Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1920/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant referent Katarzyna Matecka - Caban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi T. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2019 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez A. M., przedstawicielkę ustawową obywatela [...] - małoletniego T. M., urodzonego w dniu [...] marca 2017 r., od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], orzekającej o zobowiązaniu małoletniego cudzoziemca do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat - utrzymał ww decyzję w mocy.

Zaskarżona decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] marca 2018 r. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu małoletniego T. M. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania ww decyzją z dnia [...] maja 2018 r orzekł o jego zobowiązaniu do powrotu. Od powyższej decyzji matka małoletniego złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do odwołania dołączyła także dokumenty tj.: zaświadczenie z dnia [...] maja 2018 r wydane przez A. S., [...] w [...], informację z dnia [...] maja 2018 r. wydaną przez Dyrektor [...] – L. W. dotyczącą funkcjonowania starszego brata dziecka w grupie [...], niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kartę informacyjną z pobytu szpitalnego brata małoletniego z dnia [...] kwietnia 2015 r., niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem informację [...] z dnia [...] maja 2018 r. dotyczącą brata małoletniego M. M., zaświadczenie z dnia [...] maja 2018 r. dotyczące małoletniego M. M. zgłoszonego do konsultacji [...] oraz oceny poziomu rozwoju [...].

Organ ustalił, co wynika z prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców Teleinformatycznego Krajowego Zbioru Rejestrów, Ewidencji i Wykazu w sprawach cudzoziemców, iż ojciec małoletniego skarżącego – M. M. wjechał pierwszy raz do Polski w dniu [...] stycznia 2015 r. wraz z żoną – A. M. (matką) oraz ich małoletnim synem M. M. Tego samego dnia cudzoziemiec wystąpił za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wniosek ten obejmował również cudzoziemkę i ww małoletniego syna. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po przeanalizowaniu wniosku wydał w dniu [...] lipca 2015 r. decyzję orzekającą o odmowie Ww nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia cudzoziemcom ochrony uzupełniającej. Rada do Spraw Uchodźców rozpoznając wniesione od ww rozstrzygnięcia odwołanie, decyzją z dnia [...] października 2015 r. orzekła o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Następnie, w wyniku rozpoznania wniesionej od ww decyzji skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 marca 2016r. w sprawie o sygn. akt IV SA/WA 3757/15 skargę oddalił zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2017 roku w sprawie o sygn. akt II OSK 1890/16 oddalił wniesioną od ww orzeczenia skargę kasacyjną.

M. M. pięciokrotnie bezskutecznie występował o udzieleniu mu ochrony międzynarodowej na terytorium RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 marca 2018 r. w sprawie o sygn. akt SA/WA 3274/17 oddalił skargę na decyzję kończącą trzecie z postępowań w sprawie udzielenia Ww-ym ochrony. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu [...] kwietnia 2018 r. kolejny raz orzekł o niedopuszczalności (czwartego) wniosku, którym objęta została także żona cudzoziemca i dwaj jego małoletni synowie M. M. i T. M. Od tej decyzji cudzoziemiec także złożył odwołanie i podobnie jak i wcześniej, Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] kwietnia 2019r. znak [...] orzekła o utrzymaniu w mocy powyższej decyzji. W/w decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Natomiast ostatni, piąty już wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej cudzoziemiec złożył w dniu [...] czerwca 2019r., którym także objął żonę i dzieci.

Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wydał w dniu [...] maja 2018 r. trzy decyzje orzekające o: 1) zobowiązaniu M. M. do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o jej wykonaniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa; 2) zobowiązaniu do powrotu małżonki cudzoziemca – A. M. wraz z ich małoletnim synem M. M., na warunkach jak wyżej oraz 3) tożsamą w swej treści decyzję w stosunku do T. M., wobec którego w dniu [...] marca 2018 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie zobowiązania Ww do powrotu.

Szef Urzędu ds. Cudzoziemców, przechodząc do analizy materiału dowodowego i ustalonego na jego podstawie stanu faktycznego wskazał, wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, kiedy nie wydaje się decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Organ podniósł, iż małoletni T. M. nie legitymuje się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy o cudzoziemcach. W sprawie nie zachodzą także okoliczności, o których mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ww ustawy. Ponadto, cudzoziemcowi nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany (por. art. 303 ust. 1 pkt 2 ww ustawy). W kontekście przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 348 cyt. ustawy, mając na uwadze przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, a dotyczące praw gwarantowanych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności organ odwoławczy wyjaśnił, iż art. 2-8 Konwencji nie nakładają na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, pracować, leczyć się, itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. Z kolei, w kontekście przesłanki udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określonej w art. 348 pkt 1 cyt. ustawy Szef Urzędu podniósł, iż uznanie, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) ww Konwencji, uwarunkowane jest stwierdzeniem zindywidualizowanego skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw cudzoziemca. I jak wynika z orzecznictwa sądowego powyższe stanowisko jest utrwalone, w zakresie dotyczącym uchylonego z dniem 1 maja 2014r. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (stanowiącego odpowiednik art. 348 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2014r. o cudzoziemcach).

W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia rodzicom małoletniego ochrony międzynarodowej na podstawie zeznań ojca małoletniego cudzoziemca – M. M. ustalono, iż M. M., ojciec małoletniego jako główny powód wyjazdu z [...] podał ogólną niestabilną sytuacją w rejonie zamieszkania, obawę przed prześladowaniami religijnymi, obawę przed wcieleniem do armii [...] oraz przed negatywnym stosunkiem ludności na zachodzie [...]. M. M. mieszkał i był zameldowany w [...] gdzie przez rok pracował jako [...], wcześniej nie wyjeżdżał z [...]. Wszyscy jego krewni zamieszkują na [...]. Jest chrześcijaninem [...], w stosunku do których w [...] mają miejsce prześladowania religijne. Cudzoziemiec ze obawiał się także, z uwagi na działania wojenne, mobilizacji do [...] armii. Gdyby odmówił groziłoby mu więzienie. Jego dom w [...] został uszkodzony w wyniku ostrzału, dlatego też ostatecznie w dniu [...] stycznia 2015 r. wraz z rodziną opuścił kraj pochodzenia. Nie zamieszkał wraz z żoną w innej części [...] ponieważ bał się wcielenia do armii. Wskazał jednocześnie, iż nie otrzymał nigdy wezwania do wojska. Nie wyjechał natomiast wcześniej z [...], gdyż w sierpniu 2014 roku podjął nieoficjalną pracę przy budowie kompleksu sportowego w miejscowości [...]. Mieszkał tam wraz z rodziną w wynajętym mieszkaniu i pracował do końca grudnia 2015 roku. Nie brał udziału w działaniach wojennych i nie wspierał żadnej ze stron konfliktu. Nie należał do żadnych organizacji politycznych, społecznych czy religijnych, należał tylko do [...]. W przypadku powrotu do kraju pochodzenia najbardziej obawia się prześladowania [...] w [...] i wcielenia do armii, a także wrogiego nastawienia mieszkańców [...]. Otrzymał niewielką pomoc ze strony miejscowej administracji 4 tys. [...], za co wraz z żoną przyjechał do Polski. Powody przyjazdu jego żony do Polski są identyczne, gdyż także jest [...]. Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy stwierdził, iż twierdzenia cudzoziemca, iż nie będzie bezpieczny wraz z rodziną i nie zostanie im zapewniona opieka na terytorium [...] nie zasługują na uwzględnienie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na niemożność zapewnienia cudzoziemcowi oraz jego rodzinie bezpieczeństwa przez władze [...] na terytorium [...]. Co prawda sytuacja w jego kraju pochodzenia jest napięta i dynamiczna, a na [...], tj. w części obwodów [...] i [...] toczy się konflikt zbrojny pomiędzy wspieranymi przez [...] separatystami, a [...] siłami rządowymi, to jednak istnieje alternatywa wewnętrznej relokacji ludności cywilnej z zagrożonych terenów do pozostałych obwodów [...], kontrolowanych przez rząd w [...], gdzie sytuacja pozostaje stosunkowo spokojna. Na terenach tych aparat państwowy funkcjonuje w miarę normalnie, a władze centralne, jak i regionalne, starają się zapewnić bezpieczeństwo obywatelom. Na terenach tych nie dochodzi do starć zbrojnych ani innych zdarzeń, które rodziłyby bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia i innych podstawowych praw dla większej liczby obywateli. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci opracowania Wydziału informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców wynika, że sytuacja na [...] na terenach nieobjętych działaniami wojennymi jest stabilna. Faktem jest, że konflikt zbrojny na [...] zmusił tysiące ludzi do opuszczenia swoich domów, jednak Władze [...] starają się pomagać ww. osobom. Zapewniają im w nowym miejscu zamieszkania dostęp do wszelkich usług socjalnych i medycznych. Podejmują starania na rzecz zatrudnienia i osiedlania się przesiedleńców w nowym miejscu zamieszkania, itp. Generalnie, osoby te pozostają obywatelami [...] i przysługują im te same prawa i obowiązki, co innym obywatelom [...]. Ponadto, z załączonego do akt niniejszego postępowania opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UDSC nr [...] z dnia [...] września 2018 r. wynika, że według [...] ustawy "[...]", jaka została podpisana przez prezydenta [...] [...] października 2014 r" władze [...] mogą anulować danej osobie status osoby wewnętrznie przesiedlonej i wykreślić ją z rejestru osób wewnętrznie przesiedlonych, jeśli np. ta osoba wyjechała za granicę na pobyt stały. Jednak po powrocie z zagranicy na [...], takie osoby mają możliwość powtórnego złożenia wniosku w sytuacji zaistnienia podstaw wynikających z definicji "przesiedleńca wewnętrznego" lub w sytuacji gdy ustaną przeszkody do wydania zaświadczenia o rejestracji osoby wewnętrznie przesiedlonej. Ww. ustawa nie zawiera żadnych regulacji zakazujących lub ograniczających pomoc zarówno ze strony instytucji rządowych, jak i organizacji pozarządowych dla przesiedleńców wewnętrznych ze wschodnich regionów [...] oraz z [...], którzy ubiegali się o nadanie ochrony międzynarodowej w innych krajach (niż kraj pochodzenia) i po decyzji odmownej powrócili do kraju pochodzenia. Ponadto, władze [...] wprowadziły ułatwienia, przyśpieszone i uproszczone procedury dla uchodźców/obywateli [...], jeśli chodzi o legalizację pobytu oraz wybór przez nich miejsca zamieszkania czy schronienia. Aktualna sytuacja w kraju pochodzenia strony nie uzasadnia stwierdzenia, iż w przypadku powrotu przez nią na [...] będzie istniało zindywidualizowane zagrożenie naruszenia jej praw gwarantowanych w art. 2-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jak podniósł organ, z materiału dowodowego nie wynika, aby rodzice małoletniego cudzoziemca mieli jakiekolwiek problemy z poruszaniem się po terytorium [...], czy ograniczone prawo do zamieszkania w innych jej częściach. W ocenie organu odwoławczego, mają oni wraz z dziećmi możliwość zamieszkiwania w innej części [...], jeśli sądzą, iż zamieszkiwanie w [...] może stwarzać dla niech zagrożenie. szef Urzędu także stwierdził, iż niewątpliwie trudności ekonomiczne i społeczne jakie aktualnie przeżywa [...], mogą rodzić niepożądane napięcia i trudności związane z codziennym funkcjonowaniem, jednak gorsza sytuacja ekonomiczna w kraju, czy gorszy stan służby zdrowia nie są równoznaczne z naruszeniem praw chronionych w Konwencji (min. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31.08.2011 r. sygn. akt II OSK 1123/10). Powyższe okoliczności uzasadniają zatem stwierdzenie, iż w sprawie nie zachodzi określona w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przesłanka udzielenia zgody na pobyt humanitarny. Okoliczności pobytu małoletniego T. M. na terytorium Polski, a także zeznania złożone przez jego rodziców wskazują, iż w sprawie nie zachodzi również przesłanka z art. 348 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Materiał dowodowy nie daje bowiem podstaw do stwierdzenia, iż zobowiązanie cudzoziemca do powrotu mogłoby naruszyć jego prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności lub mogłoby naruszyć prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka. Co prawda, z materiału dowodowego wynika, iż na terytorium Polski przebywa matka małoletniego cudzoziemca A. M., jego ojciec M. M. oraz starszy brat małoletniego M. M., jednakże nie posiadają oni żadnego tytułu pobytowego w Polsce. A wręcz, jego rodzice oraz brat również zostali zobowiązani do powrotu do kraju pochodzenia. Jednocześnie organ zauważył, iż małoletni T. M. urodził się w Polsce, a jego pobyt w Polsce jest związany wyłącznie z okolicznością aplikowania przez jego rodziców o udzielenie ochrony międzynarodowej. Rodzice małoletniego uzyskali prawo wjazdu na terytorium Polski jedynie na skutek złożenia na granicy wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie posiadali oni bowiem tytułu pobytowego uprawniającego ich do wjazdu i pobytu tutaj. Nie mieli oni, w ocenie organu, realnych podstaw, aby spodziewać się legalizacji pobytu w Polsce w dłuższej perspektywie czasowej i musieli zdawać sobie sprawę, że prowadzenie przez nich życia prywatnego jest od samego początku zagrożone, niepewne i w związku z tym nie mogli spodziewać się, że będzie mogło być w zgodzie z prawem kontynuowane. Odnosząc się natomiast do treści art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, który stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu,Szef Urzędu uznał, iż w przedmiotowej sprawie takie zagrożenia nie występują. Ostatecznie w ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw do przyjęcia, iż konieczność wyjazdu do kraju pochodzenia, pod opieką matki, małoletniego cudzoziemca, zagrozi w stopniu istotnym jego rozwojowi psychofizycznemu. Zmiana miejsca pobytu 2-letniego T. M. ze względu na jego wiek, nie powinna się dla niego wiązać z jakimikolwiek trudnościami. Mając na uwadze wiek małoletniego, stosunkowo krótki okres pobytu w Polsce, a także fakt, że decyzja zobowiązująca do powrotu obejmuje również matkę dziecka, jak i ojca oraz starszego brata należy stwierdzić, iż powrót z rodzicami do kraju pochodzenia nie naruszy praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu a także nie naruszy praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka. W kontekście instytucji udzielenia zgody na pobyt tolerowany organ wyjaśnił, iż wobec małoletniego cudzoziemca nie zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349 ustawy. Organ nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Stwierdzenie, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach i nie zachodzą okoliczności z art. 303 ust. 1 ustawy obliguje organ rozpatrujący sprawę do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji w zakresie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Natomiast z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 302 ust. 1 cyt. ustawy, podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia było obligatoryjne. Wobec powyższego wydanie decyzji przez Komendanta Starzy Granicznej było w pełni uzasadnione i poparte obowiązującą regulacją prawną.

Nie zgadzając z ww decyzją A. M., działająca jako przedstawiciel ustawowy małoletniego T. M., poprzez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do tut. Sądu ze skargę wnosząc o uchylenie decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców i decyzji nią utrzymanej w mocy, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organy administracji. A także, na podstawie art. 153 p.p.s.a., wniosła o wskazanie organom prawidłowej wykładni w zakresie wymogów wydania zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz zgody na pobyt tolerowany - w zakresie istotnym dla przedmiotowej sprawy, wykazanym w uzasadnieniu zarzutów naruszenia prawa materialnego dotyczącego błędnej wykładni poszczególnych przepisów, jak również wniosła na podstawie art. 200 p.p.s.a., o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącej zarzuciła naruszenie:

art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., ze względu na dokonywanie ustaleń faktycznych z pominięciem reguł oceny dowodów i bez wykazania, dlaczego nie dano wiary dowodom przedstawionym przez skarżącą, w szczególności ze względu na arbitralne stwierdzanie przez organ braku wykazania przez skarżącą okoliczności faktycznych, pomimo tego, że jej zeznania są spójne wewnętrznie i zgodne z całokształtem materiału dowodowego, w szczególności z informacjami z kraju pochodzenia;

art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 8, art. 9, art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. ze względu na dokonanie ustaleń sprzecznych z twierdzeniami strony wyłącznie poprzez stwierdzenie braku wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, pomimo tego, że wcześniej nie wezwano strony do uzupełnienia materiału dowodowego, bądź nie zobowiązano jej do złożenia dodatkowych wyjaśnień w zakresie powziętych przez organ wątpliwości;

art. 7. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na braku przeprowadzenia prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie możliwości poszukiwania skutecznej ochrony na terenie [...] przez skarżącą, tego, czy stwierdzone w opracowaniu [...] możliwości naruszenia praw człowieka mogą dotknąć skarżącą, a jeśli nie, to dlaczego, a także, czy opracowanie [...] nie zawiera braków, uzasadniających konieczność przeprowadzenia uzupełniającej opinii biegłego;

art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego i wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego przejawiający się w nieustaleniem jaka jest rzeczywista sytuacja panująca w części kraju pochodzenia skarżącego, a w szczególności w zakresie: czy armia [...] nie popełniła żadnych zbrodni przeciwko pokojowi, zbrodni wojennych lub zbrodni przeciwko ludzkości w rozumieniu przepisów prawa międzynarodowego; możliwości poszukiwania skutecznej ochrony przez skarżącą na terytorium [...]; braku ustalenia, czy wobec A. M. nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w art. 303 ust. 1 pkt 5-7, 9, 11-13 Ustawy 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, a w szczególności poprzez brak ustalenia czy M. M. oraz jej syn M. M. nie przebywa w Polsce na podstawie wizy Schengen, o której mowa we wskazanym artykule pkt 5; czy A. M. nie udzielono zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; czy skarżąca nie posiada zezwolenia pobytowego lub innego zezwolenia uprawniającego do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen; także czy skarżąca może zostać niezwłocznie przekazana do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu jej w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa; czy skarżąca przebywa w Polsce na podstawie zaświadczenia o byciu ofiarą handlu ludźmi; czy skarżąca może zostać przekazana do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca;

art. 80 k.p.a. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów przejawiającą się na przyjęciu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na to, że zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie cudzoziemcom małżonkom M. i ich małoletnim synom zgody na pobyt humanitarny na terytorium Polski, zgodnie z art. 348 pkt 2, 3 cyt. ustawy;

art. 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, przejawiający się w wadliwie sporządzonym uzasadnieniu decyzji polegającym na braku wskazania w oparciu o jakie dowody organ ustalił, że w stosunku do cudzoziemki nie zachodzą żadne z przesłanek negatywnych do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, co uniemożliwia kontrolę zapadłego rozstrzygnięcia; a także:

art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a) i b) albo art. 351 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o cudzoziemcach oraz w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zagrożenie praw skarżącej musi być w zasadzie pewne, oraz poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, pomimo braku dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych, ze względu na zupełny brak odniesienia się do tego, czy Skarżąca ma możliwość poszukiwania skutecznej ochrony ze strony władz w kraju pochodzenia;

art. 348 pkt. 2 ustawy o cudzoziemcach polegające na niewłaściwej wykładni prawa do życia rodzinnego i prywatnego;

art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach polegający na niewłaściwej wykładni pojęcia praw małoletniego syna M. M. - urodzonego [...] czerwca 2013r. oraz syna T. M. określonych w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych, w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, w szczególności poprzez bezzasadną odmowę przeprowadzenia wysłuchania małoletniego przed wydaniem decyzji w sprawie zobowiązania do powrotu, ponadto organ nie odniósł się w należyty sposób do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie dotyczącego praw syna M. M.

W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi pełnomocnik cudzoziemki przypomniała przebieg sprawy oraz min. podniosła, iż zasadniczym powodem opuszczenia [...], zgłoszonym przez M. M. i jego bliskich podczas postępowania uchodźczego, był panujący tam brak bezpieczeństwa oraz zagrożenie dla życia spowodowane działaniami wojennymi toczącymi się w rejonie miejsca zamieszkania matki małoletniego, w [...] oraz prześladowania jakie ją spotkały, jak również obawy, że jej mąż zostanie powołany do służby w [...] armii. Ponadto skarżąca stwierdziła, że podczas pobytu w zachodniej części [...] zetknęła się z tzw. "terytorialną nieprzyjaźnią", jaką miejscowi mieszkańcy żywią w stosunku do ludności przesiedlonej ze wschodniej części [...]". Organ natomiast nie wziął pod uwagę, że skarżąca uczyniła wszystko, co w jego mocy, aby wykazać istniejące dla siebie na [...] zagrożenie. Jak wskazała, niezwykle rzadkie są przypadki, że strona starająca się o ochronę w innym państwie może przedstawić dokument, który w sposób jednoznaczny to zagrożenie potwierdza. Zdaniem skarżącej, organ uchybił ww przepisom postępowania, nie podważył wprost wiarygodności materiału dowodowego, w szczególności twierdzeń skarżącej, natomiast w sposób arbitralny stwierdził, że nie udokumentowała ona zagrożenia swoich praw. W takim wypadku, jak podniosła, organ powinien wskazać stronie skarżącej, jakie konkretne okoliczności stanu faktycznego, w szczególności związanego z sytuacją w kraju pochodzenia, wzbudzają wątpliwości organu. W przeciwnym razie nie jest możliwe przede wszystkim odniesienie się przez skarżącą do podstaw, na których oparte są domniemania organu co do możliwości skorzystania z ochrony władz kraju pochodzenia w związku z sytuacją na [...]. Choć skarżąca niewątpliwie miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, to jednak nie co do jego oceny, która była podstawą dokonywania ustaleń faktycznych. Organ stwierdzając, że strona nie wykazała określonych okoliczności, powinien był przede wszystkim ją wezwać do uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie.

Odnosząc się natomiast do prawidłowości dokonanych ustaleń w zakresie poszczególnych okoliczności istotnych dla przedmiotowej sprawy, pełnomocnik wskazała na błędne stanowisko organu, iż nie zaistniały żadne okoliczności wskazujące na naruszenie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego w sytuacji powrotu skarżącej do kraju pochodzenia. W tym kontekście wskazała na opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia, z którego wynika, że państwo [...] nie radzi sobie skutecznie z problemem korupcji oraz ze skuteczną ochroną bezpieczeństwa obywateli, choć formalnie ta ochrona jest oczywiście zapewniona i władze państwa wprowadzają - powoli - odpowiednie reformy. W jej ocenie jednak, dobra wola i samo wprowadzanie reform nie są wystarczające na gruncie przepisu art. 16 ust. 2 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP. Organ w żaden sposób nie wskazał, na jakiej podstawie podważa zeznania dotyczące obaw skarżącej oraz czy formalna możliwość zwrócenia się do przedstawicieli władz kraju pochodzenia zapewni skuteczną i trwałą ochronę podstawowych praw konwencyjnych cudzoziemki. Niewątpliwe, jej zdaniem, zdarzenia o charakterze prześladowania mogą mieć miejsce, skoro ma miejsce łamanie praw człowieka. Niewątpliwie też, skoro siły [...] są w stanie przeprowadzić akty dywersji i prowokacji (podłożone bomby w [...], [...]), mogą także dokonać podobnych aktów wobec konkretnej osoby. Takie przypadki także mają miejsce, co również wynika z opracowania [...], choć w tej chwili trudno jeszcze wszystkie przypadki oddzielić od działań o charakterze czysto kryminalnym. Obowiązkiem organ było, w sytuacji kontestowania ww opinii, odniesienie do tego, czy i na ile dotychczasowe analizy [...] są wyczerpujące a także, czy opisane w opracowaniu [...] przypadki naruszeń praw człowieka rzeczywiście nie wskazują na możliwość zindywidualizowanego zagrożenia naruszenia praw człowieka w przypadku strony. Zdaniem cudzoziemki, wydanie ww decyzji było przedwczesne. Nie jest bowiem dopuszczalne wymaganie od strony, by wykazała w zasadzie pewność, że stanie się ofiarą naruszenia praw człowieka. Tymczasem wprowadzenie takiego wymogu potwierdza znajdujące się uzasadnieniu decyzji argumentacja. Odnośnie naruszenia praw człowieka wymagają stwierdzenia skonkretyzowanego i zindywidualizowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw, niezbędne jest, w ocenie organu, stwierdzenie "rzeczywistego ryzyka" dla danego cudzoziemca, a nie jedynie "możliwości" wystąpienia zagrożenia. W ocenie skarżącej, taka wykładania jest wprost sprzeczna z samym celem udzielania tego rodzaju ochrony, jako środka także zapobiegawczego, dyktowanego względami humanitarnymi. Nie kwestionując zbliżonego wymogu w odniesieniu do pobytu humanitarnego oraz pobytu tolerowanego - te formy ochrony nie zostały przez ustawodawcę obwarowane wprost w przepisach ustawy o cudzoziemcach tak daleko idącymi wymogami. Instytucje te odwołują się natomiast do wagi zagrożonych praw, ze względu na enumeratywne ich wymienienie w ustawie, a różnicą w porównaniu do podstawowych form ochrony, jest mniejszy wymóg indywidualizacji zagrożenia w danym kraju. Podsumowując powyższe stwierdziła, że ochrony przewidzianej w ustawie o cudzoziemcach udziela się ze względu na prawdopodobne zagrożenie najbardziej podstawowych praw. A. M. podniosła także, iż organ nie wypowiedział się w uzasadnieniu niniejszej decyzji dlaczego pominął prawa małoletniego syna skarżącej – M. M. (brata skarżącego) i nie wysłuchał jego zdania przed wydaniem niniejszej decyzji. To świadczy, iż organ całkowicie pominął jej zeznania oraz jej małoletniego syna – M. M., które bez wątpienia mają pełną moc dowodową, a jednocześnie odnoszą się do istotnych dla sprawy okoliczności. Organ Straży Granicznej nie ustalił jaka jest możliwości poszukiwania skutecznej ochrony przez małoletniego M. M. na terenie [...]. W ustaleniach organu wskazano jedynie na brak wiarygodności obaw skarżącej, choć z raportów [...], jak wskazała, wynika, że dochodzi do przypadków naruszenia prawa do życia ze strony funkcjonariuszy organów spraw wewnętrznych.

W tym kontekście wskazała także na treść art. 12 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1991 r.), zgodnie z którym "dziecko będzie miało w szczególności zapewnioną możliwość wypowiadania się w każdym postępowaniu sądowym i administracyjnym, dotyczącym dziecka, bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu (...)". Wskazała także na obowiązek wysłuchania małoletniego dziecka M. M. wynikający z treści art. 72. Konstytucji RP i art. 12 ww Konwencji, gwarantujące ochronę "dobra dziecka". W jej ocenie, organ, przed wydaniem niniejszej decyzji, mając powyższą regulację na uwadze, powinien był przeprowadzić dowód z przesłuchania małoletniego syna, na okoliczność integracji chłopca ze społeczeństwem polskim, więzi jakie go łączą z krajem pochodzenia oraz stosunku dziecka do powrotu do kraju pochodzenia oraz stosunku dziecka do pozostania w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu organy administracji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tj. Dz. U poz. 1650 ze zm.). Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z jego treścią, decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i w przypadku, o którym mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Brzmienie art. 302 ust. 1 ma obligatoryjny charakter tj. nie pozostawiający organom żadnej możliwości jego zmiany, czy też odstąpienia od jego wykonania. Przy orzekaniu na gruncie tego przepisu organ nie dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, określaną jako "uznanie administracyjne", a zatem właściwy organ ma obowiązek, zgodnie z tym uregulowaniem ustawowym, wydanie decyzji w przypadku zaistnienia określonych w nim przesłanek. Zatem w przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie, wystąpi któraś z ww. przesłanek, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "kary", lecz organ zobowiązany jest do wydania orzeczenia zgodnego z treścią ww. artykułu, tj. decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W świetle zatem aktualnego brzmienia powołanych przepisów związany charakter decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest oczywisty.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd w całości aprobuje stanowisko organów wyrażone w zaskarżonych decyzjach. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy dotyczący małoletniego skarżącego nie pozwala na stwierdzenie spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 303 ustawy o cudzoziemcach, a których wystąpienie wyklucza wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 2, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Odnosząc się do kwestii domniemanego naruszenia praw podstawowych skarżącego wskazanych w art. 348 pkt 1 cyt. ustawy, stwierdzić należy, że organy obu instancji należycie wyjaśniły w/w kwestię przesłuchując jego rodziców, a ich zeznania nie wskazywały na realne ryzyko wystąpienia zagrożeń wymienionych w powyższym przepisie.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że ustalenie, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu może naruszać art. 2 do 7 (czy ewentualnie inne) Konwencji rzymskiej uwarunkowane jest stwierdzeniem zindywidualizowanego i skonkretyzowanego zagrożenia naruszeniem określonych praw. Stanowisko takie utrwalone jest w orzecznictwie sądowym dotyczącym uchylonego z dniem 1 maja art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (stanowiącego do pewnego stopnia odpowiednik art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2014r.). Przykładowo, jak wskazał zasadnie organ odwoławczy, w wyroku z dnia 9 września 2010 r. (sygn. akt V SA/Wa 338/10, Lex Polonica nr 2555954) Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż "dla uznania istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi, znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca". Analogicznie stanowi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2010 r. IV SA/Wa 1252/10 (LexPolonica nr 2502517). Osoba powołująca się na zagrożenie naruszenia jej praw chronionych Konwencją rzymską (art. 2 do 7) powinna zatem wskazać fakty, które czynią jej obawy uzasadnionymi. Nie wystarczy co do zasady powołanie się na ogólną sytuację w kraju pochodzenia. Innymi słowy, osoba powołująca się na zagrożenie naruszenia jej praw podstawowych winna posiadać jakieś cechy bądź znajdować się w jakiejś sytuacji faktycznej bądź prawnej, które warunkować będzie urzeczywistnienie takiego zagrożenia. Sam obraz sytuacji bezpieczeństwa czy też poziomu przestrzegania praw człowieka nie jest w takim przypadku wystarczający, jeżeli nie zostanie wykazany związek z indywidualną sytuacją takiej osoby (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19.09.2016r. sygn. akt IV SA/Wa 902/16, czy z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 159/17). Dlatego też w ocenie Sądu, jedynie w przypadku stwierdzenia powszechnego stosowania przemocy bądź innych form poważnego naruszania praw człowieka wobec ludności cywilnej w danym państwie, bez względu na cechy bądź inne czynniki wyróżniające poszczególne osoby możliwe jest uznanie, że cudzoziemiec wydalony do takiego kraju byłby narażony na naruszenia jego praw podstawowych, o których była mowa w uchylonym art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czy obecnie obowiązującym art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - to nie sytuacja w kraju pochodzenia jest okolicznością uzasadniająca udzielenie ochrony międzynarodowej, ale indywidualna sytuacja aplikanta "wpisana" w taką sytuację (za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2017 r. (II OSK 1395/17).

Trzeba w tym miejscu także przypomnieć, iż w toku prowadzonego postępowania uchodźczego, w dniu [...] lipca 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...] orzekł wobec M. M. o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej ze względu na brak uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. W uzasadnieniu wskazano m.in., że wnioskodawca opuścił kraj pochodzenia z powodów, które nie stanowią przesłanek do objęcia go ochroną międzynarodową. W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że M. M. wraz z żoną posiada możliwość bezpiecznego zamieszkania w innym regionie kraju pochodzenia poza [...], gdzie życiu i zdrowiu jego oraz jego rodziny nie będzie zagrażało niebezpieczeństwo. Ponadto podkreślono, iż cudzoziemiec wraz z żona nie byli nigdy zatrzymani, aresztowani, sądzeni ani w inny sposób represjonowani przez władze kraju pochodzenia, nie należeli także do żadnej organizacji, która mogłaby zostać uznana za opozycyjną wobec władz na [...]. W związku z tym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał brak jakichkolwiek podstaw do uznania, aby M. M. wraz z żoną w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mógł w zasadny sposób obawiać się na terytorium [...], prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, co w następstwie wskazuje na brak potrzeby udzielania jemu, jego małżonce oraz małoletniemu dziecku ochrony międzynarodowej. Powyższe ustalenia, zostały w pełni zaaprobowane powołanym wyżej orzeczeniem NSA a następnie dalszymi decyzjami, wydawanymi na skutek składania kolejnych (pięciu w sumie) wniosków o udzielnie ochrony międzynarodowej ojcu skarżącego i jego rodzinie w tożsamych okolicznościach.

Należy w tym miejscu wskazać, że w tego typu sprawach (zobowiązanie do powrotu) odwoływanie się do ustaleń faktycznych, których dokonano w toku postępowania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej jest powszechne. Trafnie stwierdził organ, że decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy skoro jest ostateczna w toku instancji, to oznacza, że może stanowić podstawę przy budowaniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie. W toku postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy badane były analogiczne okoliczności faktyczne mające podstawowe znaczenie w obu typach spraw, w tym zwłaszcza takie, jak sytuacja w kraju pochodzenia, deklarowane zagrożenia związane z powrotem do kraju pochodzenia oraz możliwość wewnętrznej migracji ludności. W sytuacji, gdy strona deklaruje określone obawy przed powrotem do kraju pochodzenia, najpierw w toku postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy a następnie powtarza taką argumentację w sprawie o zobowiązanie do powrotu, organy właściwe w drugiej z w/w spraw powinny uwzględnić ustalenia faktyczne dokonane w toku wcześniejszego postępowania. Takie postępowanie pozwala na zweryfikowanie prawdziwości zeznań i oświadczeń, ocenę wiarygodności cudzoziemca, spójności argumentacji itd. Za wykorzystywaniem ww ustaleń przemawiają również względy tzw. ekonomiki procesowej. Na dopuszczalność takich ustaleń wskazuje także jednoznacznie orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (min.wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2018r. (sygn. II OSK 2532/16, wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 lipca 2015r. IV SA/Wa 873/15, z dnia 15 marca 2016r. IV SA/Wa 2280/15).

Rozumiejąc natomiast dążenie rodziców małoletniego cudzoziemca, do zapewnienia jak najlepszych warunków bytowych rodzinie, dzieciom należy stwierdzić, że obawa o zapewnienie środków utrzymania, czy określonego standardu zamieszkania nie stanowi przesłanki uzasadniającej udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Trudna sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, utrata pracy, czy ewentualne problemy ze znalezieniem mieszkania w przypadku powrotu przez cudzoziemców do kraju pochodzenia nie mogą same w sobie uzasadniać postawienia zarzutu naruszenia praw chronionych w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Na odstąpienie od zobowiązania do powrotu strony nie mogły również wpłynąć argumenty dotyczące poziomu opieki zdrowotnej na [...], czy ewentualnej potrzeby zapewnienia opieki psychologicznej starszemu bratu cudzoziemca. Zamiar kontynuowania, czy podjęcia leczenia w kraju goszczącym nie będzie z reguły przemawiał za koniecznością przyznania cudzoziemcowi ochrony przed wydaleniem, co stanowi ugruntowane stanowisko w szerokim orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd również nie dopatrzył się przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych z uwagi na naruszenie prawa do życia rodzinnego i prywatnego. W ocenie Sądu bowiem, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał również przyjęcie oceny, że w niniejszej sprawie nie zachodziła także żadna z okoliczności wymienionych w art. 348 pkt 2 i 3 ustawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 8 Konwencji nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemców wyboru kraju, w którym chcieliby oni mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Jest to stanowisko ugruntowane w orzecznictwie. W/w regulacja nie może być interpretowana w sposób prowadzący do narzucenia państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania, jak również w/w przepis nie stanowi normy gwarancyjnej o charakterze generalnym zakazującej wydalenia cudzoziemca prowadzącego w kraju goszczącym życie rodzinne. Ingerencja w prawa chronione art. 8 Konwencji, aby mogła zostać uznana za dopuszczalną musi służyć ochronie określonych dóbr (bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób). Małoletni skarżący natomiast, będący w wieku 2 lat przebywa w Polsce jedynie z rodzicami i z bratem w wieku 6 lat, którzy także jak on zostali zobowiązani do powrotu. W tym stanie rzeczy wydanie wobec skarżącego decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie prowadzi do jego rozdzielenia z członkami rodziny, nie stanowi zatem istotnej ingerencji w możliwość prowadzenia życia rodzinnego w rozumieniu art. 8 Konwencji rzymskiej. Rodzice skarżącego podjęli starania o nadanie statusu uchodźcy, które zostały zakończone niepowodzeniem a zatem po zakończeniu w/w postępowania powinni liczyć się z koniecznością opuszczenia terytorium Polski. W tym kontekście warto przytoczyć wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Slivenko przeciwko Łotwie (nr skargi 48321/99, wyrok z dnia 9 października 2003 r.). W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził m.in., że pomimo iż skarżący w sposób ewidentny stworzyli "życie rodzinne" w pozwanym Państwie, kwestionowany środek wydalenia ich z kraju nie był nakierowany na rozerwanie rodziny, ani też nie przyniósł takiego efektu, jako że organy władzy krajowej deportowały całą rodzinę (par 97 orzeczenia).

Zdaniem Sądu, poprzez zobowiązanie skarżącego do powrotu nie zostało także naruszone prawo do poszanowania jego życia prywatnego. Skarżący urodził się w Polsce w 2017r. i przebywa pod opieką rodziców. Z kolei jego rodzice wjechali do Polski dopiero w styczniu 2015r. jako osoby dorosłe, w celach zasadniczo ekonomicznych. Złożenie wniosku (pięciokrotne) o nadanie statusu uchodźcy miało im natomiast umożliwić legalizację pobytu na terytorium RP. W okresie swojego pobytu w Polsce, rodzice małoletniego nie zdążyli nawiązać jeszcze tak silnych więzów z Polską, aby nie był możliwy ich powrót do kraju pochodzenia. Znają oni niewątpliwie język, kulturę i obyczaje panujące w kraju pochodzenia, gdzie odebrali niemal całe wychowanie, edukację etc. Poczynione ustalenia nie wskazują na wysoki stopień ich asymilacji, który czyniłby zobowiązanie do powrotu niedopuszczalnym, jak to może mieć miejsce w przypadku osób, które przez wiele lat przebywały w kraju goszczącym, ukończyły edukację, związały się z obywatelami tych krajów itd. Tym samym, w przypadku małoletniego skarżącego z uwagi na jego wiek i sytuację rodziców decyzja o zobowiązaniu do powrotu nie narusza prawa ww osób do poszanowania życia prywatnego w stopniu nieadekwatnym. Więzi jakie rodzice skarżącego ewentualnie nawiązali podczas pobytu w Polsce nie miały charakteru głębszych relacji, wskazujących na wysoki stopień integracji społecznej. Cały pobyt rodziny strony w Polsce związany był z postępowaniem w sprawie nadania statusu uchodźcy. Okoliczność ta powinna zostać uwzględniona w tego typu sprawach (por wyrok z dnia 27 czerwca 20l7r. (IV SA/Wa 159/17)). Tym bardziej sam małoletni, który z uwagi na wiek (2 lata) nie nawiązał jeszcze tego typu więzi z Polską jako krajem goszczącym.

Podobnie, w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia praw dziecka, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Ww normy Konwencji stanowią ogólną dyrektywę prawidłowego postępowania organów administracji, czy sądów prowadzących określonego typu postępowania w odniesieniu do małoletnich, czy które mogą małoletnich dotyczyć. Przepisy te nie mogą być rozumiane, jako stanowiące samoistne przesłanki konkretnych typów rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji, czy sądy. Choć zasadą wynikającą z art. 9 Konwencji jest takie postępowanie właściwych organów aby dziecko nie zostało oddzielone od swoich rodziców wbrew ich woli to jednak, w określonych w art. 9 ust. 1, 3 i 4 przypadkach, nawet rozdzielenie rodziców i dzieci może okazać się dopuszczalne. W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie występuje albowiem wszyscy członkowie rodziny małoletniego skarżącego zostali zobowiązani do powrotu. Również, co istotne, przepis art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach nie może być interpretowany w ten sposób, że każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy, który przybył do Polski z dziećmi realizującymi obowiązek szkolny, spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Jednakże, podobnie jak powyżej, ta kwestia też nie ma znaczenia dla badanej sprawy gdyż straszy brat skarżącego M. M. (6 lat) nie rozpoczął jeszcze edukacji szkolnej. Natomiast z przekazanej przez stronę opinii w sprawie objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną z dnia [...] czerwca 2018 r. dotyczącej małoletniego M. M. wynika, że ogólna sprawność intelektualna, wrodzone możliwości poznawcze dziecka kształtują się na poziomie adekwatnym do wieku życia, co sprzyja procesowi uczenia się, nabywania wiedzy oraz przyswajania kolejnych umiejętności. Chłopiec pierwszy rok uczęszcza do przedszkola, dobrze zaaklimatyzował się w placówce, lubi w niej przebywać, bawić się i uczyć. Aktualny poziom znajomości języka polskiego prezentowany przez chłopca kształtuje się nierównomiernie, a przedszkole podjęło działania wspierające naukę języka polskiego dla dziecka. Jednocześnie z treści ww. opinii nie wynika, aby u małoletniego w obszarze rozwoju emocjonalnego i społecznego pojawiały się jakiekolwiek deficyty, sugerowane przez matkę skarżącego, a powrót na [...]zagrozi w stopniu istotnym jego rozwojowi psychofizycznemu. Także, zdaniem Sądu, strona skarżąca niezasadnie powołuje się na treść art. art. 6 ust. 2 i art. 27 ust. 1 i 3 Konwencji o prawach dziecka. Powołując się na w/w regulacje strona pomija, że adresatem w/w norm jest nie tylko kraj goszczący migranta ale przede wszystkim kraj, którego obywatelem jest dziecko. Ww przepisów nie można interpretować w sposób prowadzący do przyjęcia, że zobowiązanie do powrotu danego dziecka jest niedopuszczalne jedynie ze względu na gorsze warunki materialne panujące w kraju pochodzenia. Takie rozumowanie w sposób bezpośredni prowadziłoby do konieczności zaakceptowania wyboru miejsca pobytu dokonanego przez rodziców dziecka nawet jeżeli migracja do kraju goszczącego była niezgodna z przepisami i miała podłoże wyłącznie ekonomiczne. Trzeba w tym miejscu przywołać treść przepisu art. 27 ust. 2 Konwencji, zgodnie z którym to rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko, ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, wbrew podniesionym w skardze zarzutom co do naruszenia procedury administracyjnej, iż organy obu instancji właściwie przeprowadziły postępowanie dowodowe w sprawie i dokonały słusznej oceny materiału dowodowego, a przebieg postępowania nie wskazuje na naruszenia procedury - przepisów postępowania administracyjnego. Mając na uwadze zarzuty skargi, należy wskazać, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i proceduralnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, a materiał dowodowy jest zgromadzony w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia kwestii zasadności wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w oparciu o przesłankę z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy. Zgromadzone w sprawie dowody zostały ocenione, chociaż, co zrozumiałe, pełnomocnik skarżącego z poczynioną oceną się może nie zgadzać. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera także wymagane prawem elementy, które pozwalają przedstawicielce strony, wbrew jej stanowisku, na poznanie powodów podjęcia decyzji dla niej niekorzystnej. Mając również na uwadze podniesiony zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. stwierdzić należy, że pismem z dnia 17 października 2018r. zawiadomiono matkę cudzoziemca o uprawnieniach procesowych wynikających z art. 10, 73 i 81 k.p.a. Matka strony miała zatem pełną możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również zapoznania się z zebranymi dowodami. Odnosząc się do kwestii braku bezpośredniego przesłuchania małoletniego M. M. należy stwierdzić, że przeprowadzenie tego dowodu nie było konieczne. Mając na uwadze zarzuty podniesione w skardze wskazać wypada, że wysłuchania dziecka nie należy utożsamiać każdorazowo z jego przesłuchaniem, tym bardziej, iż należy mieć na uwadze także wiek małoletniego - 6 lat. Z doświadczenia życiowego natomiast niezbicie wynika, iż przeprowadzenie takiego dowodu niewiele do sprawy wniesie. A wręcz może jedynie zaszkodzić w rozwoju psychicznym dziecka. W przypadku, w którym sytuacja dziecka została ustalana na podstawie opinii psychologicznej oraz informacji z przedszkola bezpośrednie przesłuchanie małoletniego stanowiłoby niepotrzebne narażenie dziecka na stres a czynność ta nie mogłaby wnieść istotnych informacji do sprawy.

Z brzmienia art. 72 ust. 3 Konstytucji w zw. z art. 12 Konwencji o prawach dziecka nie można wywieść, że wysłuchanie dziecka w toku ustalania jego praw musi każdorazowo polegać na jego przesłuchaniu. Wyrażenie stanowiska przez małoletniego nie musi bowiem przybierać każdorazowo formy jego bezpośredniego przesłuchania. Możliwe jest także jego przeprowadzenie przez uzyskanie pisemnego stanowiska małoletniego bądź też wypowiedzenie się za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego. Zgodnie bowiem z art. 12 przywołanej Konwencji Państwa-Strony zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, przyjmując te poglądy z należytą wagą, stosownie do wieku oraz dojrzałości dziecka (ust. 1). W tym celu dziecko będzie miało w szczególności zapewnioną możliwość wypowiadania się w każdym postępowaniu sądowym i administracyjnym dotyczącym dziecka, bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami proceduralnymi prawa wewnętrznego (art. 12 przywołanej Konwencji Państwa-Strony). W niniejszej sprawie rodzice dzieci mieli możliwość zajęcia stanowiska w ich imieniu. Ponadto do akt złożono dokumenty dotyczące sytuacji dzieci, w tym opinię w sprawie objęcia pomocą psychologiczno-pedagogiczną z dnia [...] czerwca 2018 r. (akta postępowania odwoławczego dot. małoletniego brata strony i jego matki, k - 20) małoletniego brata M. M.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy pozwolił na wyjaśnienie sytuacji małoletnich w stopniu dostatecznym, bez bezpośredniego przesłuchania dzieci. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art.151 p.p.s.a.