Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 247/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(1) ust. 2, 7-8; art. 36(4) ust. 1-8; art. 36(6) ust. 1;
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 106 par 3 i 5; art. 133 par 1; art. 54 par 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego na podstawie art. 36(6) ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) – dalej jako u.r.p. – uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. ustaliła, że A. S. uzyskała wynik negatywny z przeprowadzonego w dniach 14 – 17 czerwca 2011 r. egzaminu radcowskiego.

Po dokonaniu oceny każdego z zadań z części pierwszej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że zdająca z pierwszej części egzaminu otrzymała ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu otrzymała ocenę dostateczną, z trzeciej części egzaminu otrzymała ocenę niedostateczną, z czwartej części egzaminu otrzymała ocenę dobrą i z piątej części egzaminu otrzymała ocenę dostateczną.

Egzaminatorzy, oceniając pracę z części trzeciej wystawili dwie oceny niedostateczne, zarzucając nieprawidłowe wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz błędne zaskarżenie pkt I wyroku co do odsetek od kwoty 33100 zł i z naruszeniem art. 817 § 1 k.c. wskazanie daty początkowej naliczenia odsetek. Wskazano, że w pracy egzaminacyjnej zdająca bezzasadnie domaga się odsetek od kwoty 20.000 zł od dnia wytoczenia powództwa ( a nie doręczenia pozwu). Zdaniem egzaminatorów wniosek apelacji o uchylenie wyroku w zaskarżonej części pozbawiony jest podstaw określonych w art. 386 § 4 k.p.c. W pracy nie wskazano na czym polegało naruszenie art. 455 § 1 k.c. ograniczając się do przytoczenia poglądów doktryny i orzecznictwa. Nie powołano art. 481 k.c. i nie wyjaśniono istoty opóźnienia i wymagalności świadczenia, co spowodowało błędne zaskarżenie odsetek. W ocenie egzaminatorów zaproponowane rozstrzygnięcie naruszało interes strony, gdyż materiał dowodowy dawał podstawy do domagania się zmiany wyroku i zasądzenia roszczenia w oddalonym zakresie z uwzględnieniem częściowej korekty żądania co do odsetek ustawowych.

W odwołaniu od uchwały A. S. wnosiła o jej uchylenie i postawiła zarzut naruszenia art. 36 (5) ust. 2 u.r.p. przez niewłaściwą ocenę jej pracy, jako zbyt rygorystyczną, podjętą w oderwaniu od praktyki procesowej i celu egzaminu radcowskiego oraz wydaną z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.

W ocenie odwołującej egzaminatorzy "zbyt pochopnie i niezasadnie" ocenili pracę negatywnie, wskazując przy tym na uchybienia, które nie istniały, albo były zupełnie nieistotne, albo nie miału negatywnego wpływu na interes podmiotu, którego radca prawny miał chronić w zadaniu egzaminacyjnym. Zdaniem odwołującej wartość przedmiotu zaskarżenia określona została nieprawidłowo z powodu oczywistego błędu rachunkowego.

Zadanie z zakresu prawa cywilnego zostało sporządzone zgodnie z kryteriami zawartymi w przepisie art. 36(5) ust. 2 u.r.p. oraz zostały zachowane wymogi formalne, właściwie zostały zastosowane przepisy prawa i w sposób prawidłowy dokonano ich interpretacji, a także poprawnie zaproponowano sposób rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wyniku egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r., uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymała zaskarżoną uchwałę w mocy.

Komisja uznała, że sam fakt sporządzenia apelacji był zgodny z interesem mocodawcy zdającego. Wskazano, że praca spełnia wymogi konstrukcyjne z art. 368 k.p.c., lecz wartość przedmiotu zaskarżenia określona została nieprawidłowo. Należało zaskarżyć pkt III – oddalenie powództwa w pozostałej części – w tym także niezasądzone odsetki i pkt V wyroku – koszty procesu, gdyż brak tego zaskarżenia było sprzeczne z interesem klienta.

Najbardziej istotnym z punktu widzenia art. 36(5) ust. 2 u.r.p. (zgodnie z interesem strony), było dostrzeżenie faktu, że sąd I instancji dokonał błędnej oceny opinii biegłego, a w konsekwencji sąd błędnie ustalił przyczynienie się powódki do powstawia szkody. Prawidłowo zatem podniesiono zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wskazując prawidłowo w uzasadnieniu na naruszenie art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 362. Nie wskazano jednak na naruszenie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 817 k.c. przez ich błędną wykładnię przez sąd skutkującą zasądzeniem odsetek od daty późniejszej niż wynikającej ze stanu faktycznego.

Komisja stwierdziła, że zdająca nieprawidłowo wskazała naruszenie art. 227 k.p.c. gdyż w powiązaniu ze sformułowanym zarzutem kastaoryjnym wskazuje to na nieprawidłowe rozwiązanie problemu przez zdającą i narusza interes powódki. Stan sprawy pozwalał wydać wyrok zgodnie z żądaniem powódki.

Komisja wskazała na niepodniesienie naruszenia art. 817 k.c., który w stanie faktycznym sprawy powinien mieć zastosowanie.

W ocenie Komisji II stopnia zasadnym byłoby zaskarżenie wyroku co do pkt I przez żądanie odsetek od daty 17 czerwca 2008 r. (data prawidłowa), zaskarżenie pkt III wyroku przez żądanie zasądzenia kwoty 20 000 zł wraz z odsetkami od daty doręczenia pozwu (a nie od dnia wytoczenia powództwa), zaskarżenie pkt V wyroku przez przyznanie kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z § 6 rozporządzenia z 28 września 2001 r. Ponadto należało wnieść o zasądzenie kosztów zastępstwa za II instancję.

Zdaniem Komisji, sformułowanie w pracy egzaminacyjnej wniosków o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie do ponownego rozpoznania godzi w interes strony, a stan sprawy i przeprowadzone w postępowaniu przed sądem I instancji dowody pozwalały na wydanie wyroku zgodnie z żądaniem pozwu. Błąd zdającej w tym zakresie uznano za kluczowy dla oceny pracy. Komisja podniosła, że zabezpieczenie interesu klienta stanowić powinno istotne kryterium przy ocenie prac egzaminacyjnych. Interes powódki narusza również niezaskarżenie przez zdającą pkt V wyroku – koszty procesu. Zdaniem Komisji te mankamenty pracy są kluczowe dla jej oceny i powodują, że praca nie mogła zostać pozytywnie oceniona zgodnie z kryteriami z art. 36(5) ust. 2 u.r.p. Komisja wskazała, że oceniając całą merytoryczną treść pracy egzaminacyjnej w związku z jej mankamentami, nie można było uznać, że zdająca w sposób wystarczający wykazała się wiedzą i umiejętnościami niezbędnymi do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, a oceny wyrażone w opiniach podzieliła w całości, co powodowało brak podstaw do podwyższenia ocen cząstkowych przyznanych skarżącej z części trzeciej egzaminu.

Od uchwały A. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę domagając się uchylenia uchwał obu Komisji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Zarzuciła naruszenie art. 36 (4) ust. 1 i 10 oraz art. 36 (5) ust. 2 u.r.p.- poprzez sprawdzenie w toku postępowania odwoławczego przygotowania prawniczego skarżącej z części trzeciej egzaminu radcowskiego z pominięciem zawartych w hipotezie w/w przepisów kryteriów i skali ocen, albowiem w ocenie organu II instancji - błędnej zdaniem skarżącej - to wniosek o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie do ponownego rozpoznania był "kluczowy" dla oceny pracy, tymczasem zawarcie przez skarżącą wniosku kasatoryjnego mogłoby być co najwyżej uwzględnione w ramach stopniowania oceny, a nie dyskwalifikujący jej pracę.

Naruszenie przepisu art. 36 (4) ust. 1 i 10 oraz art. 36 (5) ust. 2 u.r.p. - poprzez przekroczenie przez organ II instancji granic uznania administracyjnego wskutek przyjęcia zbyt rygorystycznych kryteriów oceny, wykraczających poza potrzeby wynikające z przepisów prawa i realiów praktycznego wykonywania zawodu radcy prawnego, wyrażających się w tym, że radca prawny ma świadczyć pomoc prawną, która nie ma polegać na pisaniu idealnych pism procesowych, ale na ochronie prawnej interesów klienta.

Naruszenie przepisu art. 7 i 8 k.p.a. w związku z art. 36(8) ust. 12 u.r.p. - poprzez naruszenie zasady równego traktowania uczestników egzaminu radcowskiego polegające na przyjęciu nieobiektywnych założeń i rażąco nierównych kryteriów oceniania odwołań oraz prac z zakresu prawa cywilnego, nie zapewnienie przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego oraz brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych mających istotne znaczenie przy ocenie egzaminu.

Naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. w związku z art. 36(8) ust. 12 u.r.p. - poprzez nie zawarcie w zaskarżonej uchwale szczegółowego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego, wskutek czego brak jest szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącej zawartych odwołaniu z dnia [...] lipca 2011 r.

Naruszenie przepisu art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. w związku z art. 36(8) ust. 12 u.r.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonej uchwały, polegającą na:

• uznaniu, iż zawarcie w pracy egzaminacyjnej wniosku kasatoryjnego "godzi w interes strony" oraz stwierdzenie, iż "błąd zdającego w tym zakresie uznać należy za kluczowy dla oceny pracy", podczas gdy jako istotną dla oceny egzaminu radcowskiego organ II instancji uznał okoliczność sporządzenia apelacji oraz wskazanie granic zaskarżenia, których "brak lub niedokładność stanowi okoliczność uniemożliwiającą nadanie apelacji właściwego biegu ";

• uznaniu, iż popełnienie jednego błędu przez skarżącą dyskwalifikuje pracę oceną niedostateczną, w sytuacji, gdy egzaminatorzy oceniający prace z części zadaniowych otrzymali paletę aż 4 ocen pozytywnych i jednej negatywnej;

• przyjęciu oceny, iż praca egzaminacyjna która ostatecznie doprowadziłaby do rozpoznania przez właściwy sąd apelacji na korzyść powódki, zgodnie z jej interesem, zasługuje na ocenę negatywną.

Skarżąca podkreślała, że zawarcie przez nią w zadaniu egzaminacyjnym wniosku apelacyjnego odmiennego, niż wskazanego w "Opisie istotnych Zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do Zadania z zakresu prawa cywilnego" nie może skutkować stwierdzeniem przez organ II instancji brakiem prawidłowości wskazanego rozwiązania, skoro stanowi ono jedynie wzór poprawnego rozwiązania zadania. Zdaniem skarżącej przyjęcie zbyt rygorystycznych kryteriów oceny wykracza poza potrzeby wynikające z przepisów prawa i realiów praktycznego wykonywania zawodu radcy prawnego, wyrażających się w tym, że radca prawny ma świadczyć pomoc prawną, która nie ma "polegać na pisaniu idealnych pism procesowych, ale na ochronie prawnej interesów podmiotów, na rzecz których jest wykonywana." Skarżąca wskazała na brak wyraźnego określenia przyjętych przez egzaminatorów kryteriów oceny cząstkowej pracy z prawa cywilnego, które miały decydujący wpływ na jej wysokość, co doprowadziło do sytuacji, w której części osób zdających egzamin radcowski, również popełniając błąd w postaci zawarcia wniosku kasatoryjnego, w przeciwieństwie do skarżącej, uzyskały oceny pozytywne z prawa cywilnego. W ocenie skarżącej zarówno organ I instancji oraz organ II instancji nie stosował jednolitych kryteriów oceny wszystkich prac z zakresu prawa cywilnego. Wskazała, że niedopuszczalne i sprzeczne z zasadami ogólnymi k.p.a. jest przyjmowanie innych kryteriów i stanowiska w sprawach, w których istota oparta jest na tym samym zadaniu egzaminacyjnym. Zdaniem skarżącej organ II instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, naruszając tym samym przepis art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. w związku z art. 36 (8) ust. 12 u.r.p. Skarżąca powołując się na orzecznictwo sądowe wskazała, że brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia w przypadku jej zaskarżenia kontrolę polegającą na tym, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy tę normę prawidłowo zinterpretował.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości wnosiła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej uchwale. Organ podniósł, że w zaskarżonej uchwale zwrócono uwagę nie tylko na kwestie błędnego wniosku o uchylenie wyroku, ale też na inne wady sporządzonej apelacji. Zdaniem organu odwoławczego przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Egzamin radcowski przeprowadziła Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego przy Ministrze Sprawiedliwości w Katowicach w składzie zgodnym z przepisem art. 36(1) ust. 2 u.r.p. Członkowie Komisji złożyli stosowne do art. 36(1) ust. 7 i ust. 8 u.r.p. oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia ich z pracy Komisji. Egzamin radcowski polegał, zgodnie z art. 36(4) ust. 1 u.r.p. na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu.

Egzamin składał się z pięciu części (art. 36(4) ust. 2 u.r.p.), z których pierwsza część polegała na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Zdający mógł wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznaczał na karcie odpowiedzi, za każdą prawidłową odpowiedź uzyskując 1 punkt (art. 36(4) ust. 3 u.r.p.), a prawidłowość odpowiedzi oceniano według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu radcowskiego (art. 36(4) ust. 4). Z tej części egzaminu skarżąca otrzymała ocenę dostateczny (3).

Zgodnie z art. 36(4) ust. 5 u.r.p. druga część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa karnego polegającego na przygotowaniu aktu oskarżenia lub apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu A. S. otrzymała ocenę dostateczny (3).

Zgodnie z art. 36(4) ust. 6 u.r.p. trzecia część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa cywilnego polegającego na przygotowaniu pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu skarżąca otrzymała ocenę niedostateczny (2) przy ocenach cząstkowych 2 i 2 (niedostateczne).

Czwarta część egzaminu radcowskiego polegała, zgodnie z art. 36(4) ust. 7 u.r.p., na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny. Z tej części egzaminu A. S. otrzymała ocenę dobry (4).

Oraz piąta część egzaminu radcowskiego polegała na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa administracyjnego polegającego na przygotowaniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do jej wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny (art. 36(4) ust. 8 u.r.p.) i za tę część egzaminu skarżąca ocenę dostateczny (3).

W myśl art. 36(6) ust. 1 u.r.p pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, a ponieważ A. S. otrzymała z części trzeciej egzaminu ocenę niedostateczny, z całego egzaminu również otrzymała ocenę niedostateczny.

Komisja egzaminacyjna podjęła uchwałę o wyniku egzaminu radcowskiego A. S. większością głosów w obecności wszystkich członków komisji egzaminacyjnej oraz wydała zdającej uchwałę, a jej odpis przesłała Ministrowi Sprawiedliwości, Prezesowi Krajowej Rady Radców Prawnych i dołączyła uchwałę do akt osobowych A. S.

Komisja Egzaminacyjna ustaliła uchwałą nr [...] z [...] lipca 2011 r. wynik egzaminu A. S., którą po zaskarżeniu przez zdającą Komisja Egzaminacyjna II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymała w mocy.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie egzaminu A. S. zostało przeprowadzone z zachowaniem wymagań formalnych określonych przepisami ustawy o radcach prawnych. Procedując na skutek odwołania Komisja Egzaminacyjna II Stopnia rozpoznała sprawę także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia podzielając stanowiska egzaminatorów.

Na wstępnie należy podkreślić, jak zasadnie podnosiła Komisja II stopnia że, rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu jest rozstrzygnięciem dokonywanym w ramach tzw. luzu decyzyjnego. Oznacza to, że Sąd badając zaskarżoną uchwałę dokonuje jedynie oceny, czy organy ją wydające nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego w jej podejmowaniu. Sąd nie jest zatem komisją trzeciego stopnia lub "superkomisją", która weryfikowała by po raz kolejny kwestionowane przez skarżącą oceny otrzymane z pracy egzaminacyjnej, w szczególności nie ocenia opracowania egzaminacyjnego w odniesieniu do innej pracy innego zdającego. Sąd nie może bowiem dokonywać oceny legalności działania obu Komisji na podstawie analogii ocen wydanych w stosunku do innych prac.

Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a., jest możliwe, jeżeli spełnione są dwa warunki: jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istotnych w sprawie wątpliwości. Na przykład niezbędnym dokumentem może być przetłumaczona treść prawa obcego, które ma w sprawie zastosowanie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wydanie II, Wolters Kluwer Polska, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 244). Natomiast przez nadmierne przedłużenie postępowania należy rozumieć zbędne odroczenia rozprawy, gdyż jak podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2004 r. (FSK 1186/04) oraz w wyroku z dnia 5 maja 2011 r. wydanym w sprawie II FSK 2034/09, przepis art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, jako że Sąd nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją/uchwałą. Nnieprzeprowadzenie dowodu zawnioskowanego przez stronę nie może więc być oceniane jako naruszenie prawa procesowego (H. Knysiak-Molczyk /w/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 518 - 519). Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r. wydanym w sprawie II OSK 1079/10 – "Dopuszczenie nowego dowodu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Nawet w sytuacji, gdyby dowód taki był oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to jego nieprzeprowadzenie przez sąd, nie mogłoby być jednoznacznie oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy". Sąd bowiem nie ma obowiązku zbierania dalszych dowodów z urzędu, jeśli zebrany w sprawie materiał jest dostateczny do jej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie II OSK 782/10).

Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Należy w związku z cytowanym przepisem zauważyć, że zadaniem sądu administracyjnego jest ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do wymaganego przez prawo ustalenia determinanty faktycznej decyzji. Zakres badania stanu faktycznego wyznaczają więc normy prawne, a nie wnioski procesowe skarżącego lub innych stron postępowania sądowoadministracyjnego, czy też uznanie samego sądu administracyjnego. Tak zwane "nowości" nie mogą poszerzać zakresu rozpoznania sądu administracyjnego w tym znaczeniu, że mogłyby zmienić podłoże faktyczne dla skonkretyzowanego w rozstrzygnięciu stosunku prawnego, ponieważ sąd administracyjny nie będzie dokonywał ponownej jego konkretyzacji. Stwierdzenie w przepisie art. 133 § 1 P.p.s.a., iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że podstawą orzekania jest cały materiał dowodowy i faktyczny zgromadzony przez organ administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (por. K. Radzikowski, Orzekanie przez sąd..., s. 56-60 /w/ T. Woś jw. s. 610 - 611). Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy należy więc rozumieć, jako oparcie rozstrzygnięcia na materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy i stanowiącym podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu, a w konsekwencji oznacza zakaz wykraczania poza ten materiał

W świetle wymienionych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skład orzekający Sądu nie miał podstaw do poszerzania zebranego w sprawie przez obie Komisje materiału dowodowego, uznając akta sprawy A. S. za kompletne.

Niejako pierwszym zarzutem w stosunku do pracy z części trzeciej egzaminu był zarzut nieprawidłowego określenia wartości przedmiotu sporu. To że sąd apelacyjny może w trybie art. 368 k.p.c. dokonać sprawdzenia podanej w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia nie może być odczytywane jako błąd nieistotny pracy egzaminacyjnej. Należy podkreślić, że praca egzaminacyjna w istocie "kończy postępowanie", gdyż zdający nie będzie prezentował swoich argumentów przed żadnym sądem. Nie można w tych warunkach odwoływać się do argumentu dalszego postępowania i możliwości niejakiej konwalidacji pewnych niedociągnięć apelacji w postępowaniu sądowym. Praca powinna zatem prezentować wiedzę zdającego zgonie z wymogami określonymi w art. 36(4) u.r.p.

Godzi się również zauważyć, iż Komisje w swoich ocenach pracy nie odwoływały się do tzw. "Opisu istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej do zadania z zakresu prawa cywilnego", który to zarzut czyniła skarżąca, stwierdzając jednocześnie, co jest niezrozumiałe, brak kierowania się tym "opisem" przy postawieniu zarzutu pracy naruszenia interesu powódki wobec niezaskarżenia pkt V wyroku. Należy w tym zakresie uznać za trafny zarzut Komisji, że zdająca powinna zaskarżyć rozstrzygnięcie o kosztach domagając się ich zasądzenia w wysokości zgodnej z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji zasądzenia tych kosztów w wyroku sądu I instancji w wysokości nieodpowiadającej we wskazanym przepisie.

Obie Komisje, w ocenie składu orzekającego Sądu, miały uzasadnione podstawy do podkreślenie, jako istotnej wady pracy skarżącej żądania przez skarżącą we wnioskach apelacji wyłącznie rozstrzygnięcia kasacyjnego. Jak słusznie wskazywano bowiem, stan sprawy i przeprowadzone postępowanie dowodowe przed sądem I instancji pozwalało na wydanie wyroku zgodnie z żądaniem pozwu. Zatem nie można uznać za niezgodną z powołanymi przez Komisje przepisami ocenę pracy, jako naruszającą również interes klienta skarżącej, zawarcie w apelacje wniosku kasacyjnego, zamiast domagania się merytorycznego rozstrzygnięcia zgodnego z pozwem.

Obie Komisje prawidłowo przeprowadziły postępowanie z zastosowaniem właściwych przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, a Komisja II Stopnia uzasadniła uchwałę także zgodnie z tymi przepisami (w tym wskazanymi w skardze). W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.