Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2868/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6c, art. 6m
journal: Dz.U. 2018 poz 1454
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz R. P. kwotę 156 zł (słownie: sto pięćdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Wójt Gminy K. M. określił R. P. (dalej zwany Skarżącym) wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od stycznia 2014 roku do stycznia 2019 r. w kwocie 45 zł miesięcznie oraz od lutego 2019 r. w kwocie 105 zł miesięcznie.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji stwierdził, że R. P. jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie Gminy K. M. w miejscowości R. J. oznaczonej nr ewidencyjnym [...] . Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W związku z tym, że R. P. w dniu 15.05.2013 r. złożył do Urzędu Gminy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, która nie spełniała wymogów umożliwiających naliczenie miesięcznej opłaty, pismem z dnia 13.03.2019 r. został wezwany do złożenia poprawnie wypełnionej deklaracji. Właściciel nieruchomości nie złożył deklaracji i nie dokonał żadnej opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Wobec powyższego w dniu 29.05.2019r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w celu ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2014 roku.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że właściciel wraz z rodziną (łącznie 5 osób) zamieszkuje przedmiotową nieruchomość. Na podstawie danych pochodzących z ewidencji ludności wynika, że na nieruchomości zamieszkuje 5 osób (małżeństwo z trojgiem małoletnich dzieci). Nieruchomość ta zamieszkała jest przez cały okres, którego dotyczy postępowanie, co potwierdziło zeznanie świadka - sołtysa wsi. Z uwagi zatem na brak deklaracji i brak stosownych opłat organ pierwszej instancji wydał przedmiotową decyzję określając od stycznia 2014 roku do stycznia 2019 r. wysokość opłaty w kwocie 45 zł miesięcznie oraz od lutego 2019 roku 105 zł miesięcznie. Organ wskazał, ze opłaty zostały naliczone zgodnie z uchwałami Rady Gminy w K. M. : Nr XXX/171/2013 z dnia 19 kwietnia 2013 r., Nr V/23/2015 z dnia 24 lutego 2015 r. oraz Nr Vl/28/2019 z dnia 14 stycznia 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki takiej opłaty. Miesięczną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się od gospodarstwa domowego w zależności od liczby osób zamieszkujących daną nieruchomość. Zgodnie z ww. uchwałami miesięczna opłata w okresie od 1 stycznia 2014 r. - 31 stycznia 2019 r. dla 5-osobowego gospodarstwa wynosi 43 zł miesięcznie. Natomiast od 1 lutego 2019r. oplata dla 5 - osobowego gospodarstwa wynosi 105 zł miesięcznie. Wobec powyższego organ wydał przedmiotową decyzję.

Od powyższej decyzji R. P. złożył odwołanie, w którym nie zgodził się z dokonanym rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania Skarżący zarzucił, że decyzja nie zawiera dokładnego brzmienia podstawy prawnej (uchwały). Decyzja powinna zawierać przepisy dotyczące deklaracji z okresu w jakim została złożona i które obowiązywały na dzień złożenia deklaracji. Ponadto Skarżący podniósł zarzut, że zaległości powyżej 5 lat należą do przedawnionych. Wskazał, że Wójt nie może żądać pieniędzy za usługi, których nie dokonywał. Wysokość opłaty została naliczona niewłaściwie, ponieważ rzeczywista liczba koszy z odpadami w jego gospodarstwie to 1-2 na rok. Skarżący zażądał unieważnienia decyzji, ponieważ w jego ocenie została wydana z naruszeniem prawa konstytucyjnego oraz prawa człowieka, naruszając egzystencję jego rodziny. Poinformował, że jest rolnikiem o niskich dochodach, posiada gospodarstwo rolne o pow. 5,83 ha. Ponadto wskazał, że posiada kartę dużej rodziny i znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej. Skarżący podniósł, że mimo kilkunastu wniosków do Wójta, że chce płacić za rzeczywiste oddane śmieci nie uzyskał od Wójta odpowiedzi. Wskazał, że deklaracja to jest wyrażenie zgody na płacenie za czynności wykonane, a każde zmiany muszą być konsultowane z właścicielem podpisanej deklaracji. Zgodnie ze złożoną deklaracją w 2013 roku odpady segreguje i częściowo wykorzystuje we własnym gospodarstwie rolnym np. odpady w postaci obierek od ziemniaków, ogórków, pomidorów wykorzystuje dla zwierząt, odpady metalowe sprzedaje do skupu, folie odbierają prywatne podmioty na zaświadczenia, a makulaturę też oddaje. Skarżący stwierdził, że nie będzie płacił za puste kosze, a Gmina nie może żądać pieniędzy za śmieci, których nie zagospodarowywała.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] października 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości oznaczonej nr ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości R. J. za okres od stycznia 2014 roku do stycznia 2019 r. w kwocie 45 zł miesięcznie i określiło wysokość tej opłaty za okres od stycznia 2014 roku do stycznia 2019 r. w kwocie 43 zł miesięcznie, w pozostałej części utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu ww. decyzji Organ po przywołaniu przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2018 r. poz. 1454 ze zm.) wskazał, że Skarżący nie złożył deklaracji i nie dokonał żadnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Tymczasem zgodnie z uchwałą Nr XXIV/145/2012 Rady Gminy w K. M. z dnia 13 grudnia 2012 roku w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2013 r. poz. 537) oraz uchwałą Nr XIX/00/2016 Rady Gminy w K. M. z dnia 8 lipca 2016 roku w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz.Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6253) miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnoszona winna być przez właścicieli nieruchomości bez wezwania za każdy miesiąc kalendarzowy, w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.

Wobec powyższego w dniu 29.05.2019 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w celu ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2014 roku. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że właściciel wraz z rodziną zamieszkuje przedmiotową nieruchomość. Na podstawie danych pochodzących z ewidencji ludności wynika, że na nieruchomości zamieszkuje 5 osób (małżeństwo z trojgiem małoletnich dzieci). Nieruchomość ta zamieszkała jest przez cały okres, którego dotyczy postępowanie, co potwierdziło zeznanie świadka - sołtysa wsi.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy na terenie gminy K. M. w okresie objętym postępowaniem tj. od 1 stycznia 2014 r. do 31 stycznia 2019 r. obowiązywała uchwała Rady Gminy w K. M. Nr XXX/171/2013 z dnia 19 kwietnia 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki takiej opłaty (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2013 r. poz. 5402), uchwała Rady Gminy w K. M. Nr V/23/2015 z dnia 24 lutego 2015 r. w sprawie wyboru metody ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki takiej opłaty (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2015 r. poz. 2585), uchwała Rady Gminy w K. M. Nr VI/27/2019 z dnia 14 stycznia 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki takiej opłaty (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019 r. poz. 765).

Zgodnie z ww. uchwałami miesięczna opłata w okresie od 1 stycznia 2014 r, - 31 stycznia 2019 r. dla 5-osobowego gospodarstwa wynosi 43 zł miesięcznie. Natomiast od 1 lutego 2019r. opłata dla 5 - osobowego gospodarstwa wynosi 105 zł miesięcznie.

Z uwagi na to, że organ wydając przedmiotową decyzję za okres od 1 stycznia 2014 r do 31 stycznia 2019 r. określił wysokość opłaty w kwocie 45 zł miesięcznie, a więc niezgodnie z ww. uchwałami, Kolegium uchyliło decyzję w tym zakresie i określiło za okres od 1 stycznia 2014 roku do 31 stycznia 2019 r. wysokość opłaty w kwocie 43 zł miesięcznie. Kwota od 1 lutego 2019 r. w kwocie 105 zł miesięcznie została określona prawidłowo.

Zarzut zawarty w odwołaniu dotyczący nieprawidłowo ustalonej opłaty należy uznać za niezasadny. Skarżący miał możliwość na wezwanie organu złożenia prawidłowo wypełnionej deklaracji, jednak obowiązku tego nie wykonał. Na każdym etapie postępowania miał także możliwość, złożenia wyjaśnień, ewentualnie przedstawienia innych dowodów potwierdzających, że prowadzi segregację odpadów. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. miał wyznaczony siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jednak z prawa tego również nie skorzystał.

Odnośnie zarzutu Skarżącego dotyczącego przedawnienia zobowiązania za 2014 rok skład orzekający rozpatrujący przedmiotową sprawę uznał go za bezpodstawny. Zgodnie z art. 6q ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa . Natomiast art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że zobowiązanie z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczących 2014 roku przedawni się dopiero z końcem 2019 roku.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając zatem, że organ błędnie określił wysokość opłaty za okres od 1 stycznia 2014 roku do 31 stycznia 2019 roku, uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wysokości opłaty za okres od stycznia 2014 roku do stycznia 2019 r. w kwocie 45 zł miesięcznie i określiło wysokość tej opłaty za ten okres w kwocie 43 zł miesięcznie. W pozostałym zakresie organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W skardze z dnia 16 listopada 2019 r. Skarżący zaskarżył w całości ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2019 r. wnosząc o jej unieważnienie wskazując, że zgodnie art. 59 §1 O.p. zobowiązanie wygasa wskutek przedawnienia, przedawnienie zaś zgodnie z art. 68 §1 – zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 §1 pkt 2 O.p. nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (dlatego też wniósł o unieważnienie powstałej decyzji).

W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja uderza w Jego godność (kilkakrotnie zmieniano Jego imię) i nie jest zgodna z prawem, gdyż odbiega dalece od stanu rzeczywistego (proceder wyłudzenia pieniędzy za śmieci zmieszane obcej osoby – W. M. ). Została wydana wbrew przepisom ordynacji podatkowej.

Skarżący wskazał, że z informacji uzyskanej ustnie w dniu 14 listopada 2019 r. w M. w P. ul. L. (na prośbę o raport i oświadczenie o rodzaju śmieci) uzyskał informację, że pod adresem zamieszania R. J. – w dokumentach jest ujęta całkiem inna osoba (W. M. – sąsiadka), która oddaje śmieci zmieszane, dlatego też złożył oficjalne pismo do Prezesa o protokoły i raporty odbioru śmieci ponieważ decyzja wydana przez Wójta – to proceder wyłudzania pieniędzy od Skarżącego, bo firma M. – P. nawet do Skarżącego nie zajeżdża.

Dalej Skarżący wskazał, że w dniu 15 maja 2013 r. Skarżący złożył do Urzędu Gminy deklarację wywiązując się z obowiązku. I nie miał prawa jej zmieniać, ponieważ liczba osób nie uległa zmianie i sposób segregacji również (śmieci segregowane zgodnie z informacją od Wójta) osoba składająca deklaracje sama określa wysokość opłaty. Skarżący oświadczył, że śmieci zawsze segreguje i dużo wykorzystuje w gospodarstwie rolnym. K. M. nie zagospodarowuje Jego śmieci (za wyjątkiem 2-3 koszy szkła, na które nie miał odbiorcy). Dlatego też zwracał się o płacenie za rzeczywiste oddane kilogramy śmieci (dołączając formularz przyjęcia odpadów z dnia 22 sierpnia 2014 r.). Wskazał, że otrzymując ww. decyzję czuje się pokrzywdzony oszustwem i wyłudzaniem pieniędzy za czyjeś śmieci. Dlatego to niezrozumiałe jest dla Niego postępowanie Wójta, który wszczyna postępowanie i fabrykuje nieprawdziwe informacje od skonfliktowanych świadków i wydaje bezpodstawną decyzję na odpady zmieszane (naliczane miesięcznie) – Wójt nawet nie zapytał Skarżącego o liczbę osób, ani o segregację śmieci podczas postępowania administracyjnego i obecności przy przesłuchaniu świadków (jednego nawet zwolnił bezpodstawnie z udzielania informacji, ponieważ był skazany wyrokiem sądowym za zajeżdżanie mu drogi).

Wskazał również, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. sponiewierało Jego godność, zmieniając imię na R. i jest ukarany za czynności, których nie zrobił, czyli śmieci, których gmina od Niego nie odbierała.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.)., określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty, które zostały podniesione w skardze Sąd podzielił.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1454 z późn. zm.) – zwana dalej u.cz.p.g. Na gminie obowiązek zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.cz.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, są w związku z tym zobowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o czym stanowi art. 6h u.cz.p.g. Obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1 u.cz.p.g.).

W związku z powyższym właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.cz.p.g.). W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 pkt 1 u.cz.p.g.). Istotne przy tym jest, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 6I u.cz.p.g.) – patrz wyrok TK z 28.11.2013 r., K 17/12, OTK 2013, nr 8, poz. 125, pkt 3.3 uzasadnienia wyroku. Zgodnie z art. 6l u.cz.p.g. rada gminy określi, biorąc pod uwagę warunki miejscowe, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (w tym wskazanie czy opłatę uiszcza się z dołu czy z góry).

W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 u.cz.p.g.). Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. (art. 6o ust. 2 u.cz.p.g.). Po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1 złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty (art. 6o ust. 3 u.cz.p.g.).

Definicję właściciela nieruchomości normuje przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 u.cz.p.g., zgodnie z którym pojęcie to obejmuje także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Jak wynika, z przywołanych przepisów, na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustanowiono obowiązek złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązanym, do uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest właściciel nieruchomości (w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.cz.p.g.). Dopiero w sytuacji niezłożenia deklaracji, o wysokości opłaty za gospodarowanie tymi odpadami albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji właściwy organ określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że Skarżący w dniu 15.05.2013 r. złożył do Urzędu Gminy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (okoliczność bezsporna – k. 1), która nie została jednak wypełniona w sposób prawidłowy (nie została wypełniona część I, część J, część K tejże deklaracji).

Powyższe skutkowało koniecznością określenia przez wójta, w drodze decyzji, wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. ustawy 1 u.cz.p.g.).

Skarżący, wskazując na treść art. 68 §1 w zw. z art. 21 §1 pkt 2 O.p. podnosi, że przedmiotowa opłata została nałożona za okres przekraczający trzech lat, co świadczy o jej wadliwości. Nie można zgodzić się z tym zarzutem. Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z art. 6q ust. 1 u.cz.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Zgodnie z art. 21 §1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (pkt 1) albo doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (pkt 2).

W art. 21 opisano dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych. Pierwszy z nich, najczęściej występujący w praktyce, charakteryzuje się tym, że w powstaniu zobowiązania nie uczestniczy organ podatkowy. Wystarczy zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania. Zobowiązanie powstaje z mocy prawa w dniu zaistnienia tego zdarzenia (art. 21 § 1 pkt 1). Drugi sposób polega na doręczeniu danemu podmiotowi decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania. Dzień doręczenia decyzji jest dniem powstania zobowiązania. O tym, który ze sposobów ma zastosowanie, decyduje ustawa regulująca konkretny podatek. (J. Rudowski [w:] S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 21.)

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w sposób opisany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. tj. z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania, a więc z dniem, o którym mowa m.in. w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy (por. Wyrok WSA w Gliwicach z 1.07.2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1393/14). Jak bowiem stanowi art. 6i ust. 1 u.cz.p.g. obowiązek jej ponoszenia powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Właściciele nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.cz.p.g.), zaś obowiązek jej ponoszenia powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy, za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec (art. 6i ust. 1 u.cz.p.g.).

Związanie powstania zobowiązania (z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi) z chwilą zaistnienia określonego stanu faktycznego (tj. zamieszkiwania nieruchomości przez mieszkańca) dokonuje się na mocy tej ustawy, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek czynności dodatkowych przez strony stosunku prawnopodatkowego. Zobowiązania tego typu powstają niejako automatycznie, bez względu na wolę i zamiar podatnika. Jedyną przesłanką decydującą o ich powstaniu jest zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawodawca łączy powstanie zobowiązania. Stąd tez ten rodzaj zobowiązań określa się jako powstające "z mocy prawa" (ex lege) (por. Wyrok WSA w Warszawie z 20.04.2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1484/17).

Dla wskazanego rodzaju zobowiązań (powstających zgodnie z art. 21 §1 pkt 1 O.p.) nie ma zastosowania art. 68 §1 O.p. Zważywszy na to, że w odniesieniu do opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązek jej poniesienia powstaje za każdy miesiąc z chwilą zaistnienia określonego stanu faktycznego (tj. zamieszkiwania nieruchomości przez mieszkańca) na mocy samej ustawy, zobowiązanie z tego tytułu może jedynie ulec przedawnieniu zgodnie z art. 70 § 1 O.p., który stanowi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Zważywszy, że zgodnie z §1 ust. 1 uchwały nr XXIV/145/2012 Rady Gminy K. M. z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2013 r. poz. 537), miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi wnoszona jest przez właścicieli nieruchomości bez wezwania, za każdy miesiąc kalendarzowy, w terminie do 15 dnia następnego miesiąca, to stwierdzić należy, że opłaty za okres od stycznia do listopada 2014 r. przedawniłyby się (w braku przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia) z końcem 2019 r. (a za kolejne miesiące odpowiednio później). Tym samym Organy, wbrew zarzutowi podniesionemu w skardze, były uprawnione od wydania na podstawie art. 21 §3 O.p. decyzji określającej (nie ustalającej to zobowiązanie – co by miało miejsce, gdyby zobowiązanie powstawało w trybie art. 21 §1 pkt 2 O.p.) jej wysokość zgodnie z art. wysokość zobowiązania z tytułu przedmiotowej opłaty za wskazany okres.

Zważywszy na to, że Rada Gminy w K. M. dokonała wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w taki sposób, ze w przypadku nieruchomości zamieszkałych, miesięczna opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowiła zryczałtowaną opłatę od gospodarstwa domowego w zależności od ilości osób zamieszkałych w danym gospodarstwie domowym (§2 uchwał Rady Gminy w K. M. : Nr XXX/171/2013 z dnia 19 kwietnia 2013 r. , Nr V/23/2015 z dnia 24 lutego 2015 r. oraz §1 uchwały Nr Vl/27/2019 z dnia 14 stycznia 2019 r.), zasadnie Organ przy określaniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uwzględnił liczbę osób zamieszkałych w gospodarstwie domowym Skarżącego opierając się przy tym na zaświadczeniu o osobach zameldowanych na pobyt stały w R. J.

W tym kontekście Sąd zauważa, że jak wskazano wyżej podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i art. 6I u.cz.p.g.). Zgodnie z art. 6l u.cz.p.g. rada gminy określi, biorąc pod uwagę warunki miejscowe, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (w tym wskazanie czy opłatę uiszcza się z dołu czy z góry). W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

Rada Gminy w K. M. podejmując przedmiotowe uchwały dokonała wyboru metody ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zryczałtowana opłatę od gospodarstwa domowego uzależniona jest od ilości osób zamieszkałych w danym gospodarstwie domowym) oraz stawki takiej opłaty (stawka rośnie w zależności od liczby osób oraz tego, czy są zbierane i odbierane w sposób selektywny czy też nie), gdzie uchwały te stanowią w świetle art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródło prawa. W tym zakresie zatem nie ma racji Skarżący domagający się w istocie ukształtowania wysokości tej opłaty w sposób indywidualny do jego potrzeb – to jest w istocie w taki sposób, jakby sam zawierał umowę cywilnoprawną (z przewidzianą w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740) zasadą swobody umów) na odbiór tychże odpadów komunalnych z Gminą. W tym miejscu należy podkreślić, że przedmiotowa opłata stanowi daninę publiczną – jest ona świadczeniem pieniężnym, przymusowym, bezzwrotnym, jednostronnym, publicznoprawnym, odpłatnym i mającym realizować różne cele wynikające z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości (patrz pkt 3.3. i 3.4 uzasadnienia ww. wyroku TK). Skarżący nie ma swobody kształtowania treści stosunku prawnego.

Skoro zatem kryterium ilości osób zamieszkałych w danym gospodarstwie domowym stanowi kryterium obowiązujące właścicieli nieruchomości przy składaniu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na mocy przywołanych uchwał Rady Gminy w K. M., to zastosowanie go w stosunku do Skarżącego, który takiej deklaracji nie złożył w pełni wypełnionej, jest nie tylko logicznie uzasadnione, ale przede wszystkim wynika z treści art. 6o ust. 1 u.c.p.g. Brak jest podstaw prawnych do odmiennego traktowania Skarżącego od pozostałych właścicieli nieruchomości, tym bardziej, że kryterium to jest obiektywne i proste w zastosowaniu. W konsekwencji za zasadne Sąd uznał uzależnienie wysokości tej opłaty naliczanej Skarżącemu od liczby osób zamieszkałych w Jego gospodarstwie domowym przyjmując w tym zakresie w oparciu o zaświadczenie z dnia 10 lipca 2019 r., że zamieszkuje w nim 5 osób.

W ocenie Sądu jednak Organy nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego ani nie uzasadniły w sposób należyty z jakiego powodu przyjęły, że wobec Skarżącego zastosowanie znajdzie stawka właściwa, gdy odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny (jest to stawka wyższa od stawki pobieranej w sytuacji, gdy odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny). W tym kontekście wskazać należy, że zgodnie z art. 122 O.p. obowiązkiem organu podatkowego jest podjęcie wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z kolei, na podstawie art. 187 § 1 O.p., organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wyczerpujący sposób rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza dochodzenie do wyjaśnienia zdarzeń w sposób dokładny i obiektywny. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 191 O.p. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego.

Gwarancją realizacji zasady swobodnej oceny dowodów jest ustawowy wymóg, aby decyzja podatkowa zawierała m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 210 § 1 pkt 6 O.p.). Stosownie do art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Organ podatkowy ma zatem obowiązek nie tylko ocenić cały materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami wiedzy, logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, ale także musi w wyczerpujący sposób przedstawić swój tok rozumowania w uzasadnieniu decyzji. Dotyczy to w szczególności omówienia, które dowody i z jakich przyczyn uznane zostały przez niego za wiarygodne i wzięte za podstawę ustaleń faktycznych, a którym dowodom i z jakich powodów odmówił on mocy dowodowej.

Mimo że Skarżący konsekwentnie podnosił, że gromadzi odpady w sposób selektywny (patrz np. złożona w dniu 15.05.2013 r. do Urzędu Gminy deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zawiera w części H w lit. a oświadczenie o gromadzeniu odpadów w sposób selektywny, Skarżący również w odwołaniu od decyzji wskazał, że segreguje odpady) zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji przyjęły, że Skarżący nie gromadził odpadów w sposób selektywny nie przeprowadzając w tym celu żadnego postępowania dowodowego i w konsekwencji nie uzasadniając w decyzji powodów takiego rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe wobec stwierdzenia, że zaskarżoną decyzją naruszono wskazane przepisy art. 122, art. 187 §1, art. 191 oraz art. 210 §4 O.p. i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (zasadność lub brak zasadności przyjęcia, że Skarżący nie gromadził w sposób selektywny odpadów komunalnych przesądza o wysokości stawki, a w konsekwencji wysokości określonej Skarżącemu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi), Sąd zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

Ponownie rozpoznając sprawę Organy przeprowadzą postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy Skarżący w sposób selektywny czy nieselektywny gromadził odpady i na tej podstawie określą wysokość stawki z tytułu przedmiotowej opłaty (co znajdzie odzwierciedlenie w treści decyzji, której uzasadnienie faktyczne zawierać będzie w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz (ewentualnie) przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności).

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 §1 p.p.s.a. – na zasądzoną kwotę kosztów sądowych składał się wpis od skargi w wysokości 156 zł.