Wyrok NSA, sygn. akt III SA 833/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Opłata skarbowa
Nieruchomości
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 4
journal: Dz.U. 1989 nr 4 poz. 23
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej.
article: par. 63
journal: Dz.U. 1992 nr 53 poz. 253
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej.
Teza: Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej /art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ od czynności cywilnoprawnych powstaje w chwili dokonania tych czynności.

Do podstawy jej obliczenia przyjmuje się stan jaki istnieje w momencie dokonania czynności cywilnoprawnej. Przy przeniesieniu własności gospodarstwa rolnego lub jego części na cele nierolnicze do ustalenia podstawy opłaty skarbowej przyjmuje się wartość rynkową tego co zostało nabyte.

TEZY

Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej /art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej - Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ od czynności cywilnoprawnych powstaje w chwili dokonania tych czynności.

Do podstawy jej obliczenia przyjmuje się stan jaki istnieje w momencie dokonania czynności cywilnoprawnej. Przy przeniesieniu własności gospodarstwa rolnego lub jego części na cele nierolnicze do ustalenia podstawy opłaty skarbowej przyjmuje się wartość rynkową tego co zostało nabyte.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie opłaty skarbowej.


UZASADNIENIE

Aktem notarialnym z dnia 29 września 1992 r. Jerzy K. nabył działkę gruntu o pow. 1.200 m2, położoną we wsi D. gminy B. K. za określoną w umowie kwotę 8 mln zł. Od tej umowy notariusz nie pobrał opłaty skarbowej z powołaniem się na par. 63 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 53 poz. 253/.

Urząd Skarbowy w A. przyjmując, że nabyta działka nie stanowi gospodarstwa rolnego lub jego części i że w związku z tym jej nabycie nie jest zwolnione od opłaty skarbowej wezwał nabywcę do podwyższenia wartości działki dla celów opłaty skarbowej proponując kwotę 14.400.000 zł. Ponieważ na taką wartość działki nie wyraził zgody J. K. Urząd Skarbowy dokonał jej wyceny przy udziale biegłego w sposób przewidziany w art. 10 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 23 ze zm./ na kwotę 30.600.000 zł. Przyjmując za podstawę tak ustaloną wartość działki Urząd Skarbowy decyzją z dnia 29 grudnia 1992 r. dokonał wymiaru opłaty skarbowej w wysokości 1.530.000 zł. W uzasadnieniu decyzji Urząd Skarbowy podał, że zwolnienie od opłaty skarbowej przewidziane w par. 63 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 1992 r. miałby zastosowanie, jeżeli nabyta nieruchomość odpowiadałaby kryterium gospodarstwa rolnego. Warunkom tym odpowiadają grunty rolne, leśne, budynki i ich części, a także urządzenia, które stanowią zorganizowaną całość gospodarczą służącą produkcji rolnej. Przedmiotowa działka, jeżeli nawet przed sprzedażą była częścią gospodarstwa rolnego, to po sprzedaży charakter ten utraciła. Nie może bowiem już stanowić zorganizowanej całości gospodarczej służącej produkcji rolnej. Jest to jednoznaczne z przeniesieniem jej własności na cele nierolnicze i w związku z tym brak jest podstawy do zwolnienia jej nabycia na podstawie par. 63 pkt 1 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 1992 r.

W odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego J. K. stwierdza, że nabyta przez niego działka stanowi nieruchomość będącą częścią gospodarstwa rolnego przeznaczoną w planie zagospodarowania przestrzennego na cele rolnicze. Taki zapis figuruje w par. 2 aktu notarialnego. Również w postanowieniu Sądu Rejonowego w A. Wydział Ksiąg Wieczystych działka ta określona została jako niezabudowana nieruchomość rolna. Ponadto w zaświadczeniu z dnia 12 sierpnia 1992 r. Wójt Gminy B. K. określił, że nieruchomość ta jest przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele rolnicze. Stanowisko Urzędu Skarbowego było więc sprzeczne z powyższymi dowodami. Wniósł zatem o dokonanie wymiaru opłaty skarbowej stosownej do stanu formalno - prawnego sprawy.

Izba Skarbowa w A. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. Powołując się na dodatkowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające Izba Skarbowa wskazała, że nabyta nieruchomość nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego nabywcy, ponieważ nie posiada on innego gospodarstwa rolnego. Nabyta działka jest położona tuż przy lustrze wody jeziora D. W trakcie oględzin działki przez pracowników Urzędu Skarbowego oraz biegłego nie stwierdzono żadnych śladów wskazujących na rolnicze lub sadownicze uprawy. Ponadto zgodnie z informacją uzyskaną z Urzędu Gminy przedmiotowa działka jest obciążona podatkiem od nieruchomości, a nie podatkiem rolnym. Brak było zatem, podstawy do ustalenia wartości działki jako działki rolnej. Izba Skarbowa nie dopatrzyła się też nieprawidłowości w ustaleniu wartości działki dla celów wymiaru opłaty skarbowej i wymiarze tej opłaty.

W skardze na decyzję Izby Skarbowej J. K. odsyła do argumentów, które podnosił w postępowaniu odwoławczym. Powołując się na zgromadzone w sprawie dokumenty, a w szczególności na umowę notarialną oraz zaświadczenie Wójta Gminy, uważa, iż nie można traktować tej samej nieruchomości w różny sposób w zależności od tego, jaki urząd takiej oceny dokonuje. Powołuje się też na zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych stwarzającą domniemanie, że prawo w niej ujawnione zostało wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

W konkluzji skarżący wnosi o uchylenie decyzji Izby Skarbowej i ustalenie opłaty skarbowej w oparciu o cenę gruntu rolnego jaka w czasie zakupu w tym rejonie była aktualna.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w S. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wprawdzie skarżący konsekwentnie utrzymywał, że nie domaga się zwolnienia nabycia przez niego przedmiotowej działki od opłaty skarbowej na podstawie par. 63 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. w sprawie opłaty skarbowej lecz ustalenie wartości tej działki jako działki rolnej tym niemniej najistotniejszą w tej sprawie była kwestia czy organy podatkowe miały podstawę do przyjęcia, że działka nabyta została na cele nierolnicze i przez to utraciła charakter działki rolnej.

Dokonane w sprawie ustalenia w toku postępowania administracyjnego jak również na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zasadność takiego stanowiska w pełni potwierdziły. Była to działka o powierzchni 1200 m2, niezabudowana, położona przy lustrze wody jeziora D., na której nie stwierdzono żadnych śladów wskazujących na rolnicze lub sadownicze uprawy. Obciążona była podatkiem od nieruchomości, a nie podatkiem rolnym. Na rozprawie przed NSA skarżący wyjaśnił, że zamieszkuje w W., nie posiada żadnego gospodarstwa rolnego, utrzymuje się z emerytury. Nie ma skonkretyzowanych planów co do sposobu wykorzystania nabytej działki - być może będzie ją wykorzystywał w celach wypoczynkowych, a może założy na niej ogródek. Działka ta, sama nie stanowiąca gospodarstwa rolnego nie mogła też stać się częścią gospodarstwa rolnego nabywcy, bowiem takowego on nie posiadał. Nabyta została na cele rekreacyjne. Trafnie więc ustaliły organy podatkowe, że jeżeli nawet stanowiła ona część gospodarstwa rolnego to po jej nabyciu przez skarżącego na cele nie związane z produkcją rolną charakter taki utraciła. Należy wspomnieć, że w wyroku z dnia 16 sierpnia 1992 r. III SA 729/92 Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział tezę iż "przeniesienie własności gospodarstw rolnych lub ich części na cele nierolnicze oznacza przeniesienie własności nieruchomości, która nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego nabywcy".

Nabycie przez skarżącego przedmiotowej działki na cele nie związane z produkcją rolną zmieniło charakter działki z chwila jej nabycia. Zgodnie z art. 5 pkt 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej obowiązek uiszczenia opłaty od czynności cywilnoprawnych powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. Do ustalenia podstawy obliczenia opłaty skarbowej należało więc przyjąć stan jaki zaistniał w wyniku dokonania czynności cywilnoprawnej, a więc wartość rynkową tego co zostało nabyte - w tym przypadku działki rekreacyjnej. Tak też postąpił Urząd Skarbowy ustalając wartość działki w sposób przewidziany w art. 10 ustawy o opłacie skarbowej. Wymiaru opłaty dokonano przy zastosowaniu stawki przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 1992 r. /tj. według stawki 5 procent/.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z przepisami prawa. Z tych względów skarga na podstawie art. 207 par. 5 Kpa została oddalona.