Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 274/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 §1 i § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1992 nr 302 poz 1 art. 29 ust. 1, art. 30, art. 31
law: Rozporządzenie Rady (EWG) NR 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędziowie NSA Maria Myślińska Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Milena Budna po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 25 października 2012 r. sygn. akt III SA/Lu 345/12 w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 16 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. N. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 345/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę K. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie określenia kwoty wynikającej z długu celnego.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu 13 lutego 2008 r. K. N. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze Szwajcarii używany samochód osobowy marki Audi A6 Avant rok produkcji 2004. Do zgłoszenia celnego dołączył m.in. rachunek sprzedaży z dnia 25 lipca 2007 r. określający wartość pojazdu na kwotę 4000 CHF, wycenę z dnia 12 lutego 2008 r. i kserokopię dowodu rejestracyjnego. Zastosowano preferencyjną zerową stawkę celną ze względu na załączone do zgłoszenia celnego świadectwo EUR.1.

Pismem z dnia 5 października 2010 r., Prokuratura Apelacyjna w L. przekazała do Urzędu Celnego w B. dokumenty uzyskane od Konfederacji Szwajcarii, tj. pisma szwajcarskich władz celnych z dnia 30 kwietnia 2010r. i dnia 2 lipca 2010 r., w których władze szwajcarskie poinformowały, że eksporter o nazwie P. GmbH nie istnieje. Organ ustalił, że cena pojazdu Audi A6 Avant rok produkcji 2004 na rynku szwajcarskim, według katalogu szwajcarskiego EurotaxGlass’s 2008 PW-CH 2/2008, wynosiła 28.100 CHF.

Dalej, w piśmie szwajcarskich władz celnych z dnia 16 lutego 2011 r., przedstawiono wyniki kontroli, której celem było zweryfikowanie statusu pochodzenia pojazdu marki Audi A6 importowanego przez skarżącego. Wynik weryfikacji potwierdził, że eksporter wymieniony w dowodzie pochodzenia EUR.1 nie był osiągalny pod wskazanym adresem. Dlatego też sporny samochód został potraktowany jako pochodzący z nieokreślonego źródła, a dowód pochodzenia jako nieważny.

W związku z powyższym postanowieniem z dnia 9 maja 2011 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej oraz określenia prawidłowej kwoty długu celnego. Powołany biegły K. R. sporządził wycenę z dnia 22 sierpnia 2011 r., która posłużyła za podstawę ustalenia wartości celnej spornego samochodu. Jego wartość porównano do pojazdu wyprodukowanego w Japonii marki Subaru Legacy 3 L. Wartości podane w ww. wycenie zostały określone na podstawie notowań rynkowych z katalogu "Pojazdy Samochodowe - Wartości Rynkowe II-2008". Wartość pojazdu Audi A6 Avant rzeczoznawca określił na kwotę 43.500 zł, uwzględniając wskazane w wycenie korekty.

Naczelnik Urzędu Celnego w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. ustalił wartość celną sprowadzonego pojazdu na podstawie art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE Nr L 302 z dnia 19 października 1992 r., str. 1 ze zm., dalej: WKC), na kwotę 25.940 zł (11.422,28 CHF) i określił niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego w wysokości 2.594 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania K. N. Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wywiódł, że przepis art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE Nr L 253 z dnia 11 października 1993 r., str. 1 ze zm., dalej: RWKC) uprawnia organ celny, w razie powzięcia wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, do pominięcia metody wartości transakcyjnej i zastosowania innej, przewidzianej w art. 30 bądź w art. 31. Podstawą do zastosowania powołanego przepisu było porównanie zadeklarowanej wartości transakcyjnej z wartością pojazdu na rynku eksportera oraz pisma szwajcarskich władz celnych z dnia 30 kwietnia 2010 r. i 2 lipca 2010 r. Organy przeanalizowały notowania pojazdów takiej samej marki jak importowany samochód, rok produkcji 2004, oferowanych na rynku szwajcarskim. Z katalogu EurotaxGlass’s z 2008 r. wynikało, że cena podobnego samochodu na rynku szwajcarskim wynosi 28.100 CHF. Organ wyjaśnił, że biorąc za podstawę wyżej wymienioną wartość i pomniejszając je o procentowe korekty oraz współczynniki stopnia uszkodzenia pojazdu w Wycenie z dnia 12 lutego 2008 r. ustalił wartość pojazdu na rynku szwajcarskim na kwotę około 12500 CHF. Organ podkreślił, że wyliczona wartość jest 3,1 razy większa niż wartość transakcyjna zadeklarowana w zgłoszeniu celnym. Różnice pomiędzy tak ustalonymi cenami a zadeklarowaną wartością transakcyjną uzasadniały wątpliwości organów celnych, co stanowiło podstawę do zakwestionowania zadeklarowanej wartości transakcyjnej.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził następnie, że konsekwencją zakwestionowania wartości transakcyjnej wynikającej z rachunku była konieczność ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art. 30–31 WKC. Organ wyjaśnił, że ustalenie wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych bądź podobnych (art. 30 ust. 2 lit. a/ i b/ WKC) w przypadku importu używanych samochodów osobowych, nie jest obiektywnie możliwe, gdyż wymagałoby znalezienia samochodu osobowego o identycznym stopniu zużycia. Metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 30 ust. 2 lit. c) WKC) stosowanej w przypadku importu towarów masowych, również nie znajduje zastosowania w sprawie. Również metoda wartości kalkulowanej (art. 30 ust. 2 lit. d) WKC), nie znajduje zastosowania w sytuacji importu towarów używanych, gdyż oparta jest na koszcie produkcji importowanych towarów. Organ podniósł, że prawidłowo wartość celna spornego pojazdu została ustalona z wykorzystaniem danych dostępnych we Wspólnocie, zgodnie z art. 31 ust. 1 WKC (metoda "ostatniej szansy").

Skargę na powyższą decyzję do WSA w L. wniósł K. N.

Sąd I instancji uzasadniając rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 WKC, wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Tylko w pewnych ściśle określonych sytuacjach organy celne mogą odstąpić od stosowania tej metody (art. 181a ust. 1 RWKC), tj. w przypadku, gdy organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC. Z przepisu art. 30 ust. 1 WKC WSA wywiódł, że metody wyliczenia wartości celnej określone w art. 30 i art. 31 WKC zostały ujęte w sposób wymagający kolejnej eliminacji poszczególnych metod aż do dojścia do metody tzw. "ostatniej szansy", określonej w art. 31. W ocenie Sądu, organy w przekonujący sposób uzasadniły odstąpienie od zastosowania metody wartości transakcyjnej do ustalenia wartości celnej spornego pojazdu.

Dokonując ustalenia wartości celnej pojazdu na podstawie metody ostatniej szansy, organy oparły się na sporządzonej przez biegłego sądowego w zakresie techniki samochodowej wycenie. Zgodnie z zaleceniem organu, biegły dokonał ustalenia wartości pojazdu podobnego wyprodukowanego poza terenem Wspólnoty. Z art. 31 ust. 2 lit. a WKC wynika bowiem, że wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 nie może być określana na podstawie ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie. Biegły ocenił, że do samochodu osobowego wycenianego, pod względem roku produkcji, klasy, typu i rodzaju pojazdu, rodzaju napędu, najbardziej podobny jest pojazd marki Subaru Legacy 3 L wyprodukowany w Japonii. Sąd nie dostrzegł podstaw do kwestionowania tej oceny. Biegły dokonując wyceny dysponował zgłoszeniem celnym z dnia 13 lutego 2008 r., szwajcarskim dokumentem pojazdu, rachunkiem zakupu z 25 lipca 2007 r., wyceną ekonomiczno – techniczną z 12 lutego 2008 r. (dołączoną do zgłoszenia celnego, w której określono wartość pojazdu na kwotę 16.400 zł), dokumentacją fotograficzną oraz protokołem oględzin pojazdu z 13 lutego 2008 r. Biegły uwzględnił stopień uszkodzenia pojazdu i zastosował maksymalną korektę. Zgodnie z opinią wartość sprowadzonego przez skarżącego pojazdu wynosi 43.500 zł.

Sąd I instancji uznał, że skoro wysokość zadeklarowanej przez stronę wartości transakcyjnej spornego pojazdu wynosiła 4.000 CHF, a biegły określił wartość samochodu na 43.500 zł (tj. ok. 20.000 CHF), to wątpliwości organów, co do wysokości zadeklarowanej przez stronę wartości transakcyjnej pojazdu były uzasadnione i uprawniały do odstąpienia od ustalenia wartości celnej towaru na podstawie tejże metody. WSA uznał też, że celne szczegółowo uzasadniły dlaczego nie zastosowały kolejnych metod określania wartości celnej towaru i oparły się na metodzie ostatniej szansy.

Przedstawione w piśmie szwajcarskich władz celnych z 16 lutego 2011 r., wyniki kontroli, której celem było zweryfikowanie statusu pochodzenia pojazdu marki Audi A6 importowanego przez skarżącego, potwierdziły, że eksporter wymieniony w dowodzie pochodzenia EUR.1 nie był osiągalny pod wskazanym adresem. Z tej przyczyny samochód został potraktowany jako pochodzący z nieokreślonego źródła, a dowód pochodzenia jako nieważny. Brak przewidzianego przepisami prawa dowodu pochodzenia, uzasadniał zastosowanie stawki celnej erga omnes w wysokości 10% do obliczenia cła od zaimportowanego pojazdu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. N. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie art. 30 i art. 31 WKC przez bezzasadne zastosowanie metody wartości kalkulowanej "ostatniej szansy" dla wyceny spornego samochodu i przez uznanie, że zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów podobnych jest bezwzględnie niemożliwe.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono, że zastrzeżenia wnoszącego skargę kasacyjną budzi zastosowanie metody "ostatniej szansy" przed zastosowaniem metody wartości transakcyjnej innych samochodów podobnych, gdyż ustalenie przez organ średniej cen sprzedaży na podstawie kilku samochodów tej marki i tego rocznika na rynku szwajcarskim nie stanowi problemu. K. N. zarzucił również brak prawidłowości wyceny dokonanej przez biegłego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej. Wynika to z treści art. 183 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd ten rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie), to NSA związany jest granicami skargi kasacyjnej. Wyklucza to możliwość samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, Sąd dokonuje oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach podstaw sformułowanych w skardze kasacyjnej. Konsekwencją związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej jest więc konieczność prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to wymóg powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem autora skargi kasacyjnej - uchybił Sąd I instancji, ze wskazaniem numeru artykułu i ewentualnej jego jednostki redakcyjnej. Konieczne jest też uzasadnienie zarzutu, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazanie dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podstawy, na których skargę kasacyjną oparto, nie uzasadniają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Podstawy skargi kasacyjnej ograniczają się do zarzutu naruszenie art. 30 i art. 31 WKC - przez bezzasadne zastosowanie metody wartości kalkulowanej "ostatniej szansy" dla wyceny spornego samochodu i przez uznanie, że zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów podobnych jest bezwzględnie niemożliwe.

Przede wszystkim nie można nie dostrzec wad konstrukcyjnych tak postawionych zarzutów. Na oba objęte podstawami kasacyjnymi przepisy składają się liczne jednostki redakcyjne. Skarga kasacyjna nie precyzuje zaś, której z nich zarzut dotyczy. Uzasadnienie zarzutów może sugerować, że - skoro strona przeczy, aby nie było możliwe zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów podobnych - zarzut naruszenia art. 30 dotyczy ust. 2 pkt b WKC. Przepis ten wskazuje jedną z podstaw ustalania wartości celnej, w sytuacji gdy wartość ta nie może zostać ustalona na podstawie art. 29 WKC. O odstąpieniu od wyrażonej w art. 29 ust. 1 WKC zasady, że wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, stanowi powoływany w kwestionowanych decyzjach i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku art. 181 a RWKC. Zgodnie z jego ust. 1 jeżeli /.../ organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Kodeksu, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej.

W rozpoznawanej sprawie jednakże ani ustalenia faktyczne, przyjęte przy wyrokowaniu, ani wykładnia czy zastosowanie przytoczonych wyżej przepisów art. 29 WKC i 181 a ust. 1 RWKC kwestionowane nie są. Wyklucza to możliwość kontroli zaskarżonego wyroku w tym zakresie.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sprawie wyjaśniono, że w razie odstąpienia od zasady ustalania wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej wartość ta ustalana jest według metod określonych w art. 30 i 31 WKC, przy czym Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej za metodę właściwą – w przypadku samochodów używanych – wskazuje metodę ostatniej szansy, uregulowaną w art. 31 WKC. I w tym zakresie w skardze kasacyjnej Sądowi I instancji nie postawiono zarzutu, co do zaakceptowania stanowiska organów celnych.

Art. 31 WKC stanowi w ust. 1, że jeżeli wartość celna przywożonych towarów nie może być ustalona na podstawie art. 29 i 30, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., przepisów niniejszego rozdziału.

Stosownie do ust. 2 wartość celna ustalana z zastosowaniem ust. 1 nie może być określana na podstawie: a) ceny sprzedaży na obszarze Wspólnoty towarów wytworzonych we Wspólnocie; b) systemu polegającego na przyjmowaniu na potrzeby celne wyższej z dwóch alternatywnych wartości; c) ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu; d) kosztów produkcji innych niż wartość kalkulowana, która została ustalona dla identycznych lub podobnych towarów na podstawie art. 30 ust. 2 lit. d); e) cen na wywóz do kraju niebędącego częścią obszaru celnego Wspólnoty; f) minimalnych wartości celnych, lub g) arbitralnych lub nieprawdziwych wartości.

Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego ani z zarzutu naruszenia art. 31 WKC ani też z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, w jakim zakresie, której jednostce redakcyjnej tego przepisu - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - uchybiono. Uniemożliwia to merytoryczną ocenę zasadności podstawy kasacyjnej.

Zwrócenie uwagi wymaga też, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor zarzucił również brak prawidłowości wyceny dokonanej przez biegłego. W tym zakresie brak jednak wskazania podstaw kasacyjnych w rozumieniu art. 174 p.p.s.a. Skoro nie sformułowano zarzutu naruszenia konkretnych przepisów prawa - czy to procesowego czy to materialnego - także w tym zakresie wyrok nie może być poddany kontroli kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy, skoro żaden z zarzutów nie może być uznany za usprawiedliwiony, wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

Z tych też względów skarga kasacyjna, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 490).