Postanowienie NSA, sygn. akt FZ 414/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-12-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3 , art. 194 par. 1 pkt 2, art. 204
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: 1. Nie można przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ utożsamiać z przesłankami na podstawie których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu - art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

2. W przypadku rozpatrywania zażaleń na postanowienia wydane w sprawach wpadkowych, do których zalicza się postanowienie w sprawie wstrzymania zaskarżonego aktu lub czynności, brak jest podstaw do odpowiedniego zastosowania art. 204 tej ustawy.

TEZY

1. Nie można przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ utożsamiać z przesłankami na podstawie których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu - art. 61 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

2. W przypadku rozpatrywania zażaleń na postanowienia wydane w sprawach wpadkowych, do których zalicza się postanowienie w sprawie wstrzymania zaskarżonego aktu lub czynności, brak jest podstaw do odpowiedniego zastosowania art. 204 tej ustawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Spółki Akcyjnej D. B. z/s w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 2004 r., I SA/Gd 321/04 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Spółki Akcyjnej D. B. w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 kwietnia 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 1998 r., od stycznia do marca 1999 r. oraz za sierpień 1999 r. postanawia: 1. oddalić zażalenie 2. oddalić wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w G. o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Pełnomocnik skarżącego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 kwietnia 2004 r. (...), utrzymującej w mocy pięć decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. z dnia 22 sierpnia 2003 r. w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r., styczeń, luty, marzec i sierpień 1999 r. wniósł m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podał, że za wstrzymaniem wykonania tej decyzji przemawia:

- wysokość należności publicznoprawnych określonych zaskarżoną decyzją,

- sytuacja finansowa skarżącej spółki,

- okoliczności i charakter sprawy przedstawione w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 lipca 2004 r. I SA/Gd 321/04 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W motywach Sąd podał, że strona skarżąca nie wykazała, aby wykonanie decyzji mogło spowodować skutki, o których mowa w art. 61 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącej powołując się we wniosku na sytuację finansową spółki nie określił bliżej tej sytuacji, jak również nie wskazał w jaki sposób podane przez niego okoliczności mogłyby spowodować wyrządzenie spółce szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z treścią decyzji organu pierwszej instancji skarżącej określono w innej wysokości niż zadeklarowana kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz ustalono dodatkowe zobowiązanie w łącznej kwocie 891 zł. Wpłata tego dodatkowego zobowiązania na konto właściwego urzędu skarbowego - zdaniem Sądu - nie stanowiła obciążenia finansowego stanowiącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podobnie takiego skutku nie mogły wywołać nieznaczne różnice w rozliczeniach w podatku od towarów i usług za wskazane w decyzjach okresy rozliczeniowe. Wstrzymania wykonania decyzji nie uzasadniało również przekonanie skarżącej o zasadności podniesionych w skardze zarzutów, a także okoliczności i charakter sprawy.

Na przedstawione postanowienie, które zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej dnia 15 lipca 2004 r., złożył on dnia 21 lipca 2004 r. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem sądu pierwszej instancji. W zażaleniu, powołując się na art. 194 par. 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podał, że zaskarża postanowienie w całości i wnosi o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania wymienionej wyżej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 kwietnia 2004 r. oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz skarżącej kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarzucił postanowieniu naruszenie art. 61 par. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezzasadną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej mimo, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Powtórzył, podobnie jak we wniosku, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia sytuacja finansowa spółki, wysokość należności publicznoprawnych określonych zaskarżoną decyzją oraz okoliczności i charakter sprawy przedstawione w skardze. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sądowych w sprawie I SA/Gd 1336/03, w których znajdują się dokumenty dotyczące sytuacji finansowej spółki. Na podstawie tych dokumentów Sąd postanowieniem z dnia 6 lutego 2004 r. zwolnił skarżącą w tamtej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu, że spółka wykazała brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych.

Przede wszystkim jednak, zdaniem pełnomocnika, za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji przemawiają okoliczności i charakter sprawy. W tej kwestii w zażaleniu pełnomocnik powtórzył zarzuty naruszenia prawa procesowego /art. 240 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 130 par. 1 pkt 5 i par. 3; art. 122, 187 par. 1, art. 284, 285, 145 par. 2 w zw. z art. 292 Ordynacji podatkowej/ i materialnego /art. 10 ust. 2, art. 19 ust. 1, 2 i 3, art. 20, art. 27 ust. 4 i 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz par. 54 ust. 1 i 3, par. 56 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym/, jakie postawił decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2004 r.

W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W motywach podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji gdyż nie zachodziły przesłanki, o których mowa w art. 61 par. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast okoliczności i charakter sprawy, na które powoływał się pełnomocnik skarżącej w zażaleniu takich przesłanek nie stanowią.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Kwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odpowiada bowiem prawu - art. 61 par. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowił podstawę do jego wydania.

Zgodnie z tym przepisem po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem aktów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z przepisu tego wynika, że w niniejszej sprawie Sąd, rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z której wynikały stosunkowo niewielkie w porównaniu z zadeklarowanymi różnice w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe, wskazane w decyzjach organu pierwszej instancji oraz ustalenie dodatkowego zobowiązania w łącznej kwocie 891 zł, miał jedynie obowiązek zbadać czy w przypadku wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. nie zajdzie niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Taka analiza została przeprowadzona i jej wynik jest prawidłowy. Biorąc pod uwagę nieznaczne skutki finansowe zaskarżonej decyzji, charakter skarżącej /spółka akcyjna tj. przedsiębiorca, który z założenia, biorąc pod uwagę przepisy Ksh, w szczególności art. 308 par. 1, prowadzi działalność gospodarczą w większym rozmiarze/, a także okoliczność, że w razie uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obiegu prawnego decyzji organu pierwszej instancji po stronie skarżącej powstanie nadpłata, podlegająca oprocentowaniu w wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych /art. 78 par. 1 Ordynacji podatkowej/, nie można przyjąć, że wykonanie tej decyzji stanowi takie zagrożenie dla skarżącej, o którym mowa w art. 61 par. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Fakt, że skarżąca w innej sprawie prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym została zwolniona z kosztów postępowania sądowego z uwagi na swoją sytuację finansową także nie ma znaczenia przy zastosowaniu art. 61 par. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można bowiem przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utożsamiać z przesłankami na podstawie, których Sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy Sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla skarżącej jednostki, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, iż w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Ani w skardze, zawierającej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ani w zażaleniu pełnomocnik skarżącego nie przedstawił umotywowanych argumentów, które odnosiłyby się do tej kwestii. Za takie argumenty w żadnym razie nie można uznać powtórzenia zarzutów zawartych w skardze, dotyczących naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji. Te okoliczności nie powinny mieć bowiem wpływu na wynik wpadkowego postępowania, prowadzonego na podstawie art. 61 par. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przepisie tym nie wymieniono ich bowiem wśród przesłanek jakie należy badać przy rozpatrywaniu sprawy ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Art. 61 par. 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być traktowany jako podstawa do dokonywania przez sąd administracyjny swoistego przedsądu gdyż takiej instytucji przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadziły.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 par. 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił również wniosek pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej w G., zawarty w odpowiedzi na zażalenie o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W przypadku rozpatrywania zażaleń na postanowienia wydane w sprawach wpadkowych, do których zalicza się postanowienie w sprawie wstrzymania zaskarżonego aktu lub czynności, brak jest podstaw do odpowiedniego zastosowania art. 204 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten ma w postępowaniu przed sądami administracyjnymi charakter wyjątkowy i nie może w rozszerzający sposób obciążać skarżących finansowymi skutkami niezasadnych zażaleń, tym bardziej że w przypadku sporządzania zażaleń nie wprowadzono przymusu adwokacko-radcowskiego z wyjątkiem zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 194 par. 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.