Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1558/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 83 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 153 poz 1227
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. L. - przedstawiciela ustawowego małoletnich M. i W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 171/12 w sprawie ze skargi B. L. - przedstawiciela ustawowego małoletnich M. i W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 171/12 oddalił skargę B. L.- przedstawiciela ustawowego małoletnich M. i W. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymał w mocy poprzednią decyzję z dnia [...] sierpnia 2011 r., którą odmówił B. L., reprezentującej małoletnie dzieci, przyznania renty rodzinnej po zmarłym ojcu T. L. Uzasadniając swoją decyzję, organ podniósł, że zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.- dalej powoływana jako ustawa o emeryturach i rentach) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą- ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek- podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przesłanki określone w tym przepisie muszą zachodzić łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prawo do świadczeń w drodze wyjątku, przewidzianych w art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. jest pochodną uprawnień przysługujących osobie zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się, jakie uprawnienia przysługiwałyby osobie zmarłej oraz czy nieuzyskanie przez nią uprawnień do świadczeń na zasadach ogólnych było spowodowane szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, że udowodnione zostały okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 17 lat 7 miesięcy i 15 dni. Natomiast w okresach od 5 września 1997 r. do 1 grudnia 1999 r., od 20 kwietnia 2000 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 30 czerwca 2005 r. oraz od 20 stycznia 2009 r. do śmierci w dniu [...] marca 2011 r., tj. przez łączny okres wynoszący ponad 8 lat, ojciec dzieci nie podejmował zatrudnienia, ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W sprawie nie zostały również wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w dalszym kontynuowaniu ubezpieczenia oraz nabyciu uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych, bowiem we wskazanych przerwach wobec ojca dzieci nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że we wskazanych przerwach ubezpieczony nie podejmował zatrudnienia, z uwagi na brak ofert pracy objętych ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym.

Ponadto organ stwierdził, że renta rodzinna w drodze wyjątku nie może być przyznana, ponieważ nie został spełniony warunek braku niezbędnych środków utrzymania. Wykazany dochód brutto, przypadający na jednego członka 3-osobowej rodziny, wynosi 1240,68 zł miesięcznie, a zatem przekracza kwotę najniższej emerytury, która od 1 marca 2011 r. wynosi 728,18 zł, co z kolei wskazuje, iż w przypadku małoletnich dzieci nie zachodzi przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie przedmiotowego świadczenia w drodze wyjątku zależy zaś od wykazania braku niezbędnych, a nie jedynie niewystarczających środków utrzymania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. L. domagała się uchylenia powyższej decyzji. Zarzucając jej wydanie z naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Podniosła, że organ błędnie ustalił miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny, gdyż w rzeczywistości jest to 720 zł brutto. Ponadto nie została ustalona wielkość bezrobocia, jakie występowało w ostatnich 10 latach w powiecie k.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że dochód rodziny został wyliczony na podstawie złożonego przez skarżącą zaświadczenia o zarobkach.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tj. z 2012 r., poz. 270- dalej powoływana jako P.p.s.a.) skargę B. L. oddalił.

U uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest regulacją szczególną. Pozwala ona bowiem na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do jego uzyskania w trybie zwykłym. Zatem świadczenia przyznawane na podstawie art. 83 ustawy nie mają charakteru roszczeniowego, ponieważ według art. 84 ustawy są finansowane z budżetu państwa a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa uzależnia ich przyznanie od uznania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co oczywiście nie oznacza, że organ ten ma całkowitą i niekontrolowaną swobodę podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie administracyjne, również w sytuacji działania w ramach uznania administracyjnego, ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu I instancji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnikliwie i szczegółowo przeanalizował stan faktyczny niniejszej sprawy, jak również wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy, a tym samym nie naruszył powołanych przepisów.

W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły dwie z obligatoryjnych przesłanek koniecznych do przyznania omawianego świadczenia. Przede wszystkim nie została spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających nieuzyskanie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym przez zmarłego ojca małoletnich M. i W. L. Za okoliczność szczególną, uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie, należy uznać wyłącznie zdarzenie, bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przy tym przyjmuje się, że sama trudna sytuacja na rynku pracy, przy braku wykazania odpowiedniej aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w przeciwnym razie sporne świadczenie straciłoby swój wyjątkowy i szczególny charakter, a jego przyznanie stałoby się regułą. W aktach administracyjnych sprawy brak jest dokumentów mogących potwierdzić fakt wykazywania przez zmarłego ojca dzieci aktywności w poszukiwaniu pracy. Zaznaczyć też należy, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ na podstawie danych zawartych na stronach internetowych Powiatowego Urzędu Pracy w K. poczynił ustalenia, według których średnia stopa bezrobocia dla tego powiatu w latach 2007 - 2009 była niższa niż średnia dla całego kraju, a w roku 2010 - równa stopie bezrobocia dla kraju, lub nieznacznie ją przewyższająca. W sprawie nie została również spełniona kolejna przesłanka ustawowa, a mianowicie brak niezbędnych środków utrzymania. Brak niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W celu ustalenia tego kryterium należy, w sposób najbardziej obiektywny, oceniać posiadane przez skarżącą środki utrzymania na tle wysokości minimalnej emerytury lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która w dniu wydania zaskarżonej decyzji wynosiła 728,18 zł. Podkreślenia wymaga również to, że organ oceniał sytuację materialną rodziny na dzień wydania decyzji, tj. 1 grudnia 2011 r., biorąc pod uwagę złożone przez skarżącą dokumenty, w tym zaświadczenie z dnia 25 lipca 2011 r., z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie brutto z 3 miesięcy wynosi 3200,05 zł. Natomiast zaświadczenie o wynagrodzeniu z dnia 18 grudnia 2011 r., złożone do akt dopiero na etapie postępowania sądowego, nie mogło być przedmiotem oceny organu w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania oraz według stanu faktycznego istniejącego w tejże dacie. Uznać zatem należy, że organ prawidłowo ustalił i ocenił sytuację materialną małoletnich dzieci skarżącej na dzień orzekania.

W skardze kasacyjnej B. L. reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego uchylenia oraz uchylenia zaskarżonych decyzji organu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1/ prawa procesowego, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu nie uchylił zaskarżonej decyzji, mimo że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego sprawy, czyli przy ustaleniu posiadania przez rodzinę skarżącej wysokości środków utrzymania nie wzięto pod uwagę choroby skarżącej (rak pęcherza moczowego) i dodatkowych wydatków związanych z tą chorobą. Powyższe uchybienie mogło mieć istotne znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy;

2/ prawa materialnego, tj. art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez WSA w Warszawie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku, a także że rodzina skarżącej ma niezbędne środki utrzymania, w konsekwencji skutkowało to stwierdzeniem, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazła się rodzina skarżącej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że Sąd I instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie przeanalizował w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Nie wziął przede wszystkim pod uwagę, że skarżąca jest chora na nowotwór, a powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla sprawy, albowiem z wyżej wymienioną chorobą wiążą się dodatkowe wydatki, które niewątpliwie wpływają na uszczuplenie budżetu domowego.

Według skarżącej kasacyjnie szczególną okolicznością, której nie dostrzegł Sąd I instancji, była nagła śmierć ubezpieczonego w wieku 46 lat, tj. w wieku produkcyjnym. W sprawie jest bezspornym, że ojciec małoletnich dzieci skarżącej miał ponad 17 letni okres ubezpieczenia, w większości składkowy, zaś w ostatnim 10 letnim okresie na wymagane 5 lat stażu ubezpieczeniowego miał udokumentowane 4 lata i 19 dni. Zatem do spełnienia wymogów uprawniających do nabycia renty rodzinnej przez małoletnie dzieci zabrakło niespełna roku. Ponadto pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" nie jest pojęciem zdefiniowanym i nie można go w sposób automatyczny wiązać z najniższą emeryturą. Należy też wspomnieć, że wynagrodzenie skarżącej brutto według zaświadczenia z dnia 18 grudnia 2011 r. (załączone do skargi), podzielone na trzy osoby jest mniejsze od najniższej emerytury.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem sprawa ta mogła być rozpatrywana tylko w granicach wyznaczonych podniesionymi w skardze zarzutami kasacyjnymi.

Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, co sprawia, że nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione w podstawach kasacyjnych zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Zatem w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż tylko w przypadku prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy możliwa staje się ocena zarzutów o charakterze materialnym.

Wytyk skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., który został uzasadniony nierozpatrzeniem w całości materiału dowodowego oraz tym, że nie wzięto pod uwagę choroby B. L., jest całkowicie bezzasadny. Wbrew twierdzeniom skargi w postępowaniu administracyjnym przeprowadzono niezbędne dowody, ustalając istotne dla sprawy okoliczności jak: staż pracy ubezpieczonego, jego sytuację osobistą i rodzinną, sytuację materialną małoletnich i ich przedstawicielki ustawowej. Bez wątpienia sytuacja materialna małoletnich dzieci nie jest łatwa, zwłaszcza z uwagi na chorobę ich matki. Jednak ważne jest również to, że B. L. ma stałą pracę i otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie, które – zgodnie z zaświadczeniem złożonym w toku postępowania administracyjnego-przewyższało minimalną pensję krajową. Zaznaczyć także należy, że sama sytuacja materialna wnioskodawcy może jedynie decydować o przyznaniu odrębnych świadczeń socjalnych i innych świadczeń z pomocy społecznej, natomiast nie stanowi wystarczającej podstawy przyznania świadczeń typu ubezpieczeniowego, w tym omawianej renty rodzinnej w drodze wyjątku. Nadto trudna sytuacja materialna nie jest tożsama z brakiem niezbędnych środków utrzymania. O takim zaś braku w realiach przedmiotowej sprawy nie można mówić. Istotne również jest to, że brak niezbędnych środków utrzymania jest warunkiem koniecznym, ale niewystarczającym do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Także choroba skarżącej nie stanowi ustawowej przesłanki przemawiającej za przyznaniem jej dzieciom wnioskowanego świadczenia. Niewątpliwie jest to istotna okoliczność losowa, na którą skarżąca nie miała wpływu, jednak renta rodzinna jest pochodną świadczenia, które przysługiwałoby danej osobie ubezpieczonej i w związku z tym spełnienie przesłanek wskazanych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych musi być badane pod kątem osoby zmarłej, w tym przypadku ojca małoletnich dzieci wywodzących po nim swe uprawnienia. W niniejszej sprawie, jak słusznie przyjął Sąd I instancji, organ prawidłowo zebrał i właściwie ocenił materiał dowodowy, jak również należycie ustalił stan faktyczny sprawy. Nie doszło zatem do złamania przez ten Sąd, a poprzednio przez organ orzekający, powołanych przepisów postępowania, a zwłaszcza do takich uchybień procesowych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Usprawiedliwionych podstaw nie znajduje także wytyk naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach przez jego błędną wykładnię mającą polegać na przyjęciu, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Po pierwsze wywody w tym zakresie wskazują, że autorowi skargi kasacyjnej w istocie chodziło nie tyle o wadliwą interpretację powołanej normy lecz jej niewłaściwe zastosowanie. Złamania prawa materialnego w tej właśnie postaci Sądowi I instancji jednak nie zarzucił. Nadto należy przypomnieć, że w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach ustawodawca przyjął, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, akceptowaną także przez skład orzekający w niniejszej sprawie, rozstrzygnięcia Prezesa ZUS w tym zakresie, oparte są na konstrukcji uznania administracyjnego. Nie może być jednak uznanie to rozumiane dowolnie. W powołanym przepisie zostały ustanowione przesłanki, które wyznaczają granice orzekania w tych sprawach: 1) świadczenie może być przyznane ubezpieczonemu lub członkowi jego rodziny, 2) niespełnienie wymagań dających prawo do zwykłego świadczenia (renty lub emerytury) musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 3) ubiegający się o świadczenie w drodze wyjątku nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, 4) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Zasadnie przy tym wskazano, iż wymienione przesłanki muszą wystąpić łącznie. Niespełnienie któregokolwiek z omawianych warunków wyklucza w ogóle dopuszczalność przyznania przedmiotowego świadczenia. Niewątpliwie trudna sytuacja materialna wnioskodawcy oraz niezdolność do pracy nie mogą zatem stanowić wystarczającej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Przedmiotowe świadczenie finansowane jest wprawdzie z budżetu Państwa, ale ma charakter ubezpieczeniowy a nie socjalny. Nie zależy ono zatem wyłącznie od potrzeb i sytuacji materialnej wnioskodawcy. Bezwzględnie konieczne jest jeszcze by ubezpieczony ubiegający się o emeryturę lub rentę w drodze wyjątku lub ubezpieczony, po którym uprawnienia wywodzi dziecko, nie nabyli uprawnień do świadczenia na ogólnych zasadach wskutek szczególnych okoliczności.

Ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć szczególne okoliczności, zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się natomiast wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów niemożliwych i obiektywnie trudnych do przezwyciężenia ich skutków.

Z niekwestionowanych ustaleń poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że T. L. na 46 lat życia miał udokumentowany okres ubezpieczeniowy wynoszący łącznie 17 lat 7 miesięcy i 15 dni. Bezsporne ponadto jest, że T. L. do dnia śmierci był osobą zdolną do pracy, a mimo to w ostatnich 2 latach przed śmiercią nie podejmował żadnej pracy ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Także w poprzednim okresie jego aktywności zawodowej, to jest w okresach od 5 września 1997 r. do 1 grudnia 1999 r., od 20 kwietnia 2000 r. do 31 stycznia 2003 r., od 1 sierpnia 2003 r. do 30 czerwca 2005 r. występowały dwu lub trzyletnie przerwy w zatrudnieniu. W aktach sprawy nie ma żadnych dowodów mogących usprawiedliwiać taką bierność zawodową ojca dzieci. Nie ma bowiem jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, że wymieniony rzeczywiście próbował podjąć działania w celu znalezienia pracy. Nie jest więc okolicznością szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy sam fakt bezrobocia, jeżeli ubezpieczony przez długi okres czasu nie podejmuje żadnych działań w celu znalezienia i podjęcia zatrudnienia, chociażby wysiłki te zakończyły się niepowodzeniem

Wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze kasacyjnej także przedwczesna śmierć ubezpieczonego nie może stanowić okoliczności uzasadniającej przyznanie omawianego świadczenia. Niewątpliwie nagły zgon ubezpieczonego na ogół powoduje dla członków jego rodziny pogorszenie sytuacji i to nie tylko materialnej, jednakże w razie niepodejmowania przed śmiercią zatrudnienia, ewentualnie w sytuacji niewykazania wówczas aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia połączonego z ubezpieczeniem społecznym, takie zdarzenie nie może zostać uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu przepisu art. 83 ust. 1 ustawy.

Z powyższych względów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, za zasadną należy uznać ocenę dokonaną w niniejszej sprawie przez WSA w Warszawie, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo przyjął, iż brak jest podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku na rzecz małoletnich synów B. L. Nie sposób bowiem przyjąć, że ojciec dzieci nie spełniał ustawowych przesłanek na skutek szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 83 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.