Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2218/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 145 par. 1, art. 145 a par. 1, art. 16
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r. sprawy ze skarg Prezydenta Miasta L. i Prezydenta Miasta L. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargi.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], wydaną po wznowieniu postępowania, odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], którą stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. L. z dnia [...] marca1952 r. nr [...]w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] i [...], nr hip. [...] i [...], rep. Hip. [...] i nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydium Rady Narodowej m. L. orzeczeniem z dnia [...] marca1952 r. nr [...] wywłaszczyło nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] i [...], nr hip. [...] i [...] rep. Hip. [...] i nr [...], stanowiącą własność K. i S. M.

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], wydaną w następstwie rozpatrzenia wniosku D. P., Minister Infrastruktury stwierdził nieważność w/w orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] marca1952 r. nr [...] w części dot. nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i [...], stanowiącej własność K. i S. M.

Powyższa decyzja nadzorcza z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] została utrzymana w mocy decyzją ostateczną Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...].

Prawomocnym wyrokiem z dnia 16.03.2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1144/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta L. na w/w decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Pismem z dnia [...] marca 2009 r. Prezydent Miasta L. złożył wniosek o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, postępowania zakończonego w/w ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...].

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iż na mocy polsko - brytyjskiego układu indemnizacyjnego z dnia 11 listopada 1954 r. dotyczącego załatwienia spraw finansowych D. P., jako spadkobierczyni K. M. - byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości, otrzymała odszkodowanie pieniężne z tytułu 3/8 udziałów w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i [...] (który to udział nabyła w drodze dziedziczenia stwierdzonego postanowieniem Sądu Powiatowego dla m. L. z dnia [...].10.1967r. sygn. akt [...]). Tym samym, w ocenie Prezydenta Miasta L. nie jest możliwe stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] marca 1952 r. nr [...], w części, w której D. P. otrzymała odszkodowanie pieniężne na podstawie układu indemnizacyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury wznowił na żądanie strony postępowanie w sprawie zakończonej w/w decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...]. kwietnia 2011 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił uchylenia ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...].11.2004r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż sam fakt przyznania D. P. odszkodowania pieniężnego na podstawie przepisów układu z dnia 11 listopada 1954 r. nie ma bezpośredniego związku z dokonaną przez organ naczelny oceną nadzorczą w/w orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. L. z dnia [...] marca 1952 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] i [...], nr hip. [...] i [...] rep. Hip. [...] i nr [...], a tym samym nie powinien stanowić przesłanki uchylenia decyzji nadzorczych w części 3/8 udziału we własności przedmiotowej nieruchomości. Organ bowiem, przeprowadzając postępowanie nadzorcze, nie może dokonywać oceny legalności orzeczenia wywłaszczeniowego w części ułamkowej. Przeprowadzając na wniosek osoby uprawnionej postępowanie nadzorcze, organ bada, czy kwestionowane orzeczenie jest zgodne z przepisami obowiązującymi w dniu jego wydania, a tym samym ocenia je w całości.

Ponadto Minister Infrastruktury wskazał, iż stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności w/w orzeczenia również w części dot. wywłaszczenia 3/8 udziału w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i [...] nie może wywołać jakichkolwiek skutków prawnych w sferze stosunków własnościowych w stosunku do powyższego udziału. Zgodnie bowiem z postanowieniami układu pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii z dnia 11 listopada 1954 r. skutkiem przyznania odszkodowania (co miało miejsce w niniejszej sprawie w stosunku do 3/8 udziału odziedziczonego przez P. D. P. po K. M.) był stan przejścia nieruchomości lub prawa na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych /Dz. U. z 1968r., Nr 12, poz. 65/. Powyższe stanowisko, jak wskazał Minister Infrastruktury, zostało potwierdzone decyzją Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. Nr [...], w której organ stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału 3/8 części w prawie własności przedmiotowej nieruchomości.

Dodatkowo, zdaniem organu, należy wskazać, że wyrokiem z dnia 06 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 391/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. P. na w/w decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...].

Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezydent Miasta L. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r.

W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie niniejszej istotną do oceny kwestią jest, czy fakt wcześniejszego przyznania - na rzecz wnioskodawczyni postępowania nadzorczego odszkodowania - na podstawie układu indemnizacyjnego za udział we własności wywłaszczonej nieruchomości, stanowi istotną okoliczność faktyczną, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4, która może stanowić podstawę do uchylenia, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, ostatecznej decyzji nadzorczej, którą stwierdzono nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego.

W ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że na podstawie decyzji brytyjskiej Komisji Odszkodowań Zagranicznych wydanej na podstawie układu pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii z dnia 11 listopada1954 r. D.P. otrzymała odszkodowanie za udział wynoszący 3/8 we własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i [...] z tytułu utraty jej własności na skutek wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...] marca 1952 r. Nr [...]. Zatem, w zakresie do udziału 3/8 we własności przedmiotowej nieruchomości utraciła ona prawa do dochodzenia roszczeń względem Państwa Polskiego z tytułu wywłaszczenia. Powyższe potwierdza decyzja Ministra Finansów z dnia [...].10.2009r. nr [...], utrzymana w mocy decyzją z dnia [...].12.2009r. nr [...], stwierdzająca przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału 3/8 części w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oraz ul. [...] objętych odpowiednio [...] oraz [...]. Jednakże powyższy fakt nie miał istotnego znaczenia dla oceny nadzorczej orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...] marca1952 r. Nr [...].

Organ II instancji podzielił także stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji, że nie jest możliwa ocena orzeczenia wywłaszczeniowego jedynie w części ułamkowej dotyczącej własności nieruchomości. Wskazał przy tym, że prawo własności do nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oraz ul. [...] przed wywłaszczeniem należało do K. M. i S. M. Spadek po K. M. zmarłym dnia [...].01.195Ir. nabyła S. M. oraz D. P. (postanowienie Sądu Powiatowego dla m. L. z dnia [...].10.1967r. sygn. akt [...]). Spadek po zmarłej dnia [...].02.1986r. S. M. w całości nabyła D. P. (postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].01.1993r. sygn. akt [...]). Natomiast odszkodowanie na podstawie układu indemnizacyjnego zostało przyznane D. M. jedynie za udział w nieruchomości po zmarłym K. M. Zatem D. P. była uprawniona do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, bowiem nie otrzymała odszkodowania w ramach układu za pozostały udział we własności przedmiotowego gruntu.

Organ podkreślił także, że fakt stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. L. z dnia [...] marca 1952 r. Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] i [...] nie przesądza o odzyskaniu przez D. P. prawa własności do całości przedmiotowego gruntu. Należy, bowiem mieć na względzie, iż ww. ostateczną decyzją Ministra Finansów z dnia [...].12.2009r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...].10.2009r. nr [...], stwierdzono przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału 3/8 części w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oraz ul. [...]. Powyższa decyzja Ministra Finansów wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Powyższa ustawa w art. 1 pkt 1 stanowi, iż stosuje się ją do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Zgodnie natomiast z art. 2 ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Zatem, o prawie własności do udziału w wysokości 3/8 nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i [...] przesądza fakt przyznania odszkodowania na podstawie układu D. P. oraz późniejsza deklaratoryjna decyzja Ministra Finansów, która stanowi podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych Skarbu Państwa jako właściciela 3/8 udziału we własności ww. nieruchomości.

Zdaniem więc organu, wskazane przez wnioskodawcę dowody nie stanowią dla sprawy istotnych okoliczności faktycznych uzasadniających uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. i w związku z tym organ obowiązany jest odmówić jej uchylenia.

Skargi na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. wnieśli Prezydent Miasta L. oraz Prezydent Miasta L. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w których zarzucili

naruszenie art. 28 w zw. z art. 76 § 1 k.p.a poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w zakresie 3/8 udziałów w prawie własności nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] i [...] D. P. przysługuje prawo żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, mimo iż z uwagi na fakt wypłaty odszkodowania na podstawie układu indemnizacyjnego postępowanie w tym zakresie winno zostać umorzone.

Kierując się podniesionymi zarzutami, skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 roku utrzymującej w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 roku sygn. sprawy [...].

W uzasadnieniu skarg przytoczyli szczegółowo opis stanu faktycznego ustalonego przez organy i dodali, że na wywłaszczonych nieruchomościach znajdują się budynki zajmowane od 1990 roku przez Urząd Miasta L. oraz Prezydenta Miasta.

Zdaniem skarżących, w dniu 11 listopada 1954 roku Rząd Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej podpisał z Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej umowę (układ indemnizacyjny) dotyczącą załatwienia spraw finansowych. W myśl postanowień tego Układu, w przypadku przyznania obywatelowi Wielkiej Brytanii odszkodowania w związku z przejęciem jego mienia przez Państwo Polskie, zrzekał się on wszelkich roszczeń wobec Państwa Polskiego z tytułu przejęcia nieruchomości, a nieruchomość ta przechodziła na własność Skarbu Państwa (art. 6 powoływanego układu). Układ bowiem stanowił, iż po wydaniu orzeczenia o przyznaniu odszkodowania wszelkie roszczenia z tytułu przejęcia nieruchomości zostawały uznane za uregulowane i zaspokojone. D. P. jako obywatelka Wielkiej Brytanii wystąpiła do swojego Państwa o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przy ul. [...] i [...] i otrzymała z tego tytułu odszkodowanie w wysokości [...] za nieruchomość przy ul. [...] oraz kwotę [...] za nieruchomość przy ul. [...].

Dalej skarżący wskazali, że decyzją deklaratoryjną z dnia [...] października 2009 roku Minister Finansów stwierdził, iż 3/8 udziału w nieruchomościach położonych w L. przy ul. [...] i [...] przeszło z dniem [...] kwietnia 1968 roku na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 9 kwietnia 1968 r., o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 1968 r. nr 12, poz. 65).

Na skutek skargi wniesionej przez D. P. w dniu [...] listopada 2004 r. Minister Infrastruktury wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1952 r. W uzasadnieniu skargi o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej D. P. podała, iż z przy wywłaszczaniu jej rodzicom nie zaproponowano żadnego odszkodowania czyli tak zwanej "ceny" zgodnie z art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., N 4 poz. 31). Powyższe uchybienie było podstawą uznania, iż decyzja o odjęciu rodzinie [...] prawa własności na skutek wywłaszczenia została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem skarżących, Minister Infrastruktury stwierdzając nieważność orzeczenia decyzji Prezydium Rady Narodowej z [...] marca 1952 r. nie przeprowadził jakichkolwiek ustaleń w celu wyjaśnienia, czy sporna nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968 r. Nr 12 poz. 65), do czego był zobowiązany zgodnie z art. 77 § 1 k.p.c. Cytowany przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. 1968 r. Nr 12 poz. 65) stanowi, że przepisy ustawy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, która to decyzja ma jedynie charakter deklaratoryjny

W ocenie skarżących, stwierdzając nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego, Minister Infrastruktury nie mógł zaniechać ustalenia, czy wydana została decyzja Ministra Finansów stwierdzająca przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych lub też czy zachodziły przesłanki do jej wydania. Zapłata zaś odszkodowania przez Rząd PRL, zgodnie z art. 5 układu 11 listopada 1954 roku dotyczącego załatwienia spraw finansowych skutkowała wygaśnięciem roszczenia z tytułu wywłaszczenia obu nieruchomości. Tym samym po stronie D. P. nie istniało prawo podmiotowe, z którego mogła wywodzić interes prawny do żądania weryfikacji decyzji Prezydium Rady Narodowej z [...] marca 1952 r., zaś stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie 3/8 prawa własności nieruchomości położonych w L., przy ul. [...] i [...] stanowiłoby usankcjonowanie bezpodstawnego wzbogacenia kosztem Skarbu Państwa.

Skoro bezsporne jest – zdaniem skarżących, że za 3/8 udziału we własności obu nieruchomości zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie powołanej wyżej umowy międzynarodowej, to tym samym stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie 3/8 udziału w nieruchomości było nieuzasadnione, a postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w tej części winno być umorzone jako bezprzedmiotowe.

Podnieśli także, że stwierdzenie nieważności decyzji tylko w części dotkniętej kwalifikowaną wadliwością jest zgodne z ogólnymi zasadami kpa i powinno być zasadą działania organów nadzoru. Stwierdzenie zaś nieważności całej decyzji wywłaszczeniowej skutkuje tym, iż D. P. dochodzi na drodze sądowej od Gminy L. odszkodowania za pełną szkodę wyrządzoną jej na skutek wydania ostatecznej decyzji administracyjnej, co do której stwierdzono nieważność, gdy tymczasem szkoda jej powstała na skutek wadliwej decyzji może ograniczać się tylko do utraty prawa dysponowania udziałem w 5/8 w nieruchomości.

W odpowiedzi na skargi Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ).

Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 k.p.a. Stanowi ono odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Ratio legis istnienia tej instytucji wynika z faktu, iż po podjęciu decyzji ostatecznej może wyjść na jaw wadliwość postępowania, w którym orzeczenie takie zapadło, albo też mogą pojawić się okoliczności podważające znaczenie przesłanek, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy.

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny i nie ma w tym zakresie żadnych wątpliwości ani po stronie organów, ani też skarżących. Skarżący jako podstawę wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r. wskazali naruszenie art. 28 w zw. z art. 76 § 1 k.p.a poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w zakresie 3/8 udziałów w prawie własności nieruchomości położonych w L. przy ul. [...] i [...] D. P. przysługuje prawo żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego, mimo iż z uwagi na fakt wypłaty odszkodowania na podstawie układu indemnizacyjnego postępowanie w tym zakresie winno zostać umorzone. Zdaniem skarżących, wskazana powyżej okoliczność ujawniła się już po wydaniu przedmiotowej decyzji.

Zdaniem Sądu, trafnie organy przyjęły, że podnoszona przez skarżących okoliczność nie stanowi uzasadnionej przesłanki wznowieniowej, dającej podstawę do uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r. Decyzją tą bowiem odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2004 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia z roku 1952, które wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Jako rażące naruszenie prawa wskazano to, iż w wezwaniu skierowanym do właścicieli nieruchomości nie wskazano ceny, co było obligatoryjnym wymogiem wynikającym z art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r., Nr 4, poz. 31) i co skutkowało tym, że wezwanie dokonane w trybie art. 8 tego dekretu było prawnie bezskuteczne. Dodatkowo, rażąco naruszono art. 20 ust. 2 dekretu, gdyż znano osobę pełnomocnika właścicieli, a jednak nie zawiadomiono go o terminie rozprawy. Rażąco naruszono także art. 24 ust. 1 dekretu w zakresie doręczenia decyzji. Nie należało stosować w tym względzie trybu z art. 18 ust. 2 dekretu, tylko decyzję trzeba było doręczyć pełnomocnikowi właścicieli.

Zdaniem Sądu, nie jest więc tak, jak wskazują skarżący, że podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia z roku 1952 było to, że rodzicom D. P. nie zaproponowano żadnego odszkodowania. Rażące naruszenie przepisów dotyczyło bowiem kwestii przedstawionych powyżej. Oznacza to zatem, że gdyby nawet organ w dacie wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia uwłaszczeniowego wiedział o wypłaceniu odszkodowania D. P., to nie miałoby to wpływu na treść tej decyzji. Rażące naruszenie tak wielu przepisów i tak dawało podstawę do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia.

To samo dotyczy podniesionej przez skarżących kwestii braku ustaleń przez Ministra Infrastruktury na etapie stwierdzania nieważności orzeczenia z 1952 r., czy sporna nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa.

Konsekwentnie zatem stwierdzić trzeba, że przyznanie odszkodowania dla D. P. na podstawie układu indemnizacyjnego za udział 3/8 we własności wywłaszczonej nieruchomości nie stanowi istotnej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Stanowczego podkreślenia wymaga także, że stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z roku 1952 nie przesądza o odzyskaniu przez D. P. prawa własności do całości przedmiotowego gruntu. Jak trafnie bowiem w tym względzie wskazały organy, nie ulega wątpliwości, iż na podstawie decyzji brytyjskiej Komisji Odszkodowań Zagranicznych wydanej na podstawie układu pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Północnej Irlandii z dnia 11 listopada 1954 r. D. P. otrzymała odszkodowanie za udział wynoszący 3/8 we własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] i [...] z tytułu utraty jej własności na skutek wywłaszczenia orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. L. z dnia [...] marca 1952 r. Nr [...]. Powyższe potwierdza znajdujące się w aktach sprawy tłumaczenie pisma ww. komisji z dnia [...].11.1963r. oraz Orzeczenia Tymczasowego z dnia [...].07.1959r. wraz z tłumaczeniem Protokołu Orzeczenia z dnia [...].07.1959r. Zatem, w zakresie do udziału 3/8 we własności przedmiotowej nieruchomości D. P. utraciła prawa do dochodzenia roszczeń względem Państwa Polskiego z tytułu wywłaszczenia. Zostało to potwierdzone decyzją Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], stwierdzająca przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału 3/8 części w prawie własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oraz ul. [...] objętych odpowiednio [...] oraz [...].

Zdaniem więc Sądu, obawy skarżących, że stwierdzenie nieważności całej decyzji wywłaszczeniowej ma ten skutek, że D. P. będzie miała podstawę do dochodzenia na drodze sądowej od Gminy L. odszkodowania za pełną szkodę wyrządzoną jej na skutek wydania tej decyzji zamiast za udział w wysokości 5/8 własności tej nieruchomości, są nieuzasadnione. Na przeszkodzie jej roszczeniu o odszkodowanie w zakresie 3/8 udziału we własności tych nieruchomości stoją wszak wskazane powyżej decyzje Ministra Finansów, oraz niekwestionowany fakt wypłacenia jej odszkodowania za udział w nieruchomości wynoszący 3/8.

W tym kontekście kolejny zarzut skarżących wskazujący na możliwość stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych w części, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i stąd w ocenie Sądu nie zachodzi potrzeba jego analizowania.

Niezasadny jest także zarzut skarżących, że skoro zapłata odszkodowania przez Rząd PRL, zgodnie z art. 5 układu 11 listopada 1954 roku dotyczącego załatwienia spraw finansowych skutkowała wygaśnięciem roszczenia z tytułu wywłaszczenia obu nieruchomości, to tym samym po stronie D. P. nie istniało prawo podmiotowe, z którego mogła wywodzić interes prawny do żądania weryfikacji decyzji Prezydium Rady Narodowej z [...] marca 1952 r., zaś stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie 3/8 prawa własności nieruchomości położonych w L., przy ul. [...] i [...] stanowiłoby usankcjonowanie bezpodstawnego wzbogacenia kosztem Skarbu Państwa.

Zdaniem Sądu, skoro rodzice D. P. byli uczestnikami postępowania w sprawie wydania orzeczenia uwłaszczeniowego z roku 1952, to D. P. jako ich następca prawny była legitymowana w rozumieniu art. 28 k.p.a. do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia i to niezależnie od tego, czy za udział wynoszący 3/8 własności nieruchomości otrzymała odszkodowanie, czy też nie.

Mając powyższe na uwadze, na mocy wskazanych przepisów oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną, należało oddalić.