Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1517/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 77  par. 1, art. 80. art. 85  par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 2010 nr 217 poz 1427
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lutego 2016 nr. [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), dalej K.p.a. w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r. poz. 388, poz. 1337. poz. 1864, poz. 2281), dalej "ustawa", po rozpatrzeniu odwołania M.Z. od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] orzekającej o wymeldowaniu M.Z. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S., utrzymał ją w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

W dniu 5 listopada 2015 r. na wniosek M.Z. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M.Z., dalej "skarżącej" z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], dalej zwaną "decyzją organu I Instancji" orzekł o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego. W ocenie organu I instancji został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ponieważ M.Z. opuściła przedmiotowy lokal i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Odwołanie od decyzji Burmistrza Miasta S. wniósł do Wojewody [...] pełnomocnik M.Z. adw. E.G.

Organ II instancji uznał za udowodnione, oświadczeniem M.Z., że M.Z. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały od lutego 2015 r. Mieszka natomiast ze swoim partnerem w innym miejscu. Lokal nr [...] przy ul. [...] w S. opuściła dobrowolnie i na stałe. Wyprowadzając się zabrała meble, telewizor, pralkę, kino domowe. Skarżąca posiada klucze do lokalu i pomieszczeń piwniczych, mimo to w lokalu nie zamieszkuje.

Prokuratura Rejonowa w S. nie prowadzi wobec M.Z. żadnych postępowań karnych na podstawie zawiadomień składanych przez M.Z. lub D.Z. (matka M.Z.). Fakt opuszczenia lokalu potwierdziła sama skarżąca w trakcie zeznań w toczącej się przed Sądem Rejonowym w S. sprawie o sygn. akt [...]. Wynika z nich, że M.Z. nie zamieszkuje z rodzicami od lutego 2015 r. Kiedy z nimi mieszkała, w domu miały miejsce ciągłe awantury. Sytuacja ta odbiła się na jej zdrowiu i była zmuszona się wyprowadzić. W lutym 2015 r. została uderzona przez ojca, przy czym był to jednorazowy incydent. Awantury kończyły się zazwyczaj przyjazdem policji. W związku z tą sytuacją nie mogła już dłużej w tym mieszkaniu funkcjonować. Od czasu do czasu jedynie odwiedza rodziców w miejscu stałego zameldowania. Matka M.Z. raz w tygodniu przywozi swoje rzeczy do obecnego miejsca zamieszkania wymienionej żeby je uprać i wyprasować, dwa razy w tygodniu przyjeżdża, żeby się wykąpać. Ma możliwość również ugotować sobie i zjeść ciepły posiłek. Sytuacja taka ma miejsce od lutego 2015 r. M.Z. poinformowała również w trakcie rozprawy sądowej, że wyprowadzając się z lokalu zabrała swoje rzeczy i meble.

M.Z. przed organem I instancji wyjaśniła, że nie wymelduje się dobrowolnie z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S., gdyż tam przebywa. Na czas rozwodu rodziców przeniosła się do partnera, bo została pobita przez ojca. W związku z tym zdarzeniem dzielnicowy zaproponował, żeby wymieniona założyła Niebieską Kartę, ale odmówiła. Stwierdziła, że zamierza mieszkać w omawianym lokalu po zakończeniu sprawy rozwodowej rodziców. W miejscu stałego zameldowania znajdują się jej rzeczy, posiada klucze do lokalu. Potwierdziła, że w związku z konfliktem pomiędzy rodzicami w lokalu miały miejsce interwencje policji. Powyższa sytuacja nie pozwoliła wymienionej funkcjonować w mieszkaniu rodziców. Obecnie w sądzie toczy się sprawa z wniosku D.Z. przeciwko M.Z. o opuszczenie lokalu /k-15/. W pisemnych wyjaśnieniach z dnia 2 grudnia 2015 r. M.Z. poinformowała, że lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. nie opuściła dobrowolnie. Ze względu na fakt, że została pobita przez ojca i napadnięta przez jego obecną partnerkę oraz w obawie o swoje życie, przeniosła się czasowo do swojego narzeczonego. Zamierza jednak powrócić do lokalu po "pozytywnie rozpatrzonym przez sąd wniosku o opuszczenie mieszkania przez ojca". W lokalu tym wymieniona regularnie odbiera korespondencję i przebywa w nim pod nieobecność ojca.

Z pisma policji z dnia 29 grudnia 2015 r. wynika, że w lutym 2015 r. podczas sporządzania notatki służbowej przez wizytujących lokal funkcjonariuszy policji zastano w nim M.Z. i D.Z.. Od tamtego czasu sytuacja rodzinna uległa zmianom i funkcjonariusze policji nie byli w stanie stwierdzić, czy M.Z. zamieszkuje pod ww. adresem /k - 47/.

Z dołączonej do akt sprawy kopii pisma z dnia 23 lutego 2015 r. wynika, że pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w S. prowadzone było postępowanie o psychiczne znęcanie się nad D.Z. i M.Z. w S. przy ul. [...] w okresie od 19 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2015 r., tj. o czyn z art. 207 § 1 Kodeksu karnego (sygn. akt [...]) /k-16/. Przy czym, z ustaleń dokonanych przez Wojewodę [...] wynika, że w dniu [...] czerwca 2015 r. postępowanie to zostało umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego wobec braku znamion czynu zabronionego (pismo Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak [...]). Ponadto w ww. piśmie oraz w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt [...] Prokuratura Rejonowa w S. poinformowała, że nie były prowadzone żadne inne postępowania karne przeciwko M.Z. wszczęte na podstawie zawiadomień składanych przez M.Z. lub D.Z. /k-82/. Do akt sprawy została również dołączona kopia pozwu wniesionego przez D.Z. do Sądu Rejonowego w S. w dniu 5 czerwca 2015 r. o zobowiązanie do opuszczenia ww lokalu przez M.Z. W treści tego wniosku D.Z. poinformowała, że córka M.Z. wyprowadziła się z miejsca zameldowania na pobyt stały w połowie maja 2015 r. /k-20/.

Z informacji przekazanych przez Zespół Interdyscyplinarny przy Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w S. dnia 4 maja 2015 r. do Komendy Powiatowej Policji w S. wynika, że procedurą Niebieskiej Karty objęta jest wyłącznie D.Z. /k-23/.

Mając na uwadze oświadczenia M.Z. o niedobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu stałego organ I instancji pismem z dnia 4 stycznia 2016r. wezwał M.Z. do wykazania, czy podejmowała jakieś środki prawne mające na celu przywrócenie jej możliwości zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. W odpowiedzi M.Z. poinformowała, że w sądzie toczą się dwie sprawy przeciwko M.Z. Pierwsza dotyczy opuszczenia mieszkania przez wymienionego (sygn. akt [...]), a druga uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt [...]) /k-79/.

W myśl obecnie obowiązującego art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy.

Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i dyspozycję art. 80 k.p.a. Wojewoda [...] uznał, że M.Z. nie mieszka w miejscu zameldowania i opuściła je trwale i dobrowolnie. W toku postępowania zostało ustalone, że odwołująca mieszka w innym miejscu wraz ze swoim narzeczonym. Powyższe potwierdziła sama M.Z., wnioskodawca, tj. M.Z. oraz D.Z. w treści pozwu skierowanego do Sądu Rejonowego w S. w dniu 5 czerwca 2015 r. o zobowiązanie do opuszczenia przez M.Z. ww lokalu. Jakkolwiek M.Z. podnosiła w toku postępowania, że miejsca zameldowania na pobyt stały nie opuściła dobrowolnie, a w drodze przymusu fizycznego i psychicznego ze strony ojca – M.Z., to stwierdzić należy, że nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów. Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie administracyjnym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela), to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W okolicznościach omawianej sprawy ustalono natomiast, że M.Z. dobrowolnie zrezygnowała z objęcia jej osoby procedurą Niebieskiej Karty, nie składała również doniesień do organów ścigania na zachowanie ojca, nie próbowała powrócić do lokalu, pomimo, że ma do niego swobodny dostęp (posiada klucze do lokalu). Z akt wynika, że wniosek o zobowiązanie do opuszczenia przez M.Z. lokalu złożyła matka wymienionej, tj. D.Z. Ponadto z pism Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] stycznia 2016 r. (sygn. akt [...]) oraz z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] wynika, że nie były i obecnie nie są prowadzone żadne postępowania wobec M.Z., w których w roli pokrzywdzonej występowałaby M.Z. Ze względu na powyższe nie można uznać, aby przesłanka braku dobrowolności w opuszczeniu przez M.Z. miejsca zameldowania na pobyt stały została spełniona. Świadoma i dobrowolna decyzja o zmianie miejsca zamieszkania M.Z., w celu poprawy warunków mieszkaniowych, w sytuacji, gdy żaden organ ścigania nie stwierdził popełnienia przez M.Z. przestępstwa o znęcanie się fizyczne lub psychiczne w lokalu, powinna skutkować wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego odwołującej.

Ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Uregulowanie to ma na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji ewidencji ludności, która nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Zatem dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać pewne czynności służące rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne - zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy.

Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30-tym dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Tym samym obowiązkiem M.Z. jest zameldowanie się w miejscu, w którym aktualnie mieszka. Jeśli zaś powróci do lokalu nr [...] przy ul. [...] w S., to na podstawie powyższego przepisu będzie miała obowiązek zameldować się w nim ponownie.

Skarżąca zaskarżyła obie decyzje w całości.

Zarzuciła im:

1) naruszenie dyspozycji art. 25 ustawy z dnia 24.10.2010 r. o ewidencji ludności poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji gdy skarżąca wykazała zamiar przebywania na stale w spornym mieszkaniu;

2) naruszenie dyspozycji art. 28 ust. 4 ustawy ww ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie przebywa w spornym mieszkaniu podczas nieobecności swojego ojca;

3) naruszenie art. 89 § 2 k.p.a. poprzez niewyznaczenie rozprawy mimo spełnienia przesłanek warunkujących tego rodzaju możliwość co w konsekwencji skutkuje naruszeniem dyspozycji art. 77 § 1 k.p.a. i ostatecznie jednej z fundamentalnych zasad ogólnych wyrażony w postępowaniu administracyjnym w art. 10 k.p.a.

Ponadto jej pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków: D.Z., A.S., E.S. oraz samej skarżącej oraz dopuszczenie dowodów przytoczonych w uzasadnieniu skargi na okoliczności wskazane każdorazowo w akapicie poprzedzającym wskazany dowód i o zasądzenie od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zaprzeczyła aby dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal. Dokonując wykładni przepisów ustawy o ewidencji ludności wskazała, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Określenie miejsca zamieszkania bądź też stałego pobytu składa się z dwóch elementów: corpus, tj. rzeczywistego miejsca pobytu oraz animus, tj. zamiaru stałego przebywania.

W przedmiotowej konfiguracji faktycznej nie doszło do opuszczenia miejsca pobytu a wykrywalny brak pobytu miał charakter jedynie doraźny. Nie doszło w rzeczywistości do utraty corpus tj. rzeczywistego miejsca pobytu. Animus, zaś (zamiar stałego przebywania) niewątpliwie w dalszym ciągu pozostaje po stronie skarżącej - bowiem M.Z. łączy z przedmiotowym miejscem zamiar stałego w nim pobytu, co potwierdzają dowody z zeznań świadków i skarżącej.

W wyżej wymienionym lokalu skarżąca zameldowana była od 1988 roku wraz ze swoimi rodzicami. Do opuszczenia - i to wszak doraźnego - lokalu została zmuszona w ramach przymusu psychicznego i fizycznego spowodowanego agresywnym zachowaniem swojego ojca M.Z. (inicjatora w zakresie wymeldowania M. Z. z pobytu stałego), w stosunku do którego Prokuratura Rejonowa w S. wszczęła postępowanie w zakresie znęcania się psychicznego nad swoją rodziną, w tym nad córką M. Z. (na podstawie art. 207 ustawy z dnia 06.06.1997 r. kodeks karny ( Dz.U. 1997.88.553 z dnia 1997.08.02), co potwierdza sprawa prowadzona przed Sądem Rejonowym w S. przeciwko M.Z. (sygn. akt [...]);

W obawie o swoje zdrowie jak również życie - w lutym 2015 roku M.Z. jedynie doraźnie przeniosła się do innego miejsca. Pozostawiła jednak rzeczy należące do niej w spornym lokalu. W sytuacji dogodnej przebywa w dalszym ciągu w tym lokalu, co także potwierdzają świadkowie.

W zakresie przedmiotowego lokalu wszczęto dwie sprawy: o opuszczenie mieszkania przez M.Z. o sygn. akt [...] oraz o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym o sygn. akt [...].

Poza tym organ nie przeprowadził rozprawy administracyjnej w zakresie wyjaśnienia wskazanych przez strony rozbieżności, co skutkowało niezasadnym wydaniem decyzji. Brak wyznaczenia rozprawy stanowi naruszenie art. 89 § 2 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w którym wyartykułowano, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Uchybienie zaś w/w przepisom jest pogwałceniem jednej z fundamentalnych, ogólnych zasad wyrażonych w kodeksie postępowania administracyjnego w art. 10 k.p.a. sprowadzającej się do tego, że ograny administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

M.Z. nadal korzysta w sposób ciągły z mieszkania, każdorazowo po stwierdzeniu, że jej ojca nie ma aktualnie w mieszkaniu, w celu odwiedzenia swojej matki - odbierając adresowaną do niej pocztę oraz korzystając ze swoich rzeczy, które były i w dalszym ciągu znajdują sic pod wskazanym wyżej, spornym adresem, nadal dysponuje kluczami do wyżej wymienionego mieszkania i nie jest prawdą, jakoby z nich nie korzystała, a tym bardziej zostawiła klucze i dobrowolnie opuściła lokal, jak bezpodstawnie twierdzi M.Z. i organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji.

Trudno byłoby wyinterpretować, że M.Z. nie przebywała w wyżej wymienionym lokalu permanentnie pozbawia ją prawa do statusu zameldowania. Przyjmując bowiem tego rodzaju wątpliwą interpretacje można by było dojść do wniosku, iż również M.Z. nie powinien posiadać statusu zameldowania w wyżej wymienionym mieszkaniu z uwagi na fakt, iż często opuszcza lokal (nie przebywa w nim stale - co pozwala z drugiej strony na przebywanie wówczas w mieszkaniu M.Z.)

Skarżąca nigdy nie opuściła miejsca stałego pobytu, albowiem w dalszym ciągu zamierza w nim przebywać kiedy tylko jest to dla niej możliwe bez narażania siebie na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub nawet życia. Nie zostaje zatem wyczerpana dyspozycja art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści oraz podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Uchylenie decyzji jest możliwe m. inn. gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa procesowego gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012, poz. 270) dalej P.p.s.a.

Inaczej mówiąc, uchylenie rozstrzygnięcia z przyczyn proceduralnych jest możliwe gdy naruszenie to mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia a więc gdy sąd ustaliłby, że mogłaby zapaść decyzja o innej treści.

Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z nim "organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się".

Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 cyt. ustawy).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i opuszczenie lokalu nastąpiło na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Inaczej mówiąc, bierność w dochodzeniu swych praw związanych z powrotem do miejscem dotychczasowego pobytu, jest równoznaczna z uznaniem, że dana osoba podjęła dobrowolną decyzję o wyborze innego miejsca zamieszkania.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca w lutym 2015 r. opuściła zajmowany wcześniej lokal, co sama przyznała. Nie została jednak wykazane w toku postępowania spełnienie przesłanki trwałości i dobrowolności.

Po pierwsze, organ przedwcześnie uznał, że opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały a skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych pozwalających na powrót do przedmiotowego lokalu. Organ nie przeprowadził w sprawie należytego i wyczerpującego postępowania dowodowego w tym zakresie, ograniczając się do oceny zeznań skarżącej i M.Z., choć zamierzał przesłuchać np. świadków. Wobec jednak ich oświadczeń o braku wiedzy na temat skarżącej, organ odstąpił od przeprowadzenia tego dowodu. Takie działanie jest sprzeczne z art. 77 § 1 i 80 K.p.a. Zgodnie z nimi organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny na podstawie wszystkich zebranych dowodów. To organ, po przeprowadzeniu dowodu dokonuje jego oceny a nie świadek decyduje, czy jego zeznania mogą być przydatne dla ustaleń faktycznych w sprawie.

Po drugie, organ oparł się przede wszystkim na twierdzeniach wnioskującego o wymeldowanie i zeznaniach strony skarżącej z innego postępowania podczas gdy skarżąca od samego początku twierdziła, że lokal co prawda opuściła ale nie dobrowolnie i że zamierza do niego powrócić. Choćby z pisma D.Z. z dnia 17 lutego 2016 r. wynika, że jej córka nadal zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Pismo to pozostaje w sprzeczności z powołanymi przez organ zeznaniami tej samej osoby z których wynika, że córka nie mieszka od maja 2005 r. w rodzinnym domu. Tych sprzeczności organ nie zauważył a powinien, choćby poprzez przesłuchanie D.Z. na okoliczność sprzecznych twierdzeń co do zamieszkiwania córki w przedmiotowym lokalu.

Po trzecie, organ nie ocenił zeznań skarżącej pod kątem, istotnej okoliczności tj. tego, że M.Z. w dalszym ciągu posiada klucze od przedmiotowego lokalu i przychodzi do domu gdy nie ma jej ojca, a co potwierdza jej matka. Okoliczności te świadczą o tym, że skarżąca nadal manifestuje wolę zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu (animus). Przebywanie w innym miejscu nie zawsze oznacza zrezygnowanie z zamieszkiwania w mieszkaniu w którym dana osoba zameldowania jest na pobyt stały. Ustawodawca dopuścił możliwość czasowego zameldowania się w innym miejscu. (pobyt czasowy). Pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 25 ust. 2 ustawy o ewidencji.). Organ w ogóle nie brał pod uwagę tych przepisów.

Po czwarte, organ bezrefleksyjnie dał wiarę twierdzeniom M.Z. o tym, że skarżąca zabrała z lokalu wszystkie swoje rzeczy zamiast tę okoliczność sprawdzić poprzez dokonanie np. oględzin przedmiotowego lokalu. Tym bardziej, że skarżąca tym okolicznościom zaprzeczyła.

Po piąte, organ uznał, że skarżąca opuściła na stałe lokal przy jednoczesnym braku ustalenia gdzie (w jakim miejscu) skoncentrowała swe sprawy życiowe i czy rzeczywiście to tamto miejsce jest miejscem pobytu trwałego a nie czasowego.

Powyższe stanowi o naruszeniu przez organ art. 7, 77 § 1, 80, 81 i 85 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 89 § 2 K.p.a. polegający na nie wyznaczeniu rozprawy. Wyznaczenie rozprawy nie jest obowiązkiem organu a skarżąca nie wykazała jakiego rodzaju czynności wymagały podjęcia przez organ takiej czynności procesowej.

Nie wyznaczenie rozprawy w żadnym razie nie może skutkować uznaniem zasadności naruszenia art. 10 K.p.a. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu 17 lutego 2016 r, zapoznała się z aktami sprawy.

Sąd odrzucił wnioski profesjonalnego pełnomocnika o przeprowadzenie przed sądem dowodów z zeznań świadków jako sprzecznych z art. 106 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z nim sąd administracyjny może przeprowadzić wyłącznie dowody z dokumentów.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji przeprowadzi w sposób prawidłowy postępowanie dowodowe, w tym dopuści dowód z zeznań świadków wskazanych w skardze (D.Z., A.S., E.S.) a także tych których przesłuchania zaniechał (H.K., H.K., K.S.). Następnie przeprowadzi dowód z oględzin przedmiotowego lokalu w celu stwierdzenia czy skarżąca w nim zamieszkuje, czy ma w nim rzeczy osobiste, czy ew. korzysta z któregoś z pomieszczeń na zasadzie wyłączności. Pozwoli to na zweryfikowanie twierdzeń M.Z. co do zabrania z mieszkania wszystkich rzeczy osobistych i skoncentrowania przez skarżącą swych spraw życiowych w zupełnie innymi miejscu oraz ustalenia zamiaru skarżącej towarzyszącemu opuszczeniu lokalu. Organ oceni także wszystkie inne dowody zebrane w sprawie, zgodnie z art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. Sporządzając uzasadnienie rozstrzygnięcia organ zadba aby spełniało ono wymogi art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270), dalej "P.p.s.a." orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a.