Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1752/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 9 marca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ sędzia del. WSA Marzenna Glabas Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 45/14 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku z dnia 28 marca 2014 r. uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] października 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie wymeldowania M.T. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ż..

W zaskarżonym wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Postępowanie o wymeldowanie M.T. i jej córki L. zostało wszczęte na wniosek Z.K., ojca M.T.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., Prezydent Miasta [...] umorzył postępowanie dotyczące L.T., wobec cofnięcia wniosku przez jej dziadka.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu M.T. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ż..

Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) wskazał, że w przedmiotowej sprawie na podstawie wniosku i wyjaśnień Z.K. ustalono, że córka opuściła lokal w 1991 r., po wyjściu za mąż za W. T.. M.T. nie stawiła się na przesłuchanie jak i wezwany świadek Z.D., która nadesłała wyjaśnienia w których potwierdziła, że M.T. po ślubie wyprowadziła się do męża. Organ przyjął jedynie jej pisemne wyjaśnienia z których wynikało, że M.T. opuściła miejsce swego zameldowania po ślubie. Ponadto podał, że z przeprowadzonych oględzin z udziałem wnioskodawcy wynika, że w lokalu znajdują się wyłącznie rzeczy małż. K.. Zdaniem organu, sama M.T. w licznych pismach potwierdziła, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z powodu alkoholizmu ojca. Tak ustalony stan faktyczny doprowadził organ do wniosku, że M.T. dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu w latach 90 tych XX wieku a z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania wystąpiła dopiero na skutek wszczęcia postępowania o wymeldowanie. W tych okolicznościach sprawy organ uznał, że została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ zaprzeczył aby uwzględniał jedynie wnioski Z.K. i wskazał, że wszystkie wnioski M.T. zostały należycie rozpoznane. Podniósł, że M.T. dopiero 20 sierpnia 2013 r. wniosła o przesłuchanie H.K. i Z.K., tj. już po wydaniu przez organ I instancji decyzji o wymeldowaniu. Organ odwoławczy natomiast odstąpił od przesłuchania tych świadków ponieważ Z.K. wielokrotnie składał wyjaśnienia w sprawie, natomiast H.K. w trakcie oględzin potwierdziła wyjaśnienia męża. Organ stwierdził, że M.T. była informowana o wszystkich czynnościach w postępowaniu administracyjnym i pomimo wezwań nie stawiała się do organu. Jednocześnie uznał za chybiony zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej w dniu 6 grudnia 2012 r. M.T. otrzymała wezwanie na rozprawę 20 listopada 2012 r. 5 grudnia 2012 r. złożyła pismo informujące o tym, że nie może się stawić z powodu wyjazdu służbowego. Zdaniem organu M.T., skoro nie mogła przybyć do organu mogła ustanowić pełnomocnika do jej reprezentowania. Organ wskazał nadto, że w postępowaniu administracyjnym organ może tylko w sprawach mniejszej wagi i gdy pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny nie żądać pełnomocnictwa. Ponieważ sprawa o wymeldowanie nie jest sprawą mniejszej wagi dlatego organ zażądał od W.T. stosownego pełnomocnictwa.

M.T. na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę w której zarzuciła powyższej decyzji: brak adresata – strony postępowania; brak dowodów pozwalających na ustalenie przesłanek do wymeldowania w tym daty opuszczenia lokalu, spełnienia przesłanki dobrowolności; nie rozpoznanie zarzutów odwołania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] października 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.

Sąd I. instancji stwierdził, że organ przy wydawaniu decyzji naruszył przepisy postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 8, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. a w konsekwencji art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu naruszenie polegało na:

1. nierzetelnym zebraniu materiału dowodowego poprzez poprzestanie w istocie na jedynie na jednym z dowodów tj. oględzinach, który to dowód organ uznał za wystarczający do ustalenia, że M.T. nie zamieszkuje od lat 90-tych w przedmiotowym lokalu. Organ w uzasadnieniu powołał się co prawda na pismo świadka Z.D., twierdzenia wnioskodawcy oraz pismo z Policji, z którego wynikało, że wnioskodawca został ukarany mandatem za to że nie zgłosił, iż jego córka nie mieszka w przedmiotowym lokalu, jednakże same twierdzenia nie mogą zastąpić dowodu z zeznań świadka czy strony.

W ocenie Sądu tak zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający do uznania, że M.T. dobrowolnie w latach 90 tych wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu a swe sprawy życiowe skoncentrowała w innym miejscu. Skoro organ wywodził, iż nastąpiło to po ślubie powinien zatem odnieść ten fakt do daty tego zdarzenia. Nie bez znaczenia dla oceny przesłanek do wymeldowania ma także fakt urodzenia małoletniej wówczas L. – córki M.T., która została w tym lokalu zameldowana wraz z matką. Okoliczności te nie były w ogóle wyjaśnianie przez organ.

2. nie rozpoznaniu wniosku M.T. z 20 sierpnia 2013 r., o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków H.K. i Z.K.. Twierdzenia organu II instancji, że świadkowie ci potwierdzili fakt niezamieszkiwania M.T. w lokalu podczas oględzin nie może zastąpić dowodu z przesłuchania świadka czy strony w szczególności dlatego, że tego rodzaju dowód poprzedzony jest uprzedzeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań a zatem w przypadku zaistnienia takiej okoliczności w stosunku do świadka może zostać wszczęte postępowanie karne. Organ II instancji z naruszeniem art. 136 k.p.a. pominął te istotne dowody. Doszło w tym wypadku do naruszenia art. 78 § 1 k.p.a

3. odmowie udostępnienia w dniu 7 sierpnia 2013 r. akt pełnomocnikowi M.T. (jej mężowi) i zażądanie pełnomocnictwa w formie pisemnej w sytuacji, w której wcześniej, tj. 15 lipca 2013 r. akta te zostały mu udostępnione. Tego rodzaju postępowanie narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organu wyrażoną w art. 8 k.p.a. W ocenie Sądu jednak mimo tego uchybienia w sprawie o wymeldowanie pełnomocnik powinien przedstawić pełnomocnictwo ponieważ sprawa tego rodzaju nie jest sprawą mniejszej wagi – o jakiej mowa w art. 33 § 4 k.p.a.

Wskazując na powyższe Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji, kierując się ww. wskazaniami i ocenami sądu, zbierze w sposób prawidłowy materiał dowodowy i ustali kiedy M.T. zawarła związek małżeński, czy po ślubie zamieszkała wraz z mężem i córką w przedmiotowym lokalu, czy następnie go dobrowolnie opuściła czy też nadal w nim przebywa – jak twierdziła na rozprawie przed sądem. Twierdzenia stron postępowania w tym zakresie są sprzeczne dlatego konieczne jest wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego w kontekście poprzednich ustaleń organu co do opuszczenia przez skarżącą miejsca zameldowania w 1991 r. Organ winien przesłuchać też w charakterze świadków H.K. i Z.D. po uprzedzeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań a H.K. o art. 83 § 1 k.p.a. oraz przeprowadzi dowód z przesłuchania stron, zgodnie z art. 86 k.p.a. Ponadto organ winien ponownie zwrócić się do Sądu Rejonowego celem ustalenia czy postępowanie o naruszenie posiadania zostało zakończone a jeżeli tak to z jakim wynikiem. Okoliczność ta ma istotne znaczenie przy ocenie przesłanki dobrowolności, na co także zwracał uwagę organ w uzasadnieniu decyzji. Następnie dokona oceny zebranego materiału dowodowego kierując się treścią art. 80, 81 k.p.a. i zadba aby uzasadnienie rozstrzygnięcia odpowiadało treści art. 107 § 3 k.p.a.

Końcowo podał, że złożona na rozprawie kserokopia protokołu z przesłuchania Z.D. jest nowym dowodem, który może być dopuszczony przez organ a na pewno treść zeznań tego świadka powinna być skonfrontowana z jej wcześniejszymi twierdzeniami dotyczącymi opuszczenia przez M.T. miejsca jej zameldowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, w której wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I. instancji, ewentualnie o uchylenie wyroku i oddalenie skargi. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.) poprzez błędną subsumpcję polegająca na przyjęciu przez WSA, że przepisy te uniemożliwiają wymeldowanie M.T., podczas gdy z porównania stanu faktycznego sprawy i brzmienia ww. przepisu wynika, że są spełnione przesłanki pozwalające na wymeldowanie;

art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm dalej "p.p.s.a.");

art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 78, art. 80, art. 83 § 1 i 2, art. 86 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze kasacyjnej podstaw i zarzutów kasacyjnych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, a tym samym zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela jednakże wszystkich zarzutów w niej zawartych.

Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W takiej sytuacji w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do zarzutów procesowych.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego kasacyjnie w zakresie naruszenia przez Sąd I. instancji art. 141 § 1 p.p.s.a. uznać należy, że jest on bezzasadny.

Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie zawiera uchybień, które uzasadniałyby jego uchylenie w oparciu o art. 141 § 4 p.p.s.a. W treści uzasadnienia zawarto treść żądania, stan faktyczny i prawny sprawy, oceniono argumenty, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku. Sąd I. instancji uzasadnił także swoje stanowisko.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego za zasadny należy natomiast uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż organ nie dochował obowiązków wynikających z k.p.a.

Zgodnie z treścią art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wedle natomiast art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Wskazać należy, że zasada swobodnej oceny dowodów określona w art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, odnosi się również do sytuacji, w której występują rozbieżności pomiędzy stronami postępowania, która dotyczy ustalonego stanu faktycznego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Prawo organu do dysponowania zakresem postępowania dowodowego oraz zasada swobodnej oceny dowodów stanowią konsekwencję zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.).

Granice postępowania dowodowego można wywieść również z art. 78 § 2 k.p.a, zgodnie z którym organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła sytuacja, w której organy wydały decyzje na domniemanej okoliczności faktycznej czy też na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. Jedynie natomiast nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcia w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, mogłoby stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu tego przepisu w dacie wydania decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem organy przy wydawaniu decyzji w zakresie wymeldowania winny ustalić, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz zbadać trwałość i dobrowolność zamiaru jego opuszczenia. Podkreślenia wymaga, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1864/12).

Wskazać należy, że w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia Z.K. z których wynika, że M.T. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ż.. Z.K. poinformował, że M.T. wyprowadziła się z ww. lokalu w 1991 r., tj. po zawarciu związku małżeńskiego z W.T.. Powyższe wyjaśnienia znajdują potwierdzenie z zebranym w niniejszej sprawie materiale dowodowym. Z przeprowadzonych bowiem w dniu 26 marca 2013 r. oględzin wynika, że w ww. lokalu znajdują się jedynie rzeczy należące do Haliny i Zbigniewa K.. H.K. oświadczyła, że w mieszkaniu nie ma rzeczy należących do M.T.. Okoliczność, iż M.T. nie zamieszkuje przedmiotowego lokalu znajduje również potwierdzenie w pisemnym wyjaśnieniu Z.D. (sąsiadki Z.K.) jak również w piśmie Komendy Rejonowej Policji nr [...].

Podkreślenia wymaga, że M.T. nie podniosła żadnych okoliczności, które by uprawdopodabniały, iż faktycznie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Zwrócić także należy uwagę, że dopiero na etapie postępowania sądowego oświadczyła, że zamieszkuje w spornym lokalu. Poza jednak gołosłownym stwierdzeniem, M.T. nie wskazała dowodów na jego poparcie. Z oświadczeń składanych w trakcie postępowania administracyjnego wynikało natomiast, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z powodu choroby alkoholowej jej ojca. Zarzucała w toku postępowania, że organ nie zbadał, czy opuszczenie przez nią lokalu było dobrowolne. Z akt sprawy wynika, że M.T. wnosiła o skierowanie Z.K. na specjalistyczne badania dotyczące choroby alkoholowej - w jej ocenie skierowanie jej ojca na badanie było niezbędne do stwierdzenia, czy może on podejmować świadome decyzje w sprawie wyrzucenia jej ze spornego mieszkania jak i co do "dalszych losów tego mieszkania". W piśmie z dnia 17czerwca 2013 r. Miejska Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Ż. poinformowała jednak, że w toku podjętych czynności wyjaśniających nie potwierdzono nadużywania alkoholu przez Z.K.. Okoliczność, iż M.T. nie zamieszkuje w spornym lokalu wynika także z faktu, że po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie skierowała powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania, a następnie w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego wnosiła o zawieszenie postępowania w sprawie jej wymeldowania do czasu zakończenia sprawy z ww. powództwa.

Dodatkowo należy wskazać, że argument o wyrzuceniu z mieszkania nie został nigdzie powtórzony ani udowodniony a sprawa w żaden sposób nie ma wpływu na "losy mieszkania" którego głównymi najemcami są rodzice skarżącej.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że - w okolicznościach niniejszej sprawy - organy nie były zobowiązane do zbadania, czy M.T. dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal. Z zebranego bowiem materiału dowodowego bezspornie wynikało, że ww. lokal opuściła w latach 90-tych i do czasu wszczęcia postępowania niniejszej w sprawie nie podjęła żadnych środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu. Zatem przez blisko 20 lat akceptowała ten stan rzeczy. Przejawem natomiast woli opuszczenia miejsca pobytu stałego jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania.

Sąd nie podziela argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę dotyczących rozbieżności pomiędzy oświadczeniem Z.D. o nie zamieszkiwaniu M.T. a złożonym przez nią zeznaniem z dnia 5 grudnia 2013 r.

Zwrócić należy uwagę, że ww. zeznanie złożone w dniu 5 grudnia 2013 r. było przeprowadzone na okoliczność przebywania/zamieszkania L.T. w przedmiotowym lokalu. Z.D. zeznała, że jej zdaniem L.T. nie mieszkała w ww. lokalu. L.T. widywała sporadycznie - przeważnie w soboty, jak była ona jeszcze małą dziewczynką. Z.D. podała także, że zaraz po ślubie W.T. jakiś czas zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Z ww. zeznań w żaden sposób nie wynika zatem, że M.T. faktycznie zamieszkuje przy ul. [...] w Ż.. Fakt tymczasowego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez W.T. nie oznacza, że w krótkim czasie po ślubie M.T. nie opuściła lokalu.

Podkreślić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia ustalenie konkretnego dnia opuszczenia przez M.T. przedmiotowego lokalu, tj. czy stało się to w dniu ślubu z W.T. czy też w krótkim czasie od jego zawarcia. Z akt sprawy, jak już wskazywano, bezspornie wynika, że M.T. opuściła przedmiotowy lokal na początku lat 90-tych. Wniosek o wymeldowanie Z.K. złożył natomiast [...] stycznia 2012 r. Ustalenie zatem konkretnego dnia opuszczenia w latach 90-tych lokalu nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Mając bowiem na uwadze, iż decyzja o wymeldowaniu ma jedynie charakter ewidencyjny, istotne znaczenie w niniejszej sprawie miała okoliczność, iż M.T. faktycznie opuściła ww. lokal blisko 20 lat wcześniej od wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania.

Odnosząc się natomiast do twierdzenia zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż pismo Komendy Rejonowej Policji nr [...] nie mogło stanowić materiału dowodowego w sprawie podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Podkreślenia wymaga, że art. 75 § 1 p.p.s.a. nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, lecz że jest to jedynie wyliczenie przykładowe, na co wskazuje użycie zwrotu "w szczególności" w zdaniu drugim tego przepisu (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1989, s. 160). Kolejność, w jakiej art. 75 § 1 p.p.s.a. zdanie drugie wymienia środki dowodowe, oraz kolejność regulacji tych środków dowodowych w kodeksie nie określają bezwzględnej hierarchii ich wartości. Okoliczność zatem, iż ww. pismo zostało wydane kilkanaście lat temu jak również, iż pisma tego nie otrzymała M.T. nie mogło stanowić podstawy do pominięcia tego dokumentu. Zwrócić należy także uwagę, że dokument ten znajdował się w aktach niniejszej sprawy, dlatego też M.T. miała możliwość zapoznania się z jego treścią.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy prawidłowo ustaliły całokształt stanu faktycznego sprawy, tym samym bezprzedmiotowe jest jego dalsze prowadzenie.

Na marginesie należy dodać, że z wyjaśnień złożonych na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przez Z.K. (którym nie zaprzeczył obecny na rozprawie mąż M.T.) wynika, że M.T. wraz z mężem wybudowali dom. Okoliczność ta mogłaby potwierdzać brak zamiaru powrotu do mieszkania przy ul. [...] a tylko rzeczywiste zamieszkiwanie w określonym lokalu daje podstawę do zameldowania (utrzymania zameldowania). Dalsze zameldowanie M.T. w przedmiotowym lokalu służyłoby zatem utrzymywaniu fikcji zamieszkiwania pod tym adresem.

Podkreślić także należy, że nie ilość zebranych dowodów decyduje o prawidłowości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale znaczenie dowodów dla rozstrzygnięcia sprawy. Abstrahując od istnienia rzeczywistej możliwości, na wniosek z dnia 20 sierpnia 2013 r., dodatkowego przesłuchania w charakterze świadków H.K. i Z.K. podnieść należy, że organy nie mają nieograniczonego obowiązku poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń strony, w sytuacji gdy zebrane już w sprawie dowody poddają te twierdzenia w wątpliwość. W przedmiotowej sprawie H.K. i Z.K. złożyli oświadczenia, że M.T. nie posiada jakichkolwiek swoich rzeczy w przedmiotowym lokalu.

Ponadto zwrócić należy uwagę, że wniosek o przesłuchanie H.K. i Z.K. został złożony po wydaniu decyzji przez organ I. instancji. Ze sposobu redakcji art. 136 k.p.a. wynika natomiast, że "dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów" należy do uznania organu odwoławczego, na co wskazują użyte w tym przepisie czasownika "może" i brak jest w nim jakichkolwiek dyrektyw ograniczających to uznanie. Oznacza to, że o zakresie postępowania dowodowego decyduje organ odwoławczy. Zatem w razie gdy organ odwoławczy stwierdzi, że sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I. instancji nie budzi zastrzeżeń, zaś dokonana przez ten organ ocena dowodów zabranych w sprawie jest prawidłowa, wówczas nie jest obowiązany do przeprowadzenia dodatkowych dowodów w sprawie. Zasadne jest, również w kontekście unikania przewlekłości postępowania i respektowania zasadny koncentracji dowodów, uznanie za uprawnionego twierdzenia, że organ administracji może nie uwzględnić żądania strony, jeśli nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy tylko w przypadku, gdy żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1863/96, LEX nr 37600, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez M.T. prowadziłoby w istocie do przewlekłości postępowania. Zwrócić bowiem należy uwagę, że w trakcie postępowania toczącego się przed organem I instancji H.K. i Z.K. złożyli zgodne oświadczenia, iż M.T. nie zamieszkuje spornego lokalu. Powyższe oświadczenia znajdowały natomiast bezsprzeczne potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym.

Zasadniczą przesłanką pozytywną do uznania, że następstwem uchybienia przepisów postępowania administracyjnego jest uchylenie decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stanowi wykazanie wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie wykazał, że brak przesłuchania H.K. i Z.K. czy też fakt niewyjaśnienia przez organ okoliczności związanych z zameldowaniem L. - córki skarżącej kasacyjnie, wpłynęło na wynik niniejszej sprawy. Zabrakło zatem koniecznej argumentacji w tym zakresie, wychodzącej od podstawowego wymogu zebrania materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji. Odpadł więc argument, który w świetle uzasadnienia wyroku zaskarżonego rozpoznawaną skargą kasacyjną uzasadniał uchylenie decyzji.

Z uwagi na to, że wybór kierunku rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji nie był swobodny ale wynikał z dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że twierdzenia zawarte w skardze nie podważyły stanu faktycznego stwierdzonego przez organ administracji bez naruszenia przepisów postępowania o charakterze mającego wpływ na wynik sprawy. Organy w sposób wystarczający wykazały, iż zaszły okoliczności, o których mowa w art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jednocześnie organ dokonał właściwej subsumpcji stanu faktycznego, zasadnie wywodząc, że doszło do ziszczenia się przesłanki z art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co spowodowało oddalenie skargi.

W konkluzji podzielając pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2004 r. (OSK 81/04, OSP 2004/11/135), przyjąć wypada, iż wyprowadzenie wadliwych wniosków ze stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji uchylenie kontestowanego w skardze decyzji, w sytuacji, w której skarga nie powinna zostać uwzględniona, jest naruszeniem przepisów innych, niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a. (por. również wyrok NSA z 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1269/09, CBOSA).

Chybiony jest natomiast zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustaw o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, bowiem Sąd I instancji nie uczynił go podstawą orzeczniczą, wywodząc o spełnieniu przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Skarga kasacyjna skutecznie podważyła rozumowanie Sądu I instancji w aspekcie stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego i z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, opierając się na art. 188 p.p.s.a. rozpoznać skargę, poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości.