Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 196/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 190 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w T. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 189 ust. 1, art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572), art. 129 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), § 26 ust. 1, § 37 ust. 1 pkt 3, § 39 ust. 2 pkt 1 i 2, oraz § 62 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] w T. Rektor Uniwersytetu [...] w T. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2012 r., o skreśleniu M. A. z listy studentów szóstego semestru farmacji jednolitych niestacjonarnych studiów magisterskich z dniem [...] września 2012 r. z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru/roku.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazując, że rozstrzygnięcie oparto na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych:

M. A. została przyjęta na l rok studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunek farmacja w roku akademickim 2007/2008. W październiku 2008 r. uzyskała zgodę Dziekana Wydziału Farmaceutycznego na warunkowy wpis na wyższy semestr studiów w roku akademickim 2008/2009. Skarżąca w dniu [...] października 2009 r. ponownie uzyskała zgodę Dziekana na wpis warunkowy na wyższy semestr studiów w roku akademickim 2009/2010. W dniu [...] kwietnia 2010 r. studentka została skierowana na powtarzanie V semestru w roku akademickim 2010/2011 z powodu braku zaliczenia 3 przedmiotów objętych planem studiów. W dniu [...] marca 2011 r. skarżąca po raz kolejny uzyskała zgodę Dziekana Wydziału na warunkowy wpis na VI semestr studiów w roku akademickim 2010/2011. Studentka złożyła prośbę w dniu [...] września 2011 r. o warunkowy wpis na VII semestr studiów, na co nie uzyskała zgody Dziekana. W uzasadnieniu decyzji podano, iż M. A. nie uzyskała pozytywnej oceny z 3 egzaminów na 3, które zostały nałożone planem zajęć dydaktycznych oraz nie uzyskała pozytywnej oceny z egzaminu niezbędnego do zaliczenia powtarzanego semestru studiów. Wziąwszy pod uwagę dotychczasowy przebieg studiów skarżącej, istniała uzasadniona obawa, że studentka nie podoła nałożonym obowiązkom. Wyrażenie zgody na warunkowy wpis oznaczałoby konieczność pogodzenia bieżącej nauki z 4 zaległymi egzaminami. W dniu [...] października 2011 r. Dziekan Wydziału skierował studentkę na powtarzanie VI semestru studiów w roku akademickim 2011/2012. W dniu [...] listopada 2011 r., organ odwoławczy wydał decyzję w sprawie utrzymania w mocy decyzji Dziekana Wydziału z dnia [...] października 2011 r. dotyczącej braku zgody na wpis warunkowy M. A. na VII semestr studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku farmacja w roku akademickim 2011/2012 r. W dniu [...] września 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o warunkowe zaliczenie etapu z 4 przedmiotów. Dziekan decyzją z dnia [...] września 2012r. nie wyraził zgody na warunkowy wpis na listę studentów VII semestru w roku akademickim 2012/2013, ponieważ studentka nie uzyskała zaliczenia wszystkich egzaminów objętych planem studiów.

Dziekan Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu [...] w T. dnia [...] listopada 2012 r. podjął decyzję o skreśleniu z listy studentów M. A. (decyzja bez numeru). Jako podstawa prawna rozstrzygnięcia wskazany został art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - ze wskazaniem jako przyczyny "nieuzyskanie zaliczenia semestru/roku", § 37 ust. 1 pkt 3 Regulaminu studiów [...] w T. oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Dziekan wskazał, że "student nie uzyskał zaliczenia zajęć objętych planem studiów w danym roku (semestrze)". Powyższe zaś jest niewykonaniem obowiązku wynikającego z § 26 ust. 1 Regulaminu Studiów [...].

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji M. A. złożyła odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania w l instancji ewentualnie uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego:

-art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na nieustosunkowaniu się do okoliczności wskazanych przez stronę w odwołaniu z dnia [...] października 2012 r., w którym podniesiono, że nie odbył się egzamin z farmakognozji w dniu [...] września 2012 r.,

-art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego,

-art. 11 k.p.a., poprzez naruszenie zasady przekonywania polegające na nadzwyczaj skrótowym uzasadnieniu decyzji,

-art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji, a w szczególności niewskazanie dowodów, na których oparł się organ wydając decyzję,

-art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i skreślenie skarżącej z listy studentów pomimo braku podstaw ku temu i brak należytego uzasadnienia tej decyzji.

W uzasadnieniu odwołania przywołano brzmienie art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i wskazano, że nieuzyskanie zaliczenia semestru nie jest przesłanką do "automatycznego" skreślenia z listy studentów, bowiem ustawodawca przewidział w ustawie fakultatywność skreślenia w razie nieuzyskania zaliczenia semestru, by nie doszło do sytuacji, w której skreślony zostaje student w razie zaistnienia szczególnych okoliczności. W ocenie skarżącej zaś, w jej sprawie taka sytuacja zaistniała, bowiem skarżąca zachorowała. Podała, że przedłożyła również stosowne zwolnienie lekarskie na powyższą okoliczność. Wskazała, że adiunkt dr D. M. wyznaczył dodatkowy termin, który ostatecznie się nie odbył, o czym skarżąca została poinformowana drogą e-mailową w dniu [...] września 2012 r. (w dniu, w którym miał się odbyć dodatkowy egzamin). Skarżąca podkreśliła, że wielokrotnie stawiała się na uczelni w celu wyjaśnienia sytuacji. Organ zaś pominął powyższe kwestie, czym rażąco naruszył art. 77 k.p.a.

Skarżąca w odwołaniu podkreśliła, że decyzja wydana została w ramach uznania administracyjnego i w związku z tym winna posiadać wyczerpujące uzasadnienie. W przedmiotowej sprawie zaś tego zaniechano.

W ocenie strony, przy wydaniu niniejszej decyzji organ naruszył szereg przepisów proceduralnych, które muszą skutkować jej uchyleniem, m.in. stan faktyczny w sprawie nie został należycie wyjaśniony przez organ, czym naruszono art. 7 k.p.a. Ponadto, w uzasadnieniu organ pominął kwestię, dlaczego zaliczenia nie udało się uzyskać (choroba skarżącej, nieodbycie się egzaminu w dniu [...] września 2012 r., odmowa zgody na warunkowe wpisanie na VII semestr).

Skarżąca podkreśliła, że tak lapidarne uzasadnienie decyzji uniemożliwia jej należytą redakcję odwołania, co z kolei czyni dwuinstancyjność postępowania przewidzianą w art. 15 k.p.a. czysto iluzoryczną.

Zarzucono również rażące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., gdyż przedmiotowa decyzja w zasadzie nie zawiera uzasadnienia, ponieważ trzy zdania zawarte w uzasadnieniu decyzji nie tylko nie przekonują w żaden sposób skarżącej do słuszności zaskarżonej decyzji (art. 11 k.p.a.), ale też nie odnoszą się w żaden sposób do argumentów zgłaszanych przez skarżącą w uprzednich pismach składanych, co prawda w innych sprawach (warunkowe wpisanie na VII semestr), ale nierozerwalnie wiążących się z decyzją o skreśleniu z listy studentów.

Zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu [...] w T.

Organ w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w świetle art. 189 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym "student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów". Z kolei, zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Ponadto w świetle § 39 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Regulamin w § 26 ust. 1 stanowi zaś, iż warunkiem zaliczenia semestru lub roku studiów jest uzyskanie zaliczenia zajęć określonych planem studiów i zdanie wszystkich egzaminów z przedmiotów kończących się egzaminem w danym semestrze lub roku oraz uzyskanie odpowiedniej liczby punktów ECTS.

Ponadto, organ wskazał, że skarżąca w trakcie całego okresu studiów często nie uzyskiwała zaliczeń zarówno w pierwszym, jak i w drugim terminie, czego dowodzą karty okresowych osiągnięć studenta. Wskazano, że przebieg studiów skarżącej świadczył o tym, iż w sposób nierzetelny przygotowywała się do egzaminów i miała trudności z uzyskiwaniem zaliczeń, w konsekwencji, organ odwoławczy wskazał, że zasadnie Dziekan Wydziału skreślił skarżącą z listy studentów.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na opisaną wyżej decyzję wniosła M. A., podnosząc, podobnie jak w odwołaniu, że skreślenie jej z listy studentów było niezasadne.

Decyzji zarzuciła naruszenie:

-art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego,

-art. 136 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie pomimo okoliczności, iż skarżąca w odwołaniu wskazywała na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy,

-art. 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji, a w szczególności nieodniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu,

-art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo okoliczności, że organ powinien wydać decyzję kasacyjną (a przynajmniej przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w rozumieniu art. 136 k.p.a.), gdyż decyzja organu I instancji praktycznie nie zawiera uzasadnienia, a organy obu instancji nie zgromadziły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (w szczególności nie wyjaśniły choroby skarżącej i przyczyn, dla których nie odbył się przedmiotowy egzamin),

-art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez przekroczenie uznania administracyjnego i skreślenie skarżącej z listy studentów pomimo braku podstaw ku temu.

Na gruncie powyższego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi wywodziła, jak w odwołaniu od decyzji I instancji. Wskazała ponadto, że w treści odwołania zwróciła uwagę na istotne okoliczności zaistniałe w sprawie, jednakże zostały one w całości pominięte przez organ odwoławczy, który tym samym rażąco naruszył art. 77 k.p.a. Organ do powołanych kwestii nie odniósł się w ogóle i nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, a także nie zebrał całego materiału dowodowego.

Skarżąca zarzuciła również, że w uzasadnieniu organ ograniczył się do przytoczenia przebiegu studiów, co nie było w sprawie sporne, a pominął kwestię, dlaczego skarżącej zaliczenia nie udało się uzyskać. Organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do okoliczności wskazanych w odwołaniu tj.: choroba skarżącej, nieodbycie się egzaminu w dniu [...] września 2012 r., czy odmowa zgody na warunkowe wpisanie na VII semestr.

Zarzuciła, jak w odwołaniu, że uzasadnienie decyzji organu I instancji uniemożliwiło jej należytą redakcję odwołania, co z kolei uczyniło dwuinstancyjność postępowania przewidzianą w art. 15 k.p.a. iluzoryczną.

W sposób rażący została naruszona - przez organy procedujące w sprawie - zasada przekonywania. Skoro bowiem organ nie odniósł się do zarzutów, to trudno mówić, by skarżąca została przekonana do słuszności zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie, która odbyła się w dniu [...] maja 2013 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę, dodatkowo podniósł, że skarżącej nie umożliwiono zapoznania się z aktami sprawy przed rozstrzygnięciem obu instancji. Skarżąca oświadczyła zaś, że chorowała od [...] do [...] września 2012 r. i dysponowała zwolnieniem lekarskim, które przedłożyła w Zakładzie Farmakognozji. Dalej podała, że zwolnienie to nadal znajduje się w sekretariacie Zakładu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Wobec treści skargi godzi się podnieść, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.).

Stosując przedstawione wcześniej kryteria oceny Sąd w pierwszej kolejności ocenił prawidłowość zastosowania przy załatwianiu sprawy przepisów postępowania administracyjnego. Przepisy te rzutują bowiem na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego.

Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co powoduje, że decyzja ta podlega usunięciu z obrotu prawnego.

Podkreślenia wymaga, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 140 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym w sprawach nieuregulowanych odrębnie w szczególnym przepisie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami I instancji. Wniesienie odwołania przenosi zatem na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Przy czym należy podkreślić, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z art. 138 k.p.a., organ odwoławczy nie może ograniczyć się wyłącznie do kontroli decyzji organu I instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ ten musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Ponadto organ odwoławczy obowiązany jest rozpatrzyć żądania strony podniesione w odwołaniu i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Może również, jeżeli uzna to za konieczne, przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe.

Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II FSK 658/08).

Organ II instancji jest zatem obowiązany ocenić decyzję wydaną w I instancji nie tylko w zakresie zarzutów zgłoszonych w odwołaniu, lecz również pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ II instancji nie przeprowadził należycie postępowania odwoławczego, gdyż nie rozpoznał ponownie w całokształcie merytorycznie sprawy.

Skoro niewątpliwe jest w sprawie, że skarżąca w odwołaniu podnosiła m. in., że do poprawkowego egzaminu z farmakognozji, który odbył się w dniu [...] września 2012 r. nie przystąpiła z powodu choroby (na co przedłożyła w Zakładzie Farmakognozji stosowne zwolnienie lekarskie), oraz że wyznaczony na dzień [...] września 2012 r. dodatkowy egzamin poprawkowy nie odbył się, ponieważ został w tym dniu odwołany to w tej sytuacji organ II instancji winien był dokonać oceny, czy organ I instancji należycie ustalił istotne okoliczności faktyczne, a mające znaczenie dla wystąpienia stanu faktycznego, od którego zaś norma prawa uzasadnia podjęcie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów. Innymi słowy organ odwoławczy winien był ze szczególną starannością ocenić, czy organ I instancji rozstrzygnięcie swe oparł na należycie zgromadzonym materiale dowodowym.

W okolicznościach niniejszej sprawy, oparcie się organu odwoławczego jedynie na materiale sprawy zgromadzonym przez organ I instancji, z równoczesnym całkowitym pominięciem powyższych twierdzeń odwołującej się, świadczy o tym, że w przedmiotowej sprawie nie był dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy. W sprawie nie wyjaśniono m.in., dlaczego pomimo przedłożenia przez skarżącą stosownego zaświadczenia lekarskiego, nie umożliwiono jej przystąpienia do dodatkowego egzaminu poprawkowego i w konsekwencji skreślono z listy studentów.

W takim przypadku brak było dostatecznych podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygnięcie dokonane mimo to przez organ odwoławczy jest wadliwe.

Wskazać należy że, jak zasadnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/11, jeżeli student z przyczyn obiektywnych, potwierdzonych zaświadczeniem lekarskim, nie może przystąpić do egzaminu w wyznaczonym terminie, to nie można na gruncie art. 190 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy przyjąć, że nie zaliczył semestru i w konsekwencji wydać decyzji o skreśleniu go z listy studentów. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją podejmowaną w ramach tzw. "uznania administracyjnego". W utrwalonym od lat orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Sąd pogląd wyrażony przez NSA w pełni popiera.

Tymczasem w niniejszej sprawie nie można uznać, aby organy spełniły ww. wymagania dotyczące wydania decyzji w ramach uznania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, powyższe uchybienia stanowią niewątpliwie naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), a także przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81, art. 138 k.p.a., a także przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

W orzecznictwie podkreśla się, że to organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje bowiem formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Powyższym regułom proceduralnym zmierzającym do ustalenia prawdy obiektywnej nie sprostał w rozpatrywanej sprawie organ II instancji. Treść uzasadnienia podjętej przez ten organ odwoławczy decyzji nie zawiera bowiem ustaleń świadczących o tym, że podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również w sposób wyczerpujący nie zebrano i nie rozpatrzono materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie tylko, że nie ustosunkował się do twierdzeń skarżącej podnoszonych w odwołaniu, ale również nie zastosował się do reguły rozpatrzenia sprawy administracyjnej ponownie, ograniczając się w istocie jedynie do przytoczenia stanu faktycznego sprawy i powtórzenia argumentów organu I instancji.

Wskazać w tym miejscu należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisy Regulaminu studiów [...] w T.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 powołanej ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Z kolei ust. 2 ww. art. 190 ustawy stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

Stosownie zaś do art. 190 ust. 3 ustawy - od decyzji takiej przysługuje odwołanie do rektora, a decyzja rektora jest ostateczna.

Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 207 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Odwołać się w tym miejscu należy, do stanowiska wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99). Powyższy pogląd prezentowany jest w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1304/11). Oznacza to, że orzekające w niniejszej sprawie organy, obowiązane były przestrzegać przepisów procedury administracyjnej, w tym m. in. zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7, art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), podejmując działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.)

Wymaga podkreślenia, że art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym zawiera obligatoryjne i fakultatywne przesłanki skreślenia studenta z listy studentów.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie miała przesłanka fakultatywna określona w art. 190 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy. Powyższe oznacza, że decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest decyzją podejmowaną w ramach "uznania administracyjnego", a wskazuje na to sformułowanie przepisu, zgodnie z którym "kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów".

W takiej sytuacji, wydanie decyzji musi zostać poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie zaistnienia, bądź nie - przesłanek do skreślenia studenta z listy studentów, oraz winna być dokonana ocena tychże przesłanek, znajdująca następnie odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji.

Jak to już wyżej Sąd podkreślił, organ odwoławczy nie tylko nie ustosunkował się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, lecz i nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego odnośnie podniesionych zarzutów. Uchybienie to ma o tyle istotne znaczenie, że decyzja o skreśleniu z listy studentów podejmowana w przypadkach określonych w art. 190 ust. 2 ustawy, jako podejmowana w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek szczególnie wszechstronnego zgromadzenia i zbadania materiału dowodowego. Uzasadnienie zaś takiej decyzji musi wskazywać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały przez organ rozważone i ocenione.

Uzasadnienie decyzji uznaniowej, szczególnie o negatywnych dla strony konsekwencjach – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – powinno szczegółowo wskazywać także przyczyny, argumenty, na których oparł się organ rozstrzygający sprawę, jak i powody dla których organ zastosował tę instytucję. Brak zaś prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji, nie wyjaśnienia stronie zasadności zastosowania takiego rozstrzygnięcia, uniemożliwia nadto właściwą kontrolę ze strony Sądu.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, gdzie przyjęte zostało, że z decyzjami uznaniowymi wiąże się ukierunkowana kontrola sądowa, przy której rolę, zadania i zakres kompetencji Sądu rozumie się znacznie szerzej i głębiej niż w innych sytuacjach. Kontrole te zaś musi umożliwiać szczegółowe uzasadnianie takich decyzji. Stąd nie tylko nie są one zwolnione z takiego obowiązku, ale ich uzasadnienie musi wskazywać w sposób jasny i czytelny na motywy, jakimi kierowano się, podejmując określone rozstrzygnięcie (por. M.Jaśkowska, Uznanie administracyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 5-6/2010, str.174 –175).

W świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, że zaniechanie przeprowadzenia przez organ odwoławczy wnikliwego postępowania dowodowego, naruszenie obowiązku wyczerpującej oceny zgromadzenia materiału dowodowego, brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaleń, co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi w niniejszej sprawie naruszenie przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W konsekwencji powyższego, zaskarżoną decyzję uznać należy za naruszającą prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy przy tym zauważyć, że w sytuacji, gdy organ II instancji nie rozważył wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów i nie sporządził wyczerpującego uzasadnienia podjętej decyzji, rozstrzyganie przez Sąd dalszych zarzutów zawartych w skardze byłoby przedwczesne i zastępowałoby rozstrzygnięcie organu administracyjnego.

Ponadto, wskazać należy na naruszenie przez organy w toku postępowania art. 10 k.p.a. Stronie bowiem nie umożliwiono czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiono jej wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Zasadnie zatem pełnomocnik skarżącej podniósł na rozprawie ww. zarzut.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu, a zwłaszcza korzystając z uprawnień określonych art. 136 k.p.a. podjąć wszelkie niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia faktycznego sprawy i dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, dać temu wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w punktach I i II sentencji. O kosztach orzeczono zaś w pkt III sentencji, na podstawie art. 200 powołanej ustawy.