Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 154/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-08-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy służby więziennej – zasiłku pogrzebowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w T. G. z dnia [...] nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w T. G. odmówił M. K. wyrównania zasiłku pogrzebowego. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołał art. 104 k.p.a, art. 31 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4. art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o służbie więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 ze zm.) oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie warunków pokrywania kosztów pogrzebu funkcjonariusza służby więziennej ze środków właściwej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej oraz określenia członków rodziny, na których przysługuje zasiłek pogrzebowy (Dz. U. Nr 206, poz. 2006).

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 7 ust. 2 cyt. rozporządzenia funkcjonariusz ubiegający się o wypłatę wyrównania zasiłku pogrzebowego zobowiązany jest przedstawić wyciąg aktu zgonu oraz oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość niższego zasiłku pogrzebowego przyznanego funkcjonariuszowi z tytułu śmierci członka rodziny. Tymczasem M. K. zamiast oryginału przedstawił kopię decyzji przyznającej zasiłek pogrzebowy z tytułu poniesionych kosztów pogrzebu zmarłego [...], potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez starszego referenta [...] Oddział Regionalny w C. Placówka Terenowa w K. w dniu [...], jak oświadczył, oryginał tej decyzji uległ zniszczeniu. Organ uznał, że potwierdzona za zgodność kopia tego dokumentu, nie może być traktowana jako jego oryginał, a rozporządzenie nie przewiduje wyjątków od powyższej zasady.

W odwołaniu od tej decyzji M. K. podniósł, że jest osobą uprawnioną do otrzymania wyrównania zasiłku pogrzebowego w związku ze zgonem bliskiego członka rodziny, co wynika z przedstawionych przez niego dokumentów. Stwierdził, iż złożenie uwiarygodnionej kopii decyzji zamiast oryginału stanowi pewne uchybienie formalne, które jednak nie powinno rozstrzygać o tym, ze świadczenie w postaci wyrównania zasiłku pogrzebowego mu nie przysługuje. Nadmienił również, że nikt z jego krewnych nie pracuje w służbach mundurowych i nikt nie ma prawa do otrzymania powyższego świadczenia, na dowód czego przedłożył stosowne zaświadczenia. W tej sytuacji nie zachodzi obawa, ze zasiłek zostanie wypłacony dwukrotnie.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją nr [...] z dnia [...], działając na podstawie art. 15, art. 17 ust. , art. 104, art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 31 ust. 4, art. 117 ustawy o Służbie Więziennej utrzymał w mocy zaskarżona decyzję nie znajdując podstaw faktycznych i prawnych do jej uchylenia. W motywach rozstrzygnięcia organ stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis § 7 ust. 2 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2003 r., bowiem dokumentem wymaganym do wypłaty wyrównania zasiłku pogrzebowego jest oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość niższego zasiłku pogrzebowego przyznanego funkcjonariuszowi z tytułu śmierci członka rodziny. Podkreślił, że przepisy cyt. rozporządzenia nie przewidują żadnego wyjątku od tej zasady, a w szczególności w przypadku zniszczenia oryginału dokumentu lub braku zatrudnienia w służbach mundurowych krewnych funkcjonariusza ubiegającego się o wypłatę wyrównania zasiłku pogrzebowego.

Na powyższą decyzję M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, nie podzielając zaprezentowanej w tym rozstrzygnięciu argumentacji organu. Podkreślił, że powszechnie przyjętą praktyką w postępowaniu administracyjnym jest traktowanie uwierzytelnionej kopii na równi z oryginałem, a nadto, iż przedstawiony przez niego dokument nie stanowi falsyfikatu i w sposób wiarygodny potwierdza określony stan faktyczny. Wskazał, że na skutek zagubienia przez niego oryginału dokumentu na nim spoczywa ciężar dowiedzenia przysługiwania mu świadczenia, on zaś wywiązał się z tego obowiązku poprzez przedłożenie uwiarygodnionej kopii dokumentu oraz zaświadczeń stawierdzajacych, że jego krewni nie skorzystali z tego rodzaju świadczenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), że tylko ustalenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Skarga jest uzasadniona.

Stosownie do regulacji art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz.1761 ze zm.) w razie śmierci członka rodziny, funkcjonariuszowi przysługuje zasiłek pogrzebowy. Z kolei ust. 2 art. 116 tej ustawy stanowi, że w razie zbiegu uprawnień do zasiłku pogrzebowego określonego w ust. 1 z uprawnieniami do zasiłku pogrzebowego na podstawie przepisów odrębnych, funkcjonariuszowi przysługuje wyższy zasiłek, a jeżeli pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie. Natomiast zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 117 cyt. ustawy kwestie związane m.in. z określeniem członków rodziny, na których przysługuje zasiłek pogrzebowy, przypadki oraz sposób ustalania wysokości oraz tryb wypłaty zasiłku pogrzebowego lub jego wyrównania z tytułu śmierci członka rodziny, a także dokumenty wymagane do ich wypłaty, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2003 r. w sprawie warunków pokrywania kosztów pogrzebu funkcjonariusza służby więziennej ze środków właściwej jednostki organizacyjnej Służby Więziennej oraz określenia członków rodziny, na których przysługuje zasiłek pogrzebowy (Dz. U. Nr 206, poz. 2006).

W myśl § 5 ust. 1 pkt 5 powołanego rozporządzenia zasiłek pogrzebowy z tytułu śmierci członka rodziny funkcjonariusza przysługuje w razie śmierci rodziców funkcjonariusza. Z kolei § 7. 2. cyt. rozporządzenia stanowi, że dokumentami wymaganymi do wypłaty wyrównania zasiłku pogrzebowego są wyciąg z aktu zgonu oraz oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość niższego zasiłku pogrzebowego przyznanego funkcjonariuszowi z tytułu śmierci członka rodziny.

W rozpoznawanej sprawie skarżący, będący funkcjonariuszem służby więziennej, wystąpił o wypłatę wyrównania zasiłku pogrzebowego w związku ze śmiercią [...]. W związku z czym przedłożył odpis skrócony aktu zgonu oraz kopię decyzji z dnia [...] wydanej przez Kierownika Placówki Terenowej [...] Oddział Regionalny w C. Placówka Terenowa w K. działającego z upoważnienia Prezesa [...] przyznającej skarżącemu zasiłek pogrzebowy z tytułu poniesionych kosztów pogrzebu. Kopia została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez starszego referenta w dniu [...]

Kwestią zasadniczą w sprawie jest zatem okoliczność, czy rzeczywiście, tak jak to przyjęły organy, przeszkodą do przyznania wyrównania zasiłku pogrzebowego może być brak oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość niższego zasiłku pogrzebowego, a więc, tak jak w rozpoznawanej sprawie, brak oryginału decyzji wydanej przez uprawiony do tego organ.

Rozważenia wymaga więc okoliczność, czy takie ograniczenie dowodowe wynikające z rozporządzenia nie pozostaje w sprzeczności z przepisami ustawy o Służbie Więziennej jak również z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że przepisy szczególne mogą zawierać postanowienia ograniczające znaczenie pewnych dowodów, jak również postanowienia zawężające krąg środków dowodowych np. do oryginału dokumentu. Oznacza to, że udowodnienie pewnego faktu, z którym związane są skutki materialnoprawne, może nastąpić tylko za pomocą konkretnego dowodu. Jednakże takie ograniczenie, w ocenie Sądu, może wynikać z przepisów ustawy, bądź też aktu wydanego na podstawie delegacji ustawowej w sytuacji, gdy ustawa wyraźnie takie ograniczenie przewiduje. Tymczasem ustawa o Służbie Więziennej nie przewiduje ograniczenia w postaci obowiązku przedłożenia oryginału dokumentu. Ograniczenie takie nie wynika z treści art. 117 tej ustawy. Zatem, zdaniem Sądu, § 7 ust. 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim przewiduje obowiązek przedłożenia oryginału dokumentu stwierdzającego wysokość niższego zasiłku pogrzebowego przyznanego funkcjonariuszowi z tytułu śmierci członka rodziny, wykracza poza zakres delegacji ustawowej. W tej sytuacji Sąd dokonując oceny wydanych w sprawie rozstrzygnięć, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), pominął regulację zawartą w § 7 ust. 2 pkt 2 w zakresie w jakim skarżący zobowiązany został do przedłożenia oryginału dokumentu, w szczególności, gdy zważyć, że dokumentem takim jest decyzja administracyjna.

Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do nieuzasadnionego ograniczenia prawa strony do wykazania okoliczności stanowiących podstawę do dochodzenia uprawnień wynikających z ustawy za pomocą uwierzytelnionych odpisów decyzji bądź uwierzytelnionych kopii decyzji, które są zrównane mocą dowodową z oryginałem.

Skarżący przedłożył potwierdzoną "za zgodność z oryginałem" kopię decyzji wydanej na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przez Kierownika Placówki Terenowej [...]Oddział Regionalny w C. Placówka Terenowa w K. działający z upoważnienia Prezesa [...]. W przypadku wątpliwości, co do zgodności uwierzytelnionej kopii decyzji z jej oryginałem, bądź co do tego, czy osoba uwierzytelniająca była do tego uprawniona, organ ma prawo wezwać stronę do przedłożenia uwierzytelnionego, przez uprawniony do wydania decyzji podmiot, odpisu tej decyzji. Należy zauważyć, ze uwierzytelnienie kopii decyzji bądź wydanie uwierzytelnionego odpisu tej decyzji następuje na podstawie akt sprawy znajdujących się w dyspozycji organu, który taką decyzję wydał (art. 73 § 2 k.p.a.).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 cyt. wyżej ustawy.