Wyrok NSA, sygn. akt OSK 728/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.), Leszek Włoskiewicz, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. G. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 stycznia 2004 r. sygn. akt II SA/Łd 3/01 w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2000 r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia 1) skargę kasacyjną oddala, 2) przyznaje adw. B. P. z Kancelarii Adwokackiej w Łodzi kwotę 200 (dwieście) złotych z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponoszonych przez Skarb Państwa, 3) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 16 stycznia 2004r. oddalił skargę Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w-Łodzi z dnia [...] listopada 2000 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. o wymierzeniu Z. G. kary pieniężnej w wysokości 18.878, 20 zł za wycięcie bez wymaganego zezwolenia pięciu drzew.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki dokonując oceny legalności stwierdził, iż materialnoprawną podstawę decyzji stanowi przepis art.110 ust.1b pkt 2 ustawy z dnia 3l stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz § 10 i § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących kar.

Z art.110 ust.1b pkt 2 w/w ustawy wynika obowiązek wymierzenia przez organ gminy kary grzywny pieniężnej osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym w przypadku usunięcia przez nich drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.

Jako niesporne Sąd przyjął, że skarżący wyciął 5 drzew (1 dąb, 4 brzozy) - nie posiadając stosownego pozwolenia. Wskazane w wyjaśnieniach skarżącego okoliczności, że drzewa były obumarłe, nie upoważniały go do ich wycięcia bez uprzedniego uzyskania pozwolenia. Kwestia ewentualnego stanu drzewa czy zagrożenia, jakie może powodować, podlegała ocenie organów gminy, które władne były udzielić pozwolenia i co najwyżej mogła mieć znaczenie przy wymierzaniu opłat za wycięcie drzew. Wymierzona kara pieniężna jest instytucją prawną odmienną od opłat. Skoro więc wycięcie drzew nastąpiło bez wymaganego pozwolenia, to konsekwencją tego jest wymierzenie kary pieniężnej w oparciu o art.110 ust.1b pkt 2 cyt. ustawy.

Orzekając w sprawie organ administracji prawidłowo obliczył wysokość kary stosując zasady wymienione w rozporządzeniu.

Stosownie bowiem do § 10 ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. stawki kar pieniężnych za usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie terenu zieleni, drzew lub krzewów zawiera załącznik do rozporządzenia. W świetle zaś postanowień § 11 wymienionego rozporządzenia, wskazana stawka kary pieniężnej dotycząca drzew wskazanych w załączniku pod pozycją 3 (1 dąb i 4 brzozy) podlegała pomnożeniu przez współczynnik 0,1.

Obwody pni spornych drzew oraz ich wiek zostały zmierzone i podane w protokole oględzin, który został podpisany przez skarżącego i nie był kwestionowany.

Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie zawartych w skardze twierdzeń dotyczących prowadzenia przez niego prac rekultywacyjnych oraz nie przedstawił związku między wycięciem owych drzew a środkami pieniężnymi, jakie uzyskał z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Z powyższych względów Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż organy

administracji naruszyły prawo i skargę oddalił na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. G., reprezentowany przez adwokata B. P. i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie art.110 ust.1b pkt ustawy z dnia 3l stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisów § 10 i 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. wydanego w sprawie kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących kar, niezastosowanie art.19a ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 228) w sytuacji gdy okoliczności faktyczne nakazywały jego zastosowanie.

Skarga domaga się zmiany wyroku i uchylenia obu decyzji oraz zasądzenia kosztów udzielonej z urzędu, lecz nie opłaconej, pomocy prawnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż karę pieniężną na podstawie art. 110 ust.1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska można nałożyć na osobę fizyczną w przypadku usunięcia drzew lub krzewów i to jedynie gdy uczyniono to z naruszeniem wymagań środowiska.

Zdaniem skarżącego w niniejszym stanie faktycznym doszło do usunięcia przez skarżącego pozostałości drzew (samych pni), które zostały uprzednio przewrócone przez siły przyrody , od których działania doszło do oderwania korony drzewa, co również w uzasadnieniu wyroku podkreśla Wojewódzki Sąd Administracyjny we Łodzi (strona 1 uzasadnienia).

Cechą wyróżniającą drzewo wśród innych roślin wieloletnich trwałych jest posiadanie jednocześnie pnia i korony. Brak więc np. korony pozbawia roślinę wieloletnią przymiotu drzewa, wobec którego zastosowanie mają przepisy art.48 ust.2 i art.110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 3l stycznia 1080 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, ponieważ do zakresu wskazanego powyżej przepisu nie zostały przez ustawodawcę włączone zachowania polegające na usunięciu pozostałości po powalonych drzewach. Usunięcie samego pnia nie wypełnia dyspozycji wskazanego powyżej przepisu.

W demokratycznym państwie prawa nie można domniemywać ograniczenia praw obywateli zwłaszcza gdy wiąże się to z represją. Niemożliwe jest też uzupełnienie powstałej luki w drodze analogii.

Skarżący wobec tego, że powalenie korony drzewa nastąpiło na naturalny staw rybny, a więc wody które skarżący ma obowiązek chronić przed zanieczyszczeniem. Usunięcie powalonych koron - miało na celu wypełnienie obowiązku wynikającego z art.19a ust.1 pkt 1 Prawa wodnego.

Ten przepis pozostaje w relacji lex specialis w stosunku do art.110 ust.1b pkt 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i wyłącza stosowanie tego ostatniego.

Powyższa argumentacja utwierdza w przekonaniu, że usunięcie pni powalonych drzew nie odbyło się z naruszeniem ustawy i nie było podstaw do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Zdaniem organu z przepisów ustawy z dnia 3l stycznia 1980r. a w szczególności art.48 ust.2 i ust.4 pkt 4 tej ustawy wynika, iż usunięcie drzew i krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Przepisu ust.2 nie stosuje się do drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych. Brak zezwolenia, stanowiący wystarczającą przesłankę bezprawności jest jedyną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej. Nie ma natomiast znaczenia czy usunięcie było z korzyścią dla środowiska czy też nie. Nie jest więc zasadnym zarzut niestosowania art.19a ust.1 pkt 1 ustawy Prawa wodnego. Zdaniem organu to ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska stanowi lex specialis w stosunku do innych ustaw.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał właściwej wykładni i oceny stosowania prawa materialnego.

Ustawa z dnia 3l stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz.196 z późn.zm.) w art.48 chroni wszystkie drzewa i krzewy nakładając na jednostki organizacyjne i osoby fizyczne, będące użytkownikami nieruchomości, obowiązek utrzymywania ich we właściwym stanie. Usuwanie ich może nastąpić tylko za zezwoleniem organu administracji samorządowej (art.48 ust.2). Z ochrony tej ustawodawca wyłączył drzewa i krzewy owocowe, sadzone na plantacjach, drzewa i krzewy, których wiek nie przekracza 5 lat, drzewa i krzewy, których wiek nie przekracza 30 lat, usuwanych z terenu nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych.

Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż skarżący usunął z terenu nieruchomości będącej w jego posiadaniu 5 drzew (jednego dębu i 4 brzóz), których wielkość opisana w protokole oględzin wskazywała, że przekroczyły wiek 30 lat. Zasadnie organy administracji oraz sąd pierwszej instancji oceniły, że stan owych drzew, a w szczególności że były obumarłe, nie miał istotnego znaczenia w tej sprawie.

Okoliczność tę winien ocenić organ gminy w sprawie o udzielenie zezwolenia i uwzględnić ją rezygnując z pobrania opłat - stosownie do regulacji zamieszczonej w art.86d ust.1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

Nie jest zasadnym wiązanie przez stronę obowiązków wynikających z przepisów ustawy z dnia 24 października1974r.Prawo wodne z uregulowaniami zamieszczonymi w ustawie z dnia 3l stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, a w szczególności nie ma miejsca kolizja norm prawnych. W przypadku bowiem gdy na terenie pokrytym wodami powierzchniowymi znajduje się roślinność, podlegająca ochronie wymienionej w art.48 ustawy z dnia 3l stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, mają do niej zastosowanie przepisy tej ostatniej ustawy z konsekwencjami przewidzianymi w art.110 ust.1b.

W przedstawionej sytuacji zaskarżonemu wyrokowi nie można postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego. Skarga kasacyjna, jako nie zawierająca usprawiedliwionych podstaw podlegała więc oddaleniu na podstawie art.184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).

O kosztach Sąd orzekł na podstawie § 1 ust.1 pkt 2 lit.a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz. U. Nr 163, poz.1348 z późn.zm,) uznając, iż kwota 200 zł jest współmierna do wkładu pracy pełnomocnika strony.

Na podstawie art.207 ust.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów od Z. G. uznając to za uzasadnione jego trudną sytuację materialną.