Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 167/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska ( sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a oraz art. 25 ust.4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie pozbawił J. S. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. potwierdzonych zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] r. z następujących tytułów:

1) działalności w Ruchu Oporu od dnia [...] r. do dnia [...] r.,

2) walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od dnia [...] r. do dnia [...] r.

W motywach rozstrzygnięcia podał, że dnia [...] r. J. S. został zawiadomiony o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w trybie art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (dalej: ustawa o kombatantach (...) oraz wezwany do nadesłania dowodów mogących się przyczynić do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskane przez niego uprawnienia.

W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że J. S. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] r. z wyżej wskazanych tytułów. Ustalono również, że weryfikowany od dnia [...] r. do dnia [...] r. zatrudniony był w charakterze funkcjonariusza w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w O. W.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] pozbawił J. S. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że wymieniony w latach 1945- 1946 był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa publicznego, co stanowi samoistną przesłankę pozbawienia uprawnień opartą na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach ( ...) .

Powyższe rozstrzygnięcia J. S. zaskarżył do sądu administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt. 4 II SA/Wr 2779/03 uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosunek prawny łączący skarżącego jako młodocianego z Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego powinien być oceniany według przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet ( Dz. U. Nr 65, poz. 636 ze zm.) i zobowiązał organ administracji do rozważenia – w świetle treści art. 6 tej ustawy – czy zawarta przez J. S. umowa o pracę nie jest w stosunku do niego pozbawiona skutków prawnych. Organ winien ponadto uwzględnić reguły zawarte w § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ( Dz. U. Nr 116, poz. 745 ).

Jak dalej stwierdził organ decyzyjny, przepisy ustawy o kombatantach (...) przewidują sytuację, w których Kierownik Urzędu zobowiązany jest, po przeprowadzeniu postępowania weryfikacyjnego, do wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Jedną z takich przesłanek ( określaną umownie słabszą) przewiduje art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o brzmieniu: pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalenia władzy ludowej " lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Osoby takie mogą jednak zachować uprawnienia w sytuacjach przewidzianych w art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy, względnie nabyć uprawnienia z nowych tytułów. Drugą podstawę ( tzw. przesłankę silniejszą ) przewidują art. 25 ust.2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach ( ...) stanowiąc, że: pozbawia się uprawnień kombatanckich uzyskanych w jakichkolwiek tytułów osoby, które w latach 1944 – 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że względem J. S. zastosowanie ma dalej idąca podstawa pozbawienia uprawnień kombatanckich. Ze znajdujących się w aktach ZBoWiD dokumentów ( zaświadczenie nr [...] wystawione przez PUBP w O. , relacja zatytułowana Udział w II Wojnie Światowej z dnia [...] r., wpisy w poszczególnych rubrykach deklaracji członkowskiej) wynika, że w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. był on zatrudniony jako funkcjonariusz w powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w O. W. . Strona, w toku postępowania weryfikacyjnego, faktu tego nie kwestionowała ( co więcej opisywała okoliczności, które doprowadziły do tego, że podjęła służbę w wymienionej instytucji ). Dopiero w skardze do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego J. S. wskazywał, że stosunek zatrudnienia nie został nawiązany poprawnie, wskutek czego umowa o pracę jest nieważna.

Organ orzekający w sprawie wystąpił również do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o udostępnienie akt osobowych J. S. . Akt tych jednak nie odnaleziono ( Pismo Urzędu Ochrony Państwa z dnia [...] r., pismo Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w P. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r r.). Brak akt osobowych nie stoi jednak na przeszkodzie przyjęciu, w świetle innych zgromadzonych dowodów, że strona we wskazanym już okresie była funkcjonariuszem PUBP w O. W. Kierownik Urzędu oczywiście dostrzega, że zgodnie z § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ( Dz. U. Nr 116, poz. 745 ) fakt zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, stwierdzają na podstawie posiadanych dokumentów, właściwe jednostki (komórki) organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Urzędu Ochrony Państwa, Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Obrony Narodowej, ale zdaniem organu brak stwierdzenia pochodzącego od którejś z tych instytucji nie uniemożliwia ustalenia, że osoba, której dotyczy postępowanie weryfikacyjne pozostawała w strukturach UB, SB lub IW.

W polskim postępowaniu administracyjnym (podobnie zresztą jak w postępowaniu cywilnym i karnym) obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów. Jednym z jej aspektów jest możliwość dowodzenia w oparciu o szeroką paletę źródeł i środków dowodowych. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W ocenie Kierownika Urzędu § 5 rozporządzenia nie wprowadza wyłomu od tej zasady i w konsekwencji nie stanowi, wprowadzając zasadę legalnej zasady dowodów, że fakt zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w organach wymienionych w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach ( ...) może być potwierdzony wyłącznie przez właściwe jednostki ( komórki ) organizacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Urzędu Ochrony Państwa, Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Obrony Narodowej. Zawarte w akcie rangi podstawowej uregulowanie nie może wyłączać reguł obowiązujących w Kodeksie postępowania administracyjnego i powinno być odczytywane tylko jako wskazówka dla organu prowadzącego postępowanie, w jaki sposób dana okoliczność może być wykazywana. Korzystanie z potwierdzeń (zaświadczeń) będących dokumentami urzędowymi, wystawionych przez organy administracji publicznej, niewątpliwie stanowi ułatwienie w toku postępowania ( art. 76 § 1 kpa), ale nie wyłącza możliwości oparcia rozstrzygnięcia na innych środkach dowodowych. Prowadząc rozważania w tym zakresie nie można też nie zauważyć, że § 5 rozporządzenia nie wymienia Instytutu Pamięci Narodowej pośród podmiotów upoważnionych do wystawienia potwierdzenia. Tymczasem Instytut Pamięci Narodowej aktualnie przechowuje praktycznie całość akt dotyczących organów bezpieczeństwa publicznego sprzed 1989 r. Przyjęcie, za aktem wykonawczym do ustawy, że tylko przy pomocy potwierdzenia MSWiA, UOP, MS lub MON można wykazać fakt zatrudnienia w strukturach UB, SB lub IW doprowadziłoby do sytuacji, że nie byłoby możliwe przeprowadzenie żadnego postępowania weryfikacyjnego, bowiem aktualnie wymienione w rozporządzeniu organy nie posiadają już zasobu archiwalnego dotyczącego organów bezpieczeństwa publicznego, a przechowujący stosowne dokumenty Instytut Pamięci Narodowej nie został ujęty w treści przepisu. Instytut ten nie jest też następcą prawnym Ministerstwa Praw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Sprawiedliwości, ani Ministerstwa Obrony Narodowej , które to organy ( a ściślej urzędy) nadal istnieją. Nie jest również następcą prawnym zlikwidowanego Urzędu Ochrony Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 1994r. ( sygn. akt V SA 397/93; ONSA 1995/3/143) wskazał, że w zakresie, dotyczącym przebiegu postępowania przepisy rozporządzenia, to jest poprzednio obowiązującego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawienia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ; Dz. U. Nr. 16, poz. 63, zawiera przepisy o znaczeniu bardziej porządkowym i ze względu na podustawowy charakter tego aktu podlegają one zawsze wykładni uwzględniającej treść kodeksu postępowania administracyjnego .

Stosownie do zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Kierownik Urzędu, w toku postępowania, poddał też analizie ważność i skuteczność stosunku prawnego łączącego J. S. z Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego, z którym weryfikowany był związany jako funkcjonariusz w okresie od [...] r. do [...] r. W tym zakresie organ uwzględnił przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1924r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet ( Dz. U. Nr 65, poz. 636 ze zm.), albowiem istotnie strona podczas całego okresu pracy w PUBP miała status pracownika młodocianego ( art. 2 ustawy z 1924 r.) . Wskazać należy, że zgodnie z art. 4 tej ustawy zatrudnianie młodocianych i kobiet jest wzbronione w warunkach, w których praca jest szczególnie niebezpieczna lub szkodliwa dla zdrowia oraz przy robotach ciężkich lub niebezpiecznych dla zdrowia, moralności i dobrych obyczajów ( ...) .

Zgodnie z art. 5 tej ustawy przyjmowanie do pracy zarobkowej dzieci przed ukończeniem lat 15 jest wzbronione. Młodocianych można przyjmować do pracy wyłącznie wtedy, gdy przedstawią świadectwo z ukończenia 15 lat, zezwolenie przedstawiciela władzy rodzicielskiej lub opiekuńczej, dowód z wykonania obowiązku szkolnego i świadectwo lekarza, wskazanego przez inspekcję pracy, że dana praca nie przekracza sił młodocianego ( art. 6 zdanie pierwsze ustawy).

W oparciu o te przepisy J. S. wywodzi, że umowa o pracę ( jeżeli w ogóle takowa została formalnie zawarta) zawarta przez niego w [...] r., gdy nie miał ukończonych 15 lat i nie przedstawił zezwolenia rodziców (przebywających wtedy w obozie), ani władzy opiekuńczej pozbawiona jest względem niego skutków prawnych. Zdaniem Kierownika Urzędu stanowisko to nie jest jednak zasadne, już z tego powodu, że ustawa skutku takiego nie przewiduje. Według stanu prawnego obowiązującego w 1945 r. ogólna regulacja dotycząca umów o pracę zawarta była w Kodeksie zobowiązań ( przepisy Tytułu XI Działu I Rozdziału I Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań ; Dz. U. Nr 82, poz. 598 ze zm. ). Art. 32 tego aktu stanowił, że przepisy , zawarte w prawie osobowym, stanowią o tym, jaki wpływ na ważność oświadczenia woli wywiera brak zdolności do działań prawnych lub jej ograniczenie, oraz o tym, w jaki sposób mogą składać oświadczenia woli osoby prawne. Odesłanie to równoznaczne jest z odesłaniem do Dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Prawo osobowe ( Dz. U. Nr 40, poz. 223 ze zm.). Przepisy te stanowiły, że dziecko, które nie ukończyło siódmego roku życia, nie ma zdolności do działań prawnych .Małoletni, który ukończył siódmy rok życia, ma ograniczoną zdolność do działań prawnych. Kto ukończył osiemnasty rok życia, jest pełnoletni i ma pełną zdolność do działań prawnych ( art. 3 §§ 1-3).

Zgodnie z art. 8 - Prawa osobowego do ważności oświadczenia woli osoby ograniczonej w zdolności do działań prawnych, przez które zaciąga ona zobowiązania lub rozporządza majątkiem, potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Jednakowoż zgodnie z art. 10 §1 Dekretu osoba ograniczona w zdolności do działań prawnych może sama zobowiązać się do pracy za wynagrodzeniem i podejmować czynności prawne, wynikające z takiej umowy, a przedstawiciel ustawowy może tylko za zezwoleniem władzy opiekuńczej przez zawiadomienie drugiej strony rozwiązać umowę, na której zawarcie nie wyraził swej zgody, jeżeli umowa sprzeciwia się dobru osoby ograniczonej w zdolności do działań prawnych.

Powyższe rozważania wskazują, że stosunek pracy pomiędzy J. S. i Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego nie był w stosunku do niego pozbawiony skutków prawnych i powinien być oceniany ze wszystkimi wynikającymi z niego konsekwencjami.

Na poparcie swego stanowiska organ decyzyjny powołał się na bogate orzecznictwo w tej mierze.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. S. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o uchylenie wydanej decyzji oraz umorzenia postępowania.

Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. art. 2,4 i 6 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet poprzez ich pominięcie przy jej wydawaniu,

- art. 32 ( przez jego niewłaściwe zastosowanie) i art.53 ( przez jego pominięcie ) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań,

- art. 26 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. Prawo osobowe, poprzez jego pominięcie,

- art. IV dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. Przepisy wprowadzające prawo osobowe poprzez jego pominięcie,

- art.art. 7, 10, 77 § 1, 80 kpa przez prowadzenie postępowania niezgodnie z obowiązującym prawem, w sposób powodujący utratę zaufania obywateli do organów Państwa, oraz przez niewyjaśnienie stanu faktycznego i niewykonanie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego wymaganego przepisami prawa, a także pominięcie obowiązku oceny całokształtu zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego,

- art. 25 ust.6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez faktyczne pominięcie tego przepisu przy wydawaniu decyzji,

- § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień poprzez faktyczne pominięcie tego przepisu przy wydawaniu decyzji,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewykonanie zaleceń WSA we Wrocławiu, zawartych w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt 4 II SA/ Wr 2779/03.

Uzasadniając swój wniosek J. S. stwierdził, że decyzja została wydana w oparciu o nieistniejące normy prawne, nieprawidłowo zinterpretowane przepisy prawa, które nie mają zastosowania w tej sprawie. Jednocześnie przy jej wydawaniu pominięto przepisy prawa, które mają do niej zastosowanie, na poparcie czego podał liczne przykłady.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a oraz art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) : dalej ustawa o kombatantach ( ...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] o pozbawieniu J. S. uprawnień kombatanckich.

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie wskazał, iż oceniając treść wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie sposób nie odnieść wrażenia, że strona swój akces do organów bezpieczeństwa publicznego, których zadaniem było stosowanie represji względem osób walczących o suwerenność i niepodległość, aktualnie stara się przedstawić jako czyn zabroniony dokonany przez organ Państwa zapominając, że sama do tych organów się zgłosiła, a twierdzenia, że była to ucieczka przed wielokrotnymi przesłuchaniami przez NKWD nie brzmią przekonująco. Ze źródeł historycznych wiadomo bowiem, że osoby pozostające w kręgu zainteresowania radzieckich organów bezpieczeństwa jako element politycznie podejrzany wywożono na obszar ZSRR, a nie zatrudniano w Urzędach Bezpieczeństwa Publicznego.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o kombatantach ( ...) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze " uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, w art. 2 oraz w art. 4. Osoby takie mogą zachować uprawnienia w sytuacjach przewidzianych w art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie ustawy, ewentualnie nabyć je z nowych tytułów. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach (...) pozbawia się uprawnień kombatanckich

( uzyskanych z jakichkolwiek tytułów) osoby, które w latach 1944 - 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Osoby te tracą uprawnienia, niezależnie z jakiego tytułu je posiadały. Ustawodawca zarazem zamyka im drogę do uzyskania uprawnień.

Ze zgromadzonych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że strona od dnia [...] r. do dnia [...] r. zatrudniona była jako funkcjonariusz w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w O. W. . J. S. faktu tego nie kwestionuje. Ustaleniu związku strony z organami bezpieczeństwa publicznego nie stoi na przeszkodzie brak potwierdzenia tego faktu przez Urząd Ochrony Państwa lub Instytutu Pamięci Narodowej. Nie można w tym zakresie przeceniać znaczenia § 5 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących, pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ( Dz. U. Nr 116, poz. 745), bowiem przepis ten pochodzi z aktu rangi podustawowej i nie modyfikuje zasad ogólnych prowadzenia postępowania dowodowego zakreślonych przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - szersze rozważania w tym aspekcie zawiera uzasadnienie decyzji wydanej w pierwszej instancji i organ w całej rozciągłości je podtrzymuje. Przytoczona teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 1994 r. ( V SA 397/93; ONSA 1995/3/143) zachowuje aktualność także na tle Rozporządzenia z 1997 roku, bowiem ma znaczenie uniwersalne, a jednocześnie oba rozporządzenia wprowadzały zbliżone zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Dalece myli się odwołujący wskazując, że organy administracji publicznej pozbawione są możliwości swobodnej oceny dowodów. Jako niezasadny należy ocenić też zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa, gdy strona nie wskazuje jakie jeszcze dowody miałyby zostać przeprowadzone i omówione w uzasadnieniu, jeżeli - co należy podkreślić – swojego zatrudnienia w PUBP nie kwestionuje. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 25 ust. 6 ustawy o kombatantach (...) sprowadzający się wyłącznie do tego, iż strona podaje, że przepisu tego nie przywołano w decyzji.

Organ decyzyjny rozpoznając sprawę uwzględnił przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet ( Dz. U. Nr 65, poz. 636 ze zm.), gdyż istotnie strona podczas całego okresu pracy w PUBP w O. W. miała status pracownika młodocianego ( art. 2 tej ustawy). W oparciu o art. 4, art. 5 i art. 6 zdanie pierwsze ustawy z 1924 r. J. S. wywodził, że stosunek pracy ( jeżeli w ogóle umowa została formalnie , to jest na piśmie zawarta ) zawiązany przez niego w [...] r., gdy nie miał ukończonych 18 lat i nie przedstawił zezwolenia rodziców, ani władzy opiekuńczej pozbawiona jest względem niego skutków prawnych. Jednakże zdaniem Kierownika Urzędu stanowisko to nie jest zasadne, gdyż ustawa skutku takiego nie przewiduje. Według stanu prawnego z 1945 r. ogólna regulacja dotycząca umów o pracę zawarta była w Kodeksie zobowiązań (przepisy Tytułu IX Działu I Rozdziału I Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań ; Dz .U. Nr 82, poz. 598 ze zm.). Jego art. 32 zawierał odesłanie do przepisów prawa osobowego, jeżeli chodzi o ocenę ważności oświadczenia woli złożonego przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych. Było to - w przypadku W. – odesłanie do niemieckiego kodeksu cywilnego z 1896 r. (Burgerliches Gesetzbuch), a po częściowej unifikacji prawa cywilnego do Dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Prawo osobowe ( Dz. U. Nr 40, poz. 223 ze zm.). Przepisy te stanowiły, że dziecko, które nie ukończyło siódmego roku życia, nie ma zdolności do działań prawnych. Małoletni, który ukończył siódmy rok życia, ma ograniczoną zdolność do działań prawnych. Kto ukończył osiemnasty rok życia, jest pełnoletni i ma pełną zdolność do działań prawnych ( art. 3 § § 1 - 3).

Zgodnie z art. 8 - Prawo osobowe do ważności oświadczenia woli osoby ograniczonej w zdolności do działań prawnych, przez które zaciąga ona zobowiązania lub rozporządza majątkiem, potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Jednakowoż zgodnie z art. 10 §§ 1 tego Prawa osoba ograniczona w zdolności do działań prawnych może sama zobowiązać się do pracy za wynagrodzeniem i podejmować czynności prawne, wynikające z takiej umowy, a przedstawiciel ustawowy za zezwoleniem władzy opiekuńczej przez zawiadomienie drugiej strony rozwiązać umowę, na której zawarcie nie wyraził swej zgody, jeżeli umowa sprzeciwia się dobru osoby ograniczonej w zdolności do działań prawnych. Zdaniem organu wnioskodawca niesłusznie powołuje się na nowe brzmienie art. 53 Kodeksu zobowiązań ustalone przez art. IV Dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Przepisy wprowadzające prawo osobowe ( Dz. U. Nr 40, poz. 225 ze zm.), albowiem przepis ten nie jest przepisem intertemporalnym, ale skutkującym na przyszłość w odniesieniu do stosunków prawnych zawiązanych po dacie zmiany. Inna wykładnia tego przepisu pozbawiałaby znaczenia art. 10 – Prawa osobowego.

Powyższe rozważania wskazują, że stosunek pracy pomiędzy J. S. i Powiatowym Urzędem Bezpieczeństwa Publicznego nie był w stosunku do niego pozbawiony skutków prawnych i powinien być oceniany ze wszystkimi wynikającymi z niego konsekwencjami.

W orzecznictwie sądowym wielokrotnie już wskazywano, że sama współpraca z organami represji nastawionymi na zwalczenie polskich ruchów niepodległościowych musi być oceniona negatywnie i to bez względu na to, o jakie stanowiska i charakter zatrudnienia w tych organach chodzi. Dotyczy to zarówno aparatu represji państw obcych, jak i komunistycznego aparatu represji w Polsce. Jednostkami, które wypełniały wyżej wskazane kryteria aksjologiczne i które zalicza się do komunistycznego aparatu represji są struktury Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej ( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994r. ; sygn. akt K 15/93; OTK ZU 1994/1/4). Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 7 maja 1992 r. ( sygn. akt II UZP 7/91; OSNCP 1992/10/174) wskazał, że określenie osoba zatrudniona oznacza również osoby zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego w ramach stosunku pracy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1995 r. ( sygn. akt III ARN 6/95; OSNAPiUS 1995/16/199 wyjaśnił, że dla oceny uprawnień osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu kombatanta nie ma znaczenie kiedy i w jakich okolicznościach osoba taka znalazła się w strukturach UB i jakie wykonywała tam zadania. Okoliczność czy ktoś wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych (czy też takich zadań nie wykonywał) może być ustalana tylko w odniesieniu do osób spoza struktur UB. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 września 1999 r. ( sygn. akt K 11/99; OTK ZU 1999/67 116) stwierdził, że krąg osób objętych dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach ( ...) nie może być sprowadzony tylko do funkcjonariuszy, lecz dotyczy wszystkich osób związanych ze strukturami UB, SB, lub Informacji Wojskowej. Problematyka ta była również przedmiotem zainteresowania Naczelnego Sądu Administracyjnego w szeregu orzeczeń, gdzie m.in. wskazywano, iż : o pozbawieniu uprawnień kombatanckich decyduje sam fakt pełnienia służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, a nie okoliczności, w jakich zainteresowana osoba została skierowana do pełnienia tej służby ( wyrok z dnia 25 października 2001r., sygn. akt V SA 411/01, LEX nr 121804), jak również, iż : przepis art. 21 ust.2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach stosuje się wobec wszystkich osób, które pełniły służbę lub funkcje i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa bez względu na rodzaj wykonywanych zadań oraz fakt, czy w związku z wykonywaniem tych zadań poniosły jakąkolwiek odpowiedzialność prawną ( wyrok z dnia 19 października 2001 r. , sygn. akt V SA 382/01, LEX nr 121806). Analogicznie w wyroku z dnia 15 grudnia 2000 r. ( sygn. akt V SA 735/00, LEX nr 79352) wskazano: z zastrzeżeniem przepisu art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach, pozbawienie uprawnień kombatanckich następuje ze względu na sam fakt służby w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, niezależnie od charakteru wykonywanych czynności, w szczególności czy były one związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei w wyroku z dnia 11 października 2000 r. ( sygn. akt V SA 190/00, LEX nr 79354) sformułowano tezę: stosownie do art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach ( ...) nie przysługują uprawnienia kombatanckie osobie, która w latach 1944- 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, zaś osoby takie, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, uprawnień tych się pozbawia. Pozbawieniu uprawnień kombatanckich podlegają osoby zatrudnione, pełniące służbę lub funkcje w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa bez względu na tytuł uzyskania tych uprawnień, czas zatrudnienia i wykonywane zadania.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym jedyną możliwość zachowania uprawnień przez osoby pełniące służbę w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa przewiduje art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach ( ...) stanowiący, iż nie stosuje się przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i b wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymieniowych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. J. S. został pouczony o treści tego przepisu, jednakże żadnych wiarygodnych dowodów na powyższą okoliczność nie przedstawił. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2002 r. (sygn. akt. V SA 3140/01, LEX nr 149687) wskazał, że przepis art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach ( ...) obciąża udowodnieniem okoliczności wskazanych w przepisie osobę , która ma być pozbawiona uprawnień kombatanckich, ewentualnie osobą z uprawnieniami pochodnymi. Przepis ten stanowi wyjątek od uregulowanej przepisem art. 77 §1 kpa zasady rozłożenia ciężaru dowodu, zgodnie z którą na organie administracji spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( analogicznie SN w wyroku z dnia 18 stycznia 2002 r., sygn. akt. III RN 187/00, OSNP 2002/13/300).

Wydaje się zresztą, że przykładanie zbyt dużej wagi na formalnej strony podstawy nawiązania przez osobą weryfikowaną współpracy z organami wymienionymi w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach ( ...) nie odpowiada ratio legis ustawy i intencji ustawodawcy, którego wolą było pozbawienie honorowego wyróżnienia, jakim jest status kombatanta i wiążących się z nim przywilejów wszystkich tych osób, które – niezależnie od podstawy prawnej – były aktywne w strukturach podmiotów negatywnie ocenianych aksjologicznie. Zastanowić się także wypada , czy zatrudnienie w administracji publicznej sensu largo ( do jakiej niewątpliwie należały urzędy bezpieczeństwa publicznego) odpowiada zakresowi przedmiotowemu ustawy z 1924r. , która przecież w art. 1 nie wymienia organów administracji. W służbach określanych mianem mundurowych stosunek służbowy nie powstaje przecież na podstawie umowy o pracę, ale na podstawie aktu władczego- mianowania, powołania, rozkazu.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia . W sytuacji, kiedy Sąd stwierdza istotne uchybienia w postępowaniu dowodowym, uniemożliwiające mu rozstrzygnięcie finalne, uchyla zaskarżony akt oraz przekazuje sprawę organowi administracyjnemu do ponownego rozpatrzenia. W takiej sytuacji organ jest związany wskazaniem Sądu co do uzupełnienia postępowania. Jeśli uzupełnione postępowanie wskazuje na zasadność poprzedniej decyzji, nic nie stoi na przeszkodzie wydaniu identycznego rozstrzygnięcia ( por. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1999r. , IV SA 587/97, LEX nr 47823) .

W skardze na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. S. wniósł o jej uchylenie w całości.

Podniósł zarzut naruszenia :

- art. art. 2, 4 i 6 ustawy z dnia 2 lipca 1924r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet poprzez ich pominięcie przy wydawaniu decyzji lub niewłaściwą interpretację,

- §§ 2, 106, 107, 111, 113 ust. 1 niemieckiego kodeksu cywilnego przez ich pominięcie,

- art. 32 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r.- Kodeks zobowiązań poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,

- art. XII pkt 1 oraz art. XXIV dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Przepisy wprowadzające prawo osobowe przez ich pominięcie,

- art. 26 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Prawo osobowe, przez ich pominięcie,

- art. art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez prowadzenie postępowania niezgodnie z obowiązującym prawem, w sposób powodujący utratę zaufania obywateli do organów państwa, jak również przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewykonanie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego wymaganego przepisami prawa, pominięcie obowiązku oceny całokształtu zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego, sporządzenie uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji w sposób niezgodny z obowiązującym prawem,

- § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień poprzez faktyczne pominięcie tego przepisu przy wydawaniu decyzji, a w szczególności przez zaniechanie zebrania dowodów w sposób tam przepisany,

- art. 10 § 1 kpa, gdyż przed wydaniem decyzji nie został wyznaczony termin umożliwiający skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez niewykonanie zleceń WSA we Wrocławiu, zawartych w wyroku z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt. 4 II SA/Wr 2779/03.

Dodał też, że jego zdaniem postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem art. 78 Konstytucji RP, gdyż został pozbawiony faktycznej możliwości zaskarżenia decyzji wydanej w I instancji. Naruszone w tym postępowaniu zostały również przepisy art. 16 oraz art. 17 pkt 3 w związku z art. 127 § 1, 2 kpa.

Stwierdził, iż jego wnioski i opinie zostały zignorowane lub zlekceważone, a w działaniu organu wyraźnie odczuwa wrogość.

Wskazał, że stwierdzenie, iż " Wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie" jest sprzeczne z przepisem art. 127 § 3 kpa ponieważ: " ( ...) do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji" oraz sprzeczne z przepisem art. 127 § 1 kpa, ponieważ: " Od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie ( ...)". W obowiązującym stanie prawnym nie można rozważać, czy : "Wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy ( ...) zasługuje na uwzględnienie ". Z mocy prawa wniosek winien zostać uwzględniony i sprawa ponownie rozpatrzona.

Zdaniem skarżącego, zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego organ winien działać na podstawie przepisów prawa, niedopuszczalnym jest więc używanie w decyzji, która winna być rozstrzygnięciem prawnym takich sformułowań jak : "nie sposób odnieść wrażenia" czy "nie brzmią przekonywująco", które to świadczą ewidentnie o fakcie, iż w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu organ orzekający nie stwierdza, że dana okoliczność została udowodniona na podstawie zebranego materiału dowodowego, a " jedynie odnosi wrażenie".

Podniósł, że organ decyzyjny naruszył art. 107 § 3 kpa poprzez pominięcie w decyzji uzasadnienia swojego stanowiska. Nie wykazał dlaczego uznał za niewiarygodne twierdzenia a skarżącego będące dowodem w sprawie, że zatrudnienie w organach UBP nastąpiło w okolicznościach wyjątkowych, biorąc pod uwagę jego wiek – [...] lat, pobyt rodziców w obozach koncentracyjnych i nękanie przez NKWD. Nie można, jak podał, takiego stanowiska w żadnej mierze uzasadnić twierdzeniem, jakie zawarł Kierownik Urzędu w uzasadnieniu decyzji.

Wskazał też, że decyzja administracyjna jest aktem indywidualnym, który zostaje wydany w oparciu o stan faktyczny i dowody winny być zgromadzone każdorazowo indywidualnie w sprawie i organ nie może swojego rozstrzygnięcia opierać na ogólnych wiadomościach historycznych. Oparcie się w niniejszej sprawie na ogólnych źródłach historycznych bez rozpatrzenia materiału dowodowego lub też wzięcie pod uwagę dowodów takich, jakie pasowały organowi do wydania negatywnego dla niego rozstrzygnięcia, bez szczegółowej analizy wszystkich dowodów i podania dlaczego innym dowodom odmówiono wiarygodności , stanowi rażące naruszenie prawa.

W państwie demokratycznym organ administracyjny, biorąc pod uwagę zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz pogłębiania zaufania do obywateli, ma obowiązek szukania prawdy niezależnie od tego, jakie twierdzenia podnosi strona postępowania. Natomiast w niniejszym postępowaniu organ orzekający nie spełnił nawet warunku zachowania zasady prawdy obiektywnej, bowiem twierdzenia skarżącego na temat szczególnych okoliczności nawiązania jego stosunku pracy zostały całkowicie pominięte. Nie wziął też pod uwagę w zupełności faktu, że po upadku Powstania Warszawskiego walczył on w oddziałach partyzanckich, oraz tego, iż w okresie nawiązania współpracy z UB jego rodzice przebywali w obozach koncentracyjnych w związku z czym jako szesnastolatek pozbawiony był wsparcia w podejmowaniu decyzji życiowych, jak i tego, że zatrudnił się ponieważ po rozwiązaniu oddziału partyzanckiego dalej chciał walczyć przeciwko Niemcom i był przekonany, że organizacja ta taką walkę prowadzi. W jego mniemaniu nie odniesiono się w zupełności do faktu, że po powrocie jego ojca z obozu koncentracyjnego natychmiast wycofał się z pracy w UB oraz do tego, że w czasie pracy w UB nigdy nie brał udziału w jakichkolwiek działaniach przeciwko społeczeństwu polskiemu.

Zdaniem skarżącego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przy rozpatrywaniu sprawy, zaś sprawa została rozpatrzona po przyjęciu wstępnego założenia o jego winie, a całe postępowanie sprowadzono jedynie do przedstawienia argumentów za tym przemawiających.

W zaskarżonej decyzji przywołano dekret z dnia 29 sierpnia 1945 r.- Prawo osobowe. Dekret ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1946 r. – na podstawie jego art. 26. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt 4 II SA/Wr 2779/03 zalecono Kierownikowi Urzędu, aby rozstrzygnąć kwestię stosunków prawnych obowiązujących w dacie zawarcia przez niego umowy o pracę. Umowę o pracę zawarto w czerwcu 1945 r. W czerwcu 1945 r. dekret Prawo osobowe nie obowiązywał.

W dacie zawarcia umowy obowiązywały następujące przepisy prawa :

1. Niemiecki kodeks cywilny ( Biirgerliches Gesetzbuch z 1896 r., ze zm.).

2. Ustawa z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet.

3. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań.

Z pośród tych aktów prawnych w zaskarżonej decyzji powołano się jedynie na :

- przepisu ustawy w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet, przy czym wywody Kierownika Urzędu są ograniczone praktycznie wyłącznie do art. 2 tej ustawy,

- art. 32 Kodeksu zobowiązań.

Kierownik Urzędu w całości pominął problem, czy zatrudnienie osoby małoletniej/ młodocianej w Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego było czynem zabronionym popełnionym przez organ Państwa.

Skarżący stwierdził również, że pouczenie zawarte w decyzji Kierownika Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] co do prawa odwołania się jest błędne i wypełnia dyspozycję art. 112 kpa. Odwołanie od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] r. winno zostać skierowane do Ministra Pracy i Polityki Społecznej – zgodnie z wcześniej cytowanymi przepisami art. 78 Konstytucji RP oraz 17 pkt 3 i art. 127 § 2 kpa, a także zgodnie z art. 65 § 1 kpa- i rozpatrzone w ustawowym trybie odwoławczym.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Po rozpoznaniu skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 17 listopada 2003 r. Nr DO- III/ K0208/K- 217032/2/03 w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich wyrokiem z dnia 30 listopada 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 2779/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż stosunek prawny między skarżącym, a PUBP powinien być oceniany według przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet ( Dz. U. z 1924 Nr 65, poz. 636 ze zm.) i zobowiązał Kierownika Urzędu do rozważenia czy zawarta umowa o pracę nie jest w stosunku do J. S. pozbawiona skutków prawnych - w świetle art. 6 powołanej ustawy.

Ponadto Sąd wskazał, iż Kierownik Urzędu winien uwzględnić reguły zawarte w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116 poz. 745).

W wykonaniu orzeczenia Sądu Kierownik Urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu wykazanie czy umowa o pracę skarżącego nie była pozbawiona skutków prawnych.

W wyniku tego postępowania Kierownik Urzędu stwierdził, iż J. S. podczas całego okresu pracy w PUBP w O. W. miał status pracownika młodocianego ( art. 2 ustawy z 1924 r.). Jednakże stosunek pracy pomiędzy J. S. , a PUBP nie był w stosunku do niego pozbawiony skutków prawnych.

W ocenie Kierownika Urzędu stanowisko w tej kwestii potwierdzają obowiązujące przepisy prawa z 1945 r.

Ogólna regulacja dotycząca umów o pracę była bowiem zawarta w Kodeksie zobowiązań ( przepisy Tytułu XI Dział I Rozdziału I Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań; Dz. U. Nr 82, poz. 598 ze zm.). Art. 32 kz zawierał odesłanie do przepisów prawa osobowego, jeżeli chodzi o ocenę ważności oświadczenia woli złożone przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych. Było to - w przypadku W. – odesłanie do niemieckiego Kodeksu cywilnego z 1896 roku (Burgerliches Gesetzbuch) , a po częściowej unifikacji prawa cywilnego do Dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. – Prawo osobowe ( Dz. U. Nr 40, poz. 223 ze zm.). Przepisy te stanowiły, że dziecko, które nie ukończyło siódmego roku życia, nie ma zdolności do działań prawnych. Małoletni, który ukończył osiemnasty rok życia, jest pełnoletni i ma pełną zdolność do działań prawnych ( art. 3 § §1 - 3) . Zgodnie z art. 8 p.o do ważności oświadczenia woli osoby ograniczonej w zdolności do działań prawnych, przez które zaciąga ona zobowiązanie lub rozporządza majątkiem, potrzebna jest zgoda przedstawiciela ustawowego, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Jednakowoż, zgodnie z art. 10 § 1 p.o osoba ograniczona w zdolności do działań prawnych może sama zobowiązać się do pracy za wynagrodzeniem i podejmować czynności prawne, wynikające z takiej umowy, przedstawiciel ustawowy może tylko za zezwoleniem władzy opiekuńczej przez zawiadomienie drugiej strony rozwiązać umowę, na której zawarcie nie wyraził swej zgody, jeżeli umowa sprzeciwia się dobru osoby ograniczonej w zdolności do działań prawnych, Kierownik Urzędu podniósł, iż J. S. nie słusznie powołuje się na nowe brzmienie art. 53 kz ustalone przez art. IV Dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. Przepisy wprowadzające prawo osobowe ( Dz. U. Nr 40, poz. 225 ze zm.) albowiem przepis ten nie jest przepisem intertemporalnym , ale skutkującym na przyszłość w odniesieniu do stosunków prawnych zawiązanych po dacie zmiany . Inna wykładnia tego przepisu pozbawiłaby znaczenia art. 10 p.o. Kierownik Urzędu ponadto oświadczył, iż art. 1 ustawy w przedmiocie zatrudnienia młodocianych i kobiet nie wymienia organów administracji, do jakich niewątpliwe należały urzędy bezpieczeństwa publicznego. W służbach określonych mianem mundurowych stosunek służbowy nie powstaje na podstawie umowy o pracę, ale na podstawie aktu władczego, mianowania, powołania, rozkazu.

J. S. od dnia [...] r. do dnia [...] r. pracował jako funkcjonariusz w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w O. W. Faktu tego nie kwestionuje.

Sądowa kontrola decyzji administracyjnej wydanej po wyroku sądu administracyjnego uwzględniać musi przede wszystkim unormowanie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowiącego, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Zdaniem składu orzekającego Kierownik Urzędu wykonał wskazania zawarte w motywach omówionego wcześniej wyroku z dnia 30 listopada 2005 r. poddając szczegółowej analizie stosunek prawny jaki łączył skarżącego z PUBP. Wskazał jednocześnie, że zakres przedmiotowy ustawy z dnia 21 lipca 1924 r. nie obejmuje funkcjonariuszy organów administracji – Urzędów bezpieczeństwa publicznego. W tym stanie rzeczy słusznym było rozpoznanie sprawy pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich jako funkcjonariusza PUBP w O. W.

Stosownie do art. 21 ust. 4 pkt 4 lit. a) a w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) nie przysługują uprawnienia kombatanckie osobie, która w latach 1944 – 1956 r. pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, zaś osoby takie, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, uprawnień tych się pozbawia.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadminstracyjnym pozbawieniu uprawnień Kombatanckich podlegają osoby zatrudnione, pełniące służbę lub funkcję w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i to niezależnie od charakteru wykonywanych czynności, czasu zatrudnienia, ani też okoliczności w jakich osoba została skierowana do pełnienia służby.

Stosownie zaś do art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach uprawnienia Kombatanckie zachowują jedynie te osoby, które do Urzędów Bezpieczeństwa zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy.

Skarżący, w okresie od [...] r. do [...] r. był funkcjonariuszem w PUBP w O. Okoliczności tej dowodzi materiał aktowy sprawy. Jak wynika z fotokopii oświadczenia Nr [...] Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w O. "Obyw. S. J. jest zatrudniony w charakterze funkcjonariusza w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w O. ma prawo do noszenia broni palnej ". ( k- [...] ) . W piśmie z dnia [...] r. określonym " Udział w II Wojnie Światowej" podał " Od [...] r. do [...] r. pracowałem w PUBP w O. W. Obecnie jestem oficerem rezerwy w stopniu podporucznika (...) ."( k-[...] ). W deklaracji członkowskiej z dnia [...] r. wskazał w rubryce [...] (... pełnione funkcje (...) " [...] – [...] . PUBP O. W. ., funkcjonariusz". ( k-[...]).

We wniosku z dnia [...] r., o ponowne rozpoznaniu sprawy skarżący przedstawił wydarzenia, które spowodowały, że podjął służbę w PUBP oraz wykonywane czynności podczas jej pełnienia. ( k- [...] ).

W toku postępowania administracyjnego organ decyzyjny zobowiązany jest, jako dowód dopuścić wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. ( art. 75 § 1 kpa).

Reguła wyrażona w powołanym przepisie, nie została wyłączona przepisami Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień ( Dz. U. Nr 116, poz. 745). Oznacza to, że organ administracyjny był władny przeprowadzić postępowanie weryfikacyjne, według reguł Kpa, uwzględniając zatem dowody zgromadzone w sprawie.

Brak potwierdzenia faktu pozostawania skarżącego w strukturach UB, przez wymienione w § 5 cyt. rozporządzenia instytucje, nie stało więc na przeszkodzie w tym ustaleniu w procesie weryfikacyjnym.

Sąd zauważa, że w aktach sprawy, znajduje się pismo Urzędu Ochrony Państwa z dnia [...] r. w którym poinformowano, że karty ewidencyjne funkcjonariuszy i pracowników cywilnych zwolnionych z terenowych jednostek resortu zostały przygotowane do przekazania Instytutowi Pamięci Narodowej w związku z tym organ powinien w terminie późniejszym zwrócić się do Instytutu.

W dniu [...] r. Oddziałowe Biuro Udostępnień i Archiwizacji Dokumentów IPN w P. powiadomiło Urząd Kombatantów , że w zasobie archiwalnym nie ma akt osobowych J. S. . ( k- [...] ).

Zwrócić trzeba uwagę, że § 5 rozporządzenie z dnia 22 września 1997r. nie wymienia Instytutu Pamięci Narodowej powołanego mocą ustawy z dnia 18 grudnia 1998r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu ( Dz. U.Nr 155, poz. 1016 ze zm.) do zadań którego m.in. należy archiwizacja dokumentów organów bezpieczeństwa, w tym akt osobowych funkcjonariuszy.

Zwrócić należy przy tym uwagę, że w omawianym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zamieścił szczegółowych wskazań odnośnie tego rozwiązania prawnego.

Nakazał w ogólny sposób uwzględnić regułę wynikającą z § 5 cyt. rozporządzenia.

Przy takim sformułowaniu wytycznej co do dalszego postępowania organu administracyjnego przyjąć należy, iż w powyższym przypadku została ona zrealizowana , o czym przekonuje powyższy wywód.

W postępowaniu weryfikacyjnym skarżący nie wykazał do tego, iż w jego sytuacji zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 3 ustawy o kombatantach.

Uwzględniając powyższe skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo przed sądami administracyjnymi.