Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 495/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Komornicy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 10, art. 11 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1997 nr 133 poz 882
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Ministra Sprawiedliwości i M. W. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1837/09 w sprawie ze skargi P. W. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego 1) oddala skargi kasacyjne; 2) zasądza na rzecz P. W. S. od Ministra Sprawiedliwości i M. W. C. kwoty po 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 21 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1837/09 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. W. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] sierpnia 2009 r. nr [...]; [...] w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego: uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2009 r. oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] czerwca 2009 r., działając na podstawie art. 62 i 104 k.p.a. oraz art. 10 i art. 11 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zm., dalej w skrócie: ustawa o komornikach), powołał na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. M. W. C. i odmówił powołania na to stanowisko W. A. P., P. S., P. W. S. i M. W. Wniosek T. P. pozostawiono bez rozpoznania.

Minister Sprawiedliwości, decyzją z [...] sierpnia 2009 r. wydaną w wyniku rozpoznania wniosków M. W. oraz P. W. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2009 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że wszyscy kandydaci ukończyli studia prawnicze uzyskując tytuł magistra prawa. Powołany na stanowisko komornika M. W. C. i W. A. P. ukończyli studia z wynikiem bardzo dobrym, P. W. S. oraz M. W. z wynikiem dobrym, zaś P. S. z wynikiem dostatecznym.

Organ podniósł, że M. W. C. rozpoczął praktykę komorniczą w kancelarii komornika w L. w lutym 2003 r. Następnie odbył aplikację komorniczą zakończoną egzaminem złożonym [...] października i [...] listopada 2006 r., z którego uzyskał ocenę bardzo dobrą. M. W. C. został powołany na stanowisko asesora komorniczego [...] grudnia 2006 r.

P. W. S. rozpoczął pracę w kancelarii komornika w L. [...] maja 2000 r. Po odbyciu aplikacji komorniczej [...] października i [...] listopada 2002 r. złożył egzamin komorniczy na ocenę dostateczną. W dniu [...] grudnia 2002 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego, a od [...] maja 2005 r. do [...] grudnia 2007 r. pełnił obowiązki zastępcy komornika.

W. A. P. pracował w kancelariach komorników od [...] czerwca 2004 r. Po odbyciu aplikacji komorniczej, [...] października i [...] listopada 2006 r. złożył egzamin komorniczy z wynikiem bardzo dobrym. Prezes Sądu Apelacyjnego [...] grudnia 2006 r. powołał go na stanowisko asesora komorniczego.

Kolejny kandydat P. S. pracował w kancelarii komornika w Lublinie od 2000 r. Ukończył aplikację komorniczą, a z egzaminu komorniczego złożonego [...] października i [...] listopada 2003 r. otrzymał ocenę dostateczną. P. S. został powołany na stanowisko asesora komorniczego [...] stycznia 2004 r.

M. W. od [...] grudnia 2002 r. pracował w kancelarii komornika w L. Po odbyciu aplikacji komorniczej w dniach [...] października i [...] listopada 2005 r. zdał egzamin komorniczy na ocenę bardzo dobry, a [...] grudnia 2005 r. został powołany na stanowisko asesora komorniczego.

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie ulega wątpliwości, że wynik egzaminu komorniczego świadczy o poziomie wiedzy w dziedzinie egzekucji, niezbędnej do wykonywania zawodu komornika. Z kolei wynik ze studiów prawniczych świadczy o poziomie ogólnej wiedzy prawniczej zdobytej na studiach, przydatnej także w zawodzie komornika. W związku z tym organ przeprowadził analizę wyników z jakimi poszczególni kandydaci ukończyli studia prawnicze oraz aplikację komorniczą i stwierdził, że najwyższe oceny uzyskali M. W. C. i W. A. P. Za kandydaturą M. W. C. przemawiał nieco dłuższy staż pracy w kancelarii komorniczej. Zdaniem organu, wysoki poziom wiedzy oraz wystarczający staż asesorski dają gwarancję prawidłowego wykonywania zawodu komornika sądowego przez M. W. C.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, gdyby przyjąć, jak podnosił to P. W. S., że decydującym kryterium jest pełnienie funkcji zastępcy komornika, to Minister Sprawiedliwości straciłby jakiekolwiek uprawnienia decyzyjne w sprawie powołań na stanowisko komornika. Zdaniem organu, może to być okoliczność dodatkowa, która w konkretnej sprawie pomoże Ministrowi wybrać właściwego kandydata. W rozpatrywanej sprawie nie miało to dużego znaczenia, gdyż P. W. S. co prawda posiadał najdłuższy staż pracy na stanowisku asesora oraz przez dwa lata i osiem miesięcy pełnił funkcję zastępcy komornika, lecz studia ukończył z wynikiem dobrym, a egzamin komorniczy zdał na ocenę zaledwie dostateczną. Wiedza P. W. S. została więc oceniona znacznie niżej niż wiedza M. W. C.

P. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, to jest art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

WSA wskazał, że na stanowisko komornika może zostać powołana osoba, która spełnia warunki określone w art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych, w tym.: ukończyła wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskała tytuł magistra prawa lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, odbyła aplikację komorniczą, złożyła egzamin komorniczy oraz pracowała w charakterze asesora komorniczego co najmniej 2 lata.

Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o komornikach, komornika powołuje Minister Sprawiedliwości na wniosek zainteresowanego. Wniosek ten prezes sądu apelacyjnego przesyła właściwej radzie izby komorniczej celem wyrażenia opinii o kandydacie. Wspomnianą opinię prezes sądu apelacyjnego przedstawia Ministrowi Sprawiedliwości wraz z wnioskiem zainteresowanego, przy czym brak opinii nie wstrzymuje biegu postępowania. Przed rozpatrzeniem wniosku o powołanie na stanowisko komornika Minister Sprawiedliwości może zwrócić się do Krajowej Rady Komorniczej o wyrażenie opinii, również w tym brak opinii nie tamuje biegu postępowania.

Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, że w świetle art. 10 ust. 1 i art. 11 ustawy o komornikach sądowych, decyzja dotycząca powołania na stanowisko komornika sądowego należy do decyzji uznaniowych. Podkreślił przy tym, że uznanie administracyjne definiowane jest jako przyznanie organowi administracji pewnego stopnia swobody przy podejmowaniu decyzji, pozwalającej na wybór jednego spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć, który uważa on za najbardziej właściwy. Istotne jest jednak, co przyjmuje się jako powszechnie obowiązujący standard, dostatecznie precyzyjne określenie granic uznania administracyjnego.

W ocenie WSA, z art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie wynika by warunkiem powołania na stanowisko komornika było ukończenie studiów prawniczych i zdanie egzaminu komorniczego na określoną ocenę. Minister Sprawiedliwości przyjmując jako zasadnicze, jeżeli nie jedyne, kryterium ocen uzyskanych ze studiów prawniczych i z egzaminu komorniczego powinien, działając w ramach uznania administracyjnego, wykazać dlaczego to kryterium, a nie wiedza nabyta w czasie praktyki komorniczej, było decydujące dla rozstrzygnięcia. Według Sądu, nie bez znaczenia, przy ocenie przydatności kandydata, jest umiejętność wykorzystywania wiedzy teoretycznej w praktyce, poparta opiniami osób sprawujących opiekę nad kandydatami, jak również okres tej praktyki i rodzaj funkcji pełnionych w tym czasie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przyjęcie pewnych kryteriów, od których organ administracji uzależnia powołanie na stanowisko komornika powinno być czytelne i jednolite. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się inne decyzje o powołaniu na stanowisko komornika sądowego (z [...] lipca 2004 r. i z [...] października 2004 r.), z których wynika, że o powołaniu zadecydowała fachowość powołanego kandydata, którą wykazał się w okresie praktyki, jego doświadczenie zawodowe, życiowe oraz sumienność i zaangażowanie w pracy, a nie uzyskane oceny. Natomiast w rozpoznawanej sprawie dla organu administracji najistotniejsze były oceny uzyskane przez kandydatów ze studiów i z egzaminu komorniczego.

WSA podkreślił, że opinie samorządu komorniczego nie wiążą Ministra Sprawiedliwości, są jednak jednym z dowodów oceny przydatności kandydata do wykonywania zawodu komornika podlegającym ocenie zgodnie z art. 80 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie taka ocena, z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., nie została jednak przeprowadzona. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Sprawiedliwości stwierdził jedynie, że całe uzasadnienie decyzji wskazuje na przesłanki, którymi kierował się Minister przy wyborze kandydata, który nie był rekomendowany przez organy samorządu komorniczego. Minister Sprawiedliwości ograniczając się do jednego kryterium oceny przydatności kandydata do zawodu komornika (oceny końcowej ze studiów prawniczych i z egzaminu komorniczego), z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania, nie wypowiedział się co do tego, jakie znaczenie i dlaczego przypisał praktyce i funkcjom jakie pełnił skarżący w czasie odbywania tej praktyki w kancelarii komornika. Według ustaleń organu różnica pomiędzy okresami praktyki odbytej przez skarżącego i osoby powołanej na stanowisko komornika była dosyć znacząca. Sąd zaznaczył, że skarżący miał o trzy lata dłuższą praktykę w kancelarii komornika i o trzy lata dłużej zajmował stanowisko asesora, pełniąc w tym czasie funkcję zastępcy komornika (2 lata i 8 miesięcy). Minister Sprawiedliwości uznał, że nie miało to dużego znaczenia tylko ze względu na oceny jakie skarżący uzyskał na studiach i z egzaminu komorniczego.

Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli Minister Sprawiedliwości oraz M. W. C.

Minister Sprawiedliwości zaskarżył wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i wadliwe przyjęcie, że doszło do naruszenia procedury, chociaż postępowanie administracyjne nie było dotknięte żadną wadą procesową, a w szczególności nie doszło do naruszenia przepisów postępowania określonych w art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogłoby, mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dowolną oceną materiału dowodowego, niepełne przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ i przedstawienie stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym,

3. art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granicy kontroli określonej w art. 1 p.u.s.a. i dokonanie własnej oceny materiału dowodowego, a także wskazywanie określonych kryteriów oceny kandydatów, czym naruszono kompetencje Ministra Sprawiedliwości, polegające na podejmowaniu decyzji w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego w ramach uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący organ podniósł, że wbrew twierdzeniom Sądu, w uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości wskazał, że wybierając właściwego kandydata na stanowisko komornika, uwzględnił zarówno wynik z egzaminu komorniczego, studiów prawniczych, jak i doświadczenie zawodowe kandydatów. Rozważono więc wszelkie okoliczności mające wpływ na wybór odpowiedniego kandydata i dokonano wyboru osoby dającej najpełniejsze zabezpieczenie interesu społecznego i słusznego interesu stron.

Wnoszący skargę kasacyjną organ podniósł, że powołany na stanowisko komornika sądowego M. W. C. uzyskał oceny bardzo dobre zarówno ze studiów prawniczych jak i z egzaminu komorniczego, podczas gdy P. W. S. ze studiów otrzymał ocenę dobrą, a z egzaminu komorniczego zaledwie dostateczną, a więc o dwa stopnie niższą aniżeli powołany kandydat. Minister Sprawiedliwości przyjął i uznał za udowodnione, że P. W. S. posiada dłuższy od powołanego kandydata staż pracy w kancelarii oraz zastępował swego pracodawcę, w czasie gdy ten nie mógł pełnić swojej funkcji (str. 2, 4 i 6 decyzji). Organ w żadnym miejscu nie podważał przydatności do zawodu P. W. S., jednak uznał, że był to zdecydowanie gorszy kandydat na komornika niż powołany M. W. C.

W ocenie organu nieprawidłowe i niedopuszczalne jest powoływanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na inne postępowania dotyczące obsady stanowiska komornika i wykazywanie, że Minister oparł się w nich na innych kryteriach. Dokumenty dotyczące innych postępowań, nie stanowiły bowiem materiału dowodowego w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd formułując wnioski oparł się na niepełnej dokumentacji, ponieważ nie dysponował całym materiałem dowodowym zgromadzonym w tych postępowaniach.

W konkluzji skarżący organ stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzez zarzut naruszenia art. 77 i 107 k.p.a. wadliwie przyjął, że nie rozpatrzono całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nie odniesiono się do wszystkich kryteriów, które spełniali kandydaci na stanowisko komornika; czym naruszył art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a.

M. W. C. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 10 i 11 ustawy o komornikach sądowych polegającą na przyjęciu, że decyzje Ministra Sprawiedliwości z [...] czerwca 2009 r. i [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie powołania M. W. C. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. i odmowy powołania na to stanowisko W. A. P., P. S., P. W. S. i M. W. zostały wydane z naruszeniem prawa.

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji w sytuacji, gdy Minister Sprawiedliwości w sposób wyczerpujący zebrał i rozważył materiał dowodowy, prawidłowo ustalił stan faktyczny oraz należycie uzasadnił swoją decyzję, a ponadto naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 wyroku.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że wbrew ustaleniom Sądu, Minister Sprawiedliwości jasno i precyzyjnie określił kryteria wyboru i hierarchię ich ważności. Minister wskazał, że za najważniejsze uznał: ocenę uzyskaną na egzaminie komorniczym oraz końcowy wynik ze studiów prawniczych. Jasno uzasadnił, że oceny te świadczą o poziomie wiedzy kandydatów, niezbędnej do wykonywania zawodu komornika sądowego i poziom tej wiedzy uznał za najistotniejszy. Nie ulega wątpliwości, że kryterium stażu pracy również zostało wzięte pod uwagę, przy czym w dalszej kolejności. Dopiero spośród dwóch osób, które otrzymały na egzaminie komorniczym ocenę bardzo dobrą oraz z takim samym wynikiem ukończyły studia prawnicze (M. W. C. i W. A. P.), Minister stosując kryterium dopełniające, powołał na stanowisko komornika sądowego osobę, która legitymowała się większym doświadczeniem zawodowym.

Według M. W. C., niezrozumiałe jest powoływanie się przez Sąd na hierarchię kryteriów przyjętą przez Ministra Sprawiedliwości w innych sprawach dotyczących powołania na stanowisko komornika sądowego. Stanowisko Sądu, zgodnie z którym o nieczytelności i niejasności przyjmowanych przez Ministra Sprawiedliwości kryteriów świadczy to, że w innych sprawach organ dał prymat innym kryteriom, jest gołosłowne, gdyż Minister Sprawiedliwości w decyzjach z dnia [...] czerwca 2009 r. i [...] sierpnia 2009 r. jasno przedstawił przesłanki, jakimi kierował się przy wyborze kandydata i które z nich uznał za istotniejsze.

Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, Minister Sprawiedliwości działał w granicach prawa, nie przekraczając granic uznania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargi kasacyjne P. W. S. wniósł o ich oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi kasacyjne w znacznej mierze zostały oparte na tych samych zarzutach, co uzasadnia łączną ich ocenę.

Kontroli Sądu pierwszej instancji została poddana decyzja Ministra Sprawiedliwości o powołaniu na stanowisko komornika sądowego M. W. C. i odmowie powołania pozostałych kandydatów, w tym skarżącego P. W. S. WSA uwzględniając skargę uznał, że decyzja Ministra została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości nie rozpatrzył całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie wyjaśnił dostatecznie przesłanek wyboru kandydata na stanowisko komornika sądowego, w szczególności przyczyn nadania szczególnego znaczenia wynikom uzyskanym przez poszczególnych kandydatów ze studiów i egzaminu komorniczego oraz pominięcia doświadczenia zawodowego kandydatów.

Minister Sprawiedliwości i M. W. C. zarzucili Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. polegające na uwzględnieniu skargi, w sytuacji gdy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten nie może być uznany za zasadny. Nie budzi wątpliwości, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostało stwierdzone, iż w rozpoznawanej sprawie miały miejsce uchybienia, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że Minister Sprawiedliwości nie rozważył całego materiału dowodowego i nie uzasadnił należycie przesłanek powołania na stanowisko komornika sądowego jednego z kandydatów pomijając kryterium stażu zawodowego. Podkreślono, że w uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości ograniczył się do stwierdzenia, iż właściwym kandydatem na stanowisko komornika sądowego rewiru przy Sądzie Rejonowym w L. jest M. W. C., który ukończył z wynikiem bardzo dobrym wyższe studia prawnicze i taką samą ocenę uzyskał z egzaminu komorniczego. Kandydat ten posiadając, zdaniem organu, wysoko ocenioną wiedzę i wystarczająco długi staż pracy na stanowisku asesora komorniczego, daje najpełniejszą gwarancję wykonywania powierzonej funkcji. Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji trafnie zarzucił Ministrowi Sprawiedliwości, że błędnie zaniechał wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia przyczyn przyjęcia jako decydującego kryterium ocen uzyskanych ze studiów i egzaminu komorniczego, pomijając całkowicie aspekt przygotowania praktycznego do wykonywania zawodu komornika sądowego. W tym miejscu godzi się zauważyć, że ustawa o komornikach sądowych nie daje podstaw do przyjęcia, iż którakolwiek z przesłanek powołania na stanowisko komornika sądowego ma pierwszeństwo przed pozostałymi. W przypadku, gdy kandydatów do powołania na stanowisko komornika jest więcej, aniżeli miejsc do obsadzenia niewątpliwie do Ministra Sprawiedliwości należy wybór najlepszego z nich. Prawo dokonywania przez Ministra Sprawiedliwości wyboru osoby, którą powoła na stanowisko komornika sądowego wiąże się z instytucją uznania administracyjnego i musi być realizowane w granicach określonych przepisami prawa, w tym zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Wskazane byłoby przy tym, by Minister Sprawiedliwości stosował w sprawach powołania na stanowisko komornika sądowego jednolite zasady oceny kandydatów. Przyjmowanie w różnych sprawach odmiennych kryteriów oceny przesłanek decydujących o powołaniu na stanowisko komornika sądowego, jest niepożądane zarówno z punktu widzenia osób ubiegających się o powołanie jak i powołującego organu, gdyż może niepotrzebnie stwarzać wrażenie faworyzowania danego kandydata.

W tym miejscu należy także zauważyć, że do postępowania w rozpatrywanej sprawie Minister Sprawiedliwości zastosował art. 62 k.p.a., czyli połączył do wspólnego rozpoznania kilka wniosków osób ubiegających się o powołanie na jedno wolne stanowisko komornika sądowego. W wyniku tak prowadzonego postępowania wydawana jest jedna decyzja rozstrzygająca połączone sprawy. Oznacza to, że uwzględnienie jednego z wniosków, czyli powołanie na stanowisko komornika sądowego jednej z zainteresowanych osób zawsze będzie powodowało odmowę powołania wobec pozostałych. W związku z tym w sprawach, w których będzie więcej chętnych, niż miejsc do obsadzenia sądowa kontrola decyzji w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego będzie zawsze związana z jednoczesną kontrolą decyzji w sprawie odmowy powołania na stanowisko komornika sądowego pozostałych zainteresowanych. W związku z tym z uzasadnienia decyzji powinno jasno wynikać, jakie jednolite dla wszystkich kandydatów kryteria oceny zostały ustalone, oraz dlaczego jedne osoby spełniały te kryteria w stopniu większym, aniżeli pozostałe. Warunki jakie powinna spełniać decyzja w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego przemawiają za koniecznością szczególnie starannego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zwłaszcza przeprowadzenia pełnej analizy poszczególnych kandydatur w aspekcie spełniania przez nich warunków określonych w art. 10 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych. W rozpoznawanej sprawie taka analiza nie została przeprowadzona, gdyż Minister Sprawiedliwości rozważając poszczególne kandydatury zupełnie marginalnie potraktował doświadczenie zawodowe osób ubiegających się o powołanie na stanowisko komornika sądowego. Wspomniana okoliczność ma tak samo istotne znaczenie przy ocenie kandydatów, jak wyniki ukończenia studiów i egzaminu komorniczego. Należy bowiem zauważyć, że wiedza teoretyczna zdobyta przez kandydata podlega weryfikacji w toku praktycznej nauki zawodu, w szczególności w okresie asesury. Nawet najlepiej teoretycznie przygotowany kandydat nie powinien być powołany na stanowisko komornika sądowego, jeżeli nieumiejętnie wykorzystuje swoją wiedzę w praktyce. W związku z tym porównywanie walorów poszczególnych kandydatów powinno obejmować także analizę przebiegu asesury. Nie można zgodzić się z Ministrem Sprawiedliwości, że brak jest obiektywnych mierników w tym zakresie. Jak podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji każdy z kandydatów przedstawił pozytywną opinię z miejsca pracy. Opinie te sporządzone zostały przez osoby, które w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych są najlepiej zorientowane w umiejętności poszczególnych kandydatów i ich ocena nie powinna być pomijana przez Ministra Sprawiedliwości. W przypadku skarżącego P. W. S. takie opinie sporządzili: Prezes Sądu Rejonowego w L. i Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w L., w którego kancelarii jest on zatrudniony nieprzerwanie od [...] maja 2000 r. Z kolei M. W. C. przedstawił opinię służbową wydaną przez zatrudniającego go komornika. Minister Sprawiedliwości dysponował więc materiałem umożliwiającym przeprowadzenie pełnej oceny praktycznego przygotowania kandydatów na stanowisko komornika sądowego. Za niewystarczającą ocenę dowodów obrazujących przebieg asesury poszczególnych kandydatów należy uznać stwierdzenie Ministra Sprawiedliwości, że wszyscy kandydaci przedstawili pozytywne opinie z miejsca pracy.

Sąd pierwszej instancji, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] czerwca 2009 r., wskazał ponadto na wady postępowania związane z pominięciem opinii samorządu komorniczego, który rekomendował kandydaturę P. W. S. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ograniczenie się przez Ministra Sprawiedliwości w tym zakresie do stwierdzenia, że w myśl art. 11 ustawy o komornikach sądowych opinia taka nie ma charakteru wiążącego, nie uzasadniało odstąpienia od jej merytorycznej oceny. Za pozbawione podstaw należy też uznać stanowisko organu, że "Całe uzasadnienie decyzji wskazuje na przesłanki, którymi kierował się Minister przy wyborze kandydata, który nie był rekomendowany przez organy samorządu komorniczego." (str. 5 zaskarżonej decyzji). Minister Sprawiedliwości nie dostrzegł bowiem, że w uzasadnieniu powinny być także wskazane przyczyny odmowy powołania kandydata, który uzyskał rekomendację samorządu komorniczego. Gdyby opinia organów samorządu zawodowego, nie miała mieć żadnego znaczenia przy powoływaniu na stanowisko komornika sądowego, to zapewne ustawodawca zrezygnowałby z umożliwienia tym organom wyrażenia swojego stanowiska. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że możliwość wyrażenia opinii przez radę izby komorniczej (art. 11 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych) lub Krajową Radę Komorniczą (art. 11 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych) oraz ich niewiążący charakter, nie oznacza zwolnienia Ministra Sprawiedliwości z obowiązku merytorycznej oceny przedstawionej opinii, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia także to, że kandydat po powołaniu na stanowisko komornika staje się członkiem korporacji. W związku z tym ocena poszczególnych kandydatów, dokonana przez członków tej korporacji, jakkolwiek niewiążąca Ministra, nie może być przez niego pominięta.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uwzględnienia skargi.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezasadny jest zarzut podniesiony przez Ministra Sprawiedliwości dotyczący naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazując na konieczność oceny kandydatur także w omawianym ostatnio zakresie, wbrew stanowisku Ministra Sprawiedliwości wyrażonemu w skardze kasacyjnej, nie dokonał własnej oceny materiału dowodowego, ani też nie zobowiązał organu do stosowania określonego kryterium oceny kandydatów jako decydującego. WSA zwrócił jedynie uwagę na uchybienia jakich dopuścił się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, polegające na zaniechaniu wyboru kandydata na stanowisko komornika sądowego przy uwzględnieniu wszystkich kryteriów ustawowych. Omawiany zarzut jest niezasadny także z tej przyczyny, że w przypadku gdy Sąd uchyla zaskarżoną decyzję nie sposób przewidzieć, do jakich wniosków doprowadzi organ dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy i jak wówczas organ oceni kandydatów na stanowisko komornika sądowego. Przy ocenie wspomnianego zarzutu nie można także pominąć, że WSA nie stwierdził, iż ustalenia i ich ocena dokonane przez Ministra są merytorycznie wadliwe, lecz uznał je za niewystarczające i tym samym naruszające prawo.

Minister Sprawiedliwości niezasadnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., które miało polegać na niepełnym przytoczeniu ustaleń dokonanych przez organ i przedstawieniu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Z dosyć ogólnikowego uzasadnienia tego zarzutu wynika, że według organu WSA błędnie ustalił, że P. W. S. posiada o trzy lata dłuższy staż pracy na stanowisku asesora oraz o trzy lata dłuższy ogólny staż pracy, podczas gdy ogólna różnica wynosiła trzy lata. Ponadto Minister Sprawiedliwości podniósł, że Sąd dowolnie stwierdził, że przy wyborze kandydata nie było brane pod uwagę kryterium stażu pracy kandydata i opinie o kandydatach. Jeżeli chodzi o tę ostatnio wymienioną kwestię to Naczelny Sąd Administracyjny ocenę zaskarżonego wyroku w tym zakresie zawarł przy omawianiu zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się natomiast do problemu błędnych ustaleń przyjętych przez Sąd pierwszej instancji, stwierdzić należy że istotnie P. W. S. ma ogólny staż pracy w kancelarii komorniczej dłuższy o trzy lata niż M. W. C. Sąd niezbyt precyzyjnie przedstawił tę kwestię łącząc wypowiedź o ogólnym stażu pracy i stażu pracy na stanowisku asesora spójnikiem "oraz". Takie sformułowanie mogło sugerować, że różnica wynosi łącznie sześć lat, tymczasem są to trzy lata (P. W. S.i rozpoczął pracę w kancelarii komorniczej w 2000 r., zaś M. W. C. w 2003 r.). Jednak brak dostatecznej precyzji w tym zakresie nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, co uzasadnia przyjęcie, że omawiany zarzut nie jest trafny.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony zarzut, podniesiony przez M. W. C., dotyczący naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 10 i 11 ustawy o komornikach sądowych. W nawiązaniu do tego zarzutu należy zauważyć, że w skardze kasacyjnej nie wskazano na czym miało polegać naruszenie powołanego przepisu, jaką wykładnię przyjął Sąd pierwszej instancji, z jakich przyczyn jest ona nieprawidłowa i jak, według wnoszącego skargę kasacyjną, należy ten przepis rozumieć. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie skargi kasacyjnej w ogóle nie nawiązuje do podniesionego zarzutu. Podkreślenia także wymaga, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie dokonał wykładni art. 10 i art. 11 ustawy o kornikach sądowych. Już z tej przyczyny omawiany zarzut skargi kasacyjnej należało uznać za nietrafny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie mógł być uwzględniony również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zgłoszony w skardze kasacyjnej M. W. C. Uchybienie Sądu miało polegać na zaniechaniu uzasadnienia rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 wyroku o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji. Należy zgodzić się ze stroną wnoszącą skargę kasacyjną, że WSA nie uzasadnił zastosowania w sprawie art. 152 p.p.s.a. Podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. M. W. C. nie wyjaśnił jednak jaki wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia przepisów postępowania musi zawierać wywód uzasadniający przyjęcie, że konkretne uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone w skardze kasacyjnej M. W. C. braki w tym zakresie, czynią zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. całkowicie niezasadnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).