Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1078/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie : WSA Maria Tarnowska asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ilona Sułek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi K. K. oraz J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1078/06

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] zmieniającej decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w części dotyczącej kwoty przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci K. i B. K. poprzez ustalenie wysokości zaliczki alimentacyjnej od dnia [...] 2005 r. do dnia [...] 2006 r. w kwocie po [...] zł na jedno dziecko, tj. [...] zł miesięcznie oraz stwierdzającej, że różnica pomiędzy przysługującą zaliczką alimentacyjną w wysokości [...] zł miesięcznie, a wypłaconą w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od [...] 2005 r. do [...] 2006 r. o łącznej kwocie [...] zł stanowi świadczenie nienależnie pobrane i podlega zwrotowi wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Wydanie decyzji nastąpiło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wniosek J. K. o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na dwoje dzieci K. i B. K. wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] w W. w dniu [...] sierpnia 2005 r. za pośrednictwem Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie [...] wraz z zaświadczeniem o 3-miesięcznej bezskuteczności egzekucji. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczka taka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł, natomiast dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zgodnie z oświadczeniem J. K. jej rodzina (ona i dzieci) uzyskała w 2004 r. dochód w wysokości [...] zł. Jednakże z uwagi na fakt, że w 2004 r. nie było prowadzone postępowanie komornicze w sprawie egzekucji roszczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci, a J. K. nie przedłożyła dokumentów potwierdzających otrzymywanie niepełnej wysokości zasądzonego sądownie świadczenia alimentacyjnego organ przyjął jako dochód w 2004 r. niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowych kwotę [...] zł (tj. [...]) z tytułu alimentów na dwoje dzieci. Analizując przedłożone dokumenty organ uznał, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych w 2005 r. była bezskuteczna i zastosował art. 3 pkt 23 lit. e ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. utratę dochodu z 2004 r. wynikającą z nieotrzymywania świadczeń alimentacyjnych. Organ uznał, że dochód rodziny w 2004 r. pomniejszony o dochód utracony w wysokości [...] zł wyniósł [...] zł.

W związku z powyższym J. K. decyzją z dnia [...] października 2005 r., nr [...] przyznano zaliczkę alimentacyjną na dzieci K. i B. K. w kwocie po [...] zł miesięcznie.

Weryfikując wysokości wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na podstawie art. 10 ust. 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w oparciu o zaświadczenie komornika z dnia [...] lutego 2006 r. wskazujące częściowo bezskuteczną egzekucję za okres 3 miesięcy oraz kwotę wyegzekwowanego świadczenia w wysokości [...] zł zaliczoną na poczet alimentów zaległych oraz zaświadczenia z dnia [...] marca 2006 r. o częściowo bezskutecznej egzekucji roszczeń alimentacyjnych i zaliczeniu wyegzekwowanej kwoty [...] zł na poczet alimentów zaległych organ uznał, że brak jest podstaw do zastosowania utraty dochodu z 2004 r. z tytułu nie otrzymania całości lub części świadczenia alimentacyjnego, gdyż w całym 2005 r. J. K. otrzymała alimenty. Przyznał jednocześnie, że kwoty alimentów wykazane przez komornika w powyższych zaświadczeniach nie wynikały z egzekucji komorniczej, lecz oświadczeń złożonych w dniach [...] stycznia 2006 r. oraz [...] marca 2006 r. w kancelarii komorniczej przez J. K. Zatem, zdaniem organu, dochód w 2004 r. wyniósł [...] zł, co stanowi kwotę [...] zł miesięcznie. W przeliczeniu na osobę w rodzinie kwota ta wynosi [...] zł i nie przekracza to ustawowego kryterium na osobę w rodzinie wynoszącego 583 zł, przekracza jednak 50 % kwoty powyższego kryterium uprawniające do pobierania podwyższonej zaliczki alimentacyjnej, które wynosi 291,50 zł. W związku z powyższym zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczek alimentacyjnych, kwota takiej zaliczki nie powinna wynosić po [...] zł na dziecko, lecz po [...] zł na dziecko.

Organ uznał, że J. K. pobrała zaliczkę alimentacyjną nienależnie i powinna zwrócić różnicę pomiędzy przysługującą zaliczką alimentacyjną na dwoje dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie, a wypłaconą w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od [...] 2005 r. do [...] 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości [...] zł, tj. [...] zł. Organ powołuje się przy tym na art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia wypłacane na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. K. uznając zaskarżoną decyzję za nierzetelną, krzywdzącą ją i jej dzieci. W obszernym uzasadnieniu skargi podniosła, że czuje się upokorzona tym, że organ pierwszej instancji oskarża ją o fałszywe zeznania, a SKO w W. podtrzymuje taką decyzję, podważając jej zeznania o dochodzie w 2004 r. w wysokości [...] zł. Podaje, że osobiście dostarczyła pracownikowi ośrodka w dniu [...] marca 2006 r. zaświadczenie komornika o przekazaniu jej kwoty [...] zł za grudzień 2005 r., styczeń i luty 2006 r. i wcześniejsze okresy, a nie kwoty [...] zł. Stwierdziła, że komornik otrzymuje od dniej dobrowolne oświadczenia o kwotach, które jej córki otrzymują od ojca [...], od czasu do czasu [...]. Ponieważ dzieci przekazywały jej te kwoty pieniędzy czuła się w obowiązku poinformować o tym komornika. Ojciec zatem nie dysponuje dowodami wpłat, a ona z uczciwości informowała o tym komornika. Zdaniem skarżącej jej dochód w 2004 r. wyniósł [...] zł, a nie [...] zł. Skarżąca nie składała zeznania podatkowego za 2004 r., ponieważ była wtedy i jest nadal [...] pomimo [...]. [...]. Opisuje swoją trudną sytuację materialną i stwierdza, że [...]. Brakuje jej pieniędzy na [...].. Nie korzysta z żadnej innej formy pomocy społecznej, a jej jedynym dochodem są nieregularne, niepełne alimenty, zaliczka alimentacyjna i zasiłek rodzinny. Nie ma żadnych oszczędności, a z dziećmi mieszka w [...] .

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniosło, że przedstawione w skardze zarzuty odnoszą się do nieprawidłowej pracy ośrodka pomocy społecznej i komornika, nie podlegają więc ocenie organów administracji publicznej, które są zobowiązane do ustalenia stanu faktycznego w oparciu o istniejącą dokumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy podnieść, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola sądu sprowadza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o analizę znajdującego się w aktach sprawy materiału dokumentacyjnego, sąd uznał, że narusza ona prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę do rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).

Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zaliczka alimentacyjna zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zgodnie z ust. 2 zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł.

Art. 8 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy stwierdza, że zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż:

1) w przypadku, gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 170,00 zł dla osoby uprawnionej albo 250,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) w przypadku, gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej uprawnione do zaliczki - 120,00 zł dla osoby uprawnionej, albo 170,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Ust. 2: w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1 zwiększa się do:

- w przypadku, gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki - 300,00 zł dla osoby uprawnionej albo 380,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- w przypadku, gdy w rodzinie są trzy osoby lub więcej, uprawnione do zaliczki - 250,00 zł dla osoby uprawnionej albo 300,00 zł, jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Art. 10a wyżej wymienionej ustawy stanowi zaś, że właściwy organ wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki, albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę.

Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, że organ nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Przemawia za tym brak odniesienia się zarówno przez organ pierwszoinstancyjny jak i organ odwoławczy do dwóch zaświadczeń złożonych przez komornika, na których widniały różne kwoty, które miała otrzymać skarżąca bezpośrednio od ojca dzieci. Jedno zaświadczenie z dnia [...] lutego 2006 r. wymienia kwotę [...] zł, natomiast kolejne obejmujące ten sam okres (grudzień 2005, styczeń i luty 2006 r.) z dnia [...] marca 2006 r. wymienia kwotę [...] zł. Przy czym nie budzi wątpliwości fakt, że informację o wysokości otrzymanych pieniędzy komornik uzyskał od samej skarżącej, ponieważ egzekucja była nieskuteczna. Natomiast sama skarżąca twierdzi, że była to na pewno kwota [...] zł.

Wyjaśnienie tej kwestii ma znaczenie dla ustalenia wysokości utraty dochodu przez skarżącą w 2004 r. Skarżąca przyznaje, że dochód jaki uzyskała w 2004 r. zaliczając otrzymane bezpośrednio przez dzieci sumy pieniędzy na poczet zaległych alimentów wynosił [...] zł. Tymczasem organ uznał, zdaniem sądu bezpodstawnie, że brak jest w takim przypadku możliwości zastosowania art. 3 pkt 23 lit. e ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. utratę dochodu z 2004 r. wynikającą z nieotrzymywania świadczeń alimentacyjnych, gdyż w całym 2005 r. skarżąca otrzymywała alimenty. Zdaniem organu skarżąca w 2004 r. miała dochód w wysokości [...] zł, miesięcznie [...] zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] zł. Kwota ta nie przekroczyła ustawowego kryterium wynikającego z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, ale przekroczyła 50 % z kwoty 583 zł, tj. 291,50 zł uprawniające do pobierania podwyższonej kwoty zaliczki alimentacyjnej zgodnie z treścią art. 8 powyższej ustawy. Takie rozumowanie organu nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dokumentacyjnym znajdującym się w aktach sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien w sposób właściwy, w oparciu o posiadane dokumenty, wyliczyć dochód utracony. Może to mieć bowiem istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy (wysokość należnej zaliczki alimentacyjnej).

Stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) można żądać zwrotu pobranych nienależnie świadczeń rodzinnych, które zostały wypłacone lub przyznane na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

Tymczasem, według składu orzekającego, organ administracji publicznej nie wykazał, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Z materiału dowodowego nie wynika, aby J. K. złożyła fałszywe zeznania lub dokumenty, albo w inny sposób świadomie wprowadziła w błąd organ. Wręcz przeciwnie zgłaszała komornikowi wszelkie kwoty, jakie uzyskiwała od dzieci (które otrzymywały je od ojca bez żadnego potwierdzenia odbioru). Formalnie egzekucja jest bezskuteczna w całości. Takie postępowanie skarżącej na pewno nie zasługuje na miano matactwa. Sytuacja materialno-bytowa skarżącej i jej dzieci jest szczególnie trudna i dlatego wymagała od organu administracji publicznej szczególnej wnikliwości w jej zbadaniu oraz rozważenia wszelkich okoliczności sprawy, czego organ nie wypełni, naruszając art. 7, 77 kpa. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i powinno być napisane w sposób jasny i zrozumiały dla każdej ze stron postępowania. Tymczasem uzasadnienie decyzji organu pierwszointancyjnego jest zawiłe i niezrozumiałe, a decyzji organu odwoławczego lakoniczne, z którego w żaden sposób nie wynika, że organ z należytą starannością przeanalizował zebrany w sprawie materiał dokumentacyjny.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.