Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 921/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 16, art. 151, art. 105, art. 145a, art. 145b, art. 149
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145, art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 350
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z [...] grudnia 2020 r., nr [...]


UZASADNIENIE

Przedmiot skargi stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 27 września 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z 29 grudnia 2020 r. o umorzeniu postępowania.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 21 sierpnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Firlej z 2 lipca 2019 r. odmawiająca przyznania A. D. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną córką N. D..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 617/19 oddalił wniesiona przez A. D. skargę na ww. decyzję Kolegium. Z uzasadnienia Sądu wynika, że w sprawie główny środek dowodowy stanowił wyrok Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...] wydany w sprawie o ustalenie niepełnosprawności u N. D., zgodnie z którym zaliczona została do osób niepełnosprawnych z powodu wymienionych w wyroku schorzeń. Jednakże zgodnie ze wspomnianym wyrokiem córka skarżącej została zaliczona do osób niepełnosprawnych tylko z jednym wskazaniem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie orzeczono natomiast o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, co oznaczało brak podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 27 lutego 2020 r.

Pismem złożonym 2 lipca 2020 r. A. D. złożyła do organu pierwszej instancji postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 30 marca 2020 r. sygn. akt VII [...] którym sprostowana została sentencja wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 26 kwietnia 2019 r. w ten sposób, że po słowach "samodzielnej egzystencji" dodano "oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji", wnosząc jednocześnie o wypłatę zaległego świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z 3 sierpnia 2020 r. Wójt Gminy Firlej uwzględniając powyższą okoliczność przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad córką na okres od 1 czerwca 2019 r. do 31 lipca 2022 r. w kwocie 1.830 zł miesięcznie.

Decyzja ta na skutek odwołania skarżącej została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 13 października 2020 r. i całe postępowanie pierwszej instancji zostało umorzone. Powodem rozstrzygnięcia było naruszenie przepisów o właściwości, stanowiących, że organem właściwym do wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję ostateczną, czyli w przedmiotowej sprawie Kolegium.

W tych okolicznościach, Kolegium postanowieniem z 15 października 2020 r. wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z 21 sierpnia 2020 r. Organ wskazał, że wznowienie postępowania następuje z urzędu z powodu ujawnienia okoliczności istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 29 grudnia 2020 r. umorzyło w całości postępowanie wznowione ww. postanowieniem.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że wszczęcie postępowania z urzędu w wyniku działania organu właściwego do wznowienia postępowania powinno być poprzedzone czynnościami wewnętrznymi ustalającymi dopuszczalność wznowienia postępowania. W razie ich negatywnego wyniku organ nie wszczyna postępowania, a jeśli w wyniku wadliwej oceny wszczął postępowanie, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Zdaniem organu rozważając natomiast możliwość wznowienia przedmiotowego postępowania z uwagi na wydane przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie postanowienie o sprostowaniu wyroku, należy mieć na uwadze, że w świetle regulacji wynikających z art. 145 § 1 k.p.a. istotą wymienionych w tym przepisie przesłanek jest brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie który wydał decyzję ostateczną lub brak obiektywności tego postępowania. Przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa wart. 145 § 1 pkt 5, najistotniejszym warunkiem jest istnienie w dacie podejmowania decyzji ostatecznej okoliczności i dowodów które nie mogły być znane organowi, wydającemu decyzję. Natomiast w sytuacji, gdy okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia, lecz będą stanowić podstawę wszczęcia postępowania w nowej sprawie. W konsekwencji nie będą stanowiły takiej podstawy okoliczności lub dowody, które powstały (zostały wytworzone) po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. brzmi jednoznacznie i nie uzależnia wznowienia postępowania od przyczyn, dla których wytworzony nowy dowód nie był znany organowi. Biorąc pod uwagę, iż dopiero po zakończeniu postępowania przed WSA w Lublinie w sprawie sygn. akt II SA/Lu 617/19 strona wystąpiła z wnioskiem do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie o sprostowanie prawomocnego wyroku z 26 kwietnia 2019 r. sygn. akt [...], skutkiem czego doszło do jego uzupełnienia, zdaniem Kolegium brak jest możliwości przyjęcia, iż postanowienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. akt [...] z dnia 30 marca 2020 r. pozwala na fikcyjne przyjęcie z uwagi na skutki jakie rodzi, że dokument ten istniał w dacie wydania decyzji Kolegium z 21 sierpnia 2019 r., lecz nie był znany organowi.

Z tych względów – zdaniem Kolegium - w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania zarówno na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jak i nie zachodzą pozostałe przesłanki wymienione w pozostałych pkt art. 145 § 1 k.p.a. Z uwagi na fakt, iż Kolegium postanowieniem z dnia 15 października 2020 r. bezpodstawnie wznowiło postępowanie, uzasadnione jest jego umorzenie. W ustalonym stanie faktycznym i prawnym brak jest bowiem podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowanie.

Na skutek wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, po ponownym jej rozpoznaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 27 września 2021 r. utrzymało w mocy decyzję własną z 29 grudnia 2020 r. podtrzymując w całości rozważania dotyczące konieczności umorzenia postępowania. Jak wskazało w sprawie nie zachodzą bowiem okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skoro natomiast postępowanie to zostało bezpodstawnie wznowione, to należało je umorzyć.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, strona wnosząc o uchylenie wydanych przez Kolegium decyzji i zwrot kosztów postępowania podnosiła, że zaskarżona decyzja nie jest słuszna w związku z niedokonaniem ustaleń faktycznych w sprawie, a ponadto została wydana z naruszeniem przepisów materialnych oraz postępowania administracyjnego i z tych powodów zasługuje na uchylenie i zmianę.

Jak wskazała art. 149 k.p.a. stanowi, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia podobnie jak odmowa wznowienia postępowania. Niniejsze postępowanie zostało skutecznie wznowione postanowieniem Kolegium z 15 października 2020 r. Kolejno organ winien zastosować art. 151 k.p.a. i wydać rozstrzygnięcie dozwolone prawem. Art. 151 stanowi, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W sprawie żadna z powyższych decyzji nie została wydana.

Za niesłuszne jednocześnie skarżąca uznała także podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość prowadzenia sprawy.

Jak podniosła, instytucja sprostowania orzeczenia nie prowadzi do jego zmiany, a jedynie ujawnienia zawartych tam błędów, przez co zmieniona wersja orzeczenia poprzez sprostowanie uznawana jest jako istniejąca w chwili pierwotnego orzekania. Wskazuje na to również art. 350 § 2 k.p.c. bowiem, po prawomocności postanowienia o sprostowaniu wyroku na jego oryginale umieszcza się wzmiankę. Dodatkowo jeżeli odpisy wyroku zostały już stronie wydane w brzmieniu sprzed sprostowania, na jej żądanie wzmianka powinna być uczyniona również na tych odpisach. Dalsze odpisy i wypisy powinny być zredagowane w brzmieniu prawidłowym. Zatem strona pobierając obecnie wyrok otrzyma wyrok z dnia 26 kwietnia 2019 r. w wersji zmienionej postanowieniem o sprostowaniu. Co w konsekwencji oznacza, że taka treść wyroku (tj. już po sprostowaniu) istniała w chwili wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji, ale z uwagi na omyłkę nie była znana ani stronie ani organowi. Nie można wskazać, że okoliczność ta powstała dopiero po wydaniu decyzji i powinna stanowić podstawę do wszczęcia nowego postępowania jak przyjął to organ. Wyrok sprostowany jest wciąż tym samym wyrokiem wydanym w tej samej dacie z poprawionym błędem. Jeżeli strona przedłożyłaby uzyskany w chwili obecnej odpis wyroku miałby on brzmienie po sprostowaniu, a wciąż byłby wyrokiem z 26 kwietnia 2019 r. i nie miałby daty z dnia wydania postanowienia o sprostowaniu, tj. 30 marca 2020 r.

Z tych względów - w ocenie skarżącej - wznowienie postępowania z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było prawidłowe, a organ powinien orzec co do przedmiotu sprawy biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności wskazane przez stronę w tym sprostowany wyrok sądu powszechnego.

Ponadto skarżąca zarzuciła Kolegium brak odniesienia się do wszystkich okoliczności i zarzutów mających istotne znaczenie w sprawie i wykazania materiałem dowodowym nieistnienia przesłanek wznowieniowych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Sąd, kierując się tymi przesłankami uznał, że zarzuty skargi są trafne i zaskarżona decyzja oraz utrzymania nią w mocy decyzja Kolegium z 29 grudnia 2020 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Mianowicie, Sąd nie podziela stanowiska organu, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka do wznowienia przedmiotowego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Odnosząc się do ram prawnych niniejszej sprawy rozpocząć należy od wskazania, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna.

W konsekwencji wzruszenie decyzji ostatecznych nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, do których należą między innymi tzw. tryby nadzwyczajne, w tym tryb wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W związku z tym, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r. sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa.

Zgodnie ze stanowiącym przedmiot sporu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Stosownie do art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po przeprowadzeniu tego postępowania właściwy organ – w oparciu o art. 151 § 1 k.p.a. - wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Już zatem prosta analiza przywołanych przepisów wykazuje ich sprzeczność z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mianowicie, oczywistym jest, że może zaistnieć taka sytuacja, że wznowione postępowanie w sprawie weryfikacji ostatecznej decyzji zostało w istocie wszczęte pomimo braku podstaw do jego wszczęcia i prowadzenia (czy to z przyczyn przedmiotowych, podmiotowych czy też temporalnych), bądź też w trakcie prowadzenia wznowieniowego postępowania zaistnieją zdarzenia wskazujące na jego bezprzedmiotowość. W takich to właśnie przypadkach istnieje podstawa do wydania rozstrzygnięcia o umorzeniu wznowionego postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Wydanie takiej decyzji możliwe jest jednak tylko w tych wskazanych sytuacjach, natomiast powodem wydania takiego rozstrzygnięcia nie powinna być ocena odnosząca się do podstawy wznowieniowej np. ocena zasadności/bezzasadności określonej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu, które stanowią przyczynę inicjowania postępowania w trybie wznowieniowym, gdyż ocena tych okoliczności (dowodów), składających się w istocie na treść podstawy wznowieniowej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), musi być każdocześnie dokonywana w ramach ich merytorycznej oceny w toku prowadzonego, po wznowieniu, postępowania (art. 149 § 2 k.p.a.). Podkreślić zatem należy, że brak podstawy do wznowienia postępowania jest czym innym niż brak spełnienia przesłanki do wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania. Innymi słowy, decyzja o umorzeniu nie może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania co do wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Decyzję podjęte w wyniku tego etapu postępowania reguluje wyłącznie art. 151 k.p.a.

Mając to na uwadze stwierdzić należy, że organ w kontrolowanej sprawie naruszył także art. 105 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., gdyż wydał rozstrzygnięcie które nie mieści się w katalogu rodzajów rozstrzygnięć wydawanych przez organ po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, zgodnie z art. 151 k.p.a., co słusznie dostrzegła również skarżąca.

Wracając do stanowiącej przedmiot sporu regulacji, podnieść należy, że ta ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że przy ocenie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Przez "nowe okoliczności faktyczne" należy bowiem rozumieć zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu.

Mając powyższe na uwadze, podzielić należy zarzut skarżącej co do dokonania przez organ wadliwej oceny "nowego dowodu" stanowiącego postawę wznowienia postępowania, skutkującej nieprawidłowym uznaniem braku przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Mianowicie w myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W przedmiotowej sprawie prawomocnie odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Lublinie z 26 kwietnia 2019 r. córka skarżącej została zaliczona do osób niepełnosprawnych wraz z tylko jednym wskazaniem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy tj. koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie orzeczono natomiast o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stan faktyczny ukształtowany tym orzeczeniem uległ natomiast zmianie na skutek sprostowania ww. wyroku dokonanego postanowieniem Sądu Rejonowego w Lublinie z 30 marca 2020 r., sygn. akt [...]. Mianowicie Sąd dokonując sprostowania określił jego treść w ten sposób, że po słowach "samodzielnej egzystencji" dodał "oraz stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji", które to wyrażenie odpowiada w pełni treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co z kolei stanowi podstawę do przyznania omawianego świadczenia.

Zdaniem Kolegium, okoliczność ta nie mogła być wzięta pod uwagę jako stanowiąca podstawę wznowienia postępowania, gdyż nowy dowód w postaci postanowienia o sprostowaniu wyroku nie istniał w dacie podejmowania decyzji ostatecznej, lecz powstał znacznie później. Ze stanowiskiem tym nie można jednak się zgodzić.

Zgodnie z art. 350 § 1 k.p.c. sąd może sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Pojęcie oczywistej omyłki w wyroku obejmuje cztery rodzaje omyłek sądu: "oczywiste niedokładności", "oczywiste błędy pisarskie", "oczywiste błędy rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Przepis dotyczy wypadków "obiektywnej" i "subiektywnej" deformacji woli sądu (K. Lubiński, w: System Prawa Procesowego Cywilnego. Tom II. Część II. Postępowanie procesowe przed sądem pierwszej instancji, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2016, s. 816). Oczywistość oznacza, że błędy muszą powstać w wyniku niewłaściwego odzwierciedlenia w orzeczeniu rzeczywistej i niemogącej budzić wątpliwości woli sądu, a powstały z powodu technicznej niedoskonałości ujęcia rozstrzygnięcia sądu w słowach, przedstawienia stanowiska sądu w błędnej formie lub w sposób niedokładny, a więc niepełny i nieprecyzyjny (wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2018 r., I UK 110/17 i powołane tam postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 czerwca 2013 r., V CZ 28/13; 31 stycznia 2007 r., II CSK 314/06; z 20 sierpnia 1998 r., III CKU 35/98; z 25 listopada 1976 r., II CZ 9/76; 3 marca 1976 r., II CZ 11/76; 10 marca 1966 r., II CZ 19/66; por. też przykłady podawane w: K. Piasecki, Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia orzeczeń sądów cywilnych, "Palestra" nr 9/1961, s. 9).

Celem sprostowania jest nadanie orzeczeniu takiego brzmienia, jakie sąd chciał mu nadać, a więc odtworzenie prawidłowego brzmienia i właściwego sensu orzeczenia zgodnych z wolą sądu, który wydał orzeczenie (F. Rosengarten, Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia orzeczeń w postępowaniu cywilnym, "Nowe prawo" 1971, nr 6, s. 872-873).

Sprostowanie orzeczenia ma zatem na celu usunięcie niezgodności pomiędzy rzeczywistą wolą i wiedzą sądu a ich wyrażeniem na piśmie. Chodzi więc o rektyfikację orzeczenia z elementów niezgodnych z wolą składu orzekającego wyrażoną podczas narady, czyli usunięcie sprzeczności między faktycznie zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem, a jego uzewnętrznieniem w orzeczeniu, wynikającym z oczywistej omyłki w trakcie redagowania. Oczywiste przy tym jest, że w interesie dobra wymiaru sprawiedliwości należy dokonać sprostowania.

W kontekście powyższych uwag, których nie starał się nawet dostrzec organ rozstrzygający sprawę oczywistym jest, że sprostowanie orzeczenia sądu odnosi skutek nie od momentu wydania właściwego w tym zakresie postanowienia, lecz od momentu wydania prostowanego orzeczenia.

Instytucja sprostowania orzeczenia nie prowadzi bowiem do jego zmiany – jak to zdaje się rozumieć organ - a jedynie do ujawnienia zawartych tam błędów, co oznacza, że zmieniona wersja orzeczenia poprzez sprostowanie uznawana jest jako istniejąca w chwili pierwotnego orzekania. Wskazuje na to również art. 350 § 2 k.p.c. bowiem, po sprostowaniu wyroku na jego oryginale umieszcza się wzmiankę o dokonanym sprostowaniu. Dalsze odpisy i wypisy powinny być zredagowane w brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniu.

W konsekwencji uznać należało, że treść wyroku uwzględniająca postanowienie o sprostowaniu istniała w chwili rozstrzygania sprawy przez organy w postępowaniu zwyczajnym, lecz z uwagi na zaistniałą omyłkę nie była znana ani stronie ani organowi. Tym samym nie można przyjąć, że okoliczność ta powstała dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej i może stanowić podstawę do wszczęcia nowego postępowania jak przyjęło to Kolegium. Wyrok sprostowany jest wciąż tym samym wyrokiem wydanym w tej samej dacie z poprawionym błędem.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kolegium z 29 grudnia 2020 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a.

Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ, który winien zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. uwzględnić powyższe uwagi przy prowadzeniu postępowania i podejmowaniu rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 k.p.a.