Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1931/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant ref. staż. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr. [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.), dalej jako u.d.p., oraz załącznika nr 1 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), dalej jako rozporządzenie, art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1414), dalej jako u.t.d., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez J.P. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzję wydano przy następujących ustaleniach;

W dniu [...] września 2013 r. J.P., jak wynika z protokołu przesłuchania strony w trakcie kontroli, poruszał się po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica m. P. – granica m. K., samochodem marki [...] o nr. rejestracyjnym [...] o łącznej dopuszczalne masie całkowitej (DMC) 2.512 kg. wraz z przyczepą marki [...] o nr. rejestracyjnym [...] o DMC – 2.400 kg. Łączne DMC pojazdu wraz z przyczepą wynosiło zatem 4.912 kg. Wskazano w protokole, że ww. odcinek drogi objęty jest systemem elektronicznego poboru opłat zawartym w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Patrolujący ww. odcinek drogi funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego, w miejscowości W. zauważyli, że pojazd skarżącego porusza się bez zainstalowanego urządzenia viaBox służącego do poboru opłaty elektronicznej. Kontroli dokonano w miejscowości G. Skanując pojazd urządzeniem DSRC (urządzenie skanujące znajdujące się w mobilnej jednostce kontrolnej) nie nawiązano połączenia z urządzeniem viaBox. Skarżący odmówił podpisania protokołu, gdyż stwierdził, że odbiegał on od tego co zeznał – pominięta została informacja o wjeździe na drogę krajową nr [...] z drogi krajowej nr [...] w miejscowości S. J.P. został również przesłuchany w charakterze strony i zeznał, że z informacji zamieszczonych na stronie internetowej Viatoll w dniu [...] września 2012 r. odcinek drogi, na który wjechał nie był objęty opłatą Viatoll, co zostało stwierdzone przez funkcjonariuszy ITD.

Zawiadomieniem z dnia [...] września 2012 r. poinformowano J.P. o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o uprawnieniach jakie mu przysługują w postępowaniu.

W tych ustaleniach, decyzją z dnia [...] września 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 13k ust. 4 i art. 13l ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a. nałożył na J.P. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za przejazd po drodze krajowej w dniu [...] września 2012 r., ok. godz. 19:00 bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu decyzji organ administracji opisał stan faktyczny sprawy, wskazując podstawy prawne stwierdzonego naruszenia. Podkreślono, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908, ze zm.), dalej p.r.d., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o DMC powyżej 3,5 tony. W związku z powyższym, brak dopełnienia przez skarżącego obowiązku uiszczenia opłaty spowodował konieczność wymierzenia kary.

Od powyższej decyzji J.P., pismem z dnia [...] września 2012 r., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, iż z oficjalnej strony internetowej Viatoll uzyskał informację, że na odcinku drogi, na którym go zatrzymano, urządzenie viaBox nie było wymagane. Wskazał również na fakt potwierdzenia tej okoliczności przez funkcjonariuszy ITD w toku kontroli, co zostało odnotowane w protokole. Na potwierdzenie załączył wydruki ze strony internetowej Viatoll. Wniósł również o wstrzymanie wykonania decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wstrzymał natychmiastową wykonalność decyzji do czasu rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. o nr. [...] GITD utrzymał w mocy zaskarżoną przez J.P. decyzje GITD z dnia [...] września 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Na powyższą decyzję J.P. złożył za pośrednictwem GITD do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 października 2013 r. uchylił powyższą decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu, a także zasądził od GITD na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób właściwy, gdyż ustalony przez organ stan faktyczny wynikający

z decyzji GITD z dnia [...] września 2012 r. nie pokrywał się ze stanem faktycznym ustalonym w decyzji GITD z dnia [...] stycznia 2013 r.. W ocenie Sądu GITD nie poddał właściwej analizie protokołu kontroli z dnia [...] września 2012 r., a także ograniczył się jedynie do wskazania załącznika nr 2 rozporządzenia bez sprecyzowania, o który konkretnie odcinek drogi chodzi.

Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. J.P. zwrócił się do organu

z wnioskiem o zwrot wraz z odsetkami pieniędzy zajętych przez komornika z tytułu nałożonej kary, o zwrot kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, a także o uregulowanie sytuacji prawnej z kancelarią komorniczą oraz

w BIK i BIG.

Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. organ poinformował skarżącego o nowym terminie załatwienia sprawy ze względu na skomplikowany charakter sprawy.

W tych ustaleniach Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał wymienioną na wstępie decyzję administracyjną. W uzasadnieniu, ponownie rozpoznając sprawę ustalono, iż w dniu [...] września 2012 r. J.P. poruszał się po drodze krajowej nr [...] na odcinku granica m. P. – granica m. K., który to został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 8 lit. B rozporządzenia. Organ uznał, że ww. okoliczność została prawidłowo stwierdzona w protokole kontroli, gdyż: "zarówno miejscowość S., gdzie kierujący wjechał na drogę płatną, jak i miejscowość G. będąca miejscem kontroli znajdują się na ww. płatnym odcinku drogi krajowej nr [...]".

Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, że elektroniczny system poboru opłat, zastąpił z dniem 01 lipca 2011 r. system winietowy. Wskazał, na treść art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., w myśl których korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o DMC powyżej 3,5 tony. W przypadku nie uiszczenia opłaty – wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Zwrócono też uwagę na fakt, że obowiązujący system wymaga do naliczenia i pobrania opłaty za przejazd zainstalowania w pojeździe urządzenia viabox. Brak takiego urządzenia skutkuje tym, że opłata nie zostaje uiszczona,

a organ, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami, zobowiązany jest do wymierzenia kierującemu pojazdem kary administracyjnej.

Organ wyjaśnił również, że ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Przedstawiono, że niezależnie od względów z jakich opłata nie została uiszczona, kary pieniężne wynikające z naruszeń przepisów u.d.p. są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń, a wina, czy stopień zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej.

Odnosząc się do argumentacji skarżącego, iż odcinek drogi, którym się poruszał, nie był odcinkiem płatnym, GITD wskazuje na fakt, że od dnia 01 lipca 2012 r. droga krajowa nr [...] na odcinku granica m. P. – grania m. K., stała się w całości drogą płatną, a zatem wjeżdżający na nią kierowca zobowiązany był do posiadania urządzania viaBox i uiszczenia opłaty. Organ wskazał, że "kierujący pojazdami samochodowymi, mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych", w tym w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też przewidujących obowiązek ponoszenia opłat elektronicznych. Brak świadomości i znajomości tych przepisów nie mógł stanowić okoliczności usprawiedliwiającej ich naruszenie, tym bardziej, że ustawodawca przewidział prawie trzyletni okres vacatio legis dla przepisów ustanawiających obowiązek ponoszenia opłat.

GITD podkreślił, że wszystkie decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych, a zatem organ nie ma możliwości wydania decyzji innej niż ta, którą przewidują przepisy prawa.

Pismem z dnia [...] maja 2014 r. J.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzji. Wniósł jednak o:

• wyegzekwowanie od Inspekcji Transportu Drogowego w W. swoich pieniędzy zajętych przez komornika wraz z odsetkami;

• zobowiązanie organu do uregulowania sytuacji prawnej z kancelarią komornicza,;

• nałożenie kary grzywny na organ za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2013 r. w kwocie równej 10-krotności wynagrodzenia miesięcznego z przeznaczeniem na cel charytatywny.

W uzasadnieniu skarżący ograniczył się do zwięzłego przedstawienia stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że wnosi do Sądu skargę po raz drugi. Po otrzymaniu ww. wyroku, wystąpił o zwrot pieniędzy za nałożony "mandat". Podniósł, że dotychczas wyegzekwowana została przez kancelarię komorniczą kwota

w wysokości 3.973,05 zł, na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego

z dnia 11 lutego 2013 r. Na potwierdzenie do skargi załączone zostały kserokopie otrzymanych pism.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił

o oddalenie skargi, jednocześnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym

i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać,

iż skarga jest zasadna.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł, za przejazd po drodze krajowej w dniu [...] września 2012 r., ok. godz. 19:00 bez uiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej.

Na wstępie podkreślić należy, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 października 2013 r. uchylił powyższą wcześniejszą decyzję GITD z dnia [...] stycznia 2013r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób właściwy, gdyż ustalony przez organ stan faktyczny wynikający z decyzji GITD z dnia [...] września 2012 r. nie pokrywał się ze stanem faktycznym ustalonym w decyzji GITD z dnia [...] stycznia 2013 r. W ocenie Sądu GITD nie poddał właściwej analizie protokołu kontroli z dnia [...] września 2012 r., a także ograniczył się jedynie do wskazania załącznika nr 2 rozporządzenia bez sprecyzowania, o który konkretnie odcinek drogi chodzi.

W ocenie ponownie orzekającego Sądu organ rozpoznając sprawę, nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla sprawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy J.P. został również przesłuchany

w charakterze strony i zeznał, że z informacji zamieszczonych na stronie internetowej Viatoll w dniu [...] września 2012 r. odcinek drogi, na który wjechał nie był objęty opłatą Viatoll, co zostało stwierdzone przez funkcjonariuszy ITD. Jednakże okoliczność prawidłowego oznaczenia drogi, którą poruszał się skarżący w ogóle została przez organ wyjaśniona.

Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio

z cytowanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych (udp), jednakże

w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

W ocenie Sądu odpowiednie oznakowanie drogi jest przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia. Wynika to z następujących powodów:

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych (udp) korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo

o ruchu drogowym - Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm. (dalej prd), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 udp w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych

i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 ze zm. (dalej rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych) wydane na podstawie art. 7 ust. 2 prd określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4

w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do

§ 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 prd, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury

z 3 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 702) zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E – 15d lub innej drogi krajowej E – 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.).

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12 (por. też wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. II GSK 1434/12) przywołując wskazaną regulację zauważył, że z przedstawionych unormowań wynika zobowiązanie zarządców dróg do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna, tabliczkami T-34. Według NSA "znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią przepisu art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt P9/03. Zdaniem Trybunału pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych wymienione

w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza funkcjonowania znaków drogowych łączących

w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak początek pasa ruchu powolnego)".

Czyniąc te rozważania NSA stwierdził w konsekwencji, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać kary pieniężnej. Aczkolwiek prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 udp funkcjonuje

w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego opiera się, zgodnie

z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138). W tej sytuacji nie można poprawnie stosować ww. art. 13k ust. 1 pkt 1 udp bez przeprowadzenia wykładni systemowej tego przepisu. System prawa jest logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego.

W ramach wykładni systemowej zewnętrznej punktem wyjścia jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku (por. cytowany tu ww. wyrok NSA z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12).

W niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię. Uznał bowiem co do zasady za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu okoliczność właściwego oznakowania drogi, po której poruszał się pojazd/zespół pojazdów kierowany przez skarżącego – jako drogi płatnej, podczas gdy dla właściwego zrekonstruowania normy prawnej objętej tym przepisem konieczne jest ustalenie, czy droga ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych (udp) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd).

Aczkolwiek skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej

w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. wykonywał przejazd zespołem pojazdów

o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i z tego tytułu był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było bowiem (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie czy odcinek drogi, po której poruszał się kierowany przez skarżącego zespół pojazdów (w tym wjazd na ten odcinek), był w dniu kontroli należycie oznakowany, zgodnie z ww. regulacją prawną, jako droga płatna.

W myśl powyższego bowiem, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Kwestia ta (oznakowania drogi) nie została w sprawie jednoznacznie wyjaśniona. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak ustaleń na temat oznakowania drogi; są tylko ustalenia co do niewyposażenia pojazdu w urządzenie viaBox. W decyzji drugoinstancyjnej też nie wypowiedziano się w tej kwestii.

Ponownie rozpoznając sprawę, dopiero w następstwie wyjaśnienia kwestii oznakowania ww. odcinka drogi (według stanu na dzień kontroli), organ ustali, mając na uwadze poczynione wyżej oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie dalszego postępowania, którymi jest związany, czy uchybienie przez skarżącego obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej czyni zgodną z prawem decyzję nakładającą na niego karę pieniężną za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia tej opłaty.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit.

c) oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.