Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1849/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 64 § 1 pkt 4 i § 6
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] (dalej jako: "MJWPU", "skarżąca" lub "wierzyciel") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego (...) (dalej jako: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny" lub "organ I instancji") z [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku [...] (dalej jako: "spółka"), na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego w dniu (...) stycznia 2016 r. przez [...], obejmującego niepodatkowe należności budżetowe wynikające z decyzji administracyjnej nr [...] w kwocie należności głównej 602.556,50 zł oraz odsetki za zwłokę.

Organ egzekucyjny, na podstawie ww. tytułu wykonawczego, 3 lutego 2016 r. skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do Banku (...) oraz (...) Bank S.A.

Powyższe zajęcia, zgodnie z potwierdzeniami odbioru, doręczono do Banków w 4 lutego 2016 r. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniami o zajęciu zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") doręczono stronie 22 lutego 2016 r.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia: Bank (...) S.A. pismem z 19 lutego 2016 r. poinformował, że nie prowadzi rachunków bankowych na rzecz spółki, prowadzony rachunek został zamknięty 21 sierpnia 2015 r., natomiast z informacji uzyskanej z (...) Bank S.A. wynika, iż dłużnik posiada rachunek bankowy. Realizacja zajęcia będzie dokonywana w miarę wpływu środków na rachunek dłużnika.

Podejmując dalsze czynności egzekucyjne Naczelnik US przydzielił przedmiotowy tytuł wykonawczy poborcy skarbowemu, który (...) lipca 2016 r. sporządził raport o niemożności podjęcia czynności, gdyż pod adresem zobowiązanej spółki lokal jest zamknięty. Na budynku znajduje się szyld informujący, że w lokalu nr (...) działalność prowadzi inny podmiot.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyskano żadnych środków na pokrycie egzekwowanych należności, w wyniku podejmowanych dalszych czynności nie ustalono majątku ani żadnych praw majątkowych, dających możliwość zaspokojenia egzekwowanych zaległości.

W świetle powyższych ustaleń organ egzekucyjny postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki na podstawie tytułu wykonawczego z (...) stycznia 2016 r. nr [...] wystawionego przez [...], zgodnie z art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdzając, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Następnie organ I instancji pismem z 22 maja 2018 r. zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Zgodnie z art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") [...] wnioskiem z 8 czerwca 2018 r. wystąpiła, do Naczelnika US, o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki.

Organ I instancji [...] lipca 2018 r. wydał postanowienie nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego wobec majątku spółki, w kwocie 38.657,40 zł.

Wierzyciel na powyższe postanowienie pismem z 17 lipca 2018 r., złożył zażalenie skierowane do Dyrektora IAS.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika US.

W wyniku rozpatrzenia skargi na ww. postanowienie organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1784/18 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika US. W ocenie sądu w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniono oceny odnoszącej się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i pkt 6 u.p.e.a. wyrażonej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 i skutku jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów. Jednocześnie wskazano, iż ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organ egzekucyjny powinien wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu.

Ponownie rozpatrując sprawę kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki organ I instancji postanowieniem z [...] maja 2019 r. nr [...], uwzględniając argumenty wyrażone w uzasadnieniu wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., obciążył [...], kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z (...) stycznia 2016 r. w kwocie 25.650,00 zł. W uzasadnieniu wskazał na rozstrzygnięcie TK z którego wynika dopuszczalność stosowania stawek procentowych jako jednej z metod określenia wysokości danin publicznych, w tym opłat. Jednak podstawa do takiego postępowania nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu który powinien być ustalony przez ustawodawcę. Organ egzekucyjny wskazał treść art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w którym ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8 % kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200,00 zł., uznając jednocześnie, iż dla określenia pozostałych maksymalnych opłat za czynności egzekucyjne zasadne jest odwołanie się do tego przepisu. Wypełnieniem standardów określonych w ww. wyroku TK będzie jego zdaniem przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla poszczególnego zajęcia, i tak za zajęcie rachunku bankowego i innej wierzytelności pieniężnej, maksymalna opłata będzie wynosiła 21.375,00 zł., natomiast maksymalna wysokość opłaty manipulacyjnej wg 1 % stawki będzie wynosiła 4.275 zł dla każdego tytułu wykonawczego.

Pismem z 28 maja 2019 r. skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika US, wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem strony, przyjęta przez organ egzekucyjny metodologia miarkowania kosztów w oparciu o art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. nie uwzględnia wytycznych wskazanych przez WSA w Warszawie w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 14 grudnia 2018 r. Nadal brak jest wyjaśnienia związku pomiędzy naliczonymi kosztami i dokonanymi czynnościami, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, a nowelizacja Ustawy w zakresie o którym mowa w wyroku TK, tj. określenia opłaty maksymalnej, nie nastąpiła. W związku z powyższym, zdaniem wierzyciela, nie jest możliwe określenie, czy kwota 25.650,00 zł jest adekwatna do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Organ odwoławczy przytoczył na wstępie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów u.p.e.a. oraz treść wyroku TK z dnia 28 czerwca 2016 r., jak również zwrócił uwagę na wiążące organy w przedmiotowej sprawie prawomocne orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1784/18. Wskazał, iż w jego ocenie Naczelnik US prawidłowo obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, akceptując jednocześnie sposób wyliczenia tych kosztów przez organ I instancji. Wyjaśnił, iż wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających w przedmiotowej sprawie wierzyciela nie może przekraczać maksymalnego rozsądnego pułapu poszczególnych opłat składających się na koszty egzekucyjne, w związku z czym Naczelnik US wyliczył koszty egzekucyjne powstałe w przedmiotowej sprawie w łącznej kwocie 25.650,00 zł., z czego wysokość w odniesieniu do opłaty za zajęcie rachunku bankowego z uwzględnieniem miarkowania będzie wynosiła 21.375 zł., natomiast w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej przy uwzględnieniu miarkowania będzie wynosiła 4.275 zł. Zdaniem organu odwoławczego, zaprezentowany przez organ egzekucyjny sposób ustalania opłat zapobiega ich nadmiernej represyjności jak również uwzględnia zróżnicowany nakład pracy związany z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich czasochłonności i pracochłonności. Należy bowiem przyjąć, iż zróżnicowanie przez ustawodawcę stawek procentowych za poszczególne czynności egzekucyjne miało na celu uwzględnienie rzeczywistych wydatków i kosztów związanych z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych. Dodał, iż wskazana przez organ I instancji metoda ustalania opłat egzekucyjnych realizuje zalecenia zawarte w wiążącym organ wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1784/18.

Pismem z 5 września 2019 r. [...] wniosła do WSA w Warszawie skargę na ww. postanowienie Dyrektora IAS wnosząc o jego uchylenie w całości.

Organowi II instancji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 p.p.s.a. oraz naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64 § 1 pkt 6 w zw. z 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.

Zdaniem [...] ponownie rozpatrując sprawę organy I i II instancji zupełnie nie poczyniły analizy faktycznie poniesionych wydatków i nie określiły czaso- i pracochłonności czynności związanych z tymiż wydatkami. W braku takiej analizy skarżąca, stojąca na straży racjonalnego wydatkowania środków publicznych znajdujących się w jej dyspozycji, żywi przekonanie o nieadekwatności opłat naliczonych w toku ponownego rozpatrywania sprawy i nadmiernym fiskalizmie organów. Tym samym, w ocenie skarżącej, Dyrektor IAS postanawiając utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wskazań zawartych w orzeczeniu Sądu. Ponadto, zdaniem strony, organ odwoławczy naruszył art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez zastosowanie ich w sposób nieuwzględniający wskazówek płynących z wyroku WSA z dnia 14 grudnia 2018 r., tj. poprzez niezmiarkowanie opłat do faktycznie poniesionych kosztów. Wyjaśniła, iż istotny wpływ na wynik sprawy pierwszego z wymienionych naruszeń polega na nieuwzględnieniu wskazówek Sądu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy i naliczeniu opłat w wysokości nieadekwatnej do faktycznie wykonanych czynności egzekucyjnych. Wpływ na wynik sprawy drugiego z naruszeń polega na naliczeniu opłat w sposób abstrahujący od faktycznie poniesionych kosztów.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, jak również sąd administracyjny, związane są wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1784/18 na mocy art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponadto, stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Przedmiotem sporu w niniejszej spawie jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko [...], na podstawie tytułu wykonawczego o nr: [...] wystawionego (...) stycznia 2016 r. przez wierzyciela będącego stroną skarżącą w niniejszej sprawie.

W ocenie sądu stanowisko organu odwoławczego zajęte w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe.

Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 u.p.e.a została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 ustawy egzekucyjnej). Art 64c § 4 u.p.e.a stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a u.p.e.a.

W sprawie taki wyjątek nastąpił i organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, w postaci zajęcia wierzytelności w (...) Bank S.A.

Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Przewidziana art. 64 § 6 u.p.e.a oplata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i jak wskazuje powołany przepis wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednali niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty manipulacyjnej powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 64 § 10 zdanie drugie u.p.e.a., jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

W sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę organ II instancji, ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty manipulacyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Podkreślenia również wymaga, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie i obciążając wierzyciela opłatą manipulacyjną uwzględnił w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

W odniesieniu do art. 64 § 6 u.p.e.a, jak również art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:

1. Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.

TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji." Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34.860.238,10 zł.

Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.

Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Przepisy te, jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a.

Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, w tym opłat. Uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości kwoty podlegającej egzekucji, toteż nie zawsze tak określona opłata będzie w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Niemniej jednak, jest to sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. Co więcej, z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej powoduje, że w wypadku należności o znacznej wartości następuje zachwianie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością opłat ponoszonych z tego tytułu, które stają się niejako "sankcją" pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Trybunał wskazał na konieczność interwencji ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku TK, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych. Jednakże do czasu ewentualnej nowelizacji ustawy należy stosować ten przepis w taki sposób, by można było uznać go za konstytucyjny w świetle powołanego wyroku.

Wobec powyższego, należało sprawdzić, czy koszty ustalone przez organ odwoławczy w oparciu o nadal obowiązujące przepisy prawa nie pozostają w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów poniesionych w drodze egzekucji, do czego zobowiązał organ WSA w Warszawie w wyroku z dnia 14 grudnia 2018 r .

Wobec braku górnej granicy opłat, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz w § 6 u.p.e.a. organ II instancji dokonał analizy, w której porównał wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości, mającej przewidzianą górną granicę, tj.: 8% nie więcej niż 34.200 zł, do wysokości opłaty 5% za zajęcie innej wierzytelności. Organ podniósł, że skoro przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości opłata wynosi 8%, nie więcej niż 34.200 zł, to przy czynności zajęcia innej wierzytelności należy uwzględnić mniejszy nakład pracy przy zajęciu innych wierzytelności. Opierając się na tym przeświadczeniu i zastosowanym przez ustawodawcę proporcjonalnym uszeregowaniu opłat z poszczególnych tytułów, organ przyjął, że maksymalna opłata za zajęcie rachunku bankowego powinna stanowić 21.375,00 zł, zaś maksymalna opłata manipulacyjna w wysokości 1% egzekwowanej należności, w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a., nie może być wyższa niż 4.275,00 zł.

Opłata egzekucyjna naliczona przez organ za zajęcie rachunku bankowego w celu wyegzekwowania należności objętej ww. tytułem wykonawczym wraz z opłatą manipulacyjną wyniosła 25.650 zł, a zatem mieści się ona w ww. przedziale wartości ustalonym zgodnie z treścią cytowanego wyżej wyroku TK.

Wbrew zarzutom skargi wyliczenia tych kwot, dokonane przez organ odwoławczy, odpowiadają zatem prawu. Sąd nie podziela twierdzenia skarżącej, że organy nie zastosowały się do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1784/18. Zdaniem Sądu zastosowany przez organ I instancji oraz zaakceptowany przez organ odwoławczy sposób ustalania przedmiotowych opłat składających się na koszty egzekucyjne zapobiega ich nadmiernej represyjności jak również uwzględnia zróżnicowany nakład pracy związany z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich czasochłonności i pracochłonności. Należy bowiem przyjąć, iż zróżnicowanie przez ustawodawcę stawek procentowych za poszczególne czynności egzekucyjne miało na celu uwzględnienie rzeczywistych wydatków i kosztów związanych z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych.

Zatem przyjęta przez organy metoda ustalania opłat egzekucyjnych, jako opłat stosunkowych z wyznaczoną ich górną granicą, realizuje zalecenia zawarte w wiążącym organy I i II instancji wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r. Należy zauważyć, że w treści uzasadnienia ww. wyroku sąd nie określił metody wyliczenia kosztów egzekucyjnych, co oznacza, że organ zobowiązany był samodzielnie wypracować odpowiedni sposób naliczania opłat. Przede wszystkim dlatego, że w przypadku każdego z zajęć wymienionych w art. 64 u.p.e.a., dla których ustawa przewiduje procentową stawkę opłaty, zastosowana przez organ metoda prowadzi do ustalenia maksymalnej kwoty opłaty za daną czynność, co oznacza, że przy egzekwowaniu należności o wysokich wartościach (w przedmiotowej sprawie egzekwowana należność główna to kwota 602.556,50 zł) kwoty opłat nie będą wzrastały do nadmiernej wysokości, przez co pobierana opłata nie nabierze cech sankcji. Bowiem powyżej pewnej wartości dochodzonej należności kwota opłaty nie będzie rosła (będzie kwotą stałą).

Organ zaprezentował zatem własną metodę, w oparciu, o którą dokonał wyliczenia kosztów egzekucyjnych uznając, że w zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmienne wartości opłat za czynności egzekucyjne jako procentową wartość kwoty egzekwowanej należności uwzględniając przy tym dodatkowo konieczność ustalenia maksymalnej stawki opłaty egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej za zajęcie rachunku bankowego.

Podkreślenia wymaga, że taki sposób miarkowania kosztów egzekucyjnych został zaaprobowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 25 listopada 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1814/19, z 18 grudnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1038/19, z 20 grudnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 901/19 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Reasumując, pomimo braku uregulowania w obowiązujących przepisach prawa maksymalnych kwot opłaty egzekucyjnej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w art. 64 § 6 u.p.e.a., organy prawidłowo ustaliły koszty egzekucyjne, z uwzględnieniem wytycznych ujętych w powołanym wyżej wyroku TK, a także wskazań zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1784/18.

Należy stwierdzić, że między naliczonymi opłatami a kosztami postępowania egzekucyjnego nie zachodzi rażąca dysproporcja, a zestawiając wysokość naliczonych opłat z wysokością należności trzeba dojść do wniosku, że nie doszło do naruszenia równowagi między interesem państwa, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.