Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1189/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

SENTENCJA

Dnia 25 października 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Popowska sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk /spr./ Protokolant starszy asystent Andrzej Nędzarek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1237/11 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. S. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1237/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 2 pkt 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) (dalej też jako ,,ustawa o świadczeniu pieniężnym") odmówił J. S. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego we wspomnianej ustawie. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] odmówił stronie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Wspomniana decyzja po rozpatrzeniu przez Kierownika Urzędu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została utrzymana w mocy decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]. Na skutek uwzględnienia skargi J.S. WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1192/10 usunął z obrotu prawnego wydane decyzje, argumentując, że organ powinien ponownie przeanalizować akta sprawy i stwierdzić, czy obowiązek pracy w przypadku J. S. przybrał szczególną formę, o której mowa w w/w ustawie tzn. był połączony z deportacją (wywiezieniem).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że strona została deportowana (wywieziona) do pracy przymusowej w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym w brzmieniu nadanym na skutek jego nowelizacji w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt K 49/07, mocą którego Trybunał stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. S. wniosła o uchylenie wydanej decyzji i przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 k.p.a., art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r.

Organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy J. S. na początku 1940 r. wraz z całą rodziną została wysiedlona z rodzinnej miejscowości Ś. do sąsiedniej miejscowości B. Dom rodzinny strony został zniszczony, a właścicielem ziemi dzięki wysiedleniu mieszkańców wsi Ś. i B. został A.M. Zgodnie z wydanymi rozkazami Niemca M. strona od czerwca 1940 r. do [...] stycznia 1945 r. pracowała jako niewolnica, wykonując prace zarówno we wsi B., jak i Ś.. W czerwcu tego samego roku cała rodzina wnioskodawczyni to jest matka, ojczym i brat otrzymała nakaz pracy w gospodarstwie rolnym A.M. Wnioskodawczyni, co potwierdzili świadkowie S. G., J. P. i J. O., pracowała przy udoju krów oraz wykonywała prace w polu takie jak pielenie i sadzenie. Z uzyskanych z Urzędu Miasta Łodzi ankiety i karty osobowej z lat 50-tych wynika, iż miejscem zamieszkania strony w czasie okupacji były Ś. i B., natomiast z wniosku z dnia [...] kwietnia 2010 r. wynika, że J.S. mieszkała we wsi B., a pracowała we wsi Ś.. Dokumenty dotyczące S.G. i J. O. przesłane z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie" potwierdzają ich pracę w Ś. i B. Fakt istnienia gospodarstwa rolnego A.M. zarówno w miejscowości Ś. jak i B. potwierdzili także świadkowie zeznający w sprawie S. G: E. B. i W. K. W ocenie Kierownika Urzędu ustalony stan faktyczny sprawy dowodzi, że w przypadku strony nie został spełniony zawarty w ustawie warunek "deportacji" do pracy. Wykonywanie pracy w warunkach przymusowych bez faktu deportacji nie stanowi wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia. J. S. została wprawdzie zmuszona do opuszczenia swego miejsca zamieszkania, lecz miało to związek z przejęciem gospodarstwa rolnego na rzecz III Rzeszy, a nie deportacją do pracy. Wprawdzie strona wraz z całą rodziną pracowała przymusowo, jednak praca w miejscu zamieszkania nie jest represją w rozumieniu ustawy. Kierownik Urzędu nie dał także wiary oświadczeniom wnioskodawczyni o braku kontaktów z bliskimi, skoro pracę wykonywała wraz z całą rodziną. Podnoszona przez stronę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczność utraty gospodarstwa w miejscowości Ś. była niewątpliwie formą represji, jednakże jak podkreślił organ uprawnienie do świadczenia pieniężnego nie przysługuje z tytułu wysiedlenia (a co się z tym wiąże utratą domu, czy gospodarstwa i brakiem możliwości korzystania z rzeczy codziennego użytku, sprzętu, mebli, ubrań zgromadzonych w domu), lecz z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. S. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia, zarzucając naruszenie art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, że wykonywana przez skarżącą praca nie była represją a nadto, że zrównanie z ziemią domu w którym mieszkała i wywiezienie do gospodarstwa Niemca nie jest deportacją w rozumieniu ustawy. Skarżąca wskazała, że organ powinien uwzględnić jej słuszny interes i dokonać takiej interpretacji pojęć "deportacja" i "represja", jaka wynikała z uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie o sygn. akt K 49/07. Ustawa oświadczeniu pieniężnym nie precyzuje odległości w jakiej miała być wykonywana praca, wskazuje jedynie na wymóg pracy przymusowej.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej jako p.p.s.a. (Dz. U. 2012r. poz. 270, ze zm.) skargę przypomniał, że WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1192/10 uchylił wydane przez Kierownika Urzędu decyzje z dnia [...] sierpnia 2010 r. i [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu w/w wyroku WSA w Łodzi wskazał, iż w stanie faktycznym sprawy doszło do uchybienia przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organ administracji nie poczynił żadnych kroków w celu ustalenia, czy w sprawie miała miejsce deportacja w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym nadanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. Uwzględniając przepisy ustawy i wyrok TK o sygn. akt K 49/07, wskazany Sąd stwierdził, że deportacja musiała łączyć się z przymusowym wywiezieniem, wyrwaniem i odizolowaniem od dotychczasowego środowiska. Sąd ten z całą stanowczością podkreślił, że przepis art. 2 pkt 2 tej ustawy nie zawiera żadnych wskazań co do odległości deportacji (wywiezienia), a Trybunał Konstytucyjny określił, że z deportacją mamy do czynienia w przypadku przymusowej zmiany miejsca dotychczasowego pobytu i wyrwaniem z dotychczasowego środowiska. Dodatkowo wskazany Sąd zauważył, że organ nie odniósł się także do podnoszonych przez J.S., okoliczności związanych z zamieszkiwaniem u pracodawcy, brakiem możliwości kontaktów z rodzicami oraz ciężkimi warunkami pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność podjętych w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego rozstrzygnięć Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów doszedł do przekonania, iż organ orzekający nie zrealizował wytycznych zawartych we wcześniejszym wyroku WSA w Łodzi, pomimo tego że nie kwestionował wspomnianego orzeczenia, wobec czego uzyskał on przymiot prawomocności. Organ nie podjął działań w celu ustalenia okoliczności, na które zwracał uwagę Sąd w uzasadnieniu wyroku. Nadto, Sąd wprost napisał, że przy wykładni pojęcia deportacja nie można ograniczać się wyłącznie do aspektu geograficznego. Tymczasem organ zdaje się, że poprzestał tylko na tym aspekcie. W tej sytuacji, Sąd uznał wnioski organu za sprzeczne z wykładnią pojęcia "deportacja" przedstawioną w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 8 grudnia 2010 r., czym organ naruszył przepis art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści powołanego przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ oraz z uzasadnienia wyroku zapadłego wcześniej w sprawie wynika, że wykładni pojęcia "deportacja" nie można odnosić wyłącznie do odległości między rodzinną miejscowością strony, a miejscem do którego została przesiedlona w czasie okupacji. Takie rozumienie pojęcia "deportacja" jest zbyt wąskie. Sąd we wcześniejszym wyroku nakazał uwzględnić, poza odległością, także wszelkie inne aspekty deportacji, przede wszystkim związane z realiami czasów okupacji. Faktem jest, że organ w toku ponownie prowadzonego postępowania skoncentrował się w zasadzie na weryfikacji nie do końca zgodnych zeznań świadków, uzupełniając materiał dowodowy o dokumenty dotyczące świadków J. O. i S. G., uzyskane z Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie", przesłuchał również stronę skarżącą, zapominając w zasadzie, jakie konkretnie okoliczności poza miejscem wykonywania pracy przymusowej, wskazane wyraźnie we wspomnianym wyżej orzeczeniu Sądu miał ustalić. Poza zakresem zainteresowań organu pozostało chociażby ustalenie, jak wyglądał dzień skarżącej, biorąc pod uwagę cały okres pracy przymusowej, gdzie spała (według zeznań strony spała nie zawsze w domu, bardzo często w oborze z krowami), czy wykonywane przez nią zadania były adekwatne do jej wieku, czy stosowano wobec strony jakieś kary. Co więcej, organ zdaje się nie dostrzegł faktu, że według oświadczeń skarżącej jej dom rodzinny został zrównany z ziemią, co powinno stanowić dla organu dodatkowy impuls do wyjaśnienia, co w istocie stało się z jej rzeczami, gdzie i z kim strona spędzała Święta Bożego Narodzenia, czy też Wielkanocy. Wreszcie według Sądu pierwszej instancji organ winien wyjaśnić, czy okoliczność wspólnej pracy z matką, ojczymem i bratem w jednym gospodarstwie dawała skarżącej możliwość pielęgnowania więzi rodzinnych, czy utrzymywała kontakty sąsiedzkie, czy możliwe były relacje z przyjaciółmi, etc. Analiza wydanych w sprawie rozstrzygnięć jak i załączonych akt administracyjnych prowadzi - według tego Sądu - do jeszcze jednego, aczkolwiek istotnego wniosku, że wszelkie okoliczności objęte postępowaniem dowodowym miały miejsce niemalże 70 lat temu, do tego zarówno strona postępowania, jak i świadkowie to osoby starsze, (świadkowie, jak wskazano w skardze, obecnie już nie żyją). Zatem okoliczności te organ powinien uwzględnić w trakcie oceny poszczególnych dowodów i faktów zaistniałych w sprawie.

Sąd Wojewódzki wskazał, że organ ponownie orzekając w sprawie powinien uwzględnić sformułowane powyżej wskazania, prawidłowo realizując wytyczne zawarte w prawomocnym wyroku z dnia 8 grudnia 2010 r. z uwzględnieniem regulacji art. 153 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął na mocy art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zaskarżając go w całości, zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, to jest art. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 31 marca 1996 r. oświadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że represje doznane przez stronę postępowania stanowią represje w myśl wskazanego przepisu materialnego, podczas, gdy strona doznała innego rodzaju represji niż określonych przez ustawodawcę w tej ustawie.

Ponadto zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ nie w pełni zrealizował wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 1192/10, podczas gdy organ zrealizował wytyczne zawarte w tymże wyroku zgodnie ze wskazaną oceną prawną Sądu oraz poprzez przyjęcie, że organ nie zastosował się do oceny prawnej zawartej w wyroku sądu, podczas gdy organ uwzględnił ocenę prawną Sądu w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec wskazania przez Sąd niedozwolonych reguł interpretacyjnych nakazujących organowi interpretacje faktów i dowodów w kontekście wieku strony (osoba starsza);

- art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia punktu drugiego sentencji, w szczególności poprzez brak wskazania, czy zasądzone koszty wynikają z zastępstwa strony przez profesjonalnego pełnomocnika oraz poprzez brak wskazania jakie koszty uznał za niezbędne koszty postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie Kierownik Urzędu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania za obie instancje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Oceniając w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać, że nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw.

Mając w pierwszej kolejności na uwadze treść postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów wymaga wskazania stronie wnoszącej skargę kasacyjną, że w związku z treścią art. 153 i art. 170 p.p.s.a. organ administracyjny w niniejszej sprawie związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1192/10. Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji prawidłowo powołał się na treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Dodatkowo wskazania wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca o jakiej mowa w ww. przepisach w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować to jak dana kwestia została ukształtowana w prawomocnym orzeczeniu. Dotyczy to zarówno ustaleń w ramach okoliczności faktycznych danej sprawy jak i dokonanej wykładni przepisów prawa. W tym zakresie jeżeli zostały wypowiedziane stosowne oceny w prawomocnym wyroku, Sąd rozpoznający sprawę na skutek zapadłego prawomocnego wyroku jest związany oceną zawartą w tym właśnie wyroku. W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy zapadły prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Łd 1192/10 w związku z art. 170 p.p.s.a wiązał nie tylko organ rozpoznający na jego skutek ponownie niniejsza sprawę, ale i Wojewódzki Sąd Administracyjny, jak również wiąże w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznający przedmiotowa skargę kasacyjną.

Jak wynika z treści zarzutu dotyczącego błędnej wykładni art. 2 pkt. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym strona skarżąca kasacyjnie de facto zarzuca dokonanie błędnej subsumcji tego przepisu pod ustalony stan faktyczny sprawy kwestionując, że doznane przez stronę postępowania represje są innego rodzaju represjami niż określone w ww. ustawie. Chodzi tu zatem nie o błędną wykładnię lecz o naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie. Tak postawiony zarzut naruszenia prawa materialnego wymaga niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego sprawy, ponieważ dokonanie subsumcji może mieć miejsce tylko w takim przypadku. Jednak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taka sytuacją, ponieważ w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie dokonał żadnej subsumcji art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym z tego względu, że braki postępowania administracyjnego uniemożliwiły mu dokonanie oceny czy rzeczywiście J. S. była albo nie była represjonowana. Sąd Wojewódzki bardzo szeroko opisał braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym wskazując jakich ustaleń należy dokonać aby prawidłowo ocenić rodzaj represji stosowanych wobec J. S. Oznacza to, że zdaniem Sądu pierwszej instancji jakakolwiek subsumcja art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym nie była możliwa.

Sąd Wojewódzki jedynie wskazał, że organ administracji przy wykładni pojęcia deportacja ograniczył się wyłącznie do aspektu geograficznego. To doprowadziło do dokonania przez organ wykładni sprzecznej z przepisami prawa tj. art. 2 pkt. 2 ustawy oświadczeniu pieniężnym i wykładni pojęcia deportacja przedstawionej w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 grudnia 2010 r. Powołany przepis art. 2 pkt 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ stanowił, iż represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 roku lub z tego terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945, lub Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich i terenów przez niego okupowanych w okresie od dnia 17 września 1939 roku do dnia 5 lutego 1946 roku oraz po tym okresie do końca 1948 roku z terytorium państwa polskiego w jego obecnych granicach. Z treści zacytowanego przepisu i z uzasadnienia wyżej wskazanego wyroku zapadłego w sprawie wynika, że wykładni pojęcia "deportacja" nie można odnosić wyłącznie do odległości między rodzinną miejscowością strony, a miejscem w które została przesiedlona w czasie okupacji. Takie rozumienie pojęcia "deportacja" jest zbyt wąskie. Sąd we wcześniejszym wyroku nakazał uwzględnić, poza odległością, także wszelkie inne aspekty deportacji, przede wszystkim związane z realiami czasów okupacji.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji potwierdza, że organ administracji dopuścił się wskazanych wyżej uchybień naruszając przepis art. 153 p.p.s.a.

Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającego na nieprzedstawieniu w uzasadnieniu wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec wskazania przez Sąd niedozwolonych reguł interpretacyjnych nakazujących organowi interpretację faktów i dowodów w kontekście wieku strony (osoba starsza), przede wszystkim trzeba stwierdzić, że uzasadnienie wyroku spełnia wynikające z brzmienia przepisu 141 § 4 p.p.s.a warunki. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego winno między innymi zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wszystkie wymienione wyżej elementy zawarte zostały w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji odniósł się też do zarzutów podniesionych w skardze. W wyczerpujących motywach zaskarżonego wyroku wyjaśnił dlaczego nie podzielił stanowiska organu w kwestii odmowy przyznania świadczenia pieniężnego. Wskazał też przepisy prawa materialnego i postępowania. Autor skargi kasacyjnej stawiając przedmiotowy zarzut zdaje się chciał wykazać, że Sąd Wojewódzki nie orzekł na podstawie całych akt sprawy. Jednak, po pierwsze autor skargi kasacyjnej nie rozwinął tego zarzutu tj. nie wskazał jakie to dowody Sąd miałby jeszcze wziąć pod uwagę, co uniemożliwia odniesienie się do tego zrzutu. Po wtóre tego typu wadliwość nie może być wykazywana naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. To ostatnie zdanie odnosi się także do podważania wskazań Sądu co do interpretacji faktów i dowodów osobowych przez organ. Niemniej jednak wskazać tu należy, że oczywistym jest, iż do zeznań osób w podeszłym wieku dotyczących okoliczności sprzed 70 lat należy podchodzić z dużą ostrożnością.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Przyznać należy, że Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zasądzając od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 360 zł podał jedynie podstawę prawną tj. art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. niewątpliwie jest to uchybienie Sądu. Jednak z akt sprawy niewątpliwie wynika, że skarżąca reprezentowana przed Sądem pierwszej instancji przez adwokata wniosła o zasadzenie kosztów postępowania sądowego. Z art. 200 p.p.s.a wynika, że w razie uwzględnienia skargi stronie skarżącej przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Takimi kosztami jest niewątpliwie wynagrodzenie adwokata. Stosownie do § 18 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) minimalne wynagrodzenie adwokata przed sądem wojewódzkim w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. Z akt sprawy wynika także, że uiszczono opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz opłatę kancelaryjną w kwocie 10 zł. Wszystkie te koszty były niewątpliwie kosztami niezbędnymi do celowego dochodzenia swoich praw przez skarżącą w rozumieniu art. 205 § 2 p.p.s.a. Ich łączna minimalna kwota przekracza zasądzone dla skarżącej 360 zł. Zatem należy uznać, że zarzucane Wojewódzkiemu Sądowi uchybienie nie miało żadnego wpływu na wysokość zasądzonych skarżącej kosztów postępowania sądowego.

Z powyższych względów uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) zasądzając od organu na rzecz J. S. kwotę 200 zł za udział jej pełnomocnika zawodowego w rozprawie.