Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 526/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.235(1)
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: par. 6 ust. 1, par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 12
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2013r., Nr [...] D.Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2012r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych), działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze. zm.), art. 2351, art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 10 stycznia 2012r. organ I instancji wszczął postępowanie na skutek dokonanego przez skarżącą zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych).

W toku postępowania ustalono, że [...] - pracowała kolejno:

• [...],

• [...],

• [...],

• [...],

• [...].

Dnia [...] 2012 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u [...] choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka obustronnego (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych), stwierdzając w uzasadnieniu, cyt.: " (...) Badaniem neurologicznym stwierdzono dyskopatię szyjną oraz zespół cieśni nadgarstka - głównie po stronie prawej. W badaniu EMG wykonanym w DWOMP [...] wykazano zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej z wydłużoną latencją fali F i rozpoczynający się zespół cieśni nadgarstka po stronie lewej. Dokonano oceny całości dokumentacji. Etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest wieloczynnikowa i w każdym przypadku badanie interpretowane jest w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy, a to z kolei wiąże się z koniecznością wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzeń obwodowego układu nerwowego. W przypadku zespołu cieśni nadgarstka wiadomo, że znacznie częściej neuropatie występują u kobiet, zwłaszcza w wieku 45-54 lat, a wśród przyczyn wyróżnia się niedoczynność tarczycy, zaburzenia hormonalne wieku menopauzalnego, zaburzenia metaboliczne (cukrzyca, otyłość), urazy, zmiany zwyrodnieniowe rąk i kręgosłupa szyjnego, skutki uboczne działania leków (niesterydowe leki przeciwzapalne), choroby tkanki łącznej. Uznanie zatem zawodowej etiologii zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest zasadne w sytuacji gdy sposób wykonywania pracy zawodowej może być uznany za jedyny lub co najmniej dominujący czynnik sprawczy powyższej neuropatii. U pacjentki od wielu lat występuje przewlekły zespół bólowy w przebiegu zaawansowanych zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego, z przepuklinami i dyskopatią szyjną co ma wpływ na rozwój zespołu cieśni nadgarstka po stronie prawej potwierdzony w badaniu EMG. Brak jest natomiast pełnoobjawowego zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej."

W trybie odwoławczym [...] była badana w Instytucie Medycyny Pracy i w Ł., który dnia [...]2012 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych), uzasadniając swoje stanowisko następująco, cyt.: "(...) Po przeanalizowaniu całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej i narażenia zawodowego oraz na podstawie konsultacji neurologicznej i wyników badań pomocniczych nie znaleziono podstaw do uznania etiologii zawodowej rozpoznanego obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Analiza czynności zawodowych badanej wykazała, iż w trakcie pracy nie wykonywała ona długotrwale monotypowych czynności, wielokrotnie powtarzanych w czasie zmiany roboczej, pod postacią ruchów dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka, zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem i w długim okresie czasu, które stwarzały możliwość ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Biorąc pod uwagę powyższe, nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej ww. schorzenia. Dodatkowo na charakter samoistny omawianej choroby wskazują stwierdzane u badanej zaburzenia czynności tarczycy, otyłość, zaburzenia lipidowe oraz zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym kręgosłupa, które są niezależnymi czynnikami ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka. Reasumując, brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod, postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1. wykazu chorób zawodowych)."

Na podstawie ww. orzeczeń lekarskich i oceny narażenia zawodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wydał opisaną wyżej decyzję z dnia [...]2012r., Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej przedmiotowej choroby zawodowej.

Od powyższej decyzji [...] złożyła odwołanie, nie zgadzając się z wydanymi orzeczeniami lekarskimi i załączając m.in. kserokopie dokumentacji medycznej. Strona podniosła , iż, cyt.: "Instytut z Łodzi całkowicie oparł się tylko na opisie Medycyny Pracy w [...] (...) Dodatkowo na charakter samoistny omawianej choroby wskazują stwierdzane u badanej zaburzenia czynności tarczycy, otyłość, zaburzenia lipidowe oraz zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym kręgosłupa (...) Nigdy nie miałam tych schorzeń."

W toku postępowania odwoławczego, D.Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] wezwał [...] na podstawie art. 76a §1 k.p.a. do dostarczenia oryginałów dokumentów medycznych dołączonych do odwołania. Strona została pouczona w wezwaniu, iż nieokazanie dokumentacji organowi będzie skutkowało odmówieniem jej mocy dowodowej.

[...] przesłała oryginały dokumentów. Po ich analizie organ odwoławczy stwierdził, że odwołująca nie przesłała wszystkich oryginałów wyników badań, które dołączyła do odwołania. Nie przedstawiono dokumentacji z [...] z następującymi datami wykonania badania: 23.05.2011r., 7.10.2011r. i 22.12.2011 r.

Organ odwoławczy przesłał do jednostek orzeczniczych kserokopię odwołania wraz z kserokopią dokumentów, celem zajęcia stanowiska w podnoszonych przez skarżącą kwestiach medycznych.

W odpowiedzi z dnia 01.03.2013 Instytut Medycyny Pracy w Ł.poinformował, cyt.: " (...) Analiza pisma pacjentki oraz kserokopii dokumentacji załączonych do ww. pisma nie dostarczyła danych mogących stanowić podstawę do weryfikacji naszego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. (...) Podczas czynności zawodowych wykonywanych przez [...] żaden z nadgarstków nie był narażony na długotrwałe ruchy monotypowe, rozumiane jako ruchy jednorodne wykonywane przez cały okres zmiany roboczej (co najmniej 7 godzin/dz) i polegające na maksymalnym lub submaksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka z użyciem siły. Jedynie taki charakter wykonywanych ruchów może prowadzić do przewlekłego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Pragniemy podkreślić, że w przypadku [...] podstawą orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest ocena narażenia zawodowego, które w naszej ocenie nie daje podstaw do przyjęcia z przeważającym prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy. Zawodowa etiologia zespołu cieśni w obrębie nadgarstka należy do jednej z rzadszych przyczyn. Uwzględniając kryteria kliniczne i elektroneurograficzne, częstość występowania zespołu cieśni nadgarstka w populacji ogólnej ocenia się na 3-5,8% u kobiet i 0,6- 2,1% u mężczyzn. Kobiety chorują trzykrotnie częściej niż mężczyźni, ze szczytem zachorowania w 5 i 6 dekadzie życia. Choroba ta ma wiele pozazawodowych czynników ryzyka, wśród których w przypadku pacjentki można wskazać na: zaburzenia czynności tarczycy (zgłaszana w wywiadzie niedoczynność tego narządu, stwierdzone podczas hospitalizacji w IMP w Ł. podwyższenie poziomu TSH), otyłość oraz zaburzenia lipidowe (stwierdzona podczas hospitalizacji w IMP w Ł. hipertrójglicerydemia oraz obniżony poziom HDL)."

D.Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] poinformował organ odwoławczy w piśmie z dnia 8.03.2013r. znak [...], iż, cyt.: "(...)orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostało wydane na podstawie oceny narażenia zawodowego, całości posiadanej wówczas dokumentacji medycznej w tym wywiadu lekarskiego, badania fizykalnego oraz dodatkowych badań specjalistycznych. Uwzględniono badanie EMG wykonane przez pacjentkę w [...]w dniu 21.05.2009 r. W DWOMP wykonano weryfikujące badanie EMG, gdzie stwierdzono zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej z wydłużoną latencją fali F w nerwie pośrodkowym prawym oraz rozpoczynający się zespół cieśni po stronie lewej. Z uwagi na występowanie przyczyn pozazawodowych stwierdzonego zespołu cieśni nadgarstka po prawej (stan po urazie kręgosłupa szyjnego, zmiany dyskopatyczne w obrębie tego odcinka, z możliwym uciskiem na nerw pośrodkowy prawy) oraz brak pełnoobjawowego zespołu cieśni nadgarstka po stronie lewej, choroby zawodowej nie rozpoznano. Nie można zatem bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba została spowodowana warunkami pracy. Wobec powyższego podtrzymujemy wydane orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka obustronnie."

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny majac na uwadze powyższe wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235¹ i art. 235² Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

Organ podkreślił, że dwie niezależne jednostki orzecznicze upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych (D.Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł.) wydały spójne co do meritum orzeczenia lekarskie o nie rozpoznano u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych).

Zdaniem organu, w przypadku zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, jako skutku narażenia zawodowego, przeciążenie struktur znajdujących się w kanale nadgarstka w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego doprowadza do ucisku na nerw pośrodkowy. Do takiego stanu dochodzi - jak przedstawił w opinii uzupełniającej Instytut , jeśli w trakcie całej zmiany roboczej lub przez znaczną jej część pracownik wykonuje szybkie, wysokopowtarzalne ruchy, obejmujące najczęściej ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego w stawie nadgarstkowym (lub nawracania i odwracania). Szybkość wykonywanych ruchów w stawach w przeliczeniu na jednostkę czasu jest zasadniczym czynnikiem sprawczym wystąpienia zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. Zdaniem jednostek orzeczniczych, [...] w środowisku pracy wykonywała różnorodne czynności, jednakże czynności te nie miały charakteru ruchów monotypowych, tj. długotrwałych, wielokrotnie powtarzanych w bardzo krótkich odstępach czasowych ruchów zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych, wykonywanych z dużą częstością w trakcie całego okresu trwania zmiany roboczej. Opisywane prace wykonywane przez odwołującą się były różnorodne i nie spełniają kryterium monotypii ruchów (nie są czynnością tylko jednego rodzaju wykonywaną przez większą część dnia i tygodnia roboczego). Wobec powyższego nie można traktować wykonywanych podczas pracy na stanowiskach zajmowanych przez [...] czynności jako przyczyny sprawczej wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka.

Organ podkreślił przy tym, że schorzenia wymienione w wykazie chorób zawodowych - w punkcie 20 (w tym zespół cieśni w obrębie nadgarstka) są chorobami występującymi w populacji ogólnej z częstością podobną jak w tych grupach zawodowych, gdzie sposób wykonywania pracy może być uznany jako czynnik sprawczy. Etiologia tych schorzeń jest wieloczynnikowa i w każdym przypadku badanie interpretowane jest i oceniane w aspekcie mniejszego lub większego prawdopodobieństwa związku z warunkami pracy, a to z kolei wiąże się z koniecznością wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzeń obwodowego układu nerwowego. W przypadku obwodowej takiej jak zaburzenia przewodnictwa nerwowego w zakresie nerwów pośrodkowych wiadomo, że wśród przyczyn wymienia się m.in. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego. (Marek, K. "Choroby zawodowe"; Indulski, J. "Patologia zawodowa").

Odnosząc się do kwestii medycznych podnoszonych w odwołaniu , organ wskazał, że lekarze orzecznicy (po analizie zapisów EMG i wykonaniu dodatkowych badań) wskazali, iż w etiologii neuropatii obwodowej u [...] znaczący udział miały zmiany dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego z możliwym uciskiem na nerw pośrodkowy prawy, zaburzenia czynności tarczycy (zgłaszana w wywiadzie niedoczynność tego narządu, stwierdzone podczas hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., podwyższenie poziomu TSH), otyłość oraz zaburzenia lipidowe (stwierdzona podczas hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. hipertrójglicerydemia oraz obniżony poziom HDL).

W dalszej części, organ odwoławczy zauważył, że jednostki orzecznicze służby zdrowia I i II stopnia wydając orzeczenie w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej, nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inne tematy, niż będące celem tego postępowania administracyjnego, m.in. dotyczące przyczyn stwierdzonych u danej osoby zmian chorobowych. A zatem wskazane wyżej przez lekarzy orzeczników pozazawodowe czynniki, które mogą być przyczyną zmian patologicznych stwierdzonych u [...], są tylko prawdopodobnie czynnikami sprawczymi, niemniej jednak ich stwierdzenie dodatkowo przemawia za pozazawodową etiologią schorzenia.

[...] w odwołaniu podnosi, iż nigdy nie miała schorzeń wymienianych przez Instytut. Po analizie całości dokumentacji D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. ustalił, iż wyniki badań przeprowadzonych w dwóch niezależnych jednostkach orzeczniczych są spójne i wbrew twierdzeniom strony potwierdzają istnienie wskazywanych schorzeń.

Ponadto strona odwołującą w odwołaniu potwierdza fakty (wypadek w grudniu 2007r., kolizja drogowa w kwietniu 2009r.), co znajduje odzwierciedlenie w treści orzeczeń lekarskich, cyt.: " (...) z wywiadu chorobowego wynika, że od kilku lat występują bóle kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego i kolan na podłożu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych. W 2007 r. doznała urazu kręgosłupa szyjnego oraz stawu biodrowego. (...) Badaniem fizykalnym w tut. DWOMP stwierdzono wagę 95 kg, wzrost 173 cm (...) badania laboratoryjne wykonana w ramach diagnostyki różnicowej (morfologia, TSH, RF, W-Rose, CRP, kwas moczowy, glukoza) były w normie. Badanie neurologicznym stwierdzono dyskopatię szyjną (...)" (vide: orzeczenie lekarskie nr [...] D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...]); "Choroba ta ma wiele pozazawodowych czynników ryzyka, wśród których w przypadku pacjentki można wskazać na: zaburzenia czynności tarczycy (zgłaszana w wywiadzie niedoczynność tego narządu, stwierdzone podczas hospitalizacji w IMP w Ł. podwyższenie poziomu TSH), otyłość oraz zaburzenia lipidowe (stwierdzona podczas hospitalizacji w IMP w Ł. hipertrójglicerydemia oraz obniżony poziom HDL)" (vide: orzeczenie lekarskie nr [...]).

Co prawda, podkreślił organ - nie wszystkie dodatkowe badania wykonane przez dwie placówki służby zdrowia mają identyczne wyniki (raz są w normie raz poza nią) i właśnie fakt fluktuacji wskazuje na zaburzenia w funkcjonowaniu poszczególnych organów. Jak wyjaśnili lekarze orzecznicy w innej sprawie (opinia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. znak [...] z dnia [...]) zaburzenia czynności tarczycy nie występują nagle, ich przebieg może być przez wiele lat subkliniczny (podkliniczny, utajony - przebiegający bezobjawowo), a badania nie zawsze odzwierciedlają nasilenie procesów chorobowych. Z tych też powodów – zdaniem organu, wnioskowanie strony, nieposiadającej wiedzy medycznej, nie podważa wiarygodności wydanych orzeczeń lekarskich.

Wyjaśniając dalej kwestie podnoszone w odwołaniu, organ podkreślił, że szczegółową ocenę związku przyczynowo-skutkowego przeprowadza upoważniony lekarz orzecznik, który dysponując wiedzą specjalistyczną ocenia sposób wykonywania pracy w kontekście rozwoju danego schorzenia. W przedmiotowej sprawie nie potwierdzono takiego związku, a sam fakt występowania narażenia zawodowego nie jest wystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że kierując się oceną narażenia zawodowego oraz opiniami medycznymi zawartymi w opisanych wyżej orzeczeniach lekarskich, uzupełnionych opiniami uzupełniającymi, mając na uwadze cały materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawię nie znalazł podstaw prawnych ani faktycznych do zmiany decyzji organu I instancji stąd orzekł jak wyżej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję wniosła [...] podnosząc, że nie zgadza się z orzeczeniami wydanymi przez jednostki orzecznicze I i II stopnia, tj. D.Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł., twierdząc, iż powielają one opinie z 15.02.2012 r. Skarżąca podkreśliła, że przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy i zespół cieśni w obrębie nadgarstka powstała w 2005r. Natomiast kłopoty pierwsze z kręgosłupem szyjnym miała po wypadku samochodowym w kwietniu 2009 roku. Zaawansowany zespół stwierdzono oficjalnie I raz po badaniu EMG w maju 2009 r. i namawiano skarżącą na operację. Wskazała że w sierpniu 2005 roku odwiedziła ją rodzina (żona męża kuzyna była po zabiegu na cieśnię nadgarstka) i wtedy pierwszy raz stwierdziła, że ma łudząco podobne kłopoty. Nie mogła spać, cierpły jej ręce a szczególnie prawa ręka - bo jest osobą praworęczną.

Ponadto skarżąca podkreśliła, że pracowała nie 7 godzin dziennie, ale kilkanaście godzin i to dzień w dzień, prócz niedzieli. Nic jej nie przeszkadzało, aby wokół domu wykonywać wszelkie prace, a szczególnie sadzić i przesadzać. Zdaniem skarżącej, żadna wcześniejsza praca nie miała wpływu na tę dolegliwość - a dopiero praca fizyczna, gdy zamieszkała w 2005r. na wsi.

Skarżąca stwierdziła, że wpływ cholesterolu nie ma absolutnie wpływu na przedmiotowa chorobę, zwłaszcza, że skarżąca ma prawidłowy jego wynika, a to 220 jednostek. Oświadczyła, że przedłoży aktualne wyniki badań, choć nie te wyniki, ani te od 2011 roku powinny być brane pod uwagę, ale 3 lata od pierwszego zdiagnozowania cieśni czyli od maja 2009 r. do maja 2012 r. Zdaniem skarżącej zasadne jest wniesienie skargi.

W odpowiedzi na skargę D.Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz. U. z 2012r.,poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności, przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 p.p.s.a./. Takie zaś wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie.

Na wstępie wskazać należy, że ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, iż za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, zachowanie wymogu zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane sposobem wykonywania pracy.

Wskazać przy tym należy, że tak cyt. wyżej przepis art.235¹ Kodeksu pracy który wszedł w życie w dniu 3 lipca 2009r. , jak i rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz.U. Nr 105, poz. 869 ze zm.)., mają zastosowanie również do rolników na podstawie art. 12 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291), zgodnie z którym, za rolniczą chorobę zawodową uważa się chorobę, która powstała w związku z pracą w gospodarstwie rolnym, jeżeli choroba ta jest objęta wykazem chorób zawodowych określonych w przepisach wydanych na podstawie Kodeksu pracy.

Choroba zawodowa jest zatem pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą musi być tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki wykonywania.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała 30 czerwca 2009 r. w/w rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, a którego uregulowania rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów w niniejszej sprawie.

I tak zgodnie z § 8 ust. 1 w/w rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika.

Przepis § 6 ust. 1 omawianego rozporządzenia stanowi, że lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami, organ inspekcji sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych.

W kontrolowanej sprawie u skarżącej w toku prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywanej pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej

w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Powyższe stwierdzenie zostało poprzedzone, zgodnie z zasadami określonymi w w/w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r., poddaniem skarżącej badaniom lekarskim w uprawnionych jednostkach medycznych, to jest D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy [...], a także w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Ł.

I tak jednostki te wydając kolejno orzeczenia, a to orzeczenie WOMP z dnia [...] 2012r., Nr [...] (k.62), uzupełnione stanowiskiem z dnia [...] 2013r. (k.26) oraz orzeczenie w/w Instytutu z dnia [...] 2012r., Nr [...] (k.64), uzupełnione stanowiskiem z dnia [...] 2013r. (k.25) - nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka (poz.20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Wbrew zarzutom skarżącej, nie można stwierdzić aby w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zachodziły podstawy do zakwestionowania opinii w/w jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia, zwłaszcza że w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, organ odwoławczy uzyskał od w/w jednostek medycznych uzupełniające – kompletne opinie, będące m.innymi odpowiedzią na podniesione w odwołaniu zarzuty skarżącej, a dot. w szczególności wyników przeprowadzonych badań.

Niesporne jest w sprawie, że lekarze obu w/w jednostek medycznych wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej opisanej wyżej choroby zawodowej.

W przedmiotowej sprawie wymagania prawne, stawiane opinii lekarskiej zostały spełnione. Wydane w sprawie opinie są w swej istotnej treści jednoznaczne. Zarówno jednostka orzecznicza I stopnia, jak i II stopnia w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn schorzenie skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową, jednocześnie wskazując na pozazawodowe przyczyny zespołu cieśni nadgarstka.

Z wydanych orzeczeń lekarskich wynika bowiem, iż wykonywane ruchy miały charakter różnorodny i nie miały charakteru monotypowego. Natomiast współistniejące schorzenia u skarżącej, w przebiegu których obserwuje się częstsze występowanie zespołu cieśni nadgarstka nie pozwalają bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba został spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej wskazanego schorzenia.

W tym miejscu należy podkreślić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnych placówek medycznych.

Zgodzić się należy z organami, że każde orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por.wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, organy administracji związane były ustaleniami dokonanymi w opisanych wyżej orzeczeniach lekarskich, a które odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Niewątpliwe jest w sprawie, że orzeczenia te zostały poprzedzone specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia skarżącej oraz analizą zgromadzonej dokumentacji. Każde z wydanych w/w orzeczeń lekarskich zawiera omówienie jakim badaniom została poddana skarżąca, jakie były wyniki tych badań i jakie konkluzje z nich wynikają.

W konsekwencji, Sąd orzekający w niniejszej sprawie - nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por.np wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), uznał, że organy opierając się na stanowiskach uprawnionych placówek medycznych, rozstrzygnęły sprawę zgodnie z prawem.

Sąd podzielił tym samym stanowisko organów, iż sama praca wykonywana w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe – a co w niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną - nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej. Niezbędne jest bowiem kliniczne rozpoznanie choroby zawodowej, a takie rozpoznanie choroby nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Jak wskazują organy - w przypadku choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (ujętej w pozycji 20.1 wykazu) - warunkiem uznania jej zawodowej etiologii jest stwierdzenie, że praca polegała na monotypowości ruchów, wykonywaniu rutynowych, powtarzających się szybkich, niezmiennych ruchów nadgarstków w ciągu całej zmiany roboczej lub przez większą jej część.

Jak to już Sąd wyżej podkreślił, medyczne jednostki orzecznicze upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych zajęły zgodne stanowisko, iż schorzenia stwierdzonego u skarżącej nie można wiązać przyczynowo ze sposobem wykonywania pracy i czynnościami, które wykonywała w gospodarstwie rolnym. Uzasadniano, że w trakcie pracy skarżąca wykonywała czynności, które wymagały zaangażowania różnych części ciała w różnych pozycjach w zależności od sposobu wykonywanej pracy.

Sąd podziela stanowisko organów, że środowisko pracy skarżącej nie było czynnikiem sprawczym schorzenia pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Zasadnie organy wskazywały, że praca skarżącej nie charakteryzowała się monotypowością ruchów, co oznaczało, że nie były to czynności tylko jednego rodzaju, wykonywane przez większą część dnia i tygodnia roboczego. Wykonywane przez skarżąca czynności wymagały natomiast zaangażowania różnych części ciała w różnych pozycjach z użyciem różnych urządzeń służących wykonywaniu prac w gospodarstwie rolnym.

W okolicznościach niniejszej sprawy, nie mogło być więc mowy o istnieniu w stopniu bezspornym lub z wysokim prawdopodobieństwie związku przyczynowego między sposobem wykonywania pracy, a stwierdzonym u skarżącej schorzeniem zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Ta właśnie okoliczność przesądza o zasadności rozstrzygnięć podjętych w rozpoznawanej sprawie przez organy Inspekcji Sanitarnej obu instancji.

W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena opinii lekarskich nie ma cech dowolności, skoro opinie te są uzasadnione w sposób czytelny i wyczerpujący. Zważyć przy tym należy, że tak organ administracyjny, jak i Sąd nie posiada wiedzy fachowej, specjalistycznej, która jest niezbędna do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Wiedzę taką posiadają jedynie uprawnione jednostki wydające w tym zakresie orzeczenia lekarskie. Rzeczą organów administracyjnych, a w dalszej kolejności Sądu jest wyłącznie badanie prawidłowości wydania danego orzeczenia lekarskiego, rzetelności jego uzasadnienia i zgodności z prawem, a nie ocena merytoryczna.

Skoro zaś w przedmiotowej sprawie orzeczenia lekarskie wydane przez niezależne od siebie jednostki służby zdrowia ocenić należało jako rzetelne, spójne nie pozostające ze sobą w sprzeczności, należycie i wyczerpująco uzasadnione, to w konsekwencji nie było podstaw, by odmówić im wiarygodności i orzec w sposób sprzeczny z tymi orzeczeniami.

Jak już podkreślono, warunkiem uznania choroby za zawodową jest wykazanie istnienia bezspornie lub wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowego między szkodliwymi warunkami pracy a stwierdzoną chorobą figurującą w wykazie.

W niniejszej sprawie upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych placówki służby zdrowia zajęły zgodne stanowisko, iż schorzenia stwierdzonego u skarżącej nie można wiązać przyczynowo ze sposobem wykonywania pracy i czynnościami podejmowanymi przy wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym. W tym miejscu godzi się podnieść, że w rozważaniach organów sanitarnych wskazano, że jedną z przyczyn pozazawodowych wpływających na rozwój choroby cieśni nadgarstka mogą być przyczyny ogólnoustrojowe.

Istniejące bowiem, jak stwierdziły uprawnione jednostki orzecznicze u skarżącej objawy składające się na zespół cieśni nadgarstka nie są przyczynowo związane z wykonywaną pracą zawodową, a przemawia za tym zarówno ocena warunków pracy, a więc narażenia zawodowego jak i analiza zmian w stanie zdrowia badanej. Z opisu stanowiska pracy skarżącej nie wynika bowiem, aby charakterystyczna dla zawodowej etiologii stwierdzonej choroby monotypowość ruchów, wykonywanie rutynowych, powtarzających się szybkich, niezmiennych ruchów nadgarstków w długich okresach czasowych była czynnikiem dominującym, co jest warunkiem rozpoznania zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka. Praca skarżącej cechowała natomiast zróżnicowany charakter wykonywanych prac, zmienna pozycja ciała i zmienne obciążenie kończyn górnych.

Należy zauważyć, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, a jak to już wyżej Sąd zauważył, organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por wyrok NSA z 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007r., sygn. akt IV SA/GL 794/06). Organ nie może więc dokonać rozpoznania choroby sprzecznie z niewadliwym orzeczeniem lekarskim, sporządzonym rzetelnie, znajdującym poparcie w przeprowadzonych badaniach, wyczerpująco uzasadnionych.

Nadto podkreślić należy, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r. VII SA/Wa 2203/10).

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane m. innymi ze stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne z Jej punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.

Z tych właśnie powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.