Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 610/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-18 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika

SENTENCJA

Starszy Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o sprostowanie błędów pisarskich postanawia 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

P. S., złożonym na urzędowym formularzu wnioskiem z dnia [...] listopada 2015 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o sprostowanie błędów pisarskich.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę na zastępstwo w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, które zajęte jest przez komornika sądowego. Skarżący podkreślił, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wskazał, że nie posiada również papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Wynajmuje pokój, bez formalnej umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący zaznaczył ponadto, że ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie [...] zł brutto, opłat za telefon komórkowy w wysokości około [...] zł oraz za internet bezprzewodowy w wysokości [...] zł. Na zakup żywności i środków czystości pozostaje mu kwota w wysokości około [...] zł miesięcznie. W tej sytuacji nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika, zwłaszcza, że w Sądzie prowadzonych jest kilka postępowań, co wiąże się z większymi kosztami z tego tytułu. Nie jest on też w stanie, wykorzystując własne możliwości skutecznie bronić swoich praw i interesów przed Sądem. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.

Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pismem z dnia 24 listopada 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Wezwanie doręczone zostało skarżącemu w dniu 3 grudnia 2015 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 10 grudnia 2015 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu wezwanie nie zostało wykonane.

W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).

W myśl natomiast art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika stwierdzić trzeba, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go

do przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie.

Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.

Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 powołanej ustawy podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11).

W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, stosownym pismem z dnia 24 listopada 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jego sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca mimo upływu wyznaczonego terminu nie wykonał przedmiotowego wezwania - nie nadesłał żądanych dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej, co uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku.

Dodatkowo wskazać trzeba, że przesłanki uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku nie stanowi okoliczność, iż wnioskodawca uczestniczy w wielu postępowaniach. Jak wyżej wskazano rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie sytuację materialną wnioskodawcy.

W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.