Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2679/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1999 nr 101 poz 1178
law: Ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej.
article: art. 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. art. 82 ust. 1, 109 ust. 3 i ust. 6
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) zwanej dalej: "kpa", po rozpatrzeniu odwołania wniesionego w dniu [...] maja 2014 r, przez Pana J. R. (skarżący) od decyzji nr [...] wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] kwietnia 2014 r. stwierdzającej, że Pan J. R. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

- od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2000 r.,

- od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2004 r.,

- od [...] stycznia 2008 r. do [...] grudnia 2009 r.

utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...], pismem z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez Pana J. R. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdził, że Pan J. R. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

- od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2000 r.,

- od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2004 r.,

- od [...] stycznia 2008 r. do [...] grudnia 2009 r.

Decyzja, zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, została doręczona adresatowi w dniu [...] maja 2014 r.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie z dnia [...] maja 2014 r. załączając do odwołania kopie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r., znak: [...], kopię pisma z dnia [...] grudnia 1998 r. kierowanego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...], kopie pism do Wojskowego Biura Wojskowego, kopie pism do Urzędu Skarbowego w [...] o zawieszeniu/przedłużeniu zawieszenia działalności gospodarczej, kopie pism do burmistrza Miasta i Gminy [...], kopie pism do Urzędu Statystycznego w [...].

W uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji Prezes NFZ przywołał na wstępie mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa tj. art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym", art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ" oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121), zwaną dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń". Wyjaśnił, że powyższe regulacje obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności.

Ponadto Prezes NFZ wskazał, że w badanym okresie obowiązywały również kolejno trzy ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Polski, zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., zwanej dalej: "ustawą o działalności", w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) zwanej dalej: "ustawą prawo działalności" i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności", zgodnie z którymi dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg ustawy o działalności po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie wykonywania" działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie należy przyznać powyżej wymienionym aktom normatywnym. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności, przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy prawo działalności, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88e ustawy o działalności, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) wprowadził do ustawy o swobodzie możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. Zauważyć należy, iż w stanie prawnym przed 20 września 2008 r. nie istniała formalno-prawna możliwość zgłoszenia zawieszenia działalności gospodarczej.

Z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie tj. wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, wygenerowanego z systemu w dniu [...] listopada 2013 r. wynika, że Pan J. R. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia działalności [...] grudnia 1998 r. Natomiast z dniem [...] grudnia 2012 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej i dokonał wykreślenia wpisu z rejestru z datą [...] stycznia 2013 r.

Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...], do wniosku z dnia [...] lipca 2013 r., znak: [...], załączył kopię zaświadczenia wystawionego w listopadzie 2013 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], znak: [...] z którego wynika, że Pan J. R. wykazywał przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w 1999 r., w 2000 r., w 2008 r. oraz w 2009 r. Natomiast za lata 2001-2003, 2005-2007 oraz 2010-2012 wykazał "zerowy" przychód z działalności gospodarczej. Za ww. okresy Pan J. R. nie zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych faktu prowadzenia działalności gospodarczej i nie złożył dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz nie opłacił składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto Wnioskodawca wskazał, że Pan J. R. jest uprawniony do świadczenia rentowego z Wojskowego Biura Emerytalnego od dnia [...] stycznia 1999 r.

Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach - w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Organ II instancji nie podzielił stanowiska skarżącego J. R., że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r., zwalniająca go z ubezpieczenia społecznego ze względu na uprawnienia do renty od [...] grudnia 1998 r. zwalnia go również z ubezpieczenia zdrowotnego Prezes wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach osoby pobierające emeryturę lub rentę podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W ten sam sposób stanowił art. 9 ust. 1 pkt 15 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 8 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym.

Odwołujący stwierdził, że działalność gospodarczą prowadził z przerwami ze względu na swój stan zdrowia.

Odpowiadając na powyższy zarzut organ II instancji wskazał na uzasadnienie wyroku Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 660/10 stwierdził, że "(...). Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej jako ewidencja), ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych.

Skoro tak, to okresowe zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane (...) Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stale lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia".

Ponadto organ zauważył, że również wysokość uzyskiwanych przychodów nie stanowi przesłanki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Dlatego też składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest zależna od uzyskanego przychodu.

Organ podkreślił również, iż działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy).

Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Prezes NFZ podkreślił, że w zaświadczeniu z listopada 2013 r., znak: [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wskazał, że Pan J. R. wykazywał przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w 1999 r., w 2000 r., w 2008 r. oraz w 2009 r., natomiast za lata 2001-2003, 2005- 2007 oraz 2010-2012 wykazał "zerowy" przychód działalności gospodarczej należy uznać, że Pan J. R. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

- od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2000 r.,

- od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2004 r.,

- od [...] stycznia 2008 r. do [...] grudnia 2009 r.

Na powyższe okoliczności skarżący nie przedstawił przeciwdowodów.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący. Domagał się zmiany zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że bez własnej winy, został pozbawiony możliwości działania w sprawie. Nie miał możliwości z przyczyn zdrowotnych, osobistych oraz stanu małżonki - stan leżący zapoznać się z decyzjami, które zostały uznane przez organ za doręczone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową dokumentację.

W dniu [...] maja 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącego zawierające uzupełnienie skargi, w którym to piśmie zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. naruszenie art. 7 k.p.a. 77 § 1 k.p.a., 107 § i 3 k.p.a. poprzez brak przedstawienia całego stanu faktycznego sprawy, na którym Organ II instancji oparł swoją decyzję. Mianowicie, Organ II Instancji, orzekł, że skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej między innymi w okresie od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2004 r., jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego tak uznał - w szczególności w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej Organ nie wskazał, aby w 2004 r. skarżący uzyskiwał przychody z prowadzenia działalności gospodarczej, która to okoliczność - w ocenie Organu – determinowała ustalenie, czy w danym roku skarżący prowadził działalność gospodarczą, ergo, podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,

2. naruszenie art. 7 kpa, 77 § 1 kpa, 107 § 1 i 3 kpa oraz art. 15 kpa poprzez nierozpatrzenie i nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego sformułowanych pod adresem rozstrzygnięcia Organu I Instancji. Mianowicie skarżący sformułował pod adresem decyzji Organu I Instancji zarzut mówiący, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 1999 r. został zwolniony od obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Organ II Instancji nie rozpoznał przedmiotowego zarzutu - ograniczył się do wskazania, że zgodnie z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w okresach objętych zaskarżoną decyzją, osoba pobierająca rentę podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz, że zarzut skarżącego jest bezzasadny. Organ II Instancji nie wyjaśnił jednakże dlaczego uważa, że zarzut ten jest bezzasadny, w szczególności nie przedstawił swojego stanowiska, czy decyzją ZUS-u można zwolnić kogokolwiek z obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, a jeśli nie to dlaczego. Nie wyjaśnił także jakie wyciągnął wnioski z powołanej przez skarżącego decyzji ZUS. Tym samym doszło do naruszenia obowiązków organu odwoławczego wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasad uzasadniania rozstrzygnięć, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

3. naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego co do wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Mianowicie, przeprowadzając postępowanie dowodowe mające służyć ustaleniu, w jakim okresie skarżący prowadził działalność gospodarczą Organy poprzestały wyłącznie na ustaleniu, w jakich latach działalność ta była prowadzona. Organy nie podjęły żadnych czynności i nie przeprowadziły żadnych dowodów aby ustalić, w których konkretnie miesiącach skarżący prowadził działalność gospodarczą. Ustalenie dokładnego okresu w którym skarżący prowadził działalność, tj. z dokładnością do miesięcy, była niezbędna dla wydania decyzji w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej, gdyż tylko ustalenie dokładnego okresu prowadzenia działalności gospodarczej umożliwiało wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia, za jaki okres skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu,

4. naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3 oraz 80 kpa w zw. z art. 15 kpa poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego materiału dowodowego. Mianowicie, w ramach postępowania odwoławczego, skarżący przedstawił Organowi II instancji szereg dokumentów, przede wszystkim zawiadomień o zawieszeniu działalności gospodarczej, natomiast Organ II instancji, poza wskazaniem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący załączył te dokumenty do odwołania, nie podjął się ich rozpatrzenia, w szczególności nie ustalił na ich podstawie żadnych okoliczności faktycznych ani nie wyjaśnił, czy i dlaczego odmówił im wiarygodności i mocy dowodowej. W konsekwencji nieuwzględnienia faktów wynikających z przedmiotowych dokumentów Organ ustalił stan faktyczny sprawy z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Brak odniesienia się do dokumentów złożonych przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego stanowi jednocześnie o naruszeniu przez organ zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Z uwagi na sformułowane powyżej zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W działaniu organów I i II instancji Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości zarówno w płaszczyźnie ustaleń faktycznych, jak i w zastosowaniu do ich oceny przepisów prawa. Podjęte rozstrzygnięcie zostało wyjaśnione, a przytoczona na ten temat argumentacja prawna wyczerpuje istotę zagadnienia stanowiącego przedmiot tego rozstrzygnięcia.

Przedmiotem tym jest ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r.; Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o systemie" obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r.: "osoby prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności", a od dnia 20 września 2008 r. "osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

W sprawie prawidłowo wyjaśniono, że w okresie ustalonego obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego (od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2009 r.) miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, to jest:

- art. 8 pkt 1 lit. c obowiązującej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 marca 2003 r. ww. ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym (...), będące osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi,

- art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c obowiązującej w okresie od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2004 r. ww. ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym (...), będące osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi,

- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. ww. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (ustawa o świadczeniach), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi (...), które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

W okresie tym obowiązywały również kolejno trzy ustawy dotyczące działalności gospodarczej zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą prawo o działalności" i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o swobodzie działalności". Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności, uchylonego z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808 z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast według przepisu art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, uchylonego z dniem 31 grudnia 2011 r., zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2011 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Obecna treść art. 14 ust. 1 ww. ustawy stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Z dniem 20 września 2008 r. przepis art. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) wprowadził do ustawy o swobodzie działalności, możliwość zawieszenia działalności gospodarczej. Zgodnie z obowiązującą treścią art. 14 a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 1a ww. ustawy.

Należy podkreślić, że organy administracji, wydając zaskarżoną decyzję były związane rygorami procedury administracyjnej, określającej ich obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że organ jest obowiązany m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), jak i wnikliwego oraz szybkiego działania (art. 12 § 1 k.p.a.). Z zasad tych wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają jej żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. sygn. akt III SA 729/84 ONSA 1984, nr 2 poz. 117, podkreślił że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony (...). Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, 77 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisach art. 107 § 3 k.p.a.

Związanie organów wydających decyzje w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wynika z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, stanowiącego, że w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wprost w sprawach. Przepis art. 109 ust. 1 ustawy oświadczeniach wskazuje rodzaje spraw indywidualnych rozpoznawanych przez NFZ: sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpoznanie tych spraw, w myśl art. 109 ust. 3 ustawy o świadczeniach zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Zatem to na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, przy współudziale ZUS jako wnioskodawcy oraz skarżącego, w zakresie, w jakim z danych okoliczności wyciągali dla siebie korzystne skutki.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia w sposób prawidłowy przez organ okresów podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, kwestią wtórną, którą organ prawidłowo się w tej sprawie nie zajmował jest przedawnienie części należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, którą to kwestie należy podnieść w chwili określenia przez ZUS wysokość składek. Składki na ubezpieczenie zdrowotne przedawniają się po 10 latach.

W niniejszej sprawie organy NFZ zajmują się bowiem jedynie kwestią podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, czyli dokonują tzw. "ustalania" – potwierdzenia obowiązku wynikającego z ustawy, które nie jest objęte przedawnieniem mającym zastosowanie jedynie do wymiaru składek.

Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, a rola organu nie jest ograniczona tylko do oceny faktów, które przedstawił wnioskodawca. Realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (por. wyrok NSA z 26.11.1984 r. sygn. akt II SA 1205/84, NSA nr 2/1984, poz. 98 powołany także przez B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, str. 690, teza 3).

Jak wynika z akt sprawy [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia Delegatura w [...] poinformował Pana J. R. (skarżącego) o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej oraz pouczył go o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Jak wynika z akt sprawy skarżący z tej możliwości nie skorzystał.

W dokumentacji dowodowej sprawy znajdują się dwa dokumenty w oparciu, o które organ ustalił stan faktyczny sprawy. Są to:

1) wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez ministra właściwego do spraw gospodarki, wygenerowanego z systemu w dniu [...] listopada 2013 r. wynika, że Pan J. R. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej z datą rozpoczęcia działalności [...] grudnia 1998 r. Natomiast z dniem [...] grudnia 2012 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej i dokonał wykreślenia wpisu z rejestru z datą [...] stycznia 2013 r. (a/a).

2) załączona do wniosku przez ZUS Oddział w [...] Inspektorat w [...] kopia zaświadczenia wystawionego w listopadzie 2013 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], znak: [...] z którego wynika, że Pan J. R. wykazywał przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w 1999 r., w 2000 r., w 2004 r., w 2008 r. oraz w 2009 r. Natomiast za lata 2001-2003, 2005-2007 oraz 2010-2012 wykazał "zerowy" przychód z działalności gospodarczej. Za ww. okresy Pan J. R. nie zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych faktu prowadzenia działalności gospodarczej i nie złożył dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz nie opłacił składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto Wnioskodawca wskazał, że Pan J. R. jest uprawniony do świadczenia rentowego z Wojskowego Biura Emerytalnego od dnia [...] stycznia 1999 r. (w a/a).

Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach - w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela ustalenia organów co do poprawności ustalenia okresów podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jak słusznie zauważył organ decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r., zwalnia z ubezpieczenia społecznego ze względu na uprawnienia do renty od [...] grudnia 1998 r. co nie znaczy, że zwalnia od ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach osoby pobierające emeryturę lub rentę podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W ten sam sposób stanowił art. 9 ust. 1 pkt 15 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ i art. 8 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Wobec powyższego należy uznać, że skarżący podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący z dniem [...] grudnia 1998 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. Nie ulega również wątpliwości, że we wskazanych w decyzji okresach uzyskiwał przychód z prowadzonej działalności gospodarczej.

Ma rację pełnomocnik skarżącego, że okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu obejmujący rok 2004, organ drugiej instancji pominął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednak wynika on niezbicie z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], a także z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w związku z powyższym uchybienie to należy uznać za nie mające wpływu na wynik sprawy.

Również zarzuty dotyczące braku ustalenia przez organ konkretnych miesięcy w jakich była prowadzona działalność gospodarcza przez skarżącego nie znajdują uznania Sądu. Jak wyżej wskazano skarżący wiedział o prowadzonym postępowaniu, mógł w nim uczestniczyć przedstawiając dowody wskazujące na okresy prowadzonej działalności czego nie uczynił.

Wobec powyższego organ w oparciu o pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i wpis do ewidencji działalności gospodarczej był w pełni uprawniony do ustalania wskazanych w decyzji okresów podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Jak wskazał NSA w licznych wyrokach fakt prowadzenia działalności gospodarczej, a nie wpis do ewidencji przesądza o istnieniu obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 70/07, wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 287/06).

W niniejszej sprawie fakt prowadzenia działalności gospodarczej został potwierdzony uzyskiwaniem przez skarżącego dochodu.

Jak słusznie wskazał organ orzekający w niniejszej sprawie wysokość uzyskiwanych przychodów nie stanowi przesłanki do wyłączenia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Dlatego też składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest zależna od uzyskanego przychodu.

Podkreślenia wymaga również, iż działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy).

Na zakończenie Sąd wskazuje, że sam wpis do Ewidencji Działalności Gospodarczej stanowi jedynie domniemanie jej prowadzenia i jako takie może być skutecznie przez stronę obalone, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia pozostałych przepisów wskazanych w skardze i jej rozszerzeniu i dlatego działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.