Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3017/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Orzeczono o wymierzeniu grzywny za niewykonanie wyroku-art. 154 PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 154  par. 1,2, 6 i  par. 7
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.D., J.D. i P.D. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 620/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K.D., J.D. i P.D. sumę pieniężną w kwotach po 2.000 (dwa tysiące) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K.D., J.D. i P.D. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

P. D., K. D. i J. D. (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez adwokat B.W., pismem z [...] listopada 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej: organ, Prezydent) wyroku tego Sądu z 29 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 620/16. Zwrócili się o wymierzenie organowi grzywny z tytułu niewykonania wskazanego wyroku oraz o przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), tj.: po [...] zł. Wnieśli również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżących od organu, a także rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżących wskazała, że wyrokiem z 29 września 2016 r. Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. jako "[...] we Wsi [...] rej. hip. Nr [...]" – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Akta administracyjne wraz z odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone Prezydentowi 28 grudnia 2016 r., a więc termin do jego wykonania upłynął 28 kwietnia 2017 r.

Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżących zaznaczyła, że wobec bezskutecznego upływu wskazanego terminu, po dokonaniu wezwania do wykonania wyroku skarżący wnieśli skargę na jego niewykonanie. Wyrokiem z 18 października 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 631/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.500 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pismem z [...] lipca 2019 r. skarżący ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania wyroku. Do dnia złożenia skargi organ nie podjął jednak żadnych czynności celem zakończenia postępowania w sprawie. Jak zauważyła pełnomocnik skarżących, od daty przekazania akt po wydaniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, upłynęło ponad cztery lata, a organ nie podjął stosownych czynności zmierzających do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Bezczynność organu ma zatem miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ nie podjął odpowiednich czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie. Uzasadniając wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej pełnomocnik skarżących wskazała, że w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta [...] w rozpoznaniu tej sprawy skarżący ponoszą wiele negatywnych konsekwencji, w tym oddziałuje to negatywnie na ich zdrowie. Stres spowodowany długotrwałym postępowaniem źle wpływa na ich kondycję psychiczną i fizyczną. Kwota zasądzona na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowiłaby swego rodzaju rekompensatę za krzywdę wywołaną skarżącym przez długi okres oczekiwania na zakończenie postępowania. W niniejszej sprawie istnieje też obawa dalszego niewykonywania przez organ wyroku. Z tego względu uzasadnione jest żądanie zasądzenia na rzecz każdego ze skarżących wyliczonej i wskazanej we wnioskach skargi sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie stanu prawnego nieruchomości oraz sprawdzenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Koniecznym było m.in. skontrolowanie dokumentów stwierdzających nabycie spadków; sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców lub ich następców prawnych układami indemnizacyjnymi; zgromadzenie dokumentów stwierdzających czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu; zgromadzenie dokumentów określających przeznaczenie przedmiotowego terenu w planach zabudowy [...] na 1945 r. (tj. Ogólny Plan Zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...].08.1931r.); zgromadzenie dokumentów określających datę utraty posiadania gruntu przez dawnych właścicieli, a także dokumentów określających aktualnego właściciela gruntu. Ponadto, w trakcie niniejszego postępowania, z uwagi na orientacyjne określenie położenia niniejszej nieruchomości, organ zlecił geodecie uprawnionemu rozliczenie powierzchni pierwotnych granic nieruchomości hipotecznej w aktualnych działkach ewidencyjnych wraz z naniesieniem planu z [...] sierpnia 1931 r.

Po analizie zgromadzonego materiału w celu zakończenia postępowania niezbędnym okazało się jeszcze wystąpienie do Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Nadzoru Właścicielskiego w [...] i Wydziału Architektury i Budownictwa dla [...] w celu uzupełnienia materiału o akta lokalizacyjne i dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie tj. o przekazanie wszelkich dokumentów dotyczących Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...], która decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1962 r. otrzymała w użytkowanie wieczyste część przedmiotowego gruntu oraz informacji dotyczących budowy ulic [...] i [...]. Niezbędnym było również uzyskanie informacji na temat zagospodarowania gruntu niniejszej nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. W tym celu należało wystąpić do Archiwum Państwowego [...], Biura Organizacji Urząd [...] Wydział Archiwum. Organ wystąpił również do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o wydanie odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I, II, III księgi wraz z oświadczeniami i wnioskami spisanymi w księdze umów a dotyczącymi działów I, II i III księgi hipotecznej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ze wskazaniem właścicieli gruntu na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Ponadto organ wystąpił również do Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego z prośbą o szczegółowe sprawdzenie w rejestrze wniosków, czy odnośnie do w/w nieruchomości został złożony wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości.

Dodatkowo Prezydent zaznaczył, że procedowanie w sprawie w ostatnim czasie zostało utrudnione w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 od dnia 14 marca 2020 r., a następnie stanu epidemii od 20 marca 2020 r., co przyczyniło się do zamknięcia wielu instytucji, w tym m.in. archiwów i sądów, co spowodowało utrudniony dostęp do dokumentów znajdujących się w zasobach tych instytucji, co z kolei wydłuża czas trwania postępowań administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W myśl art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). W myśl art. 154 § 7 p.p.s.a. uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z analizy akt administracyjnych wynika, że w sprawie spełniony został ustalony przytoczonym powyżej przepisem art. 154 § 1 p.p.s.a., warunek dopuszczalności skargi dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Pismem z [...] lipca 2019 r. skarżący wezwali bowiem Prezydenta [...] do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 620/16.

Podkreślić zatem trzeba, że przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyroki NSA: z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00 oraz z 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, CBOSA). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. (Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LEX/el. 2021)

Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z 29 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 620/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę K. D., J. D. i P. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy zostały doręczone organowi w dniu 28 grudnia 2016 r. Z dniem 28 kwietnia 2017 r. upłynął bezskutecznie termin załatwienia sprawy. Z kolei zaś wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 631/18, uwzględniający pierwszą skargę K. D., J. D. i P. D. na niewykonanie wyroku z 29 września 2016 r. został doręczony organowi wraz z aktami sprawy przy piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. Bezsporne pozostaje, że do dnia rozpoznania przez Sąd niniejszej skargi w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi grzywny, organ nie załatwił przedmiotowej sprawy. Spełnione zostały zatem przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji publicznej ciążył obowiązek rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania. Nie został on jednak rozpatrzony w przepisanym terminie.

W myśl art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 29 września 2016 r., uwzględniając, że jest to druga skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku (wyrokiem z 18 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 631/18 Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.500 zł i stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała charakter rażący), jak również, że organ do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3.000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku.

Wymierzając grzywnę Sąd uwzględnił okoliczność, na którą powołuje się organ w odpowiedzi na skargę, że postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości [...] należą do niezwykle złożonych, jak również miał na uwadze trudności procedowania w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego. Powyższe nie może jednak stanowić przesłanki do odstąpienia od wymierzenia organowi grzywny.

Zauważyć przyjdzie, że - wbrew zapewnieniom co do bieżącego podejmowania czynności w sprawie – organ podejmował czynności w dużych odstępach czasu, ze znacznym opóźnieniem reagując na udzielane odpowiedzi i nadsyłane informacje. Sąd w tym miejscu zauważa, że w związku z udzieloną w dniu [...] września 2019 r. przez Zarząd Dróg Miejskich odpowiedzią na zapytanie organu, wskazującą na Urząd [...] jako jednostkę posiadającą stosowną dokumentację, organ wystąpił do wskazanego Urzędu z odpowiednim zapytaniem dopiero pismem z [...] grudnia 2021 r.

Uwypuklenia przy tym wymaga, że niektóre z podejmowanych działań pozostawały w oderwaniu od uwarunkowań sprawy. Na uwagę zasługuje tutaj pismo z [...] stycznia 2021 r. skierowane do Archiwum Państwowego w [...] o przekazaniu wszelkich dokumentów dotyczących Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...], podczas gdy w piśmie z [...] czerwca 2020 r., w odpowiedzi na zapytanie z [...] maja 2020 r., Archiwum informowało o możliwości i sposobie uzyskania dostępu do obszernych akt i kopii wybranych dokumentów.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć przyjdzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; CBOSA). Zastrzeżenia Sądu budzi przede wszystkim fakt, że pomimo nałożenia na organ grzywny wyrokiem z 18 października 2018 r., organ nie wydał decyzji kończącej postępowanie. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność organu w wykonaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie na rzecz każdego ze skarżących od organu sumy pieniężnej w wysokości po 2.000 zł. Wysokość sumy uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania pomimo nałożenia już na niego grzywny za niewykonanie wyroku. Tym samym Sąd uznał za nieuzasadnione zawarte w skardze żądanie ustalenia sumy na kwotę [...] złotych dla każdego ze skarżących. W ocenie Sądu takie żądanie jako nadmierne nie znajduje usprawiedliwienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz art. 154 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. W punkcie 3 sentencji wyroku Sąd, w oparciu o art. 154 § 7 p.p.s.a., przyznał skarżącym sumę pieniężną. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.