Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 181/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-07-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw od orzeczenia wydanego na podstawie art.138 par.2 k.p.a.
Powołane przepisy: article: art. 138 § 2, , art. 136, art. 127, art. 61 § 4i art. 79
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151a § 2 i art. 250
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2018 roku sprawy ze sprzeciwów W. G. i P. G. na decyzję Wojewody [...] z [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu do ponownego rozpoznania sprawy o umorzeniu postępowania o wymeldowanie oddala sprzeciwy. R.T.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 181/18

U Z A S A D N I E N I E

Wojewoda [...] decyzją z [...] r. (znak [...]), działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołań W.G. i D.W. uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] r. orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania W.G., P.G. i A.S. z pobytu stałego w lokalu nr 34 położonym w P. przy ul. A. 2 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W stanie faktycznym sprawy, działając w oparciu o wniosek D.W. Prezydent Miasta P. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania W.G., P.G. i A.S. z pobytu stałego w lokalu nr 34 przy ul. A. 2 w P. Po przeprowadzonej analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszej instancji wydał 21 listopada 2017 r. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie wymeldowaniu ww. osób z pobytu stałego pod wskazanym adresem. W treści uzasadnienia organ meldunkowy wskazał, iż D.W. nie posiadał legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie ww. osób. W związku z powyższym postępowanie meldunkowe stało się bezprzedmiotowe, co zobligowało organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w całości.

Od powyższej decyzji W.G. i D.W. złożyli do Wojewody [...] odwołania, w których treści wskazali, że nie zgadzają się z decyzją Prezydenta Miasta P.

Po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego i przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania administracyjnego organ odwoławczy uchylił decyzję organu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał, że organ meldunkowy, na etapie rozważania o wszczęciu postępowania, nie dołożył należytej staranności w ustaleniu, czy wnioskodawca postępowania D.W. był uprawniony do zainicjowania tego postępowania. Powyższe zależało od ustalenia jeszcze przed wszczęciem postępowania, czy wnioskodawca posiadał tytuł prawny do lokalu, z którego wymeldowanie było przedmiotem postępowania. Załączona kopia odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w P. o nabyciu spadku nie wskazywała, czy zmarła H.K. była właścicielką lokalu, którego dotyczył wniosek, stwierdzając jedynie fakt nabycia spadku po niej bez wyszczególnienia, co wchodzi w skład masy spadkowej. Organ pierwszej instancji powinien w celu ustalenia legitymacji procesowej wnioskodawcy postępowania wezwać D.W. do przedstawienia dokumentu, z którego jednoznacznie wynikać będzie, iż nieruchomość będąca miejscem pobytu stałego W.G., P.G. i A.S. stanowi jego własność. Z akt sprawy wynika, że składając wniosek o wymeldowanie ww. osób D.W. nie przedstawił wystarczającego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do spornego lokalu. W tej sytuacji organ meldunkowy ustaliwszy ponad wszelką wątpliwość kwestię braku legitymacji wnioskodawcy do wystąpienia o wszczęcie postępowania winien był na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. odmówić wnioskodawcy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pomimo niedołożenia należytej staranności w ustaleniu legitymacji procesowej wnioskodawcy organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania D.W. wykazał tytuł prawny do przedmiotowego lokalu przedstawiając wydruk księgi wieczystej nr [...], z którego wynikało, że zmarła H.K. była współwłaścicielką spornego lokalu.

Organ meldunkowy uznał jednak, że wnioskodawca nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie i na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wydał decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie.

W ocenie organu odwoławczego organ meldunkowy bezpodstawnie odmówił D.W. legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie pomimo spełnienia przez niego przesłanek wynikających z ustawy o ewidencji ludności. Podkreślił, że dodatkowo do złożonego do Wojewody [...] odwołania D.W. dołączył zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych spornego lokalu z 15 maja 2012 r. wystawione z upoważnienia Prezydenta Miasta P., w którym został wskazany jako współwłaściciel lokalu nr 34 przy ul. A. 2 w P.

Analizując akta sprawy organ odwoławczy doszedł również do przekonania, iż w omawianej sprawie meldunkowej organ pierwszej instancji nie dołożył należytej staranności w celu ustalenia uczestników postępowania uprawnionych do występowania w charakterze stron.

Z załączonej przez wnioskodawcę kserokopii odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w P. wynikało, że spadek po zmarłej H.K. nabyli w równych częściach: L.K., Z.K., R.K., W.G. i D.W. Organ meldunkowy zawiadomienie o wszczęciu postępowania wysłał do pięciu stron postępowania: D.W., wnioskodawcy, W.G., P.G. i A.S., których dotyczył wniosek o wymeldowanie oraz R.K. W aktach sprawy pierwszej instancji nie znalazła się żadna adnotacja wyjaśniająca przyczynę ustalenia jedynie R.K. jako strony postępowania oraz odstąpienia od zawiadomienia pozostałych spadkobierców, wskazanych w ww. postanowieniu sądowym.

W toku prowadzonego przez organ meldunkowy postępowania ustalono, że właścicielami lokalu nr 34 przy ul. A. 2 w P. są S.G. (mąż W.G.), W.G. i H.K. H.K. zmarła w 2011 r., a S.G. jak wynika z informacji przekazanej przez W.G. zmarł w 2012 r. W związku z powyższym w celu ustalenia wszystkich stron postępowania organ pierwszej instancji winien wyjaśnić, czy i kiedy zostało wszczęte postępowanie spadkowe po zmarłym S.G. i na jakim jest ono etapie. W przypadku ustalenia, iż postępowanie spadkowe zostało zakończone, konieczne będzie uzupełnienie dokumentacji sprawy o stosowne postanowienie sądu (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku).

Jak wynika z powyższego – zdaniem wojewody - zgodnie z prawomocnym postanowieniem o nabyciu spadku po zmarłej H.K., współwłaścicielce lokalu nr 32 przy ul. A. 2 w P., przez L.K., Z.K., R.K., W.G. i D.W., ww. osoby jako współwłaściciele lokalu zyskały przymiot stron w postępowaniu meldunkowym. Powyższe potwierdzało również jednoznacznie legitymację procesową D.W. do wystąpienia z wnioskiem o wymeldowanie W.G., P.G. i A.S. z pobytu stałego pod ww. adresem.

Organ II instancji wskazał dalej, że organ meldunkowy nie zawiadomił pozostałych współwłaścicieli spornego lokalu o toczącym się postępowaniu, czym uchybił art. 61 § 4 k.p.a., który stanowi, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie oraz art. 10 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zaniechanie to stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

Ze względu na fakt, że wniosek D.W. dotyczył wymeldowania trzech osób: W.G., P.G. i A.S., organ odwoławczy zwrócił uwagę organu meldunkowego na konieczność ustalenia stanu faktycznego indywidualnie dla każdej z osób objętych wnioskiem o wymeldowanie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach postępowania wskazywał na różne daty opuszczenia lokalu przez ww. osoby oraz różne przyczyny tego opuszczenia. Konsekwencją powyższego powinno być wydanie odrębnych decyzji w stosunku do ww. osób. Zadaniem organu meldunkowego będzie ustalenie okoliczności, w jakich Pani W.G., Pani P.G. i Pani A.S. opuściły miejsce zameldowania, czy został im do niego uniemożliwiony powrót oraz jakie działania podejmowały ww. osoby w zakresie powrotu do miejsca zameldowania.

Organ odwoławczy zalecił także przeprowadzenie kolejnej kontroli meldunkowej pod spornym adresem, jak również dokonanie oględzin lokalu, w którym ww. osoby są zameldowane na pobyt stały.

Uzyskanie powyższych informacji – jak stwierdził organ odwoławczy – jest niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.

Analizując akta sprawy organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że już w oświadczeniach i wyjaśnieniach składanych przez strony w toku postępowania pierwszoinstancyjnego można znaleźć informacje wskazujące na odmienny stan faktyczny w odniesieniu do wymienionych we wniosku osób. Prowadząc ponownie postępowanie organ meldunkowy winien zatem wziąć pod uwagę zarówno okoliczności towarzyszące opuszczeniu miejsca pobytu stałego, charakter pobytu w obecnym miejscu zamieszkania, jak również ewentualny zamiar i możliwość powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały dla każdej z osób odrębnie.

Analizując akta sprawy organ drugiej instancji zauważył, że przeprowadzone 27 września 2017 r. oględziny spornego lokalu odbyły się z uchybieniem art. 79 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strony powinny być zawiadomione o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych, oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem ich dokonania.

Zastrzeżenia organu odwoławczego budziły ujęte w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 4 kwietnia 2017 r. wezwania stron postępowania do złożenia wyjaśnień. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wysłane do stron postępowania zawierało wezwanie "do złożenia wyjaśnień osobiście lub nadesłania ich na piśmie", co w ocenie organu odwoławczego nie pozwalało na jednoznaczne określenie charakteru wezwania: czy dotyczyło przesłuchania stron, czy też złożenia przez nie wyjaśnień. W świetle przepisu art. 86 k.p.a. do przesłuchania stron stosuje się przepisy dotyczące świadków, z wyłączeniem przepisów o środkach przymusu. W tym przypadku organ pierwszej instancji uchybił zapisom art. 79 k.p.a. ponadto, jedynie A.S. i R.K. odebrali zawiadomienia o wszczęciu postępowania wraz z wezwaniem do złożenia wyjaśnień w terminie wynikającym z art. 79 k.p.a. Natomiast w przypadku składania wyjaśnień przez strony postępowania nie obowiązuje przepis art. 79 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu przez zawiadomienie stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu przynajmniej na siedem dni przed terminem.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że wniosek o wymeldowanie W.G., P.G. i A.S. nie zawierał adresu miejsca pobytu stałego ww. osób. Organ meldunkowy pomimo tego wszczął i prowadził postępowanie dotyczące wymeldowania z pobytu stałego w lokalu nr 34 przy ul. A. nr 2 w P. Wątpliwości organu odwoławczego wzbudził brak wyjaśnienia sposobu, w jaki organ meldunkowy powziął informację o adresie. Wskazać w związku z tym, że wszelkie czynności podejmowane przez organ administracji w toku postępowania winny znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, co wynika z przepisu art. 72 § 1 k.p.a.

Reasumując, Wojewoda stwierdził, że organ meldunkowy powinien w ponownie prowadzonym postępowaniu w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie okoliczności przedstawione przez strony oraz ewentualnych świadków, a w razie wątpliwości dokonać własnych ustaleń, zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 k.p.a. Uzupełniony materiał dowodowy winien ocenić w oparciu o przepis art. 80 k.p.a. Ponadto wskazanie konkretnych dowodów, na których organ oparł się przy dokonywaniu ustaleń faktycznych i dowodów, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i jego przyczyn - musi znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji w myśl przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję W.G. kwestionując zaskarżoną decyzję przede wszystkim podnosiła, że D.W. nie posiada – w jej ocenie – legitymacji do wszczęcia postepowania o wymeldowanie w niniejszej sprawie, gdyż "wywodzi on swoje prawa z prawa cywilnego pozostającego poza sferą rozstrzygnięć sądów administracyjnych". W tym zakresie odwoływała się do przepisów prawa cywilnego odnoszących się do prawa własności, przepisów o ochronie windykacyjnej i negatoryjnej (art. 222 kc), a także kwestii uregulowania stosunków między współwłaścicielami na tle rzeczy wspólnej w przepisach dotyczących współwłasności, szczególnie określających wykonywanie przez współwłaścicieli prawa do rozporządzania rzeczą wspólną i do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu (art. 199 kc) oraz do czynności zwykłego zarządu (art. 201 kc). Podnosiła dalej, że sprawy związane z zameldowaniem i wymeldowaniem uznawane są za czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, dla których dokonania niezbędna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Reasumując stwierdziła, że w tym kontekście przyznana D.W. przez Wojewodę [...] legitymacja do zainicjowania postępowań w sprawie wymeldowania z mieszkania nr 34 przy ul. A. 2 w P. W.G., P.G. i A.S. stanowi niedopuszczalne nadużycie prawa i w związku z tym uważa, że powinno to być przedmiotem oceny Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 11 lipca 2018 r. Wojewódzki sąd Administracyjny w Łodzi połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę ze sprzeciwu P.G. od decyzji Wojewody [...] z [...] r. (sprawa o sygn. akt III SA/Łd 499/18) ze sprawą ze sprzeciwu W.G. – sprawa o sygn. akt III SA/Łd 181/18.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Sprzeciw nie jest zasadny.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja sprzeciwu od decyzji wprowadzona została do ustawy p.p.s.a. nowelizacją z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) i obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. Regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji zawarta została w dziale III rozdziale 3a ustawy p.p.s.a. (art. 64a - 64 e). W myśl art. 64a ustawy p.p.s.a. sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tj. od decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Analiza przepisów Rozdziału 3a ustawy p.p.s.a. wskazuje, iż wprowadzenie instytucji sprzeciwu do procedury sądowoadministracyjnej miało na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., zwanych decyzjami kasacyjnymi.

Podkreślić należy, iż szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakresu kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Zgodnie bowiem z treścią art. 64e ustawy p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, nie zaś, jak w przypadku skarg, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Uwzględniając zatem sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. - art. 151a § 1 zd. 1 ustawy p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw - art. 151a § 2 ustawy p.p.s.a.

Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a zatem odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2017 r., II OSK 2219/15).

W myśl art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść tego przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione określone w nim przesłanki. Po pierwsze, gdy organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie, gdy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., II OSK 2279/13).

Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. wyroki NSA z 30 czerwca 2016 r., II OSK 2653/14, z 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12 oraz z 24 sierpnia 2016 r., II OSK 2958/14).

W doktrynie podkreśla się również, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a., doprecyzowaną w art. 127 k.p.a., zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji pierwszej instancji. Przepis art. 136 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód, w ramach swoich uprawnień z art. 136 k.p.a., zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania.

Konkludując, organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15; wyrok WSA w Szczecinie z 7 grudnia 2017 r., II SA/Sz 1279/17; wyrok WSA w Łodzi z 29 listopada 2017 r., II SA/Łd 654/17).

Kontrolując decyzję kasacyjną sąd ocenia ją w kontekście ustalenia, czy organ odwoławczy wydający tę decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw.

Przedmiot tak rozumianej kontroli tutejszego Sądu w rzeczonym postępowaniu stanowi sprzeciw od decyzji Wojewody [...] z [...] r., którą to organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał do ponownego rozpoznania sprawę o umorzenie postępowania o wymeldowanie W.G., P.G. i A.S. z pobytu stałego w lokalu nr 34 położonym w P. przy ul. A. 2.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 64e ustawy p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że znajduje ona oparcie w art. 138 § 2 k.p.a., albowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sprawa wymaga wszak ponownego wyjaśnienia wszystkich przesłanek wymeldowania, począwszy od kwestii ustalenia podmiotów uprawnionych do wszczęcia postepowania o wymeldowanie, uczestników tego postępowania, aż po ustalenie zaistnienia faktycznych przesłanek wymeldowania indywidualnie w stosunku do poszczególnych podmiotów, w stosunku do których orzeczono o wymeldowaniu.

Należy w pełni podzielić stanowisko Wojewody, że organ meldunkowy, na etapie rozważania o wszczęciu postępowania, nie dołożył należytej staranności w ustaleniu, czy wnioskodawca postępowania D.W. był uprawniony do zainicjowania tego postępowania. Powyższe zależało od ustalenia jeszcze przed wszczęciem postępowania, czy wnioskodawca posiadał tytuł prawny do lokalu, z którego wymeldowanie było przedmiotem postępowania. Organ pierwszej instancji powinien w celu ustalenia legitymacji procesowej wnioskodawcy postępowania wezwać D.W. do przedstawienia dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby, iż nieruchomość będąca miejscem pobytu stałego W.G., P.G. i A.S. stanowi jego własność. Z akt sprawy zgromadzonych przez organ i instancji wynikało natomiast, że składając wniosek o wymeldowanie ww. osób D.W. nie przedstawił wystarczającego dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do spornego lokalu.

Organ pierwszej instancji nie dołożył także należytej staranności w celu ustalenia uczestników postępowania uprawnionych do występowania w charakterze stron postępowania o wymeldowanie. W aktach sprawy pierwszej instancji nie znalazła się żadna adnotacja wyjaśniająca przyczynę ustalenia jedynie R.K. jako strony postępowania oraz odstąpienia od zawiadomienia pozostałych spadkobierców, wskazanych w ww. postanowieniu sądowym. W związku z powyższym prawidłowo uznał Wojewoda, iż w celu ustalenia wszystkich stron postępowania organ pierwszej instancji winien wyjaśnić, czy i kiedy zostało wszczęte postępowanie spadkowe po zmarłym S.G. i na jakim jest ono etapie. W przypadku ustalenia, iż postępowanie spadkowe zostało zakończone, za konieczne uznał Wojewoda uzupełnienie dokumentacji sprawy o stosowne postanowienie sądu (postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku).

Organ II instancji wskazał dalej, że organ meldunkowy nie zawiadomił pozostałych współwłaścicieli spornego lokalu o toczącym się postępowaniu, czym uchybił art. 61 § 4 k.p.a., który stanowi, że o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie oraz art. 10 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zaniechanie to – w ocenie sądu - stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

Ze względu na fakt, że wniosek D.W. dotyczył wymeldowania trzech osób: W.G., P.G. i A.S., organ odwoławczy w pełni zasadnie zwrócił uwagę organu meldunkowego na konieczność ustalenia stanu faktycznego indywidualnie dla każdej z osób objętych wnioskiem o wymeldowanie. Nie ulegało bowiem wątpliwości, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach postępowania wskazywał na różne daty opuszczenia lokalu przez ww. osoby oraz różne przyczyny tego opuszczenia. Konsekwencją powyższego powinno być – jak zasadnie podniósł organ odwoławczy - wydanie odrębnych decyzji w stosunku do ww. osób. Trafnie zatem skonstatował Wojewoda, iż zadaniem organu meldunkowego winno być w ponownym postępowaniu ustalenie okoliczności, w jakich W.G., P.G. i A.S. opuściły miejsce zameldowania, czy został im do niego uniemożliwiony powrót oraz jakie działania podejmowały ww. osoby w zakresie powrotu do miejsca zameldowania.

W tym zakresie trafnie organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że już w oświadczeniach i wyjaśnieniach składanych przez strony w toku postępowania pierwszoinstancyjnego można było znaleźć informacje wskazujące na odmienny stan faktyczny w odniesieniu do wymienionych we wniosku osób.

Zgodzić się też należało z twierdzeniem Wojewody, że organ pierwszej instancji uchybił zapisom art. 79 k.p.a. Jak bowiem wynika z przeprowadzonych przez Wojewodę ustaleń jedynie A.S. i R.K. odebrali zawiadomienia o wszczęciu postępowania wraz z wezwaniem do złożenia wyjaśnień w terminie wynikającym z art. 79 k.p.a. (przynajmniej na siedem dni przed terminem).

W tym stanie rzeczy, wbrew sugestii skarżącej Wojewoda [...] nie mógł utrzymać w mocy decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie w sprawie wymeldowania W.G., P.G. i A.S., a wręcz przeciwnie uprawniony był wydać decyzję w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., jako że sprawa wymagała ponownego wyjaśnienia w pełnym zakresie.

Z przytoczonych powyżej względów sprzeciw w oparciu o art. 151a § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegał oddaleniu.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej P.G. z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 powoływanej ustawy p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1714 ze zm.).

bg