Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 328/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 28, art. 30
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz-Sass, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i zobowiązania do ich zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 25, art. 30 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 114) dalej: ustawa o świadczeniach rodzinnych, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez I. W. (dalej: skarżąca), od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], orzekającej, że świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznane skarżącej na rzecz W. W. i P. W. na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., wypłacone za okres od 1 lutego 2014 r. do 31 października 2014 r., są świadczeniami nienależnie pobranymi w łącznej kwocie 1.992,00 zł oraz zobowiązującej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w terminie do 31 marca 2015 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., oznaczoną nr [...] Prezydent Miasta J. orzekł, że świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznane skarżącej na rzecz jej dzieci na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., wypłacone za okres od 1 lutego 2014 r. do 31 października 2014 r., są świadczeniami nienależnie pobranymi w łącznej kwocie 1.992,00 zł oraz zobowiązującej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w terminie do 31 marca 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie złożonego przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2014/2015, ustalono, że skarżąca podjęła zatrudnienie na umowę o pracę w A Sp. z o.o. w W. w okresie od dnia 1 grudnia 2013 r. do 28 lutego 2015 r. i uzyskała dochód za styczeń 2014 r. w wysokości 1.808,02 zł, co stanowi dochód uzyskany. Organ pierwszej instancji dokonał przeliczenia dochodu za 2012 r., który wyniósł 775,53 zł na osobę w rodzinie wobec czego doszło do przekroczenia kryterium dochodowego. O treści art. 25 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zobowiązującym do niezwłocznego poinformowania o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, strona została poinformowana w treści decyzji przyznającej prawo do świadczeń. Następnie organ przywołał treść art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazał, że ponieważ informacja mająca wpływ na prawo do świadczeń została przekazana w dniu 28 listopada 2014 r., po terminie wypłaty świadczeń, należało uznać, że świadczenia są nienależnie pobrane za okres od 01.02.2014 r. do 31.10.2014 r. w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od decyzji organu I instancji odwołanie w ustawowym terminie wniosła skarżąca, podnosząc, że organ pierwszej instancji przyznając świadczenia wymagał dochodów za 2012 r., w którym to roku miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 330,00 zł. W 2013 r. dochód ten wyniósł 37,66 zł na osobę, zaś w 2014 r. w miesiącach styczeń i luty wyniósł 452,00 zł, a więc w ocenie odwołującej się nie przekroczyła w tym okresie kryterium dochodowego. Odwołująca się zakwestionowała prawidłowość wyliczeń dokonanych przez organ.

Organ I instancji, nie znajdując podstaw do uchylenia bądź zmiany swej decyzji, odwołanie wraz z aktami przesłał organowi odwoławczemu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w sprawie, miało na uwadze co następuje:

Wnioskiem z dnia 31 października 2013 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie świadczeń rodzinnych na rzecz dzieci. Z przedłożonych przez stronę dokumentów (m.in. oświadczenia o dochodach, zaświadczenia Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu w 2012 r.) wynikało, że w 2012 r., tj. roku poprzedzającym okres zasiłkowy, miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł 323,52 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., oznaczoną nr [...] przyznano stronie świadczenia w formie zasiłków rodzinnych na rzecz jej dzieci na okres od 01 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015. Zarówno wniosek o przyznanie świadczeń, jak wydane decyzje zawierały pouczenie o obowiązku poinformowania w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym o zmianach w liczbie członków rodziny oraz o uzyskaniu dochodu.

W dniu 28 listopada 2014 r. skarżąca wystąpiła z kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczeń na okres zasiłkowy 2014/2015, przedkładając m.in. zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodzie uzyskanym za rok 2013, z którego wynikało, że w 2013 roku uzyskała dochód w wysokości 2.388,65 zł. Skarżąca przedłożyła także dokumenty odnośnie zatrudnienia w 2013 r. - umowę o pracę, zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, kserokopie PIT-11 za 2013 r. Z dokumentów tych wynikało, że podjęła ona zatrudnienie w firmie A Sp. z o.o. od dnia 01 grudnia 2013 r. i uzyskała dochód z tego tytułu. Dochód uzyskany w styczniu 2014 roku (tj. w miesiącu następującym po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty) wyniósł netto 1.808,02 zł.

Ustalenie powyższych okoliczności stanowiło podstawę wszczęcia postępowania w zakresie świadczeń nienależnie pobranych za okres od 01 lutego 2014 r. do 31 października 2014 r.

Organ II instancji wskazał, że sprawa niniejsza sprowadza się zatem do oceny zasadności orzeczenia przez organ pierwszej instancji o nienależnym pobraniu przez skarżącą świadczeń rodzinnych wobec zajścia przesłanki uzyskania dochodu w okresie zasiłkowym, o czym osoba pobierająca świadczenia ma obowiązek poinformować organ wypłacający.

Zasady ustalania, przyznawania i orzekania o świadczeniach nienależnych regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Podstawy ustalenia dochodu strony, uprawniające do uzyskania świadczeń, uregulowane zostały w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Co do zasady świadczenia rodzinne przysługują stronie jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 574,00 zł zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Dochodem członka rodziny, zgodnie z art. 3 pkt 2a, jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b.

Kwestia uzyskania dochodu uregulowana została w art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

Uzyskaniem dochodu jest m.in. uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 3 pkt 24 lit. c).

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne.

Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany.

Zagadnienia związane z nienależnością świadczeń rodzinnych uregulowane są w przepisach art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych).

W sprawie niniejszej, zdaniem organu, bezspornym pozostaje, że skarżąca w grudniu 2013 r. podjęła zatrudnienie w firmie "A Spółka z o.o.". Z tego tytułu uzyskała ona dochód w styczniu 2014 r. w wysokości 1.808,02 zł. Do uzyskania dochodu doszło zatem po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc zaszła podstawa do zastosowania wskazanego wyżej przepisu 5 ust. 4b ustawy i na jego podstawie powiększenie miesięcznego dochodu członka rodziny o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, co też prawidłowo uczynił organ pierwszej instancji (1.294,09 zł + 1.808,02 zł = 3.102,11 zł), ustalając na tej podstawie, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie po uwzględnieniu dochodu uzyskanego (3.102,11 zł : 4 = 775,53 zł) przekracza ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące 574,00 zł na osobę. Organ wskazał, że wbrew ciążącemu na podstawie art. 25 ustawy obowiązkowi poinformowania o zajściu okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń (uzyskanie zatrudnienia), skarżąca nie zgłosiła tego faktu. Co istotne, składając wniosek, a następnie odbierając decyzję przyznającą świadczenia miała ona obowiązek zapoznać się z pouczeniem o ciążących na niej obowiązkach. Pouczenie to zawarte zostało zarówno we wniosku, jak i na decyzji. Faktem jest, że składając wniosek o przyznanie świadczeń skarżąca złożyła podpis pod informacją na temat źródeł uzyskania dochodu, jak również pod oświadczeniem o obowiązku poinformowania o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. W ocenie Kolegium fakt podpisania przez skarżącą takiego oświadczenia decyduje o przyjęciu, że zapoznała się ona z warunkami realizacji świadczeń. Za stanowiskiem takim przemawia także orzecznictwo sądowo- administracyjne. W wyroku z dnia 18 marca 2010 r. WSA w Olsztynie wskazał: "Podpisanie oświadczenie, że strona zapoznała się z warunkami uprawniającymi do otrzymania świadczenia i zobowiązanie się na skutek złożenia tegoż podpisu do niezwłocznego powiadomienia podmiotu wypłacającego zasiłek pielęgnacyjny o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku spełnia wymóg poinformowania strony o ustawowych warunkach umożliwiających skorzystanie z wnioskowanej pomocy. Strona przed podpisaniem niniejszych oświadczeń winna zapoznać się z ich treścią, ewentualnie zwrócić się o wyjaśnienie ich treści. Z faktu, że, jak obecnie twierdzi, nie uczyniła tego dokładnie (jedynie podpisała dokumenty nie wczytując się w ich treść), nie może wywodzić korzystnych dla siebie skutków prawnych. Skoro umożliwiono jej zapoznanie się ze stosowna informacją (pouczeniem), nie może obecnie zasłaniając się okolicznością faktycznego braku zapoznania się z tą informacją - niedoczytanie pouczenia zawsze obciąża świadczeniobiorcę" - wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 marca 2010 r., sygn. II SA/Ol 92/10.

Kolegium nie podzieliło zatem stanowiska odwołującej się, że doszło do błędu po stronie organu, wskazać bowiem należy, że przyznając świadczenia w grudniu 2013 r., a więc na okres zasiłkowy 2013/2014, pod uwagę przy ustalaniu dochodu brany był rok 2012, zaś będąca podstawą uznania świadczenia za nienależne i przeliczenia dochodu strony okoliczność podjęcia zatrudnienia miała miejsce w grudniu 2013 r., a więc już po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód. Tak więc uznać należy, że skarżąca nie poinformowała o zmianie okoliczności mającej wpływ na prawo do świadczeń, świadczenia zostały pobrane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do nich, a więc zaszła przesłanka z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Kierując się treścią wskazanych wyżej 25 oraz art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasadnym jest uznanie za nienależne świadczeń w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku, pobranych na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., oznaczonej nr [...]. Kolegium uznało zatem, że w świetle przytoczonych przepisów brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, orzekającej o nienależnie pobranych świadczeniach. Kolegium wskazuje, że organy administracji mają obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a zatem wydanie w niniejszej sprawie decyzji o nienależnych świadczeniach przez organ pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe.

W tych warunkach Kolegium, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzekło jak na wstępie.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 4b ustawy oświadczenia rodzinnych, przez jego błędne interpretowanie.

Zdaniem skarżącej, organy błędnie wyliczyły dochód jej rodziny, przez co błędnie ustaliło stan faktyczny sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.

Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, mieszczących się w granicach rozpoznawanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Otóż materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), a zwłaszcza przepis art.30 ust.2, zgodnie, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.

Istotne jest przy tym również postanowienie art. 30 ust. 1 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego - osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.

Niesporne jest w rozpoznawanej sprawie, że organ I instancji w opisanej wyżej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...] orzekł nie tylko, że świadczenie rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od 1 lutego 2014 r. do 31 października 2014 r. - było świadczeniem nienależnie pobranym, lecz równocześnie zobowiązał skarżącą do zwrotu tegoż nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 1.992,00 zł wraz ustawowymi odsetkami.

W ocenie Sądu takie działanie organu nie było prawidłowe, albowiem treść cyt. wyżej art. 30 ust. 1 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane.

W myśl przywołanego przepisu, do zwrotu jest obowiązana osoba, która pobrała nienależnie świadczenie rodzinne. Oznacza to zatem, że dopiero, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można mówić o takim świadczeniu, i w efekcie orzekać o jego zwrocie. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie, w jednej decyzji. Stanowisko w tym względzie zostało w orzecznictwie sądów administracyjnych już utrwalone, a świadczą o tym zapadłe wyroki (por. np. wyrok NSA z 9 października 2015 r., sygn. akt I OSK 669/14, baza orzecznicza CBOSA; wyrok NSA z 9 października 2015 r., sygn. akt I OSK 671/14, CBOSA; wyrok WSA w Szczecinie z 13 stycznia 2011r., sygn.akt II SA/Sz 644/10, CBOSA; wyrok WSA w Krakowie z 21 marca 2012r., sygn.akt III SA/Kr 567/11, Lex Nr 1139259).

Reasumując stwierdzić należy, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, konieczne było w pierwszej kolejności przeprowadzenie i ostateczne zakończenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanym w w/w wyroku z dnia z 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 619/10 - dopiero, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można o takim świadczeniu mówić i nakazywać jego zwrot. Nie jest natomiast możliwe orzekanie o tych sprawach równocześnie, czyli w jednej decyzji.

W świetle powyższych ustaleń, wydanie jednej decyzji (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), mocą której organ stwierdza, że dane świadczenie było nienależnie pobrane i równocześnie zobowiązuje skarżącą do zwrotu kwoty tegoż świadczenia, nie jest możliwe. W konsekwencji oznacza to, że jej wydanie stanowi naruszenie wyżej wskazanych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Na potwierdzenie tegoż stanowiska przytoczyć należy także brzmienie art. 3 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna. Przy czym ust. 5 w/w przepisu stanowi, że nie wydaje się decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat.

Zdaniem Sądu, treść tych przepisów w sposób jednoznaczny określa kolejność wydawania stosownych decyzji związanych z nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym.

Oznacza to, że orzekając w jednej decyzji zarówno o uznaniu danego świadczenia za nienależnie pobrane, jak i zobowiązując skarżącą do zwrotu kwoty nienależnie pobranego tegoż świadczenia - tak organ I instancji, jak i organ odwoławczy naruszył przepisy prawa. Skoro bowiem dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne było ostateczne zakończenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego, co z kolei dopiero otwiera możliwość do orzekania w kwestii zwrotu tegoż świadczenia, to skarżone w niniejszym postępowaniu decyzje należało uchylić z uwagi na naruszenie procedury, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe uchybienia, niedopuszczalnym jako przedwczesnym, byłoby dokonywanie przez Sąd merytorycznej oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne było przyjęcie przez organy, że przedmiotowe świadczenie, którego dotyczyły zaskarżone decyzje, zostało przez skarżącą pobrane "nienależnie" w rozumieniu art. 30 ust.2 w/w omawianej ustawy.

Wskazać przy tym również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się konieczność rozróżnienia pojęć "nienależnego świadczenia" oraz "świadczenia pobranego nienależnie", a które nie są pojęciami tożsamymi. "Nienależne świadczenie" jest bowiem pojęciem obiektywnym i występuje m.in. wówczas, gdy świadczenie zostało przyznane i wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane", to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że się ono jemu nie należy, co - jak wskazuje się w orzecznictwie - dotyczy sytuacji, w której taka osoba została pouczona o okolicznościach, w jakich nie pobiera się świadczeń, jak też osób, które uzyskały świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Występuje wtedy zarówno element obiektywny (zaistnienie określonych okoliczności), jak i subiektywny (świadome i celowe działanie). Wspomniane rozróżnienie pojęć jest nie tylko powszechnie przyjmowane na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych (por. np.: wyrok NSA z 14 grudnia 2009r., sygn. akt I OSK 826/09, CBOSA: wyrok NSA z 27 października 2010 r., sygn.akt I OSK 981/10, CBOSA) ; wyrok NSA z 4 października 2011r., sygn.akt I OSK 762/11, CBOSA).

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonych powyżej naruszeń przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu.