Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1839/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8 lit. a, art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b, art. 26 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 116 poz 975
law: Ustawa z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym.
journal: Dz.U.UE.L 2007 nr 189 poz 1 art. 2, art. 17, art. 23 ust. 1 i ust. 2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i  uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91
journal: Dz.U.UE.L 2008 nr 250 poz 1 art. 62, art. 91 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr  834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i  kontroli.
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 3 ust. 8, art. 8 ust. 1
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant asystent sędziego Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1708/13 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu artykułu rolno-spożywczego z naruszeniem przepisów 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. W. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., objętym skargą kasacyjną wyrokiem oddalił skargę R. W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej.

I

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniach [...] - [...] września 2012 r. w gospodarstwie rolnym producenta ekologicznego R. W. (dalej: skarżący lub strona) została przeprowadzona kontrola w zakresie prawidłowości wprowadzania do obrotu świeżych ziemniaków. W toku kontroli dokonano weryfikacji faktur VAT wystawionych przez stronę w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] września 2012 r. W wyniku ich analizy ustalono, że w tym czasie strona sprzedała 2 partie ziemniaków o łącznej masie 2760 kg i wartości 3242,40 zł brutto (faktura VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. oraz nr [...] z dnia [...] września 2012 r.). Odbiorcą produktu był podmiot G. Sp. z o.o. W ww. fakturach VAT, w kolumnie "nazwa towaru lub usługi" zamieszczono zapis o treści "ziemniaki eko". Strona złożyła wyjaśnienia, zgodnie z którymi do ww. faktur VAT były załączone specyfikacje, w których umieściła informację o treści: "wszystkie produkty zawarte w ww. fakturze pochodzące z ww. gospodarstwa pochodzą z drugiego roku konwersji i mogą być sprzedawane tylko i wyłącznie z oznaczeniem drugiego roku konwersji".

W toku kontroli ustalono także, że strona jest producentem ekologicznym

w rozumieniu ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 116, poz. 975; dalej: u.r.e.) i znajduje się pod kontrolą jednostki certyfikującej Centrum Jakości AgroEko Sp. z o.o. Strona przedłożyła certyfikat nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. wydany przez ww. jednostkę certyfikującą, z którego wynikało, że przedmiotowe ziemniaki były w drugim roku konwersji. Organ wskazał, że w dniu [...] września 2012 r. jednostka certyfikująca, w związku ze stwierdzonymi w toku corocznej kontroli nieprawidłowościami oraz brakiem możliwości rozliczenia wprowadzonej do obrotu produkcji, zawiesiła powyższy certyfikat.

Ponadto ustalono, że jedna z zakwestionowanych w toku kontroli partii ziemniaków została zapakowana przez G. Sp. z o.o. w opakowania à 1 kg i oznakowana jako "ziemniaki ekologiczne" oraz sprzedana hurtowni E. Sp. z o.o. oraz że tak oznakowana partia ziemniaków była następnie oferowana do sprzedaży w firmie F. S.A.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) u.r.e. M. Wojewódzki Inspektor JHARS wymierzył skarżącemu karę pieniężną

w wysokości 4.000 zł za wprowadzenie do obrotu w okresie [...] stycznia - [...] września 2012 r. 2.760 kg ziemniaków w okresie konwersji oznakowanych jako produkty ekologiczne.

W uzasadnieniu wskazał, że umieszczenie w fakturach VAT stanowiących dokumenty handlowe, przedrostka "eko" bez posiadania certyfikatu, który uprawniałby stronę do znakowania produktów jako ekologiczne, stanowiło naruszenie art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE. L 2007, Nr 189. poz. 1, z późn. zm.). W ocenie organu pierwszej instancji podanie na fakturze VAT przy nazwie produktu określenia "eko", pomimo informacji zawartej w specyfikacji, że produkty te pochodzą z drugiego roku konwersji, mogło wprowadzić błąd, co do faktycznego statusu nabywanych produktów.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie. Uznał, że zostały spełnione przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) u.r.e., ponieważ strona wprowadziła do obrotu produkty, tj. ziemniaki, oznakowane jako produkty ekologiczne z naruszeniem art. 23-26 rozporządzenia nr 834/2007, zgodnie z którym osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która wprowadza do obrotu produkt oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego, z naruszeniem art. 23-26 rozporządzenia nr 834/2007 podlega karze pieniężnej w wysokości 200% korzyści majątkowej uzyskanej lub którą mógłby uzyskać za wprowadzone do obrotu produkty, nie niższej jednak niż 500 zł.

Zdaniem Głównego Inspektora JHARS organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że nabywca mógł zostać wprowadzony w błąd za pomocą zamieszczonego w przedmiotowej fakturze VAT oznaczenia "eko", co w konsekwencji prowadzić mogło do postrzegania produktów objętych tym dokumentem, jako ekologicznych, podczas gdy były to produkty z drugiego roku konwersji, czyli niespełniające wymagań określonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 834/2007.

W skardze na powyższą decyzję R. W. zarzucił m.in. naruszenie art. 23 ust. 1, art. 25 i art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w związku z art. 62 i art. 2 lit a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w stosunku do produktów z okresu konwersji niedozwolone jest stosowanie w znakowaniu przedrostka "eko", art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) i ust. 3 lit. b) w związku z art. 26 ust. 1 u.r.e., poprzez ich błędną wykładnię i wymierzenie kary pieniężnej pomimo braku nieprawidłowości w znakowaniu; a ponadto naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe ustalenie wysokości korzyści majątkowej, jaką uzyskał skarżący w związku z wprowadzeniem do obrotu produktów ekologicznych, nienależyte wyjaśnienie podstaw decyzji, w tym sporządzenie uzasadnienia wewnętrznie sprzecznego, błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że skarżący wadliwie znakował swoje produkty oraz nienależyte wyjaśnienie podstaw decyzji i zaniechanie odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wskazał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. W zakresie kwestii specyfikacji załączonych do faktur VAT, organ słusznie nie kwestionował możliwości ich załączania, ani nie twierdził również, że specyfikacje nie stanowią oznakowania produktu. Jednakże zamieszczenie w ww. specyfikacjach informacji o produktach z II roku konwersji nie zmienia faktu, że produkty te na fakturach VAT zostały oznakowane jako ekologiczne. Sam fakt zamieszczenia wyrażenia "eko" na fakturze VAT obok nazwy produktu stanowi przesłankę do stwierdzenia, że ziemniaki zostały oznakowane jako ekologiczne. Ponadto oznaczenie takie sugerujące, iż produkt posiada status ekologiczny, może w następstwie wprowadzić w błąd odbiorcę finalnego.

Sąd podzielił pogląd organów, że sposób oznakowania produktów przez stronę jest nieprawidłowy i nie zmienia tego treść specyfikacji do faktury. Sam fakt umieszczenia w fakturach sprzedaży oznaczenia "eko" przy produktach pochodzących z drugiego roku konwersji, jest podstawą do zakwestionowania takiego sposobu znakowania produktów w dokumentach handlowych, wynika to bowiem z treści przepisu art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) u.r.e.

Sąd zgodził się również, że sprzeczna z przepisami jest sytuacja, w której

w jednym miejscu oznakowania produkt określany jest jako ekologiczny, natomiast

w innym miejscu – jako pochodzący z okresu konwersji, ponieważ ww. statusy produktu nie są tożsame. W przepisach dotyczących rolnictwa ekologicznego zostało określone w jaki sposób należy znakować produkty w okresie konwersji oraz ekologiczne.

W ocenie Sądu skarżący błędnie uznaje, że w oznakowaniu produktów w okresie konwersji można stosować terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji jak np. ekologiczny, ponieważ prowadziłoby to do sytuacji, w której producent z chwilą rozpoczęcia działalności w zakresie rolnictwa ekologicznego, w tym okresu konwersji, mógłby znakować swoje produkty jako ekologiczne, co jest niedopuszczalne, ponieważ dopiero po zakończeniu okresu konwersji produkty spełniają wymagania określone dla produktów ekologicznych.

Zdaniem Sądu orzekającego, organy zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Dokonana przez organy ocena materiału dowodowego była logiczna i zgodna z przepisami prawa i doświadczenia życiowego. Zawarte w decyzji ustalenia dowodzą, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy. Nadto organ wymierzając karę pieniężną kierował się przesłankami z art. 26 ust. 1 u.r.e. uwzględniając stopień szkodliwości czynu, zawinienie spółki, zakres ustalonego naruszenia, jej dotychczasową działalność i wielkość obrotów za okres poprzedzający kontrolę.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. W., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 23 ust. 1, art. 25 i art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007

w zw. z art. 62 i art. 2 lit. a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych

w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz.U.UE.L.2008.250.; dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 889/2008) poprzez ich błędną wykładnię

i przyjęcie, że w stosunku do produktów z okresu konwersji niemożliwe jest stosowanie przy oznaczaniu przedrostka "eko";

art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b i ust. 3 lit. b w związku z art. 26 ust. 1 u.r.e. w zw. z art. 2 lit. k), art. 23 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 poprzez ich błędną wykładnię i wymierzenie kary pieniężnej pomimo braku nieprawidłowości w znakowaniu, jak również z przekroczeniem granic uznania administracyjnego wobec zaniechania wyjaśniania w sposób dostateczny przyczyn i wysokości wymierzonej kary pieniężnej, w szczególności przez pominięcie okoliczności polegającej na dołączaniu do sprzedawanych produktów specyfikacji, że sprzedaż nie była dokonywana na rzecz konsumentów lecz podmiotu wykwalifikowanego, że skarżący nie zatajał faktu, że produkty pochodzą z II roku konwersji, jak również poprzez obarczenie konsekwencjami rzekomego wprowadzenia konsumentów w błąd skarżącego w sytuacji, czyli za działania podmiotów trzecich nie powiązanych w żaden sposób ze skarżącym;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w jej granicach wynikające z braku rzeczywistego rozpoznania wszystkich zarzutów skargi z dnia 8 maja 2013 roku;

naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób wadliwy, uniemożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji, w szczególności poprzez niedokonanie należytej wykładni przepisów prawa materialnego.

Opisane wyżej uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wskutek ich zaistnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w sposób niewystarczający i niekompletny przedstawił swój pogląd prawny w sprawie, co może skutkować utrudnieniem w dokonaniu kontroli zaskarżonego wyroku.

W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Autor skargi kasacyjnej, kwestionując poprawność sporządzonego przez Sąd I instancji uzasadnienia zarzucił mu nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi. Tymczasem zaznaczyć należy, że podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, przede wszystkim obowiązkiem strony skarżącej kasacyjnie jest wykazanie, że wskazane przez nią naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. Skarżący zarzucił Sądowi naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. O skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09, publ. CBOSA).

Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11, publ. CBOSA).

Skarżący kasacyjnie nie wykazał jednak, jaki wpływ naruszenia w postaci nieodniesienia się do wszystkich zarzutów skargi miały na wynik przeprowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego.

Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, do których zalicza się zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zdanie drugie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi, sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji i przewiduje, że uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wyroku stanowi integralną część rozstrzygnięcia sądowego, realizując istotne, przypisane mu funkcje, a mianowicie funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić więc przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, bądź czyni ją wyłącznie iluzoryczną. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia, w sytuacji, gdy strona postępowania żąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. II OSK 1620/10, publ. CBOSA).

Skarżący kasacyjnie błędnie utożsamia zarzuty skargi z oznaczeniem granic sprawy. Granice sprawy administracyjnej wyznaczają przepisy prawa materialnego statuujące kształtowany w jego ramach stosunek publicznoprawny. W niniejszej sprawie są to przepisy ustawy o rolnictwie ekologicznym, a także powołane wyżej przepisy wspólnotowe, które jednocześnie wyznaczają matrycę kontroli w zakresie postępowania sądowoadmistracyjnego, które jest postępowaniem nakierowanym na kontrolę zgodności działalności administracji publicznej z przepisami prawa. Rozpatrując sprawę, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga ją w tak oznaczonych granicach nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną

w niej podstawą prawną. Podniesione przez stronę zarzuty i wnioski, nie stanowią zatem konstrukcyjnego elementu kontroli sądowej. Skonstruowany w oparciu o ten przepis zarzut, powiązany jednocześnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest uzasadniony, bowiem żaden z tych przepisów, nie obliguje sądu do rozpatrzenia sprawy w ścisłym jej powiązaniu ze sformułowanymi przez stronę zarzutami.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie podstawowe wymienione w art. 141 § 1 p.p.s.a. elementy: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje zarzuty skargi, wyjaśnia podstawę prawną rozstrzygnięcia i wyjaśnia ją, a także – jakkolwiek w skrótowej postaci – odnosi się jednak do zarzutów, które z uwagi na procesowy charakter orzeczenia kończącego niniejsze postępowanie nie było przedmiotem rozważań Sądu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest zarzut co do lakoniczności odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii wysokości wymierzonej skarżącemu kasacyjnie kary. Wprawdzie WSA nie do wszystkich zarzutów odniósł się w sposób wyczerpujący, jednak Sąd wskazał i wyjaśnił podstawę prawną nałożenia na skarżącego kary pieniężnej. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły korzyść majątkową, jaką uzyskał skarżący z tytułu wprowadzenia do obrotu nieprawidłowo oznaczonych produktów, a ponadto ustaliły wysokość kary przy uwzględnieniu wszystkich przesłanek wynikających z przepisu art. 26 ust. 1 u.r.e. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje wysokości nałożonej kary, która zdaniem Sądu mieści się w granicach wyznaczonych przywołanym przepisem.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, stwierdzić należy, że Rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 określa cele i zasady produkcji ekologicznej (tytuł II i III), które znajdą zastosowanie wobec gospodarstw, w których rozpoczęto produkcję ekologiczną:

a) okres konwersji rozpoczyna się najwcześniej z chwilą poinformowania przez podmiot gospodarczy, zgodnie z art. 28 ust. 1, właściwych organów o prowadzonej działalności oraz włączenia jego gospodarstwa w system kontroli;

b) w okresie konwersji stosuje się wszystkie zasady ustanowione niniejszym rozporządzeniem;

c) zostają określone okresy konwersji charakterystyczne dla typu uprawy lub produkcji zwierzęcej;

d) w gospodarstwie lub jednostce, które częściowo zajmują się produkcją ekologiczną, a częściowo przechodzą proces konwersji na produkcję ekologiczną, podmiot gospodarczy przechowuje oddzielnie produkty wytworzone zgodnie z metodą produkcji ekologicznej oraz produkty wytworzone w okresie konwersji, a także utrzymuje oddzielnie lub w sposób umożliwiający ich rozdzielenie zwierzęta chowane zgodnie z metodą produkcji ekologicznej oraz zwierzęta chowane w okresie konwersji, jak również prowadzi odpowiednią dokumentację potwierdzającą ten podział;

e) w celu ustalenia okresu konwersji, o którym mowa powyżej, można uwzględnić okres bezpośrednio poprzedzający dzień rozpoczęcia okresu konwersji, jeżeli zostaną spełnione pewne warunki;

f) zwierząt i produktów zwierzęcych wytwarzanych podczas okresu konwersji, o którym mowa w lit. c), nie dopuszcza się do obrotu z oznaczeniami, o których mowa w art. 23 i 24, wykorzystywanymi w oznakowaniu i reklamie produktów (art. 17 ust. 1).

Cytowane rozporządzenie wraz z innymi aktami Komisji Europejskiej, tj. rozporządzeniem nr 889/2008 oraz nr 178/2002, tworzy system regulacji produkcji i dystrybucji produktów ekologicznych. Zgodnie z zapisami preambuły do rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 celem wspólnotowych ram prawnych regulujących sektor produkcji ekologicznej jest promocja tej formy produkcji, a także zapewnienie uczciwej konkurencji oraz właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego produktów ekologicznych, a także utrzymanie i uzasadnienie zaufania konsumentów w stosunku do produktów oznaczonych jako ekologiczne. Ponadto celem ram prawnych powinno być stworzenie takich warunków, w których sektor ten będzie mógł się rozwijać zgodnie z tendencjami rynkowymi i tendencjami w dziedzinie produkcji (pkt 1-3 preambuły). Duże znaczenie ustawodawca europejski przywiązuje do kształtowania zaufania konsumentów do produktów pochodzących z rolnictwa ekologicznego Z tego względu wyjątki od wymogów mających zastosowanie do produkcji ekologicznej powinny ograniczać się wyłącznie do takich przypadków, w których zastosowanie odstępstw od zasad produkcji zostanie uznane za uzasadnione (pkt 22 preambuły). Ponadto w celu ochrony konsumentów i uczciwej konkurencji terminy używane do oznaczania produktów rolnictwa ekologicznego powinny podlegać ochronie, tak aby nie mogły być używane do oznaczania produktów nieekologicznych w obrębie Wspólnoty i niezależnie od języka. Ochronie powinny podlegać także zwyczajowe pochodne tych określeń i ich wersje skrócone, bez względu na to, czy są one używane osobno czy łącznie (pkt 23 preambuły). Aby sytuacja na rynku wspólnotowym była jasna dla konsumentów, należy wprowadzić obowiązek umieszczania logo UE na wszystkich pakowanych żywnościowych produktach rolnictwa ekologicznego wytwarzanych we Wspólnocie. Ponadto należy umożliwić dobrowolne umieszczanie logo UE w przypadku niepakowanych produktów rolnictwa ekologicznego wytwarzanych we Wspólnocie lub wszelkich produktach rolnictwa ekologicznego importowanych z państw trzecich (pkt 24 preambuły). Uważa się jednak za wskazane ograniczenie stosowania logo UE do produktów zawierających wyłącznie lub niemal wyłącznie składniki pochodzące z rolnictwa ekologicznego, by nie wprowadzać konsumentów w błąd co do ekologicznego charakteru całego produktu. Dlatego też nie należy zezwalać na stosowanie tego logo do znakowania produktów wytworzonych w okresie konwersji lub przetworzonych środków spożywczych, w których mniej niż 95 % składników pochodzenia rolnego to składniki pochodzące z rolnictwa ekologicznego (pkt 25 preambuły).

Zgodnie bowiem z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 834/2007 do celów niniejszego rozporządzenia uznaje się, że produkt opatrzony jest terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji, jeżeli przy znakowaniu, w materiałach reklamowych lub dokumentach handlowych taki produkt, jego składniki lub materiały paszowe opisywane są za pomocą terminów sugerujących nabywcy, że produkt ten, jego składniki lub materiały paszowe zostały uzyskane zgodnie z przepisami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Zwłaszcza terminy wymienione w załączniku, ich pochodne lub wersje skrócone, jak np. "bio" i "eko", używane samodzielnie lub łącznie, mogą być stosowane na terenie Wspólnoty i we wszystkich językach Wspólnoty w znakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymogi określone na mocy niniejszego rozporządzenia lub zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Przy znakowaniu i w reklamie żywych lub nieprzetworzonych produktów rolnych można stosować terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji wyłącznie wtedy, gdy wszystkie składniki tego produktu również zostały wyprodukowane zgodnie z wymogami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Przy czym "znakowanie" – w myśl art. 2 lit. k) rozporządzenia Rady (WE) 834/2007 – oznacza wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach, pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących się do niego.

Z redakcji w/w przepisu wynika jednoznacznie, że warunkiem oznaczenia towaru za pomocą terminy "eko" jest spełnienie przez dany produkt wymogów określonych na mocy niniejszego rozporządzenia lub zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Z literalnej jego treści wynika, że musi to być produkt uzyskany w wyniku "ekologicznej metody produkcji", która odnosi się do stosowania zasad produkcji określonych w rozporządzeniu, co stanowi jedynie powtórzenie zawartej w art. 2 lit. a) rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 definicji. Oznacza to, że warunkiem znakowania produktu

w w/w sposób jest – zgodnie z definicją wynikającą z art. 2 lit. a) tego rozporządzenia realizacja produkcji ekologicznej, a więc z użyciem metody produkcji zgodnej

z zasadami określonymi w niniejszym rozporządzeniu na wszystkich etapach produkcji, przygotowania i dystrybucji.

Skarżący realizuje swoją produkcję w fazie konwersji, co oznacza okres przejścia z rolnictwa nieekologicznego na rolnictwo ekologiczne w danym okresie, w trakcie którego stosuje się przepisy dotyczące produkcji ekologicznej (art. 2 lit. h) rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007). Wprawdzie zatem, zgodnie z art. 2 lit. h) w zw. z art. 17 rozporządzenia nr 834/2007, producent rolny w okresie konwersji zobligowany jest do stosowania przepisów tego rozporządzenia dotyczących produkcji ekologicznej, jednakże jego produkcja nie może być uznana za produkcję ekologiczną. Posługiwanie się terminem odnoszącym się do ekologicznej metody produkcji w takim przypadku jest niedopuszczalne. Faktyczne realizowanie założeń produkcji ekologicznej, w okresie konwersji, nie jest w świetle w/w przepisów prawa, uznawane za realizację "produkcji ekologicznej".

Błędne jest w tym zakresie rozumowanie skarżącego kasacyjnie, że sam fakt spełnienia warunków produkcji przewidzianych rozporządzeniem Rady (WE) nr 834/2007 jest wystarczającą przesłanką do posługiwania się określeniem "eko" dla oznaczenia produktów z niej pochodzących. Powyższe wywody przeczą przyjętej przez skarżącego kasacyjnie wykładni przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. Zaznaczyć ponadto należy, że działalność w tym zakresie podlega szczególnej kontroli

i certyfikacji, i jedynie podmioty posiadające certyfikat potwierdzający prowadzenie produkcji ekologicznej, są uprawnione do określenia swoich produktów jako ekologiczne. Skarżący kasacyjnie w zakresie zakwestionowanej przez organy

w niniejszej sprawie produkcji nie jest producentem ekologicznym w rozumieniu ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym, nie posiadała bowiem certyfikatu upoważniającego do posługiwania się oznakowaniem wskazującym na ekologiczną metodę produkcji. W kontrolowanym okresie posiadał jedynie certyfikat odnoszący się do produkcji w okresie konwersji, co uprawniało go do posługiwania się określeniem "produkt w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne". Oznaczenie w taki sposób produktów służy ich wyróżnieniu zarówno wobec produkcji nieekologicznej, jak również wobec produkcji ekologicznej, co dla konsumenta jest określeniem adekwatnym do charakteru realizowanej produkcji i nie wprowadza w błąd.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 lit. a) u.r.e., "wprowadzanie do obrotu" oznacza w odniesieniu do produktów – wprowadzanie na rynek w rozumieniu art. 3 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie (WE) nr 178/2002).

Z kolei, w art. 3 ust. 8 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 przez "wprowadzenie na rynek" rozumie się posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Ponadto stosownie do art. 91 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008, państwa członkowskie podejmują wszelkie środki i sankcje w celu zapobieżenia oszustwom przy stosowaniu oznaczeń, o których mowa w tytule IV rozporządzenia (WE) nr 834/2007 oraz w tytule III lub załączniku XI do niniejszego rozporządzenia. Zgodnie bowiem z założeniami prawa żywnościowego wspólnoty europejskiej, służy ono ochronie interesów konsumentów i stanowi podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma również na celu zapobieganie: a) oszukańczym lub podstępnym praktykom; b) fałszowaniu żywności, oraz c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd (art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002).

Zgodnie z definicją terminu "znakowanie", zawartą w art. 2 lit. k) rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, oznacza on wszelkie terminy, słowa, dane szczegółowe, znaki towarowe, nazwy firmowe, ilustracje lub symbole powiązane z wszelkimi opakowaniami i umieszczane na nich, a także na dokumentach, materiałach informacyjnych, etykietach, tabliczkach, pierścieniach lub opaskach towarzyszących produktowi lub odnoszących się do niego. Niewątpliwe faktura VAT jest dokumentem towarzyszącym produktowi i odnoszącym się do niego. Faktura jest dokumentem w formie papierowej lub w formie elektronicznej zawierający dane wymagane ustawą i przepisami wydanymi na jej podstawie (art. 2 pkt 31 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów

i usług). Zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 7 tej ustawy, faktura powinna wskazywać także "nazwę (rodzaj) towaru lub usługi". Oczywistym jest, że oznaczenie towaru wskazanego w tym dokumencie musi być zgodna z nazwą handlową tego towaru. Tym samym posługiwanie się określoną nazwą na fakturze jest potwierdzeniem posługiwania się określoną nazwą handlową towaru w obrocie prawnym. W myśl art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnianiem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat

w jakikolwiek sposób nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

W niniejszej sprawie takimi dokumentami były faktury sprzedaży VAT wraz z załączonymi do nich specyfikacjami, stanowiące dokumenty handlowe, o których mowa w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. Skarżący w fakturach VAT

w kolumnie "nazwa towaru lub usługi" przy każdym produkcie zamieścił zapis o treści "eko". Natomiast w specyfikacjach skarżący kasacyjnie zawarł informację o treści: "wszystkie produkty zawarte w ww. fakturze pochodzące z ww. gospodarstwa pochodzą z drugiego roku konwersji i mogą być sprzedawane tylko i wyłącznie z oznaczeniem drugiego roku konwersji".

W konsekwencji, przyjmując w/w wykładnię, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że stosowany przez skarżącego kasacyjnie sposób znakowania produktu narusza art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007. Prawodawca unijny w art. 23 ust 1 rozporządzenia nr 834/2007 wyjaśnił, że terminy odnoszące się do ekologicznej metody produkcji, w szczególności wymienione w załączniku do ww. rozporządzenia, ich pochodne lub wersje skrócone jak np. "bio", "eko", używane samodzielnie lub łącznie mogą być stosowane na terenie Wspólnoty i we wszystkich językach Wspólnoty w znakowaniu i reklamie produktu, który spełnia wymogi określone na mocy tego rozporządzenia lub zgodnie z tym rozporządzeniem. Jednocześnie z treści art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 834/2007 wynika, że terminy, o których mowa w ust. 1, nie są stosowane w znakowaniu produktu, który nie spełnia wymogów wymienionych w niniejszym rozporządzeniu. W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie wprowadził do obrotu ziemniaki oznakowane jako ekologiczne podczas, gdy w rzeczywistości były to produkty w okresie konwersji na rolnictwo ekologiczne. Przedmiotowe produkty pochodziły bowiem z II roku konwersji na rolnictwo ekologiczne, w związku z czym nie można stwierdzić, że produkty te spełniały wymagania określone dla produktów ekologicznych zawarte we wskazanym rozporządzeniu i mogły być znakowane terminami odnoszącymi się do ekologicznej metody produkcji. Ustawodawca unijny daje możliwość stosowania w oznakowaniu produktów w okresie konwersji odniesień do ekologicznej metody produkcji jedynie poprzez zamieszczanie oznaczenia "produkt w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne". Taki sposób znakowania produktów będących w okresie konwersji został zawarty w art. 62 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008, zgodnie z którym produkty pochodzenia roślinnego w okresie konwersji mogą być opatrzone oznaczeniem "produkt w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne"

z zastrzeżeniem, że m.in. przestrzegany jest okres konwersji, co najmniej dwunastu miesięcy przed zbiorem plonów. Ponadto w cytowanym przepisie ustawodawca unijny wskazał, jakie warunki musi spełniać produkt w okresie konwersji, żeby mógł być opatrzony oznaczeniem "produkt w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne". Na podstawie cytowanego przepisu można wywieść, że produkty w trakcie konwersji (jeżeli przestrzegany jest okres konwersji, co najmniej dwunastu miesięcy przed zbiorem plonów) mogą być opatrzone wyłącznie oznaczeniem "produkt w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne".

Tym samym okoliczność, że produkcja skarżącego kasacyjnie odpowiada wymogom rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 stanowi jedynie o spełnieniu warunku uznania za prawidłowo realizowanego okresu konwersji i stanowić może podstawę do zastosowania oznaczenia, o którym mowa w art. 62 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008. Nie może natomiast stanowić – w świetle wyżej wskazanych rozważań – podstawy do uznania ich za produkty ekologiczne, a w konsekwencji podstawy używania wobec nich oznaczeń "eko".

Podstawą wymierzenia kary w świetle art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b) u.r.e. jest fakt wprowadzenia do obrotu produktu, który został oznakowany jako produkt rolnictwa ekologicznego, z naruszeniem art. 23-26 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, zaś wprowadzenie do obrotu – jak wyżej już wskazano – oznacza wprowadzenie na rynek, tj. posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. Wobec sprzedaży przez stronę skarżącą kasacyjnie produktów, które w dokumencie handlowym oznaczono za pomocą terminu "eko" z naruszeniem art. 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007, spełniły się warunki uzasadniające zastosowanie wskazanej w w/w przepisie sankcji. Bez znaczenia zaś dla oceny tego stanu faktycznego jest fakt, że nabywcą w zawartej umowie sprzedaży był przedsiębiorca, a nie konsument. Nie znajduje także uzasadnienia twierdzenie skarżącego, że zastosowanie oznaczenia "eko" oraz "produkt w trakcie konwersji na rolnictwo ekologiczne" wyłącza wprowadzenie w błąd, bowiem w istocie takie oznaczenie produktu prowadzić może do dezorientacji i mylnego rozumienia wskazanego oznaczenia "eko", co z punktu widzenia założonych – jak wskazano w preambule – celów polityki wspólnoty europejskiej jest niedopuszczalne.

Niezasadne jest także twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia, prowadzi do obarczenia go konsekwencjami rzekomego wprowadzenia konsumentów w błąd przez działania podmiotów trzecich, niepowiązanych w żaden sposób ze skarżącym. Nabywca wskazanych produktów, kierując je do dalszej dystrybucji i sprzedaży będzie posługiwał się między innymi informacjami, jakie uzyskał od producenta, w tym informacjami zawartymi

w dokumentach związanych z tą transakcją i to one będą stanowiły podstawę kwalifikowania tych produktów, także po ich przetworzeniu w dalszym obrocie. A przynajmniej istnieje realne ryzyko dalszego powielania tego błędu, za co odpowiedzialność ponosić będzie także producent. Zatem, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, nie można wykluczyć, iż nieprawidłowe oznakowanie produktu wprowadzanego do obrotu na początkowym etapie mogło przyczynić się do błędnego oznakowania produktu przez podmioty, które zajmują się dalszą dystrybucją produktu

i jego oznakowaniem.

Jedynie na marginesie należy podać, że nabywcą produktów był G. Sp. z o. o. z siedzibą w D., której jednym z udziałowców był skarżący kasacyjnie, co wynika z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego poz. 23215 (Monitor Sądowy i Gospodarczy 39/20012).

Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów prawa materialnego są nieuzasadnione.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.