Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1174/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 153, art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 87 ust. 2, art. 87 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 8
journal: Dz.U. 2008 nr 218 poz 1391
law: Ustawa z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 10
journal: Dz.U. 2011 nr 244 poz 1454
law: Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Dnia 28 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Górecka WSA Marek Sachajko Protokolant: Ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi X Spółki Akcyjnej w P. (dawniej Y Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na X Sp. z o.o. (obecnie: Y SA, dalej: "spółka") karę pieniężną w kwocie [...] zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że dnia [...] marca 2009 r. na drodze krajowej nr [...] inspektorzy transportu drogowego zatrzymali do kontroli pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Z kontroli została sporządzona dokumentacja fotograficzna oraz protokół, z którego wynika, że pojazd powracał do siedziby spółki po wykonanej usłudze demontażu sieci na kolei. Na pojeździe znajdowały się m.in. drabiny, łopaty, pachołki ostrzegawcze i liny. Kierowca pojazdu nie okazał do kontroli karty opłaty drogowej, to jest odcinka kontrolnego i winiety samoprzylepnej oraz wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne ani licencji na transport rzeczy. Kierowca oświadczył, że kontrolowany pojazd jest pojazdem specjalnym, wobec czego nie musiał być wyposażony we wskazane dokumenty. Protokół został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń. Wobec tego organ Inspekcji Transportu Drogowego wszczął postępowanie administracyjne, w rezultacie którego nałożył na spółkę karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz [...] zł za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, a więc za brak wypisu z zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, w którym wniosła o jej uchylenie w całości, umorzenie postępowania w sprawie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny kolejnictwa na okoliczność, czy rzeczy ruchome stanowiące wyposażenie kontrolowanego pojazdu są niezbędne do wykonywania funkcji, dla których pojazd ten jest przeznaczony.

Decyzją z [...] maja 2009 r., nr [...], Generalny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2009 r.

Odwołując się do treści art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, organ odwoławczy uznał, że pojazdy specjalne (a takim był kontrolowany pojazd) nie są wyłączone spod zakresu obowiązywania uregulowań prawnych zawartych w ustawie o transporcie drogowym. Wobec powyższego przedmiotowy przejazd spełniał wszelkie wymogi w zakresie przewozu na potrzeby własne, a zatem zachodziły przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów i organ I instancji właściwie wymierzył karę w kwocie [...] złotych. Także odnośnie kary [...] zł GITD stwierdził, że została ona nałożona właściwie, bowiem bezsprzecznie kierowca nie posiadał w chwili kontroli wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, który został przedłożony przez skarżącą spółkę dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie. Odmawiając przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego GITD podniósł, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości, wobec czego nie było potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, które przedłużyłoby jedynie postępowanie.

Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 10, art. 77, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, oraz 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1 i 2, art. 4 pkt. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, ponadto 3) bezpodstawne niezastosowanie art. 2 pkt. 36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, a także 4) bezpodstawne zastosowanie art. 93 ust. 1, art. 82 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 4.1. oraz lp. 1.7. załącznika do tej ustawy, skutkujące nałożeniem na skarżącą kar pieniężnych.

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1391/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, stwierdzając, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszały ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego.

Od powyższego wyroku skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną, w rezultacie której wyrokiem z 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 529/10, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok z 17 grudnia 2009 r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Sąd kasacyjny stwierdził, że Sąd I instancji nietrafnie przyjął, iż przewóz wszelkich rzeczy każdym pojazdem specjalnym stanowi przewóz drogowy. Wskazał, że WSA w Warszawie nie rozważył, czy rzeczy znajdujące się w skontrolowanym pojeździe były niezbędne do wykonywania specjalnej funkcji i czy przewóz tych rzeczy innymi środkami transportu nie miałby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji przez skontrolowany pojazd. Nadto stwierdził, że z przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń nie wynikało jednoznacznie, jaką funkcję wykonywał pojazd specjalny w chwili kontroli. NSA wskazał, że WSA w Warszawie powinien rozważyć, czy możliwe było przyjęcie ustaleń wystarczających do zastosowania przepisów określających obowiązki związane z wykonywaniem przewozów drogowych i skutki naruszeń tych obowiązków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1444/11, zgodnie z art. 153 i art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. oraz decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2009 r.

W ocenie Sądu, organy obu instancji wydając rozstrzygnięcia naruszyły przepisy postępowania oraz prawo materialne, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazywało, że organ nie rozważył zarzutów i twierdzeń odwołującej się (m.in. wniosku dowodowego i załączonego do akt sprawy opisu wyposażenia skontrolowanego pojazdu). Sąd stwierdził, że organy nie ustaliły w sposób właściwy i bezsprzeczny stanu faktycznego sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazywał jednoznacznie, czy przewożone skontrolowanym pojazdem rzeczy i osoby były niezbędne do wykonywania przez ten pojazd jego funkcji specjalnych. Organy nie przeprowadziły na tą okoliczność żadnych dowodów, pomimo że skarżąca spółka wnioskowała o to w toku postępowania administracyjnego. Nadto ze sprawy nie wynikało, jakie czynności były wykonywane przez ten pojazd w chwili kontroli, czy były one związane z realizacją funkcji specjalnych, czy też nie. Protokół kontroli zawiera stwierdzenie, że pojazd poruszał się do siedziby skarżącej spółki po wykonanej usłudze demontażu sieci na kolei. Fakt ten nie został w żaden sposób zrewidowany. Wobec tego Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy obowiązane były do wyjaśnienia wskazanych wątpliwości, stanowiących istotę sprawy, a zatem podstawę do uznania, czy rzeczywiście skarżąca spółka dopuściła się naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym i wynikających z nich obowiązków, czy też nie.

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], działając na podstawie m.in. art. 104 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Jednakże w myśl art. 3 ust. 11 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 1 lipca 2011 r. w załączniku ustawy o transporcie drogowym uchylony został pkt 4 określający wysokość kar pieniężnych za naruszenia związane z obowiązkiem uiszczenia opłaty określonej w uchylonym art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Tym samym w obecnym stanie prawnym nie ma podstaw do sankcjonowania karą pieniężną tego naruszenia – sankcja za naruszenie odpowiedniego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje treść art. 13k ustawy o drogach publicznych.

Odnosząc się do drugiego ze stwierdzonych naruszeń organ I instancji wskazał, że zgodnie z treścią ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która na mocy art. 11 weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r., ustawodawca artykułem 1 pkt. 19 i 20 uchylił obowiązujący w trakcie kontroli drogowej załącznik do ustawy o transporcie drogowym, a w jego miejsce dodał załączniki 1-3. Na mocy art. 1 pkt. 16 ustawodawca zmienił również brzmienie art. 92 i 92a ustawy o transporcie drogowym. Ponadto artykułem 10 wskazanej ustawy nakazano stosowanie ustawy o transporcie drogowym w nowym brzmieniu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. W związku z tym organ wskazał na treść art. 92 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 oraz art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stwierdzając, że w stanie prawnym z dnia orzekania nie było podstaw do sankcjonowania karą pieniężną naruszenia polegającego na niewyposażeniu w odpowiednie dokumenty, bowiem ustawodawca w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym nie przewidział możliwości sankcjonowania przedsiębiorcy za takie naruszenie.

Od powyższej decyzji spółka Y SA wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się przez organ administracji do wytycznych zawartych w wyrokach NSA i WSA. Strona podkreśliła, że prawidłowa sentencja decyzji została wydana w oparciu o nieprawidłowo przyjęty stan faktyczny i niewłaściwą ocenę prawną. Organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie okoliczności wskazanych wyraźnie w wyrokach sądowych.

W wyniku rozpatrzenia sprawy w toku instancji odwoławczej Generalny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że niezasadne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie, wobec faktu umorzenia postępowania przez organ I instancji w związku ze zmianą przepisów w zakresie ponoszenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Rozstrzygnięcie należało oprzeć na dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym. Organ II instancji wskazał przy tym, że ze względu na zaistniałe zmiany w stanie prawnym, ocena prawna dokonana przez Sądy utraciła moc wiążącą.

W opinii tego organu kontrolowanym pojazdem w dniu kontroli wykonywano przewóz drogowy na potrzeby własne, a pojazd nie należał do żadnej z grup wymienionych w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, to jest do pojazdów nie objętych przepisami tej ustawy. Spółka nie była także objęta wyłączeniem z obowiązku uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym na dzień kontroli. Stosownie jednak do treści art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw, art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stracił moc z dniem 30 czerwca 2011 r. W obecnym stanie prawnym istnieje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, co wynika z art. 13 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje treść art. 13k ustawy o drogach publicznych. Obecnie system poboru opłat jest całkowicie odmienny od dotychczasowego. Nie istnieją zatem żadne podstawy prawne umożliwiające sankcjonowanie naruszeń powstałych pod rządami art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w oparciu o obecny stan prawny, to jest ustawę o drogach publicznych.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona zarzuciła decyzjom organów obu instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez niezastosowanie się przez organy obu instancji do wytycznych zawartych w wyrokach Naczelnego Sadu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżąca spółka wskazała, że prawidłowa sentencja decyzji została wydana w oparciu o nieprawidłowo przyjęty stan faktyczny i niewłaściwą ocenę prawną, tak przez organ I, jak i II instancji. Organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie mające na celu wyjaśnienie okoliczności wskazanych wyraźnie w wyrokach sądowych. Z uwagi na to, że organ ten tych czynności, nie wykonał, to mógł je wykonać GITD lub też poprzez uchylenie decyzji w zakresie jej uzasadnienia, przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie podjął żadnej z tych czynności. Organy w uzasadnieniach wydanych decyzji powielają w całości swoje dotychczasowe stanowisko, zakwestionowane przez Sądy dwóch instancji. Tym samym działanie organu administracji stanowi rażące naruszenie zasady praworządności i zaufania obywateli do organów państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1278/12, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r.

Sąd I instancji wskazał, że organy nie wywiązały się z obowiązku wynikającego z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie zrealizowały wytycznych zawartych w prawomocnych wyrokach NSA i WSA w Warszawie, które wbrew stanowisku organu nie utraciły mocy wiążącej. Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie nie doszło do zmiany stanu prawnego ani stanu faktycznego. Organy nie ustaliły w sposób jednoznaczny określonych w orzeczeniu faktów, a przez to orzekły w sposób dowolny o umorzeniu postępowania w sprawie.

Zdaniem Sądu I instancji, skoro ustawodawca nie przewidział w ustawie nowelizacyjnej z dnia 16 września 2011 r. przepisów przejściowych, które explicite wskazywałyby na obowiązywanie do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie przepisów nowych, to w okolicznościach sprawy zmiana stanu prawnego, która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2012 r. nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Dla oceny wywiązania się podmiotu wykonującego transport drogowy z obowiązku uiszczenia wymaganej opłaty, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, miarodajny jest stan prawny z daty kontroli drogowej, nie zaś wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Ustalenia faktyczne oraz ocena prawna organów, w zakresie wykonywania przez stronę przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, powinny w dalszym ciągu odnosić się do treści art. 42 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu sprzed nowelizacji. Przy czym sam fakt uchylenia ów art. 42 nie tworzy podstawy do zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz drogowy od obowiązku uiszczenia kary pieniężnej, nałożonej tytułem sankcji za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, skoro na skutek tej zmiany w istocie zmienił się wyłącznie techniczny sposób poboru tych opłat, który został uregulowany w innym akcie prawnym. W myśl przywołanego art. 13k ustawy o drogach publicznych, ustawodawca utrzymał obowiązek uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych, określając tożsamą sankcję w wysokości [...] zł za uchybienie temu obowiązkowi.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że w odniesieniu do wymierzenia stronie kary za brak posiadania przez kierowcę w momencie kontroli wypisu z zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, organy zasadnie zwróciły uwagę, że w stanie prawnym z dnia orzekania nie było podstaw do sankcjonowania karą pieniężną naruszenia polegającego na niewyposażeniu kierowcy w odpowiednie dokumenty. Jednak wiążący dla organów orzekających miarodajny jest stan prawny z daty kontroli drogowej, nie zaś wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Z drugiej zaś strony rozstrzygnięcie w tym względzie uzależnione będzie od ustaleń faktycznych w zakresie ziszczenia się przesłanek do wymierzenia spółce kary za nieuiszczenie wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, przede wszystkim zaś od ustalenia, czy czynności wykonywane przez pojazd należący do spółki w chwili kontroli były związane z realizacją funkcji specjalnych.

Sąd I instancji zarzucił organom obu instancji naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu I instancji niedopuszczalne było zastosowanie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ocena prawna organu, według reguł przedstawionych powyżej, będzie zdaniem Sądu możliwa dopiero w następstwie wyczerpującego ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na skutek skargi kasacyjnej GITD wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 790/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1278/12, i przekazał sprawę tut. Sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd kasacyjny za trafny uznał zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw. W jego ocenie Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wyraził pogląd, że w ustawie nowelizującej z dnia 16 września 2011 r. ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych, które wprost wskazywałyby na obowiązywanie do stosunków prawnych powstałych przed jej wejściem w życie. To stanowisko zdaniem Sądu kasacyjnego pomija jednak unormowanie zawarte w art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. Z tego względu należało stwierdzić, że WSA w Poznaniu bez dokonania interpretacji wymienionego art. 10 ustawy nowelizującej, (w tym również wykładni tego przepisu w aspekcie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt P 36/12) arbitralnie uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zmiana stanu prawnego, która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2012 r., nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Doprowadziło to w konsekwencji do wyprowadzenia przedwczesnego wniosku o niedopuszczalności zastosowania przez organ art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc umorzenia postępowania w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (za przejazd pojazdu po drodze krajowej). Z uzasadnienia wyroku wynika bowiem, że Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, iż w zakresie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej za brak wypisu z zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym umorzenie postępowania było prawidłowe, ponieważ w stanie prawnym z dnia orzekania nie było podstaw do sankcjonowania karą pieniężną naruszenia polegającego na niewyposażeniu kierowcy w odpowiednie dokumenty. To stanowisko Sądu I instancji nie zostało zakwestionowane w skardze kasacyjnej. Błędne stanowisko WSA w Poznaniu, co do braku przepisów przejściowych w ustawie z dnia 16 września 2011 r. musiało prowadzić w ocenie Sądu kasacyjnego do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd kasacyjny zobowiązał przy tym Sąd I instancji, przy powtórnym rozpoznaniu sprawy, do dokonania wykładni przepisu art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw a następnie do rozstrzygnięcia, czy można było nałożyć na skarżącą spółkę sankcję administracyjną za brak winiety.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga, pomimo częściowej zasadności wyrażonych w niej zarzutów, nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r., jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2012 r., nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").

Istota sporu, na obecnym etapie postępowania, sprowadza się w pierwszej kolejności do stwierdzenia czy organy Inspekcji Transportu Drogowego przy ponownym rozpatrzeniu kontrolowanej sprawy – to jest po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1444/11, a także poprzedzającym go wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 529/10 – zgodnie z art. 153 P.p.s.a. związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w tym orzeczeniu, czy też ze względu na zmianę stanu prawnego, w tym zwłaszcza zważywszy na art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 244, poz. 1454, dalej: "ustawa nowelizująca z dnia 16 września 2011 r."), od wymogu tego mogły odstąpić.

Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 790/14, przekazując niniejszą sprawę tut. Sądowi do ponownego rozpoznania, WSA w Poznaniu w uprzednim podjętym wyroku z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1278/12, bez dokonania interpretacji wymienionego art. 10 ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r. arbitralnie uznał, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zmiana stanu prawnego, która nastąpiła z dniem 1 stycznia 2012 r., nie miała wpływu na jej rozstrzygnięcie. Doprowadziło to w konsekwencji do wyprowadzenia przedwczesnego wniosku o niedopuszczalności zastosowania przez organ Inspekcji Transportu Drogowego art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "K.p.a."), a więc umorzenia postępowania w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej: "u.t.d."). Tut. Sąd został przy tym zobligowany do dokonania wykładni art. 10 ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r., a następnie do rozstrzygnięcia, czy można było nałożyć na skarżącą spółkę sankcję administracyjną za brak winiety – czym na zasadzie art. 190 P.p.s.a. tut. Sąd jest związany.

Dokonanie wykładni art. 10 ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r. i ocena wpływu tej regulacji na rozstrzygnięcie kontrolowanej sprawy wymaga jednak uprzednio przedstawienia – pokrótce – stanu prawnego obowiązującego w dniu dokonania kontroli drogowej, to jest w dniu 17 marca 2009 r., i jego zmian do jakich doszło po tym dniu, a które winny być w tych rozważaniach uwzględnione. Dalsze uwagi są jednakże ograniczone tym, że zgodnie z ustaleniami poczynionymi w toku kontroli drogowej, odzwierciedlonymi w protokole kontroli z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], skarżącej spółce zarzucono popełnienie dwóch naruszeń - po pierwsze, naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, oraz po drugie, naruszenia polegającego na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Ustalenia poczynione w toku kontroli drogowej doprowadziły do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za powyższe. Spór jaki rysuje się obecnie w sprawie koncentruje się przy tym przede wszystkim wokół pierwszego z tych naruszeń.

Artykuł 42 u.t.d., w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli, wskazywał w ust. 1, że podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie mogła być wyższa niż równowartość 1.800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką, 2) pojazdów transportu kombinowanego, 3) pojazdów realizujących komunikację miejską 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne, 5) pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton. Stawki opłat zostały uzależnione od: 1) czasu przejazdu po drogach krajowych, 2) rodzaju pojazdu samochodowego, 3) dopuszczalnej masy całkowitej oraz emisji spalin (art. 42 ust. 2 u.t.d.). W rozporządzeniu z dnia 8 sierpnia 2006 r. Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 151, poz. 1089), wydanym na podstawie art. 42 ust. 7 u.t.d., określono z kolei: 1) rodzaj oraz stawki opłaty uiszczanej za przejazd po drogach krajowych przez podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, 2) tryb wnoszenia i sposób rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od podmiotu, 3) wzory dokumentów potwierdzających wniesienie opłaty (§ 1 tegoż).

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany był mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. kartę opłaty drogowej. Natomiast stosownie do art. 87 ust. 2 u.t.d. podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany był obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie określonych w przywołanym już powyżej ust. 1, wypis z zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 u.t.d. Przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2 u.t.d., wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni byli przy tym za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty, o czym stanowił już art. 87 ust. 3 u.t.d.

Mając na względzie powyższe obowiązki ustawodawca art. art. 92 i nast. u.t.d. uregulował kwestię odpowiedzialności administracyjnej za ich naruszenie. Zgodnie z obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli art. 92 ust. 1 u.t.d. kto wykonywał przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając m.in. obowiązki lub warunki wynikające z przepisów tejże ustawy – podlegał karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa powyżej, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia - o czym stanowił już art. 92 ust. 4 u.t.d. - określał załącznik do ustawy. W załączniku tym pod lp. 4.1 przewidziano wobec tego naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, za które to naruszenie ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Z kolei w lp. 1.7 załącznika do ustawy usankcjonowano naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, za które przewidziano karę pieniężną w wysokości 500 zł.

Już w tym miejscu wskazać należ, że w oparciu o przedstawione powyżej regulacje materialnoprawne Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w kwocie [...] zł, stwierdzając naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (lp. 4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym), a także naruszenie poprzez wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (lp. 1.1 załącznika do ustawy). Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Jednakże w wyniku przeprowadzonej kontroli sądowoadministracyjnej powyższych rozstrzygnięć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1444/11, ponownie rozpatrując sprawę na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 529/10, uchylił obydwie te decyzje.

Sąd wskazał, że bezsprzecznie kierowca nie okazał do kontroli karty opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne lub wypisu z tego zaświadczenia. Sporne w sprawie jest jednakże to, czy skontrolowany pojazd, który jest samochodem specjalnym (szynowo-drogowym), jest przedmiotowo wyłączony z mocy przepisów prawa z konieczności uiszczania za przejazd nim po drogach krajowych stosownej opłaty. Skarżąca spółka zarzuciła bowiem, że skontrolowany przejazd był czynnością nie stanowiącą przewozu drogowego, w szczególności przewozu na potrzeby własne, ale wykonywaniem funkcji specjalnych przez jej pojazd. W konsekwencji otwartym pozostało pytanie, czy skontrolowany kierowca obowiązany był mieć i okazać do kontroli stosowne zaświadczenie oraz dowód wniesienia opłaty. Sąd ten, powołując się na przepisy rozporządzenia nr 561/2006, uznał przy tym, że nie jest przewozem drogowym przewóz osób lub rzeczy, który jest związany z wykonywaniem innej funkcji niż przewóz osób lub rzeczy. Różnorodność specjalnych funkcji, z których niektóre polegają na wykonywaniu przewozów rzeczy inne osób, tyle że w szczególny sposób, jest jednak okolicznością, która wyłącza przyjęcie poglądu, że wszystkie przejazdy pojazdów specjalnych wyłączone są spod działania przepisów ustawy o transporcie drogowym, zwłaszcza w zakresie obowiązków, za których naruszenie nałożono na skarżącą spółkę karę pieniężną.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, należało ustalić z jaką czynnością w chwili kontroli mieliśmy do czynienia - czy było to wykonywanie funkcji specjalnych przez skontrolowany pojazd czy może inny przejazd. W praktyce możliwe są bowiem przypadki, gdy pojazd specjalny zamiast lub obok specjalnej funkcji wykonuje przewóz osób lub rzeczy, których obecność nie jest niezbędna dla wykonywania specjalnej funkcji, i których przewóz innymi środkami transportu nie miałby istotnego wpływu na wykonanie specjalnej funkcji. W takich sytuacjach przewóz tych dodatkowych osób lub rzeczy miałby wszelkie cechy wykonywania przewozu drogowego, w szczególności na potrzeby własne, ze wszystkimi skutkami w zakresie obowiązków uzyskiwania i okazywania w trakcie kontroli odpowiednich dokumentów wymienionych w art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.t.d.

W ocenie Sądu materiał dowodowy nie wskazywał jednakże jednoznacznie czy przewożone skontrolowanym pojazdem rzeczy i osoby były niezbędne do wykonywania przez ten pojazd jego funkcji specjalnych. Organ nie przeprowadził na tę okoliczność żadnych dowodów, pomimo, że skarżąca spółka wnioskowała o to w toku postępowania administracyjnego. Nadto ze sprawy nie wynika jakie czynności były wykonywane przez ten pojazd w chwili kontroli, czy były one związane z realizacją funkcji specjalnych, czy też nie.

Analiza powyższego stanowiska Sądu jednoznacznie wskazuje na to, że na ówczesnym etapie kontrolowanej sprawy, w świetle przywołanych dotychczas regulacji, konieczne było wyjaśnienie, czy skarżąca spółka w ogóle w dniu kontroli wykonywała przewóz drogowy, a zatem – w dalszej kolejności - czy spoczywały na niej obowiązki, za które została pociągnięta do odpowiedzialności administracyjnej przez organ Inspekcji Transportu Drogowego. Orzekanie o odpowiedzialności administracyjnej skarżącej spółki za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego było bowiem możliwe wyłącznie w przypadku, w którym podlegała ona sankcjonowanym regulacjom ustawy o transporcie drogowym, to jest w dniu kontroli wykonywała przewóz drogowy.

Jednakże już dnia 30 czerwca 2011 r., na mocy art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 218, poz. 1391, dalej: "ustawa nowelizująca z dnia 7 listopada 2008 r.) utracił moc art. 42 u.t.d., który jeden z tych spornych obowiązków (to jest obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd drogą krajową) przewidywał. Jednocześnie, co istotniejsze, zgodnie z art. 3 pkt. 11 lit. a rzeczonej ustawy nowelizującej w załączniku do ustawy o transporcie drogowym uchylono lp. 4, w tym zatem i regulację lp. 4.1, która w świetle ówcześnie jeszcze obowiązującego art. 92 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.t.d., mogła stanowić podstawę do pociągnięcia skarżącej spółki do odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie tegoż obowiązku – co nastąpiło w myśl art. 9 pkt. 2 in fine ustawy nowelizującej z dniem 1 lipca 2011 r.

Wskazać przy tym można, że problematyka związana z ponoszeniem opłat za przejazd po drogach krajowych pojazdów samochodowych została przeniesiona do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej: "u.d.p."; por. obowiązujący także od dnia 1 lipca 2011 r. art. 13 ust. 1 pkt. 3 tejże ustawy). Odpowiedzialność administracyjna za naruszenie tego obowiązku od tego momentu spoczywa jednakże na kierującym pojazdem. Jak stanowi bowiem art. 13k ust. 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., za który pobiera się opłatę elektroniczną: 1) bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł; 2) bez uiszczenia tej opłaty w pełnej wysokości - wymierza się karę pieniężną w wysokości 1.500 zł.

Kolejna istotna zmiana stanu prawnego nastąpiła z dniem 1 stycznia 2012 r., na mocy regulacji ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r. i doprowadziła do przemodelowania dotychczas funkcjonującej na gruncie ustawy o transporcie drogowym odpowiedzialności administracyjnej podmiotów wykonujących przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków tego przewozu, znajdującej od tej pory uregulowanie w art. 92a i nast. u.t.d. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, które rodzą tę odpowiedzialność został określony w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który - wespół z załącznikiem nr 1 stanowiącym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, których może się dopuścić kierujący pojazdem (art. 92 ust. 2 u.t.d.), a także z załącznikiem nr 2 stanowiącym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, których może się dopuścić osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie oraz każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym - zastąpił uprzednio obwiązujący załącznik do ustawy o transporcie drogowym (art. 1 pkt 19 i 20 ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r.). Jednocześnie, co istotne dla rozpoznawanej sprawy, chociaż na gruncie art. 87 ust. 3 u.t.d. przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2 u.t.d., wykonujący przewozy na potrzeby własne, nadal odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty, w tym w wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 u.t.d. (art. 87 ust. 2 u.t.d.), brak tego dokumentu nie rodzi już odpowiedzialności administracyjnej podmiotu wykonującego przewóz (naruszenia takiego nie przewiduje załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), lecz odpowiedzialność kierującego pojazdem (lp. 1 załącznika nr 1 do ustawy) i to ponoszoną na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.; zob. art. 92 ust. 5 u.t.d.).

Konkludując należy zatem stwierdzić, że stan prawny będący podstawą dotychczasowego wyrokowania przez sądy administracyjne, to jest stanowiący podstawę oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 529/10, a następnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1444/11, uległ zasadniczej zmianie, jako że na moment ponownego rozpoznania kontrolowanej sprawy przez organ Inspekcji Transportu Drogowego, to jest w dniu wydania decyzji przez organ I instancji (a więc dnia [...] marca 2012 r.), obowiązywał już stan prawny, który nie przewidywał podstaw materialnoprawnych do nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej za naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych bądź za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Organ Inspekcji Transportu Drogowego był przy tym zobligowany do zastosowania znowelizowanego stanu prawnego. Tę ostatnią kwestię przesądził bowiem art. 10 ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r., zgodnie z którym przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (ustawy o transporcie drogowym – przyp. Sądu), w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Tymczasem rozpoznawana sprawa - po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1444/11 – stała się sprawą wszczętą i nie zakończoną ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r., to jest przed dniem 1 stycznia 2012 r.

W tym miejscu wskazać trzeba, że art. 10 ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r. był przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 36/12 (Dz. U. z 2013 r., poz. 928), stwierdził, że przepis ten w zakresie w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia ustawy nowelizującej z dnia 16 września 2011 r. w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym wyżej powołaną ustawą z dnia 16 września 2011 r., przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Z tą sytuacją nie mamy jednakże do czynienia na gruncie kontrolowanej sprawy. Wręcz przeciwnie, ustawa o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 16 września 2011 r. nie tylko nie przewiduje wyższych kar pieniężnych za naruszenia, które były przesłanką wszczęcia niniejszego postępowania administracyjnego, lecz w ogólne zniosła odpowiedzialność administracyjną, do której może być pociągnięty w tym zakresie podmiot wykonujący przewóz drogowy. Opowiedzenie się za zastosowaniem na gruncie kontrolowanej sprawy regulacji w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 16 września 2011 r. wypełnia wobec tego zasadę lex mitior retro agit (ustawa względniejsza dla sprawcy działa wstecz – przyp. Sądu).

Powyższe, wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, nie doprowadziło jednak do naruszenia art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W orzecznictwie i literaturze prezentowany jest jednolity pogląd, w którym wskazuje się, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (tak w NSA w wyroku z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten wprost znalazł wyraz w obecnie obowiązującym, przywołanym powyżej, brzmieniu art. 153 P.p.s.a.

Na gruncie kontrolowanej sprawy, na skutek zaistniałej zmiany stanu prawnego, zdezaktualizowała się ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 529/10, a następnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1444/11. Skoro bowiem w stanie prawnym będącym podstawą rozstrzygania przez organ Inspekcji Transportu Drogowego odpadła podstawa materialnoprawna do orzekania o odpowiedzialności administracyjnej skarżącej spółki to bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 K.p.a.) stało się postępowanie administracyjne mające dotychczas za przedmiot ów odpowiedzialność, w tym bezzasadne stało się czynienie przez organ administracji ustaleń faktycznych istotny dla tej odpowiedzialności administracyjnej, zwłaszcza co do tego czy skarżąca spółka wykonywała w dniu kontroli przewóz drogowy. W tych okolicznościach nie może zatem odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez ten organ art. 7 K.p.a., poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w powyższym względzie. Organ Inspekcji Transportu Drogowego wobec braku podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności administracyjnej skarżącej spółki zobligowany był umorzyć postępowanie administracyjne, co też prawidłowo uczynił, dopełniając także wymogu z art. 6 K.p.a.

Rację należy jednakże przyznać skarżącej spółce, że organ Inspekcji Transportu Drogowego z naruszeniem art. 8 K.p.a. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjął ustalenie faktyczne, zgodnie z którym skarżąca w dniu kontroli wykonywała przewóz drogowy. Jak słusznie wskazuje skarżąca kwestia ta po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1444/11, miała być przedmiotem dalszych wyjaśnień ze strony organu. Chociaż czynienie tych wyjaśnień, co zostało poddane szczegółowej analizie powyżej, przestało mieć dla kontrolowanej sprawy istotne znaczenie, co nota bene zauważył sam GITD wskazując, że – "niezasadne jest przeprowadzanie dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie wobec faktu umorzenia postępowania (...) w związku ze zmianą przepisów", organ ten ustalił jednak okoliczność faktyczną, dla której przyjęcia wyjaśnienia te miały być dokonane. Tym samym organ ten podważył zaufanie skarżącej do władzy publicznej. Naruszenie to pozostaje jednakże bez wpływu na rozstrzygnięcie kontrolowanej sprawy i nie może prowadzić na gruncie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wobec powyższego skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, o czym na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono w sentencji wyroku.