Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1079/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.), , Asesor WSA Paweł Groński, Asesor WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Protokolant Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2007 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz uchyla postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2006 roku znak: [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz H. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 listopada 2005 r. H. K. zwróciła się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego placówki terenowej w R. o objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym, jako rolnika, wskazując, że otrzymuje z zagranicy rentę po zmarłym mężu i renta ta nie jest obciążona żadnymi składkami na ubezpieczenie społeczne.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako Kpa i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) w związku z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) przekazał wniosek H. K. według właściwości [...] Oddziałowi Wojewódzkiemu Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w K. podając w uzasadnieniu, że zgodnie z treścią art. 109 ust. 1 ustawy oświadczeniach opieki zdrowotnej to do dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu należy rozpatrywanie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16, art. 109 w związku z art. 66 ust.1 pkt 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym H. K. z tytułu wypłacanej przez bank renty z zagranicy (z innego państwa członkowskiego UE) od dnia [...] listopada 2005 r. oraz stwierdził brak podstaw do objęcia jej ubezpieczeniem zdrowotnym jako rolnika.

W uzasadnieniu decyzji dyrektor oddziału NFZ wyjaśnił, że na podstawie załączonych do wniosku dokumentów (zaświadczenia wydanego przez D. z dnia [...] stycznia 2006 r.) ustalono, iż H. K. nie odprowadza obowiązkowo składek na ubezpieczenie zdrowotne i składki te nie mogą być dobrowolnie pobierane w Niemczech. W związku z powyższym organ stwierdził, że wnioskodawczyni z tytułu pobieranej renty z Niemiec nie ma ochrony

ubezpieczeniowej i nie otrzyma dokumentu (formularza E 121) potwierdzającego, że koszty świadczeń zdrowotnych w państwie zamieszkania (Polska) będą ponoszone przez instytucję właściwą państwa wypłacającego rentę (Niemcy).

W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że jeżeli świadczenie emerytalne zgodnie z ustawodawstwem innego państwa członkowskiego UE nie rodzi tytułu do świadczeń opieki zdrowotnej, to osoba ta zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt f rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust.1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania H. K. utrzymał w/w decyzję w mocy i wyjaśnił, że zgodnie z ustaleniami Departamentu Ubezpieczenia Zdrowotnego Ministerstwa Zdrowia, jeżeli osoba pobiera świadczenie: rentę wdowią, które zgodnie z ustawodawstwem innego państwa członkowskiego UE/EFTA nie rodzi tytułu do świadczeń opieki zdrowotnej - podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w Narodowym Funduszu Zdrowia, na podstawie art. 13 ust. 2 pkt f rozporządzenia nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U UE L 71/149/2 ze zm.) w związku z art. 66 ust. 1 pkt 16 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.

W skardze na powyższą decyzję H. K. wniosła o jej uchylenie zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 17(a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 oraz błędne zastosowanie art. 66 ust.1 pkt 1 - 33 i 35 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Zdaniem skarżącej może ona być wyłączona z tego ubezpieczenia na własny wniosek, ponieważ nie podlega mu z tytułu wykonywania zawodu na terenie Polski. Niesłusznie natomiast odmawia się jej prawa do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, jeśli, oprócz otrzymywanej renty wdowiej z Niemiec, posiada gospodarstwo rolne. Absurdem ponadto jest w ocenie skarżącej objęcie jej obowiązkowym ubezpieczeniem od dnia [...] listopada 2005 r. bez wzajemnych świadczeń ekwiwalentnych z tego tytułu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła także nieodniesienie się do argumentów zawartych w odwołaniu od decyzji Dyrektora [...] Oddziału NFZ.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa skutkującym koniecznością stwierdzenia nieważności. Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.

Wskazać należy, iż jedną z podstawowych zasad, jaką powinny kierować się organy administracji publicznej jest zasada praworządności wyrażona w art. 6 Kpa. Stosownie do treści tego przepisu organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że obowiązkiem organów jest działanie w oparciu o obowiązującą w dacie orzekania normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej

normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych. Dotyczy to zarówno prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego jak i prawa procesowego (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2001 r. sygn. akt 55/00 nr LEX 75523).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymująca w mocy na podstawie art. 138 Kpa poprzedzającą ja decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, którą stwierdzono objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym H. K. z tytułu wypłacanej przez bank renty z zagranicy.

Będący materialnoprawną podstawą wydanej w I instancji decyzji art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) stanowi w ust. 1, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualnie sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Jest to przepis kompetencyjny upoważniający - z mocy ustawy - wymieniony organ funduszu do podejmowania konkretnych działań władczych, tj. prowadzenia postępowania administracyjnego i wydawania decyzji w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Z kolei art. 109 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony.

Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Z akt administracyjnych sprawy, przedłożonych Sądowi wraz ze skargą nie wynika, aby skarżąca kiedykolwiek występowała z wnioskiem o objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Z akt sprawy wynika natomiast, że wniosek taki złożyła w Placówce Terenowej KRUS w R., a jej wolą było objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym jako rolnika, posiadającego gospodarstwo rolne, na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z akt tych wynika również, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2006 r. skierowanym do KRUS - Placówki Terenowej H. K. domagała się rozpoznania wniosku zgodnie z jego treścią, bądź wydania decyzji odmownej z pouczeniem ośrodkach odwoławczych w celu jej zaskarżenia.

Przekazanie, zatem przez Prezesa KRUS wniosku skarżącej dyrektorowi oddziału wojewódzkiego Funduszu nastąpiło z naruszeniem art. 65 Kpa, a sprawa nie została rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) stanowi, że Prezes Kasy wydaje decyzje w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Z kolei art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy przewiduje, że ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Jeżeli ustawa przewiduje objęcie ubezpieczeniem na wniosek, z wnioskiem o objecie ubezpieczeniem może wystąpić zainteresowana osoba lub rolnik (...). W rozpoznawanej sprawie taki wniosek skarżąca złożyła, nie było, więc żadnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej przez organ rentowy i wydania odpowiedniej w tym zakresie decyzji.

Postanowienie Prezesa KRUS z dnia [...] grudnia 2006 r. o przekazaniu sprawy dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, należało, zatem uchylić wobec naruszenia art. 65 Kpa.

W konsekwencji wadliwego przekazania sprawy, wydanie przez ten organ decyzji o objęciu skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie ustawy o świadczenia opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych bez odpowiedniego w tym zakresie wniosku, o którym mowa w art. 190 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i utrzymanie jej w mocy w postępowaniu odwoławczym, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie stwierdzić należy, że wydając przedmiotową decyzję, którą w rezultacie przesądzono o niepodleganiu przez H. K. ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych, dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wykroczył poza zakres swojej właściwości. Treść, bowiem wniosku skarżącej nie nasuwa żadnych wątpliwość, że jej intencją i wolą było rozpoznanie sprawy przez Prezesa KRUS (jako organ zresztą właściwy w sprawie) nawet, gdy jego decyzja miałaby być dla skarżącej niekorzystna.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1), wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2).

Również Sąd ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet, gdy dany zarzut nie został podniesiony.

W związku z powyższym poza sferą rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu pozostała kwestia merytorycznego odniesienia się do podniesionych w skardze zarzutów.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. Zakres, w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.