Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 894/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a, ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 859
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 2 grudnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]" r. r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (dalej jako: "organ I instancji"), nałożył na spółkę A (dalej jako: "skarżąca", "spółka") karę pieniężną 10.000 zł z tytułu naruszenia przepisu art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 859 ze zm., dalej jako: "ustawa

SENT"). W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 12 lipca 2020 r., na drodze krajowej nr 7 w miejscowości N., funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej zatrzymali do kontroli zespół pojazdów, którym przewożony był towar o kodzie CN 27111397 (węglowodory gazowe). Przewóz podlegał systemowi monitorowania zgodnie ustawą SENT. Na podstawie danych zawartych w systemie ustalono, że w dniu 11 lipca 2020 r. spółka B, jako podmiot wysyłający, przesłała do rejestru osiem zgłoszeń, objętych zbiorczym numerem referencyjnym "[...]". Zgłoszenia były kompletne. Przewóz rozpoczęty został od miejsca załadunku w G. w dniu 12 lipca 2020 r. o godzinie 7:41. Skarżąca spółka, jako przewoźnik, nie wywiązała się ze swoich obowiązków, gdyż od momentu rozpoczęcia przewozu do czasu kontroli (8:38) dane geolokalizacyjne przewozu objętego zgłoszeniem nie były przekazywane do rejestru SENT. Sygnał GPS

z lokalizatora "[...]", w który wyposażony był pojazd, pojawił się w rejestrze zgłoszeń w trakcie kontroli drogowej, po uruchomieniu aplikacji przez kierowcę. Kontrola przewozu miała miejsce przed dostawą towaru do pierwszego miejsca dostawy. Pozostała trasa, tj. od miejsca kontroli do poszczególnych miejsc dostaw wskazanych w zgłoszeniach pojedynczych była monitorowana (dane geolokalizacyjne były przekazywane do systemu SENT). Organ I instancji uzyskał też informację z Departamentu Zwalczania Przestępczości Ekonomicznej, że w dniu 12 lipca 2020 r. od godziny 00:49 do godziny 08:39 nie odnotowano wadliwego działania systemu SENT GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych operatorów ZSL lub lokalizatorów Mobilnych Aplikacji Kierowcy. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Naruszenie tego obowiązku jest sankcjonowane karą określoną w art. 22 ust. 2a ustawy SENT w wysokości 10.000 zł. Następnie organ I instancji zbadał, czy zaistniały w stanie faktycznym sprawy podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. Zauważył, że skarżąca mimo wezwania organu nie zwróciła się z takim wnioskiem. Organ więc z urzędu zebrał dane obrazujące kondycję finansową spółki. Ocenił, że sytuacja finansowa spółki jest dobra. Zapłata kary nie zagrozi ciągłości jej funkcjonowania, nie spowoduje likwidacji działalności, a w konsekwencji konieczności ubiegania się podmiotu o pomoc społeczną. W związku z tym, organ I instancji nie znalazł przesłanek ważnego interesu przewoźnika uzasadniających odstąpienie od kary. Rozważając możliwość odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny, organ I instancji wskazał, że zasadą jest płacenie należności publicznoprawnych. Odstąpienie stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów. Odstąpienie od ukarania z uwagi na interes publiczny wymaga wystąpienia innych niż techniczne, czy formalne przeszkody. Na podstawie danych w systemie stwierdzono, że naruszenie będące przedmiotem postępowania nie miało charakteru incydentalnego, jest kolejnym naruszeniem przepisów ustawy SENT przez skarżącą, skutkującym nałożenie kary pieniężnej. Podkreślono, że profesjonalny podmiot (prawie dwa lata od publikacji zmiany ustawy SENT) powinien wiedzieć jakim obowiązkom podlega i bezwzględnie się do nich stosować. Obowiązkiem skarżącej było dochowanie należytej staranności w działaniach, które zapewniałyby ciągłość przesyłania sygnału GPS do systemu KAS. Mając na uwadze obowiązek przestrzegania przepisów prawa, których celem jest pełne monitorowanie przewozu towarów w określonym czasie i miejscu, organ uznał, że egzekwowanie obowiązków niewątpliwie leży w interesie publicznym. Przyznanie ulgi w niniejszej sprawie byłoby w rzeczywistości usankcjonowaniem działań niezgodnych z przepisami ustawy SENT.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 22 ust. 3

w zw. z. art. 10a ust. 1 ustawy SENT, polegające na przyjęciu, że nie zachodził ważny interes przewoźnika lub interes publiczny w odstąpieniu od nałożenia kary, co

w konsekwencji skutkowało niezastosowaniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT i nałożeniem kary. Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Skarżąca przyznała, że była przewoźnikiem kontrolowanego towaru. Potwierdziła ustalenia faktyczne organu. Przy czym podkreśliła, że rzeczywista długość przerwy

w działaniu lokalizatora – zgodnie z wydrukiem tachografu – wynosiła jedynie 54 minuty, a kontrola miała miejsce przed dostawą towaru do pierwszego miejsca dostawy. Kierowca przejechał jedynie 56 km, przez co uchybienie w postaci braku pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych nie powinno zostać uznane za uchybienie skutkujące automatycznym nałożeniem kary w wysokości 10.000 zł. Zdaniem skarżącej, organ I instancji nieprawidłowo zrekonstruował treść normy prawnej wynikającej z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, ograniczając pojęcie ważnego interesu przewoźnika, jak również interesu publicznego jedynie do kondycji finansowej spółki, pod czas gdy powinien uwzględnić, że skarżąca od wielu lat prowadzi legalną

i uczciwą działalność gospodarczą, jak również to, iż regularnie i terminowo uiszcza zobowiązania podatkowe. Zauważono, że ratio legis wprowadzenia ustawy SENT polegało na stworzeniu skutecznego narzędzia do walki z osobami wyłudzającymi VAT

i niepłacącymi podatku akcyzowego. Decyzja natomiast wymierzona jest w legalną

i uczciwą działalność przewoźnika, nie zaś w "szarą strefę". Właściwe odczytywanie treści pojęcia "interesu publicznego" w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy. Nie leży w interesie publicznym nakładanie kar pieniężnych na podmioty, które działają zgodnie z prawem, a które dopuściły się jedynie nieistotnych omyłek czy błędów

w zgłoszeniu SENT. Przy ocenie, czy za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia interes publiczny, należy również uwzględnić to, czy podmiot odpowiedzialny za naruszenie prowadził działalność zgodną z prawem i czy w związku z tym naruszeniem doszło do uchybienia w zapłacie należnych podatków. Zdaniem spółki na uwzględnienie powinien zasługiwać również fakt, że po kontroli lokalizator był aktywny aż do zakończenia przewozu. Podniesiono, że spółka od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą, posiada oddelegowanych pracowników zajmujących się wyłącznie obsługą systemu SENT. Dlatego nie znajduje uzasadnienia wymiar kary nałożony na skarżącą. Kara w wysokości 10.000 zł stanowi przejaw nadmiernego legalizmu i rygoryzmu w stosowaniu prawa, zwiększa obciążenia podatników ponad miarę.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z "[...]" r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Zaznaczył, że rozpoczęcie przesyłania danych geolokalizacyjnych do rejestru determinowane jest poprzez wskazanie daty rozpoczęcia przewozu. W związku z tym, że rozpoczęcie przewozu określa jedynie data, bez wskazania godziny, dane w rejestrze zapisywane są od godziny 0:00 dnia rozpoczęcia przewozu. Tym samym, dane te rejestrowane są często przed faktycznym rozpoczęciem przemieszczania towarów. Tak było też w niniejszej sprawie. Rozpoczęcie przekazywania danych nastąpiło 12.07.2021 r. o godz. 0:00. Z danych zapisanych w tachografie wynika, że od momentu wyjazdu z bazy B do chwili rozpoczęcia kontroli upłynęły 54 minuty. Oznacza to, że rozpoczęcie przemieszczania towaru nastąpiło o godzinie 7:41. Z kolei z dokumentu wydania nr "[...]" wynika, że załadunek towaru zakończył się o godzinie 7:19. Skoro przewóz rozpoczął się o godzinie 7:41, to od tej chwili nastąpiła odpowiedzialność przewoźnika za przekazywanie danych geolokalizacyjnych do rejestru, nie zaś od godziny 0:00. Choć od rozpoczęcia przewozu o godzinie 7:41 do początku kontroli i przekazywania danych geolokalizacyjnych upłynęły 54 minuty, to nie można uznać, że przewoźnik wywiązał się z obowiązku nałożonego przez ustawodawcę w art. 10a ustawy SENT. Nie mamy tu do czynienia z przerwą w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych w trakcie przewozu, lecz brakiem ich przekazywania od samego początku przemieszczania towaru. Świadczy to o tym, że przewoźnik rozpoczynając przewóz nie dochował należytej staranności i nie sprawdził, czy dane o lokalizacji jego środka transportu są rejestrowane w systemie SENT. Organ II instancji podniósł, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych. W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów zapisano, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy łańcucha dostaw podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość oznacza karę administracyjną albo grzywnę w określonej wysokości). Kara jest wysoka, by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów, czy przesyłania danych geolokalizacyjnych środka transportu było dla podmiotów nieopłacalne. Nakładanie wysokich kar pieniężnych albo grzywien będzie miało również działanie odstraszające i prewencyjne. Obowiązek przekazywania danych geolokalizacyjnych środków transportu istnieje od 1.10.2018 r., jednak w okresie przejściowym, tj. do 31.12.2018 r., kary z tytułu naruszenia przepisów nie były nakładane. Ustawodawca przewidział więc okres przejściowy. Brzmienie art. 22 ust 2a ustawy SENT wskazuje, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu, bowiem w przepisie tym nie użyto zwrotu "może". Omawiane przepisy ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karno-administracyjną podmiotów uczestniczących w obrocie towarów wrażliwych, a ta, ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do przewoźnika w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia, np. kierowca, który nie sprawdził, czy aplikacja wskazuje przemieszczanie się pojazdu. Organy administracji ustalają jedynie czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może, chyba że zostaną spełnione przesłanki określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. W przepisie tym ustawodawca wskazał, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Organ odwoławczy dokonał oceny spełnienia przesłanki interesu publicznego i uznał, że ze względu na brak zachowania należytej staranności przez skarżącą w zakresie wypełnienia obowiązku z art. 10a ustawy SENT, jak i istotę skutków nim wywołanych, nałożenie kary pieniężnej jest w pełni zasadne. Mając na uwadze zaś, że spółka nie powoływała się na złą sytuację ekonomiczną i nie wnioskowała o odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, a organ z urzędu ustalił dobrą sytuację finansową i materialną skarżącej, organ II instancji uznał, że nie występują przesłanki do zastosowania instytucji ważnego interesu przewoźnika.

Spółka, reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się uchylenia decyzji wydanych w obu instancjach i zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 10a ust. 1 ustawy SENT poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że skarżąca - z powodu braku uruchomienia przez kierującego pojazdem aplikacji mobilnej GPS pn. "SENT-GEO" - nie zapewniła przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, co w konsekwencji skutkowało nałożeniem na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł;

- art. 24 ust. 3 ustawy SENT:

a) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie "ważny interes przewoźnika" ogranicza się jedynie do kondycji finansowej skarżącej oraz pominięcie przy interpretacji "ważnego interesu przewoźnika" zasad proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwowych, co w konsekwencji doprowadziło do braku uznania, że zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;

b) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pominięciu w ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy, co doprowadziło do nieodstąpienia od nałożenia kary pomimo nieuszczuplenia Skarbu Państwa w zakresie podatku akcyzowego, opłaty paliwowej i podatku od towarów i usług;

c) poprzez pominięcie, że zarówno zasada sprawiedliwości, jak

i bezpieczeństwa oraz zaufania do organów państwa, składające się na pojęcie "ważnego interesu publicznego", o którym mowa w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, wymagają, aby postępowanie w sprawie zostało umorzone lub zakończyło się odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumenty podniesione w odwołaniu. Dodatkowo wskazała, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie zawartej w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, który stanowi, że w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10b kierujący podlega karze grzywny w wysokości od 5000 do 7500 zł. Stosownie do przepisu art. 10b ustawy SENT

w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, to kierujący pojazdem jest obowiązany włączyć lokalizator przed rozpoczęciem przewozu towaru. Ustawodawca niewątpliwie rozróżnił faktyczne obowiązki kierującego i przewoźnika. Bezsprzecznie to na kierującym spoczywa obowiązek uruchomienia znajdującego się

w pojeździe lokalizatora, natomiast na przewoźniku spoczywa obowiązek między innymi zapewnienia lokalizatora, zapewnienie w przestrzeni pasażerskiej aplikacji SENT-GEO, dbanie o prawidłowe działanie aplikacji, zarejestrowanie danego pojazdu w systemie poprzez połączenie numeru lokalizatora z numerem rejestracyjnym pojazdu. Przewoźnik powinien odpowiadać zatem za wszelkie uchybienia, które obiektywnie nie pozwolą na zadośćuczynienie obowiązkom spoczywającym na kierującym pojazdem. Jeśli zatem przewoźnik stworzył odpowiednie warunki organizacyjno-techniczne oraz dostarczył kierującemu wszelkich instrumentów niezbędnych i pozwalających kierującemu na włączenie lokalizatora, to należy przyjąć, iż przewoźnik dopełnił ciążącego na nim obowiązku w postaci "zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu", o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Ustawodawca wychodząc z podobnego założenia jednoznacznie identyfikuje kierującego jako podmiot odpowiedzialny za włączenie lokalizatora. Skarżąca zwróciła uwagę, że art. 10a ust. 1 ustawy SENT nie operuje pojęciem "włączenia lokalizatora",

a nakłada na przewoźnika obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych. Powyższe koresponduje również z przewidzianymi przez ustawę sankcjami. Ustawa statuuje bowiem dwa odrębne przepisy, które rozróżniają zarówno przedmiotowy zakres obowiązku, jak również podmiot na którym ciąży wypełnienie owego obowiązku oraz wysokość kary za jego naruszenie. Zdaniem skarżącej, przewidziana kara dla kierowcy ma przede wszystkim charakter mobilizujący oraz prewencyjny dla kierującego pojazdem do wypełnienia ciążącego na nim o obowiązku. To nieuchronność sankcji powoduje, iż kierujący będzie dokładał należytej staranności w wypełnianiu nałożonych na niego przez ustawę obowiązków. W przypadku, w którym kara jest nakładana na przewoźnika, to charakter mobilizujący oraz prewencyjny sankcji przewidzianej wobec kierującego zostaje wypaczony i pozwala na "bezkarność" kierującego, co z kolei przyczynia się do degeneracji celu ustawy. W przekonaniu skarżącej, jako przewoźnik wywiązała się ze wszystkich obowiązków, o których mowa

w art. 10a ust. 1 i 2 ustawy SENT, bowiem stworzyła kierującemu odpowiednie warunki organizacyjno-techniczne oraz zapewniła odpowiednie narzędzia oraz instrumenty konieczne do wypełnienia ciążącego na kierującym obowiązku, o którym mowa w art. 10b ustawy SENT, tj. włączenia lokalizatora. Dlatego też niezasadnym było nałożenie na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania

w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie obie strony wniosły o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie

z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził w rozpatrywanym przypadku naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja wymierzająca przewoźnikowi karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za realizację przewozu drogowego z naruszeniem art. 10a ust. 1 ustawy SENT, tj. bez zapewnienia przekazywania danych lokalizacyjnych środka transportu dokonującego przewozu.

Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

W myśl ust. 2 przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator. Przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3 art. 10a ustawy SENT). Naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, sankcjonowane jest karą administracyjną wymierzaną przewoźnikowi na podstawie art. 22 ust.2a ustawy SENT w wysokości 10.000 zł.

Stosownie zaś do art. 10b ustawy SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany: 1. włączyć lokalizator przed rozpoczęciem przewozu towaru; 2) wyłączyć lokalizator nie wcześniej niż z chwilą:

a) dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju,

a w przypadku kilku miejsc dostarczenia towaru na terytorium kraju z chwilą dostarczenia towaru do ostatniego miejsca dostarczenia towaru na terytorium kraju, b) zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju.

Niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 10b ustawy SENT stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny w wysokości od 5000 do 7500 zł (art. 32 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy SENT).

Przytoczone przepisy przewidują odrębną odpowiedzialność przewoźnika

i kierowcy za wymienione naruszenia. Niewłączenie przez kierowcę lokalizatora niewątpliwie uniemożliwia przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, za co odpowiedzialność ponosi przewoźnik. W toku postępowania spółka akcentowała, że od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą, posiada oddelegowanych pracowników zajmujących się wyłącznie obsługą systemu SENT. Powinna zatem mieć świadomość, że za pomocą tego systemu ma możliwość sprawdzenia i nadzorowania czy kierowca używa lokalizatora. W tym kontekście zasadnie organ odwoławczy stwierdził, że przewoźnik rozpoczynając przewóz nie dochował należytej staranności i nie sprawdził, czy dane o lokalizacji jego środka transportu są rejestrowane w systemie SENT. Spółka miała więc możliwość zapobiec naruszeniu.

Możliwość nałożenia kary administracyjnej na przewoźnika w przypadku zaniedbań kierowcy, była już przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych na tle ustawy o transporcie drogowym, w której analogicznie unormowano odrębnie odpowiedzialność przewoźnika i kierowcy. Stanowisko wypracowane na podstawie przepisów tej ustawy zasługuje na uwzględnienie także na kanwie ustawy SENT

z uwagi na podobieństwo regulacji. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, to na przedsiębiorcy realizującym przewóz ciąży obowiązek zorganizowania przewozu i czuwania, aby nie doszło do naruszenia przepisów regulujących dany przewóz. Co do zasady odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od odpowiedzialności kierowcy. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, w sytuacji gdy naruszenie wynika z zawinionego działania lub zaniedbania kierowcy, którym się on posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego, prowadziłoby w istocie do każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze kierowców (por. wyrok NSA z 19 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2686/17, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Przyjmuje się, że skoro za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje i to niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę

z tą osobą (wyrok NSA z 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10, publ. w CBOSA).

W orzecznictwie podkreśla się też, że wpływ przedsiębiorcy na pracę kierowców, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego nie polega tylko na odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów itp., lecz przede wszystkim na doborze kadry i czuwaniu, aby do naruszeń tych nie dochodziło (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r., II GSK 1251/15).

W związku z powyższym nie powinno budzić wątpliwości, że to skarżąca ponosi odpowiedzialność za nieprzekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy i przyznany przez skarżącą nie budzi wątpliwości. Nie jest sporne, że w dniu 12 lipca 2020 r. kontrolowanym zespołem pojazdów skarżąca spółka, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wykonywała przewóz tzw. towarów wrażliwych, podlegających monitorowaniu. Kontrola ujawniła, że prawidłowo zgłoszony przez załadowcę towar, był przewożony bez bieżącego przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu. Podany w zgłoszeniu lokalizator nie został uruchomiony przez kierowcę z chwilą rozpoczęcia transportu, ale dopiero w czasie kontroli, przez co uniemożliwiono ewidencję danych geolokalizacyjnych środka transportu. Taki stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 10a ust. 1 ustawy SENT i jest sankcjonowany karą w kwocie 10.000 zł. Przepis art. 22 ust. 2a ustawy SENT określa sztywno granice kary, co nie pozwala na jej miarkowanie.

Organy orzekające prawidłowo wyjaśniły, że ww. przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu (tak NSA w wyroku z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1039/20, publ.

w CBOSA).

Nałożenie kary co do zasady jest obligatoryjne. Tym samym możliwość odstąpienia od jej nałożenia na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT należy rozpatrywać w kategoriach wyjątku. Art. 22 ust. 3 ustawy SENT stanowi, że

w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W wyroku

z 24 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1829/21 (publ. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że kompetencje organu administracji kształtowane tym przepisem prawa oparte zostały na konstrukcji uznania administracyjnego, albowiem

w warunkach nim określonych "organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej", zaś same warunki korzystania z tak określonej kompetencji zostały opisane przy wykorzystaniu zwrotów oraz pojęć niedookreślonych i nieostrych – "uzasadniony przypadek", "ważny interes podmiotu", "interes publiczny". Oznacza to konieczność rozważenia, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. NSA

w cytowanym wyroku podkreślił, że przypadek uzasadniony to między innymi, (przypadek) logiczny, zrozumiały, słuszny, usprawiedliwiony, zasadny, odpowiedni, właściwy, racjonalny, rozsądny oraz sensowny. W konsekwencji ocena odnośnie do zaktualizowania się przesłanki "przypadku uzasadnionego" (ważnym interesem podmiotu, wobec którego toczy się postępowanie lub interesem publicznym), nie może ograniczać się do aspektu dotyczącego sytuacji ekonomicznej wymienionego podmiotu, ale również nie może pomijać celów ustawy SENT oraz w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy zasady proporcjonalności. W wyroku z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 994/21 (publ. w CBOSA) NSA podkreślał, że przy ocenie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary nie można pominąć okoliczności w jakich nastąpiło stwierdzone naruszenie i przyczyn tego naruszenia.

W ocenie Sądu w warunkach rozpatrywanej sprawy organy orzekające prawidłowo rozważyły i uznały brak podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Uwzględnienia wymaga w pierwszej kolejności, że organ I instancji wzywał skarżącą do wykazania okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Spółka jednak nie udzieliła organowi żadnej odpowiedzi. W tych okolicznościach zasadnie organ podjął z urzędu działania mające na celu zebranie ogólnie informacji

o spółce. Ustalono bezspornie, że spółka działa legalnie, zatrudnia do 97 osób, płaci podatki, nie posiada zaległości podatkowych, nie toczy się wobec spółki postępowanie egzekucyjne. Kondycja finansowa spółki jest dobra. Okoliczność ta, w ocenie organu przemawiała za uznaniem, że nie występuje ważny interes przewoźnika w odstąpieniu od nałożenia kary. Wbrew zarzutom skargi organy orzekające nie twierdziły w ogóle, że pojęcie "ważny interes przewoźnika" ogranicza się jedynie do kondycji finansowej przewoźnika. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia "ważnego interesu przewoźnika". Wobec niepodania przez skarżącą, mimo wezwania, powodów uzasadniających zastosowanie ulgi, organy nie miały obowiązku doszukiwania się "ważnego interesu przewoźnika". Sytuacja finansowa przewoźnika może, ale nie musi usprawiedliwiać odstąpienie od nałożenia kary. Jest to jeden z elementów składający się na całokształt sprawy. Słusznie organy orzekające akcentowały natomiast, że omawiane przepisy obowiązują od przeszło dwóch lat, a spółka jest profesjonalnym podmiotem, który powinien dołożyć najwyższej staranności w wykonywaniu ciążących na nim obowiązków. Spółka powinna znać obowiązujące ją przepisy prawa i nie dopuścić do ich naruszenia. Nieuchronność kary, jej surowość uwzględnia cel ustawy i ma przede wszystkim wymiar prewencyjny, co prawidłowo podkreślał organ odwoławczy. Ustawa SENT przewiduje kary pieniężne w różnej wysokości za poszczególne uchybienia.

W tym znaczeniu zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana.

Zasada proporcjonalności została zachowana także przez organy orzekające, bowiem prawidłowo wykazały nie tylko przesłanki faktyczne i prawne do nałożenia kary, ale także dokładnie rozważyły i uzasadniły możliwość zwolnienia skarżącej z tej kary. Zasadnie wzięto pod uwagę zarówno aspekt ekonomiczny, cel ustawy, okoliczności naruszenia i zasadę równości.

W niniejszej sprawie istotnym jest, że brak uruchomienia lokalizatora niweczy realizację celów ustawy SENT, uniemożliwia kontrolę obrotu tzw. towarami wrażliwymi. W świetle tego celu nie można uwzględnić, że skarżąca jest legalnie działającym przedsiębiorcą i opłaca podatki. Zakładanie na takiej podstawie a priori, że przewoźnik działa uczciwie i nie należy do tzw. "szarej strefy", byłoby nielogiczne i sprzeczne

z zasadami doświadczenia życiowego. Przyjmowanie takich założeń czyniłoby ustawę SENT całkowicie nieskuteczną, iluzoryczną. Brak włączenia lokalizatora na dystansie 56 km nie może być uznane za formalne uchybienie ani oczywistą omyłkę (por. wyroki WSA w Krakowie z 22 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 939/20, WSA w Gliwicach

z 31 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 34/21, publ. w CBOSA). Uwzględnić należy, że kontrolowany przewóz naruszył jasną, prostą regułę, której przestrzeganie warunkuje niedopuszczenie do nielegalnego obrotu towarami wrażliwymi. Stwierdzone naruszenie jest oczywiste i wynikało z zaniedbania, a więc nie może zostać uznane za usprawiedliwione. Ponieważ kara ma cel prewencyjny za odstąpieniem od jej nałożenia nie może przemawiać fakt, że nie doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych na skutek stwierdzonego naruszenia. Mając powyższe na uwadze, Sad zgadza się z organami orzekającymi, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od nałożenia kary.

W judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo

i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. aktII GSK 1498/19, CBOSA). Wartości te uwzględnia zaskarżona decyzja. Organy orzekające działały na podstawie i w granicach prawa. Decyzja o nałożeniu kary wydana została zgodnie

z przepisami ustawy SENT oraz przepisami procedury administracyjnej, organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonująco uzasadniły.

Z podanych przyczyn, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.