Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 321/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2 i 4
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 25 marca 2010 r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a, art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku Z. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]nr [...]o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia 2 czerwca 2005 r. nr [...]o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia określonego w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji podał, że Z. W. złożył wniosek o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 2 czerwca 2005 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania świadczenia przewidzianego w ustawie. Z. W. nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dniu 17 listopada 2009 r. wpłynął do organu wniosek strony o uchylenie w/w decyzji Kierownika Urzędu z dnia 2 czerwca 2005 r. na podstawie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. Wnioskodawca nie wskazał jednak, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Nadto okoliczności, na które powołuje się strona, takiej oceny zdaniem organu nie uzasadniają, ponieważ od dnia wydania decyzji o odmowie przyznania przedmiotowego uprawnienia stan prawny i wykładnia przepisów prawa stosowana przez organ nie uległy zmianie. Organ podkreślił, że jest związany przepisami prawa w związku z czym słuszny interes strony nie może się sprowadzać do obchodzenia tych przepisów. W tej sytuacji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówił uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania wnioskodawcy uprawnienia do świadczenia przewidzianego w ustawie.

Strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 21 grudnia 2009 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. podkreślił, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach k.p.a. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, tenże słuszny interes strony nie może jednak prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 2 pkt 2 lit. a powołanej wyżej ustawy. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby naruszenie wskazanego wyżej przepisu ustawy, jednakże organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) i w sytuacji stwierdzenia braku podstawy do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego zobowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie jego przyznania. Jak zauważono wyżej interes społeczny lub słuszny interes strony to pojęcia nieokreślone w k.p.a. Jednakże nie można zdaniem organu uznać za słuszny interes strony, w świetle art. 154 k.p.a., dążenia strony do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną. Zdaniem organu art. 154 k.p.a. nie może stanowić tzw. "wentyla bezpieczeństwa" polegającego na tym, że strona dąży do wzruszenia prawomocnej niekorzystnej dla niej decyzji. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 października 2004 r. sygn. akt II SA/Bk 428/04 wskazano, że zmiana zasad polityki administracyjnej, dążenie do liberalizacji oceny stanu faktycznego, zmiana wykładni przepisów prawa nie stanowią "słusznego interesu strony" w świetle art. 154 k.p.a. Zdaniem organu trudno również stwierdzić, aby w niniejszej sprawie wystąpił interes społeczny, tym bardziej, że w analogicznych sprawach osób przebywających przymusowo na deportacji na terytorium III Rzeszy krócej niż 6 miesięcy Kierownik Urzędu wydał decyzje o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W tej sytuacji przyznanie Z.W. wnioskowanego uprawnienia koliduje zdaniem organu z interesem społecznym oraz utrwalonym w tej kwestii orzecznictwem.

W dalszej części decyzji, przywołując pojęcie represji określone w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, przytoczono dwa stanowiska judykatury dotyczące daty określenia zakończenia wojny. Wedle pierwszego określenie zakończenia wojny należy odnieść do daty zakończenia II wojny światowej, tj. 8 maja 1945 r., co oznacza, że tylko data 8 maja 1945 r. może być pewną datą graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt II OSK 553 08, niepubl. oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 marca 1999 r. sygn. akt III RN 158/98, LEX nr 36763). Natomiast zgodnie z drugim, z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2006 r. sygn. II OSK 557/06, Lex nr 275507). Końcowo przywołano treść art. 3 ust. 1 ustawy określającego sposób wyliczenia wnioskowanego świadczenia.

Wskazano, że Z. W. zwracał się o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego za pobyt na deportacji w B. pow. H. w okresie od listopada 1944 r. do kwietnia 1945 r. (wniosek z dnia 24.02.2005 r.). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania wyżej wymienionego świadczenia. Nie został spełniony zawarty w cytowanym wyżej przepisie warunek deportacji do pracy przymusowej poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych na okres co najmniej 6 miesięcy, gdyż strona przebywała na terytorium III Rzeszy od dnia 3 listopada 1944 r. (data urodzenia), a pobyt na deportacji po dniu 8 kwietnia 1945r. (data wyzwolenia pow. Hildesheim - ustalona na podstawie wydawnictwa: "United States Army in World War II. Special Studies. Chronology 1941/1945" pod redakcja Mary H. Williams, Washington 1960) stracił charakter represji w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. Przymusowy pobyt wnioskodawcy na deportacji trwał zatem 5 miesięcy i 7 dni. Zaświadczenie firmy F.-G. B.G. z dnia 10 lutego 2010 r. dołączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy potwierdza wprawdzie pracę ojca strony do dnia 6 czerwca 1945 r., jednak w aktach sprawy znajdował się już dokument o podobnej treści wystawiony przez tą samą firmę w dniu 10 maja 1968 r. Użyte w piśmie sformułowanie o pracy przymusowej F.W. nie musi odnosić się do całego okresu pracy, a zwłaszcza do okresu od wyzwolenia do dnia 6 czerwca 1945 r.

Mając powyższe na uwadze organ orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

Z. W. złożył skargę na powyższą decyzję ,w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, opisując stan faktyczny sprawy podkreślił, że w dniu 10 stycznia 2010 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, dołączając do akt zaświadczenie z dnia 10 lutego 2010 r. wystawione przez byłego niemieckiego pracodawcę jego ojca (F. G. B. G.) z czasów wojny, jednoznacznie poświadczające, że praca wykonywana przez niego na rzecz pracodawcy w czasie II wojny światowej, tj. od 7 marca 1941 r. do 6 czerwca 1945 r. miała charakter pracy przymusowej. Powyższe w ocenie skarżącego stanowi niezaprzeczalny fakt, będący argumentem przemawiającym za tym, by zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. traktować pobyt do 6 czerwca 1945 r. jako przesłankę do uznania słuszności interesu skarżącego, na podstawie której uchylenie lub zmiana wydanej przez właściwy organ administracji państwowej decyzji ostatecznej jest zasadna.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił obrazę przepisu art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie w sprawie przez organ poświadczonego przez byłego pracodawcę niemieckiego zaświadczenia o przymusowym charakterze pracy jego ojca na rzecz III Rzeszy, a tym samym nieuwzględnienia całego okresu represji na jego osobie od 3 listopada 1944 r. do 6 czerwca 1945 r., co narusza zasadę dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej. Naruszając art. 7 k.p.a. Kierownik Urzędu nie uwzględnił jego słusznego interesu poprzez uniemożliwienie otrzymania zadośćuczynienia za represje na jego osobie ze strony III Rzeszy. Zdaniem skarżącego kwestionowana decyzja Kierownika Urzędu narusza przepis art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, gdyż Kierownik Urzędu niewłaściwie zinterpretował ramy czasowe jego represji. Informacje zawarte w poświadczeniu strony niemieckiej jasno określają ramy okresu represji ze strony III Rzeszy, który w tym przypadku trwał od 3 listopada 1944 r. do 6 czerwca 1945 r., tj. w okresie wykonywania przez rodziców pracy przymusowej. Jak podaje, praca przymusowa w tym okresie, mimo przyjętej w dniu 8 maja 1945 r. kapitulacji III Rzeszy, powodowała całkowity brak realnych szans i możliwości powrotu rodziny do Polski a tym samym decydowania o swym losie, w tym także odnośnie pracy przymusowej.

Skarżący podkreślił, że faktyczny okres pracy został przedstawiony w zaświadczeniu z dnia 10 lutego 2010 r. przez firmę [...]Zaświadczenie natomiast tej firmy, ale z dnia 10 maja 1968 r. (a więc na 28 lat przed ustanowieniem prawa w zakresie nabywania przez obywateli Polski uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej m.in. na rzecz III Rzeszy), przywołane w uzasadnieniu decyzji przez Kierownika Urzędu, nie stanowi o przymusowym charakterze pracy ojca skarżącego, a jedynie potwierdza czas wykonywania przez niego pracy oraz jej rodzaj. Dowolność interpretacji dokumentu wyrażona w zaskarżonej decyzji jest zdaniem skarżącego ignorowaniem niezaprzeczalnych faktów oraz narusza prawo. Skarżący powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który w wyroku z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 147/2009, rozstrzygając o prawie do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy stwierdził, że należy zastosować wykładnię celowościową przepisu art. 2 pkt 2 tej ustawy i przyjąć, że graniczną datą represji (dniem zaistnienia możliwości powrotu osób deportowanych na terytorium Polski) był najwcześniej dzień 8 maja 1945 r., który oficjalnie uznano za datę zakończenia II Wojny Światowej. W przypadku skarżącego najwcześniejszym dniem umożliwiającym powrót do Polski był dzień 7 czerwca 1945 r., tj. pierwszy dzień natychmiast po ustaniu w dniu 6 czerwca 1945 r. represji ze strony III Rzeszy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo w odniesieniu do zarzutu odnoszącego się do treści zaświadczenia z dnia 10 lutego 2010 r. wskazał, że w istocie zaświadczenie to potwierdza pracę ojca skarżącego do dnia 6 czerwca 1945 r., jednak użyte w piśmie sformułowanie o pracy przymusowej F. W. nie musi odnosić się do całego okresu pracy, a zwłaszcza do okresu od wyzwolenia do dnia 6 czerwca 1945 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie powodowało konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 154 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmującego przypadki weryfikacji decyzji administracyjnych dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym. Postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 § 1 k.p.a. organ administracji dokonuje weryfikacji decyzji ostatecznej, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa w sferze prawa materialnego przez pryzmat ustanowionych w nim przesłanek, to jest przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Wprawdzie przepis ten uzależnia od uznania organu administracji wzruszenie decyzji, ale przepis ten stosowany w łączności z art. 7 k.p.a. powinien zapewnić ochronę uzasadnionych interesów stron oraz poszanowanie zasady praworządności. Przepis ten nie może być traktowany jedynie jako stwarzający możliwość uznaniowego działania organu administracji i to tylko w interesie publicznym reprezentowanym przez organy administracyjne, albowiem jest to przepis pozwalający na ponowne zajęcie się sprawą również w interesie strony. Bez tego przepisu prawidłowo wydana odmowna decyzja administracyjna pozbawiałaby stronę możliwości ubiegania się o jakieś prawa po wsze czasy, co dalekie byłoby od racjonalnego pojmowania administracji publicznej. Zmiany polityki administracyjnej, wykładni prawa, oceny stanów faktycznych, następujące po wydaniu w sprawie np. odmownej decyzji nie prowadzą do jej wadliwości lub bezprzedmiotowości, w związku z czym bez dopuszczenia wzruszenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. wydanej wcześniej decyzji odmownej, która się ustateczniła, strona byłaby pozbawiona możliwości uzyskania dla siebie nowego rozstrzygnięcia jej sprawy.

Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony". Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organu, że słuszny interes strony o jakim mowa w omawianym przepisie prawa nie może prowadzić do obchodzenia innych przepisów prawa. Stanowisko to jednak należy odnieść do sytuacji, gdy strona domaga się zmiany wydanej w stosunku do niej decyzji odmownej o charakterze związanym. Taka sytuacja jedna w niniejszej sprawie nie występuje a to z tego względu, że stanowiąca podstawę materialno-prawną decyzji ostatecznej organu z dnia 2 czerwca 1996 r. ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), definiując w art. 2 pojęcie represji, nie normuje kwestii sposobu liczenia okresu tejże represji.

Jak to trafnie zauważono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przywołując pojęcie represji określone w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, dopiero ukształtowane na tle powyższego przepisu prawa orzecznictwo sądów administracyjnych kształtowało pojęcie tego przepisu okres represji wskazując datę, do której represja winna liczona.

W orzecznictwie zaznaczyły się dwa stanowiska dotyczące daty określenia zakończenia II wojny światowej. Według pierwszego, początkowego i można powiedzieć jednolitego stanowiska, określenie zakończenia wojny jako zakończenia okresu represji należy odnieść do dnia wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej. Z tą datą według tego stanowiska, praca wykonywana na deportacji, choćby była nadal wykonywana np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r. sygn. II OSK 557/06, Lex nr 275507). Następnie w orzecznictwie zaznaczyło się drugie stanowisko dotyczące sposobu liczenia okresu deportacji. Według tego stanowiska, zakończenie wojny należy odnieść do daty zakończenia II wojny światowej, tj. 8 maja 1945 r., co oznacza, że tylko data 8 maja 1945 r. może być pewną datą graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym (por. wyroku NSA z dnia 30 października 2009 r. sygn. II OSK 553/08, niepubl., wyrok NSA z 23 stycznia 2009 r. sygn. 1456/08, LEX nr 515990, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 maja 2009 r. sygn. II SA/Bk 147/09, LEX nr 558694).

Niedopuszczalnym jest, by w demokratycznym państwie prawnym, jakim jest Rzeczpospolita Polska (art. 2 Konstytucji RP) obywatele ubiegający się o przyznanie uprawnień przewidzianych przepisami prawa byli różnie traktowani tylko z tego powodu, że jedni z nich wystąpili o przyznanie uprawnienia w okresie innej wykładni przepisu prawa stanowiącego podstawę zgłoszonego wniosku w stosunku do tych, którzy z wnioskiem o przyznanie prawa wystąpili w okresie korzystnej dla nich interpretacji tego przepisu prawa.

Ta właśnie okoliczność zmiany wykładni przepisu prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa może stanowić podstawę ubiegania się przez stronę postępowania administracyjnego zmiany wydanej w stosunku do niej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. Wbrew zatem stanowisku organu, można uznać za słuszny interes strony, w świetle art. 154 § 1 k.p.a. dążenie strony do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją administracyjną.

W sprawie niniejszej decyzją z dnia 2 czerwca 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z powołaniem się na art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich odmówił skarżącemu przyznania świadczeń przewidzianych tą ustawą uznając, w świetle okoliczności faktycznych sprawy, że wnioskodawca nie spełnia określonego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy. Decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 17 listopada 2009 r. Z. W. wystąpił do organu z wnioskiem o zmianę w/w decyzji ostatecznej o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej, podnosząc, że organ winien liczyć okres jego deportacji do pracy przymusowej poczynając od dnia jego urodzenia na terenie III Rzeszy, gdzie się urodził w czasie deportacji jego rodziców do pracy przymusowej, to jest od dnia 3 listopada 1944 r. do dnia 9 maja 1945 r. W toku postępowania w sprawie domagał się przyjęcia jako daty końcowej jego deportacji do pracy przymusowej dnia, w którym był możliwy powrót jego rodziców po zakończeniu II wojny światowej do Polski, którym to dniem był dzień 6 czerwca 1945 r. Tak wyliczony okres jego deportacji do pracy przymusowej spełniałby według niego warunek określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Wynosiłby bowiem więcej niż 6 miesięcy, o jakich mowa w w/w przepisie prawa.

W tych okoliczności sprawy, wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku organu, skarżący wykazał, że za zmianą wydanej w sprawie ostatecznej i prawidłowej decyzji o odmowie przyznania mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej na teren III Rzeszy w okresie wojny w latach 1939 – 1945 przemawia jego słuszny interes wyrażający się nabyciem praw przewidzianych w/w ustawą.

Za zmianą wydanej w sprawie ostatecznej decyzji odmownej z 2 czerwca 2005 r. przemawia też w ocenie Sądu wykazana wyżej zmiana wykładni przepisu prawa, który stanowił materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2005 r.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, stanowisko organu, że skarżący nie wykazał, by za zmianą decyzji ostatecznej z dnia [...] 2005 r. przemawiał słuszny interes skarżącego, uznać należy za nieprawidłowe i naruszające art. 154 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienie powodowało konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jaki poprzedzającej ją decyzji własnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydanej w pierwszej instancji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Odnosząc się do zaprezentowanego w toku postępowania stanowiska skarżącego dotyczącego okresu liczenia deportacji, według którego okres jego deportacji do pracy przymusowej winien być liczony do dnia 6 czerwca 1945 r., to jst do dnia faktycznej możliwości jego powrotu do Polski, uznać należy, że stanowisko to jest błędne. Z utrwalonego już bowiem w tym względzie stanowiska sądów administracyjnych wynika, że za datę deportacji należy uznać datę zakończenia II wojny światowej, czyli dzień 8 maja 1945 r. (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 23.01.2009 r. sygn. I OSK 1456/08). W wyroku z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. II OSK 979/07 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Do okresu deportacji nie może zostać zaliczony okres pozostawiania w miejscu wykonywani racy przymusowej po dniu zakończenia wojny, jak i okres prenatalny." (LEX nr 493532).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum ponownie rozważy możliwość zmiany ostatecznej decyzji własnej z dnia 2 czerwca 2005 r. o odmowie przyznani skarżącemu uprawnienia o świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej przewidzianego przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich przez pryzmat przesłanek określonych art. 154 § 1 k.p.a.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej odmowny charakter (pkt II wyroku).

O kosztach postępowania sądowo administracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.