Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 323/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.7, art. 80, art. 84
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48 art. 15 ust. 1
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 19 ust. 1,  art. 4, art. 24 ust. 1
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 710/21 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie z dnia 9 lipca 2021 r., [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 9 listopada 2021r., sygn. akt I SA/Sz 710/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz 2325 ze zm., obecnie: Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę A.B. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej też: "DZ OR ARiMR", "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy", "organ II instancji") z 9 lipca 2021r., nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020r.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 15 czerwca 2020r. skarżący złożył wniosek do Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (organ I instancji) o przyznanie płatności na rok 2020, obejmujący swym zakresem m.in. płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną PROW 2014-2020 (płatność RŚK). Wniosek był dwukrotnie modyfikowany (22 i 30 czerwca 2020r.). Ostatecznie do wsparcia tego rodzaju skarżący zgłosił 92,04 ha, w całości w wariancie 1.1. Rolnictwo zrównoważone.

W dniu 9 lipca 2020r.skarżący złożył do organu I instancji: datowany na 23 marca 2020r. dokument oznaczony, jako "Aneks do umowy dzierżawy nieruchomości rolnej", zgodnie z którym A.B. wypowiada C. D. umowę dzierżawy z 10 maja 2018r. w odniesieniu do działek nr [...]1, [...]2, [...]3, [...]4 i [...]5 oraz datowany na 2 września 2019r. dokument oznaczony, jako "Aneks do umowy dzierżawy nieruchomości rolnej", zgodnie z którym A.B. wypowiada C. D. umowę dzierżawy z 1 października 2017r. w odniesieniu do działki nr [...]6.

Decyzją z 4 lutego 2021r. Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przyznania stronie płatności RŚK na rok 2020.

Wskazał, że skarżący w 2020r. zadeklarował do płatności RŚK w wariancie 1.1 areał 92,04 ha w sytuacji, w której realizował zobowiązanie tego rodzaju, podjęte w latach 2018 i 2019, na powierzchni 73,88 ha. Podniósł, że różnica między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym do płatności wyniosła 18,16 ha, co stanowi 24,58% areału zatwierdzonego. Organ I instancji wskazał przy tym, że rozbieżność rodzaju, zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej: "rozporządzenie nr 640/2014"; Dz.Urz. WE nr L 181 z 20 czerwca 2014r. ze zm.) powoduje konieczność odmowy przyznania płatności do danej grupy upraw.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wskazał, że część gruntów wchodzących w roku 2020 w skład jego gospodarstwa nabył już w okresie realizacji zobowiązania, w związku z czym pomimo, iż realizowane jest na nich działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w wariancie 1.1 - nie mogły zostać zgłoszone do płatności, czego był i jest świadomy. Ich ujęcie we wniosku nie wynikało z chęci wprowadzenia organu w błąd, ale z braku wiedzy, że zaistniały zmiany zasad oznaczania takich działek we wniosku. Zdaniem strony bowiem dopiero od roku 2020 przy wypełnianiu wniosku należało dla działek rolnych nieobjętych zobowiązaniem w wariancie 1.1 zaznaczyć opcję "1.1 bez płatności", czego - z uwagi na brak stosownych szkoleń dla rolników w ramach kampanii 2020r. - wypełniając wniosek nie był świadomy. Wskazał, że część działek przejął od syna w drodze transferu, jednakże z uwagi na pandemię koronawirusa nie zostały dopełnione warunki formalne dla przeniesienia zobowiązania. W opinii strony, organ I instancji winien był w razie wątpliwości przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i uwzględnić jego wyjaśnienia. Wskazał również na swoje dolegliwości psychiczne, które sprawiają mu wiele problemów. Z powyższego wywiódł, że nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji tego, że nie znał zasad wypełniania wniosku na rok 2020, jako że nieprawidłowe wypełnienie wniosku zaistniało z przyczyn od niego niezależnych. Podkreślił, że działał w dobrej wierze i przywołał regulację art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności ("rozporządzenie nr 809/2014"; Dz.U. UE nr L 227 z 31 lipca 2014r., str. 69 ze zm.), która przewiduje możliwość skorygowania w każdym czasie oczywistych błędów we wnioskach w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów. Wniósł o zmodyfikowanie złożonego przez siebie wniosku o zaznaczenie "bez płatności" dla gruntów zlokalizowanych na działkach ewidencyjnych nr [...]7, [...]1, [...]2, [...]3, [...]4, [...]8 i [...]9.

Do odwołania załączył zaświadczenie lekarskie z 17 lutego 2021r., z treści którego wynika, że podlega leczeniu psychiatrycznemu z uwagi na organiczne zaburzenia dwubiegunowe, oraz że wykonany 12 stycznia 2021r. test wykazał obecność przeciwciał IG-G SARS-COV-2, co wskazuje na przebytą infekcję; odręcznie sporządzone pismo nazwane załącznikiem do odwołania, z treści którego wynika, że z uwagi na zakażenie koronawirusem oraz silną depresję nie dotrzymał terminu na złożenie dokumentów potwierdzających przejęcie posiadania i transfer zobowiązania od syna – C.D., przy czym jego zamiarem nie było uzyskanie płatności do działki nr [...]7 ani działek [...]8 i [...]9, ponieważ nie są one objęte programem; datowany na 23 marca 2020r. dokument oznaczony, jako "Aneks do umowy dzierżawy nieruchomości rolnej", zgodnie z którym z dniem 15 kwietnia 2020r. wypowiada C.D. umowę dzierżawy działek nr [...]1, [...]2, [...]3, [...]4 i [...]5; niekompletny druk podpisanego przez stronę Oświadczenia o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego (PROW 2014-2020) z uwagi na przeniesienie posiadania części gruntów objętych tym zobowiązaniem (dla działek nr [...]1, [...]2, [...]3 i [...]4); kopię wniosku o przyznanie płatności na rok 2017.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, na wstępie odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących zasad wypełniania wniosku, wskazał, że już w latach poprzednich, dopuszczalne było złożenie wniosku bez zaznaczenia realizacji wariantu na działkach niezgłaszanych do płatności. Skoro rolnik zgłosił do wsparcia działki nieobjęte zobowiązaniem (lub dla których zobowiązanie nie zostało skutecznie na niego przeniesione), to taka była jego wola, niezależnie od tego, czy możliwa do przeprowadzenia na gruncie obowiązujących przepisów. Organ odwoławczy wskazał również że Agencja jest związana zakresem żądania wyrażonym we wniosku. W ocenie organu II instancji, rolnik założył, że samo przedłożenie dokumentów potwierdzających zakończeniu umów dzierżawy części działek będzie stanowić wystarczający czynnik dla przyjęcia przez organ I instancji, iż doszło do przeniesienia nie tylko posiadania gruntów, ale i zobowiązania do niego przypisanego. Wskazał, że Agencja - poza sytuacjami spornymi - nie weryfikuje tytułów prawnych do prywatnych gruntów ujętych we wnioskach o przyznanie płatności ani nie analizuje charakteru relacji między posiadaczem samoistnym a zależnym danej działki. Przedłożenie dokumentów wskazujących na wygaśnięcie umów dzierżawy było czynnością zbędną. Następnie organ odwoławczy w kwestii zaistnienia zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, takim jak choroba uniemożliwiająca dokonanie czynności, wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 okoliczności takie powinny być zgłaszane "na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności''. Sytuacja taka w niniejszym przypadku nie zaistniała, bowiem strona informację o swoich problemach zdrowotnych i ich potencjalnym wpływie na prowadzenie spraw w relacji z ARiMR złożyła dopiero w reakcji na decyzję organu I instancji. Dalej organ odwoławczy odniósł się do powoływanych problemów zdrowotnych strony (w tym przebytej infekcji covid 19), stwierdzając, że skoro rolnik (będący dużym producentem rolnym, gospodarującym w omawianym okresie na łącznie niemal 86 ha) uznaje swój stan zdrowia za okoliczność o istotnym znaczeniu dla oceny jego zdolności do prowadzenia swoich spraw, winien przedłożyć dowody potwierdzające zaistnienie takiej korelacji w omawianym okresie. Odnosząc się do kwestii możliwości uznania nieprawidłowości stwierdzonych we wniosku strony za błąd oczywisty w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, wskazał, że okoliczność, iż strona ubiega się o płatności do gruntów nieuprawnionych nie mogła być zweryfikowana bezpośrednio w treści samego wniosku. Wymagała przeanalizowania jego zapisów w relacji z danymi dotyczącymi lat poprzednich, pozwalającymi na określenie zakresu zobowiązania realizowanego przez stronę. W ocenie organu odwoławczego, strona nie działała w dobrej wierze. Zauważono, że rolnik jest beneficjentem rozmaitych form pomocy, administrowanych przez ARiMR, od roku 2005. Nie jest więc rolnikiem, który nie ma doświadczenia w wypełnianiu wniosków, pozbawionym praktycznej wiedzy o zasadach przyznawania rozmaitych płatności, niezdolnym do samodzielnego wypełnienia wniosku bez uprzedniego szczegółowego instruktażu. Organ odwoławczy podniósł w tym zakresie, że jeśli rolnik nie był w stanie samodzielnie prowadzić swoich spraw miał możliwość skorzystania z pomocy osób najbliższych lub wyspecjalizowanego podmiotu zewnętrznego, z czego jednakże nie skorzystał. Dalej odnosząc się do wniosku o płatność, stwierdził, że jego analiza doprowadziła do ustalenia, że zobowiązanie podjęte zostało jedynie do działek o deklarowanym areale 74,83 ha. Jednocześnie analiza aktualnych - opartych o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98. (WE) nr 814/2000. (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE nr L347 z 20 grudnia 2013r. ze zm.) - danych o powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnością wykazała, że areał użytkowany rolniczo w ramach zadeklarowanych działek objętych zobowiązaniem wynosi 73,88 ha. Następnie organ II instancji wyliczył, że stwierdzona różnica powierzchni wynosi 18,16 ha (92,04 - 73,88 = 18,16), co stanowi 24,58% powierzchni zatwierdzonej, co w ocenie organu odwoławczego w świetle art. 18 ust. 6, art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, oznacza, że zasadną jest odmowa przyznania stronie płatności RŚK na rok 2020.

Oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 9 listopada 2021r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w pierwszej kolejności wskazał, że wobec podniesienia zarzutów naruszenia prawa procesowego (k.p.a.), za zasadne uznał wyjaśnienie, iż postępowanie w badanej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 217, dalej: "ustawa PROW 2014-2020"). Wyjaśnił, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie powyższej ustawy zasady wynikające z k.p.a. doznają szeregu ograniczeń, bowiem zgodnie z art. 4 ustawy PROW 2014-2020, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl zaś art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Natomiast w myśl art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. WSA wskazał, że w powyższych przepisach ustawa PROW 2014-2020 odwraca zasady obowiązujące na gruncie k.p.a. Inicjatywa dowodowa i obowiązek dostarczenia dowodów w sprawie nie spoczywa tak jak w k.p.a. na organie prowadzącym sprawę, lecz na stronie postępowania (osobie, która z udowodnienia faktu wywodzi skutki prawne). Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zatem ten, który przedstawi strona postępowania. W świetle powyższego to do strony należało udowodnienie faktów z których wywodzi ona skutki prawne. Wskazał ponadto, że we wniosku, jak i kolejnych jego zmianach, strona w części IX "Oświadczenia i Zobowiązania" w punkcie 3, wyraźnie oświadczyła, iż znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że w kampanii naboru wniosków na rok 2020 nie zostały wprowadzone nowe, odmienne od dotychczasowych, zasady ubiegania się o płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020. Wskazał, że wymóg, aby działki nieobjęte zobowiązaniem w wariancie 1.1, były ujęte we wniosku z adnotacją "bez płatności", obowiązywał także w latach poprzednich. Zatem nie było to więc novum, o którym skarżący mógł nie wiedzieć z uwagi na brak możliwości uczestniczenia w szkoleniu. Zdaniem WSA nawet gdyby istotnie opisane zasady się zmieniły, to po pierwsze, jak już wskazano, strona w części IX "Oświadczenia i Zobowiązania" w punkcie 3 wniosku i jego zmian, wyraźnie oświadczyła, iż znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej, objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tym samym obecnie nie może zasłaniać się nieznajomością tych zasad. Co więcej składa oświadczenie sprzeczne do oświadczenia złożonego we wniosku mimo pouczenia o odpowiedzialności karnej z tytułu złożenia fałszywego oświadczenia. Po drugie, w myśl przywołanego już art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem skoro skarżący twierdzi, że zasady wypełniania wniosku we wskazanym zakresie zmieniły się, to winien powyższy fakt udowodnić czego nie zrobił, ani nie wnioskował o przedstawienie dowodów na tę okoliczność przez organ. Wskazał też, że organ I instancji w okresie, kiedy dopuszczalne było modyfikowanie wniosków nie mógł zakładać, że przedmiotowe działki nie zostaną objęte nowym zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, podjętym od roku 2020. Według WSA skarżący mógł ubiegać się o podjęcie nowego zobowiązania do działek przejętych od syna. Warunkiem było sporządzenie odrębnego, obejmującego te grunty planu działalności rolnośrodowiskowej i złożenie jego kopii w terminie do 15 lipca 2020r., zgodnie z zasadą określoną w § 21 ust. 4c powyższego rozporządzenia przy czym termin na składanie wniosków o płatność i zmian do nich upływał 15 czerwca 2020r., z zastrzeżeniem, iż do 10 lipca 2020r. dopuszczalne było składanie wniosków i zmian, z tym jednak, że za każdy dzień roboczy opóźnienia, licząc od 16 czerwca 2020r., zastosowanie miało zmniejszenie płatności w wysokości 1% należnej kwoty płatności. Wnioski i zmiany złożone po 10 lipca 2020r. uznawane były za niebyłe. Według Sądu I instancji okoliczność powyższa jest istotna, albowiem organ I instancji nie mógł dokonać racjonalnej oceny wniosku (na złożenie którego termin upływał wcześniej), czy działki nieobjęte dotychczasowym zobowiązaniem własnym strony nie zostaną objęte nowym zobowiązaniem tego rodzaju (na podjęcie którego termin upływał 15 lipca), co oznacza, że na dzień złożenia wniosku (i zmian do niego) brak było przesłanek do dopatrywania się jego obiektywnej wadliwości. Zauważył, że organ słusznie wskazał na regulację art. 15 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. WE nr L 181 z 20 czerwca 2014r. ze zm.). Zgodnie z jej treścią, kar administracyjnych, takich jak zastosowana w niniejszej sprawie (w oparciu o art. 19 ust. 1 tego aktu prawa wspólnotowego) nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Tymczasem skarżący nie powiadomił organów Agencji o zaistnieniu nieprawidłowości w swoim wniosku. Jednocześnie zauważył, że trafnie organ odwoławczy wskazał, że gdyby skarżący został powiadomiony o tych nieprawidłowościach przez organ, to nie mógłby z racji powyższego unormowania skutecznie uchylić się od ich negatywnych skutków, albowiem ewentualną modyfikację wniosku, polegającą na usunięciu części działek z roszczenia o płatność, złożyłby po powiadomieniu przez właściwy organ o nieprawidłowości we wniosku, co wyklucza możliwość niezastosowania kar administracyjnych. WSA w pełni podzielił stanowisko organu, iż zaistniała nieprawidłowość nie nosiła cech błędu oczywistego. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE nr L 227 z 31 lipca 2014r., str. 69 ze zm.), wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Jednakże jak wskazał przepis ten również stanowi, że właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. W ocenie Sądu I instancji prawidłowo więc wyjaśnił organ że okoliczność, iż skarżący ubiega się o płatności do gruntów nieuprawnionych nie mogła być zweryfikowana wyłącznie na podstawie wniosku. Okoliczność ta wymagała bowiem porównania wniosku z innymi dokumentami dotyczącymi lat poprzednich. Natomiast odnosząc się do zgłaszanych przez stronę nadzwyczajnych okoliczności dotyczących jej zdrowia, na które wskazała w po raz pierwszy w odwołaniu, a które miały jej uniemożliwić prawidłowe wykonanie zobowiązań, w tym w szczególności prawidłowe wypełnienie wniosku, wskazał, że z przepisów jasno wynika, że zaistnienie zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, takim jak choroba uniemożliwiająca dokonanie czynności, winno być zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 zgłaszane ,,na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Taka sytuacja w badanej sprawie nie zaistniała, skarżący informację o swoich problemach zdrowotnych (organiczne zaburzenia dwubiegunowe potwierdzone zaświadczeniem z 17 lutego 2021r. oraz zakażenie wirusem SARS-COV-2 wykryte w dniu 12 stycznia 2021r.) i ich potencjalnym wpływie na prowadzenie spraw w relacji z ARiMR, złożył dopiero wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji. Wskazał, że gdyby nawet skarżący powyższe okoliczności zgłosił w terminie, to jego obciążało wykazanie, że ich zaistnienie miało wpływ na niedopełnienie określonych obowiązków wobec ARMIR, czego także nie uczynił. W ocenie WSA nie sposób bowiem w jakikolwiek logiczny sposób uznać, że okoliczność wykrycia u skarżącego wirusa SARS-COV-2 w dniu 12 stycznia 2021r. mogła mieć jakikolwiek wpływ na złożony ponad pół roku wcześniej (w czerwcu 2020r.) wniosek. Również samo zaświadczenie z dnia 17 lutego 2021r. o rozpoznaniu u strony organicznych zaburzeń nastroju oraz systematycznym leczeniu psychiatrycznym, w braku dalszych dowodów nie potwierdza ani, że choroba istniała u skarżącego w czerwcu 2020, ani że jego stan w czerwcu 2020 na skutek wskazanej choroby miał wpływ na nieprawidłowe wypełnienie wniosku. Takie stanowisko tym bardziej należy uznać za uzasadnione, albowiem skarżący (mimo twierdzenia o istnieniu choroby która mu to uniemożliwiła) od lat nieprzerwanie prowadzi działalność rolniczą w ramach której jest beneficjentem rozmaitych form pomocy, co wymaga m.in. wypełniania wielu wniosków, a powoływana choroba nie była dotychczas (poza kwestią spornego wniosku) przeszkodą w jej wykonywaniu.

W skardze kasacyjnej A.B. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł również o rozpoznanie sprawy z pominięciem przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 80 oraz 84 k.p.a. poprzez niedokonanie przez WSA prawidłowej kontroli działalności organu administracyjnego, a w konsekwencji przyjęcie, że organ dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w sprawie i nie naruszył przepisów prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia:

a) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przez Sąd I instancji przeprowadzenia w toku postępowania wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tj. okoliczności czy fakt zadeklarowania przez skarżącego do płatności RŚK 2020 działek nieobjętych zobowiązaniem było wynikiem przypadku, niemożności uczestnictwa w szkoleniach z zakresu wypełniania wniosków o otrzymanie płatności, nieotrzymania prawidłowej pomocy ze strony organów w przedmiocie prawidłowego wypełnienia wniosku , jak również nie podjęcia żadnych działań pomocowych ze strony organu (nie wezwania wnioskodawcy do wyjaśnienia rozbieżności, nie przeprowadzenie kontroli zadeklarowanych działek i nie zweryfikowanie stanu działek czy też stwierdzonych nieprawidłowości);

b) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, a w efekcie odmowę przyznania pomocy na wszystkich działkach należących do skarżącego oraz uznania za niewiarygodny protokół komisji do spraw szacowania szkód w całości, podczas, gdy:

- organ ARiMR winien przyznać bez zbędnej zwłoki ww. pomoc producentowi rolnemu, co do powierzchni działek na których wystąpiła susza,

- z całokształtu materiału dowodowego organ powinien ocenić czy udowodniona została konkretna okoliczność, w związku z czym organ powinien uznać ewentualnie za nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na konkretnych działkach i tylko w tym zakresie weryfikować ewentualne wątpliwości co do prawidłowości treści i wniosków zawartych w sporządzonym protokole z szacowania szkód. W pozostałym zakresie co do działek skarżącego, na których susza bezsprzecznie wystąpiła - a zatem na tych co do których protokół z szacowania znajduje potwierdzenie w bilansie wodno-klimatycznym opublikowanym przez lUNG - pomoc skarżącemu winien przyznać;

c) nieprawidłowej interpretacji oraz zastosowania przepisów rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. które uzupełniało rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności w sytuacji i przyjęcie, że niewłaściwe oznaczenie w złożonym wniosku części działek w prowadzonym przez skarżącego gospodarstwie wynikało z chęci wprowadzenia organu w błąd, a nie z braku powzięcia informacji o tym, iż zmieniły się zasady oznaczenia takich działek we wniosku, co nie powinno skutkować nałożeniem sankcji, w wyniku czego niesłusznie utrzymano w mocy wadliwe decyzje;

d) nieprawidłowej interpretacji oraz zastosowania przepisów art. 24 ust. 1 i 4 rozporządzenia 809/2014 z 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, w sytuacji zaistnienia rozbieżności co do powierzchni deklarowanych działek rolnych, w trakcie kontroli administracyjnej, organ zaniechał przeprowadzenia kontroli na miejscu, w wyniku czego nie doszło do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji bezprawnej odmowy przyznania płatności, w wyniku czego niesłusznie utrzymano w mocy wadliwe decyzje.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 4 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w 2020r. z uwagi na pandemię koronawirusa przeprowadzenie szkoleń nie było możliwe, zaś w stosunku do roku poprzedniego zmianie uległo oznaczanie gruntów, na których prowadzona jest gospodarka zrównoważona, a nieobjętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, co w efekcie nie pozwoliło skarżącemu na zapoznanie się z procedurą właściwego wypełniania wniosków.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w wyznaczonym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia.

Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego artykułu. Przesłanki te w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu wymienionych w art. 174 p.p.s.a. podstawach kasacyjnych, tzn. naruszeniu przepisów prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając istotę sporu w rozpatrywanej sprawie, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie.

Wskazać należy, że w orzecznictwie NSA prezentowany jest jednolity pogląd, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi, regulują sposób rozstrzygnięcia i bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania, zarzuty nie są trafne (por. wyrok NSA z 11 marca 2015r., sygn. akt I OSK 2383/14, LEX nr 1666121, wyrok NSA z 4 marca 2015r., sygn. akt II GSK 78/14, LEX nr 1677528, wyrok NSA z 30 czerwca 2015r., sygn. akt II FSK 1442/13, LEX nr 1783566, wyrok NSA z 30 czerwca 2015r., sygn. akt II FSK 1443/13, LEX nr 1774171). W złożonej skardze kasacyjnej przepisy te powiązano z art. 7, art. 80 i art. 84 k.p.a.

Tymczasem w myśl art. 27 ust. 1 ustawy z 20 lutego 2015r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl art. 27 ust. 2 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie ww. regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących m.in. płatności rolno-środowisko-klimatycznej. W przeciwieństwie, bowiem do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania, gdyż drugi z wymienionych przepisów został w całości zastąpiony przez art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy zawierający odmienną niż Kodeksu postępowania administracyjnego regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego z wyłączeniem jego zbierania z urzędu (por. wyrok NSA z 8 lutego 2011r., II GSK 192/10).

W postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o płatnościach organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, gdyż to na stronie ciąży obowiązek przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA: z 25 października 2011r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012r., II GSK 88/11). W istocie, więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Wymieniona wyżej regulacja dokonała zatem istotnej merytorycznie zmiany wynikającej z art. 9 k.p.a. zasady informowania stron.

Należy też wskazać, że przepisy art. 3 § 1 p.p.s.a. definiują pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej i stanowią, że Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny może naruszyć ww. przepisy wyłącznie wówczas, gdy rozpozna sprawę inną niż sądowoadministracyjna, oceni działalność podmiotu spoza administracji publicznej lub zastosuje środki prawne nieznane przepisom p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2021r., sygn. akt I OSK 398/21, źródło CBOSA). W doktrynie oraz w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie przyjmuje się, że to, czy ocena legalności zaskarżonego aktu była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem powyższej regulacji (vide: R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004/2/25; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2011r., sygn. akt I OSK 345/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 października 2015r., sygn. akt II GSK 2991/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2016r., II GSK 912/15, źródło CBOSA).

Zatem art. 3 § 1 p.p.s.a. ma również charakter ustrojowy. Do jego naruszenia mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez Sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom Sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. można byłoby postawić, gdyby Sąd odrzucił skargę mimo jej dopuszczalności. Ewentualne naruszenie przez Sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie. Tak więc jeżeli podnosząc zarzuty naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., skarżący w istocie zmierza do podważenia oceny prawnej poczynionej przez Sąd I instancji, to nie może być to skuteczne, gdyż przepisy te zakreślają jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a. Art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. określa zakres kognicji sądów administracyjnych oraz kryterium kontroli sądowoadministracyjnej. Nie może ona zostać naruszona przez wadliwe dokonanie kontroli działania administracji publicznej, lecz poprzez przekroczenie przez Sąd administracyjny kompetencji albo poprzez zastosowanie środka i/lub kryterium kontroli nieprzewidzianego w ustawie. Przepis ten mógłby zostać naruszony, gdyby Sąd I instancji w ogóle sprawy nie rozpoznał, albo rozpoznał z uwzględnieniem innego kryterium niż zgodność z prawem. Natomiast to, czy dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena legalności decyzji była prawidłowa nie może być utożsamiane z naruszeniem art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2021r., sygn. akt I OSK 691/21, źródło CBOSA). Ponadto, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem - Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje w całości na uwzględnienie, to nie można Sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naruszenie tego rodzaju przepisów ogólnych jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 2022r., sygn. akt III OSK 5028/21, źródło CBOSA). Wydanie wyroku, niezgodnego z oczekiwaniem skarżącej kasacyjnie, nie może być uznane za tożsame z uchybieniem powołanej normie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał w przedmiotowej sprawie takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swą oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Należy bowiem podkreślić na podstawie analizy sformułowanych zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej że skarżący kasacyjne nie kwestionuje wykładni powyższych przepisów, lecz ocenę stanu faktycznego sprawy, która doprowadziła Sąd I instancji do oddalenia skargi.

Mając na uwadze powyższe zarzuty zawarte w punkcie I. a) i b) petitum skargi kasacyjnej były nieusprawiedliwione.

Niezasadne okazały się także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego zawarte w pkt I. c) i d) (błędnie wskazane jako naruszenie przepisów prawa procesowego) oraz w pkt II. petitum skargi kasacyjnej.

Przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, autor skargi kasacyjnej powinien wykazać, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego - iż Sąd, stosując przepis, popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracyjny oraz Sąd I instancji zasadnie stwierdziły, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. WE nr L 181 z 20 czerwca 2014r. ze zm.)., kar administracyjnych, takich jak zastosowana w niniejszej sprawie (w oparciu o art. 19 ust. 1 tego aktu prawa wspólnotowego) nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy lub stał się niepoprawny od czasu jego złożenia, chyba że właściwy organ powiadomił wcześniej beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub o jakichkolwiek niezgodnościach we wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność. Tymczasem skarżący nie powiadomił organów Agencji o zaistnieniu nieprawidłowości w swoim wniosku.

Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 z 17 lipca 2014r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L2014. 227.69) wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Zatem braki, które są wynikiem oczywistych błędów, a więc mających charakter niematerialny mogą być poprawiane w każdym czasie. Dopuszczając korektę wniosku wraz z załącznikami w każdym czasie, a więc również poza terminem otwartym do składania wniosków o przyznanie płatności, jedynie w odniesieniu do błędów oczywistych, tj. takich, których poprawienie nie prowadzi do modyfikacji wniosku pod względem merytorycznym. Zasada ta odnosi się również do dokonywania poprawek/uzupełnień wniosku i dołączonych do wniosku załączników. W orzecznictwie przyjmuje się, że błędy oczywiste to takie, które są bezsporne, niezamierzone i nie ma wątpliwości co do ich charakteru, nie trzeba ich objaśniać, często drobne, choć istotne i są związane z techniką wypełniania wniosku (np. drobne błędy pisarskie, rachunkowe, czy brak podpisu wnioskodawcy). Z przepisu art. 4 rozporządzenia (UE) nr 809/2014 wynika zatem, że błąd oczywisty występuje wówczas, gdy może zostać wykryty przez organ już na podstawie treści wniosku i jego załączników, a taka sytuacja w badanej sprawie nie wystąpiła. Okoliczność, iż skarżący ubiega się o płatności do gruntów nieuprawnionych nie mogła być zweryfikowana wyłącznie na podstawie wniosku. wymagała ona porównania wniosku z innymi dokumentami dotyczącymi lat poprzednich. Niewątpliwie też wskazanie uprawy w stosunku, do której strona domaga się przyznania płatności, jest istotną częścią wniosku. Informacje te nie mogą być pomijane czy też różnorako interpretowane w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Tego typu dane bezpośrednio oddziałują na sferę prawną wnioskodawcy, o której może decydować wyłącznie on. Już to przesądza o braku możliwości zakwalifikowania błędu odwołującego do kategorii błędów oczywistych. Błąd oczywisty charakteryzuje m.in. to, że może on zostać wykryty już na podstawie treści wniosku i jego załączników. O kwalifikacji błędu jako oczywisty nie decyduje subiektywne odczucie odwołującego, lecz obiektywne cechy oraz charakter popełnionego błędu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych czynności, czy też ustaleń.

Zgodnie zaś z art. 24 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Kontroli administracyjnej poddawane są wszystkie wnioski o przyznanie płatności, natomiast przeprowadzenie kontroli na miejscu nie jest regułą.

Prawidłowo też Sąd I instancji oraz organy uznały, że wymóg, aby działki nieobjęte zobowiązaniem w wariancie 1.1, były ujęte we wniosku z adnotacją "bez płatności", obowiązywał także w latach poprzednich. Skarżący zaś nie tylko nie wykazał, że zasady wypełniania wniosku we wskazanym zakresie zmieniły się, ani nie wnioskował o przedstawienie dowodów na tę okoliczność przez organ. Tym samym nie była to nowa okoliczność o której skarżący mógł nie wiedzieć z uwagi na brak możliwości uczestniczenia w szkoleniu. Dopuszczalne było również nieopisanie spornych działek oznaczeniem wariantu, jako niezgłaszanych do płatności. Skarżący oznaczył je jednakże kodem wariantu o płatność z tytułu realizacji którego się ubiegał. W sprawie nie było zatem konieczności przeprowadzenia w gospodarstwie rolnym skarżącego kontroli na miejscu, strona nie była pozbawiona dostępu do akt ani możliwości domagania się od organu konkretnej informacji.

Wskazać też należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 okoliczności te winny zostać zgłoszone na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Taka sytuacja jak trafnie zauważył to Sąd I instancji w badanej sprawie nie zaistniała, bowiem skarżący informację o swoich problemach zdrowotnych potwierdzonych zaświadczeniem z 17 lutego 2021r. oraz zakażeniem wirusem SARS-COV-2 wykrytym w dniu 12 stycznia 2021r. wskazując na ich potencjalny wpływ na prowadzenie spraw, złożył dopiero wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji. Również samo zaświadczenie z 17 lutego 2021r. o rozpoznaniu u strony organicznych zaburzeń nastroju oraz systematycznym leczeniu psychiatrycznym, w braku dalszych dowodów nie potwierdza ani, że choroba istniała u skarżącego w czerwcu 2020r., ani że jego stan w czerwcu 2020r. na skutek wskazanej choroby miał wpływ na nieprawidłowe wypełnienie wniosku.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni zakwestionowanych przepisów. W konsekwencji trafnie stwierdził, że organ nie miał możliwości wykrycia błędu na podstawie treści wniosku skarżącego i załączników. Przyjmujący wniosek pracownik nie mógł zakładać, że strona postępowania pomyłkowo zadeklarowała uprawę nie kwalifikującą się do płatności.

Skoro skarżący wystąpił o przyznanie określonych płatności i oświadczył, że znane mu są zasady ich przyznawania, to należy uznać, że znane mu były zasady w ich całokształcie.

Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną.