Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 893/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Magda Froncisz (spr.) Protokolant : Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 zł ( słownie: sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Informacją roczną z 10 kwietnia 2018 r., znak: [...], Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2017.1566 z późn. zm.) ustalił podmiotowi M. S., na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 8 marca 2011 r. znak: [...], za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 26 zł za zrzut wód opadowych z terenu osiedla domów jednorodzinnych, retencjonowanych w szczelnym zbiorniku poprzez projektowany wylot do cieku bez nazwy, dopływu potoku M..

M. S. wniósł reklamację (zwaną w piśmie z 21 maja 2018 r. – odwołaniem) od ustalenia opłaty stałej w powyższej informacji rocznej, kwestionując zasadność oraz wysokość opłaty stałej za usługi wodne. Zarzucił, że przedmiotowa opłata dotyczy pozwolenia wodnoprawnego znak: [...], które zostało udzielone w związku planowaną inwestycją dotyczącą budowy kanalizacji wzdłuż drogi, która została następnie przekazana na własność Gminy S., a M. S. nie jest już właścicielem terenu. Wniósł o obniżenie opłaty stałej o 50% argumentując, że przedmiotowa inwestycja nie została zrealizowana, wody opadowe są rozsączane powierzchniowo na działkach nr [...] i [...] których jest właścicielem, a jedynie znikoma ilość wód może dochodzić do potoku, a o pozwolenie wodnoprawne starał się również w imieniu pozostałych mieszkańców osiedla, to bezzasadne jest naliczanie skarżącemu opłaty stałej za usługi wodne w tym zakresie.

Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z 30 maja 2018 r., znak: [...], na podstawie art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.2017.2502) określił M. S., na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia 8 marca 2011 roku, znak: [...], za zrzut wód opadowych z terenu osiedla domów jednorodzinnych, retencjonowanych w szczelnym zbiorniku poprzez wylot do cieku bez nazwy, dopływu potoku [...], za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 października 2018 r. opłatę stałą w wysokości 26 zł (słownie zł: dwadzieścia sześć).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 10 kwietnia 2018 roku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w K. (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w K.") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 3 lit "a" ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej nr [...] K., [...] M. S., za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 października 2018 r. opłatę stałą w wysokości 26 zł za zrzut wód opadowych z terenu osiedla domów jednorodzinnych, retencjonowanych w szczelnym zbiorniku poprzez wylot do cieku bez nazwy, dopływu pot. M.. Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w K. wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako: "Wody Polskie") w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach:

za I kwartał - w terminie do 30 kwietnia 2018r. w wysokości [...] zł,

za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] zł,

za III kwartał - w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości [...] zł,

za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] zł.

Powołana informacja roczna została doręczona w dniu 11 maja 2018 roku. W dniu 21 maja 2018 roku, z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. M. S. złożył reklamację.

PGWWP Zarząd Zlewni w K. nie uznało ww. reklamacji i wskazało, że zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo wodne: "Wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m3/s, odprowadzanych do wód". W myśl § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej przewidziano kwotę 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.

Opłata stała za usługi wodne jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym, co oznacza, że podmiot legitymizujący się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym albo pozwoleniem zintegrowanym obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi wodne z niego wynikające. Opłata stała stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do przyjęcia wód opadowych w ilości określonej w tym pozwoleniu. Z przepisu art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne wynika, że wielkości przyjęte w pozwoleniu wodnoprawnym stanowią składową wzoru służącego wyliczeniu opłaty stałej. Dla wyjaśnienia istoty opłaty stałej ważna jest jej funkcja, która stanowi formę rekompensaty za gotowość środowiska do przyjęcia wód opadowych i tylko powiązanie jej wysokości z maksymalna ilością wód opadowych możliwych do wprowadzenia w jednostce czasu do wód odpowiadać będzie funkcji tej opłaty.

Okoliczność, że adresat pozwolenia wodnoprawnego zaniechał realizacji praw wynikających z pozwolenia wodnoprawnego, wykonywał prawa tylko w określonym czasie, bądź do ich realizacji jeszcze nie przystąpił, jest nieistotna dla obowiązku poniesienia opłaty stałej przez podmiot, który legitymizuje się pozwoleniem wodnoprawnym. Fakt ten wpływa na obowiązek ponoszenia opłaty zmiennej oraz jej wysokość, nie zaś opłaty stałej, którą ponosi się w związku z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego.

Decyzja Starosty [...] z dnia 8 marca 2011 r. znak [...] jako użytkownika pozwolenia wodnoprawnego wskazuje M. S.. Ponadto w/w decyzja jest w dalszym ciągu obowiązująca, ponieważ nie została uchylona ani wygaszona. Nie nastąpiło również następstwo prawne tego pozwolenia na inny podmiot. W związku z tym naliczenie opłaty z tytułu tej decyzji jest w pełni zasadne.

Przepis art. 273 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

W rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za zrzut wód opadowych z terenu osiedla domów jednorodzinnych, retencjonowanych w szczelnym zbiorniku poprzez wylot do cieku bez nazwy, dopływu pot. [...], bowiem reklamacja M. S. nie została uznana przez PGWWP Zarząd Zlewni w K..

Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 4 Prawa wodnego oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Opłata stała za zrzut wód opadowych z terenu osiedla domów jednorodzinnych, retencjonowanych w szczelnym zbiorniku poprzez wylot do cieku bez nazwy, dopływu pot[...] w wysokości 26 zł została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 2,50 złotych na dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości 0,02900000 m3/s.

M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na opisaną wyżej decyzję, domagając się jej uchylenia, podtrzymując argumenty zawarte w reklamacji.

W piśmie z 3 grudnia 2018 r. skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego i innych towarzyszących kosztów w wysokości [...] zł.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne. Skarżący posiada ważne pozwolenie wodnoprawne co oznacza, że podmiot legitymizujący się ważnym pozwoleniem obowiązany jest do ponoszenia opłaty stałej za usługi z niego wynikające. Nie ma znaczenia, że skarżący zaniechał realizacji niektórych uprawnień z tego pozwolenia, czy nie wykonał pewnych obowiązków nałożonych pozwoleniem. Ww. pozwolenie nie wygasło.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity opublikowany w Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej "P.p.s.a.").

Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powyższych zasad, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i podlega uchyleniu.

Zgodnie z art. 273 ust. 8 ustawy Prawo wodne (Dz.U z 2017 r., poz. 1566) od decyzji o ustaleniu wysokości opłaty za usługi wodne wydawanej w razie nieuwzględnienia reklamacji, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

Ponieważ od decyzji wydanej w tym trybie nie przysługują żadne środki zaskarżenia, skargę należało uznać za dopuszczalną, bez konieczności wyczerpania jakiegokolwiek trybu przedskargowego.

Kontrola legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 maja 2018 r., polegająca na badaniu zgodności z prawem postępowania prowadzonego przez organ administracji oraz wydanego w jego wyniku rozstrzygnięcia, doprowadziła Sąd do wniosku, że wydano ją z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt c).

Zaskarżoną decyzją organ administracji określił za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 października 2018 r. opłatę stałą w wysokości 26 zł za zrzut wód opadowych z terenu osiedla domów jednorodzinnych, retencjonowanych w szczelnym zbiorniku poprzez projektowany wylot do cieku bez nazwy, dopływu potoku [...]. Ustalając powyższą opłatę organ oparł się na ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 8 marca 2011 r. znak: [...], udzielającej skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego.

Z okoliczności sprawy, w tym z treści pozwolenia wodnoprawnego wynika, że udzielono go skarżącemu w związku z planowaną inwestycją polegającą na wykonaniu urządzeń wodnych: wylotu kanalizacji deszczowej ze zbiornika do cieku bez nazwy, dopływu pot. [...] w m. G., gm. S., zgodnie z operatem wodnoprawnym; rowów wzdłuż drogi wewnętrznej na osiedlu domów jednorodzinnych w m. G., gm. S., zgodnie z operatem wodnoprawnym.

Z wyjaśnień skarżącego z kolei wynikało, że inwestycja ta nie została zrealizowana, wody opadowe są rozsączane powierzchniowo na działkach nr [...] których skarżący jest właścicielem, a jedynie znikoma ilość wód może dochodzić do potoku. M. S. wyjaśnił też, że przedmiotowa opłata dotyczy pozwolenia wodnoprawnego, które zostało udzielone w związku planowaną inwestycją dotyczącą budowy kanalizacji wzdłuż drogi, która została następnie przekazana na własność Gminy S., a M. S. nie jest już właścicielem terenu.

Nie zaprzeczając tym okolicznościom organ uznał jednak, że zaistniały podstawy do określenia opłaty stałej za zrzut wód opadowych do cieku bez nazwy, dopływu potoku [...], stojąc na stanowisku, że jej wystarczającą podstawą jest samo ostateczne pozwolenie wodnoprawne, a takie w niniejszej sprawie zostało wydane i nie wygasło.

Sąd powyższego stanowiska organu nie podzielił, uznając za zasadne zarzuty skargi.

Podstawę prawną ustalonej opłaty stałej stanowił przepis art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2017.1566 z późn. zm.) oraz przepis § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502).

Przedmiotem zarzutów rozpoznawanej skargi ani też wcześniej przedmiotem reklamacji nie była kwestia sposobu naliczenia opłaty stałej, niekwestionowanej w istocie przez skarżącego, ale w samej zasadzie jej ustalenia. Sprowadza się w istocie do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki do jej ustalenia.

Przepisy ustawy Prawo wodne z 2017 r. nie dostarczają prostej odpowiedzi na pytanie o moment powstania obowiązku uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych. Prawidłowe zweryfikowanie stanowiska zajętego w niniejszej sprawie przez organ wymaga kompleksowego przeanalizowania przepisów tej ustawy odnoszących się do powyższych kwestii w świetle uwarunkowań prawodawstwa unijnego.

Wejście w życie, z dniem 1 stycznia 2018 r., ustawy Prawo wodne z 2017 r. było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22.12.2000, str. 1, ze zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, str. 275), zwanej dalej "Ramową Dyrektywą Wodną". W uzasadnieniu do projektu tej ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności o zasadę "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych. Ponadto państwa członkowskie mają zapewnić, że polityka opłat za wodę przewiduje odpowiednie działania zachęcające użytkowników do efektywnego wykorzystania zasobów wodnych i w ten sposób przyczynia się do osiągnięcia celów środowiskowych tej dyrektywy (Druk nr 1529 Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne z 2017 r.). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 ustawy - Prawo wodne z 2017 r., zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.

Realizując powyższe wytyczne w przepisach ustawy Prawo wodne z 2017 r. wprowadzono katalog instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami, który przyczynić ma się do efektywnego i sprawnego gospodarowania zasobami wodnymi oraz do wydatkowania środków na działania związane z zapewnieniem dostępności wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości.

Zgodnie z art. 267 pkt 1 ustawy Prawo wodne z 2017 r. jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast; wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3).

Stosownie do art. 270 ust. 11 ustawy Prawo wodne z 2017 r. opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.

W przepisie art. 35 ust. 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r. skatalogowano różne usługi wodne, wskazując w pkt 7, że jedną z nich jest również odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast.

Natomiast w art. 35 ust. 1 ustawy Prawo wodne z 2017 r. przewidziano, że usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza powszechne korzystanie z wód, zwykłe korzystanie z wód oraz szczególne korzystanie z wód. Definicja ta, w odniesieniu do celu usług wodnych, odpowiada definicji zawartej w art. 2 pkt 38 Ramowej Dyrektywy Wodnej, zgodnie z którą usługi wodne oznaczają wszystkie usługi, które gospodarstwom domowym, instytucjom publicznym lub każdej działalności gospodarczej umożliwiają korzystanie z wód w określony sposób. W świetle powyższych przepisów wskazać należy, że definicja usług wodnych, z której nie wynikają wyraźnie kryteria pozwalające na zakwalifikowanie określonego korzystania z wód jako usługi wodnej, wymaga każdorazowego sprawdzenia, czy spełnione są kryteria określone w art. 35 ust. 1 ustawy - Prawo wodne z 2017 r., czyli cel usług wodnych, oraz czy dane korzystanie można zaliczyć do katalogu usług z art. 35 ust. 3.

W ocenie Sądu z treści art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy Prawo wodne z 2017 r. wynika, że usługa w postaci odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych jest immanentnie związana z istnieniem otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych albo istnieniem systemów kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Konsekwentnie, z art. 268 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r. wynika, że obowiązek poniesienia opłat za usługi wodne wiąże się z odprowadzaniem do wód - wód opadowych lub roztopowych uprzednio ujętych w oznaczone rodzaje urządzeń wodnych, tzn. w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej. Przez systemy kanalizacji deszczowej rozumie się zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych.

Oznacza to, że o ile rzeczywiście opłata ta wiąże się ze skutkami opadów atmosferycznych, o tyle obowiązek jej ponoszenia dotyczy ściśle określonych sposobów odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. Wynika z tego, że ustawodawca wyraźnie ograniczył zakres obowiązku opłatowego do odprowadzania do wód – wód opadowych lub roztopowych wcześniej już ujętych w określone urządzenia wodne: kanalizacji deszczowej bądź systemy kanalizacji zbiorczej. Urządzenia te bowiem służą przechwytywaniu wód odpadowych lub roztopowych i ich dalszemu odprowadzaniu do wód. Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, s. 41).

Z tego też wynika, że organy uprawione do ustalenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą abstrahować od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, bowiem rzeczywista możliwość korzystania z takiej usługi obecnie, zgodnie z ustawą Prawo wodne z 2017 r., aktualizuje się dopiero wówczas, gdy istnieją urządzenia wodne, tzn. otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, które mogą posłużyć do przechwytywania i odprowadzania opadów atmosferycznych do wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych, ujmujących uprzednio wody opadowe lub roztopowe zanim zostaną odprowadzone dalej do wód, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy Prawo wodne z 2017 r. W takiej sytuacji nie można również mówić o ziszczeniu się hipotezy art. 268 ust. 1 pkt 3 obligującego podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty. Zdaniem Sądu z powyższego przepisu wynika, że obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do ziemi. Dlatego też istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Musi to się zatem odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń kanalizacyjnych, co czyni z ich istnienia warunek niezbędny dla ustalenia opłaty. O ile pozwolenie wodnoprawne jest źródłem danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty stałej, o tyle samo jego istnienie nie jest warunkiem wystarczającym do ziszczenia się przesłanek do określenia tej opłaty.

Taka wykładnia przepisów ustawy Prawo wodne z 2017 r. odnoszących się do odpłatności za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód jest w pełni zgodna z zasadami odpłatności za usługi wodne wynikającymi z tej ustawy, a zwłaszcza z zasadą zwrotu kosztów usług wodnych oraz zasadą "korzystający płaci". Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w sytuacji braku urządzeń wodnych, które ujmowałyby wodę opadową lub roztopową.

Prawidłowość powyższego stanowiska potwierdza również wykładnia przepisów ustawy Prawo wodne z 2017 r. uwzględniająca charakter opłat za usługi wodne, które są daninami publicznymi. Za daniny publiczne, zgodnie z nauką prawa i orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, uważa się świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, opubl. OTK-A 2010/3/22; L. Garlicki, M. Zubik (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskie, Komentarz. Tom II, LEX/el. 2016). Jest to zatem świadczenie zależne nie od woli osoby, lecz od zakresu podmiotowego i przedmiotowego ustawy podatkowej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt SK 22/03, publ. OTK-A 2004/6/59). Opłaty za usługi wodne, chociaż nie są tak powszechną daniną publiczną jak podatki, to jednak należy zaliczyć je do tej samej grupy ciężarów i świadczeń publicznych stanowiących źródła dochodów państwa.

Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 K.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. Powyższa zasada nabiera szczególnego wymiaru w sytuacji, która zaistniała w niniejszej sprawie, gdzie dla organu podstawą do ustalenia opłaty stałej było pozwolenie wodnoprawne wydane w oparciu o przepisy nieobowiązującej już ustawy - Prawo wodne z 2001 r., które nie przewidywały opłat za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za pomocą urządzeń kanalizacji deszczowej lub kanalizacji zbiorczej.

Odnosząc przedstawione rozważania do niniejszej sprawy sąd podkreśla, że skarżący uzyskał pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych z terenu osiedla domów jednorodzinnych, retencjonowanych w szczelnym zbiorniku poprzez projektowany wylot do cieku bez nazwy, dopływu potoku [...].

Opisując zakres korzystania z wód w pozwoleniu wskazano, że wody opadowe ze wskazanego obszaru wprowadzane będą poprzez wylot kanalizacji deszczowej ze zbiornika retencyjnego - do cieku bez nazwy. W pkt II pozwolenia wodnoprawnego określono parametry i umiejscowienie urządzeń wodnych.

Z treści pozwolenia wodnoprawnego wynika, że ściśle określone urządzenia wodne miały dopiero powstać. Natomiast z reklamacji oraz z treści skargi wynika, że inwestycja związana ze wskazanym pozwoleniem wodnoprawnym nie została zrealizowana; wody opadowe nie są odprowadzane do wód, a skarżący przestał być właścicielem drogi, której własność przeszła – jak twierdzi skarżący – na rzecz Gminy S..

Okolicznościom tym nie zaprzeczył organ, nie podejmując również żadnych czynności mających na celu weryfikację ww. twierdzeń skarżącego. Organ poprzestał bowiem na ustaleniu, że skarżący uzyskał pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie wód opadowych, co jest – zdaniem organu - wystarczające do ustalenia opłaty za taką usługę wodną, niezależnie od tego, czy faktycznie następuje odprowadzanie tych wód do odbiornika, czy też nie.

Tymczasem dla zastosowania konsekwencji prawnych w postaci nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych konieczne było ustalenie, czy wody są odprowadzane wylotem do cieku bez nazwy, dopływu potoku [...].

Tych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności organ nie wyjaśnił, choć od ich ustalenia zależała możliwość określenia opłaty. W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ procedując w niniejszej sprawie w ten sposób, że ustalenia stanowiące podstawę rozstrzygnięcia ograniczył w zasadzie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego, nawet bez analizy okoliczności wynikających z jego treści, nie rozpoznał istoty sprawy naruszając przepisy postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Pomimo tego bowiem, że nie ustalił okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak określił opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych do cieku bez nazwy, dopływu potoku [...]. Organ naruszył tym samym przepisy art. 268 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne z 2017 r. przedwcześnie stosując tę normę do stanu faktycznego, który nie odpowiadał okolicznościom kształtującym hipotezę tego przepisu.

Ponadto należy wskazać, że zaskarżona decyzja zawiera nieścisłości i niedokładności, bowiem w jej sentencji organ określił M. S. opłatę stałą w wysokości 26 zł za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 października 2018 r., natomiast w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: do 30 kwietnia 2018r., do 31 lipca 2018 r., do 31 października 2018 r., do 31 stycznia 2019 r..

Nawet jeśli jest to omyłka, to zaskarżona decyzja nie została sprostowana. Także w ostatnim wersie na stronie drugiej decyzji wskazano: cyt. "... do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres 1 ,za zrzut wód...", co także powoduje niespójność i niejednoznaczność rozstrzygnięcia w stosunku do uzasadnienia decyzji.

Wszystkie powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.. W następstwie tego ponownie zaktualizuje się potrzeba rozpoznania reklamacji wniesionej przez skarżącego od informacji z dnia 10 kwietnia 2018 r., udzielonej mu przez organ.

Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a., winien się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organ powinien wyjaśnić, czy w związku z planowaną inwestycją, objętą pozwoleniem wodnoprawnym z dnia 8 marca 2011 r., doszło do realizacji planowanych urządzeń wodnych stanowiących system kanalizacji deszczowej, jak w pkt II pozwolenia wodnoprawnego i czy doszło do wprowadzania wód opadowych do cieku bez nazwy, dopływu potoku [...] czy też nie, jak twierdzi skarżący.

W przypadku stwierdzania wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego organ winien też rozważyć wpływ tego faktu na nałożenie na skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty stałej. Wyniki oceny materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a..

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 a i c P.p.s.a..

O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a. (zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw) oraz art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty w wysokości 100 zł składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi. Brak było podstaw do zasądzenia skarżącemu dalszych żądanych 300 zł - jako nieudokumentowanych co do faktu i wysokości ich poniesienia.