Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 98/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9x ust. 3, art. 9n ust. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2010
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Diana Trzcińska Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2020 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia i odzysku odpadów komunalnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego ma rzecz skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

A., dalej skarżąca lub Spółka, wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 20 listopada 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza z 28 sierpnia 2019 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku osiągnięcia poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów komunalnych, papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w 2018 r.

Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy:

W dniu 20 maja 2019 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naliczenia A. kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów komunalnych, papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w 2018r.

Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w tym złożone wyjaśnienia strony, z powodu ustalenia braku osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów komunalnych za rok 2018, zaskarżoną decyzją orzekł o nałożeniu na A. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 834zł. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ I instancji przywołał m.in. treść przepisów prawa stanowiących podstawę prawną wydanej decyzji, poziom wymaganych odpadów do recyklingu oraz sposób wyliczenia kary pieniężnej.

W oparciu o załączone do akt sprawy sprawozdania przedsiębiorcy ustalono, że podmiot ten w roku 2018 odebrał łącznie 719,76Mg niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych o kodzie 20 03 01, masa odebranych odpadów papieru i tektury wyniosła 12,22 Mg ( kod 15 01 01), tworzyw sztucznych 4,04 Mg ( kod 15 01 02) oraz szkła - 20 Mg ( kod 15 01 07).

Organ wskazał, iż z krajowego planu gospodarki odpadami wynika, że skład morfologiczny odpadów komunalnych wytworzonych w małych miastach poniżej 50 tys. mieszkańców kształtuje się odpowiednio 9,7% odpadów papieru i tektury, 16,5% odpadów tworzyw sztucznych, metali i opakowań wielomateriałowych oraz 10,2% odpadów szkła.

Organ oszacował ilości odpadów komunalnych jakie mógłby odebrać A., które zgodnie z wartościami procentowymi trafiły do odpadów komunalnych zmieszanych.

W wyniku oszacowania organ ustalił, iż łącznie z 719,76Mg odpadów zmieszanych 36,4%, czyli 262Mg mogłyby stanowić odpady komunalne surowcowe, gdyby odebrane zostały u źródła, czyli z terenu nieruchomości niezamieszkałej, natomiast faktycznie wyniosły 5%, tj. 36,26Mg ( 12,22Mg + 4.04Mg + 20Mg = 36,26Mg, co stanowi 5% łącznej masy odpadów). Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016r., w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych (Dz. U. poz. 2167 z 2016r.), wymagany poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami frakcji odpadów tj: papier, metal, tworzywa sztuczne i szkło w 2018r wynosi 30%.

Uwzględniając powyższe organ I instancji uznał, iż przedsiębiorca odbierający odpady komunalne z nieruchomości niezamieszkałych w roku 2018 nie wykonał obowiązku określonego przepisem art. 9g ustawy, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej obliczonej zgodnie z przepisem art. 9x ust.3 ustawy, przy uwzględnieniu stawki opłaty za niesegregowane odpady komunalne (kod 20 03 01) wynoszącej zgodnie z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 31.08. 2017r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na 2018r. (MP z 2017r., poz. 875 ) - 284,71zł/Mg.

Podstawę do wymierzenia kary stanowią sprawozdania kwartalne składane przez podmiot odbierający podmioty komunalne od właścicieli nieruchomości zgodnie z przepisem art. 9n ustawy.

Wobec zakwestionowania prawidłowości decyzji przez Spółkę sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez organ odwoławczy, który tytułem wstępu wskazał, że Kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach, w tym kwestie związane z warunkami wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów oraz warunki udzielania zezwoleń podmiotom świadczącym usługi regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. z 2018r., poz.2010), zwaną dalej ustawą.

Zgodnie z art. 9n ust. 1 ustawy, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzania rocznych sprawozdań. Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy (ust.2).

Podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany zamieścić w sprawozdaniu także informacje o osiągniętych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania w ostatnim sprawozdaniu składanym za dany rok (ust.4).

Jak wynika z akt sprawy, przedsiębiorca A. przekazał sprawozdania za 2018 r. jako od podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, organowi - Burmistrzowi. W ocenie organu, z informacji zawartych w sprawozdaniach wynika, że przedsiębiorca nie wykonał obowiązku osiągnięcia poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów komunalnych papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w 2018r.

Powyższy obowiązek wynika z art. 9g ustawy, który stanowi, iż podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2.

Na mocy przepisu art. 3 b ust. 2 ustawy, minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia:

poziomy recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, które gmina jest obowiązana osiągnąć w poszczególnych latach, uwzględniając potrzebę osiągnięcia poziomów określonych w ust. 1;

sposób obliczania poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, kierując się koniecznością możliwości zweryfikowania ich osiągnięcia przez każdą gminę.

W myśl art.9x ust. 2 ustawy, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g -podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:

recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami;

ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (ust.3).

Kary, o których mowa w art. 9x ust.2 ustawy, nakłada, w drodze decyzji wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust.2 (art. 9zb ust.1 ustawy). Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 ustawy).

Wobec powyższego Kolegium wskazało, iż przywołany na wstępie przepis art. 9g ustawy ma charakter obligatoryjny. W sposób bezpośredni zobowiązuje bowiem wskazany podmiot odbierający odpady do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym określonego rozporządzeniem ministra właściwego do spraw środowiska poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami w zakresie obejmującym masę odebranych przez ten podmiot odpadów komunalnych. W przypadku zaniechania powyższemu obowiązkowi, przedsiębiorca odbierający odpady podlega karze pieniężnej nakładanej w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności organ administracji publicznej.

W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja jest prawidłowa i uzasadniona w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz przedstawionego materiału dowodowego. Należy w tym miejscu wskazać, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa oraz zaistniałych okoliczności faktycznych sprawy nie ma wątpliwości co do tego, że strona skarżąca jako przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości była podmiotem zobowiązanym do osiągnięcia określonego przepisami prawa poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia następujących frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w danym roku kalendarzowym. Z przeprowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego wynika, że poziom ten nie został osiągnięty.

W związku z powyższym organ I instancji, uwzględniając przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 grudnia 2016 r. w sprawie poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych oraz dane dot. ilości odpadów poddanych recyklingowi i przygotowanych do ponownego użycia wyrażonych w jednostkach Mg określonych na podstawie sprawozdań podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za rok 2018 r., wykazał, że osiągnięty poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła nie osiągnął poziomu wymaganego cytowanym rozporządzeniem przewidzianym w przypadku odpadów komunalnych tj. papier, metal, tworzywa sztuczne w ilości 30%.

W konsekwencji zaniechania obowiązkowi określonemu przepisem art. 9g ustawy, organ I instancji działając zgodnie z przywołanym na wstępie przepisem art. 9x ust. 3 ustawy, uwzględniając przy tym obowiązującą stawkę opłaty za niesegregowane odpady komunalne (kod 20 03 01), wynoszącą na mocy ww. Ministra Środowiska z dnia 31 sierpnia 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2018 - 284,71 zł, nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 833,92zł, po zaokrągleniu 834zł, stanowiąca zgodnie z przywołanym przepisem, iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami.

Podsumowując powyższe, zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, co uzasadnia jej utrzymanie w mocy. Zarzuty podnoszone w odwołaniu w ocenie Kolegium pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Po pierwsze domniemać należy, iż podmiot który podejmuje się prowadzenia określonej działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych jest świadomy z przysługujących mu uprawnień i obowiązków w związku z prowadzoną działalnością, jak również z pewnych konsekwencji i sankcji stosowanych w sytuacji, gdy taki podmiot zaniecha czy też nie w pełni realizuje nałożone na niego obowiązki w zakresie określonym przepisami obowiązującego prawa. Ponadto zaskarżona decyzja ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że w sytuacji gdy organ decydujący potwierdził istniejący stan prawny w związku z wystąpieniem określonych okoliczności faktycznych sprawy zobowiązany był do wydania decyzji w trybie przewidzianym przepisem art. 9x ust. 2 cyt. ustawy.

Wskazana ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach normuje sytuacje, w których organ korzysta z władztwa w zakresie administracji publicznej i stosuje środki przewidziane prawem mające na celu przymuszenie danego podmiotu do określonego działania, jeżeli podmiot nie wykonuje obowiązków wynikających z ustawy. Decyzje administracyjne wydawane w oparciu art.9x ust.2 w zw. z art. 9zb ust. 1 ustawy mają charakter związany, tzn. wydając te decyzje organy nie mogą kierować się uznaniem administracyjnym, co pozwalałoby im przy rozstrzyganiu spraw uwzględnić ewentualny słuszny interes obywateli. Powyższe powoduje także, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają również znaczenia inne okoliczności.

We wniesionej skardze Spółka zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania:

a. art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, poprzez:

• niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności niewyjaśnienia czy Spółka miała jakikolwiek wpływ na wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz czy podjęła działania w celu osiągnięcia poziomu, o którym mowa w cytowanym przepisie, a także czy podjęcie jakichkolwiek działań dawałby możliwość osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu;

• niezebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności wyjaśnień Spółki z dnia 3 czerwca 2019 r. oraz ponownych wyjaśnień złożonych w dniu 19 sierpnia 2019 r., pisma B. oraz informacji o dokonanych ustaleniach przez Komendanta Straży Miejskiej L. B. złożonych w dniu 24 lipca 2019 r. a także dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego przez organ I instancji, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, a w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciem, iż Spółka miała jakikolwiek wpływ na osiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami, a jego nieosiągnięcie nastąpiło z przyczyn zależnych od Spółki, podczas gdy Spółka podjęła wszelkie dostępne jej działania w celu zrealizowania w 2018 wymagań wynikających z art. 9g ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;

• niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od Spółki;

• pominięcie przywoływanych w wyjaśnieniach Spółki złożonych w dniu 19 sierpnia 2019 r. okoliczności stanowiących przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f KPA i dowodów na ich istnienie;

b. art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy pozostawały niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, przez co nie zostały one rozstrzygnięte na korzyść skarżącej.

c. art. 8, art. 11 art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję oraz brak odniesienia się przez organ do wszystkich dowodów zebranych w trakcie postępowania wyjaśniającego oraz do twierdzeń Spółki zawartych w wyjaśnieniach złożonych w dniu 6 czerwca 2019 r. a następnie podtrzymanych w dniu 19 sierpnia 2019 r.

d. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo tego, że w sprawie zachodziły wskazane w tym przepisie przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.

e. art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I Instancji - pomimo, iż ten rozpoznając sprawę rażąco naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego.

Wskazując na powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji wraz z uchyleniem w całości decyzji organu I instancji oraz umorzenie w całości postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości wraz z uchyleniem w całości decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że dołożyła należytej staranności w zakresie zagwarantowania odpowiedniej segregacji odpadów poprzez odpowiednie zapisy w umowach (w tym dostarczanie worków na odpady selektywne) oraz brak wpływu Spółki na nienależyte wykonywanie tych umów przez właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. Odnosząc się do selektywnej zbiórki odpadów "u źródła" Spółka podkreśliła, że jest przedsiębiorcą, który zawarł umowy z właścicielami nieruchomości niezamieszkanych poza systemem realizowanym przez gminę wobec czego poza zachętami i działaniami mającymi na celu nakłonienie do segregacji nie może zobowiązać właściciela nieruchomości do selektywnej zbiórki odpadów. W takiej sytuacji, wykonawca jest związany deklaracją właściciela nieruchomości i nie ma wpływu na wymuszenie segregacji odpadów. Spółka odbierając odpady z tych nieruchomości położonych na terenie Gminy bezpośrednio przekazuje je do instalacji – B. (dalej "Instalacja") i nie jest uprawniona do samodzielnego segregowania większości tych odpadów przed przewiezieniem ich do właściwego RIPOK (art. 9e ust. 1 pkt 2 u.p.c.g). W związku z tym możliwości podmiotu odbierającego odpady ograniczają się jedynie do wpływania na właścicieli nieruchomości niezamieszkanych, w celu przekonania ich do segregowania odpadów i selektywnej ich zbiórki. Jednakże w sytuacji, gdy podmiot taki zadeklaruje selektywną zbiórkę odpadów wówczas zgodnie z umową Spółka dostarcza takiemu właścicielami nieruchomości niezamieszkałych worki na odpady segregowane umożliwiając tym podmiotom segregacje odpadów i tym samym należyte wykonanie umowy, co miało miejsce również w przypadku podmiotów skontrolowanych przez Komendanta Straży Miejskiej. W ocenie Spółki twierdzenie organu I instancji jakoby "na sześć skontrolowanych nieruchomości pięć z nich nie prowadziła prawidłowej gospodarki odpadami komunalnymi i posiadała jedynie pojemniki na odpady zmieszane" jest sprzeczne ze stanem faktycznym albowiem Spółka w ramach zawartych umów z tymi podmiotami poza podstawieniem pojemników na odpady zmieszane dostarcza także worki na odpady segregowane w momencie odbioru tych odpadów na zasadzie "jeden pusty za jeden pełny" zostawiając worek na terenie nieruchomości, z której odbiera odpady. Jeśli zatem w dniu przewidzianym na odbiór odpadów selektywnie zebranych właściciel nieruchomości nie wystawia worków z odpadami selektywnie zebranymi do odbioru przez Spółkę wówczas Spółka przyjmuje, że taki odpad nie został wytworzony lub nie został wytworzony w ilości wystarczającej w ocenie tego podmiotu do odbioru przez Spółkę w tej dacie. Spółka nie posiada żadnych prawnie dopuszczalnych instrumentów, aby wkroczyć na teren nieruchomości celem poszukiwania tych worków ew. weryfikacji na jakim etapie i w jaki sposób następuje zapełnianie worka przez dany podmiot. Po drugie w/w wniosek jest sprzeczny z zebranym w sprawie materiałem dowodowym - pismem Komendanta Straży Miejskiej złożonym w dniu 24 lipca 2019 r. Jak wynika ze wskazanego pisma Straż Miejska poddała kontroli 10 nieruchomości niezamieszkałych, która to kontrola została skwitowana raportem z ustaleniami, który następnie został nieprawidłowo oceniony przez organ I instancji, w efekcie czego organ ten wysnuł nieprawidłowe wnioski jakoby "Spółka nie realizowała postanowień tych umów i odbierała od właścicieli nieruchomości jedynie odpady zmieszane". Po pierwsze w ramach 10 skontrolowanych nieruchomości niezamieszkałych znalazły się 3 podmioty, z którymi Spółka rozwiązała już umowy i zawiadomiła o tym organ I instancji, wobec czego bezprzedmiotowa była kontrola w stosunku do poniższych nieruchomości, co zostało wskazane w wyjaśnieniach złożonych w dniu 19 sierpnia 2019 r. :

C. (pkt. 4) - umowa rozwiązana 1.06.2017 r., umowa została uwzględniona w wykazie umów rozwiązanych, który stanowi załącznik sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne za I pół. 2017r.

D. (pkt. 5) - umowa rozwiązana 1.03.2019 r., umowa została uwzględniona w wykazie umów rozwiązanych, który stanowi załącznik sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne za I pół. 2019 r.

B. S.-D. (pkt. 8) - umowa rozwiązana 1.04.2019 r., umowa została uwzględniona w wykazie umów rozwiązanych, który stanowi załącznik sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne za I pół. 2019r.

Jak wynika z pisma Straży Miejskiej, w stosunku do pozostałych nieruchomości poddanych kontroli nie ustalono w żaden sposób, że Spółka nie dostarcza tym podmiotom worków / pojemników na odpady segregowane zgodnie z zawartymi umowami, ale ustalono jedynie, że dwie nieruchomości zaopatrzone są w worki natomiast na pozostałych pięciu posesjach znajdują się pojemniki o wielkości 120 litrów lub 1100 litrów i brak jest pojemnika na odpady mokre. Z ustaleń tych nie wynika więc z żaden sposób, iż Spółka narusza postanowienia zawartych umów. Co więcej, z ustaleń nie wynika też w jaki sposób Straż Miejska powzięła te informacje tj. czy dokonała stosownej oceny organoleptycznie czy jednak na skutek rozmów z właścicielami tych nieruchomości. W aktach sprawy nie ma ani jednej notatki tudzież oświadczenia właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, z którego wynikałoby, iż Spółka nie dostarczyła tym podmiotom worków lub pojemników na odpady zmieszane uniemożliwiając tym samym ich segregację. Ponadto, z notatki straży miejskiej nie wynika w jakim dniu wskazane nieruchomości były poddane kontroli, nie wiadomo zatem czy kontrola odbyła się przed czy po odbiorze odpadów segregowanych i czy właściciele tych nieruchomości "wystawili" do odbioru odpady segregowane. W związku z tym niczym niepoparte są twierdzenia jakoby Spółka "odbierała od właścicieli nieruchomości jedynie odpady zmieszane" zwłaszcza, że na trzech z kontrolowanych posesji znalazły się worki na odpady segregowane.

Wobec powyższego twierdzenia orzekających organów nie mają odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym i są w ocenie skarżącej próbą przypisania jej odpowiedzialności za nieosiągnięcie danego poziomu recyklingu. W indywidualnych umowach z właścicielami nieruchomości, w tym nieruchomości kontrolowanych, skarżąca zapewniła sobie odpowiednią segregację odpadów i umożliwiła tą segregację poprzez dostawę worków lub pojemników, a zatem podjęła działania w celu osiągnięcia odpowiednich poziomów recyklingu. Spółka ma wątpliwość czy Kolegium dokonało oceny treści wszystkich umów, które dotyczyły podmiotów skontrolowanych, a które zostały przedstawione w I instancji przez skarżącą. Brak jest bowiem ustosunkowania się przez organ II instancji do oceny dowodów w sposób indywidualny.

Skarżąca wskazała ponadto, że orzekające organy nieprawidłowo oceniły materiał dowodowy w zakresie braku wpływu Spółki na odzysk w Instalacji i nie odniosły się do m.in. pisma otrzymanego z B. i twierdzeń samej Spółki. Jak wskazywała Spółka, drugim czynnikiem składającym się na osiągnięcie poziomów recyklingu jest odzysk w instalacji. Spółka sama jest tylko pośrednikiem, który ma obowiązek odebrać odpady i przetransportować je do odpowiedniej Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych i nie ma prawa ingerencji w sposób ich zebrania, nie ma możliwości dokonać segregacji odpadów we własnym zakresie, gdyż jest związana deklaracją właściciela nieruchomości i kodem odpadu. Instalacja taka ma prawo wysegregować odpady określonych frakcji z odpadów zmieszanych i w ten sposób możliwe jest osiągnięcie jakiegokolwiek poziomu recyklingu. W związku z tym osiągnięty poziom recyklingu czyli 28,775 % w znacznej mierze pochodzi jedynie z odzysku w RIPOK. Niestety na ten proces przedsiębiorca odbierający i transportujący odpady nie ma żadnego wpływu. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy podmiot ten jest jednocześnie właścicielem instalacji, jednak sytuacja taka nie ma miejsca w opisywanym stanie faktycznym. W złożonych wyjaśnieniach Spółka wskazała, że w oparciu o dane otrzymane z Instalacji (ilość odpadów przekazana do recyklingu w procesie R2-R9) Spółka sporządza sprawozdanie i dokonuje stosownych obliczeń. Spółka nie ma żadnego wpływu na informacje otrzymane od Instalacji. W celu ustalenia tej okoliczności organ I instancji w ramach postępowania wyjaśniającego zwrócił się do Instalacji – B. z wnioskiem o przedstawienie dokumentów źródłowych, na podstawie których sporządzona została przez tę instalację informacja dotycząca zagospodarowania odpadów komunalnych w I i II półroczu 2018 r. W odpowiedzi na zapytanie pismem złożonym w siedzibie organu I instancji w dniu 16 lipca 2019 r. Prezes Zarządu Instalacji stwierdził, że "Zakład nie ma możliwości przedstawienia dokumentów źródłowych, na podstawie których przygotowane zostały tabele dla kontrahentów, ponieważ opracowywane są ona na podstawie bilansu wszystkich odpadów dostarczonych do Zakładu w danym półroczu."

Powyższe stanowisko Instalacji w całości potwierdza twierdzenia Spółki, iż Instalacja przyjmuje różne odpady od dużej ilości dostawców odpadów i upraszcza sobie sposób wyznaczania wskaźnika, zatem niemożliwe jest otrzymanie od Instalacji informacji odnośnie ilości odpadów z podziałem na frakcje, które zostały przyjęte do przetworzenia od konkretnego przedsiębiorcy jak też jaka część tych odpadów została poddana odzyskowi, a w efekcie jaki poziom recyklingu osiągnięto w stosunku do odpadów odebranych przez danego przedsiębiorcę. Nawet gdyby przyjąć, że Spółka weryfikuje prawidłowość segregacji zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych na podstawie indywidualnie umów to i tak nie ma wpływu na strumień odpadów odbieranych przez inny podmiot obsługujący pozostałe nieruchomości niezamieszkałe na terenie Gminy.

W opinii skarżącej nie sposób zgodzić się także ze stanowiskiem Kolegium jakoby w niniejszej sprawie brak było możliwości do odstąpienia od nałożenia kary. Spółka nie wykonała obowiązku określonego w art. 9g u.p.c.g., ale w ocenie Spółki przedmiotowe naruszenie jest znikome, a okoliczności stanowiące podstawę do nałożenia ewentualnej kary na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g. nie są okolicznościami, za które Spółka odpowiada i jednocześnie nie ma na nie żadnego wpływu. W zakresie znikomości naruszenia Spółka wskazuje, że osiągnięty poziom recyklingu wyniósł 28,775 % w stosunku do obowiązującego wymaganego 30 % poziomu recyklingu (załącznik do Rozporządzenia) a zatem różnica między tymi poziomami jest praktycznie nieistniejąca. Ponadto, brak osiągnięcia przez Spółkę poziomu recyklingu nie miał żadnego przełożenia na osiągnięcie tego poziomu przez samą Gminę. Jak wynika z Analizy Stanu Gospodarki Odpadami Komunalnymi dla Miasta w 2018 r. "Gmina osiągnęła w minionym roku poziom 20,9 % podczas gdy wymagany był dla tego roku poziom 30%." Co więcej, do naruszenia przez Spółkę obowiązku, o którym mowa w art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach doszło jedynie w 2018 r. W latach poprzedzających osiągnięty przez nią poziom wynosił w 2016 r. - 20,620 %, a w 2017r.- 24,900 % co stanowi o braku ciągłości w naruszeniu art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez Spółkę. Zgodnie z linią orzeczniczą i aktualnym poglądem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt SK 3/08 "odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i podmiot naruszający przepisy prawa może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie, iż uczynił wszystko czego można było od niego rozsądnie wymagać, by do naruszenia przepisów nie dopuścić." Sądy administracyjne stoją na stanowisku, iż w zakresie art. 9x ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wprawdzie brak jest podstaw do wymagania, aby organ administracji z urzędu zajmował się odpowiedzią na pytanie, czy od strony subiektywnej osoba taka zawiniła albowiem przepis ten nie przewiduje badania zawinienia jako przesłanki odpowiedzialności, a co za tym idzie organ zwolniony jest od badania okoliczności zawinienia jako przesłanki odpowiedzialności danego podmiotu z urzędu niemniej jednak jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 16 grudnia 2016 r. "nie znaczy to, że w sytuacji wykazania przez osobę zagrożoną karą, niemożliwości osiągnięcia danego poziomu recyklingu czy spełnienia pozostałych wymagań określonych w przepisie art. 9g u.c.p.g., z powodów, za które osoba ta nie ponosi odpowiedzialności - nie mogło by dojść do odstąpienia od wymierzenia kary" W przedmiotowej sprawie Spółka przedstawiła argumenty i wykazała, iż brak osiągnięcia przez Spółkę wymaganego poziomu recyklingu wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od Spółki, a tym samym obaliła domniemanie winy.

Skarżąca dodała, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji trudno jest wywnioskować, jakie Kolegium poczyniło ustalenia w zakresie posiadania przez spółkę obiektywnych możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego, polegającego na osiągnięciu w 2018 roku wymaganych poziomów recyklingu. Spółka nie posiadała możliwości weryfikacji prawidłowości ustaleń faktycznych przez organ II instancji, poczynionych w odniesieniu do skarżącej, gdyż w rzeczywistości nie zostały przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Za niewystarczające Spółka uznała poprzestanie przez Kolegium jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, co uzasadnia jej utrzymanie w mocy. Organ II instancji w żadnym stopniu nie dokonał pogłębionego uzasadnienia wydanej decyzji. Z tego tylko powodu skarżąca nie była w stanie na podstawie wydanej decyzji Kolegium ustalić podstaw utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Decyzja poddana kontroli Sądu została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2019r., poz.2010), dalej: "u.c.p.g.". Stosownie do dyspozycji art. 9g u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2. Natomiast zgodnie z art. 9x ust. 2 tej ustawy przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:

1) recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami;

2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Art. 9x ust. 3 u.c.p.g. stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.

Poziom osiągniętego recyklingu w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych ustalany jest na podstawie sprawozdań składanych przez podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości stosownie do art. 9n ust. 4 u.c.p.g.

Skarżąca w niniejszej sprawie nie kwestionuje samego sposobu obliczenia kary pieniężnej podkreślając jednocześnie, iż organy pominęły okoliczność, iż nie miała ona wpływu na uzyskanie odpowiedniego poziomu recyklingu. W skardze zakwestionowano również stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej jako "K.p.a.").

W tym miejscu zauważyć należy, iż przywołane przepisy u.c.p.g. nie uzależniają nałożenia kary od stopnia zawinienia przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, a jedynie od poziomu wykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g.

Jednakże uzasadnione w ocenie Sądu są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy art. 189f K.p.a.

Zgodnie z tym przepisem - § 1 - organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:

1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub

2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.

§ 2 - w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:

1) usunięcie naruszenia prawa lub

2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

§ 3 - organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia.

Cytowane unormowanie ma zastosowanie w niniejszej sprawie z mocy art. 189a § 2 K.p.a., zgodnie z którym w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych m.in. przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt. 1), czy odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt. 2), przepisów niniejszego działu (k.p.a.) w tym zakresie nie stosuje się. W u.c.p.g. nie uregulowano przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, zatem instytucja odstąpienia od nałożenia kary znajduje tu zastosowanie (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 964/18 – publ. CBOSA oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 24/20 publ. tamże).

Tym samym Sąd nie podziela odmiennego stanowiska w tym zakresie, które przyjął organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określone w art. 189f K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.