Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 295/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.) Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w Z. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], którą odmówiono przyznania M. S. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2015.

Decyzje te zostały podjęte w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] czerwca 2015 r. do ww. Biura Powiatu [...] ARiMR wpłynął wniosek M. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") o przyznanie płatności na rok 2015, w tym jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności do krów ([...] sztuk), płatności do bydła ([...] sztuk), płatności do owiec ([...] sztuk). W części VIII wniosku, dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej (JPO) - [...] ha.

Dnia [...] czerwca 2016 r. organ ARiMR wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. Podczas weryfikacji wniosku stwierdzono bowiem, że ww. działki ewidencyjne zostały zadeklarowane przez innego Producenta, tj. A. K.-S., tym samym działki te weszły w konflikt kontroli krzyżowej. W odpowiedzi na wezwanie Strona oświadczyła, że w 2015 r. użytkuje działki nr [...] i nr [...], na których wykonywała zabiegi agrotechniczne, w tym: zbieranie kamieni, podsiewanie traw, bronowanie, włókowanie, koszenie, suszenie, grabienie, zbieranie siana. Na działce nr [...] w części sadu wykonywała prace pielęgnacyjne, tj. dosadzanie uschniętych sadzonek drzew owocowych, palikowanie, siatkowanie przeciw zającom, zbiór owoców, naprawianie ogrodzenia. Na obu działkach wypasała też konie i bydło mięsne. Strona wskazała, że jest właścicielem ww. działek, które wcześniej były wydzierżawione A.. K.-S., lecz w 2015 r. wypowiedział tę umowę dzierżawy, w związku z niewywiązywaniem się z warunków umowy.

Na wezwanie organu Strona przy piśmie z [...] czerwca 2016 r. przedłożyła też kopie faktur zakupu paliwa i części do maszyn, ciągników, sznurek rolniczy (do zwijania siana), które były wykorzystywane do prac polowych na ww. działkach oraz wskazała na świadków mających potwierdzić użytkowanie gruntów ([...] osób).

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2016 r. organ przesłuchał Stronę oraz wskazanych przez nią [...] świadków, którzy przedstawili znane im okoliczności dotyczące użytkowania w 2015 r. ww. działek przez Stronę. Do protokołu rozprawy Strona dołączyła również umowę dzierżawy zawartą w formie aktu notarialnego [...] maja 2011 r. oraz pismo z [...] lipca 2015 r. dotyczące wypowiedzenia ww. umowy dzierżawy, a także wezwanie do zapłaty i potwierdzenie wypowiedzenia umowy z [...] sierpnia 2015 r., dowody wpłaty tytułem koszenia z 2011, 2012 i 2013 r. oraz opłacania czynszu dzierżawnego za lata 2011-2015, kopię pozwu A.. K.-S. o ustalenie istnienia umowy dzierżawy oraz wyrok Sądu Rejonowego w K. V Wydział Gospodarczy z [...] października 2016 r. (sygn. akt [...]) oddalający ww. powództwo o ustalenie.

Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. organ włączył do materiału dowodowego protokoły z przesłuchania: A.. K.-S. (z [...]11.2016 r.) oraz M. S. i T. S. – a także Strony - (z [...]05.2017 r.). Wskazani świadkowie potwierdzali fakt podejmowania działań (koszenia i zbierania siana) na spornych działkach przez A.. K.-S. i członków jej rodziny (męża i jego brata). A.. K.-S. zeznała też, że w 2011 r. zawarła wieloletnią umowę dzierżawy na sporne działki ze Stroną, który na jej zlecenie od zawarcia umowy do 2014 r. wykonywał zabiegi na jej zlecenie przy zachowaniu wymogów wynikających z podjętego przez nią zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wskazała również na spór związany z próbą wypowiedzenia umowy dzierżawy przez Stronę.

Strona zeznała m.in., że do 2014 wykonywała na spornych działkach prace rolne na zlecenie dzierżawcy, natomiast w 2015 samowolnie weszła na te działki, wypowiadając umowę najpierw ustnie, później pisemnie i w 100% przejęła we władanie działki - wykonując wszystkie zabiegi agrotechniczne i wypas bydła i koni od kwietnia lub maja 2015 r.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. Strona złożyła wycofanie wniosku w części dotyczącej płatności do krów i bydła.

[...] sierpnia 2017 r. Strona złożyła do akt prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K. VI Wydział Gospodarczy z [...] kwietnia 2017 r. (sygn. [...]), oddalający apelację A.. K.-S. od ww. wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] października 2016 r.

Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. organ I instancji przyznał Stronie płatność za zazielenienie, płatność redystrybucyjną, płatność do owiec oraz odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i naliczył sankcję w wysokości [...] zł. Równocześnie decyzją tą organ umorzył postępowanie w sprawie płatności do bydła i krów. Odmawiając przyznania jednolitej płatności obszarowej organ stwierdził, że deklarowane działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha były przedmiotem współposiadania Strony i A. K.-S., a do wniosku nie dołączono zgody drugiego współposiadacza na ubieganie się o przyznanie płatności, o której mowa w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312 ze zm.) – dalej: "ustawa o płatnościach" - oraz pomniejszenie działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...], 22, i [...] na łączną powierzchnię [...] ha. Organ I instancji stwierdził powierzchnię mniejszą od deklarowanej (tj. [...] ha) o [...] ha.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez Stronę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na brak możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisów art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach, gdyż obie strony konfliktu naruszają sobie posiadanie, a ocena przyznania płatności, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy winna zostać dokonana w oparciu o przepisy art. 8 ust. 1 oraz art. 18 ust. 1 tejże ustawy przy uwzględnieniu art. 366 k.c. - jako że ustawa nie definiuje bliżej posiadania.

W decyzji z [...] listopada 2018 r. (wskazanej na wstępie uzasadnienia) organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie płatności do bydła i krów, przyznał płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł, płatność redystrybucyjną w wysokości [...] zł, płatność do owiec w wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i naliczył sankcję w wysokości [...] zł. Organ I instancji ponownie uznał, że Strona nie była posiadaczem działek nr [...] i nr [...] oraz wskazał na pomniejszenie działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...], 22, i [...] na łączną powierzchnię [...], zatem powierzchnia zatwierdzona była mniejsza od deklarowanej o [...] ha.

W odwołaniu od tej decyzji Strona nie zgodziła się odmową przyznania płatności i naliczenia dodatkowych sankcji.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji uzyskał informację o przekazanym przez Stronę do organu I instancji [...] lipca 2019 r. wyroku Sądu Rejonowego w K. V Wydział Gospodarczy z [...] lutego 2019 r. w sprawie o sygn. akt [...] wraz z jego uzasadnieniem oraz apelacją złożoną przez Stronę od ww. wyroku.

Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zebrał i rozpatrzył wszystkie dowody w ich wzajemnej łączności, a prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie, nie uchybił żadnemu z przepisów, co mogłoby mieć skutek w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 tej ustawy, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa (zwana redystrybucyjną) i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności;4) nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Ustawodawca wskazuje na posiadanie gruntu rolnego, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie zgłoszonego wniosku i pojęcie to odnosi do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosownie do treści art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Za bezsporny w sprawie organ odwoławczy uznał fakt, że Strona będąc właścicielem działek nr [...] i nr [...], na mocy umowy z [...] maja 2011 r. wydzierżawiła te działki A. K.-S. na okres piętnastu lat, licząc od [...] marca 2011 r. do [...] marca 2026 r., jak i fakt, że pismem z [...] lipca 2015 r. Strona skierowała do dzierżawcy wypowiedzenie umowy dzierżawy w trybie "natychmiastowym".

W związku z takim działaniem Strony, pismem z [...] października 2015 r. A.. K.-S. wystąpiła do Sądu Rejonowego w D. P. z pozwem o ustalenie istnienia między stronami ww. umowy dzierżawy. W dniu [...] października 2016 r. Sąd Rejonowy w K. V Wydział Gospodarczy oddalił to powództwo, a następnie w dniu [...] kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy w K. VI Wydział Gospodarczy (sygn. akt [...]) oddalił jej apelację.

Następnie, wyrokiem z dnia [...] lutego 2019 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w K. V Wydział Gospodarczy rozpoznając sprawę z powództwa A.. K.-S. przeciwko Stronie o ochronę naruszonego posiadania zakazał pozwanemu naruszania posiadania przez powódkę nieruchomości obejmujących działki [...] i nr [...].

Wobec tego organ uznał, że, pomimo pisemnego wypowiedzenia umowy dzierżawy przez Stronę oraz ww. wyroków: z [...] października 2016 r. - sygn. akt [...] i z [...] kwietnia 2017 r. - sygn. akt [...], umowa dzierżawy nie została skutecznie wypowiedziana. Potwierdza to uzasadnienie wyroku z [...] lutego 2019 r. ([...]), w treści którego (str. 7 akapit pierwszy) wskazano, że z orzeczenia Sądu w sprawie [...] oddalającego powództwo wytoczone przez A.. K.-S. o ustalenie istnienia umowy dzierżawy "(...) nie wynika, aby umowa dzierżawy wygasła, a powódka nie miała prawa do korzystania ze spornych nieruchomości i pobierania z nich pożytków naturalnych.".

Odnosząc się do kwestii wykonywania zabiegów na spornych działkach, organ II instancji wskazał, że bezspornym w sprawie jest fakt, iż po zawarciu umowy dzierżawy z [...] maja 2011 r. do końca 2014 r. zabiegi na spornych działkach wykonywała Strona na zlecenie i na rzecz dzierżawcy, czego potwierdzeniem są zeznania Strony z [...] maja 2017 r. (odpowiedź na pytanie nr [...]), że "prace zlecane były ustnie przez Panią A. K.-S., natomiast w 2014 roku też zostawione zostały niewykosy w oparciu o mapy z planu PRS, który zostawiła Pani A. ". Również przy pytaniu nr [...] Strona potwierdziła, że w 2014 r. koszenie i zbieranie siana wykonywała na rzecz dzierżawcy.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe w pełni wskazuje na fakt, iż do roku 2014 dzierżawione grunty nie były w posiadaniu Strony. Od roku 2015 zarówno Strona, która samowolnie weszła na dzierżawione grunty z zamiarem ich użytkowania, jak i A.. K.-S., która od tego roku nie zlecała już wykonywania zabiegów Stronie, dokonywały na działkach zabiegi rolne. Organ II instancji zaakceptował również okoliczność zbierania kamieni przez Stronę w 2015 r. i wypasania zwierząt na spornych działkach wiosną 2015 r. - mimo iż okoliczność tego wypasania jest kwestią sporną, gdyż nie wszyscy świadkowie sąsiadujący ze tymi działkami potwierdzali ten fakt, a stan faktyczny w roku 2015 oceniony przez Sąd Rejonowy w K. w wyroku z [...] lutego 2019 r. ([...]) tego nie potwierdził, tak jak to miało miejsce w roku 2016 (str. 4 uzasadnienia wyroku) - co mogło by odpowiadać zeznaniom A.. K.-S. w kwestii braku wypasania.

Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji stwierdził, że Strona nie mogła zostać uznana za posiadacza spornych działek w roku 2015, gdyż działania przez nią podejmowane nie przesądziły o uznaniu ją za posiadacza, który w sposób niezakłócony korzystał ze spornych działek. Zdaniem organu sporne działki mimo samowolnego wtargnięcia Strony na grunt poprzez wypas zwierząt, a następnie koszenie działek i zabiegi w sadzie sprowadzały się do naruszania przez Stronę posiadania dzierżawcy a nie jednoznacznego przejęcia posiadania działek. Nie może również przesądzać o tym fakt posiadania fizycznego i psychicznego przez Stronę w pewnych okresach roku 2015, bowiem takie posiadanie było również po stronie dzierżawcy. W ocenie organu II instancji do dnia wypowiedzenia umowy dzierżawy, tj. do [...] lipca 2015 r. (data pisma Strony) Strona mogła posiadać jedynie element psychiczny posiadania, a więc chęć użytkowania gruntów, natomiast element fizyczny mogła dopiero upatrywać po wypowiedzeniu umowy dzierżawy, który to element, jak wynika z akt sprawy, i tak nie został dopełniony, gdyż umowa dzierżawy w dalszym ciągu była ważna.

Organ następnie przytoczył brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach, w myśl którego płatność należy się posiadaczowi zależnemu (dzierżawcy), a nie posiadaczowi samoistnemu (tj. Stronie), naruszającemu posiadanie drugiej strony konfliktu. Tym samym organ stwierdził, że Strona nie spełniła warunków do przyznania płatności, tj. nie była posiadaczem spornych użytków rolnych na dzień [...] maja 2015 r.

Wobec takich ustaleń organ II instancji uznał, że zasadnym było wykluczenie z płatności deklarowanych działek rolnych wskazanych na działkach ewidencyjnych nr [...] o powierzchni [...] ha (działki rolne S, SS i SA) oraz nr [...] o powierzchni [...] ha (działa rolna T).

Zarazem nie było możliwości zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 wobec niewykazania przez Stronę braku winy w swoim postępowaniu w przedmiocie uprawnień do płatności, brak było możliwości uznania go za posiadacza. Nie było również podstaw do zastosowania przepisu art. 15 rozporządzenia nr 640/2014, gdyż organ I instancji poinformował Stronę o nieprawidłowościach we wniosku w wezwaniu z 1 czerwca 2016 r., a które to nieprawidłowości okazały się negatywne w skutkach dla Strony.

Odnosząc się kwestii pomniejszenia części działek rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], organ II instancji stwierdził, że powierzchnia pomniejszeń – odpowiednio o [...] ha, [...] ha i [...] ha - była zasadna. Organ wyjaśnił, że powierzchnia referencyjna działek ewidencyjnych ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013, zgodnie z którym System Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS) ustanawiany jest w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne, korzystając przy tym z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Weryfikacja deklarowanych we wniosku powierzchni faktycznie użytkowanych rolniczo w bazie LPIS odnosi się do sprawdzenia, czy powierzchnia działki rolnej na danej działce ewidencyjnej nie przekracza powierzchni uprawnionej do płatności na tej działce ewidencyjnej w bazie LPIS. Oznacza to, że zgodnie z art. 5 ust. 2 lit. a) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48) – dalej: "rozporządzenie nr 640/2014", nie można zakwalifikować do płatności powierzchni przekraczających maksymalny obszar kwalifikowany (powierzchnia PEG) na danej działce ewidencyjnej (stanowi o tym również art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach). Analizując wyznaczone granice działek rolnych w granicach działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] na załączniku graficznym wyrysowanym przez Stronę oraz informacje zawarte w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli, organ II instancji stwierdził, iż zasadnie wyłączono te obszary gruntu, które nie kwalifikowały się do płatności, tj., zwarte obszary zadrzewień i zakrzaczeń, przy uwzględnieniu terenów wyłączonych przez Wnioskodawcę na załącznikach graficznych. Biorąc to pod uwagę zasadnie ustalono, iż powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona po wykluczeniu działek nr [...] i 1 łącznie o [...] ha oraz pomniejszeniu działek nr [...], [...] i [...] łącznie o [...] ha, wynosiła [...] ha.

Organ odwoławczy przedstawił następnie szczegółowe wyliczenia co do płatności, wskazując m.in., że stawka jednolitej płatności obszarowej do [...] ha w 2015 r. wynosiła [...] zł, powierzchnia zadeklarowana do przyznania płatności wynosiła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wynosi [...] ha, zatem różnica pomiędzy tymi powierzchniami wyniosła [...]%. Zgodnie z art. 19 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr [...], jeżeli różnica ta przekracza 50% w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym. Tak wyliczona sankcja ([...] ha x [...] zł) wyniosła [...] zł.

Odnosząc się do płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana do przyznania j.p.o. wynosiła [...] ha, a powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha, zatem procentowa różnica wynosi [...] %. Ponieważ różnica ta przekracza 50%, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego a beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18. Wliczona łączna kwota sankcji wyniosła [...] zł. W odniesieniu do kolejnej płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ wskazał, że powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha. Wyliczona kwota płatności, pomniejszona o współczynnik korygujący, wyniosła [...] zł. Ponadto Stronie przyznano kwotę [...]zł płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska (płatność za zazielenienie) oraz kwotę [...]zł z tytułu płatności do owiec.

Organ II instancji stwierdził, iż nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów materialnych i proceduralnych, w związku z czym utrzymał w mocy decyzję tego organu w sprawie płatności obszarowych za rok 2015 z sankcjami.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w zakresie odmawiającym przyznania płatności obszarowych dla działek [...] i 1 (powierzchnia [...] ha) i naliczającym sankcję w wysokości [...] zł oraz o uchylenie decyzji organu I instancji we wskazanym wyżej zakresie

i przekazanie sprawy organowi I instancji, względnie II instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ponadto wniósł:

- o dopuszczenie dowodu z dokumentu – pozwu złożonego przez Skarżącego przeciwko A. K.-S. - o ustalenie, że stosunek prawny dzierżawy spornych działek nr [...] i nr [...] nie istnieje (wygasł) z dniem [...] sierpnia 2015 r.,

- o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu na podstawie art. 125 §1 pkt 1 p.p.s.a. - ponieważ rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku ww. toczącego się postępowania sądowego - do czasu prawomocnego jego zakończenia.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez

- brak należytego zgromadzenia i rozpatrzenia posiadanego materiału dowodowego;

- błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie tego, kto faktycznie posiadał i rolniczo użytkował sporne grunty;

- naruszenie zasady obiektywizmu oraz interpretację wszelkich niejasności na niekorzyść Skarżącego;

- wskazywanie okoliczności mających znaczenie prawne w sposób wybiórczy;

- przypisywanie Skarżącemu twierdzeń, które nie padły w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego;

czego skutkiem było błędne przyjęcie, że Skarżący nie spełniał na dzień 31 maja 2015 r. przesłanek uprawniających do przyznania Płatności Obszarowej i w konsekwencji nie był uprawniony do ubiegania się o przyznanie takiej płatności za 2015 r.,

b) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez:

- oparcie rozstrzygnięcia przede wszystkim na zeznaniach świadków, którzy zostali wskazani przez byłego dzierżawcę - bez podania tych zeznań wnikliwej weryfikacji oraz uzasadnionej krytyce;

- arbitralną interpretację zeznań wszystkich świadków oraz wyciągnięcie wniosków, które nie znajdują pokrycia w istniejącym stanie faktycznym - w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że dwóch świadków zeznających na korzyść A.. K.-S., to członkowie jej najbliższej rodziny (brat oraz mąż), a zatem oceny ich zeznań należało dokonać w sposób szczególnie ostrożny;

czego skutkiem było błędne przyjęcie, że była dzierżawca, na dzień 31 maja 2015 r., nie porzuciła przedmiotu dzierżawy i w dalszym ciągu decydowała o jego rolniczym wykorzystaniu;

c) art. 107 §1 k.p.a. oraz art. 107 §3 k.p.a. poprzez

- niedostateczne wyjaśnienie przyczyn, dla których określonym dowodom organ I instancji przyznał wiarygodność, a innym jej odmówił;

- wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia faktycznego oraz prawnego wydanej decyzji;

co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do błędnego ustalenia, że A. K.-S. posiadała sporne działki w dniu 31 maja 2015 r., a Skarżący ich nie posiadał, w sytuacji kiedy prawidłowe zastosowanie przepisów postępowania administracyjnego winno doprowadzić do ustalenia, że A.. K.-S. przynajmniej w latach 2014 i 2015 r. spornych działek nie użytkowała rolniczo, nie utrzymywała w dobrej kulturze rolnej, a także że w 2014 r. porzuciła sporne działki, zaniedbując je, nie uprawiając i nie dbając o ich kulturę rolną; wszystkie czynności, takie jak: koszenie trwa, zbieranie siana, wycinanie krzaków, wycinanie ręczne traw, zbieranie kamieni, wypas zwierząt, rozłożenie ogrodzenia, talerzowanie, bronowanie, zasiew, bronowanie posiewne, wałowanie, prace melioracyjne wykonywał Skarżący,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji w zaskarżonej części z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, pomimo istnienia obowiązku stania na straży praworządności;

b) art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie dogłębnej analizy zgromadzonych dowodów, pomimo istnienia obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

c) art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 336, 337, 693 i 149 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Skarżący nie spełnił warunków do przyznania płatności, tj. nie był posiadaczem spornych działek na dzień 31 maja 2015 r. w rozumieniu tego przepisu ustawy, mimo że właściciel - posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje nieruchomość w posiadanie zależne (dzierżawę);

d) art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (z naruszeniem zasad wykładni prounijnej) oraz bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy w istniejącym stanie faktycznym nie było takiej konieczności, ponieważ nie zachodziła potrzeba rozstrzygania kolizji uprawnień pomiędzy posiadaczem samoistnym i posiadaczem zależnym; bowiem A.. K.-S., formalnie posiadająca tytuł w postaci dzierżawy nie była posiadaczką zależną;

e) art. 63 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 20 grudnia 2013 r.) w związku z art. 19 ust. 2 ww. rozporządzenia nr 640/2014 poprzez ich bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy w istniejącym stanie faktycznym nie było takiej konieczności, ponieważ powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku do płatności ONW oraz powierzchnia stwierdzona były zgodne, w konsekwencji czego nie istniała podstawa dla nałożenia na odwołującego kary pieniężnej.

W obszernym uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał m.in., że oddając grunt w dzierżawę A.. K.-S. nie utracił w żadnym przypadku przymiotu samoistnego posiadacza. Co najwyżej dzierżawca uzyskiwała tytuł prawny do posiadania zależnego (dzierżawa). A skoro tak, to należało ustalić, czy rzeczywiście jest ona posiadaczem zależnym (mając na uwadze interpretację pojęcia "posiadacz" przedstawioną przez organ) i czy zachodzi w takim razie przesłanka do zastosowania art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach przewidującego właśnie sytuację, gdy grunt znajduje się w posiadaniu zależnym i przyznającego pierwszeństwo do otrzymania płatności posiadaczowi zależnemu (czyli najczęściej dzierżawcy). Okolicznością wyłączającą otrzymanie przez Skarżącego płatności ONW mogło być zatem co najwyżej to, że przysługiwałyby one posiadaczowi zależnemu, a nie to, że Skarżący nie był posiadaczem (samoistnym) gruntów. Organ powinien więc ustalić, czy A.. K.-S. była posiadaczką zależną spornych gruntów 31 maja 2015 r. Zdaniem Skarżącego - nie była.

Organ błędnie ocenił, że "mimo pisemnego wypowiedzenia umowy dzierżawy" przez Skarżącego "oraz wyroków z dnia [...]10.2016 r. [...] i [...]04.2017 r. [...], umowa dzierżawy nie została skutecznie wypowiedziana. O powyższym świadczy uzasadnienie wyroku z dnia [...] lutego 2019 r. [...]".

Organ nie dostrzegł bowiem treści art. 478 Kodeksu postępowania cywilnego, że: "w sprawach o naruszenie posiadania sąd bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego". "Ostatni" stan posiadania w rozumieniu tego przepisu, to podlegający ochronie stan posiadania istniejący w chwili naruszenia. Na podstawie art. 344 §1 k.c. nie ma znaczenia fakt, czy posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym i czy jest wykonywane w dobrej wierze (T. Ereciński (red.): Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz, Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, opublikowano WK 2016, komentarz do art. 478, Nb 2). Zatem opieranie rozstrzygnięcia na wyroku [...] wydanym na skutek pozwu o ochronę posiadania świadczy o zupełnej nieznajomości przez organ specyfiki postępowania o ochronę posesoryjną.

Skarżący podkreślił, że wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w warunkach, gdy występuje konflikt krzyżowy pomiędzy dwoma potencjalnymi beneficjentami, wymaga od organu szczególnej staranności oraz wnikliwości w prowadzeniu postępowania administracyjnego, a w szczególności uwzględnienia ww. dyrektyw interpretacyjnych. Na poparcie swoich tez Skarżący przywołał zeznania świadków przesłuchanych przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. Sąd odmówił wnioskowanego w skardze zawieszenia postępowania sądowego.

Na rozprawie Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." – dopuścić dowód z pozwu Skarżącego z 14 marca 2020 r., załączonego do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego artykułu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Po dokonanej kontroli legalności Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie należy zauważyć, że organy obu instancji zebrały w sprawie materiał dowodowy wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy.

Spór w rozpoznawanej sprawie pomiędzy organem a stroną skarżącą sprowadza się w istocie do jednej kwestii, jaką stanowi ocena spełnienia przez Skarżącego na dzień 31 maja 2015 r. jednej z przesłanek uzyskania tego rodzaju wsparcia określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach. W myśl tego przepisy przedmiotowe "płatności obszarowe" są przyznawane do powierzchni działki rolnej "będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności". Ponadto, stosownie do art. 18 ust. 1 tej ustawy, w przypadku gdy działka rolna do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności, stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności bezpośrednie przysługują posiadaczowi zależnemu.

W toku kontroli krzyżowej przeprowadzonej na podstawie art. 71 rozporządzenia (WE) nr 1306/2013 organ I instancji stwierdził, że wnioski o przyznanie płatności dotyczących tych samych działek numer [...] i nr [...] złożyło dwóch rolników - Skarżący oraz A. K.-S.. Zatem kluczowym problemem w sprawie jest ocena, kto w dniu 31 maja 2015 r. był posiadaczem tych działek i użytkował je rolniczo.

Wbrew twierdzeniom Skarżącego, organy obu instancji zasadnie uznały, że posiadaczem zależnym przedmiotowych działek nr [...] i nr [...] na dzień 31 maja 2015 r., uprawnionym do uzyskania środków pomocowych była A.. K.- S., która będąc ich dzierżawcą użytkowała je rolniczo.

Bezsporne jest przy tym, że Skarżący jako właściciel działek numer [...] i nr [...], był zarazem ich posiadaczem samoistnym (art. 336 w zw. z art. 337.k.c.), jednakże na mocy umowy z dnia [...] maja 2011 r. wydzierżawił on te działki A.. K.-S. na okres [...] lat licząc od dnia [...] r. do [...] r., co wynika wprost z umowy dzierżawy zawartej w formie aktu notarialnego. Mimo skierowania przez Skarżącego do dzierżawcy pisma z [...] lipca 2015 r. wypowiadającego tę umowę, nie została ona skutecznie wypowiedziana. Jak bowiem wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] lutego 2019 r., sygn. akt [...], zakazującego Skarżącemu (pozwanemu) naruszania posiadania nieruchomości A.. K.-S., Skarżący nie wypowiedział skutecznie umowy dzierżawy. Skierował wprawdzie do dzierżawcy pismo z dnia [...] lipca 2015 r., jednakże nie spełnił warunków natychmiastowego wypowiedzenia umowy dzierżawy, bowiem jedyną ustawowo uregulowaną przyczyną takiego wypowiedzenia umowy dzierżawy zawartej na czas oznaczony z czynszem płatnym co roku, jest trzymiesięczna zaległość w płatności czynszu pod warunkiem wezwania dzierżawcy do zapłaty i udzielenia mu dodatkowego miesięcznego terminu do zapłaty (art. 703 k.c.). Z umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Skarżącym a dzierżawcą nie wynikają inne przyczyny z których można by tą umowę wypowiedzieć ze skutkiem natychmiastowym, a które to strony umowy mogły ustalić zgodnie z zasadą swobody umów. Organy obu instancji prawidłowo to ustaliły na podstawie materiałów zgromadzonych w aktach o charakterze dokumentarnym.

W wyroku Sąd Rejonowy odwołał się także do uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z [...] października 2016 r. w sprawie [...], w której sąd oddalił wprawdzie powództwo A.. K.-S. o ustalenie istnienia umowy dzierżawy, jednak rozstrzygnięcie takie zapadło dlatego, że powódka nie wykazała interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienie umowy dzierżawy, sąd podkreślił jednak, że z orzeczenia powyższego "nie wynika aby umowa dzierżawy wygasła, a powódka nie miała prawa do korzystania ze spornych nieruchomości i pobierania z nich pożytków naturalnych".

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji ww. wyrok Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...] jest prawomocny, bowiem - co ustalił z urzędu Sąd rozpoznający niniejszą sprawę – Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z [...] grudnia 2019 r., sygn.. akt [...] oddalił apelację pozwanego (tj. Skarżącego w niniejszej sprawie). Należy więc tu mieć na względzie, ze stosownie do art. 345 K.c., posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane, natomiast zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c.: "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.".

Powyższe oznacza, że w okresie wskazanym w ww. wyroku o sygn. akt [...], tj. w latach 2015-2017, Skarżący bezprawnie naruszał A.. K.-S. posiadanie spornych nieruchomości, mające podstawę prawną w umowie dzierżawy z 2011 r. Zatem to nadal dzierżawca była posiadaczem zależnym tych nieruchomości w przedmiotowym 2015 r. (w szczególności 31 maja 2015 r.), a Skarżący w żaden sposób nie wykazał, tj. nie przedstawił prawnie wiążącego dowodu, że skutecznie wypowiedział/rozwiązał tę umowę – dowodem na to nie może być stosowny pozew z [...] marca 2020 r. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego (przedmiotowej dzierżawy), którego kopię Skarżący dołączył do skargi. Zauważyć tu na marginesie należy, że powództwo to zostało wytoczone już po zakończonym decyzją ostateczną postępowaniu o płatności dla Skarżącego i to pomimo wskazywania przez Sąd Rejonowy w wyroku z [...] lutego 2019 r., że pozwany nie wystąpił z powództwem o ochronę posiadania lub o wydanie nieruchomości na podstawie art. 222 K.c. Sąd ten wykluczył też, aby doszło do "współposiadania" spornych działek przez Skarżącego i dzierżawcę. Stwierdził również, że "od początku trwania umowy dzierżawy pozwany nie był uprawniony do samowolnego decydowania o wykosach, zbiórce trawy oraz łączącym się z tym problemem wypasem bydła i koni".

Wprawdzie zasadnie Skarżący podnosi, że powyższy prawomocny wyrok zakazujący mu naruszania posiadania dzierżawcy nie rozstrzyga o tym, czy umowa dzierżawy w ww. okresie nadal trwała i czy dzierżawca posiadał działki w dobrej wierze, to jednak organy ARiMR uprawnione były na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego do przyjęcia, że rzeczywiście w 2015 r. nadal te działki posiadała i z nich korzystała (dokonywała koszenia, balotowania i zbioru siana) A.. K.-S. i takie fakty potwierdzono też w ww. prawomocnym wyroku.

Niezależnie od tego podkreślić tu należy, że we wskazanym pozwie sam Skarżący wnosi o "ustalenie, że stosunek dzierżawy, którego źródłem jest umowa dzierżawy, (...) nie istnieje (wygasła) z dniem [...] sierpnia 2015 r., względnie od [...] września 2016 r.; na skutek rozwiązania Umowy dokonanego przez Powoda pismem z dnia [...] lipca 2015 r., odebranego przez Pozwaną [...] sierpnia 2015 r.". W związku z tym za bezsporne należy uznać, że dzierżawca co najmniej do [...] sierpnia 2015 r. ("względnie" do [...] września 2016 r.) była na podstawie tej umowy posiadaczem zależnym spornych działek, a więc także na dzień 31 maja 2015 r., a w lipcu i następnych miesiącach tego roku wykonywała na tych działkach działania rolne. Zatem w takiej sytuacji, w 2015 r. płatności nie przysługują posiadaczowi samoistnemu (właścicielowi) działek, tj. Skarżącemu, lecz ich posiadaczowi zależnemu.

Zatem nie można przyjąć, że Skarżący przejął w posiadanie po dzierżawcy sporne działki i to na skutek – jak twierdzi – "porzucenia" tych działek przez dzierżawcę w 2014 r. Takiemu stanowi rzeczy zaprzeczył sąd cywilny w ww. wyroku, istotne jest też przy tym, że dzierżawca opłaciła z góry czynsz dzierżawny za lata 2013-2015 (w kwocie [...]zł). Niewątpliwie zatem – jak też wskazał sąd – nie wyrażała zgody aby to Skarżący w roku 2015 korzystał z dzierżawionych przez nią działek. Nie można też uznać, aby takie samowolne naruszanie posiadania dzierżawcy przez Skarżącego oznaczało przejęcie ich posiadania uprawniające do uzyskania przedmiotowych płatności.

Przeciwko tezie o "porzuceniu" działek przez dzierżawcę w 2014 r. przemawiają też inne fakty, w tym m.in. to, że dzierżawca – jak zeznała pracownica Skarżącego - płaciła czynsz dzierżawny za kolejne lata 2016 i 2017, z tym że wpłaty dokonywane były na konto komornika z powodu zadłużenia Skarżącego. Również wobec tego, że na podstawie ww. [...]letniej umowy dzierżawy od Skarżącego ok. [...] ha nieruchomości rolnych A.. K.-S. w 2011 r. rozpoczęła 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe na dzierżawionych gruntach, zaprzestanie realizacji tego zobowiązania w ostatnim roku oznaczałoby nie tylko utratę płatności za 2015 r. ale także skutkować by mogło obowiązkiem zwrotu płatności za poprzednie lata, narażając dzierżawcę na wielkie straty. Zarówno zasady logiki jak i doświadczenia życiowego nie pozwalają więc także na przyjęcie tezy o porzuceniu tych działek przez dzierżawcę, czemu wprost przeczą też podejmowane przez nią na tych nieruchomościach w 2015 r. działania rolnicze – szczegółowo ustalone i opisane w ww. prawomocnym wyroku o sygn. [...].

Powyższe fakty ustalono też w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Odnosząc się zatem do zeznań stron umowy dzierżawy i świadków należy podkreślić, że organ I instancji przesłuchał licznych świadków (w tym wielu dwukrotnie: na rozprawie [...] listopada 2016 r. i w dniu [...] lipca 2018 r.), przy czym większość tych świadków ([...]) wskazał Skarżący. W skardze Skarżący zarzuca niewłaściwą ocenę zeznań świadków, podnosząc w szczególności, że świadkowie zeznający na korzyść dzierżawcy to członkowie jej najbliższej rodziny (mąż i jego brat), a zatem ich zeznania należało oceniać w sposób szczególnie ostrożny.

Zdaniem Sądu zarzuty te nie są zasadne. W decyzjach organów przytoczono treść zeznań świadków i Sąd nie stwierdził aby ocena tych zeznań była nieobiektywna lub krzywdząca Skarżącego. Zeznania świadków będących najbliższą rodziny dzierżawcy organ ocenił w sposób "ostrożny", biorąc pod uwagę także inne dowody zebrane w sprawie. Świadkowie wskazani przez Skarżącego prezentowali różny stan wiedzy na temat stanu posiadania spornych działek, a także istnienia umowy dzierżawy pomiędzy stronami. Co istotne, świadkowie ci potwierdzali działania Skarżącego podejmowane na spornych działkach w 2015 r., jednak niektórzy z nich wskazywali też na działania dzierżawcy na tych działkach (koszenie, balotowanie, zbieranie siana). Ten aspekt jest szczególnie istotny, bowiem świadkowie ci związani byli - w różny sposób - ze Skarżącym, będąc jego pracownikami, dzierżawcami jego gruntów lub wykonywali na jego rzecz różne usługi rolnicze.

Analizując kwestię użytkowania rolniczego spornych gruntów przez dzierżawcę w 2015 r. ponownie wskazać należy na zeznania świadków i Skarżącego. I tak, zarówno w ocenie organów obu instancji, jak i Sądu, zarówno Skarżący, jak i dzierżawca podejmowali na tych działkach czynności wskazujące na użytkowanie tych gruntów w 2015 r., jednakże za istotne organy ARiMR uznały zeznania D. P., potwierdzające użytkowanie gruntów przez A.. K.-S., który stwierdził, że "koszenie rozpoczynała pani A. w drugiej połowie lipca 2015 r. i za dwa dni wjechał pan M. [tj. Skarżący] i zaczął kosić. (...) Koszenia trwały około tygodnia. Były takie dni, że obydwoje kosili działkę.". Również inni świadkowie wskazani przez Skarżącego potwierdzali fakt koszenia przez dzierżawcę, wskazując m.in. na fakt ugrzęźnięcia w rowie ciągnika M.. S. w trakcie koszenia łąk. Zatem fakt użytkowania rolniczego spornych działek przez dzierżawcę potwierdzony został nie tylko zeznaniami dzierżawcy i członków jej rodziny, lecz - w różnym stopniu - także przez niektórych świadków wskazanych przez Skarżącego.

Uznać więc należy ten fakt za przekonująco udowodniony.

Wprawdzie nie budzi wątpliwości, że również Skarżący w 2015 r. wkroczył na te działki, dokonując m.in. wypasania zwierząt i koszenia traw i takie działania podejmował tez w latach 2016-2017, co wynika także z ww. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K., to jednak – jak wskazano powyżej - te jego samowolne, a w istocie bezprawne (jak stwierdził sąd cywilny) działania nie oznaczają przejęcia tych działek w posiadanie w miejsce dzierżawcy. W aktach sprawy nie ma jakiegokolwiek dowodu, który wskazywałby, że dzierżawca porzuciła sporne grunty rolne czy też nie uprawiała ich w sposób zgodny z kulturą rolną na dzień 31 maja 2015 r. Sam Skarżący w zeznaniach złożonych przed organem potwierdził fakt wykonywania prac przez A.. K.-S.. Składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2015 także do ww. dwóch spornych działek Skarżący był więc świadomy, że nie jest ich posiadaczem i użytkownikiem uprawnionym do płatności, bowiem do takich płatności uprawniona była dzierżawca (posiadacz zależny).

Zauważyć też należy, że A.. K.-S. podjęła niezwłoczne działania prawne dla ochrony swych praw w związku z ich naruszaniem przez Skarżącego i nie podważa tego stwierdzenia fakt, że jej pierwsze powództwo zostało oddalone, bowiem przyczyną takiego rozstrzygnięcia był brak interesu prawnego w ustalaniu istnienia umowy dzierżawy.

Niesporne jest przy tym, że w okresie od 2011 do 2014 r. r. A.. K.- S. zlecała różne prace rolne na ww. działkach Skarżącemu, jednak w związku z zakupem maszyn rolniczych, w 2015 r. zabiegi te wykonywała samodzielnie. Zatem mimo tego, że czynności takie podejmował także Skarżący, jednak zasadnie też organy ARiMR uznały, że stanowiły one naruszenie posiadania zależnego dzierżawcy, nie zaś za korzystanie z tych gruntów jako posiadacz samoistny - właściciel. Ponownie należy więc wskazać, że Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznego wypowiedzenia/rozwiązania umowy dzierżawy na dzień 31 maja 2015 r. – nie jest też takim dowodem jego pismo z [...] lipca 2015 r. Podkreślić tu należy, że w myśl art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu a nie samoistnemu, w stosunku do gruntów rolnych posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie takich płatności.

Organy ARiMR ustaliły te okoliczności prawidłowo (w szczególności kwestę posiadania spornych działek) oceniając dowody zgromadzone w aktach sprawy, wbrew twierdzeniom Skarżącego. Zasadnie więc uznały, że stosownie do ww. art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach, płatność obszarowa należy się posiadaczowi zależnemu (dzierżawcy), a nie posiadaczowi samoistnemu, tj. Skarżącemu naruszającemu posiadanie drugiej strony konfliktu. Tym samym zasadnie uznały, że Skarżący nie spełnił warunków do przyznania płatności, tj. nie był posiadaczem spornych na dzień 31 maja 2015 r.

Stwierdzić więc należy, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ w sposób prawidłowy i wyjaśnione zostały wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Z konstrukcji prawnej zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ przy ocenie dowodów nie jest skrępowany kryteriami formalnymi, ma swobodnie ocenić wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Powinien m.in. kierować się prawidłami logiki, doświadczenia życiowego, zasadą traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych, oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny. Ocena dowodów o charakterze osobowych została dokonana w sposób wyczerpujący przez organy obu instancji, które wszechstronnie przeanalizowały wszelkie protokoły z przesłuchań i oceniły je obiektywnie, wziąwszy pod uwagę okoliczności przydatne dla rozstrzygnięcia tej sprawy.

Wskazać tu należy, że w myśl art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Natomiast stosownie do ust. 2 tego artykułu, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W ocenie Sądu organy obu instancji dochowały tych zasad, zatem nie są trafne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym m.in. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., które w postępowaniach o płatności doznają istotnego ograniczenia.

Zatem stwierdzenie, że to nie Skarżący był w 2015 r. posiadaczem i użytkownikiem działek nr [...] i nr [...] jest wystarczającą przyczyną dla przedstawionej wyżej odmowy płatności, tym samym również zarzuty naruszenia prawa materialnego nie są zasadne.

Na koniec odnosząc się do zarzutu dotyczącego nałożenia sankcji na Skarżącego Sąd podzielił argumentację organów obu instancji, że nie było możliwości zastosowania art. 64 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, bowiem nie zaistniały przewidziane w nim sytuacje, w których nie nakłada się kar administracyjnych. Skarżący został bowiem ukarany sankcjami z tego powodu, że nie mógł być uznanym za posiadacza spornych gruntów rolnych w świetle wyżej wskazanych przepisów, a zatem z powodu nieuwzględnienia we wniosku faktu posiadania tych działek przez inną osobę.

Z przedstawionych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.