Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1172/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-11-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7 w zw. z art. 258 par. 3 oraz art. 245 par. 3 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. K. (K.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego wpisu sądowego, skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego podała, że posiada zaległość w podatku akcyzowym za okres od marca 2009 r. do czerwca 2010 r. w kwocie [...] zł. Tymczasem po wyrejestrowaniu z ewidencji prowadzonej działalności gospodarczej, czyli od [...] r. jedynym źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy rzędu 2.259,60 zł brutto, tj. 1.177,00 zł netto. Z kwoty tej pokrywa wydatki związane z zaspokojeniem bieżących potrzeb życiowych, w tym zakup niezbędnych z uwagi na stan zdrowia leków. Nie posiada żadnego majątku. Od kilku lat między nią, a jej mężem obowiązuje rozdzielność majątkowa. Ponadto pozostają w faktycznej separacji. Wprawdzie wspólnie zamieszkują w domu córki, jednakże nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżąca zajmuje jeden pokój w wyodrębnionej części domu na zasadzie służebności ze strony dziecka, z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego.

Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono zeznanie podatkowe PIT-36, z którego ustalono, że wypłacone skarżącej w 2013 r. należności ze stosunku pracy wraz z dochodami z innych źródeł wynosiły łącznie [...] zł. W chwili obecnej pobiera ona wynagrodzenie z "A" w K. w kwocie 2.132,20 zł brutto (lipiec), 322,80 zł brutto (sierpień) i 1.451,21 zł brutto (wrzesień). Wynagrodzenie to obciążone jest zajęciem komorniczym. Ponadto skarżąca zobowiązana jest do spłaty zaciągniętej w [...] 2014 r. w "B" w C. pożyczki w wysokości [...] zł. Dodatkowo spłaca zaciągniętą w [...] 2013 r. w "C" pożyczkę na cele mieszkaniowe w kwocie [...] zł. Do dnia [...] r. spłaciła następujące kwoty: [...] zł i [...] zł. Natomiast pozostało jej do spłaty: [...] zł i [...] zł. Tymczasem ponoszone przez nią opłaty związane z bieżącym utrzymaniem wynoszą: 50,58 zł (telefon) oraz 256,28 zł (woda). Z informacji zawartych w treści pisma z dnia [...] r. ustalono, że dom jest własnością córki (vide: odpis z księgi wieczystej). Posiada dwa odrębne wejścia (vide: fotografie nr I i II). Nie ma doprowadzonego gazu, a koszty energii elektrycznej córka skarżącej rozlicza według własnego licznika, natomiast opłaty za wodę płaci po połowie z matką.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245).

Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominęła natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego swojego męża zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską, faktyczną separacją oraz nieprowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego, podczas gdy w judykaturze ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej czy pozostawanie w separacji faktycznej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). Dlatego też pismem z [...] r. zobowiązano skarżącą w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. do uzupełnienia zawartych w treści formularza (druk PPF) danych. Z uwagi jednak na to, że skarżąca uchyliła się od podania, choćby w sposób przybliżony, informacji o dochodach męża i posiadanych przez niego składnikach majątku, jej wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że za błędne uznać należało stanowisko skarżącej jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jej męża z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, a jej uniemożliwiało uzyskanie i podanie informacji o sytuacji majątkowej męża, skoro instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się jak sama nazwa wskazuje do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, o czym informowano skarżącą przy sprawach o sygn. od III SA/Gl 1371/12 do 1386/12, gdzie jej wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały prawomocnie oddalone (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I GZ od 3/13 do 18/13). Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego czy prowadzą, czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, Lex nr 1363511). Dlatego też przedłożony przy piśmie z dnia [...] r. materiał dowodowy uznano za niekompletny. Nie pozwalał on bowiem na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Odnosi się to nie tylko do męża skarżącej ale również do ich córki, która zamieszkuje z nimi pod tym samym adresem. Choć jej możliwości finansowe również nie zostały w żaden sposób podane to stanowią one istotny czynnik, który wpływa na sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie (vide: postanowienie NSA z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06, Lex nr 181557). Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogą im pomóc, albowiem w żaden sposób nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Tym bardziej, że zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. A ponieważ z treści przedłożonych do akt dokumentów źródłowych ustalono, że dom przy ul. [...], w którym skarżąca zamieszkuje razem z mężem stanowi własność córki na podstawie umowy darowizny, która zagwarantowała darczyńcom, czyli skarżącej i jej mężowi dożywotnią, bezpłatną służebność mieszkania (na całym parterze dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego) składającego się z trzech pokoi, kuchni, łazienki z wc i przedpokoju. Za niezrozumiałe uznać należało podane w treści pisma z dnia [...] r. informacje jakoby córka pokrywała wyłącznie opłaty dotyczące podatku od nieruchomości oraz energii elektrycznej (według własnego licznika), natomiast rachunek za wodę płaciła wspólnie ze skarżącą. Powyższe odnosi się również do zaciągniętej przez skarżącą pożyczki na cele mieszkaniowe w wysokości [...] zł (vide: zaświadczenie z zakładu pracy z dnia [...] r.), w sytuacji kiedy ta jak twierdzi zajmuje wyłącznie jeden pokój w domu darowanym córce, który jak wynika z księgi wieczystej obciążony był hipotecznie z uwagi na zaciągnięty w 2010 r. kredyt mieszkaniowy "[...]". Czy kredyt ten nadal jest spłacany i przez kogo nie zostało w żaden sposób wyjaśnione. Podobnie nie odniesiono się do wykazanego w poprzednio składanych wnioskach gospodarstwa rolnego obciążonego hipotecznie, mimo wystosowanego w tym zakresie wezwania. Dlatego też przyjąć należało, że U. K. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić złożonego wniosku, jako że w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8).

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.