Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2496/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi I. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem postępowania jest skarga I. K. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r. znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr: [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym:

Tytuły wykonawcze Nr [...] i [...] z dnia [...].02.2011r., na które skarżąca złożyła zarzuty, doręczono skarżącej w dniu 8.04.2010r., natomiast w dniu 31.03.2011r. wszczęto postępowanie egzekucyjne oraz dokonano zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym skarżącej.

W dniu [...].04.2011r. I. K. złożyła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania, w którym skarżąca zarzuciła nieistnienie obowiązku uiszczenia należności wynikających z upomnienia.

Po przekazaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] Prezydentowi Miasta [...] prośby o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów przy piśmie z dnia 18.04.2011r., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezydent działając jako wierzyciel orzekł o niezasadności zarzutów zgłoszonych przez I. K. w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, tytuły wykonawcze Nr [...] i [...] z dnia [...].02.2011r. sporządzono w wyniku nieuregulowania w wyznaczonym terminie wskazanej w upomnieniu nr [...] kwoty wynikającej z nieuiszczenia przez skarżącą opłat za wywóz nieczystości stałych.

Organ wskazał, że z dniem [...] lipca 2009 r. na terenie Gminy [...] zaczął obowiązywać gminny system gospodarki odpadami komunalnymi. Podstawą do wprowadzenia SGO były wskazane w postanowieniu akty prawne:

1. ustawa z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., nr 236 poz. 2008 z późn. zm.),

2. Uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie przejęcia przez Gminę [...] od właścicieli nieruchomości obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2008 r., nr [...], poz. [...]7, zm. Dz. Urz. Woj. [...] z 2008 r., nr [...], poz. [...]),

3. Uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie ustalenia opłat za przejęcie przez Gminę [...] od właścicieli nieruchomości obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2009 r., nr [...] , poz. [...], zm. Dz. Urz. Woj. [...] z 2009 r., nr [...] , poz. [...] ),

4. Regulamin utrzymania czystości i porządku w Gminie [...].

Wskazano, że w imieniu Gminy [...] zadania w zakresie gminnego systemu gospodarki odpadami wykonuje Komunalny Zakład Budżetowy reprezentowany przez Dyrektora Zakładu. Zaznaczono ponadto, że system ten w swej istocie jest obowiązkowy i powszechnie obowiązujący na terenie Gminy [...].

Organ stwierdził, że z uwagi na nieuiszczanie przez I. K. należnych opłat za wywóz odpadów komunalnych w oparciu o art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, z późn. zm. ) w dniu 18.12.2009 r. zostało skierowane do skarżącej upomnienie nr [...] opiewające na łączną kwotę 223,94 zł wskazujące zadłużenie na dzień 10.12.2009 r. Upomnienie zostało odebrane przez męża zobowiązanej M. K. w dniu 30.12.2009 r. Z uwagi na fakt nieuregulowania w wyznaczonym terminie wskazanej w upomnieniu należności, w dniu [...].05.2010 r. sporządzono w oparciu o to upomnienie tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...]. Z uwagi na fakt nieuregulowania w wyznaczonym terminie wskazanej w upomnieniu należności, w dniu [...].05.2010 r. sporządzono w oparciu o ww. upomnienie tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...]. Wskazano, że mimo prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego skarżąca nadal nie wnosiła opłat za wywóz odpadów komunalnych, zatem ponownie skierowano do I. K. upomnienie wzywające do uregulowania zaległości. Upomnienie nr [...] z dnia [...].07.2010 r. opiewające na łączną kwotę 549,08 zł zostało odebrane przez I. K. w dniu [...].08.2010 r.

W oparciu o to upomnienie w dniu [...].02.2011 r. sporządzono tytuły wykonawcze nr [...] i [...]. W obu tytułach określono prawidłowo zarówno kwotę należności, jak i osobę zobowiązaną do zapłaty.

Na to postanowienie pismem z dnia 10 maja 2011 r. I. K. wniosła zażalenie. W uzasadnieniu wskazała, iż zakwestionowała prawidłowość aktu prawa miejscowego, będącego podstawą nałożonych opłat z tytułu odbioru odpadów komunalnych, a ponadto zakwestionowała upoważnienia osoby podpisującej postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do zgłoszonych zarzutów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. znak [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.

W uzasadnieniu wskazano, że iż skarżąca kwestionuje sam obowiązek nałożony uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie ustalenia opłat za przejęcie przez Gminę [...] od właścicieli nieruchomości obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych, ustalającej jednostkowe, miesięczne stawki opłat za pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych w wysokości zależnej od osoby zamieszkującej na nieruchomości. I. K. nie kwestionuje ustalonej - na podstawie ewidencji zameldowania - ilości osób zamieszkujących na nieruchomości, a jedynie wysokość opłaty uzależnionej od faktu zamieszkania a nie ilości faktycznie wytworzonych odpadów.

Wskazano, że w postępowaniu egzekucyjnym organy egzekucyjne nie są władne badać podstaw normatywnych obowiązków nałożonych przez akt powszechnie obowiązujący. Rolą wierzyciela jest zajęcie stanowiska, które zostało dokonane.

Odnosząc się do zarzutu braku upoważnienia osoby podpisanej pod postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., organ II instancji stwierdził, iż Dyrektor Komunalnego Zakładu Budżetowego w [...] posiada upoważnienie Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2010r., znak: [...] do reprezentowania Gminy Miejskiej [...] w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji opłat z tytułu należności za wywóz odpadów komunalnych. Zarzut ten uznano więc za niezasadny.

SKO stwierdziło ponadto, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy oraz fakt, że zarzuty skarżącej nie dotyczyły zasadności i wymagalności samego tytułu wykonawczego, a skierowane są w istocie do aktu prawa miejscowego, który jest źródłem ciężarów nałożonych na zobowiązaną, że wierzyciel zasadnie uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.

Na to rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. K., wnosząc o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2011 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tj. Prezydenta Miasta [...].

Zaskarżonym aktom zarzucono naruszenie:

1. przepisu art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, polegające na niezbadaniu czy zaistniały rzeczywiste przyczyny upoważniające do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji (naruszenie przepisów postępowania),

2. przepisu art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, polegające na przyjęciu, bezkrytycznie, za prawdziwą wersji wskazywanej tylko przez jedną ze stron postępowania administracyjnego (naruszenie przepisów postępowania),

3. przepisu art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, polegające na nieustaleniu istotnych okoliczności sprawy tj. czy istnieją rzeczywiste podstawy wystawienia tytułów wykonawczych i domagania się ode mnie opłat za usługi, które nigdy nie były wykonywane (naruszenie przepisów postępowania).

Organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz.1954 z p. zm. – dalej u.p.e.a.), które stanowią w art. 33 u.p.e.a., że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a.;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich zgłoszenie. Trzeba też zwrócić uwagę, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia tego postępowania, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania, ponadto zgłaszającego obowiązuje siedmiodniowy termin na zgłoszenie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, liczony od dnia doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Skarżąca w doręczonych jej tytułach wykonawczych o terminie tym została pouczona, podobnie jak o podstawach, na których mogą być wniesione zarzuty, poprzez przytoczenie w tych tytułach treści art. 33 u.p.e.a. zawierającego enumeratywne wyliczenie tych podstaw (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt II FSK 407/10, LEX nr 954961).

Należy przy tym podkreślić, że konieczność wskazania podstawy prawnej spoczywa na zobowiązanym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 września 2007 r., sygn. akt I OSK 522/07 (LEX nr 374393), to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności z wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut.

Artykuł 34 u.p.e.a. przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia: w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 zarzutów, które wydaje organ egzekucyjny (§ 4), i w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1). Na obydwa te postanowienia przysługuje zażalenie (odpowiednio: § 5 i 2 cytowanego artykułu).

Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Do czasu otrzymania tego postanowienia organ egzekucyjny nie podejmuje żadnych czynności poza ewentualnym zawieszeniem postępowania w sytuacji opisanej w art. 34 § 3 u.p.e.a.

Przechodząc do kwestii szczegółowych, należy podkreślić, że podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest wystawiony przez wierzyciela dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność obowiązku, który ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa mianem tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Podstawę prawną wystawienia tytułu wykonawczego, a więc i prowadzenia egzekucji, stanowią, wymienione w art. 3, art. 3a i art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, akty indywidualne właściwych organów oraz akty generalne, z których to wynikają obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, a także deklaracja lub zeznanie złożone przez podatnika lub płatnika, zgłoszenie celne złożone przez zobowiązanego, deklaracja rozliczeniowa złożona przez płatnika składek na ubezpieczenie społeczne, informacja o opłacie paliwowej.

W przedmiotowej sprawie podstawę prawną do wystawienia tytułów wykonawczych stanowiły przepisy:

1. ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., nr 236 poz. 2008 z p. zm. , dalej jako ustawa),

2. Uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie przejęcia przez Gminę [...] od właścicieli nieruchomości obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2008 r., nr 109, poz. 3937, zm. Dz. Urz. Woj. [...] z 2008 r., nr 219, poz. 9411),

3. Uchwała nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie ustalenia opłat za przejęcie przez Gminę [...] od właścicieli nieruchomości obowiązku pozbywania się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych (Dz. Urz. Woj. [...] z 2009 r., nr [...] , poz. [...], zm. Dz. Urz. Woj. [...] z 2009 r., nr [...] , poz. [...] ).

Zgodnie z brzmieniem art. 6a ustawy rada gminy może w drodze uchwały, na podstawie akceptacji mieszkańców wyrażonej w przeprowadzonym uprzednio referendum gminnym, przejąć od właścicieli nieruchomości wszystkie lub wskazane obowiązki, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, 3b i 4 ustawy. Przejmując te obowiązki rada gminy ustala opłatę ponoszoną przez właścicieli nieruchomości za wykonywanie przejętych obowiązków, przy czym opłata ta jest ustalana w sposób zryczałtowany za okresowe pozbywanie się określonej ilości wskazanego rodzaju odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych.

Jednocześnie przepis art. 6b ustawy stanowi, że ustalając powyższe opłaty rada gminy określa terminy ich uiszczania, przy czym opłaty nieuiszczone w wyznaczonym terminie podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.).

Podkreśleniu wymaga fakt, iż z cytowanych uchwał Rady Miasta [...] wynika zarówno przejęcie obowiązków od właścicieli nieruchomości, wyrażone w art. 6a ustawy, jak i obowiązek uiszczania opłat z tego tytułu, przy czym obowiązek ten wynika wprost z przepisu prawa, a nie z faktu podpisania przez właściciela nieruchomości stosownej umowy o wywóz nieczystości i jej wykonywanie.

Tym samym należy stwierdzić, że podstawą prawną nałożenia na skarżącą obowiązku wynikającego z kwestionowanego tytułu wykonawczego był obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, niezasadnym zatem był zarzut skarżącej o nieistnieniu obowiązku.

Odnośnie zarzutu zawartego w skardze, odnoszącego się do odmowy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zbadania, czy referendum przeprowadzone w [...] dnia [...] listopada 2006 r., wymagane przepisem art. 6a ustawy, zostało przeprowadzone zgodnie z prawem – należy wskazać, że postępowanie takie nie może mieć miejsca w postępowaniu prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o czym organ powiadomił skarżącą, informując ponadto o możliwości wzruszania uchwał samorządu gminnego w trybie przewidzianym ustawą o samorządzie gminnym.

Sąd stwierdza, że niezasadnym był również podnoszony przez skarżącą zarzut braku upoważnienia osoby podpisanej pod postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Kolegium prawidłowo stwierdziło, że Dyrektor Komunalnego Zakładu Budżetowego w [...] był uprawniony do wydania tytułu, albowiem posiadał upoważnienie Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] marca 2010r., znak: [...] do reprezentowania Gminy Miejskiej [...] w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji opłat z tytułu należności za wywóz odpadów komunalnych.

Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych tj. art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a.

Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.