Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 896/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 par 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania E. C. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. znak: [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] decyzją z dnia [...] lipca 1966 r. znak: [...] orzekło o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego na terenie wsi [...], gromada [...] (obecnie woj. [...], powiat [...], gmina [...]), stanowiącego byłą własność A. B., które następnie odziedziczyli F. B., C. W. i J. B., oraz ustaliło kwotę należności z tytułu zniszczeń i ubytków w tym gospodarstwie w wysokości [...] zł. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2015 r. E. C. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji PPRN w [...] z dnia [...] lipca 1966 r. Skarżąca stwierdziła, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż z uzasadnienia decyzji wynika, że J. B. opuścił gospodarstwo po wydaniu decyzji (tj. w grudniu 1966 r.), w decyzji nie przywołano, na podstawie jakich dowodów ustalono, że gospodarstwo było opuszczone, nie wskazano też, w oparciu o jakie okoliczności oraz w jaki sposób oszacowano należności z tytułu zniszczeń i ubytków. Skarżąca zarzuciła też, że decyzja nie została doręczona J. B.. Dodała, że gospodarstwo nie było opuszczone, ponieważ J. B. uprawiał grunty. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przy piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] przekazał wniosek E. C. do rozpatrzenia Wojewodzie [...], który decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PPRN w [...] z dnia [...] lipca 1966 r. Odwołanie od tej decyzji wniosła E. C., zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, poprzez stwierdzenie, że ustalenia faktyczne organu wydającego decyzję w 1966 r. znajdują oparcie w zgromadzonym przez ten organ materiale dowodowym, w sytuacji, gdy decyzja z dnia [...] lipca 1966 r. nie zawiera wskazań co do dowodów, na podstawie których poczynione zostały w niej ustalenia faktyczne, zaś materiał dowodowy w sposób oczywisty nie pozwala na ustalenie, że przejęte gospodarstwo było opuszczone. Skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie decyzji PPRN w [...]jest lakoniczne i nie zawiera wskazań co do przeprowadzonych w sprawie dowodów. Dodała, że decyzje orzekające o przejęciu gospodarstw opuszczonych miały charakter uznaniowy, a więc powinny być należycie uzasadnione. Skarżąca podniosła, że ze znajdującego się w materiale archiwalnym pisma z dnia [...] marca 1966 r. wynika, że J. B. wykorzystywał rolniczo część gospodarstwa, a za jego zgodą osoby trzecie korzystały z zabudowań gospodarczych. Pismo to, w ocenie skarżącej, wyklucza uznanie, że J. B. całkowicie zaniechał upraw w gospodarstwie. Minister rozpoznając sprawę wskazał na wstępie, że legitymacja stron do występowania w postępowaniu została ustalona prawidłowo na podstawie prawomocnych postanowień sądów powszechnych. Minister następnie odwołując się do przepisu art. 156 § 2 kpa oraz orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie wskazał, że przejęcie gruntów o powierzchni [...] ha, położonych we wsi [...], nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.) w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198). Z przepisów tych wynika, że gospodarstwo rolne mogło być przejęte na własność Państwa, jeżeli było:

1) niezamieszkiwane przez właściciela, małżonka, dzieci lub rodziców, a przy tym

2) nieuprawiane w całości lub w większej części oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Wyjaśniając kwestię własności przedmiotu przejęcia Minister wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy aktu nadania z dnia [...] lutego 1948 r. nr [...], wydanego przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w [...] wynika, że A. B. nadano gospodarstwo położone w [...]. Natomiast Starostwo Powiatowe w [...] orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] stycznia 1949 r. znak: [...] postanowiło przenieść na A. B. prawo własności gospodarstwa o powierzchni [...] ha, położonego w [...]. Z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego z [...] września 1966 r. wynika, że gospodarstwo było zapisane w księdze wieczystej nr [...] na A. B.. Z akt sprawy wynika, że A. B. zmarł w dniu [...] kwietnia 1955 r., a gospodarstwo odziedziczyli: żona F. B., córka C. W. i syn J. B. Minister zaznaczył, że w sprawie nie jest sporne, że przejęte grunty stanowiły gospodarstwo rolne w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Przejęte grunty sklasyfikowane były jako grunty orne, pastwiska i łąki, a zatem dawały możliwość zorganizowania na nich produkcji rolnej. Zgromadzone dokumenty potwierdzają, że w dacie wydawania decyzji orzekającej o przejęciu gospodarstwa nikt w nim nie zamieszkiwał. Z akt sprawy wynika, że po śmierci A. B. w gospodarstwie pierwotnie zamieszkiwała F. B. z niepełnosprawną córką, jednak F. B. w 1958 r. po raz drugi wyszła za mąż i przeprowadziła się do męża, do R. Z gospodarstwa po śmierci ojca A. B. został "wypędzony" przez matkę F. B. J. B., który następnie przeprowadził się do teścia. Po opuszczeniu zabudowań przez F. B. Prezydium wydzierżawiło zabudowania mieszkalne i gospodarcze S. W. i J. K. Następnie w 1961 r. w gospodarstwie zamieszkał J. B., który dom mieszkalny i zabudowania gospodarcze opuścił w 1964 r. lub w 1965 r. Zabudowania te pozostały następnie bez żadnego właściciela i bez żadnej opieki do 1967 r., aż zostały przydzielone przez ówczesne organy innemu właścicielowi, tj. S. S. (por. pismo J. B. z dnia [...] marca 1968 r, pismo J. K. z dnia [...] czerwca 1960 r., pismo F. B. z dnia [...] listopada 1958 r., pismo PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1957 r.). Ponadto okoliczność, że w gospodarstwie, w dacie wydawania badanej decyzji, nikt nie zamieszkiwał znajduje potwierdzenie także w piśmie Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...] marca 1966 r., w którym czytamy, że na gospodarstwie spadkowym po A. B. nikt nie zamieszkiwał. W piśmie tym dodano, że F. B. przeprowadziła się z tamtejszego terenu w dniu [...] lutego 1959 r., a J. B. zamieszkiwał w gospodarstwie do grudnia 1964 r. Także J. B. w pozwie do Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 1968 r. potwierdził, że po opuszczeniu zabudowań w [...] r. gospodarstwo pozostało bez właściciela i bez opieki do 1967 r. W tym miejscu Minister odniósł się do przywołanego przez skarżącą pisma PGRN w [...] z dnia [...] marca 1966 r., z którego, w ocenie Ministra, wynika, że z zabudowań gospodarczych korzystali sąsiedzi za zezwoleniem spadkobiercy A. B. Okoliczność ta jednak nie przesądza o tym, że w sprawie została spełniona negatywna przesłanka przejęcia dotycząca zamieszkiwania w gospodarstwie. Jedną z przesłanek, które nie pozwalały na uznanie gospodarstwa za opuszczone, było zamieszkiwanie gospodarstwa przez właściciela, małżonka, rodziców albo dzieci. Minister wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że w budynku mieszkalnym nikt nie zamieszkiwał, dlatego korzystanie z zabudowań gospodarczych przez sąsiadów pozostaje bez wpływu dla sprawy. Odnosząc się do przesłanki nr 2, Minister podał, że w zaskarżonej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] czytamy, że w grudniu 1966 r. J. B., jako spadkobierca gospodarstwa, opuścił je i nie pozostawił na nim żadnego użytkownika, a gospodarstwa nie objął też żaden z pozostałych spadkobierców A. B. W pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że przywołanie w uzasadnieniu decyzji daty opuszczenia gospodarstwa jako grudzień 1966 r. stanowi oczywistą omyłkę. Zdaniem Ministra świadczy o tym, po pierwsze, fakt, że badana decyzja była wydawana w lipcu 1966 r, a więc nie mogła powoływać się na zdarzenia, które jeszcze nie wystąpiły. Po drugie, z licznych dokumentów wynika, że J. B. opuścił gospodarstwo w grudniu 1964 r., tj. po śmierci A. B. wystąpiły trudności w zagospodarowaniu gruntów wchodzących w skład gospodarstwa. Na gospodarstwie pozostała wdowa F. B. z córką inwalidką. Potwierdza to ankieta z dnia [...] października 1955 r. w sprawie niezagospodarowania użytków rolnych, z której wynika, że grunty gospodarstwa nie zostały w ogóle zagospodarowane, a komisja uznała, że w gospodarstwie nie było mężczyzny do pracy. W dniu [...] października 1955 r. F. B. zwróciła się z prośbą o przekazanie gruntu o powierzchni [...] ha w użytkowanie innym osobom. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1955 r. F. B. wystąpiła do PGRN w [...] z prośbą o zrzeczenie się gospodarstwa. Prośbę swą uzasadniła tym, że była niezdolna do pracy wraz z córką i nie miała nikogo do pomocy, gdyż syn J. nie chciał pozostać na gospodarstwie. W aktach sprawy znajduje się także notatka służbowa z dnia [...] stycznia 1956 r., sporządzona przez ówczesne władze, w której czytamy, że jesienią 1955 r. gospodarstwo nie było poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Z adnotacji przewodniczącego PGRN w [...] z dnia [...] kwietnia 1956 r. wynika, że gospodarstwo po A. B. postanowiono przyznać J. K. Pismem z dnia [...] stycznia 1956 r. F. B. wystąpiła do PPRN w [...] o przyznanie [...] ha ziemi z gospodarstwa. Pismem z dnia [...] stycznia 1957 r. F. B. wystąpiła do PGRN w [...] o zamianę gospodarstwa na inne gospodarstwo o powierzchni [...] ha. W kolejnym piśmie z dnia [...] stycznia 1957 r. F. B. ponownie występowała do PPRN w [...] z prośbą o zamianę gospodarstwa i budynków na mniejsze gospodarstwo o powierzchni [...] ha, uzasadniając swoją prośbę brakiem możności pracy w gospodarstwie z powodu wieku, a także brakiem pomocy dzieci w uprawianiu gospodarstwa. W kolejnym piśmie z dnia [...] listopada 1958 r., skierowanym do PPRN w [...], F. B. ponownie wystąpiła o zrzeczenie się gospodarstwa w [...], tłumacząc, że wyszła po raz drugi za mąż i nie potrzebuje gospodarstwa, gdyż drugi mąż posiada swoje gospodarstwo. Z notatki służbowej z dnia [...] grudnia 1958 r. wynika, że gospodarstwo zostało opuszczone przez F. B., która wyjechała do R., gdzie po raz drugi wyszła za mąż. W gospodarstwie zamieszkał wówczas J. K. (por. pismo J. K. z dnia [...] czerwca 1960 r.), który ubiegał się o nabycie tego gospodarstwa, jednak bezskutecznie. Pismem z dnia [...] grudnia 1963 r. F. B. ponownie wystąpiła do PPRN w [...] z prośbą o przejęcie gospodarstwa, tym razem w zamian za rentę. Prośbę swą motywowała podeszłym wiekiem i brakiem pomocy w gospodarstwie ze strony dzieci. W piśmie tym poinformowała również, że oddała gospodarstwo w dzierżawę synowi, który jednak uchylał się od płacenia wszelkich należności wobec państwa. Jednak PPRN w [...] nie rozpatrzyło tego wniosku pozytywnie z uwagi na to, że wnioskująca była współwłaścicielem gospodarstwa (por. pismo z dnia [...] lutego 1964 r.). W związku z tym pismem w dniu [...] sierpnia 1965 r. F. B. ponownie wystąpiła do PPRN w [...] o przejęcie w zamian za rentę gospodarstwa w udziałach przysługujących jej oraz córce, gdyż jak zaznaczyła, syn J. B. użytkował od 1960 r. gospodarstwo bezpłatnie i nie chciał zrzec się swoich udziałów ani przejąć gospodarstwa w całości. W aktach sprawy znajduje się również protokół z dnia [...] stycznia 1966 r. spisany w PGRN w [...], podpisany również przez F. B., w którym czytamy, że w dniu [...] stycznia 1966 r. przybyła do Prezydium F. B. i oświadczyła, że gospodarstwo zostało opuszczone przez syna J. B., z którym miała zawartą umowę dzierżawy (niepodpisaną) w okresie [...] kwietnia 1961 r. - [...] marca 1966 r. Z pisma PGRN w [...] z dnia [...] marca 1966 r. wynika z kolei, że J. B. użytkował gospodarstwo do grudnia 1964 r. Po tym czasie zaczął uprawiać tylko jedną działkę, a pozostałe grunty nie były uprawiane. Z protokołu PPRN w [...] z dnia [...] marca 1966 r. wynika, że gospodarstwo otrzymane aktem nadania z dnia [...] lutego 1948 r. zostało samowolnie opuszczone w grudniu 1964 r. Przywołane powyżej okoliczności znajdują potwierdzenie w pozwie J. B. z dnia [...] marca 1968 r. do Sądu Powiatowego w [...]. W pozwie tym czytamy, że F. B. po śmierci A. B. prowadziła gospodarstwo sama przez okres ok. 3 lat, następnie wyszła za mąż i opuściła gospodarstwo, a wówczas PGRN w [...] wydzierżawiło gospodarstwo wraz z zabudowaniami J. K. i S. W. Po kilku latach F. B. "wypowiedziała" użytkowanie osobom trzecim i w 1961 r. gospodarstwo objął J. B. W pozwie tym J. B. oświadczył, że użytkował gospodarstwo przez okres 3 lat, tj. od 1961 do 1964 r. Dodał, że po wyprowadzeniu się z gospodarstwa i opuszczeniu mieszkania użytkował jeszcze swoją spadkową część ziemi. Z akt sprawy wynika też, że jako kandydat na nabywcę omawianego gospodarstwa został zakwalifikowany S. S. (por. decyzja PPRN w [...] z dnia [...] października 1966 r. znak: [...]). Z notatki służbowej z dnia [...] maja 1967 r. wynika, że J. B. zasiał pszenicę na gruntach o powierzchni ok. [...] ha, które decyzją PPRN w [...] z dnia [...] lipca 1966 r. zostały przejęte jako samowolnie opuszczone. Informacja ta znajduje również potwierdzenie w piśmie S. S. z dnia maja 1967 r. do PPRN w [...]. Z kolei pismo PPRN w [...] z dnia [...] listopada 1971 r. potwierdza, że J. B. do jesieni 1967 r. użytkował działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, która wchodziła w skład przejętego gospodarstwa po A. B. Z omówionych powyżej dokumentów bezsprzecznie wynika, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji PPRN w [...] z dnia [...] lipca 1966 r. grunty wchodzące w skład gospodarstwa stanowiącego byłą własność A. B. nie były w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Z akt sprawy wynika, że gospodarstwo składało się z [...] ha gruntów. Natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że jeden ze współwłaścicieli gospodarstwa, tj. J. B., użytkował tylko grunty o powierzchni [...] ha, natomiast pozostałe grunty wchodzące w skład gospodarstwa nie były uprawiane. Grunty wchodzące w skład gospodarstwa były zatem w większej części nieuprawiane oraz niepoddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Przesłanka nr 2 była zatem również spełniona. Zdaniem Ministra z przedstawionych ustaleń wynika, że po pierwsze - w gospodarstwie nikt nie mieszkał, a po drugie - wchodzące w jego skład nieruchomości nie były od 2 lat w większej części uprawiane ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Gospodarstwo to stanowiło zatem gospodarstwo opuszczone w rozumieniu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 sierpnia 1961 r. i w związku ze spełnieniem przesłanek mogło zostać przejęte na własność Państwa. Wbrew stanowisku skarżącej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że gospodarstwo było opuszczone. Pomimo że PPRN w [...] w badanej decyzji nie powołało dokumentów, w oparciu o które stwierdziło, że gospodarstwo było opuszczone, to okoliczność ta nie przesądza o naruszeniu prawa. W aktach sprawy został bowiem zgromadzony materiał, pochodzący z ówczesnego czasu, który bezsprzecznie potwierdza, że gospodarstwo było opuszczone. Zachowany materiał dowodowy, wbrew stanowisku skarżącej, potwierdza, że jej poprzednik prawny sam potwierdził opuszczenie gospodarstwa, tj. niezamieszkiwanie w gospodarstwie i niepoddawanie gospodarstwa właściwym zabiegom agrotechnicznym w większej części od 2 lat. Nie ma więc racji skarżąca, że o opuszczeniu gospodarstwa świadczy tylko pismo PGRN w [...] z dnia [...] marca 1966 r., które zostało sporządzone 4 miesiące przed przejęciem, a więc może nie odzwierciedlać stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji orzekającej o przejęciu. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że zostały spełnione dwie przesłanki pozwalające uznać gospodarstwo za opuszczone. Minister wyjaśnił również, że przyczyny opuszczenia gospodarstwa nie miały znaczenia. Na własność państwa mogło być bowiem przejęte każde opuszczone gospodarstwo rolne i nie miały żadnego znaczenia okoliczności i motywy zachowania właścicieli decydujących się na opuszczenie gospodarstwa, a organ administracyjny orzekający o przejęciu nie miał z kolei uprawnień do badania i oceny tych przyczyn. Zastosowanie powołanych przepisów wymagało natomiast spełnienia określonych przesłanek, a więc koniecznie ustalenia, że przejmowane gospodarstwo miało cechy gospodarstwa rolnego i było rzeczywiście opuszczone. Odnosząc się z kolei do zarzutu, dotyczącego uznaniowego charakteru decyzji, Minister podkreślił, że zarówno przepisy ustawy z 1957 r., jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. nie określały sytuacji, od których uzależnione było przejęcie opuszczonego gospodarstwa na własność Państwa. PPRN w [...] wykazało zaistnienie przesłanki związanej z opuszczeniem gospodarstwa. Sam uznaniowy charakter decyzji (w sytuacji, gdy spełniona została przesłanka uprawniająca do zastosowania przepisu) nie może prowadzić do konkluzji, że organ w sposób rażący naruszył prawo przez zastosowanie normy prawnej, dającej mu uprawnienie do przejęcia gospodarstwa. Również to, że uzasadnienie badanego rozstrzygnięcia PPRN w [...] nie zawierało rozważań dotyczących zasadności przejęcia nieruchomości na rzecz państwa i zdaniem Ministra mogłoby być ewentualnie oceniane w kategorii naruszenia art. 99 § 2 kpa (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji). Przepis ten nie wskazuje jednak w sposób szczegółowy (tak jak art. 107 § 3 kpa w obecnym brzmieniu), jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie. W konsekwencji nie można uznać, że brak szczegółowego uzasadnienia narusza prawo, a tym bardziej, aby naruszenie to miało charakter rażący. Zdaniem Ministra należy mieć też na uwadze, że w 1966 r. decyzje administracyjne o przejęciu mienia nie podlegały kontroli sądowoadministracyjnej, a zatem nie było wypracowanego stanowiska judykatury co do tego, jakie wymogi powinna spełniać decyzja uznaniowa w zakresie uzasadnienia. Orzecznictwo sądowe wskazujące na to, że decyzja uznaniowa winna być starannie uzasadniona, aby nie można było postawić takiemu rozstrzygnięciu zarzutu dowolności, pojawiło się dopiero w latach 80 XX wieku (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2131/14). Zdaniem Ministra nie można zgodzić się również z zarzutem, że decyzja orzekająca o przejęciu gospodarstwa jest lakoniczna. Uzasadnienie badanej decyzji pozwala bowiem na stwierdzenie okoliczności istotnych dla podjęcia decyzji o przejęciu, do których należą: opuszczenie gospodarstwa rolnego (w znaczeniu wynikającym z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r.) oraz brak zainteresowania gospodarstwem ze strony dotychczasowych współwłaścicieli. Istnienie tych okoliczności niewątpliwie wynika z uzasadnienia ocenianej decyzji. Uzasadnienie decyzji daje ogólny obraz ustalonego stanu faktycznego i zawiera odniesienie do podstawy prawnej. W ocenie Ministra także podniesiony przez skarżącą zarzut, że decyzja PPRN w [...] nie została doręczona J. B., nie może być uwzględniony przy rozpatrywaniu sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Wskazane uchybienie sprowadza się w istocie do określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa przesłanki wznowienia postępowania (brak udziału strony w postępowaniu). Minister nadmienił, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji skierowanej do J. B. wynika, że została ona odebrana w dniu [...] sierpnia 1966 r. Podpis osoby odbierającej jest wprawdzie niewyraźny, jednak na odwrocie znajduje się adnotacja doręczającego, że przesyłka została doręczona adresatowi. Ponadto z akt sprawy wynika, że J. B. posiadał wiedzę o wydaniu decyzji przejmującej na rzecz państwa gospodarstwo, którego był współwłaścicielem, np. w piśmie z dnia [...] lipca 1967 r., skierowanym do Ministerstwa Rolnictwa, informował, że gospodarstwo spadkowe po zmarłym ojcu zostało przejęte na rzecz państwa. Minister wskazał, że odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, konieczne jest wskazanie, że kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz 77 kpa przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania. Nie sposób przyjąć, że rozpoznając sprawę, nie dopełniono obowiązków przewidzianych w art. 7, 77 § 1 kpa, nie wskazując niezbędnej dbałości o dokładne wyjaśnienie sprawy. W rozpatrywanej sprawie Wojewoda zebrał i rozpatrzył zachowany materiał dowodowy oraz podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ zobligowany był do oceny, czy postępowanie przeprowadzone przez organ w postępowaniu zwyczajnym dawało podstawę do wydania decyzji o przejęciu. Natomiast niezgadzanie się przez skarżących z oceną prawną dokonaną przez Wojewodę samo w sobie nie stanowi naruszenia dyspozycji art. 7, 77 § 1 kpa. Ponadto dokonana przez Wojewodę ocena tego materiału nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. Minister wskazał, że skarżąca nie akceptuje stanowiska przedstawionego przez organ pierwszej instancji, ale jej uwagi są jedynie wyrazem polemiki z prawidłowymi ustaleniami Wojewody. Także zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa jest niezasadny. Decyzja Wojewody [...] daje obraz ustalonego stanu faktycznego i zawiera odniesienie do podstawy prawnej. Odnosząc się do zarzutu, że w decyzji PPRN w [...] nie wskazano, w oparciu o jakie okoliczności oraz w jaki sposób oszacowano należności z tytułu zniszczeń i ubytków, Minister wyjaśnił, że zarzut ten nie może być uwzględniony. W myśl § 5 rozporządzenia z 5 sierpnia 1961 r., jeżeli przejęte na własność Państwa gospodarstwo rolne zostało nabyte przez dotychczasowego właściciela na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o osadnictwie, właściciel odpowiada za zniszczenia i ubytki stwierdzone w tym gospodarstwie przy uwzględnieniu wartości dokonanych przez niego nakładów inwestycyjnych, z wyjątkiem jednak tych nakładów, których koszt pokryty został z umorzonych kredytów bankowych. Omawiane gospodarstwo zostało nabyte na podstawie przepisów o osadnictwie. Kwestie dotyczące ustalania należności z tytułu zniszczeń i ubytków regulowało przywołane w badanej decyzji zarządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 30 grudnia 1961 r. w sprawie ustalenia wysokości nakładów inwestycyjnych, zniszczeń i ubytków w opuszczonych gospodarstwach rolnych, przejętych na własność Państwa (MP z 1962 r., Nr 12, poz. 44). Zgodnie z § 2 tego zarządzenia wartość zniszczeń i ubytków w gospodarstwach nadanych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o osadnictwie ustalana była przez porównanie ilości i stanu składników gospodarstwa w dniu otrzymania gospodarstwa z ilością i stanem w dniu przejęcia gospodarstwa na własność Państwa. W myśl § 4 ustalenia wartości zniszczeń i ubytków oraz nakładów inwestycyjnych dokonywał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej przy udziale przedstawiciela prezydium gromadzkiej rady narodowej i sołtysa. Stosownie zaś do § 5 zarządzenia wysokość tych należności ustalał właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej w decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa. W zachowanym materiale archiwalnym znajduje się załącznik do wykazu rozrachunkowego, z którego wynika, jakie budynki, inwentarz martwy oraz drzewostan owocowy zostały przydzielone A. B. Natomiast podstawą ustalenia w decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa kwoty z tytułu zniszczeń i ubytków w gospodarstwie był protokół szacunkowo-rozliczeniowy z dnia [...] marca 1966 r. sporządzony przez PPRN w [...] przy udziale sołtysa wsi, w którym to protokole komisja dokonała ustalenia wartości różnic majątkowych inwentarza martwego w gospodarstwie nadanym aktem nadania z dnia [...] lutego 1948 r. nr [...]. W protokole tym ustalono, że kwota wynikająca ze zniszczeń inwentarza martwego (po uwzględnieniu 12 lat użytkowania) wyniosła [...] zł. Dlatego też ta kwota została ostatecznie ujęta w decyzji orzekającej o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa. Pomimo więc, że w badanej decyzji nie powołano się na ten protokół, to okoliczność ta nie stanowi o naruszeniu prawa, ponieważ kwota ustalająca należności z tytułu zniszczeń i ubytków znajduje oparcie w zachowanym materiale archiwalnym. Analizując poczynione dotychczas ustalenia, Minister podkreślił, że kontrola organu orzekającego w trybie art. 156 § 1 kpa sprowadza się wyłącznie do oceny stanu prawnego i faktycznego ustalonego na podstawie materiału dowodowego istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej objętej tym postępowaniem. Dokumentacja, która zachowała się w sprawie rozstrzygniętej ponad 50 lat temu, zdaniem Ministra nie pozwala stwierdzić, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa. Nie można zatem stwierdzić, że badana w sprawie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1966 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania, a w szczególności art. 2 ust. 1 ustawy. W ocenie Ministra brak jest więc podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Zebrane materiały nie pozwalają również na przyjęcie, aby w sprawie wystąpiła którakolwiek z pozostałych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 kpa. Decyzja została wydana przez organ właściwy w sprawie (art. 2 ust. 2 ustawy). Zdaniem Ministra badana decyzja ma podstawę prawną, nie dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, jest wykonalna, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie ma również przepisu szczególnego, który określałby w tego typu sprawach inną przyczynę nieważności. Minister zaznaczył także, że rozstrzygnięcie nie odnosi skutku względem sytuacji faktycznej i prawnej obecnych właścicieli nieruchomości (z uwagi na odmowę stwierdzenia nieważności decyzji PPRN w [...] z dnia [...] lipca 1966 r.) i z tej przyczyny odstąpiono od doręczenia im decyzji.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. C. (skarżąca), zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie polegało na stwierdzeniu w zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że ustalenia faktyczne Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], stanowiące podstawę decyzji z dnia [...] lipca 1966 roku, znak sprawy: [...], są kompletne i prawidłowe, w szczególności - znajdują oparcie w zgromadzonym przez tenże organ materiale dowodowym i w konsekwencji - wypełniają przesłanki zastosowanego w przedmiotowej decyzji z dnia [...] lipca 1966 roku- przepisu prawa materialnego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości decyzja z dnia [...] lipca 1966 roku w ogóle nie zawiera wskazań co do dowodów na podstawie których poczynione zostały w niej ustalenia faktyczne, zgromadzony zaś materiał dowodowy, w szczególności pismo z dnia [...] marca 1966 roku, w sposób oczywisty nie pozwala na ustalenie, że gospodarstwo rolne we wsi [...], stanowiące własność F. B., C. W. i J. B., zostało opuszczone w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną / osadnictwem rolnym (w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez ustawę z dnia 15 lipca 1961 roku zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym) w zw. z przepisem § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z przepisem art. 99 § 2 k.p.a. (w brzmieniu na dzień 30 lipca 1966 r.), które to naruszenie polegało na odmowie stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1966 roku, znak sprawy: [...], w sytuacji, gdy uzasadnienie oznaczonej wyżej decyzji, pomimo jej uznaniowego charakteru, nie spełnia w sposób rażący wymogów przewidzianych przez przepisy prawa, czyniąc samą decyzję - decyzją dowolną.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 roku oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych prawem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż prowadzone postępowanie toczy się w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy decyzja orzekająca o przejęciu gospodarstwa nie została wydana z rażącym, kwalifikowanym naruszeniem prawa, enumeratywnie wyliczonym w art. 156 § 1 k.p.a. W tym trybie postępowania, w którym ocenia się, czy doszło do zaistnienia przesłanek nieważnościowych nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego, a jedynie dokonuje oceny, czy zastosowano normy prawa materialnego do stanu faktycznego odpowiadającego hipotetycznemu stanowi faktycznemu, zapisanemu w tej normie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 § 1 k.p.a. nie jest zatem ponownym, merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, lecz weryfikacją decyzji, czy nie jest ona dotknięta jedną z kwalifikowanych wad, wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a w tej konkretnej sprawie wady, określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, przez proste ich zestawienie. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości. Zatem przez pryzmat powyższej regulacji prawnej Sąd dokonał oceny legalności zaskarżonej do Sądu decyzji.

Podstawę materialnoprawną decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości rolnej stanowiącej własność A. B. stanowił art. 2 ust. 1

ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.) - ustawa, oraz § 1 rozporządzenia RM z dnia [...] sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 38, poz. 198) - rozporządzenie. Z powołanego art. 2 ust. 1 ustawy, stanowiącego, że gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa, wynika, że decyzja o przejęciu gospodarstwa była wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności organu w wydawaniu decyzji, ale wykazanie przesłanek ustanowionych przez przepis, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Istotą w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy było ustalenie, że gospodarstwo rolne zostało opuszczone przez właścicieli. Przesłanki jakimi powinien się kierować organ zawiera rozporządzenie, bowiem to jego przepisy określają co należy rozumieć pod pojęciem "opuszczonego gospodarstwa rolnego". Za takie § 1 ust. 1 rozporządzenia uważa gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane lub poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Zaistnienie tych przesłanek opuszczenia gospodarstwa rolnego mogło stanowić podstawę przejęcia na własność Państwa. W niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły, że kontrolowana w trybie nadzwyczajnym decyzja nie narusza prawa gdyż obie powołane przesłanki zostały spełnione w dacie wydania kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji a przy tym niesporne w sprawie było, że przejęte grunty stanowiły gospodarstwo rolne w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych , znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że A. B. był właścicielem gospodarstwa o powierzchni [...] ha, położonego w [...]. Gospodarstwo to nadano mu aktem nadania z dnia [...] lutego 1948 r. nr [...], wydanym przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w [...], a prawo własności przeniesione zostało na A. B. orzeczeniem Starostwa Powiatowe w [...] o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] stycznia 1949 r. znak: [...]. Zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego z [...] września 1966 r. potwierdza, że gospodarstwo zostało zapisane w księdze wieczystej nr [...] na rzecz A. B. A. B. zmarł w dniu [...] kwietnia 1955 r., a gospodarstwo odziedziczyli: żona F. B., córka C. W. i syn J. B. F. B. wraz z córką (niepełnosprawną) zamieszkiwała w gospodarstwie do 1958 r.(wyprowadziła się do męża po ponownym wyjściu za mąż), zaś jej syn J. B. w gospodarstwie tym nie zamieszkiwał (przeniósł się do teścia, po tym jak został "wypędzony przez matkę"). Po opuszczeniu zabudowań przez F. B. Prezydium wydzierżawiło zabudowania mieszkalne i gospodarcze S. W. i J. K. W okresie od 1961 r. do 1964 r. w gospodarstwie ponownie zamieszkał J. B. W 1964 r. J. B. opuścił zabudowania i do 1967 r. nie były one zamieszkane. Zostały one następnie przydzielone przez ówczesne organy S. S. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych tj. piśmie J. B. z dnia [...] marca 1968 r, piśmie J. K. z dnia [...] czerwca 1960 r., piśmie F. B. z dnia [...] listopada 1958 r., piśmie PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1957 r. Fakt opuszczenia gospodarstwa potwierdza także pismo Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...] marca 1966 r., w którym wskazano, że w gospodarstwie spadkowym po A. B. nikt nie zamieszkiwał oraz że F. B. wyprowadziła się z tamtejszego terenu w dniu [...] lutego 1959 r., a J. B. zamieszkiwał w gospodarstwie do grudnia 1964 r. Okoliczności te potwierdza również J. B. (spadkobierca A. B.) w pozwie skierowanym do Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] marca 1968 r. gdzie podał, że wprowadził się do tego gospodarstwa w 1961 r. i było ono "w stanie niezdolnym do zamieszkania" i użytkował je przez okres 3 lat na prośbę matki tj. od 1961 do 1964 r. , następnie wskazał, że "po opuszczeniu zabudowań w 1964 lub 1965 r. gospodarstwo pozostało bez właściciela i bez opieki do 1967 r". Wprawdzie z pisma PGRN w [...] z dnia [...] marca 1966 r., wynika, że z zabudowań gospodarczych korzystali sąsiedzi za zezwoleniem spadkobiercy A. B. jednak okoliczność ta nie przesądza o tym, że gospodarstwo było zamieszkiwane, zwłaszcza w świetle pozostałych zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym informacji zawartych w pozwie J. B., który dotyczył ustalenia, że J. B. nie jest zobowiązany do zwrotu należności za rozebraną przez niego w tym gospodarstwie stodołę. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że została spełniona pierwsza z przesłanek tj. niezamieszkiwania przez właściciela, małżonka, dzieci i rodziców w gospodarstwie. Odnosząc się do drugiej z przesłanek- nieuprawiania w całości lub w większej części oraz nieoddawanie właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę, organy poprawnie ustaliły, że po opuszczeniu gospodarstwa przez J. B. uprawiał on tylko nieznaczną jego część stanowiącą jego udział spadkowy. Nie pozostawił on również w gospodarstwie użytkownika, który uprawiałby je w znacznym zakresie a ponadto gospodarstwa nie objął też żaden z pozostałych spadkobierców A. B. Zasadnie Minister ocenił, że wskazanie w uzasadnieniu decyzji daty opuszczenia gospodarstwa jako grudzień 1966 r. stanowi oczywistą omyłkę co wynika wprost z zestawienia daty wydania decyzji oraz pozostałych dokumentów wskazanych wyżej. Ponadto z treści znajdujących się w aktach dokumentów ale również z twierdzeń samej skarżącej wynika, że gospodarstwo nie było uprawiane a zagospodarowana była wyłącznie jego niewielka część. Z ankiety z [...] października 1955 r. w sprawie niezagospodarowania użytków rolnych, wynika ponadto, że grunty gospodarstwa nie zostały w ogóle zagospodarowane, a komisja uznała, że w gospodarstwie nie było mężczyzny do pracy. Z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika także, że w dniu [...] października 1955 r. F. B. zwróciła się z prośbą o przekazanie gruntu o powierzchni [...] ha w użytkowanie innym osobom. Z kolei wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1955 r. F. B. wystąpiła do PGRN w [...] z prośbą o zrzeczenie się gospodarstwa wskazując w nim, że jest niezdolna do pracy wraz z córką i nie ma nikogo do pomocy, gdyż syn J. nie chciał pozostać na gospodarstwie. W aktach sprawy znajduje się także notatka służbowa z dnia [...] stycznia 1956 r., sporządzona przez ówczesne władze, w której odnotowano, że jesienią 1955 r. gospodarstwo nie było poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Z adnotacji przewodniczącego PGRN w [...] z dnia [...] kwietnia 1956 r. wynika, że gospodarstwo po A. B. postanowiono przyznać J. K. Pismem z dnia [...] stycznia 1956 r. F. B. wystąpiła do PPRN w [...] o przyznanie [...] ha ziemi z gospodarstwa. Pismem z dnia [...] stycznia 1957 r. F. B. wystąpiła do PGRN w [...] o zamianę gospodarstwa na inne gospodarstwo o powierzchni [...] ha. W kolejnym piśmie z dnia [...] stycznia 1957 r. F. B. ponownie występowała do PPRN w [...] z prośbą o zamianę gospodarstwa i budynków na mniejsze gospodarstwo o powierzchni [...] ha, uzasadniając swoją prośbę brakiem możności pracy w gospodarstwie z powodu wieku, a także brakiem pomocy dzieci w uprawianiu gospodarstwa. W kolejnym piśmie z dnia [...] listopada 1958 r., skierowanym do PPRN w [...], F. B. ponownie wystąpiła o zrzeczenie się gospodarstwa w [...], tłumacząc, że wyszła po raz drugi za mąż i nie potrzebuje gospodarstwa, gdyż drugi mąż posiada swoje gospodarstwo. Notatka służbowa z [...] grudnia 1958 r. potwierdza, że gospodarstwo zostało opuszczone przez F. B., która wyjechała do R. (do drugiego męża). W gospodarstwie zamieszkał wówczas J. K. (por. pismo J. K. z dnia [...] czerwca 1960 r.), który ubiegał się o nabycie tego gospodarstwa, jednak bezskutecznie. Pismem z dnia [...] grudnia 1963 r. F. B. ponownie wystąpiła do PPRN w [...] z prośbą o przejęcie gospodarstwa, tym razem w zamian za rentę (co potwierdza ponadto J. B. w swoim pozwie). Prośbę swą motywowała podeszłym wiekiem i brakiem pomocy w gospodarstwie ze strony dzieci. W piśmie tym poinformowała również, że oddała gospodarstwo w dzierżawę synowi, który jednak uchyla się od płacenia wszelkich należności wobec państwa. Jednak PPRN w [...] nie rozpatrzyło tego wniosku pozytywnie uzasadniając odmowę faktem, że F. B. nie jest wyłącznym właścicielem gospodarstwa lecz jego współwłaścicielem. W związku z tym pismem z [...] sierpnia 1965 r. F. B. ponownie wystąpiła do PPRN w [...] o przejęcie w zamian za rentę gospodarstwa w udziałach przysługujących jej oraz córce, gdyż jak zaznaczyła, syn J. B. użytkował od 1960 r. gospodarstwo bezpłatnie i nie chciał zrzec się swoich udziałów ani przejąć gospodarstwa w całości. Z protokołu z dnia [...] stycznia 1966 r. spisanego w PGRN w [...] i podpisanego przez F. B., wynika, że w dniu [...] stycznia 1966 r. F. B. oświadczyła, że gospodarstwo zostało opuszczone przez syna J. B., z którym miała zawartą umowę dzierżawy (niepodpisaną) w okresie [...] kwietnia 1961 r. - [...] marca 1966 r. Z pisma PGRN w [...] z dnia [...] marca 1966 r. wynika, że J. B. użytkował gospodarstwo do grudnia 1964 r. Po tym czasie zaczął uprawiać tylko jedną działkę, a pozostałe grunty nie były uprawiane. Z protokołu PPRN w [...] z dnia [...] marca 1966 r. wynika z kolei, że gospodarstwo otrzymane aktem nadania z dnia [...] lutego 1948 r. zostało samowolnie opuszczone w grudniu 1964 r. Przywołane powyżej okoliczności znajdują potwierdzenie w powołanym już wyżej pozwie J. B. z dnia [...] marca 1968 r. skierowanym do Sądu Powiatowego w [...]. J. B. oświadczył w nim także, że użytkował gospodarstwo przez okres [...] lat, tj. od 1961 do 1964 r. Dodał, że po wyprowadzeniu się z gospodarstwa i opuszczeniu mieszkania użytkował jeszcze swoją spadkową część ziemi. Następnie gospodarstwo zostało przekazane S. S. decyzją PPRN w [...] z dnia [...] października 1966 r. znak: [...]. Pismo PPRN w [...] z [...] listopada 1971 r. potwierdza, że J. B. do jesieni 1967 r. użytkował działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, która wchodziła w skład przejętego gospodarstwa po A. B. Organ zatem właściwie ocenił, że z powyższych dokumentów bezsprzecznie wynika, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji PPRN w [...] z dnia [...] lipca 1966 r. grunty wchodzące w skład gospodarstwa stanowiącego byłą własność A. B. nie były uprawiane w całości ani w większej części oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Z [...] ha gruntów J. B., użytkował tylko grunty o powierzchni [...] ha. Tym samym została spełniona druga przesłanka umożliwiająca przejęcie opuszczonego gospodarstwa na własność Państwa. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że wystarczającym, do podjęcia decyzji o przejęciu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego przez właściciela, było stwierdzenie organu administracyjnego, że grunty leżą odłogiem, zaś właściciel się nim nie interesuje, natomiast warunkiem przejęcia było spełnienie dwóch przesłanek: opuszczenie gospodarstwa przez właściciela (również małżonka, rodziców i dzieci) oraz zaniechanie uprawy gospodarstwa w całości lub w większej części (wyroku NSA z dnia 14 września 2010 r. I OSK 1482/09, Lex nr 745043). Pomocą dla takiego stanowiska prawnego było określenie w § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 z późn. zm.), będącego aktem wykonawczym do ustawy z 1957 r. (art. 2 ust. 3 pkt 1 tej ustawy), że za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, bądź użytkownika albo dzierżawcę, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Minister zasadnie również ocenił, że kontrolowana decyzja nie narusza rażąco prawa w zakresie ustalenia wartości ubytków i zniszczeń ustalonych na podstawie § 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 30 grudnia 1961 r. w sprawie ustalenia wysokości nakładów inwestycyjnych, zniszczeń i ubytków w opuszczonych gospodarstwach rolnych, przejętych na własność Państwa (MP z 1962 r., Nr 12, poz. 44). Sąd w pełni podziela ustalenia i ocenę organów przyjmując je za własne.

Zdaniem Sądu w świetle powyższych ustaleń, wbrew zarzutom skargi, organy wszechstronnie przeprowadziły ocenę zgromadzonego w prowadzonym postępowaniu materiału dowodowego i prawidłowo uznały, ze brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów procesowych, w tym art. 7, art. 8 i 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy bowiem zgromadziły wyczerpujący materiał dowodowy oraz przeanalizowały wnikliwie sprawę we wszelkich jej aspektach, odnosząc się do elementów zawartych we wniosku skarżącej. Tym samym uczyniły zadość wymogom wynikającym z przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a., opierając swoją ocenę na przekonujących podstawach i w czytelny sposób przedstawiając argumentację w swoich rozstrzygnięciach.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) - por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 II OPS 6/19).