Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 820/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 820/06 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: NSA Józef Gach, WSA Maria Zawadzka (spr), Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006r., sprawy ze skargi M. J., K. P., S. B., M.i S.j – N., przy udziale Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I.", L. N., D. M., W. M., K. N., I. D., B. N., E. N., K. Z., G. G., B. Z., A. N., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20 września 2002r nr PO [...], w przedmiocie opłaty skarbowej, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej solidarnie na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 3.112,10 zł. (trzy tysiące sto dwanaście złotych 10/100).


UZASADNIENIE

Na podstawie umowy notarialnej z dnia[...] września 1999 roku Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa zakupiła od współwłaścicieli, [...],całą niezabudowaną nieruchomość położoną w K. dz. Adm. P. składająca się z działek nr [...] o pow. 43a 46m2 i nr [...] o pow. 62a 82 m2 za cenę w łącznej kwocie 797.000 zł. L.P.i M. F.obaj działający imieniem Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej I. oświadczyli przed notariuszem, że przedmiotowa nieruchomość nabywają w celu dalszego prowadzenia gospodarstwa rolnego, dlatego też notariusz, powołując się na przepis § 63 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 roku w sprawie opłaty skarbowej, nie pobrał opłaty skarbowej od zawartej umowy kupna sprzedaży.

W wyniku wszczętego postępowania podatkowego Urząd skarbowy stwierdził obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od przedmiotowej umowy kupna- sprzedaży.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 roku Nr [...] Urząd Skarbowy działając na podstawie art. 207, art. 21 § 3 i art. 53 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 stycznia 1989 roku o opłacie skarbowej /Dz. U. Nr 4 poz. 23 ze zm./ i § 58 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 roku w sprawie opłaty skarbowej /Dz. U. 136 poz. 705 ze zm./ określił zaległość podatkową w opłacie skarbowej kwocie 39.885,00 zł z tytułu umowy kupna-sprzedaży nieruchomości niezabudowanej składającej się z działek: nr [...] o pow. 43a 46 m2 i nr [...] opow. 62a 82 m2 położonych w K. obr 33, według aktu notarialnego z dnia [...] września 1999 roku Rep A Nr [...]wraz z odsetkami za zwłokę za okres od dnia [...]września 1999 roku do dnia 24 czerwca 2002 roku w kwocie 42.555,30 zł. Przedmiotową decyzję otrzymali: Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa "I." K., M. J., S. B., K. P. działająca również w imieniu L. N., D. M., W. M., K. N. i Z. N. nadto M. S.-N. działająca również w imieniu I. D.j, B. N. i E. N., a także K. Z., działająca również w imieniu G. G., B.Z. i A. N..

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli:

1. Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa "I.", która domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Zdaniem skarżącej Spółdzielni, w dacie sprzedaży przedmiotowe nieruchomości były działkami rolnymi, a rolne użytkowanie tych gruntów zmieniono dopiero Decyzja prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 1999 roku Nr [...], wydaną na wniosek z dnia [...] listopada 1999 roku. Sam fakt, iż przedmiotowe nieruchomości już przed umową znajdowały się zgodnie z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (Uchwała RMK VII/58/94) w obszarze [...] oraz [...] nie wyłączają wykorzystywania przedmiotowych działek na cele rolnicze. Również fakt, iż w przyszłości Spółdzielnia w przyszłości zamierzała wybudować na tej nieruchomości budynki wielomieszkaniowe, nie zmienienia faktu, że w momencie zakupu Spółdzielnia miała zamiar wykorzystania jej na cele rolnicze. Zatem okoliczność ta mogłaby być co najwyżej podstawą do określenia zaległości podatkowej w podatku rolnym. Nadto skarżąca Spółdzielnia podniosła, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości zostało Miasto, które jest właścicielem położonego na tej nieruchomości budynku wielomieszkaniowego. Tym samym nieruchomość w części została przeznaczona na cele budownictwa mieszkaniowego, które to cele należą do zadań własnych gminy, a zatem w tej części umowa powinna podlegać co najmniej zwolnieniu od opłaty skarbowej.

2. działający przez pełnomocnika: M. J., K. P., M. S.-N. oraz S. . również domagała się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, ponosząc, iż w dacie podpisania umowy notarialnej przedmiotowe nieruchomości ujęte były w planie zagospodarowania przestrzennego, jak rolne, stanowiły zintegrowana cześć gospodarstwa rolnego i od nich płacony był podatek rolny. Nabywca dopiero po dacie zakupu zmienił przeznaczenie użytkowania tych działek, co zdaniem pełnomocnika wyłącza solidarną odpowiedzialność sprzedających

W decyzji z dnia 20 września 2002 roku Nr [...] Izba Skarbowa działając na podstawie art., 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżona decyzję.

Ustosunkowując się do podniesionych w odwołaniu zarzutów Izba Skarbowa stwierdziła, iż zgodnie z § 63 ust. 2 lit. a Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 grudnia 1994 roku w sprawie opłaty skarbowej, zwalnia się od opłaty skarbowej przeniesienie własności nieruchomości z wyjątkiem budynków mieszkalnych lub ich części na obszarze miast w drodze umowy sprzedaży pod warunkiem, że nieruchomość wejdzie w skład gospodarstwa rolnego nabywcy, a zatem w niniejszej sprawie konicznym było ustalenie czy zakupione działki nr [...] i nr [...]obr. 33 [...] weszły w skład gospodarstwa rolnego nabywcy, a wiec czy zostały zakupione na powiększenie lub utworzenie takiego gospodarstwa rolnego przez Budowlaną Spółdzielnie Mieszkaniową "I.".

W trakcie przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa "I." nie figuruje w ewidencji podatku rolnego, nie deklarowała także użytków rolnych w podatku od nieruchomości. W latach 1997-2001 Spółdzielnia z tytułu posiadanych w Krakowie nieruchomości objęta była podatkiem od nieruchomości. Jak wynika z pism Głównego Architekta Miasta z dnia [...] czerwca 2001 roku i [...] lipca 2001 roku, przedmiotowe działki znajdują się w obszarze mieszkaniowym o symbolu [...] oraz [...] i od co najmniej od [...] czerwca 1997 roku były działkami budowlanymi, gdyż na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]listopada 1999 roku działki te zostały wyłączone z produkcji rolnej pod budowę osiedla mieszkaniowego wraz z uzbrojeniem i zagospodarowaniem terenu. Z tego powodu Izba Skarbowa nie uznała za wiarygodne twierdzeń strony kupującej o kilkumiesięcznym wykorzystywaniu zakupionych działek na cele rolnicze, tym bardziej, że Spółdzielnia Mieszkaniowa w okresie niespełna dwóch miesięcy od daty zakupu, wystąpiła o wyłączenie gruntów z produkcji rolnej i decyzja z dnia [...] listopada 2001 roku wydano jej zezwolenie na zmianę użytkowania gruntów pod budowę osiedla mieszkaniowego. Przedstawione powyżej dowody, jednoznacznie świadczą o tym, że zamiarem kupującego nie było powiększenie posiadanego dotychczas gospodarstwa rolnego, ani też utworzenie takiego gospodarstwa z nabytych nieruchomości. Dlatego tez w przedmiotowej sprawie nie jest uzasadnione zastosowania zwolnienia określonego w § 63 pkt 2 lit.a Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłaty skarbowej. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej, tj. sprzedających i kupującym, dlatego też nie jest możliwe obciążenie opłatą skarbową jedynie Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I.".

Decyzja powyższa została doręczona M. J., K. P., S. B.j i M.S.-N., na ręce ich pełnomocnika. Odrębna decyzja Izby Skarbowej została doręczona Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I.".

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, pełnomocnik M.J., K. P., S. B. i M. S.-N. domagał się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż skarżący byli właścicielami nieruchomości rolnej, stanowiącej gospodarstwo rolne i do czasu sprzedaży opłacali od niej podatek rolny i sam fakt, iż nabywca po upływie dwóch miesięcy od nabycia uzyskał zgodę na wyłączenie tych gruntów z produkcji rolnej, potwierdza jedynie jego uprawnienie do zwolnienia z opłaty skarbowej. Dla skorzystania bowiem ze zwolnienia istotnym jest moment zawarcia umowy, a w tym czasie przedmiotowe nieruchomości stanowiły gospodarstwo rolne.

Dodatkowo pełnomocnik skarżących podniósł, iż skarżące, jako dłużnicy solidarni nie mogą ponosić odpowiedzialności, za działania innego dłużnika powstałe po dniu zawarcia umowy notarialnej.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazanych w skardze. Zaskarżona decyzja narusza, zdaniem Sądu przepisy postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/.

Na mocy art. 4 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej ciąży solidarnie na stronach umowy cywilnoprawnej.

Przedmiotem postępowania przed organami podatkowymi w sprawie był wymiar opłaty skarbowej od umowy sprzedaży udziałów w prawie własności nieruchomości zawartej pomiędzy: M. J.S. B., K. P., L. N., D. M., W. M., K. N., Z. N., M. S.-N., I.D., B. N., E. N., K.Z., G. G., B. Z. i A. N...., jako zbywcami a Budowlaną Spółdzielnią Mieszkaniową "I." jako nabywcą.

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa i na podstawie interpretacji art. 4 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej, każda ze stron umowy cywilnoprawnej jest stroną postępowania w sprawie wymiaru opłaty skarbowej. W konsekwencji przyjęcia takiej tezy należy uznać, że strony te powinny być adresatami decyzji kończącej postępowanie w sprawie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1999 r. III RN 153/98, OSNAP 2000/1/3, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 19999 roku I SA/Gd 52/99, z dnia 5 kwietnia 2000 roku I SA/Gd 2426/1999).

Tymczasem z akt sprawy bezspornie wynika, co prawda przed organem pierwszej instancji wydana została jedna decyzja, która adresowana została do stron umowy sprzedaży, które brały udział w podpisaniu aktu notarialnego, jednak do akt sprawy nie zostały dołączone pełnomocnictwa dla M. S.j-N. od I. D.B. N. i Z. N., a także brak pełnomocnictwa dla K. Z. od G. G., B. Z. i A. N. i dlatego nie można uznać, że decyzje dla osób, które miały być reprezentowane przez pełnomocników: M. S.-N. i K. Z. zostały doręczone prawidłowo. Zresztą, gdyby nawet takie pełnomocnictwo zostało doręczone dla K. Z., to w aktach sprawy nie ma dla niej dowodu doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a więc należy stwierdzić, że K. Z., G. G., B. Z. i A.i N. nie otrzymały prawidłowo tej decyzji.

Przed organem drugiej instancji zostały wydane dwie decyzje skierowane osobno do Budowlanej Spółdzielni Mieszkaniowej "I.", a osobno do M. J., K.P., S. B. i M.Sz.-N., na ręce ich pełnomocnika. K. Z. oraz G. G., B. Z. i A. N. nie brali zatem udziału w postępowaniu przed organem drugiej instancji. Podkreślić również należy, iż na pełnomocnictwie udzielonym radcy prawnemu E. M. podpisały się tylko Ma. J., K. P. S. B.j i M.S.-N., a więc tylko te osoby oraz Budowlana Spółdzielnia Mieszkaniowa były prawidłowo reprezentowane w postępowaniu odwoławczym. Izba Skarbowa bezpodstawnie założyła że pozostałe osoby również są reprezentowane przez ustanowionego pełnomocnika, pomimo, że z dołączonych do akt pełnomocnictw nie wynika, aby mocodawcy udzielili zgody na ustanowienie pełnomocnictw substytucyjnych.

Nadto, zarówno w decyzji pierwszej, jak i drugiej instancji nie ma nawet żadnej informacji o solidarnej odpowiedzialności wszystkich stron umowy. Jest to bardzo istotne stwierdzenie, ponieważ przy solidarnej odpowiedzialności stron umowy cywilnoprawnej z tytułu opłaty skarbowej wniesienie odwołania przez jedną ze stron czyni decyzję organu pierwszej instancji rozstrzygnięciem nieostatecznym również dla pozostałych stron (zob. wyrok z 23 lipca 1996 r. SA/Rz 493/95). Oznacza to, że w takiej sytuacji postępowanie przed organem odwoławczym dotyczyć powinno wszystkich stron, a orzeczenie tego organu rozstrzygające zasadność złożonego w sprawie odwołania powinno być adresowane do stron umowy cywilnoprawnej (co najwyżej z zaznaczeniem, że decyzja jest doręczna dla strony na ręce pełnomocnika) - wyrok NSA z 5 kwietnia 2000 roku I SA/Gd 2624/1999.

Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uznał, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi.