Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 136/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2015 r sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta W. z dnia [...], nr [...] odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie, w której Prezydent W. wydał decyzje z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 17 grudnia 2014 r., nr [...]. Postanowieniem tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. – po ponownym rozpatrzeniu wniosku Z. R., dalej skarżący, o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowieniem z dnia 23 października 2014 r., nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności, wydanego z upoważnienia Prezydenta W. postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...] odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie, w której wydana została z upoważnienia Prezydenta W. decyzja Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...], nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego – utrzymało w mocy ww. postanowienie własne z dnia 23 października 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu podało, że wnioskiem z dnia 8 grudnia 2014 r. skarżący zwrócił się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Kolegium w dniu 23 października 2014 r. wydało postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności wydanego z upoważnienia Prezydenta W. postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że "prawdopodobnie występuje nieważność rozstrzygnięcia", ponieważ w sprawie orzekali członkowie SKO "wyłączeni z rozpoznania sprawy z urzędu, bowiem są stroną postępowania albo pozostają z nią w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki". Skarżący stwierdził: "Wznowienia postępowania domagam się w głównej mierze w trybie art. 145 § 2 kpa, gdyż wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mojego, gdyż popełniono przestępstwo i jest ono oczywiste i przestępstwo to ma wpływ na treść rozstrzygnięcia".

Ww. postanowieniem z dnia 23 października 2014 r., nr [...], wydanym w niniejszej sprawie w pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło stwierdzenia nieważności wydanego z upoważnienia Prezydenta W. postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania w sprawie, w której wydana została z upoważnienia Prezydenta W. decyzja Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 5 sierpnia 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

W uzasadnieniu owego postanowienia z dnia 23 października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że we wniosku wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie z dnia 24 września 2014 r., powołując się na art. 156 k.p.a., skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności trzech postanowień Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r.: nr [...], nr [...] i nr [...], odmawiających wznowienia postępowania w sprawach decyzji Prezydenta W. z dnia 5 sierpnia 2013 r. Uzasadnienie wniosku skarżący ograniczył do stwierdzenia, że decyzje Prezydenta W. z dnia 5 sierpnia 2013 r. "nie są tymi, które w sprawie zostały wydane w ostatniej instancji, art. 150 § 1 kpa."

Rozpatrując powyższy wniosek Kolegium wskazało, że przepis art. 156 § 1 k.p.a. zawiera w pkt 1–7 zamknięty katalog pozytywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. "Pozytywność" przesłanek oznacza, że wystąpienie choćby jednej z nich prowadzić musi do stwierdzenia nieważności decyzji, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie wystąpi przesłanka negatywna. Dwie przesłanki negatywne wskazane zostały w art. 156 § 2 k.p.a. Przesłanki negatywne nie występują w niniejszej sprawie. Powołane wyżej przepisy prawa mają odpowiednie zastosowanie do postanowień, na podstawie odesłania z art. 126 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że żadna z normatywnie ustalonych przesłanek stwierdzenia nieważności postanowienia nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Oceniając wystąpienie określonej w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanki naruszenia przepisów o właściwości Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność postanowienia (na które służy zażalenie i postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a.), które zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 150 § 1 k.p.a., organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania, jest "organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji", a więc ten, który prowadził postępowanie i orzekł w danej sprawie jako ostatni.

Podkreśliło, że sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego, a więc takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Przedstawione organowi administracji publicznej do rozstrzygnięcia żądanie (wniosek) inicjuje "sprawę" w znaczeniu technicznoprocesowym już w dacie złożenia żądania załatwienia sprawy, co wynika z art. 61 § 3 k.p.a. Nawiązuje stosunek procesowy ex lege, którego treścią jest obowiązek organu załatwienia sprawy.

Od zasady wskazanej w art. 150 § 1 k.p.a. istnieje jeden wyjątek. Zgodnie z art. 150 § 2 k.p.a., organ właściwy do wznowienia postępowania traci swe uprawnienia w tym zakresie na rzecz organu wyższego stopnia jedynie w przypadku, gdy przyczyny wznowienia leżą po stronie tego organu, a więc gdy na skutek działania lub zaniechania organu nastąpiła wadliwość postępowania wymieniona w art. 145 § 1 k.p.a. W grę wchodzić tutaj mogą przypadki nieuzasadnionego niezastosowania instytucji wyłączenia pracownika, świadome i celowe sfałszowanie dokumentu, celowe niezawiadomienie strony o czynnościach postępowania, dopuszczenie się przestępstwa przy wydaniu decyzji itp. Słowa "przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu", zawarte w art. 150 § 1 k.p.a., należy interpretować jako odesłanie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. W związku z tym, że zasadą jest właściwość organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji, orzekanie w sprawie przez organ wyższej instancji dopuszczalne jest tylko w razie, gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w sprawie w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania. Przypadki przejmowania kompetencji przez jeden organ administracyjny od drugiego nie mogą być dorozumiane bądź interpretowane rozszerzająco.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że opisane na wstępie postanowienie organ pierwszej instancji wydał po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 28 lipca 2014 r. o: "wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 i § 2 Gdyż wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, decyzje wydano bez uprzedniego uzyskania wymaganego prawem stanowiska Powiatowego Urzędu Pracy w części wniosku dotyczącej pomocy w uzyskaniu zatrudnienia oraz, że dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego". Z uzasadnienia wniosku trudno wywieść, na czym miałyby polegać ww. uchybienia. Można domniemywać, że przestępstwem – zdaniem wnioskodawcy - jest wszystko, co robi organ pierwszej instancji. Konsekwentnie, wszystkie dokumenty pochodzące od organu pierwszej instancji są fałszywe.

W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie wyjątek uregulowany w art. 150 § 2 k.p.a. nie ma zastosowania. Niewątpliwa i wyrażana wielokrotnie niechęć skarżącego do organu pierwszej instancji (także osobiście do pracowników organu), a także coraz to nowe zarzuty kierowane pod jego adresem, w tym zarzut, że odmawiając przyznania pomocy społecznej organ administracji publicznej dopuszcza się przestępstwa, to niewystarczający zdaniem Kolegium powód zastosowania wyjątku od zasady, że nie można przenosić kompetencji do wznowienia postępowania na inne organy. Kolegium dodało, że przyjmując taką argumentację za wystarczającą, Kolegium również nie byłoby "odpowiednim" organem do wznowienia postępowania, skoro daleko idące niezadowolenie z działalności orzeczniczej organu odwoławczego skarżący wyraża niemal w każdym kierowanym do Kolegium piśmie.

Powracając do kwestii właściwości organu pierwszej instancji wynikającej z art. 150 § 1 k.p.a. Kolegium podkreśliło, że nie prowadziło w sprawie zakończonej ostatecznie decyzją Prezydenta W. z dnia 5 sierpnia 2013 r. postępowania odwoławczego. Organem, który orzekał w tej sprawie jako ostatni, jest Prezydent W. Kolegium wskazało, że nie ma przy tym znaczenia, że Kolegium rozpatrywało wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji. Orzekanie w trybie stwierdzenia nieważności nie przenosi na organ drugiej instancji właściwości do wznowienia postępowania.

Wyjaśniło, że decyzjami z dnia 5 sierpnia 2013 r. ([...], [...], [...] Prezydent W. odmówił przyznania skarżącemu zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych. Następnie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wpłynęło podanie skarżącego z dnia 20 sierpnia 2013 r., zatytułowane "SKARGA O stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji ostatecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej ZTPS 1 [...] z dnia 5 sierpnia 2013 r." Kolegium, po zapoznaniu się z treścią ww. podania, działając na podstawie art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 k.p.a., pismem z dnia 31 października 2013 r. wezwało skarżącego do sprecyzowania żądania, w szczególności poprzez wskazanie, czy wnosi odwołania od trzech ww. decyzji z dnia 5 sierpnia 2013 r., czy o stwierdzenie ich nieważności. W odpowiedzi na ww. wezwanie, nazwanej "Riposta", skarżący podał, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 5 sierpnia 2013 r. oraz zmiany tych decyzji na podstawie art. 154 k.p.a.

Wraz z pismami z dnia 24 grudnia 2013 r. ([...], [...], [...]) stosownie do art. 65 § 1 w związku z art. 154 k.p.a., Kolegium przekazało Prezydentowi W. podanie skarżącego z dnia 20 sierpnia 2013 r. w części zawierającej żądanie zmiany - na podstawie art. 154 k.p.a. - decyzji z dnia 5 sierpnia 2013 r. Z kolei jeśli chodzi o wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności ww. trzech decyzji, Kolegium wydało trzy decyzje z dnia 16 grudnia 2013 r. ([...], [...], [...]) odmawiające stwierdzenia nieważności.

Konkludując, Kolegium stwierdziło, że nie ulega wątpliwości, że w sprawie administracyjnej zainicjowanej wnioskiem skarżącego o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, to Prezydent W. był organem, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, a więc tym, który prowadził postępowanie i orzekał w danej sprawie jako ostatni. W konsekwencji to Prezydent W. jest organem właściwym do wznowienia postępowania. Zatem opisane na wstępie postanowienie niewątpliwie, zdaniem Kolegium, zostało wydane przez organ właściwy.

Oceniając wystąpienie określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanki wydania kwestionowanego postanowienia Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r. bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa Kolegium podało, że ww. postanowienie Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r. miało niewątpliwą podstawę prawną prawidłowo w tym postanowieniu powołaną: art. 149 § 3 k.p.a.

Wydając ww. postanowienie Prezydent W. nie dopuścił się też naruszenia prawa w ogóle, a tym bardziej rażącego. Kolegium wyjaśniło, że pojęcie rażącego naruszenia prawa nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, jednak jego znaczenie zostało ustalone w literaturze przedmiotu i orzecznictwie. Zgodnie z poglądami literatury i orzecznictwa, naruszenie prawa ma charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Innymi słowy, czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jego elementów, lecz jak gdyby do ich kontratypów, do zanegowanych w całości lub w części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 k.p.a. mają charakter materialny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad dokonywane jest na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania.

Kolegium wskazało, że w będącej przedmiotem wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności sprawie nie budzą wątpliwości następujące fakty:

w podaniu z dnia 28 lipca 2014 r. skarżący wniósł (w pkt 11) o wznowienie postępowania w sprawie, w której Prezydent W. wydał wskazaną na wstępie decyzję. Powołując się na art. 145 § 1 i § 2, zażądał wznowienia postępowania: "Gdyż wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, decyzje wydane zostały bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska Powiatowego Urzędu Pracy w części wniosku dotyczącej pomocy w uzyskaniu zatrudnienia oraz, że dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego". W uzasadnieniu wniosku zacytował obszerne fragmenty kilku decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., a także pisma z dnia 10 grudnia 2012 r., by następnie wyeksponować swoje niezadowolenie z faktu nieudzielania lub udzielania w niewielkiej wysokości pomocy społecznej. Kończąc tak formułowany wniosek skarżący podał: "Zwracam się z prośbą o wznowienie postępowania i zmianę wskazanych decyzji MOPS i SKO w oparciu o art. 154 i 155 kpa oraz art. 161 kpa, gdyż wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego oraz, że nie mam możliwości zmienić ich na dostępnej mi drodze instancyjnej, a zachodzi obawa dalszego pogorszenia mojego stanu zdrowia i utraty życia.";

pismem z dnia 4 sierpnia 2014 r. (nr[...]), działający z upoważnienia Prezydenta W. Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. wezwał skarżącego do wskazania - w odniesieniu do każdej wymienianej przez niego we wnioskach o wznowienie postępowania decyzji - jakie okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą być podstawą żądania, jakie dowody istniejące w dniu wydania decyzji były fałszywe i mogą być podstawą żądania wznowienia, jakie zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd. Powoławszy treść art. 148 § 1 k.p.a. i zauważywszy, że we wnioskach o wznowienie postępowania skarżący nie wskazał daty, w której dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, w piśmie z dnia 4 sierpnia 2014 r. wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień w ww. zakresie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania;

w piśmie z dnia 19 sierpnia 2014 r., odpowiadając na wezwanie skarżący wyjaśnił: "W dniu 28 lipca 2014 r. powziąłem jedynie podejrzenie, co do naruszenia prawa - zastosowania niedozwolonych wymuszeń i szantażu przez Prezydenta W. pod pozorem udzielenia pomocy (...)". Podejrzenie takie powziął "po bezskutecznym domaganiu się wyroku w sprawie Karnej, który do tej pory nie zapadł, ani z oskarżenia SKO czy Prezydenta W. przeciwko mojej osobie, czy na odwrót z mojego oskarżenia przeciwko gminie". Zdaniem skarżącego, postępowanie wznawia się "jeżeli w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia, gdyż sprawca nie podlega orzecznictwu polskich sądów karnych". Skarżący podał, że nie ma on: "obowiązku ujawniania wszystkich znanych organowi administracyjnemu z urzędu faktów, dowodów i okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Byłoby dla mnie niezmiernie trudno wskazać wszystkie zarzuty dotyczące zakończonych postępowań, którymi Prezydent W. rżnie ze mnie głupa i domaga się szantażem nienależnych wzajemnych świadczeń, niepomiernie większych od spodziewanej pomocy". Zdaniem skarżącego wystarczy, że powziął podejrzenie popełnienia przestępstwa na jego szkodę, które zagraża jego życiu i zdrowiu, "a że przestępstwo takie nie jest ścigane z Kodeksu karnego i w sprawie nie może zapaść Wyrok, więc to na organie administracyjnym spoczywa obowiązek ich ujawnienia po szczegółowym zapoznaniu się aktami sprawy";

opisanym na wstępie postanowieniem - powołując się m.in. na art. 149 § 3 k.p.a. - organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania, omówił instytucję wznowienia postępowania, wskazał przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. i przytoczył treść art. 148 § 1 k.p.a. Następnie stwierdził, że wydanie postanowienia o odmowie wznowienia następuje w sytuacji, gdy jest ono niedopuszczalne z powodów przedmiotowych i podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Zdaniem organu pierwszej instancji, powyższy stan faktyczny i prawny powoduje konieczność odmowy wznowienia postępowania.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mimo dość lakonicznego uzasadnienia kontrolowanego postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zawiera ono niewątpliwie prawidłowe rozstrzygnięcie. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Warunkiem skuteczności czynności prawnej - wniesienia podania o wznowienie postępowania - jest zachowanie terminu do jej dokonania. Ciężar dowodu dotyczącego zachowania terminu spoczywa na stronie. To strona musi więc w sposób niebudzący wątpliwości udowodnić (nie wystarczy uprawdopodobnienie), w jakim dniu dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania. Jeżeli zatem wnioskodawca, na którym ciąży obowiązek wykazania, że termin z art. 148 § 1 k.p.a. został przez niego zachowany, tego nie uczynił we własnym zakresie, ani pouczony w trybie art. 9 k.p.a. przez organ o ciążącym na nim obowiązku, nie dokonał uzupełnienia wniosku w wymaganym zakresie (co do zachowania terminu) - właściwym rozstrzygnięciem jest orzeczenie o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Przystąpienie do rozpoznawania sprawy wznowieniowej w przypadku niedotrzymania przez wnioskodawcę ustawowego terminu do złożenia wniosku i wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty, jest dotknięte wadą nieważnościową (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), wobec rażącego naruszenia art. 148 § 1 k.p.a. przewidującego, że tylko wniosek złożony w terminie należy uznać za dopuszczalny.

Nie sposób w ocenie Kolegium nie zauważyć, że zawarte w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji do uzupełnienia wniosku o wznowienie argumenty skarżący podnosił już w wielu składanych wcześniej podaniach. Przyjmując, że okolicznością wznowienia postępowania miałoby być popełnione przez organ administracji publicznej (Prezydenta W.) przestępstwo na szkodę wnioskodawcy (skarżący podnosił taką okoliczność już pół roku przed wystąpieniem z tego powodu o wznowienie postępowania), wniosek o wznowienie postępowania z tego powodu należało zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. złożyć w ciągu miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Jeśli chodzi zaś o inne okoliczności wznowienia postępowania, skarżący zaprezentowawszy własną koncepcję prawną, nie uzupełnił wniosku z dnia 28 lipca 2014 r. w sposób wskazany przez organ pierwszej instancji.

Kolegium wskazało, że nie ulega wątpliwości, że aby termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania rozpoczął bieg, okoliczność wskazywana jako podstawa wznowienia postępowania musi uprzednio zaistnieć. W przeciwnym razie wszczęcie i prowadzenie postępowania wznowionego z przyczyn przedmiotowych będzie niedopuszczalne. Nie jest istotne, w jaki sposób strona uzyska wiedzę o przesłance wznowienia, niemniej jednak przepis art. 148 § 2 k.p.a. wymaga, aby strona rzeczywiście znalazła się w posiadaniu informacji o jej zaistnieniu, a nie jedynie podejrzewała i to od dłuższego już czasu, że taka sytuacja może mieć miejsce. Nie do przyjęcia zdaniem Kolegium jest również koncepcja, zgodnie z którą, to organ administracyjny ma poszukiwać konkretnych okoliczności wznowienia postępowania na wniosek strony, która swoją aktywność w tym zakresie ograniczy do zacytowania fragmentów art. 145 § 1 k.p.a. lub powołania się na art. 145 § 2 k.p.a.

Mając powyższe na względzie, Kolegium nie znalazło żadnych podstaw prawnych i faktycznych do uznania, że Prezydent W. naruszył prawo, tym bardziej w sposób rażący.

Oceniając wystąpienie określonej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanki res iudicata, tj. rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, Kolegium wyjaśniło, że postanowienie Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r. było pierwszym zapadłym w sprawie wznowienia postępowania.

Oceniając wystąpienie określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanki skierowania postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie Kolegium wskazało, że wymienione postanowienie zostało skierowane do strony postępowania: Z. R.

Oceniając wystąpienie określonej w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłanki trwałej niewykonalności postanowienia, istniejącej w dniu jego wydania Kolegium wskazało, że

postanowienie Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r. było i jest wykonalne.

Oceniając wystąpienie określonej w art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. przesłanki wywołania czynu zagrożonego karą w wyniku wykonania postanowienia Kolegium wskazało, że oczywiste jest, że wykonanie ocenianego postanowienia w żaden sposób nie może wywołać czynu zagrożonego karą.

Oceniając wystąpienie określonej w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. przesłanki zawarcia w kwestionowanym postanowieniu wady powodującym jego nieważność z mocy prawa Kolegium wskazało, że postanowienie Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r. nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, a to dla braku szczególnego przepisu powszechnie obowiązującego prawa, który tego rodzaju sankcję przewidywałby dla takiego postanowienia.

Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. w wydanym w pierwszej instancji postanowieniu orzekło jak w jego osnowie.

Rozpatrując sprawę ponownie w wyniku wniosku skarżącego o jej ponowne rozpatrzenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że uzasadniając wydane w niniejszej sprawie w pierwszej instancji postanowienie z dnia 23 października 2014 r. nr [...] Kolegium opisało okoliczności faktyczne, które poprzedziły jego wydanie. Szczegółowo wyjaśniło również okoliczności prawne, które zadecydowały o podjęciu rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności. Orzekając w przedmiotowej sprawie na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium uznało te wyjaśnienia za prawidłowe i kompletne, nie znajdując jednocześnie podstaw do stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...].

Kolegium nie znalazło też żadnych nowych okoliczności faktycznych czy prawnych, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W ocenie Kolegium, nie wynikają one również z uzasadnienia rozpatrywanego wniosku skarżącego z dnia 8 grudnia 2014 r. W szczególności taką okolicznością nie jest - sugerowane przez skarżącego - wydanie postanowienia przez pracownika organu, który podlega wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Żaden z członków Kolegium nie pozostaje ze skarżącym w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa i obowiązki, co oznacza, że nie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a.

Kolegium ponadto zauważyło, że intencją skarżącego jest wznowienie postępowania w sprawie, w której wydana została decyzja w dniu 5 sierpnia 2013 r., nr [...]. Dodało, że zważywszy, że minął już ponad rok od wydania tej decyzji, to inicjowanie kolejnych spraw zgodnie z żądaniem skarżącego, coraz bardziej odległych czasowo, nie poprawi jego sytuacji bytowej, a tym bardziej nie ma żadnego związku z "uniknięciem niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia", czym skarżący uzasadnia swoje żądania.

Mając powyższe na względzie, Kolegium nie znalazło postaw prawnych i faktycznych do zmiany lub uchylenia własnego postanowienia z dnia 23 października 2014 r. w związku z czym orzekło jak w osnowie zaskarżonego postanowienia.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o "stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i nieważności postanowień w trybie art. 156 kpa" oraz o "wznowienie postępowania w sprawach ze względu na słuszny, czyli uzasadniony interes strony i społeczny".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie zważyć należy, że zaskarżone do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie postanowienia zostały podjęte w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji określonym w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji stanowi nadzwyczajny środek weryfikacji decyzji administracyjnej, będący wyjątkiem od zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej wymaga jednoznacznego ustalenia, że decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., które to wady, wyliczone w sposób wyczerpujący w ww. przepisie prawa, stanowią przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Przesłanki te należy interpretować w sposób ścisły. Wskazać należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ administracji orzeka jako organ kasacyjny na podstawie przepisów i stanu faktycznego obowiązujących w dacie wydania decyzji podlegającej ocenie pod względem istnienia przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Stosownie do art. 126 k.p.a., do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.

Dodać należy, że organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji (postanowienia) nie rozstrzyga sprawy co do meritum. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) nie przeprowadza się nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją (postanowieniem), która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. Ewentualne wady prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) muszą tkwić w samej decyzji, a nie w postępowaniu, które doprowadziło do jej wydania. Ustanowione w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) mają charakter materialnoprawny. W związku z ustanowioną w art. 16 k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych, przesłanki te należy wykładać ściśle.

W wyroku z dnia 25.04.2013 r. sygn. akt I OSK 1822/11 (lex nr 1336326) Naczelny sąd Administracyjny wskazał, że: "Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, w którym doszłoby do ponownego badania sprawy od strony faktycznej. Z tego względu w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami, enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a."

W wyroku z dnia 19.11.2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1534/13 (lex nr 1408011) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym."

Wbrew stanowisku skarżącego, wydane w niniejszej sprawie postanowienia w niczym nie naruszają prawa.

Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie wystąpiła w sprawie żadna z pozytywnych przesłanek stwierdzenia nieważności wydanego z upoważnienia Prezydenta W. postanowienia Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...] odmawiającego wznowienia postępowania w sprawie, w której wydana została z upoważnienia Prezydenta W. decyzja Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 1 w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia 5 sierpnia 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Rozpatrując niniejszą sprawę Kolegium niezależnie od wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...] odmawiającego wznowienia postępowania i zawartego w tymże wniosku uzasadnienia, z urzędu rozważyło, czy kwestionowane postanowienie Prezydenta W. dotknięte jest jedną z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego, prawidłowo Kolegium uznało, że ww. postanowienie Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...] nie jest dotknięte żadną z wad, o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Kolegium, że kwestionowane postanowienie Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r., nr [...] zostało wydane przez organ właściwy (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), czyli ten, który wydał decyzję z dnia 5 sierpnia 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Postanowienie to miało podstawę prawną (art. 156 § 1 pkt 2 in princ. k.p.a.) w art. 149 § 3 k.p.a., prawidłowo zresztą w nim powołaną. Nie może być też mowy w świetle prawidłowo ustalonych przez organ okoliczności faktycznych sprawy o rażącym naruszeniu prawa ww. postanowieniem Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r., nr 79/2014 (art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.). Kwestionowane postanowienie nie dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), co jest okolicznością niesporną w sprawie, zostało skierowane do osoby będącej stroną w sprawie, to jest do skarżącego (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), nie było niewykonalne (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.), jego wykonanie niewątpliwie nie wywoła czynu zagrożonego karą (art. 156 § 1 pkt 6 k p a.), nie zawiera też wady powodującej jego nieważność z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.). Powyższa ocena Kolegium przeprowadzona w stosunku do kwestionowanego postanowienia Prezydenta W. z dnia 4 września 2014 r., nr 79/2014 odmawiającego wznowienia postępowania jest w ocenie Sądu prawidłowa i w niczym nie narusza prawa. Postanowienia zaskarżonej treści uznać zatem należy za prawidłowe.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku skarżącego o "stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i nieważności postanowień w trybie art. 156 kpa oraz wznowienia postępowania w sprawach ze względu na słuszny, czyli uzasadniony interes strony i społeczny, jaki wynika z ustawy zasadniczej – Konstytucji RP i Ustawy o pomocy społecznej" wskazać należy, że stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organ administracji przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie przez sąd skargi na decyzje lub postanowienie następuje przez uchylenie decyzji lub postanowienia, co ma miejsce w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi co art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. w pkt 3 stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W świetle wyżej cytowanych przepisów prawa, brak jest podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku skarżącego o "stwierdzenie rażącego naruszenia prawa". Brak jest także podstaw do wznowienia przez sąd postępowania w sprawach, w których rozstrzygnięcia wydały organy administracji, skoro sąd administracyjny powołany jest do kontroli legalności rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji, co wynika z wyżej powołanych przepisów prawa.

Skoro zatem wydane w sprawie postanowienia w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu w całości, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.