Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 621/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Wojewódzki Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 pkt 3 lit a, art 2 pkt 25 i 29, art 44
journal: Dz.U. 2019 poz 1421
law: Ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu uboju drobiu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Powiatowy Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 42 ust. 10 i art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1421, dalej jako: u.o.z.z.c.z.), §11 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako: k.p.a.) nakazał J.B. prowadzącemu gospodarstwo zlokalizowane pod adresem [...] natychmiastowe zabicie 246 sztuk kur i 2 sztuk kogutów. Przedmiotowej decyzji zgodnie z art. 44 ust. 2 u.o.z.z.c.z. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W treści powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na podstawie rozporządzenia Wojewody ustanowiony został obszar zapowietrzony i zagrożony wystąpieniem ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), w związku z wystąpieniem wysoce zjadliwej grypy ptaków w miejscowości [...]. Gospodarstwo skarżącego znalazło się w utworzonym obszarze zapowietrzonym, złożonym z miejscowości: część miasta [...]. Następnie organ podniósł, że grypa ptaków mieści się w wykazie chorób zakaźnych, które podlegają zwalczaniu z urzędu, stosownie do treści art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 10 u.o.z.z.c.z. Na podstawie § 11 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków (Dz. U. z 2007 r., Nr 239, poz. 1752 ze zm., dalej jako rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2007 r.). Na obszarze zapowietrzonym powiatowy lekarz weterynarii może, w celach zapobiegawczych, nakazać ubój lub zabicie drobiu lub innych ptaków na terenie gospodarstwa. W ocenie organu w związku z koniecznością zminimalizowania możliwości pojawienia się kolejnych ognisk choroby na obszarze zapowietrzonym zasadne było zabicie drobiu/ptaków w gospodarstwach położonych na tym obszarze, w celu zapobieżenia dalszemu szerzeniu się tej choroby. Jednocześnie Powiatowy Lekarz Weterynarii wyjaśnił, że na podstawie art. 10 § 2 k.p.a. odstąpił od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, z uwagi na konieczność postępowania bez zbędnej zwłoki, bowiem grypa ptaków jest zakaźną chorobą drobiu i ptaków, powodującą śmiertelność i zaburzenia zdrowotne, które w szybkim czasie mogą osiągnąć rozmiary epidemii i spowodować poważne straty dla gospodarki narodowej.

J.B. pismem z dnia [...] marca 2021 r. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wskazując że jako jedyny zarejestrowany podmiot został pozbawiony zdrowego, niewykazującego oznak choroby drobiu, natomiast nakazem uboju nie objęto innych gospodarstw, zlokalizowanych bliżej ogniska ptasiej grypy. Nadto skarżący podał, że w trakcie wizyty Zastępcy Powiatowego Lekarza Weterynarii nie otrzymywał odpowiedzi na żadne pytania, a także zastraszono go wezwaniem policji. Strona wyjaśniła, że od 2017 roku prowadzi działalność zarobkową, zabicie drobiu pozbawiło go dochodów, a "wypracowany rynek legł w gruzach". Skarżący zauważył, że odszkodowanie za poniesione straty wystarczy jedynie na ich częściowe pokrycie oraz podkreślił, iż w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej dwa dni przed wydaniem decyzji Powiatowy Inspektor Weterynarii informował o stosowaniu środków zabezpieczających. Skarżący w pismach uzupełniających odwołanie zanegował prowadzone przez organ I instancji czynności, podniósł, że prowadzone przez niego gospodarstwo jest małe, natomiast wirusa transmitują duże fermy zlokalizowane w obszarze zapowietrzonym. Ponownie zaznaczył, że stado drobiu należące do niego było zdrowe, nie wykazywało oznak choroby. Strona wskazała, że akta sprawy nie zawierają dokumentu potwierdzającego przeprowadzoną przez organ perlustrację i podkreślił, że Zastępca Powiatowego Lekarza Weterynarii po przyjeździe na teren gospodarstwa (bez uprzedniej kontroli) oznajmiła, że "przyjechała zagazować kury w moim gospodarstwie".

Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że na podstawie rozporządzenia Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) na terenie powiatów [...] (Dz. Urz. Woj. z 2021 r., poz. 608) na obszarze powiatu [...] ustanowiony został obszar zapowietrzony i zagrożony, w związku z wystąpieniem ogniska grypy ptaków na terenie ww. powiatu. W skład obszaru zapowietrzonego weszły następujące miejscowości: [...] oraz część miasta [...]. Wobec powyższego zdaniem organu II instancji bezspornym jest, że gospodarstwo strony skarżącej zlokalizowane pod adresem [...] znajduje się w obszarze zapowietrzonym. Następnie Wojewódzki Lekarz Weterynarii przedstawił przebieg postępowania i odniósł się do zarzutów stawianych przez skarżącego.

Organ odwoławczy za chybiony uznał zarzut strony o niezabiciu drobiu na terenie innych gospodarstw znajdujących się w strefie zapowietrzonej oraz dyskryminacji skarżącego względem innych gospodarzy i podniósł, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania podmiotów stosunku administracyjnego. Wojewódzki Lekarz Weterynarii powołał także treść wyjaśnień Powiatowego Lekarza Weterynarii (pismo z dnia [...] marca 2021 r.) o przeprowadzonych w dniach [...] marca 2021 r. czynnościach – zabiciu drobiu przyzagrodowego we wszystkich gospodarstwach strefy zapowietrzonej oraz zaznaczył, że z informacji przekazanych przez organ I instancji wynika, że posiadacze drobiu, w tym skarżący, byli informowani o wprowadzonych rygorach dla gospodarstwa w strefie zapowietrzonej, zasadności poddania drobiu zabiciu, konsekwencjach wystąpienia nowych ognisk. Dalej organ II instancji stwierdził, że zarzuty strony związane z odszkodowaniem za zabite zwierzęta uznać należy w niniejszym postępowaniu za bezprzedmiotowe, bowiem postępowanie w przedmiocie odszkodowania za zwierzęta zabite jest odrębnym postępowaniem, w którym Powiatowy Lekarz Weterynarii po ustaleniu wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych wyda stosowną decyzję.

Wojewódzki Lekarz Weterynarii powołując się na treść art. 41 ust. 1 pkt 1 oraz art. 42 ust. 10 u.o.z.z.c.z. podał, że grypa ptaków jest chorobą podlegającą zwalczaniu z urzędu, a powiatowy lekarz weterynarii w przypadku uzasadnionego podejrzenia choroby zakaźnej zwierząt lub jej stwierdzenia stosuje środki przewidziane dla zwalczania danej choroby, w tym stosownie do treści art. 44 ust. 1 pkt 4 tej ustawy wydania decyzji administracyjnej nakazującej zabicie lub ubój zwierząt chorych lub zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt. Organ II instancji podkreślił, że szczegółowy sposób i tryb zwalczania oraz zapobiegania występowania grypy ptaków uregulowano w rozporządzeniu z dnia 18 grudnia 2007 r. W § 11 ust. 2 pkt 3 powołanego rozporządzenia, w gospodarstwach znajdujących się na obszarze zapowietrzonym, powiatowy lekarz weterynarii może, w celach zapobiegawczych, nakazać ubój lub zabicie drobiu lub innych ptaków na terenie gospodarstwa. Organ nadto powołał treść art. 65 ust. 1 lit. i oraz ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniającego i uchylającego niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ zapewnia, by - z zastrzeżeniem krajowych przepisów dotyczących uzyskania dostępu do prywatnych nieruchomości - na danym obszarze objętym ograniczeniami, w celu zapobiegania dalszemu rozprzestrzenianiu się choroby umieszczonej w wykazie, o której mowa w art. 9 ust. 1 lit. a, został wprowadzony co najmniej jeden z następujących środków zwalczania chorób: inne niezbędne środki bioasekuracji i środki zmniejszające ryzyko w celu zminimalizowania ryzyka rozprzestrzeniania się danej choroby umieszczonej w wykazie. W treści ust. 2 ww. przepisu podano, że właściwy organ: a) wprowadza wszelkie niezbędne środki, aby w pełni poinformować osoby na obszarze objętym ograniczeniami o obowiązujących ograniczeniach i o charakterze środków zwalczania chorób; b) nakłada na podmioty obowiązki niezbędne, by zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się danej choroby umieszczonej w wykazie.

W ocenie organu odwoławczego przy uwzględnieniu stanu faktycznego sprawy oraz powyższych przepisów uznać należy, że organ I instancji zasadnie nakazał zabicie drobiu znajdującego się w gospodarstwie skarżącego, podkreślając przy tym, że zabicie drobiu było konieczne dla zminimalizowania możliwości pojawienia się kolejnych ognisk choroby na obszarze zapowietrzonym oraz zapobieżeniu dalszemu szerzeniu się choroby. Przerwanie potencjalnego łańcucha transmisji wirusa może zapobiec powstaniu w krótkim czasie stanu epidemii. Nadto Wojewódzki Lekarz Weterynarii podniósł, że z akt sprawy wynika, iż skarżący był rzetelnie informowany o sytuacji jego gospodarstwa, a zasadność zastosowania przez organ środka prawnego (nakaz uboju drobiu) znalazła odzwierciedlenie w treści zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił także, że twierdzenia strony odnośnie ognisk choroby (ptasiej grypy) na dużych fermach są daleko idące, jednocześnie podał, że na obszarze zapowietrzonym w dniach [...] marca 2021 r. zabito drób przyzagrodowy utrzymywany w gospodarstwach na terenie ww. strefy, nakazem uboju nie objęto ferm drobiu utrzymujących zwierzęta na obszarze zapowietrzonym w warunkach fermowych, zatwierdzonych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Rejestrze Podmiotów Nadzorowanych PLW. Zdaniem Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii takie działanie organu było słuszne, bowiem utrzymywanie drobiu w warunkach przyzagrodowych stwarza większe ryzyko wniknięcia i rozprzestrzeniania się wirusa grypy ptaków, aniżeli w warunkach fermowych, jednocześnie prowadzenie gospodarstwa utrzymującego zwierzęta w warunkach przyzagrodowych nie stanowi działalności nadzorowanej w rozumieniu przepisów u.o.z.z.c.z. Zdaniem organu odwoławczego pozostałe zarzuty także nie zasługiwały na uwzględnienie.

Organ II instancji zakwestionował żądanie skarżącego w zakresie doręczenia dokumentu sporządzonego w trakcie przeprowadzonej perlustracji wskazując, że dokument ten nie jest częścią akt sprawy, bowiem ma charakter pomocniczy, techniczny, pozwala organowi w sposób prawidłowy przeprowadzić wymagane prawem czynności, wobec czego pozostaje w wyłącznej dyspozycji organu I instancji.

J.B. pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii nakazującą ubój drobiu, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym pozbawienie właściciela gospodarstwa prawa do udziału w postępowaniu, bezpodstawne uniemożliwienie aktywnego udziału w postępowaniu (naruszenie art. 10 k.p.a.), brak i niewskazanie jakichkolwiek podstaw prawnych decyzji oraz rażące bezprawie. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji, wstrzymanie wykonania decyzji obydwu instancji do czasu rozpoznania sprawy, przyznanie adwokata z urzędu, zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wywiedzionej skargi strona podniosła, że prowadzone gospodarstwo należy do wspólności majątkowej małżeńskiej, współwłaścicielem jest M.B., została ona pominięta w prowadzonym postępowaniu, zarzucił także, iż zaskarżone decyzje nie uzasadniają odstąpienia od zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. Zdaniem skarżącego podstawa prawna wydanych decyzji jest sprzeczna ze stanem faktycznym sprawy, bowiem stado drobiu było całkowicie zdrowe, nadto organ powołał nieistniejące rozporządzenie Ministra Rozwoju i Wsi z dnia 8 września 2004 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków, ponieważ obowiązuje rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2007 r., jednocześnie wskazywany przez organ przepis wykonawczy nie ma żadnych podstaw w ustawie, co stanowi naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie organ wyjaśnił, że adresatem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie J.B., ponieważ posiada tytuł prawny do stada zwierząt, zgodnie z danymi widniejącymi w rejestrze podmiotów nadzorowanych, podmiotów prowadzących działalność w zakresie rolniczego handlu detalicznego produktami pochodzenia zwierzęcego i żywnością, bez znaczenia zatem jest fakt pozostawania gospodarstwa w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Organ odwoławczy wskazał także, że organ I instancji omyłkowo w podstawie prawnej powołał się na błędną datę nieobowiązującego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 8 września 2004 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków, przy czym uwzględniając treść uzasadnienia obydwu decyzji oraz podanie prawidłowego numeru Dziennika Ustaw wraz z pozycją nie ma wątpliwości, iż rzeczywistą podstawą prawną rozstrzygnięcia jest § 11 ust. 2 pkt 3 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków. Jednocześnie Wojewódzki Lekarz Weterynarii zaznaczył, iż wbrew twierdzeniom strony o braku podstaw w ustawie powoływanego przez organy przepisu wykonawczego, rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2007 r. wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.o.z.z.c.z.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2021 r. skarżący zarzucił organowi wybiórcze ustalenie rodzaju drobiu, które uśmierca oraz zabijanie drobiu bez rozważenia innych, przewidzianych przepisami, humanitarnych rozwiązań, w dużo mniejszym stopniu narażających rolników oraz Skarb Państwa na straty i przedstawił treść art. 44 ust. 1 pkt 1 u.o.z.z.c.z., zgodnie z którym w celu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, może nakazać odosobnienie, strzeżenie lub obserwację zwierząt chorych lub zakażonych albo podejrzanych o zakażenie lub o chorobę. Zdaniem skarżącego organ powinien zająć się również uśmierceniem gołębi, bażantów i kuropatw, zamiast skupiać się jedynie na kurach i kaczkach hodowanych w przyzagrodowych gospodarstwach. Skarżący zarzucił organowi brak logiki w działaniach oraz ponownie powołał się na zastraszanie przyjazdem policji gdy domagał się wyjaśnień od lekarza weterynarii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w nakazującą J.B. zabicie drobiu.

W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że podjęte w sprawie rozstrzygnięcie w przedmiocie nakazów nałożonych na skarżącego znajdowało swoje umocowanie w przepisach ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1421, dalej jako: u.o.z.z.c.z.), która - jak wynika to z treści art. 1 pkt 3 lit. a u.o.z.z.c.z. - ustala także zasady zwalczania chorób zakaźnych zwierząt.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że na podstawie rozporządzenia Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zwalczania wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) na terenie powiatów [...] (Dz. Urz. Woj. z 2021 r., poz. 608) na obszarze powiatu [...] ustanowiony został obszary zapowietrzony i zagrożony, w związku z wystąpieniem ogniska grypy ptaków na terenie ww. powiatu. Gospodarstwo skarżącego jest położone w miejscowości [...], który został objęty utworzonym obszarem zapowietrzonym. Obszar zapowietrzony to obszar bezpośrednio wokół ogniska choroby, podlegający ograniczeniom, w szczególności zakazom, nakazom oraz środkom kontroli, podejmowanym przy zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (art. 2 pkt 29 u.o.z.z.c.z.). Zgodnie z art. 42 ust. 10 u.o.z.z.c.z. w przypadku uzasadnionego podejrzenia choroby zakaźnej zwierząt lub jej stwierdzenia powiatowy lekarz weterynarii stosuje środki przewidziane dla zwalczania danej choroby. Stosownie do art. 44 ust. 1 u.o.z.z.c.z. realizując obowiązek w zakresie zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, Powiatowy Lekarz Weterynarii uprawniony był do nałożenia na skarżącego w drodze decyzji określonych zakazów i nakazów. Co do ich zakresu i rodzaju zauważyć należy, że ustawodawca przewidział: w art. 44 ust. 1 pkt 4 u.o.z.z.c.z. możliwość zabicia lub uboju zwierząt chorych albo zakażonych, podejrzanych o zakażenie lub o chorobę, albo zwierząt z gatunków wrażliwych na daną chorobę zakaźną zwierząt. Zgodnie z art. 2 pkt 22 u.o.z.z.c.z. zwierzę podejrzane o zakażenie - zwierzę z gatunku wrażliwego, które mogło mieć pośredni lub bezpośredni kontakt z czynnikiem zakaźnym wywołującym chorobę zakaźną zwierząt. Z kolei zwierzę z gatunku wrażliwego oznacza zwierzę z danego gatunku, które może zostać zakażone lub może skażać, lub zakażać, a w przypadku zwierząt akwakultury zwierzę, dla którego w warunkach naturalnych lub w warunkach doświadczalnych zbliżonych do warunków naturalnych potwierdzono zakażenie czynnikiem chorobotwórczym (art. 2 pkt 25 u.o.z.z.c.z.).

Szczegółowy sposób i tryb zwalczania oraz zapobiegania występowaniu grypy ptaków określony został w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie zwalczania grypy ptaków (Dz. U. Nr 239, poz. 1752, dalej jako: rozporządzenie z dnia 18 grudnia 2007 r.). Z § 11 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 2007 r. wynika uprawnienie powiatowego lekarza weterynarii do nakazania uboju lub zabicia drobiu lub innych ptaków na terenie gospodarstwa w celach zapobiegawczych. W orzecznictwie wskazuje się, że zasadniczym celem art. 44 ust. 1 u.o.z.z.c.z. jest zapewnienie skutecznej akcji prewencyjnej skierowanej na ochronę zdrowia zwierząt. Wyrazem tego jest występowanie w ww. przepisie słów "w celu zwalczania". Organ w zależności od okoliczności konkretnej sprawy jest uprawniony do zastosowania jednej z władczych prawnych form działania prewencyjnego przewidzianych w tym przepisie (wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r., II OSK 668/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nałożone na skarżącego w niniejszej sprawie nakazy mieszczą się w zakresie kompetencji przyznanych powiatowemu lekarzowi weterynarii w związku z realizacją ustawowego obowiązku zwalczania chorób zakaźnych zwierząt. Wskazać trzeba, że przepis art. 44 ustawy zawiera katalog nakazów oraz zakazów, spośród których lekarz weterynarii może wybrać te, które w jego ocenie doprowadzą w sposób adekwatny do rodzaju zwierząt i stwierdzonej choroby do jej zwalczenia. W tym względzie organ działa zatem w granicach uznania, które w tym przypadku oznacza pewną swobodę organu przy podejmowaniu decyzji, pozwalającą na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najwłaściwsze w świetle realizacji celów określonych ustawą (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 17 sierpnia 2017 r., II SA/Op 252/17, CBOSA). Dokonując kontroli decyzji wydanej w tym przedmiocie, Sąd nie ocenia jej natomiast z punktu widzenia słuszności i celowości.

Zauważyć należy, że organ pierwszej instancji uzasadniając decyzję wskazał, iż podjęte przez niego działania mają prowadzić do szybkiego zwalczenia choroby oraz zapobiec jej szerzeniu się. Organ odwoławczy podniósł, że podjęte wobec skarżącego działania były niezbędne do zwalczenia wysoce zjadliwej grypy ptaków na zapowietrzonym obszarze i powstrzymania rozszerzania się epizootii, która zagrażała populacji drobiu oraz mogła zagrażać a także spowodować poważne straty materialne dla gospodarki kraju. Nie może budzić wątpliwości, że wysoce zjadliwa grypa ptaków jest niezwykle zakaźną i zaraźliwą chorobą wirusową drobiu. Zastosowany środek prawny w postaci nakazu zabicia drobiu miał charakter prewencyjny i jego zastosowanie było konieczne dla zminimalizowania pojawienia się kolejnych ognisk choroby na obszarze zapowietrzonym oraz dla zapobieżenia dalszemu szerzeniu się choroby. Organ II instancji podał, że na obszarze zapowietrzonym w dniach [...] marca 2021 r. zabito drób przyzagrodowy utrzymywany w gospodarstwach na terenie ww. strefy, nakazem uboju nie objęto ferm drobiu utrzymujących zwierzęta na obszarze zapowietrzonym w warunkach fermowych, zatwierdzonych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Rejestrze Podmiotów Nadzorowanych PLW. Wojewódzki Lekarza Weterynarii w przekonywujący sposób wyjaśnił, że utrzymywanie drobiu w warunkach przyzagrodowych stwarza większe ryzyko wniknięcia i rozprzestrzeniania się wirusa grypy ptaków, aniżeli w warunkach fermowych, nawet mimo zachowanych środków ochrony bioasekuracyjnej.

W zaistniałej sytuacji uzasadnione było zatem niezwłoczne podjęcie środków w celu skutecznego ograniczenia rozprzestrzeniania się wysoce zjadliwej grypy ptaków. Organ odwoławczy zasadnie zatem uznał, że zastosowana forma działania prewencyjnego mogła znaleźć zastosowanie, pomimo niewykazywania przez zwierzęta należące do skarżącego objawów chorobowych. Skoro nakaz nałożony na skarżącego w niniejszej sprawie mieści się w zakresie kompetencji organu, to nie można stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. W konsekwencji nie można zatem podzielić stanowiska skarżącego, że decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej. Organ zasadnie również stwierdził, że decyzja została prawidłowo skierowana do skarżącego z uwagi na fakt, że prowadzi on zarejestrowaną działalność w zakresie rolniczego handlu detalicznego jajami od utrzymywanego drobiu.

W ocenie Sądu nie jest uzasadniony podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (zob. wyrok NSA z dnia 12 marca 2019 r., II OSK 1022/17, CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał takiego związku. Organ I instancji wyjaśnił, że odstąpił od zasady zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu w oparciu o treść art. 10 § 2 k.p.a., a zatem mi.in. w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na grożącą niepowetowana szkodę materialną. Z kolei w postępowaniu przed organem odwoławczym skarżący miał możliwość zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W analizowanej sprawie, mając na względzie rodzaj stwierdzonej choroby, a także realne zagrożenie jej rozprzestrzenieniem, uznać należy, że podjęty przez organy środkek prewencyjny w postaci nałożenia na skarżącego - jako na właściciela gospodarstwa znajdującego się w wyznaczonym obszarze zapowietrzonym wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt - nakazu zabicia drobiu, nie wykracza poza cel określony w art. 44 ust. 1 u.o.z.z.c.z. i nie nosi znamion dowolności, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego ani materialnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

-----------------------

#

2