Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 101/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151,art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 54 § 1,art. 1a pkt 12 lit. a ,art. 80 § 1,3,art. 67 § 1,2
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi T.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] stycznia 2021 r. T. L. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2020 r. nr [...], oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w której Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych [...] lipca 2020 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2019 r. oraz na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych [...] czerwca 2020 r. przez Burmistrza Gminy [...], obejmujących zaległości w podatku od nieruchomości za IV kwartał 2019 r. i I kwartał 2020 r. Suma kwot należności głównych wynikająca z ww. tytułów wykonawczych wynosi [...] zł.

W celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny skierował do Banku [...] S.A. zawiadomienie z dnia [...] lipca 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych. Powyższe zawiadomienie o zajęciu ww. wierzytelności wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu [...] lipca 2020 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie 17 lipca 2020 r. i pismem z tego samego dnia poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z uwagi na to, że nie prowadzi rachunku bankowego dla ww. podmiotu.

Pismem z [...] sierpnia 2020 r., uzupełnionym w dniach [...] sierpnia oraz [...] września 2020 r., skarżący wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną, podnosząc, że posiada nadpłatę w podatku od towarów i usług oraz toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Ponadto wskazał, że odwołuje się w całości od wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w zawiadomieniu z 17 lipca 2020 r. W odpowiedzi na wezwane organu skarżący sprecyzował, że powyższe pismo stanowi skargę na czynność egzekucyjną oraz wskazał na zbieg toczących się egzekucji.

Postanowieniem z [...] października 2020 r. organ egzekucyjny oddalił skargę. Na wstępie uzasadnienia, dokonując analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, wskazał na art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070; dalej: "ustawa zmieniająca"). Następnie, zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego, powołując treść art. 54 § 1 i § 4 oraz art. 1a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") wyjaśnił, że skarga została wniesiona w terminie, zaś w jej ramach ocenie podlegają działania organów egzekucyjnych lub egzekutora i w ramach tego środka można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego. Obowiązkiem organu rozpatrującego skargę jest dokonanie oceny czy środek egzekucyjny był dopuszczalny i czy zastosowano go zgodnie z przepisami. Organ egzekucyjny zaznaczył, że zawiadomieniem z 17 lipca 2020 r. zastosował środek egzekucyjny wskazany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a, tj. dokonał zajęcia rachunku bankowego. Podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej stanowi art. 80 § 1 u.p.e.a., zaś ww. zawiadomienie o zajęciu sporządzone zostało zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1804 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MF") oraz zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i 2a i art. 80 u.p.e.a. Zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w trybie przewidzianym w art. 67 § 2c u.p.e.a, według rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego z użyciem środków komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1394). Zatem dokonane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Naczelnik zaznaczył również, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie uzyskał informacji o wykonaniu egzekwowanego obowiązku albo bezprzedmiotowości postępowania. Natomiast posiadając wiedzę o skierowanych przez inne organy egzekucyjne do Urzędu Skarbowego w M. zajęciach potencjalnych wierzytelności przysługujących zobowiązanemu, Naczelnik zastosował zaskarżony środek egzekucyjny prowadzący bezpośrednio do wykonania obowiązku. Okoliczność prowadzenia egzekucji przez sądowy organ egzekucyjny nie może mieć wpływu na czynności tutejszego organu egzekucyjnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący nie przedstawił żadnych przesłanek, świadczących o wadach formalnoprawnych zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zaznaczając jedynie, że zażaleniem kwestionuje całość rozstrzygnięcia. Ponadto poinformował, że przez działania organów weterynaryjnych został pozbawiony możliwości zaspokajania swoich zobowiązań.

Dyrektor IAS postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjne zostały wszczęte [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2020 r.) oraz [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych z [...] lipca 2020), wobec czego zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązujące przed dniem 30 lipca 2020 r. Powołując art. 54 § 1 u.p.e.a. wskazał, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne ocenia się wyłącznie prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z przepisami u.p.e.a. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Ponadto, skarga na czynności egzekucyjne jest środkiem o charakterze subsydiarnym, co oznacza, że stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, a zakres wykorzystania skargi jest ograniczony przez zakres stosowania innych środków prawnych. W ramach skargi na czynności egzekucyjne organ nadzoru ocenia prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z tymi przepisami ustawy, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Dokonując analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, organ nadzoru uznał, że czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 u.p.e.a. Druk zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu MF. Ponadto, zostało one skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności (17 lipca 2020 r.), jak i zobowiązanemu (20 lipca 2020 r.). Jednocześnie, stosownie do zapisów ustawy, organ egzekucyjny wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zatem warunki wskazane w art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. zostały spełnione. Ponadto jak wynika z akt sprawy, odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z ww. zawiadomieniem o zajęciu doręczono stronie 20 lipca 2020 r., zatem warunek z art. 80 § 3 u.p.e.a. również został spełniony. Podsumowując organ wskazał, że zaskarżona czynność została dokonana w sposób prawidłowy, w związku z czym skarga okazała się bezzasadna. Dokonując kwestionowanego zajęcia, organ egzekucyjny nie naruszył zasad prowadzenia egzekucji. Skierowanie zatem egzekucji do ww. majątku było prawnie dozwolone i przeprowadzone w sposób prawidłowy. Ustosunkowując się do załączonego do zażalenia wyroku WSA, dotyczącego decyzji [...] Lekarza Weterynarii z [...] marca 2019 r., wydanej w przedmiocie zawieszenia zatwierdzenia zakładu, organ odwoławczy stwierdził, że Sąd w tym wyroku nie odniósł się do należności, które są egzekwowane na podstawie tytułów wykonawczych objętych spornym zajęciem.

W skardze wniesionej na opisane wyżej rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie, skarżący zarzucił organom pobieżność przy rozpatrywaniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").

Skarga, jako niezasadna, podlega oddaleniu.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej, polegającej na zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność oddalenia skarg zobowiązanego na te czynności.

Podkreślenia wymaga, że na mocy art. 1 ustawy zmieniającej z dniem 30 lipca 2020 r. znowelizowano u.p.e.a. Analiza przepisów intertemporalnych, w tym art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej, prowadzi do wniosku, że w kontrolowanej sprawie organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że znajdują w niej zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzemieniu sprzed nowelizacji. Wspomniany art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi bowiem, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Mając zatem na uwadze, że w niniejszej sprawie postępowania egzekucyjne zostały wszczęte [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych z [...] czerwca 2020 r.) oraz [...] lipca 2020 r. (data wpływu do organu egzekucyjnego tytułów wykonawczych z [...] lipca 2020 r.), mają zastosowanie przepisy art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r.

Stosownie do treści art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6).

Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por.: wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu.

Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 ww. ustawy skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13).

W świetle powyższych rozważań Sąd zauważa, że organ egzekucyjny prawidłowo oddalił skargę na czynność egzekucyjną, ponieważ działanie tego organu w zakresie zastosowania i zrealizowania wskazanego środka egzekucyjnego było zgodne z przepisami.

Egzekucja z rachunków bankowych jest wyszczególnionym w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych. W myśl art. 67 § 1 u.p.e.a., podstawę jego zastosowania stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności. Natomiast sposób zastosowania tego środka egzekucyjnego regulują przepisy Rozdziału 4 ("Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych"), zamieszczonego w Dziale II u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Natomiast zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). W myśl art. 80 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Biorąc pod uwagę brzmienie powyższych przepisów, zdaniem Sądu, organy obu instancji trafnie uznały, że próba zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. była prawidłowa. Zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 u.p.e.a. Ponadto, jak słusznie stwierdziły organy obu instancji, zostało one skutecznie doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności ([...] lipca 2020 r.), jak i zobowiązanemu ( [...] lipca 2020 r.). Jednocześnie, stosownie do zapisów u.p.e.a., organ egzekucyjny wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zatem warunki wskazane w art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. zostały spełnione. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, odpisy ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu doręczono stronie 20 lipca 2020 r., zatem warunek określony w art. 80 § 3 u.p.e.a. został spełniony. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona czynność została dokonana w sposób prawidłowy. Jednocześnie, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji w wydanych postanowieniach (oddalającym skargę na powyższą czynność egzekucyjną, jak i utrzymującym w mocy to oddalenie skargi) zawarły wyczerpująca ocenę prawidłowości jej dokonania w kontekście ich zgodności z przepisami u.p.e.a., które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Zasadnie również przyjęły, że zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej nie ma wpływu na czynności organu egzekucyjnego.

Podsumowując, Sąd stwierdza, że tryb dokonanego zajęcia był prawidłowy i zgodny z obowiązującym w tym zakresie stanem prawnym, a zarzuty podnoszone przez skarżącego, nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.