Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1692/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 1692/04 | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Maria Zawadzka, Asesor WSA Beata Cieloch (spr), Protokolant: Dominika Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006r., sprawy ze skargi B. S., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 15 listopada 2004r Nr . [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001-2003 wraz z odsetkami za, zwłokę, I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 255 zł ( dwieście pięćdziesiąt pięć złotych).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2004 roku B. S. złożył do Urzędu Skarbowego [...] w Krakowie wniosek o umorzenie zaległości podatkowej za lata 2001-2003 w podatku dochodowym od osób fizycznych wraz z odsetkami.

Decyzją z dnia [...] 2004 roku NR [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] odmówił B. S. umorzenia zaległości podatkowej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł .

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał ,iż decyzja wydawana w oparciu o przepis art.67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacji podatkowej ( Dz. U. z 1997r. Nr 137,poz.926 z 1997r. z późn. zm.) ma charakter uznaniowy. Przedłożone zaś przez B.S. dokumenty nie znalazły uzasadnienia dla pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku . Zdaniem organu I instancji pomimo wykazania przez podatnika braków środków na zapłacenie zaległości podatkowej organ podatkowy nie jest zobligowany do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej. Ponadto wskazano , iż aczkolwiek organ podatkowy ma obowiązek badać aktualną sytuację podatnika to jednak zdaniem organu I instancji nie wynika z tego zakaz badania przyczyn powstania zaległości , a także postawy podatnika w dążeniu do uregulowania zaległości, które to fakty z uwagi na kolejny wniosek podatnika w sprawie przyznania ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego były organowi I instancji znane. Ponadto wskazano ,iż przy podejmowaniu podobnych decyzji ważna jest ocena , czy rezygnacja Skarbu Państwa z należności jest uzasadniona, dlatego też wnioski podatników o zastosowanie ulgi rozpatrywane są pozytywnie jedynie w szczególnych okolicznościach. Zdaniem organu I instancji umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej stawiałoby B. S. w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równości podmiotów. Pozytywne zaś rozpatrzenie wniosku oznaczałoby akceptację konsekwencji decyzji i działań B.S. z jednoczesnym udzieleniem kredytu .

Od powyższej decyzji B. S. w dniu [...] 2004 roku wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] W uzasadnieniu odwołania podniósł , iż powyższa decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa ,a ponadto jest wyrazem niezrozumienia sytuacji jednostki i traktowania jej w sposób instrumentalny i wniósł o umorzenie zaległości podatkowych , albowiem nie posiada środków ani na jednorazową zapłatę, ani też na jakąkolwiek formę rat ze względu na krytyczną sytuację finansową i zły stan zdrowia. Ponadto wskazał ,iż utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł ,z której [...] zł stanowi zajęcie komornicze na poczet alimentów, oraz [...] zł stanowi zaliczka na podatek , z czego netto otrzymuje [...] zł , ma zakaz podjęcia jakiejkolwiek pracy , ma na utrzymaniu 5-cioro dzieci , nie posiada samochodu ani środków finansowych . Praktycznie jest osobą bezdomną i stara się o zdobycie mieszkania zastępczego.

Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia 15 listopada 2004 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . W uzasadnieniu organ podniósł, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa i organ I instancji zebrał i dokonał właściwej analizy całości materiału dowodowego zgodnie z treścią art.187 ustawy- Ordynacji podatkowej , w szczególności zbadał okoliczności i przyczyny powstania zaległości oraz sytuację finansową podatnika. A w przedstawionym stanie faktycznym zdaniem organu II instancji nie stwierdzono występowania szczególnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od pobrania podatku. W interesie publicznym jest bowiem terminowe płacenie podatków .Ulgi zaś podatkowe , w tym umorzenia są instytucją szczególną i stanowią odstępstwo od konstytucyjnej zasady obligatoryjnego płacenia podatków na jednakowych zasadach. Ponadto wskazano, iż B. S. korzystał z ulg podatkowych m.in. w dniu [...].2002 r. decyzją Izby Skarbowej w [...] nr [...] umorzono mu zaległości w podatku zryczałtowanym w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami.

Kolejne zaś udzielenie ulgi w spłacie w formie umorzenia zaległości byłoby likwidacją ustawowego obowiązku podatkowego. Ponadto wskazano ,iż B. S. objęty był postępowaniem restrukturyzacyjnym , jednakże z uwagi na brak uiszczenia opłaty restrukturyzacyjnej i wystąpienia bieżących zaległości umorzono postępowanie restrukturyzacyjne. Dodatkowo organ wskazał ,iż jednym z podstawowych obowiązków osób prowadzących działalność gospodarczą jest terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Strona zaś nie podjęła żadnych starań zmierzających do zmniejszenia zaległości podatkowej , doprowadzając swym działaniem do umorzenia prowadzonego postępowania restrukturyzacyjnego.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę i podniósł, iż wydana decyzja

jest dla niego krzywdząca i wskazał ,iż w odwołaniu zawarł wszelkie bardzo istotne sprawy, które stanowiły o jego nie wywiązaniu się w stosunku do Skarbu Państwa z należności podatkowych. Stwierdził także , iż nawet rozłożenie tej zaległości na raty, w jego sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej jest również nierealne. Ponadto wskazał ,iż już od ponad roku nie jest podmiotem gospodarczym i nie stać go ,aby ponownie nim zostać , z uwagi na sytuację zdrowotną i finansową , która w porównaniu z rokiem 1998 uległa znacznemu pogorszeniu. W pozostałym zakresie podtrzymał zarzuty przedstawione w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości uzasadnienie przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 z 2002r.poz.1269 z poźn. zm - oznaczana dalej w skrócie jako p.p.s.a.) , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada ,czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a.)

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zostały naruszone przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu została naruszona podstawowa zasada postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej określona w art.122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacji podatkowej ( Dz.U .Nr 137 poz.926 z późn.zm.) , zgodnie z którą organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Realizacji tej zasady służy przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nakładający na organy podatkowe obowiązek zgromadzenia i wyczerpującego rozważenia całokształtu materiału dowodowego sprawy. Zdaniem Sądu organy podatkowe nie dokonały prawidłowo ustaleń faktycznych jak i ich oceny. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika wbrew twierdzeniom organu II instancji jaka była sytuacja majątkowa skarżącego i jego rodziny . Ogólnikowość twierdzeń tam zawartych nie pozwala na dokonanie prawidłowej kontroli przez Sąd. Organ I instancji między innymi podniósł ," iż aczkolwiek organ podatkowy ma obowiązek badać aktualną sytuację podatnika to jednak zdaniem organu I instancji nie wynika z tego zakaz badania przyczyn powstania zaległości , a także postawy podatnika w dążeniu do uregulowania zaległości, które to fakty z uwagi na kolejny wniosek podatnika w sprawie przyznania ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego były organowi I instancji znane." Powyżej wskazane fakty znane organowi I instancji nie zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji, aby Sąd miał możliwość się z nimi zapoznać. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje także dowodów na podstawie których dokonano przedstawionej oceny i nie wskazuje dokumentów ,które stały się podstawą dokonanych ustaleń.

Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r Ordynacja podatkowa ( Dz U nr 137 poz 926 z późniejszymi zmianami ) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Natomiast zgodnie z § 2 tego artykułu umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Sąd podziela wyrażony pogląd ,iż ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Swobodne uznanie nie może jednak prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważenia powyższych przesłanek.

W szczególności konieczne jest określenie dokładnej sytuacji finansowej i rodzinnej podatnika. Należy w szczególności wziąć pod uwagę wysokość dochodu i wartość posiadanego majątku, ale także ponoszone wydatki i możliwości zarobkowych skarżącego. Aby ocena tych przesłanek nie była dowolna musi być dokonana w formie umożliwiającej jej sądową kontrolę . Powinno to zatem znaleźć wyraz w treści decyzji , która zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej musi zawierać między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne . Ustawodawca określił także w art. 2l0 § 4 powyższej ustawy jakie elementy składają się na tę część uzasadnienia . Powinno ono obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

W omawianej sprawie uzasadnienie decyzji powyższego nie wskazuje , a zawiera jedynie ogólnikowe stwierdzenia ,iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły szczególne okoliczności uzasadniające możliwość umorzenia powyższego podatku ze względu na brak występujących przesłanek " ważnego interesu podatnika" lub " ważnego interesu publicznego".

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit c ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 z 2002r.poz.1269 z poźn. zm).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art.205 wyżej wymienionej ustawy.