Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 392/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust.3 w zw.  z art. 137 ust.1 pkt 1 i 2; art. 140 ust.4
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.
article: art. 153; art. 190; art. 170; art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...]

po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta L. od decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej dawniej nr [...] i [...], w części wchodzącej w skład działek ewidencyjnych oznaczonych numerami [...], [...] i [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:

Decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1975 r. wywłaszczona została nieruchomość położona w L., w rejonie obecnej ul. [...], o łącznej pow. 0,3369 ha, składająca się z działek nr [...] i [...], stanowiąca w dacie wywłaszczenia własność A. C.. Wywłaszczenia dokonano z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego i ulicy [...] przy ul. [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, za odszkodowaniem w wysokości [...] zł.

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r. spadkobierczynie poprzedniej właścicielki wystąpiły do Prezydenta Miasta L. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu ww. nieruchomości w części wchodzącej obecnie w obszar aktualnych działek ewidencyjnych o numerach: [...] i [...] i [...] oraz wyznaczył do prowadzenia tej sprawy Starostę L..

W toku postępowania przed Starostą uprawniony geodeta sporządził dokumentację geodezyjno-prawną wywłaszczonej nieruchomości. Według rozliczenia powierzchni oraz mapy gruntów projektowanego zwrotu nieruchomości wywłaszczona nieruchomość w części wchodzącej w obszar działki nr [...] oznaczona została jako działka nr [...] o pow. 0,0662 ha, w części wchodzącej w obszar działki nr [...] – jako działka nr [...] o pow. 0,0971 ha (projektowana działka nr [...]) i nr [...] o pow. 0,0013 ha, natomiast w części wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...] – jako działka nr [...] o pow. 0,0005 ha.

W dniu [...] listopada 2013 r. przeprowadzone zostały oględziny przedmiotowej nieruchomości, w wyniku których stwierdzono, że teren oznaczony w dokumentacji numerem [...] (projektowana działka nr [...]) zajęty jest w części pod chodnik z kostki, znajduje się na nim ponadto koszony trawnik, siedem drzew oraz latarnia. Teren oznaczony numerem [...] stanowi fragment asfaltowej drogi dojazdowej do terenu Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem [...]. Teren oznaczony nr [...] stanowi trawnik przy ogrodzeniu Parafii i garaży. Natomiast teren oznaczony nr [...] pozostaje w użytkowaniu wieczystym wskazanej Parafii.

Organ I instancji w dniu [...] listopada 2013 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której pełnomocnik Gminy sprzeciwił się zwrotowi z uwagi na stan zagospodarowania nieruchomości objętej żądaniem, załączając jednocześnie do akt sprawy kserokopię ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 2013 r. o ustaleniu na działce nr [...] warunków zabudowy dla inwestycji w postaci ogrodzonego placu zabaw, która jego zdaniem ma stanowić kolejny etap rozbudowy infrastruktury osiedla mieszkaniowego wpisujący się w realizację celu wywłaszczenia.

W oparciu o przekazane przez Wydział Planowania Urzędu Miasta L. kopie fragmentu archiwalnego rysunku planu "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy" - plansza podstawowa, zatwierdzonego uchwałą Prezydium Miejskiej Rady N. w L. Nr [...]/73 z dnia [...] listopada 1973 r., oraz kopie fragmentów tekstu tego planu organ ustalił, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość położona była w obszarze: - 21 KX o pow. 1,14 ha -przeznaczonym pod plac w ośrodku usług dla przemysłu i wejścia wyprowadzonych z niego dwóch ciągów pieszych: na zachód do rejonu [...] i na południe do wnętrza osiedla, - 25 Uop o pow. 0,60 ha - pod przedszkole na 120 miejsc.

W toku postępowania wnioskodawcy ograniczyli wniosek o zwrot do żądania części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej: nr [...] o pow. 0,0971 ha (projektowana dz. nr [...]), nr [...] o pow. 0,0013 ha i nr [...] o pow. 0,0005 ha, w następstwie czego uprawniony geodeta wykonał nową dokumentację ("Wersja 2"), w której teren wnioskowany do zwrotu oznaczony został numerami: - [...] - jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0971 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...], - [...] - jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0013 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...], - [...] - jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0005 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...]

W tak ustalonym stanie faktycznym Starosta L. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako projektowane działki nr: [...] o pow. 0,0971 ha, [...] o pow. 0,0013 ha i [...] o pow. 0,0005 ha, wchodzących w działki o nr [...] i [...] , na rzecz K. S., T. M. - w udziałach po [...] części, Z. C. i A. C. - w udziałach po [...] części. Wobec rezygnacji pełnomocnika wnioskodawców z dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...], Starosta L. umorzył postępowanie w tym zakresie. Jednocześnie organ pierwszej instancji zobowiązał wnioskodawców do zwrotu, stosownie do wielkości przypadających im udziałów w nieruchomości, kwoty [...]zł, tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Od decyzji Starosty odwołanie wniosła G. L., zarzucając organowi naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.; dalej także: u.g.n.), przez ich niewłaściwą wykładnię.

Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2015 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowane działki nr [...] o pow. 0,0971 ha, [...] o pow. 0,0013 ha i [...] o pow. 0,0005 ha oraz rozliczeń z nim związanych i odmówił zwrotu przedmiotowych działek. W pozostałej części, tj. pkt II – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Wojewody, ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji wywłaszczeniowej wynika, że celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy [...]. Jak wykazały oględziny część wywłaszczonego gruntu stanowi fragment drogi publicznej, funkcjonującej obecnie pod nazwą ul. [...], wzdłuż której biegnie chodnik wraz z niezbędną infrastrukturą drogową. Pozostała natomiast część zagospodarowana jest pod urządzone i pielęgnowane trawniki z nasadzeniami, chodnik, latarnię i asfaltową drogę dojazdową do terenu Parafii pw. [...]. W ocenie organu odwoławczego, stan obecnego zagospodarowania terenu potwierdza, że jest to teren infrastruktury osiedla, w skład którego wchodzą nie tylko budynki mieszkalne, lecz także jego infrastruktura i urządzenia służące jego mieszkańcom, więc to niewątpliwie tereny zielone, ciągi piesze, drogi dojazdowe do budynków kościoła, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania osiedla.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że zawnioskowane do zwrotu działki zostały w całości wykorzystane w ramach osiedla, a znajdujące się na tym terenie elementy są z nim funkcjonalnie powiązane. Istniejąca na gruncie infrastruktura niewątpliwie mieści się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego i ulicy [...]. Wojewoda podniósł, iż budowa osiedla mieszkaniowego jest zjawiskiem dynamicznym, i wymaga ciągłego modernizowania jego elementów. Potwierdza to zaplanowane przez Gminę [...] do realizacji zagospodarowanie terenu w postaci budowy ogrodzonego placu zabaw wyposażonego w urządzenia zabawowe, ławki, kosze oraz skwery. Nie może być zatem mowy o zbędności przedmiotowej nieruchomości, w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n.

Skargę na decyzję Wojewody złożyła T. M., wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji naruszenie: art. 7, art. 8, art. 77, art. 107 § 3 K.p.a., a także art. 136 i art. 137 u.g.n., wskutek błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym pominięcia dowodów w postaci Miejscowego Planu Szczegółowego, mapy zasadniczej i zdjęć archiwalnych, a w konsekwencji błędnego uznania, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że prawnie wadliwe jest rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu WSA wskazał, że niewątpliwie przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazało, że na wnioskowanym do zwrotu gruncie nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia, bowiem na terenie tym nie powstał ośrodek usług dla przemysłu ani nie powstało przedszkole. Nie można zatem uznać, iż przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana w całości pod elementy infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Sąd podkreślił, że przyjęcie takiego stanowiska byłoby sprzeczne z dyrektywą ścisłego wykładania celu wywłaszczenia. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest bowiem stanowisko, że doprecyzowanie celu wywłaszczenia, określonego ogólnie w decyzji wywłaszczeniowej, możliwe jest w oparciu o archiwalne materiały planistyczne. Przy tym wskazał, że na podstawie znajdujących się w aktach kopii fragmentu archiwalnego rysunku planu "[...] Miejscowy Plan Szczegółowy" - plansza podstawowa, zatwierdzonego uchwałą Prezydium Miejskiej Rady N. w L. Nr [...]/73 z dnia [...] listopada 1973 r. oraz kopii fragmentów tekstu tego planu, wynika, że w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość położona była w obszarze przeznaczonym pod plac w ośrodku usług dla przemysłu i wejścia wyprowadzonych z niego dwóch ciągów pieszych: na Zachów od rejonu [...] i na południe do wnętrza osiedla oraz pod przedszkole na 120 miejsc. Zdaniem WSA, skoro nieruchomość nie została zagospodarowana w sposób zgodny z określonym w opisanych dokumentach planistycznych, nie jest dopuszczalne uznanie, że istniejąca na gruncie "infrastruktura osiedla mieszkaniowego" stanowi w istocie realizację celu wywłaszczenia. Potwierdzeniem powyższego, jak również tymczasowego i prowizorycznego charakteru zagospodarowania terenu, jest zamiar przeznaczenia działki ewidencyjnej nr [...] na budowę ogrodzonego placu zabaw, wyposażonego w urządzenia do zabawy, ławki, kosze oraz skwery, uzewnętrzniony przez wydanie dnia [...] października 2013 r. decyzji nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy dla tejże inwestycji. Ponadto WSA podkreślił, że takie działania, podjęte kilkadziesiąt lat po dokonaniu wywłaszczenia nie mogą świadczyć realizacji celu wywłaszczenia, nawet gdyby były z nim zgodne, co jednak nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Gmina [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r. sygn. I OSK 1150/16, oddalił skargę kasacyjną Gminy [...]. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że wprawdzie inwestycja jaką była budowa osiedla mieszkaniowego miała charakter złożony i była realizowana etapami, także przy zmianach wykorzystania poszczególnych części, nie zwalnia to jednak z konieczności udzielenia odpowiedzi, jakie zagospodarowanie było zgodne z planowanym celem publicznymi, czy po zmianach można przyjąć, że zagospodarowanie pozostaje w zgodzie z planowanym zamierzeniem. Konieczność tak szczegółowych ustaleń jest w przypadku obiektów rozległych i wielozadaniowych szczególnie pożądana, albowiem umożliwia ewentualną ocenę zbędności dla celu wywłaszczenia. Wywłaszczenie bowiem nie może służyć uzyskiwaniu rezerwy gruntu dla zamierzeń odległych w czasie i niepewnych. W kontekście niniejszej sprawy należało przyjąć, że stwierdzenie zagospodarowania terenu pod chodnik z kostki, fragment asfaltowej drogi dojazdowej, trawnik, kilka drzew, elementy oświetlenia nie może z istoty swej świadczyć o tym, że został on wykorzystany dla realizacji wywłaszczenia. Zdaniem Sądu organy nie poczyniły koniecznych ustaleń, celem wykazania, by tak ukształtowana funkcja spornego terenu identyfikowała się z koncepcją zagospodarowania, związanego z celem wywłaszczenia. Zatem w sprawie konieczne było odniesienie tego zagospodarowania do całego, planowanego zamierzenia inwestycyjnego i jego realizacji. Nie można było się zgodzić ze stanowiskiem, że wadliwe było w tym względzie sięganie do postanowień planu miasta L., które statuowały cele wywłaszczenia, dopuszczone na tym obszarze. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawniały do tego nakreślone w decyzji o wywłaszczeniu funkcje zagospodarowania, przyjęte dla tego terenu, które odsyłały do lokalizacji ustalonych w obowiązującym wówczas planie gospodarczym - urbanistycznym - miasta L..

Przy ponownym rozpatrywaniu niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę ww. zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy pismem z dnia [...] marca 2019 r., w oparciu o art. 136 k.p.a., zlecił Staroście L. uzupełnienie materiału dowodowego o obowiązujące w dacie wywłaszczenia i obejmujące przedmiotową nieruchomość (poza ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego, miejscowym planem szczegółowym), inne dokumenty planistyczne dotyczące wywłaszczonej nieruchomości np. koncepcji zagospodarowania osiedla oraz dokumentacji fotograficznej z różnych okresów zagospodarowania wnioskowanego do zwrotu terenu.

Uzupełniając materiał dowodowy, Starosta L. pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wystąpił do Urzędu Miasta L. o przekazanie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii żądanych przez organ odwoławczy dokumentów planistycznych.

Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji wystąpił do Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii o udostępnienie zdjęć fotogrametrycznych przedmiotowej nieruchomości wykonanych w latach 1975, 1982, 1985, 1991, 1998, 2004, 2011.

Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. poinformował, że nie posiada w zasobach akt budowlanych zatwierdzonych plansz graficznych przedstawiających zagospodarowanie przedmiotowych działek. Jednocześnie stwierdził, że plan realizacyjny osiedla [...] został zatwierdzony w dniu [...] lipca 1974 r. (znak sprawy [...]), jednakże Wydział nie posiada dokumentacji związanej z wydaniem tej decyzji. W dniu [...] listopada 1974 r. zatwierdzono aneks do ww. planu realizacyjnego (znak sprawy [...]). W posiadanej przez Wydział dokumentacji sprawy związanej z zatwierdzeniem aneksu do planu realizacyjnego osiedla [...] brak jest plansz graficznych. W załączeniu przekazano jedynie skan decyzji z dnia [...] listopada 1974 r. zatwierdzającej aneks do planu realizacyjnego osiedla [...].

Główny Geodeta Kraju przy piśmie - licencji nr [...] PL P z dnia [...] kwietnia 2019 r. przekazał fotogrametryczne zdjęcia lotnicze spornego terenu z lat: 1973, 1980, 1997, 1998, 2003, 2009, 2012.

Ponownie rozpatrując sprawę organ stwierdził, że z przeprowadzonego postępowania wynika, że znaczna powierzchnia przedmiotowej nieruchomości tj. projektowane działki nr: [...], [...], nr [...] nie została zagospodarowana zgodnie z ustaleniami planu zagospodarowania terenu obowiązującym w dacie wywłaszczenia. Przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod plac w ośrodku usług dla przemysłu i wejścia wyprowadzonych z niego dwóch ciągów pieszych: na zachód do rejonu [...] i na południe do wnętrza osiedla symbol: "21-KX" oraz pod przedszkole na 120 miejsc symbol: "25-UOP". Na spornym terenie nie zrealizowano ani przedszkola, ani też ośrodka usług dla przemysłu. Teren projektowanej działki nr [...] zajęty jest w części pod chodnik z kotki, koszony trawnik z siedmioma drzewami i latarnią. Teren projektowanej działki nr [...] stanowi fragment drogi asfaltowej dojazdowej do terenu Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...], zaś teren projektowanej działki nr [...] stanowi trawnik przy ogrodzeniu Parafii i garaży.

Organ stwierdził, że zagospodarowanie w taki sposób nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia. Ponadto, organ uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości w części wchodzącej w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...].

Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu Prezydenta Miasta L., dotyczących zwrotu projektowanych działek nr nr [...], [...], [...], które to, jak twierdzi skarżący, stanowią infrastrukturę osiedla, organ stwierdził, że są niezasadne, bowiem na tym terenie nie wybudowano planowanego przedszkola, ani ośrodka usług, a obecne zagospodarowanie terenu, powstałe w sposób dowolny i przypadkowy, nie może świadczyć o realizacji celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Również zamiar przeznaczenia działki ewidencyjnej nr [...], w skład której wchodzi projektowana działka nr [...] na budowę ogrodzonego placu zabaw, wyposażonego w urządzenia do zabawy, ławki, kosze oraz skwery, uzewnętrzniony przez wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] października 2013 r. ustalającej warunki zabudowy dla tej inwestycji, nie może świadczyć o realizacji celu wywłaszczenia, bowiem zamiar ten został podjęty kilkadziesiąt lat po dokonania wywłaszczenia, ponadto nie jest on zgodny z celem wywłaszczenia.

Na powyższe rozstrzygnięcie Gmina [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

- art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., poprzez uznanie, że na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona byłym właścicielom, pomimo, iż powstały na niej elementy wchodzące w skład infrastruktury osiedla mieszkaniowego, którego budowa była celem nabycia,

- art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez nieuwzględnienie wzrostu wartości zwracanej nieruchomości i znacznie zaniżenie należnego Gminie [...] odszkodowania, w sytuacji, gdy wartość składników znajdujących się na gruncie winna być doliczona i uwzględniona w zobowiązaniu wnioskodawców względem Gminy [...],

2) naruszenie przepisów postępowania tj.

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie, stanowiących podstawę wydania decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. i uznania, iż na nieruchomości, której zwrot orzeczono nie zrealizowano celu wywłaszczenia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2019 r. oraz uchylenie decyzji Starosty L. z dnia [...] grudnia 2014 r. w części orzekającej zwrot projektowanych działek nr [...], [...] i [...] tj. w pkt l i lll-X. Skarżąca wniosła ponadto o dopuszczenie dowodu z dokumentu - mapy zasadniczej zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia poprzez wykonanie infrastruktury podziemnej w postaci sieci elektroenergetycznej oraz gazowej na potrzeby osiedla mieszkaniowego, którego budowa była celem wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie, była już przedmiotem kontroli i oceny sądowej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz Naczelny Sąd Administracyjny. WSA wyrokiem z 29 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 500/15 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2015 r. w części orzekającej o zwrocie nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowane działki nr [...], [...] i [...] oraz rozliczeń z nim związanych i odmówił zwrotu przedmiotowych działek, w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1150/16 oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.

Zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja Wojewody z dnia [...] maja 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] grudnia 2014 r., orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowane działki nr: [...], [...] i [...], wchodzące w skład działki o nr nr [...] i [...], na rzecz K. S., T. M. – w udziałach po [...] części, Z. C. i A. C. – w udziałach po [...] części, została podjęta w rezultacie uprzednio dokonanej przez sądy administracyjne oceny prawnej.

Z tego względu kontrola sądowa w niniejszej sprawie uwzględnia przesłanki określone w art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.")

Przepis art. 153 p.p.s.a. wyraża zasadę związania sądu oraz organu, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu. Ocena prawna, o której stanowi ten przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Z kolei art. 170 p.p.s.a. przewiduje, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i w art. 170 p.p.s.a., oznacza, że takie orzeczenie ma istotne znaczenie dla prowadzonych po jego wydaniu postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, dotyczących powiązanych przedmiotowo spraw.

Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, nie mogą więc formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku sądu i mają obowiązek zastosowania tego poglądu w pełnym zakresie. Ocena prawna sądu traci moc wiążącą jedynie w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyroki NSA z 26 marca 2013 r., I OSK 2468/12 oraz z 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest przesłanek do odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 1150/16.

W wyroku tym NSA uznał, że w stanie faktycznym sprawy przyjąć należało, że stwierdzone zagospodarowanie terenu pod chodnik z kostki, fragment asfaltowej drogi dojazdowej, trawnik, kilka drzew, elementy oświetlenia nie może z istoty swej świadczyć o tym, że został on wykorzystany dla realizacji wywłaszczenia. W ocenie NSA, organy nie poczyniły bowiem koniecznych ustaleń, celem wykazania, by tak ukształtowana funkcja spornego terenu identyfikowała się z koncepcją zagospodarowania, związanego z celem wywłaszczenia. Koniecznym zatem jest szczegółowe ustalenie, jakie zagospodarowanie było zgodne z planowanym celem publicznym oraz czy po zmianach można przyjąć, że zagospodarowanie pozostaje w zgodzie z planowanym zamierzeniem. W konkluzji, zdaniem tego Sądu organy nie poczyniły koniecznych ustaleń, celem wykazania, by tak ukształtowana funkcja spornego terenu identyfikowała się z koncepcją zagospodarowania, związanego z celem wywłaszczenia, a zatem w sprawie konieczne było odniesienie tego zagospodarowania do całego, planowanego zamierzenia inwestycyjnego i jego realizacji. Organ zobowiązany był więc przy ponownym rozpatrzeniu sprawy do uzupełnienia materiału dowodowego o obowiązujące w dacie wywłaszczenia i obejmujące przedmiotową nieruchomość inne dokumenty planistyczne dotyczące wywłaszczonej nieruchomości np. koncepcji zagospodarowania osiedla oraz dokumentacji fotograficznej z różnych okresów zagospodarowania wnioskowanego do zwrotu terenu.

Powyższa ocena prawna pozwala na stwierdzenie, że w jej świetle za niezasadne należy uznać zarówno podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nienależytą i powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i poczynienie błędnych ustaleń faktycznych co do celu na jaki nastąpiło wywłaszczenie. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych organ uzupełnił materiał dowody o zdjęcia fotogrametryczne z lat 1974 – 2012, a także decyzję Prezydium Miejskiej Rady N. w L. z dnia [...] listopada 1974 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, ogólnego zagospodarowania terenu inwestycji oraz aneksu do planu realizacyjnego ogólnego os. [...].

Przechodząc do rozważań merytorycznych, należy mieć na uwadze, że wywłaszczenia dokonano z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego i ulicy [...] i przy ul. [...], zaś podstawę wywłaszczenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Oznacza to, że w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 - stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny określonej powyższym przepisem przesłanki zbędności wnioskowanej do zwrotu nieruchomości na cel jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa na mocy powołanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] sierpnia 1975 r.

Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji wywłaszczeniowej wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania terenu obowiązującym w dacie wywłaszczenia przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod plac w ośrodku usług dla przemysłu i wejścia wyprowadzonych z niego dwóch ciągów pieszych: na zachód do rejonu [...] i na południe do wnętrza osiedla symbol: "21-KX" oraz pod przedszkole na 120 miejsc symbol: "25-UOP". Natomiast jak wykazało postępowanie znaczna powierzchnia przedmiotowej nieruchomości tj. projektowane działki nr nr [...], [...], [...] - nie została zagospodarowana zgodnie z ustaleniami powyższego planu. Nie zrealizowano bowiem na tym terenie ani przedszkola, ani też ośrodka usług dla przemysłu. Powyższe potwierdzają oględziny spornej nieruchomości, które wykazały, że ten projektowanej działki nr [...] zajęty jest w części pod chodnik z kotki, koszony trawnik z siedmioma drzewami i latarnią. Teren projektowanej działki nr [...] stanowi fragment drogi asfaltowej dojazdowej do terenu Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...], zaś teren projektowanej działki nr [...] stanowi trawnik przy ogrodzeniu Parafii i garaży. Z kolei uzupełniony materiał fotogrametryczny z lat 1974 - 2012 również potwierdza brak zagospodarowania przedmiotowego terenu, zgodne z celem wywłaszczenia. Stan nieruchomości bowiem nie ulegał zmianom w zasadzie od 1997 r.

Sąd w pełni podziela ustalenia i wnioski organu, co czyni bezzasadnym zarzut skarżącej odnoszący się do naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n., poprzez uznanie, że na przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia i jako zbędna powinna zostać zwrócona byłym właścicielom. Dokonując analizy akt sprawy, Sąd stwierdza, że organ wykonał zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uzupełniając, zgodnie z zaleceniami tych Sądów, materiał dowodowy, na podstawie którego wydał rozstrzygnięcie odpowiadające obowiązującym przepisom.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 153 oraz art. 170 tej ustawy, orzekł, jak w sentencji wyroku.