Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 701/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienia
Powołane przepisy: article: art. 146 par.2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 701/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Grażyna Firek, WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011r., sprawy ze skarg J.K., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 lutego 2011r. nr [...], i nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, oraz na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 lutego 2011r. nr [...], i nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań, I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1428,00 zł (jeden tysiąc czterysta dwadzieścia osiem złotych).


UZASADNIENIE

Postanowieniami z dnia 22 lutego 2011r. nr [...], [...], Dyrektor Izby Skarbowej, stwierdził uchybienie przez J.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 30 września 2009r. nr [...] oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ przyjął, że decyzja ta została doręczona w dniu 19 października 2009r. w trybie doręczenia zastępczego, a odwołanie zostało wniesione dopiero w dniu 11 grudnia 2010r.

Postanowieniami z dnia 22 lutego 2011r. [...], [...], Dyrektor Izby Skarbowej , stwierdził uchybienie przez J.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 17 sierpnia 2010r. Nr [...] oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ przyjął, że decyzja ta została doręczona w dniu 7 września 2010r. w trybie doręczenia zastępczego, a odwołanie zostało wniesione dopiero w dniu 11 grudnia 2010r.

U podstaw powyższych rozstrzygnięć leżało uznanie przez Dyrektora Izby Skarbowej, że zgodnie ze zgłoszeniem rejestracyjnym dokonanym w urzędzie skarbowym adresem rejestracyjnym, stosowanym również do celów korespondencyjnych był: ul. N. Ponadto, zgodnie z bazą danych PESEL jeszcze w dniu 5 lipca 2010 r. adres ten był adresem zameldowania J.K.. Dalej organ wskazał, że w dniu wszczęcia postępowania kontrolnego tj. 19.01.2009 r. w Areszcie Śledczym w K. przeprowadzono przesłuchanie J.K. w charakterze strony, który w trakcie przesłuchania także podał w/w adres zamieszkania. Dodatkowo oświadczył, że aktualnie adresem do doręczeń jest adres aresztu śledczego, dlatego też przez kilka następnych miesięcy korespondencję kierowano za pośrednictwem prokuratury na adres aresztu śledczego. Organ I instancji po powzięciu informacji od żony podatnika, w trakcie przesłuchania w charakterze świadka w dniu 2.09.2009 r., iż J.K. został zwolniony z aresztu śledczego około tygodnia przed tym przesłuchaniem i po potwierdzeniu tej informacji u prokuratora prowadzącego postępowanie przygotowawcze, kolejne pisma tworzone w toku postępowania kierował na adres rejestracyjny zgłoszony w urzędzie skarbowym, a potwierdzony przez podatnika w dniu wszczęcia postępowania. Dodatkowo w toku postępowania prowadzonego za 2005 rok wysłano w dniach 9 i 11.06.2010 r. wezwania do J.K. do stawiennictwa w dniu 5.07.2010r. celem przesłuchania w charakterze strony. Pierwsze z tych wezwań wysłano pocztą na adres zamieszkania, zaś dodatkowo o doręczenie drugiego egzemplarza poproszono funkcjonariuszy Komisariatu Policji w S. Pierwsze z wezwań nie zostało odebrane, natomiast drugie podatnik odebrał osobiście w dniu 11.06.2010 r. Pomimo tego J.K. nie stawił się na przesłuchanie, nie poinformował także, aby adres: ul. N, był nieaktualny. Ponadto w toku postępowania kontrolnego prowadzonego wobec "I " sp. z o.o. J.K. był dwukrotnie wzywany w charakterze świadka, pierwsze z tych wezwań odebrał za pośrednictwem policji, zaś drugie odebrał osobiście w dniu pierwszego przesłuchania ; na wezwaniach widniał adres S. ul. N. Do protokołów obydwu przesłuchań w charakterze świadka, przeprowadzonych w dniach 10.02. i 23.02.2010 r. J.K. podał, że ten adres jest jego adresem zamieszkania i korespondencyjnym. W piśmie złożonym w Urzędzie Kontroli Skarbowej w dniu 1.12.2010r., w którym J.K. wnosił o wydanie kserokopii decyzji, podał również tenże adres, a także adres ten widnieje na pismach z dnia 7.12.2010r. zgłaszających do postępowań za 2004 i 2005 rok pełnomocnika. Dopiero w odwołaniach, złożonych w imieniu podatnika przez pełnomocnika K.W., podano adres zamieszkania: S. ul. P., co nie znajduje potwierdzenia w zgłoszeniu rejestracyjnym w urzędzie skarbowym.

W oparciu o powyższe ustalenia organ uznał, że doręczenia pism adresowanych do J.K. w trakcie prowadzonego postępowania odbywały się w sposób prawidłowy pod adres zgłoszony w urzędzie skarbowym, a podatnik nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do złożenia odwołań nastąpiło bez jej winy.

Konsekwencją zaś odmowy przywrócenia terminu było stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołań.

Skargi na powyższe postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J.K., zarzucając naruszenie art. 121 § 2, 122, 146 § 2, 162 i 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i w efekcie uchybienie tym przepisom i bezpodstawne wydanie zaskarżonych postanowień.

Uzasadniając zarzuty wskazał, że po wyjściu z aresztu śledczego skarżący nie zgłosił organowi nowego adres do doręczeń. Jako adres do doręczeń podał jedynie adres aresztu śledczego i bezpodstawne było uznanie, że po wyjściu z aresztu adresem do korespondencji jest ul. N, . Dotychczasowym adresem w świetle art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej pozostawał adres aresztu śledczego. W konsekwencji przesłanie przedmiotowych decyzji na inny adres oznacza naruszenie przez organ podatkowy przepisów postępowania mających zapewnić podatnikowi możliwość obrony jego praw i wzbudzenia zaufania do organów. Dodatkowo skarżący wskazał, że zmiana miejsca zamieszkania (pobytu) wynikała z przyczyn od podatnika niezależnych, ponieważ związana była ze zmianą środka zapobiegawczego, zastosowanego przez organy państwowe, a zatem nie powinien on ponosić tego negatywnych konsekwencji. Skarżący podniósł także, iż informacja udzielona przez prokuratora organowi dotycząca "adresu domowego", nie wskazywała na konkretny adres, a jedynie ogólnie oznaczała opuszczenie przez skarżącego aresztu. Organ podatkowy, w ocenie skarżącego, dysponował informacją, że pod adresem na jaki kierował korespondencję nie jest ona odbierana, a jedyne skuteczne doręczenia miały miejsce za pomocą Policji – podatnik raz w tygodniu obowiązany był stawić się w komisariacie w ramach dozoru. Dodatkowo skarżący podniósł, że nie został pouczony przy wszczęciu postępowania o obowiązku powiadomienia o zmianie adresu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonych postanowieniach.

Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy dotyczące zaskarżonych postanowień - sygn. akt od I SA/Kr 701/11 do I SA/Kr 704/11, w celu prowadzenia ich pod wspólną sygn. I SA/Kr 701/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W szczególności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargi są uzasadnione, ponieważ wydane postanowienia są wadliwe.

W świetle art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. Stosownie natomiast do treści art. 146 § 1 i 2 tej ustawy - w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. W kontrolowanych sprawach organy podatkowe w sposób wadliwy zastosowały art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej, błędnie ustalając określony w tym przepisie adres dotychczasowy. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej doręczając skarżącemu przedmiotowe decyzje: z dnia 30 września 2009r. oraz z dnia 17 sierpnia 2010r., bezzasadnie przyjął, że doręczenie nastąpiło na skutek doręczenia zastępczego (dwukrotnego awizowania przesyłek przez doręczyciela pocztowego), na adres ul. N.,. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, że w dacie wydawania powyższych decyzji adresem podanym przez podatnika jako adres do korespondencji był adres aresztu śledczego, a nie adres poprzedniego zamieszkania tj. ul. N.. Organ I instancji nie uzyskał przy tym bezpośrednio od podatnika informacji pod jakim adresem przebywa po opuszczeniu aresztu śledczego. Podatnik nie podał nowego adresu korespondencyjnego. Zatem dotychczasowym adresem w świetle art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej pozostawał adres aresztu śledczego. Nastąpiło więc nieprawidłowe doręczenie przedmiotowych decyzji podatkowych na adres: ul. N.. Informacje uzyskiwane zaś od prokuratora nadzorującego toczące się postępowanie karne czy też żony podatnika nie mogą zastąpić oświadczenia strony postępowania podatkowego. W sytuacji jaka wynikła w związku z opuszczeniem przez skarżącego aresztu śledczego, organ podatkowy winien czynić starania dotyczące ustaleniu aktualnego adresu podatnika, prowadzące do prawidłowego ustalenia miejsca zamieszkania, czego organ nie zrobił w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu podatnik wykazał, że nie przebywał pod adresem pod jaki kierowano przedmiotowe decyzje podatkowe , lecz pod adresem : ul. P. w S.. Ustalenie w niniejszej sprawie aktualnego adresu było przy tym obiektywnie możliwe, ponieważ podatnik znajdował się pod dozorem organów ścigania w związku z zastosowaniem tego środka zapobiegawczego. Należy również wskazać, że art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681 ze zm.) określa, że na podatniku spoczywa obowiązek aktualizacji danych objętych zgłoszeniem aktualizacyjnym, lecz z powyższego organ podatkowy nie może wywodzić istnienia takich samych konsekwencji, jakie wynikają z art. 146 Ordynacji podatkowej. Konsekwencją naruszenie przez podatnika obowiązków z ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników jest ewentualna odpowiedzialność z art. 81 Kodeksu karnego skarbowego. W ostatecznym przypadku w razie nie ustalenia miejsca zamieszkiwania podatnika, organ podatkowy może również na podstawie art. 138 § 1 Ordynacji podatkowej wystąpić do sądu z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej. Z tych względów, Sąd stwierdził, że nie można przyjąć, iż skarżącemu w prawidłowy sposób doręczono decyzje, a tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, iż odwołania od przedmiotowych decyzji zostały złożone przez niego z opóźnieniem, i w efekcie organ nie mógł skutecznie orzekać o odmowie przywrócenia terminu do ich złożenia oraz o stwierdzeniu uchybienia terminowi do złożenia odwołań. W związku z naruszeniem art. 146 § 2 Ordynacji podatkowej organ naruszył więc art. 162 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach zaś Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349).