłaty oraz wykonania obowiązku do 31 lipca 2022 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z 18 czerwca 2020 r. PINB nakazał Z. S. rozbiórkę zbiornika na ścieki dwukomorowego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości B., gm. Ż. Następnie PINB w Kartuzach pismem z 15 czerwca 2021 r. wystosował do skarżącego upomnienie oraz wystawił tytuł wykonawczy z 17 grudnia 2021 r., po otrzymaniu którego Z. S. wniósł zarzuty. Postanowieniem z 10 stycznia 2022 r., utrzymanym w mocy postanowieniem PWINB w Gdańsku z 22 kwietnia 2022 r., zarzuty oddalono.

Postanowieniem z 17 grudnia 2021 r. PINB w Kartuzach nałożył na Z. S. - w punkcie 1 - grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 8000 zł, z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 18 czerwca 2020 r. wydanej przez PINB w Kartuzach, tj. rozbiórki zbiornika na ścieki dwukomorowego na działce nr [...] w miejscowości B., gm. Ż. wybudowanego niezgodnie z warunkami technicznymi tj.: w odległości 1,4 m od granicy działki drogowej nr [...] w B. w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego z decyzji PINB w Kartuzach nr z 15 września 2017 r. nałożonego na Z. S. w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] w miejscowości B., gm. Ż. do stanu zgodnego z przepisami. W punkcie 2 postanowienia PINB nałożył obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł.

Po rozpoznaniu zażalenia, PWINB w Gdańsku postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie dotyczącym terminu do uiszczenia grzywny i opłaty oraz terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin uiszczenia grzywny i opłaty oraz wykonania obowiązku do 31 lipca 2022 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu PWINB wyjaśnił, że egzekucja dotyczy rozbiórki zbiornika na ścieki dwukomorowego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości B., gm. Ż. wybudowanego niezgodnie z warunkami technicznymi tj.: w odległości 1,4 m od granicy działki drogowej nr [...] w B.

Organ ten wskazał, że wobec braku realizacji obowiązku przez skarżącego organ I instancji podjął czynności zmierzające do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Wskazał, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a., w tej sytuacji na PINB w Kartuzach, będącym wierzycielem w rozumieniu ustawy, spoczywał obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. PINB w Kartuzach, jak wynika z akt sprawy, wystosował do zobowiązanego upomnienie, doręczone 21 czerwca 2021 r., jednak zobowiązany nie wykonał dobrowolnie obowiązku. W tej sytuacji istniały podstawy do wszczęcia w stosunku do Z. S. postępowania egzekucyjnego. W dniu 17 grudnia 2021 r. organ I instancji tytułem wykonawczym nr PINB.518.19.202l.AL wszczął postępowanie egzekucyjne.

Jak wskazał organ odwoławczy w niniejszej sprawie egzekucja dotyczy dwukomorowego zbiornika na ścieki. Dlatego ustalenia wysokości grzywny organ I instancji dokonał na podstawie art. 121 § 2 u.p.e.a. Organ wymierzając grzywnę na tej podstawie działa w granicach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne to przyznanie organom administracji możliwości wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowym prawie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi. Organ egzekucyjny ustalając grzywnę w wysokości 8 000,00 zł uwzględnił uchylanie się przez Z. S. od wykonania rozbiórki i brak wykazania woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku.

PWINB w Gdańsku wyjaśnił, że nałożona grzywna nie jest karą, ale środkiem przymusu i ma jednocześnie doprowadzić do skutecznego wykonania nakazanego obowiązku. Wysokość nałożonej grzywny uwzględnia charakter przedmiotowego obiektu budowlanego - dwukomorowego zbiornika na ścieki. Kwotę nałożonej grzywny ustalono w wysokości przewidzianej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu przymuszenia inwestora do niezwłocznego wykonania orzeczonej rozbiórki przy zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Zdaniem PWINB w Gdańsku nałożona grzywna powinna wzbudzić respekt do poszanowania prawa i zmobilizować do wykonania obowiązku nałożonego w związku z dokonaniem wbrew prawu samowoli budowlanej. Brak wykonania nałożonego obowiązku od 2020 r. zobligował organ I instancji do podjęcia działań w oparciu o przepisy prawa.

Wysokość grzywny, która została nałożona na zobowiązanego, nie przekracza granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a szczególności zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności. Wynika z nich obowiązek zastosowania przez organ wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Wskazano w szczególności, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów, zaś w razie wykonania obowiązku grzywna podlega albo zwrotowi (art. 126 u.p.e.a), albo - gdy nie została zapłacona lub ściągnięta - umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a). To od zobowiązanego zależy, zatem czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy ponosi koszty nałożonej grzywny.

Wobec powyższego PWINB w Gdańsku stwierdził, że nałożenie grzywny w wysokości 8 000,00 zł na zobowiązanego było uzasadnione.

Odnosząc się do argumentów zażalenia PWINB w Gdańsku wyjaśnił, że celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do następnego bardziej dolegliwego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Wymierzając grzywnę organ musi, zatem uwzględnić, że środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, powinien być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność.

PWINB w Gdańsku wskazał także, że na pogląd orzecznictwa, że z treści art. 121 u.p.e.a. nie można wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowymi zobowiązanego, to zobowiązany może się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek.

Ponadto w odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 17 § 2 u.p.e.a. organ wskazał, że przepis ten jednoznacznie stanowi, że organ egzekucyjny lub organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zażalenia. W wyniku analizy materiału dowodowego PWINB w Gdańsku nie znalazł jednak podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie.

W złożonej na tak wydane postanowienie skardze podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj.:

1. art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie pominięcie nałożonego na organ egzekucyjny obowiązku wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla skarżącego,

2. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wyjaśnienie trudnej sytuacji życiowej skarżącego i jego żony, dla których przedmiotowy środek egzekucyjny stanowi zbyt daleko idącą dolegliwość,

3. art. 7 i 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak uzgodnienia ze skarżącym terminu wykonania obowiązku, mimo trudnej sytuacji życiowej skarżącego i jego żony,

4. art. 121 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 121 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak wyczerpującego wyjaśnienia podstaw ustalonej przez organ egzekucyjny kwoty grzywny (wymierzonej w ramach tzw. uznania administracyjnego).

Mając na względzie powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia wydanego w pierwszej instancji w dniu 17 grudnia 2021 r.

W uzasadnieniu odnośnie do pierwszego z podniesionych zarzutów, skarżący wskazał, że przepis 7 § 2 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek wyboru środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego (skarżącego w niniejszym postępowaniu). Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny za środek taki błędnie uznał wymierzenie grzywny w wysokości 8.000,00 zł. Tym samym organ egzekucyjny dopuścił się rażącego naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego o nadmiernej uciążliwości dla zobowiązanego.

Zdaniem skarżącego, organ nie wziął pod uwagę sytuacji majątkowej zobowiązanego, będącego obecnie emerytem o niewysokich dochodach, które wystarczają jedynie na pokrycie niezbędnych wydatków, jak leczenie i wyżywienie. Nadto, żona skarżącego cierpi na reumatyzm, co istotnie wpływa na funkcjonowanie całej rodziny, gdyż leczenie jest bardzo drogie, a uzyskiwane przez nią świadczenie emerytalne jest niewysokie.

Wymierzona grzywna jest zdaniem skarżącego nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do okoliczności przedmiotowej sprawy, zwłaszcza biorąc pod uwagę maksymalną wysokość grzywny, jaką organ mógł zastosować wobec skarżącego (10.000 zł).

Za nieprzekonującą skarżący uznał argumentację organu uzasadniającą wysokość grzywny uchylaniem się przez skarżącego od wykonania rozbiórki i nie wykazaniem woli rzeczywistego i dobrowolnego wykonania tego obowiązku, gdyż okoliczności przytoczone przez organ administracji występują właściwie w każdym przypadku orzekania tejże grzywny, co samo w sobie nie uzasadnia przecież ustalenia jej wysokości w kwocie zbliżającej się do maksymalnej zakreślonej przez ustawodawcę granicy.

W ocenie skarżącego trudno również zrozumieć, w jaki sposób za wysokością orzeczonej grzywny przemawia rodzaj oraz charakter przedmiotowego obiektu budowlanego, tj. dwukomorowego zbiornika na ścieki - nie jest to przecież budynek, który zagrażałby bezpieczeństwu na nieruchomości skarżącego, czy nieruchomościach sąsiednich.

Skarżący wskazał, że niezależnie od niewątpliwej dolegliwości, którą winna odznaczać się grzywna, musi ona również znajdować uzasadnienie w okolicznościach konkretnej sprawną w tym w szczególności w randze naruszonych obowiązków. W przeciwnym wypadku grzywna oderwana zostaje od swoich funkcji przymuszających, stając środkiem penalnym w rękach organu administracji.

Zdaniem skarżącego, organ naruszył art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie wyjaśnił trudnej sytuacji życiowej skarżącego i jego żony, dla których ww. środek egzekucyjny stanowi zbyt daleko idącą dolegliwość. Organ nie podjął jakiejkolwiek aktywności celem ustalenia aktualnej rzeczywistej sytuacji finansowej i życiowej skarżącego, które to okoliczności winny znajdować bezpośrednie odzwierciedlenie w wysokości orzeczonej grzywny.

Organ nie uzgodnił terminu rozbiórki tak, by zapewnić im możliwość ułożenia swych spraw osobistych i zdrowotnych. Powyższe pozostaje w sprzeczności do podstawowych zasad postępowania administracyjnego sformułowanych w art. 7 i art. 8 k.p.a.

Skarżący wraz z żoną nie planowali wydatków związanych z rozbiórką, a fakt wykonania zbiornika na ścieki zgodnie z obowiązującymi w dacie jego posadowienia przepisami prawa utwierdzał ich dodatkowo w przekonaniu o tym, że rozbiórka nie będzie konieczna, dlatego też nie zbierali wcześniej środków w tym celu.

W odniesieniu do zarzutu wskazanego w punkcie 4, skarżący zwrócił uwagę na nieprawidłowy, jego zdaniem, brak wyczerpującego wyjaśnienia podstaw ustalonej przez organ egzekucyjny kwoty grzywny. Powyższe sianowi o niedopełnieniu obowiązku przedstawienia zarówno uzasadnienia prawnego, jak i faktycznego - w każdym podlegającym zaskarżeniu postanowieniu. Oceny działania organu nie zmienia w żadnym razie lakoniczny wywód, sprowadzający się do teoretycznych rozważań o celach grzywny, bez uwzględnienia sytuacji osobistej zobowiązanego. Wskazanych braków uzasadnienia nie zmienia w żadnym wypadku przedstawione przez organ II instancji wywód w tym zakresie. Organ II instancji nie jest władny uzasadniać rozstrzygnięć których nie wydał.

Dodatkowo podkreślono, że kluczowa dla sprawy okoliczność, jakoby przedmiotowy zbiornik na ścieki wybudowany został w odległości 1,4 m od granicy działki drogowej nr [...] w B., jest niezgodna z prawdą. W świetle ujawnienia powyższych nowych okoliczności i dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych PINB w Kartuzach, który wydał decyzją z 15 września 2017 r., skarżący poinformował, że złoży wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem ww. decyzji.

W odpowiedzi na skargę PWINB w Gdańsku, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Przeprowadzona przez sąd ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia doprowadziła do wniosku, że kwestionowany akt nie narusza przepisów prawa w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi i uchylnie postanowienia, stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a. W szczególności organ nie dopuścił się uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 479), zwanej dalej u.p.e.a.

Sąd kontrolował w niniejszej sprawie zgodność z prawem postanowienia Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 kwietnia 2022 r., którym organ uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie dotyczącym terminu do uiszczenia grzywny i opłaty oraz terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył, nowy termin uiszczenia grzywny i opłaty oraz wykonania obowiązku do dnia 31 lipca 2022 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Materialnoprawną podstawą wydanych rozstrzygnięć były przepisy ww. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał zobowiązanemu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei, zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru.

W ocenie Sądu ww. przesłanki niewątpliwie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności wystosował bowiem do strony zobowiązanej upomnienie wzywające do wykonania nałożonego obowiązku ze wskazaniem konsekwencji związanych z niezastosowaniem się do wezwania, tj. wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Fakt doręczenia skarżącemu upomnienia potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki podpisane osobiście przez skarżącego w dniu 22 czerwca 2021 r. Natomiast tytuł wykonawczy z 17 grudnia 2021 r. wraz z postanowieniem organu I instancji z 17 grudnia 2021 r. został skarżącemu doręczony 24 grudnia 2021 r.

W toku postępowania egzekucyjnego ponadto organ I instancji w postanowieniu z 10 stycznia 2022 r. oddalił zarzuty wniesione przez skarżącego 31 grudnia 2021 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy w postanowieniu z 22 kwietnia 2022 r.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi w kwestii zastosowania wobec zobowiązanego zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Jako niezasadny sąd ocenił zarzut naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez nałożenie obowiązku uiszczenia grzywny w wysokości 8.000 zł, jak również zarzut, że wymierzenie grzywny w tej wysokości jest niezasadne i sprzeczne z zasadami rządzącymi postępowaniem administracyjnym.

Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. Co za tym idzie, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.

Wskazać należy, że przedmiotowy obwiązek rozbiórki obiektu budowlanego jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym, w odniesieniu do którego przepisy u.p.e.a. dopuszczają zastosowanie dwóch środków egzekucyjnych: grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Z kolei art. 119 u.p.e.a. przewiduje, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).

Natomiast w art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. zawarto zasadę, zgodnie z którą w sprawach obowiązków z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia poprzedza zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego. Z tego wynika, że w sprawach dotyczących egzekucji obowiązku z zakresu prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest środkiem mniej dotkliwym niż wykonanie zastępcze.

Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 125 § 1 u.p.e.a., w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Natomiast zgodnie z art. 126 ustawy na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. To od zobowiązanego zależy zatem, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny.

Mając to na uwadze, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia.

Nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów a w razie wykonania obowiązku grzywna podlega albo zwrotowi (art. 126 u.p.e.a), albo, gdy nie została zapłacona lub ściągnięta, podlega umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). To od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Wykonanie zastępcze wiązałoby się z większą dolegliwością dla skarżącego. Polega ono bowiem na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inny podmiot na zlecenie organu egzekucyjnego i na koszt zobowiązanego. Skarżący zostałby zatem obciążony kosztami wynagrodzenia dla wykonawcy rozbiórki zrealizowanej w ramach samowoli. Należy przy tym mieć na uwadze, że celem nałożenia grzywny w celu przymuszenia jest zmotywowanie zobowiązanego do wykonania egzekwowanej decyzji. Trudno więc mówić o "szczególnej uciążliwości" grzywny, skoro zobowiązany może uniknąć konieczności jej uiszczenia, jeżeli wykona decyzję. Stąd też uzasadnione jest, aby grzywna z uwagi na jej wysokość wywołała u zobowiązanego przekonanie, że z ekonomicznego punktu widzenia bardziej "opłacalnym" jest wykonanie obowiązku niż uiszczanie grzywny, tym bardziej, że dalsze unikanie wykonania decyzji może wiązać się z podjęciem kolejnego kroku przez organ, jakim jest orzeczenie wykonania zastępczego na koszt zobowiązanego.

Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA (wyrok z 29 czerwca 2022 r. II OSK 471/20), że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Szerokie możliwości uniknięcia jej zapłaty lub zwrotu zapłaconej kwoty czynią z tego środka egzekucyjnego mniej uciążliwy od wykonania zastępczego. Aby środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być więc na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie realizacji nakazanego obowiązku. Dlatego także, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny kieruje się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony -(por. wyrok NSA z 28 maja 2021 r. II OSK 2557/18, CBOSA).

Zdaniem Sądu na gruncie niniejszej sprawy organy nie były przy tym zobligowane do przeprowadzenia postępowania w zakresie sytuacji życiowej i majątkowej zobowiązanego. Sąd ponownie wskazuje, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą presji, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Z tego powodu nie ma tu zastosowania zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego (pot. wyrok NSA z 10 stycznia 2018 r., II OSK 956/17, CBOSA).

Organy nie były także zobowiązane w toku przedmiotowego postępowania do ustalania ze skarżącym terminu rozbiórki (wykonania obowiązku).

W ocenie Sądu, wysokość nałożonej kwoty grzywny, która mieści się w ustawowych ramach (art. 121 § 2 u.p.e.a.), nie jest zarazem najwyższą jej wartością, dopuszczoną przepisami prawa, spełniać będzie swój cel i przyczyni się do realizacji przez zobowiązanego orzeczonego obowiązku rozbiórki.

Wobec powyższego należało uznać, że działania organu egzekucyjnego związane z nałożeniem i ustaleniem wysokości grzywny mają swoje oparcie w zasadach postępowania egzekucyjnego, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności) i nie naruszają tych zasad.

Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że skarżone postanowienie o nałożeniu grzywny odpowiada prawu, w szczególności rozstrzygnięcie to zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 u.p.e.a. Także przeprowadzone przez organy postępowanie uznać należy za prawidłowe. W jego toku należycie wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy, w konsekwencji czego organy egzekucyjne wykazały, że spełnione zostały przesłanki wymierzenia grzywny w celu przymuszenia, a jej wysokość została w sposób wystarczający uzasadniona. Oceny tej nie zdołały natomiast podważyć zarzuty podniesione w skardze.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako bezzasadną, oddalił.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.