Wyrok NSA oz. w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 291/96
NSA oz. w Łodzi
Data orzeczenia: 1997-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Podatek od nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 173 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 29 par. 1, art. 33
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: Jeżeli egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji podatkowej I instancji została zakończona przed wydaniem decyzji organu podatkowego II instancji, rozstrzygnięcie tego organu nie ma wpływu na ocenę prawidłowości przeprowadzonej egzekucji /art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.

TEZY

Jeżeli egzekucja obowiązku wynikającego z decyzji podatkowej I instancji została zakończona przed wydaniem decyzji organu podatkowego II instancji, rozstrzygnięcie tego organu nie ma wpływu na ocenę prawidłowości przeprowadzonej egzekucji /art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę Nadleśnictwa S. na postanowienie Izby Skarbowej w (...) z dnia 18 stycznia 1996 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.


UZASADNIENIE

Nadleśnictwo S. zgłosiło do Urzędu Skarbowego w T.M. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, którego przedmiotem był podatek od nieruchomości za lata 1991-1995, określony decyzją Wójta Gminy I. z dnia 21 września 1995 r. Nadleśnictwo podało, iż od wymienionej decyzji wniosło odwołanie, które w dniu wniesienia zarzut6w nie zostało jeszcze rozpatrzone. Dlatego, jego zdaniem, nie został jeszcze rozstrzygnięty problem, kto jest zobowiązany do zapłaty egzekwowanego podatku: Nadleśnictwo czy dzierżawcy ośrodków wczasowych. Tym samym po stronie Nadleśnictwa nie występuje obowiązek w rozumieniu art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Urząd Skarbowy, po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela domagającej się kontynuowania egzekucji, postanowieniem z dnia 8 grudnia 1995 r. nie uwzględnił zarzutów, powołując się na wypowiedź wierzyciela i ściągnięcie egzekwowanej należności z konta zobowiązanego. Urząd podał, że tytuł wykonawczy został "zlikwidowany" w dniu 28 listopada 1995 r. przez ściągnięcie należności z konta zobowiązanego.

W zażaleniu na to postanowienie Nadleśnictwo S. zakwestionowało obowiązek podatkowy oraz zarzuciło naruszenie ważnego interesu społecznego, o jakim mowa w art. 173 par. 1 Kpa, ponieważ organ odwoławczy powinien z urzędu wstrzymać wykonanie decyzji Wójta z dnia 21 września 1995 r.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 1996 r. Izba Skarbowa w (...) utrzymała w mocy postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów, stwierdzając, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania merytorycznej słuszności decyzji, chyba że działałby jednocześnie jako organ wydający decyzję; w żadnym wypadku nie może działać jako dodatkowa instancja postępowania administracyjnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Nadleśnictwo zarzuciło postanowieniu Izby Skarbowej naruszenie art. 33 pkt 1 i art. 34 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze podniesiono, iż decyzja Wójta Gminy nie zawierała rygoru natychmiastowej wykonalności, a w dniu 10 stycznia 1996 r. została uchylona przez organ odwoławczy, tak więc błędnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jeszcze nie zapadła. W chwili obecnej zatem Nadleśnictwo nie ma obowiązku zapłacenia podatku od nieruchomości, a tym samym podnoszony wcześniej argument o braku obowiązku podatkowego po stronie Nadleśnictwa jest w pełni uzasadniony. Ponadto - wbrew twierdzeniom Izby Skarbowej - wynikający z art. 34 par. 1 wymienionej ustawy obowiązek ustosunkowania się wierzyciela do zarzutów nie oznacza, iż wypowiedź ta jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W konkluzji stwierdzono, że przedwcześnie wszczęta egzekucja naruszyła interes Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, podając, iż Izba Skarbowa nie utrzymywała, że wypowiedź wierzyciela jest zawsze wiążąca dla organu egzekucyjnego. Przyjęto natomiast, że "organ egzekucyjny jest w tym wypadku związany stanowiskiem wierzyciela", w szczególności ze względu na art. 173 par. 1 Kpa. Natomiast odnośnie do faktu, iż zaskarżone postanowienie zapadło po wydaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylającej decyzję podatkową Wójta, Izba stwierdziła, iż postanowienie to wydano na podstawie takiego materiału, jakim Izba wtedy dysponowała; to na stronach spoczywał obowiązek poinformowania o decyzji Kolegium.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgłoszonych przez Nadleśnictwo S., było niewystępowanie egzekwowanego obowiązku /art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./. Jednakże obowiązek ten wynikał z decyzji podatkowej Wójta Gminy i podlegał wykonaniu, chociaż - jak podniesiono w skardze - decyzji tej /będącej decyzją organu pierwszej instancji/ nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności.

Należy zwrócić uwagę - czego, jak się wydaje, nie zauważa strona skarżąca - iż zgodnie z art. 173 par. 1 Kpa wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania; przepis ten stanowi odstępstwo od art. 130 par. 2 Kpa. W wypadku decyzji podatkowych ustawodawca wprowadził zasadę, nie przewidując żadnych wyjątków dla jednostek Skarbu Państwa, iż podatnik, choć kwestionuje obowiązek wynikający z decyzji organu I instancji, jest zobligowany obowiązek ten wykonać, nie czekając na rozpatrzenie odwołania. Natomiast uchylenie decyzji spowoduje powstanie nadpłaty i ewentualne jej oprocentowanie /art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./. Oczywiście art. 173 par. 1 Kpa przewiduje możliwość wstrzymania wykonania decyzji, ale nie przez organ egzekucyjny, lecz przez podatkowy organ odwoławczy, w tym wypadku - przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Należy zgodzić się z Izbą Skarbową, że organ egzekucyjny w żadnym wypadku nie może oceniać prawidłowości decyzji administracyjnej, z której wynika egzekwowany obowiązek, gdy nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności tego obowiązku /art. 29 par. 1 cytowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 1995 r. III SA 1086/94 /nie publikowanym/, postępowanie egzekucyjne nie służy do merytorycznej weryfikacji decyzji administracyjnych, których niewykonanie było podstawą jego wszczęcia. Skoro zatem omawiana decyzja Wójta podlegała wykonaniu, to zarzuty dłużnika, sprowadzające się wyłącznie do kwestionowania egzekwowanej decyzji podatkowej, nie mogły zostać uwzględnione przez organ egzekucyjny. Argumentacja przytoczona w zarzutach mogła być skuteczna jedynie w podatkowym postępowaniu odwoławczym i taką się okazała, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło omawianą decyzję Wójta.

Jednakże uchylenie to nastąpiło już o zakończeniu egzekucji, po faktycznym wyegzekwowaniu należności objętych tytułem wykonawczym; decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadła w dniu 10 stycznia 1996 r., a egzekwowana należność została ściągnięta z rachunku bankowego Nadleśnictwa w listopadzie 1995 r. Oczywiście faktyczne zakończenie czynności egzekucyjnych nie sankcjonuje nieprawidłowości popełnionych w toku postępowania egzekucyjnego /wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 1992 r. III SA 38/92, ONSA 1993 Nr 4 poz. 90/; organ egzekucyjny - mimo zakończenia egzekucji - jest obowiązany rozpatrzyć merytorycznie zgłoszone zarzuty. Tak samo prawidłowość przeprowadzonej egzekucji musi ocenić Izba Skarbowa, rozpatrując jako organ II instancji zażalenie na postanowienie nie uwzględniające zarzutów, jednakże w rozpatrywanej sprawie takich nieprawidłowości nie stwierdzono; w dniu zakończenia egzekucji obowiązywała decyzja podatkowa I instancji, podlegająca wykonaniu mimo wniesionego odwołania. Należy uznać, że w wypadku egzekucji obowiązku wynikającego z decyzji podatkowej I instancji, jeżeli egzekucja ta została zakończona przed wydaniem decyzji organu podatkowego II instancji, rozstrzygnięcie tego organu /w szczególności uchylające decyzję podatkową I instancji/ nie ma wpływu na ocenę prawidłowości przeprowadzonej egzekucji. Rozpatrując zarzuty, organy I i II instancji powinny uwzględniać stan ustalony w chwili faktycznego wykonywania czynności egzekucyjnych. Uchylenie egzekwowanej decyzji podatkowej I instancji nie oznacza samo przez się, że były podstawy do uwzględnienia zarzutów zgłoszonych przez stronę skarżącą. Należy podkreślić, że podstawy zarzutów nie stanowiło określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu podatkowego /art. 33 pkt 3 i art. 59 par. 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/.

Z powyższych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.