Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 5546/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2874/15 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. w B. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2874/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Główny Inspektor Farmaceutyczny (dalej również: GIF) decyzją z dnia [...] września 2015 r., wydaną na podstawie art. 115 pkt 4 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1, 2, 8 i 9, art. 87 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 96 ust. 1 oraz art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. (dalej: WIF, organ I instancji) z dnia [...] lipca 2015 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia z dnia [...] kwietnia 2011 r. na prowadzenie apteki ogólnodostępnej "B." zlokalizowanej w B. przy ul. W. [...] lok. [...].

W uzasadnieniu organ m.in. wskazał, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. B. Spółce jawnej udzielono zezwolenia na powadzenie apteki ogólnodostępnej "B.". Zezwolenie to - zgodnie z wnioskiem A. Sp. z o.o. - decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. zmieniono co do podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki, z uwagi na przejęcie wskazanej spółki jawnej przez spółkę A. Sp. z o.o. W ocenie organu z akt sprawy jednoznacznie wynika, że apteka ogólnodostępna "B." - prowadzona przez B. Sp. jawną - dostarczała produkty lecznicze do hurtowni farmaceutycznej oraz innej apteki ogólnodostępnej, a zatem prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi bez zezwolenia, czym naruszyła art. 87 ust. 2, art. 96 ust. 1 Prawa farmaceutycznego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. Sp. z o.o.

Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że materialnoprawną przesłanką cofnięcia skarżącej zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej był art. 37ap ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego, zgodnie z którym organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. Z kolei zgodnie z art. 101 pkt 4 tej ustawy wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Sąd I instancji zaznaczył, że w jego ocenie konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki nie jest badana wyłącznie na etapie wydawania zezwolenia na otwarcie nowej apteki. Przedsiębiorca posiadający już zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej musi posiadać rękojmię przez cały okres zezwolenia, a obowiązki nałożone na niego ustawą Prawo farmaceutyczne wyznaczają granice, w jakich może poruszać się prowadząc reglamentowaną działalność.

Dalej WSA wywiódł, że stosownie do art. 494 § 1 k.s.h., spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. WIF zmienił zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej położonej w B. przy ul. W. [...] lok. [...] poprzez zmianę podmiotu uprawnionego do jej prowadzenia. Podmiotem tym stała się skarżąca: A. Sp. z o.o. Od tego czasu spółka przejmująca przejęła wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, w tym zezwolenie na prowadzenie apteki. W tej sytuacji Sąd podzielił pogląd GIF, zgodnie z którym połączenie się spółek oznacza, że stroną w postępowaniu o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej jest spółka, która weszła w prawa i obowiązki spółki przejętej. Sąd wskazał też, że decyzja o zmianie zezwolenia została wydana w dniu [...] stycznia 2014 r., natomiast pierwsze informacje wskazujące na nieprawidłowości w aptece skarżącej wpłynęły do WIF w dniu [...] lipca 2014 r., a zatem już po dokonaniu zmiany zezwolenia.

Za nietrafny WSA uznał również zarzut, że organy nie podjęły czynności dla ustalenia, czy prezes zarządu spółki przejmującej posiada rękojmię należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej, wskazując, że stosownie do art. 101 pkt 4 Prawa farmaceutycznego, rękojmię należytego prowadzenia apteki musi posiadać podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia na prowadzenie apteki, a nie osoba sprawująca funkcję prezesa zarządu w tym podmiocie.

Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącej odnośnie naruszenia przez GIF art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. oraz postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. GIF odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, wskazując na okoliczności którymi się kierował przy podejmowaniu decyzji. Organ wskazał, że informacje, na okoliczność których miałyby zostać przeprowadzone dowody zostały dostatecznie ustalone w trakcie postępowania przed organem I instancji. WIF zgromadził obszerną dokumentację na którą składają się m. in., faktury VAT wystawiane na rzecz hurtowni farmaceutycznej i apteki ogólnodostępnej. Sąd stwierdził, że przesłuchanie świadków na okoliczność, która została już dostatecznie wyjaśniona prowadziłoby jedynie do przewlekania postępowania.

Odnosząc się do zarzutu odnośnie zaakceptowania przez GIF nieprawidłowego współdziałania z organami samorządu aptekarskiego, tj. brak zwrócenia się o wydanie opinii do Okręgowej Rady Aptekarskiej, Sąd stwierdził, że w sprawie nie miał zastosowania art. 106 k.p.a. przewidujący współdziałanie organów przy wydawaniu decyzji. Z przepisu art. 106 § 1 k.p.a. wynika, że obowiązek współdziałania nakładany jest przepisem prawa materialnego, natomiast w Prawie farmaceutycznym brak jest takiego uregulowania, które uzależniałoby obowiązek zasięgnięcia opinii organów samorządu aptekarskiego przed wydaniem decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka. Zaskarżyła to orzeczenie w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie:

1. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. art. 101 pkt 4 Prawa farmaceutycznego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji.

2. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 86 ust. 1, art. 96 ust.1 Prawa farmaceutycznego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji.

3. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 37 ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 i 3, art. 74 ust. 1 Prawa farmaceutycznego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji.

II. przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania:

1. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, art. 81, art. 86 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego (w tym oddalenie wniosków dowodowych skarżącego) w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym czy spółka dokonywała sprzedaży do podmiotów nieuprawnionych, a także naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na zaniechaniu ustalenia stanu faktycznego sprawy;

2. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 11, 15, 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenia zasady prawdy obiektywnej, informowania i przekonywania strony, w szczególności poprzez niedopuszczenie dowodów zgłoszonych w toku postępowania przed organem II instancji, a w głównej mierze w części dotyczącej spełniania przez przedsiębiorcę warunków określonych przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej określonej zezwoleniem;

3. art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 1 i 5 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na brak skierowania przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego wniosku o wydanie opinii przez Prezydium Okręgowej Izby Aptekarskiej w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki przez A. sp. z o.o., a w efekcie wydanie decyzji bez opinii organu samorządu aptekarskiego.

4. art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 134 § 1 oraz 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz brak uzasadnienia spełniającego przewidziane przez przepisy prawa wymogi.

Wobec powyższego autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2017 r. GIF wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie brak podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a. Skoro zatem nie zachodzi wyjątek od przewidzianej art. 183 § 1 p.p.s.a. zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadza się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane zarzutach postawionych Sądowi I instancji.

Rozpoznając sprawę w tych granicach skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna. Podstawy, na których ją oparto, nie znajdują bowiem usprawiedliwienia.

Z uwagi na fakt, że w skardze kasacyjnej wskazano zarówno na naruszenie przepisów prawa materialnego - przez błędne ich zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jak i przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), podnieść trzeba, że zarzuty dotyczące niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny stanowiący podstawę wyroku został ustalony w sposób prawidłowy. Tym samym w pierwszej kolejności ocenie winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania - zmierzające do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych sprawy. Z zasady prawdy obiektywnej należy jednak wywieść, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) wymaga przede wszystkim rozważenia, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decydują zaś norma prawa materialnego.

Ocena zasadności zarzutów naruszenia prawa procesowego - a w konsekwencji zarzutów wadliwego zastosowania norm materialnoprawnych - wymaga zatem wskazania, że w myśl art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne, organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu.

Stosownie do art. 101 pkt 4 powołanej ustawy, wojewódzki inspektor farmaceutyczny odmawia udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, gdy wnioskodawca nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.

Z uwagi na brak w rozpoznawanej sprawie stosownych zarzutów błędnej wykładni powołanych przepisów, poza sporem pozostaje, że z treści zawartych w nich regulacji należy wywieść, że konieczność posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki zachodzi przez cały czas prowadzenia tego rodzaju działalności, a nie tylko na etapie wydawania stosownego zezwolenia. Rękojmię należytego prowadzenia apteki musi przy tym posiadać podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia/posiadający zezwolenie na prowadzenie apteki. Stwierdzenie, że przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa - w tym warunek posiadania rękojmi należytego prowadzenia apteki - skutkuje cofnięciem zezwolenia. O braku zaś owej rękojmi świadczy naruszanie zasad obrotu produktami leczniczymi, ustanowionych m. in. przepisami ustawy - Prawo farmaceutyczne, wskazanymi w podstawach kasacyjnych.

Podnieść zatem należy, że według art. 65 ust. 1 tej ustawy obrót produktami leczniczymi może być prowadzony tylko na zasadach określonych w ustawie. Art. 68 ust. 1 stanowi, że obrót detaliczny produktami leczniczymi prowadzony jest w aptekach ogólnodostępnych. Art. 72 ust. 1 wprowadza zasadę, że obrót hurtowy - zdefiniowany w ust. 3 powołanego artykułu - mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, a podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej (art. 74 ust. 1) wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Zgodnie z art. 86 ust. 1 apteka jest placówką ochrony zdrowia publicznego, w której osoby uprawnione świadczą w szczególności określone prawem usługi farmaceutyczne. Art. 87 ust. 2 pkt 1 wskazuje, że apteki ogólnodostępne przeznaczone są do zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8. W myśl art. 96 ust. 1 produkty lecznicze i wyroby medyczne wydawane są z apteki ogólnodostępnej przez farmaceutę lub technika farmaceutycznego w ramach jego uprawnień zawodowych na podstawie recepty, bez recepty, na podstawie zapotrzebowania uprawnionych jednostek organizacyjnych lub osób fizycznych uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów.

Żadnym zarzutem skargi kasacyjnej nie jest ponadto kwestionowane, że apteka ogólnodostępna "B." prowadzona przez B. Sp. j. dostarczała produkty lecznicze do hurtowni farmaceutycznej oraz innej apteki ogólnodostępnej, a zatem dokonywała obrotu tymi produktami z naruszeniem przedstawionych wyżej zasad wprowadzonych ustawą – Prawo farmaceutyczne.

Faktem jest, że dokonano zmiany uprzednio wydanego zezwolenia na prowadzenia apteki przez zmianę podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki, wobec przejęcia B. Sp. jawnej (posiadacza pierwotnego zezwolenia) przez spółkę A. Sp. z o.o. (adresata zaskarżonej do WSA decyzji). Sedno sporu dotyczy natomiast odpowiedzialności spółki A. Sp. z o.o. za działania spółki B. Sp. j.

W przedstawionych wyżej i niespornych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy stanowisko co do zasadności cofnięcia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej spółce z o.o. A. Sp. z o.o. Sąd I instancji wywodził z treści art. 494 ustawy - Kodeks spółek handlowych, przychylając się do poglądu, że następca prawny ponosi odpowiedzialność za konsekwencje łamania prawa przez spółkę przejmowaną.

Wskazać zatem wypada, że zgodnie z art. 494 § 1 powołanej ustawy spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana wstępuje z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej albo spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki. W myśl § 2 na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej.

Przede wszystkim - co istotne w świetle wskazanej na wstępie zasady określonej art. 183 § 1 p.p.s.a. - w podstawach skargi kasacyjnej Sądowi I instancji nie postawiono zarzutu naruszenia art. 494 Kodeksu spółek handlowych - czy to przez błędną jego wykładnię czy to przez niewłaściwe jego zastosowanie w rozpatrywanym przypadku. Uzupełniająco można jednak wskazać, że stanowisko zaprezentowane w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji odpowiada prezentowanemu przez Naczelny Sąd Administracyjny poglądowi, że skoro art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych - ustanawiający sukcesję po spółce przejmowanej w zakresie praw i obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym, w tym co do praw i obowiązków wynikających m.in. z zezwolenia przyznanego spółce przejmowanej (także związanych z tym zezwoleniem) - to znaczy, że sukcesja ta dotyczy sytuacji prawnej spółki przejmowanej. Za trafną uznać należy zatem tezę, że spółce przejmującej można przypisać skutki prawne zachowań spółki przejmowanej (por. wyroki NSA: z dnia 4 grudnia 2018 r. II GSK 5267/16, z dnia 11 grudnia 2018 r. II GSK 4629/16).

Wypada też zauważyć, że kwestia wykładni art. 494 Kodeksu spółek handlowych była też przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który - wskazując na specyfikę współczesnego obrotu gospodarczego (intensywne procesy konsolidacyjne w różnych dziedzinach gospodarki) w połączeniu z potrzebą zapewnienia skuteczności normom zakazującym w interesie publicznym szczególnie niepożądanych zachowań w gospodarce rynkowej - przyjął, że art. 494 k.s.h. należy rozumieć w taki sposób, że wynika z niego generalne unormowanie także zasad sukcesji praw i obowiązków o charakterze administracyjnym i nie ma podstaw do traktowania art. 494 § 1 k.s.h. jako przepisu zawierającego unormowanie ograniczone tylko do praw i obowiązków z zakresu prawa prywatnego oraz wyłącznie takich aktów administracyjnych, które przyznawały prawa spółce przejmowanej.

Zasadny jest pogląd, że "przekształceń polegających na przejmowaniu dotychczas odrębnych przedsiębiorców nie można traktować jako instrumentu służącego unikaniu odpowiedzialności z tytułu naruszenia ciążących na nich (na jednym z nich) powinności /.../" a "celem unormowania wynikającego z art. 494 § 1 i 2 k.s.h. jest ułatwienie obrotu i usprawnienie prze biegu procesów konsolidacyjnych także przez zabezpieczenie interesów pozostałych uczestników rynku (w szczególności przed pozornym zniknięciem podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie prawa)" (vide wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2017 r. III SK 15/16 i powołane tam orzecznictwo - w tym wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r. II OSK 674/06 - oraz poglądy doktryny (A. Szumański [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom IV, Warszawa 2012, s. 97 i 101; Z. Olech, M. Nowak: Regulacja sukcesji administracyjnoprawnej w kodeksie spółek handlowych, PPH 2008 nr 1, s. 39; A. Piotrowska: Sukcesja praw i obowiązków publicznoprawnych - rozważania na tle art. 494 § 2 i 5 k.s.h., PPH 2003 nr 9, s. 20).

W tym stanie rzeczy stwierdzenie faktu dokonywania przez spółkę przejmowaną obrotu produktami leczniczymi z naruszeniem zasad określonych ustawą - Prawo farmaceutyczne świadczy o tym, że w rozpoznawanej sprawie ustalono okoliczności faktyczne w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy w przedmiocie cofnięcia zezwolenia wobec następcy prawnego tej spółki - tzn. w stosunku do spółki przejmującej. Konsekwencje wynikające z regulacji zawartej w art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy determinują bowiem ocenę zaskarżonego wyroku i zasadności stawianych mu zarzutów.

Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku przepisami ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, wskazanymi w pkt II ppkt 1-2 petitum skargi kasacyjnej, a zmierzającymi do wykazania wadliwości postępowania dowodowego, nie mogą być uznane za trafne.

W konsekwencji, stan faktyczny sprawy - przyjęty przez Sąd I instancji na etapie wyrokowania jako prawidłowy - wbrew zarzutom naruszenia prawa materialnego (pkt I ppkt 1-3 petitum skargi kasacyjnej) nie dawał temu Sądowi podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Zarzut wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego - tzw. błąd w subsumcji - jest mianowicie zasadny tylko w razie stwierdzenia, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Taki stan rzeczy w sprawie miejsca nie miał.

Za nieusprawiedliwione należy również uznać zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 1 i 5 k.p.a. w zw. z art. 110 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich.

Skład orzekający w pełni przychyla się do prezentowanego w orzecznictwie poglądu (por. np. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt II GSK 4629/16 oraz powołane tam orzecznictwo i poglądy doktryny), że opinia samorządu aptekarskiego wydana na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich na wniosek wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego prowadzącego postępowanie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki jest wyrażeniem stanowiska tego organu co do okoliczności przedstawionych we wniosku o jej wydanie i - stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. - może stanowić jedynie jeden z dowodów w tym postępowaniu, podlegający ocenie na zasadach ogólnych wynikających z art. 7, art. 10, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a., ale nie jest elementem obligatoryjnym w sprawie dotyczącej cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Zgodnie bowiem z art. 106 § 1 k.p.a. jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie), decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zajęcie stanowiska przez organ następuje w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie (art. 106 § 5 k.p.a.). Przepis ten nie stanowi jednak podstawy prawnej współdziałania, bowiem taką podstawą są przepisy szczególne, które uzależniają wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uregulowana w art. 7 ust. 2 pkt 7 i art. 29 pkt 5 ustawy o izbach aptekarskich norma kompetencyjna uprawniająca do opiniowania przez organy samorządu aptekarskiego wniosku o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie apteki, nie jest wystarczającym powodem do przyjęcia, że przepis prawa uzależnia wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia od uzyskania opinii samorządu aptekarskiego. Takiego stanowiska nie uzasadnia również treść art. 29 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich, który daje okręgowej radzie aptekarskiej umocowanie do prowadzenia bieżących spraw izby aptekarskiej. Przewidziane w ustawie o izbach aptekarskich uprawnienie samorządu aptekarskiego do wydawania opinii w sprawach cofania zezwoleń na prowadzenie aptek jest jedną z form sprawowania przez samorząd pieczy nad należytym prowadzeniem apteki. Samorząd aptekarski może zatem (a niekiedy nawet powinien) korzystać ze wspomnianego uprawnienia - poprzez formułowanie stosownych opinii z własnej inicjatywy, bądź na prośbę organu administracji prowadzącego postępowanie. Jednakże przepisy dotyczące postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej nie uzależniają wydania decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na prowadzenia apteki ogólnodostępnej od uprzedniego wyrażenia przez właściwą okręgową radę aptekarską opinii, o jakiej mowa w art. 7 ust. 2 pkt 7 ustawy o izbach aptekarskich. Wprawdzie jednym z zadań Inspekcji Farmaceutycznej jest współpraca z samorządem aptekarskim (art. 109 pkt 9 ustawy - Prawo farmaceutyczne), jednakże współpraca w tym znaczeniu nie może być utożsamiana z obowiązkiem uzyskania opinii w każdej sprawie. Również z art. 99 ust. 2 Prawa farmaceutycznego nie wynika, by orzekanie o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie apteki było uzależnione od opinii organu samorządu aptekarskiego. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że udzielenie, odmowa udzielenia, zmiana, cofnięcie lub stwierdzenie wygaśnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki należy do kompetencji wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Tak więc decyzje w powyższym zakresie podejmuje wojewódzki inspektor farmaceutyczny. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że również z art. 37 ap ust. 1 i 2 Prawa farmaceutycznego nie wynika, aby przed wydaniem decyzji cofającej zezwolenie na prowadzenie apteki ogólnodostępnej właściwy organ ma obowiązek zasięgnięcia opinii organu samorządu aptekarskiego.

Wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku nie uzasadnia w końcu zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 oraz 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Podzielić należy ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowi tzw. przepis wynikowy, który nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Tak więc stawiając zarzut naruszenia tego przepisu należy zatem wskazać, jakie przepisy postępowania zostały naruszone - ale w toku postępowania administracyjnego przez organ administracji publicznej, którego działanie zaskarżono (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 sierpnia 2018 r. II FSK 2279/16, z dnia 9 października 2018 r. II GSK 143/18).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w sposób oczywiście sprzeczny z brzmieniem tego przepisu powiązano z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Trzeba też wskazać, że naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. - w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie można skutecznie podważać należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Zasadnie przyjmuje się, że przepis ten mógłby stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2018 r. II GSK 3348/16). Zarzut tego typu sformułowany w sprawie nie został.

Odnośnie zaś do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba podnieść , że o naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. W niniejszej sprawie tymczasem - wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną - lektura pisemnych motywów rozstrzygnięcia uzasadnia stwierdzenie, że wskazano i wyjaśniono podstawę prawną zaskarżonego wyroku w stopniu umożliwiającą jego instancyjną kontrolę. Brak więc podstaw by uznać, że uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie spełnia prawem określonych wymogów - i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być natomiast podstawą kwestionowania poglądów i ocen, które doprowadziły Sąd I instancji do rozstrzygnięcia.

Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna - nie mając usprawiedliwionych podstaw - podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. 1 sentencji wyroku.

Postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 2) wydano na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu obejmuje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika organu - który nie reprezentował organu na etapie postępowania przed Sądem I instancji - za udział w rozprawie przed NSA, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 75% stawki minimalnej - 360 zł.