Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1035/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Irena Szczepkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2005 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia l czerwca 2004r. Nr "[...]" Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił zmiany decyzji własnej z dnia 6 lipca 1999r. Nr "[...]" w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich Z. W. W uzasadnieniu decyzji z l czerwca 2004r. organ wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lutego 2000r. sygn. akt "[...]" oddalił skargę Z. W. na decyzję z 6 lipca 1999r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Następnie Sąd ten wyrokiem z 17 grudnia 2002r. sygn. akt "[...]" oddalił skargę strony o wznowienie postępowania sądowego. Z. W. nie pogodził się z pozbawieniem go uprawnień kombatanckich i pomimo ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu kilkakrotnie zwrócił się z prośbą o ich przywrócenie. Prośba taka została wniesiona m. in. pismem z dnia 20 stycznia 2004r. Kierownik Urzędu wskazał, iż intencją strony zawartą w tymże wniosku była zmiana niekorzystnej dla niej decyzji z 6 lipca 1999r. w trybie nadzwyczajnym. Z uwagi na fakt nie podania postawy prawnej żądania, wniosek strony został potraktowany stosownie do dyrektywy art. 235 § l Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) jako wniosek o uchylenie decyzji organu w trybie art. 154 § l kpa. Kierownik Urzędu argumentował dalej, iż decyzja ostateczna na mocy, której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji, jeżeli za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W ocenie Kierownika Urzędu strona nie wykazała, by za uchyleniem decyzji z 6 lipca 1999r. przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony, a z akt nie wynika, by Z. W. spełniał którąkolwiek przesłankę przyznania czy też zachowania uprawnień. Z. W. nabył uprawnienia kombatanckie decyzją ZW ZBoWiD z dnia 3 czerwca 1976r. z tytułu "utrwalania władzy ludowej" od l października 1949r. do 17 kwietnia 1952r. i od 12 listopada 1952r. do 31 grudnia 1952r. W okresie tym Z. W. pełnił zasadniczą służbę wojskową w "[...]". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, póz. 371) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Osoby te zachowują uprawnienia w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub że uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, bądź też jako żołnierze z poboru pełniły służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Zgodnie natomiast z art. l ust. 2 pkt 6 za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wherwolru. Z akt sprawy nie wynika, ażeby Z. W. uczestniczył w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz grupami Wehrwolfu. Ponadto strona rozpoczęła służbę wojskową po 1947r. Kierownik Urzędu wskazał również, iż dokumentacja zgromadzona w sprawie pozwala ustalić, iż jednostka w której pełnił służbę Z. W. brała udział w walkach jedynie z reakcyjnym podziemiem.

Od decyzji z dnia l czerwca 2004r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożył Z. W., wnosząc o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich. We wniosku wskazał, iż nie zgadza się stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił jego skargę na decyzję Kierownika Urzędu z dnia 6 lipca 1999r. Jako poborowy został skierowany do zasadniczej służby wojskowej, którą pełnił na terenie województwa "[...]". Przyznał, iż w tym okresie nie istniała już Ukraińska Armia Powstańcza ani Wehrwolfen, a jedynie pojedyncze grupki band ukraińskich, które zagrażały ludności cywilnej. Odwołujący się zwrócił uwagę, iż walcząc z tymi grupami narażał się na śmierć. W ocenie Z. W., żołnierze zasadniczej służby wojskowej nie byli utrwalaczami władzy ludowej, wobec czego zostali bardzo skrzywdzeni przez odebranie im uprawnień kombatanckich. Z. W. podał również, iż w czasie okupacji pracował przymusowo na kolei, a jego ojciec przez cały okres II Wojny Światowej przebywał w niewoli niemieckiej, a następnie w latach pięćdziesiątych był szykanowany przez Urząd Bezpieczeństwa.

Decyzją z dnia 28 października 2004r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymał w mocy decyzję z l czerwca 2004r. W uzasadnieniu tejże decyzji Kierownik Urzędu wskazał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona nie podała jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie decyzji z 6 lipca 1999r. W ocenie organu decyzja ta jest ostateczna i może być wzruszona jedynie w jednym z trybów nadzwyczajnych. Podstawą do uchylania bądź zmiany takiej decyzji może być m. in. art. 154 kpa. Za zmianą decyzji ostatecznej z 6 lipca 1999r. w ocenie organu przemawia jedynie "słuszny interes strony". Zdaniem Kierownika Urzędu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia słusznego interesu strony, lecz z pewnością nie może on sprowadzać się do obchodzenia innych przepisów prawa tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby uniknięcie sankcji określonej tym przepisem, jednakże organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Organ podkreślił również, iż przytaczane przez stronę okoliczności we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, były już przedmiotem rozpoznania zarówno przez Kierownika Urzędu, jak i Naczelny Sąd Administracyjny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Z. W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze powtórzono argumentację przywołaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wywodził, iż niektóre osoby, którym odebrano uprawnienia kombatanckie, a które to osoby pełniły służbę razem z nim, w okresie późniejszym je odzyskały. Skarżący podał, iż kierował pisma w swojej sprawie do Sejmu, Senatu i Prezydenta oraz innych organizacji. Nadmienił również, iż był przygotowany projekt zmiany ustawy, który jednak nie został zatwierdzony przez Sejm. Skarżący wskazał także, iż nigdy nie był członkiem żadnej partii politycznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) , Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).

W niniejszej sprawie, zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych należało uznać za zgodną z prawem.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja z 28 października 2004r., którą organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił uchylenia decyzji własnej z 6 lipca 1999r. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w oparciu o przepis art. 154 § l kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem postępowania w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej jest ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji. Interes strony może być uzasadniony np. zmianą polityki administracyjnej, wykładni prawa, oceny stanów faktycznych. W przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w tym przepisie, organ uchyla decyzję ostateczną albo też po jej uchyleniu w całości lub w części rozstrzyga o prawach lub obowiązkach stron. W przypadku natomiast braku wystąpienia przesłanek wzruszenia decyzji na podstawie art. 154 kpa, organ winien utrzymać w mocy dotychczasową decyzję. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 sierpnia 1997r. III SA 854/96 "postępowanie prowadzone w oparciu o art. 154 kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony". Weryfikacji takiej w niniejszym postępowaniu poddana została decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 6 lipca 1999r., którą organ pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich. Z jej uzasadnienia wynika, iż skarżący otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Podstawą odmowy przyznania uprawnień kombatanckich był przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, póz. 371 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu uprawnienia, o których mowa w ustawie, nie przysługują osobie, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. l ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Decyzją tą wskazano, iż Z. W. pełnił służbę w Jednostce Wojskowej, która prowadziła walki wyłącznie z poakowskim podziemiem i bandami rabunkowymi. W postępowaniu zakończonym tą decyzją nie ustalono także by skarżący prowadził inną działalność kombatancką, o której mowa w art. l ust. 2, art. 2 oraz w art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r., w tym działalność wymienioną w art. l ust. 2 pkt 6 ustawy, tj. walk w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz grupami Wehrwolru. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 lutego 2000r. sygn. akt "[...]" oddalił skargę wniesioną przez Z. W. na powyższą decyzję. Następnie Sąd ten wyrokiem z dnia 17 grudnia 2002r. oddalił skargę Z. W. o wznowienie postępowania sądowego.

Z pism skarżącego znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż skarżący nie pogodził się z takim rozstrzygnięciem. Kwestionując zaskarżoną decyzję, skarżący powtórzył jedynie argumentację, która była już przedmiotem oceny zarówno w postępowaniu przed organem administracji zakończonym wydaniem decyzji z 6 lipca 1999r., jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym rozpatrującym skargę na tą decyzję. Skarżący nie przedstawił też żadnych nowych dowodów, które pozwoliłyby na weryfikację ustalonego stanu faktycznego.

Przedstawione fakty wskazują, iż za zmianą decyzji z 6 lipca 1999r. przemawia jedynie interes skarżącego. Interes ów sprowadza się do przyznania mu uprawnień kombatanckich, o których mowa w ustawie z 24 stycznia 1991 r. Niemniej jednak interes strony w tym przypadku nie jest zgodny z treścią art. 25 ust. 2 pkt 2 tejże ustawy. W ocenie Sądu tak pojmowany interes strony nie może stanowić podstawy zmiany decyzji ostatecznej w oparciu o art. 154 kpa, gdyż prowadziłby on w praktyce do wydania decyzji sprzecznej z przepisami prawa. Dlatego też decyzja z 28 października 2004r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, którą odmówiono zmiany decyzji z 6 lipca 1999r. jest zgodna z prawem.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), skargę oddalił.