Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1999/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Art. 116 par. 1 ust. 1 lit. a, Art. 116 par. 2, Art. 118.
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: Art. 65
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Małgorzata Grzelak Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 228/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Zarządu Województwa Śląskiego kwotę [...] tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 maja 2019r., sygn. akt III SA/Gl 228/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia [...] listopada 2018r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z tytułu zwrotu dofinansowania w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...], zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła, na podstawie art.174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019r. poz. 2325), zwanej p.p.s.a., naruszenie:

1. prawa materialnego przez:

a) błędną wykładnię art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2018r., poz. 800), zwanej o.p., poprzez przyjęcie, że wniosek o ogłoszenie upadłości oddalony z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów postępowania oznacza spóźnione jego złożenie, a w efekcie przyjęcie, że skarżąca nie uwolniła się skutecznie od odpowiedzialności za zrównane z zaległościami podatkowymi zaległości [...] sp. z o.o. z tytułu obowiązku zwrotu otrzymanej dotacji mimo istnienia negatywnych przesłanek tej odpowiedzialności;

b) art. 118 o.p. oraz pominięcie przepisu art. 65 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (t.j.: Dz.U. z 2017r., poz. 2077), zwanej u.f.p., a w konsekwencji i pominięcie art. 372 k.c., które niewątpliwie winny mieć zastosowanie w sprawie;

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187, "art. 188a o.p." przede wszystkim art. 191 o.p., poprzez zaniechanie bądź błędną kontrolę sądową postępowania przed organami administracyjnymi I i II instancji zmierzającą do oceny prawidłowości tego postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego oraz dokonanych ustaleń faktycznych, a w szczególności ustalenia czasu właściwego do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki [...];

b) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w złożonej skardze, a mianowicie do zarzutu naruszenia przepisu art. 65 u.f.p., co wpłynęło w sposób istotny na wynik sprawy;

c) art. 203 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez przyjęcie, że cofnięcie przez pozwaną zażalenia na postanowienie o oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości wywołuje skutek taki jakby wniosek nie został zgłoszony, mimo że ustawa skutek taki łączy jedynie z cofnięciem wniosku.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie przepisu art. 176 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego wyroku i decyzji organów administracyjnych I i II stopnia oraz umorzenie postępowania, zasądzenie na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego; ewentualnie o uchylenie skarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie. Równocześnie skarżąca oświadczyła, w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a., iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Zarządu Województwa Śląskiego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., "(...) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej". W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016r., I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017r., I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017r., I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017r., I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017r., II GSK 1869/17).

Analizowany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał zatem fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia" (tak wyrok NSA z dnia 27 marca 2018r., I GSK 612/18, LEX nr 2486227). Nie przedstawia on więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (tak np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2018r., II OSK 1232/16, LEX nr 2495656).

Zważywszy na powyższą regulację prawną - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015r. Wobec tego do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a., a Sąd ten ograniczył jego treść do oceny prawnej zarzutów kasacyjnych.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych. Skarga ta, oparta na obu podstawach prawnych określonych w art. 174 p.p.s.a., nie zasługuje na uwzględnienie.

W sytuacji kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego i procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty prawa procesowego. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (tak np. wyrok NSA z dnia 4 marca 2014r., II GSK 1597/12, Lex nr 1495105). Ta kolejność rozpoznania zarzutów ulega zmianie jedynie wówczas, gdy skarga kasacyjna stawia zarzut błędnej wykładni prawa materialnego, tak jak to ma miejsca w tej sprawie.

Zarzut błędnej wykładni art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 116 § 2 o.p., tj. zarzut pkt 1 lit. a) petitum skargi kasacyjnej, nie ma usprawiedliwionej podstawy prawnej.

Formułując ten zarzut skarżąca kasacyjnie podnosi, że nie można – jak to przyjął Sąd I instancji - wiązać z oddaleniem wniosku o ogłoszenie upadłości przez sąd upadłościowy dalszych skutków niż samo jego oddalenie, a samo oddalenie wniosku nie zwalnia organu z obowiązku ustalenia właściwego czasu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Kwestionuje pogląd Sądu I instancji, że samo zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie jest wystarczające dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości spółki, a oddalenie wniosku dowodzi, iż był on spóźniony i tym samym nieskuteczny. Podnosi też, że błędnie Sąd I instancji nadał znaczenie cofnięciu przez spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości.

Tego stanowiska skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela. W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że właściwym czasem na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości na gruncie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. jest czas, w którym wszyscy wierzyciele mieli możliwość uzyskania równomiernego, chociażby częściowego, zaspokojenia z majątku spółki (tak np. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019, II FSK 2684/17, LEX nr 2723955). Czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości to czas, w jakim zarząd spółki, która nie może na bieżąco realizować swoich zobowiązań wobec wszystkich wierzycieli, składa wniosek o ogłoszenie upadłości w sposób pozwalający chronić interesy wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości będą mogli liczyć na równomierne zaspokojenie, by nie dopuścić do zaspokojenia niektórych wierzycieli ze szkodą dla innych (tak wyrok NSA z dnia 22 lutego 2018r., II FSK 257/16, LEX nr 2491529, wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017r., I FSK 1318/17, Lex nr 2431136). Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań (wyrok z dnia 18 stycznia 2018r., I FSK 541/16, LEX nr 2449072). Oddalenie przez sąd upadłościowy wniosku o ogłoszenie upadłości, który nie został złożony we "właściwym czasie", nie zwalnia członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które powstały po oddaleniu tego "spóźnionego" wniosku (wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2017r., I FSK 437/16, LEX nr 2431205). Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości oznacza, iż wniosek ten nie został zgłoszony we właściwym czasie, bowiem majątek spółki nie wystarczał nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Także sytuacja, w której wniosek o ogłoszenie upadłości został cofnięty przez wnioskodawcę jest równoznaczna z brakiem tego wniosku, co wyklucza możliwość uwolnienia się przez członka zarządu spółki od odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe z powołaniem się na zgłoszenie wniosku we właściwym czasie (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014r., II FSK 1155/12, LEX nr 1481418). W zakresie pojęcia "właściwy czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości" nie mieści się też cofnięcie zażalenia na postanowienie sądu upadłościowego oddalającego wniosek o ogłoszenie upadłości. W obu tych przypadkach cel postępowania upadłościowego nie zostaje zrealizowany. Spełnienia przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie nie można utożsamiać tylko z tym, że sąd upadłościowy nie oddalił tego wniosku, lecz orzekł o wszczęciu postępowania (wyrok NSA z dnia 3 marca 2011r., I FSK 350/10, LEX nr 1111802). Konieczne jest również ustalenie, czy wszyscy wierzyciele zostali równomiernie zaspokojeni. W przeciwnym razie nie można uznać, że wniosek – pomimo przeprowadzenia postępowania upadłościowego – został złożony we właściwym czasie. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości czyni zbędnym – jeśli odpowiedzialność przypisywana jest tym samym członkom zarządu spółki - ustalenie konkretnej daty, w którym ten wniosek winien być złożony by nie był on spóźniony, a w dacie jego składania był on już spóźniony, skoro majątek dłużnika nie wystarczał na przeprowadzenie kosztów postępowania upadłościowego. Nawet bowiem wskazywanie na rozbieżności w określeniu konkretnej daty zaistnienia stanu niewypłacalności nie ma wpływu na ocenę, że skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie, o ile w wyniku zaistnienia takich rozbieżności w każdym przypadku stwierdzić trzeba, że wniosek był spóźniony w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) o.p. (wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2018r., II FSK 3486/15, LEX nr 2444333).

Zarzut kasacyjny naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. zarzut pkt 2 lit. b) petitum skargi kasacyjnej, nie uzasadnia uchylenia zaskarżonego wyroku.

Uzasadniając ten zarzut skarżąca kasacyjnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie formalnie wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a., jednakże opiera się ono na wadliwych ustaleniach faktycznych; konkluzja Sądu I instancji o braku możliwości stosowania przepisów k.p.a. i k.c. jest dla strony niezrozumiała, bowiem jej zdaniem wykluczenie takie w ogóle nie wynika ani z treści art. 67 u.f.p., ani z treści art. 118 o.p., a Sąd nie wskazał, dlaczego nie ma zastosowanie art. 65 u.f.p.; natomiast pominięcie stosowania art. 65 u.f.p. pociągnęło za sobą niezastosowanie przepisu art. 372 k.c., a w konsekwencji wydanie decyzji z obrazą art. 118 o.p. Zdaniem skarżącej kasacyjnie na ocenę Sądu I instancji niewątpliwie wpływ miał również błąd w odczytywaniu bilansu sporządzonego na dzień 30 listopada 2011r.

Powyższe dowodzi w sposób niewątpliwy, że skarżąca kasacyjnie za pomocą zarzutu naruszenia art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. zmierza do podważenia dokonanej przez Sąd I instancji kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji. Jednakże "zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy" (tak wyrok NSA z dnia 4 marca 2014r., II GSK 1597/12, Lex nr 1495105, wyrok NSA z dnia 4 marca 2020r., II FSK 2089/17, LEX nr 2977144). Może on odnieść skutek tylko wówczas, gdy sąd I instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził (lub stwierdził) w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2019r., I GSK 1584/19, LEX nr 2744343). Skarżąca kasacyjnie nie wykazała też wpływu naruszenia tego przepisu na wynik sprawy, co stanowi istotną wadę konstrukcyjną skargi kasacyjnej w tym zakresie. Nie można też przyjąć, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., jeśli strona skarżąca kasacyjnie formułuje – tak jak w tej sprawie – zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, odnoszące się wprost do stanowiska Sądu I instancji, wyrażonego w uzasadnieniu wyroku. W takiej sytuacji uznać należy, iż nie mogło dojść do naruszenia tego przepisu w ten sposób, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie wyjaśnia podstawy prawnej i faktycznej rozstrzygnięcia, co w konsekwencji nie pozwalało na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów (por. np. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2006r., I FSK 372/05; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 302).

W tej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada ustawowym wymogom. Jego analiza – zważywszy na prezentowane w orzecznictwie sądowym poglądy - pozwala przyjąć, iż Sąd I instancji rozważył wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami poczynionymi przez organy i z materiałem dowodowym sprawy (tak wyrok NSA z dnia 23 marca 2014r., II GSK 36/13, Lex nr 1488110). Sąd I instancji nie miał przy tym obowiązku badania wszelkich aspektów sprawy, w szczególności tych które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017r., II GSK 3669/17, LEX nr 2442924). Motywy wyroku są – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - jasne i przekonujące, a nadto stanowią konsekwentną i logiczną całość (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2006 r., II OSK 632/05, czy wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015r., II GSK 2304/13). Uzasadnienie kontrolowanego wyroku stwarza – jak się przyjmuje w orzecznictwie sądowym - możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2014r., I OSK 2324/12, Lex nr 1475200; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011r., II OSK 1985/09; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012r., II FSK 1067/11). Sama skarżąca kasacyjnie w spornej w tej sprawie kwestii przyznaje w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji wyjaśnił, że przepisy prawa cywilnego nie mają zastosowania w tej sprawie, jednakże zdaniem skarżącej kasacyjnie uzasadnienie wyroku w tym zakresie nie odnosi się do zarzutów kasacyjnych, a konkluzja Sądu I instancji jest dla strony niezrozumiała, bo nie wynika z treści objętych zarzutami przepisów prawa. Subiektywne odczucia skarżącej kasacyjnie co do kompletności wyrażonych przez Sąd I instancji ocen, jak też niezrozumienie intencji Sądu nie dowodzą wadliwości sporządzenia uzasadnienia kontrolowanego wyroku.

Zarzuty kasacyjne naruszenia art. 118 o.p., art. 65 u.f.p. i pominięcie art. 372 k.c., a także art. 203 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., tj. zarzuty pkt 1 lit. b) i pkt 2 lit. c) petitum skargi kasacyjnej, również nie są zasadne.

W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnienia. Jedynie w oparciu o treść zarzutów kasacyjnych można przyjąć, że zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji wadliwie ustalił wzorzec sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonej decyzji, a w zakresie przepisów postępowania cywilnego wadliwe przyjął, że cofnięcie zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości wywołuje skutek, jakby wniosek nie został złożony. Nie można jednakże w oparciu o tak sformułowane zarzuty zrekonstruować intencji skarżącej kasacyjnie, a tym bardziej ustalić, na czym konkretnie polega naruszenie objętych tymi zarzutami przepisów przez Sąd I instancji. Podnieść też trzeba, że art. 118 o.p., normujący zagadnienie przedawnienia uprawnienia organu do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania dłużnika, zawiera mniejsze jednostki redakcyjne, które nie zostały wskazane nawet w treści zarzutu kasacyjnego. Tymczasem jednym z warunków prawidłowego sformułowania zarzutu kasacyjnego jest wskazanie przepisu wraz z jego mniejszymi jednostkami redakcyjnymi, jeśli takie dany przepis zawiera. Ponadto jednostki te odwołują do innych przepisów, które również nie zostały powołane. Prawidłowe zarzucenie naruszenia art. 65 u.f.p. wymagało powołania także art. 60 u.f.p., posiadającego mniejsze jednostki redakcyjne, jak i wykazania, że do objętej decyzją o odpowiedzialności należności mają zastosowanie przepisu k.c. Zauważyć również trzeba, że przepisy k.c. i k.p.c. nie stanowią podstawy prawnej orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki z tytułu zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania w ramach programu operacyjnego. Tę stanowią przepisy o.p., które zresztą skarżąca kasacyjnie objęła pozostałymi zarzutami kasacyjnymi. Co istotne istnieją istotne różnice pomiędzy odpowiedzialnością członków zarządu na gruncie ordynacji podatkowej, a odpowiedzialnością na gruncie prawa cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2018, I FSK 625/16, LEX nr 2455982). Najistotniejsza to ta, że odpowiedzialność za zaległości o charakterze publicznoprawnym spółki powstaje w drodze konstytutywnej decyzji, nie zaś na skutek czynności cywilnoprawnej czy z mocy samego prawa jak w prawie cywilnym. W zakresie przedawnienia tych zaległości mają zatem zastosowanie przepisy o.p. nie zaś prawa cywilnego, w tym art. 372 k.c.

Zarzut kasacyjny naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187, art. 188a o.p. i art. 191 o.p., tj. zarzut pkt 2 lit. a) petitum skargi kasacyjnej, nie uzasadnia uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Naruszenia tych przepisów skarżąca kasacyjnie upatruje w zaniechaniu przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia daty właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, w tym zwłaszcza zaniechanie przeprowadzenia opinii biegłego, a w konsekwencji wadliwe ustalenie, że wniosek ten nie został złożony we właściwym czasie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno zakres postępowania dowodowego na sporną w sprawie okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości, jak i ocena materiału dowodowego przez organy obu instancji jest prawidłowa. W kontekście argumentów uzasadnienia skargi kasacyjnej przede wszystkim wskazać trzeba, że do stwierdzenia, kiedy członek zarządu winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, nie jest konieczny dowód z opinii biegłego (wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017r., I FSK 1221/15, Lex nr 2282080). Ustalenie okoliczności faktycznej, kiedy w spółce wystąpił stan niewypłacalności, należy do ustaleń, które samodzielnie powinny przeprowadzić organy – instytucja zarządzająca i z reguły, nie wymaga to wiadomości specjalnych. Również badanie sprawozdań finansowych jednostki nie zawsze wymaga posiadania wiadomości specjalnych, zwłaszcza w zakresie analizy bilansu oraz rachunku zysków i strat za poszczególne okresy sprawozdawcze. Organy mogą samodzielnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ocenić, który moment był właściwym dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego spółki (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2018, II FSK 3638/15, LEX nr 2441281). Ponadto kwestia badania właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną przez organy na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy (tak wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019, II FSK 2684/17, LEX nr 2723955). W tej sprawie zasadnie organy, a następnie Sąd I instancji, oparły swoją ocenę na postanowieniu SR w Gliwicach z dnia 17 maja 2012r. oddalającym wniosek skarżącej jako członka zarządu spółki z dnia 13 lutego 2012r. o ogłoszenie upadłości spółki. Wobec treści złożonego przez skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości spółki i treści wskazanego postanowienia oddalającego wniosek nie zachodziła potrzeba prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność daty, w której wniosek ten należało złożyć, aby skutkował on wszczęciem postępowania upadłościowego. Wniosek o ogłoszenie upadłości został wszak uznany przez sąd upadłości za spóźniony. Dla oceny właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki bez znaczenia pozostaje natomiast podjęte w późniejszym czasie na wniosek jednego z wierzycieli spółki postanowienie SR w Katowicach z dnia 13 sierpnia 2012r. o ogłoszeniu upadłości spółki. Skoro bowiem podstawą materialnoprawną odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania o charakterze publicznoprawnym był art. 116 § 1 o.p., zwłaszcza pkt 1 lit. a), to przesłanką wyłączającą odpowiedzialność członka zarządu spółki było wykazanie przez tego członka, że we właściwym czasie złożył on wniosek o ogłoszenie upadłości. W tej sprawie skarżąca kasacyjnie jako członek zarządu spółki w czasie kiedy powstała zaległość objęta odpowiedzialnością nie złożyła jednak we właściwym czasie skutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosek ten złożony w dniu 13 lutego 2012r. okazał się spóźniony, w efekcie czego majątek spółki w dacie orzekania w przedmiocie tego wniosku przez sąd upadłości – SR w Gliwicach nie wystarczał – co wprost wynika z postanowienia z dnia 17 maja 2012r. - nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Również z wniosku spółki o ogłoszenie upadłości spółki, złożonego przez skarżącą, wynika, że zobowiązania spółki przekraczały jej majątek i to znacznie. Ta dysproporcja aktywów i pasywów spółki była na tyle drastyczna, że sąd upadłości – SR w Gliwicach rozpoznając ten wniosek o ogłoszenie upadłości uznał, że cel postępowania upadłościowego nie może zostać osiągnięty i oddalił ten wniosek. Wobec wskazanej ustawowej przesłanki uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki, nie można natomiast przyjąć – jak tego oczekuje skarżąca kasacyjnie - że złożenie w późniejszym czasie przez jednego z wierzycieli spółki wniosku o ogłoszenie upadłości spółki i uwzględnienie tego wniosku przez inny sąd upadłości – SR w Katowicach i ogłoszenie upadłości spółki skutkowałoby zwolnieniem się skarżącej z odpowiedzialności solidarnej za zaległości spółki. Co istotne postanowienie SR w Katowicach z dnia 13 sierpnia 2012r. o ogłoszeniu upadłości spółki i przeprowadzenie w oparciu o to postanowienie postępowanie upadłościowe spółki nie doprowadziło do zaspokojenia wszystkich wierzycieli spółki w równym stopniu. Z uwagi na wartość masy upadłości zostali zaspokojeni tylko wierzyciel II i III kategorii i to jedynie w części. Natomiast sporna wierzytelność, wpisana do IV i V kategorii wierzytelności, nie została zaspokojona. Masa upadłości wystarczyła bowiem jedynie na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego i częściowe zaspokojenie wierzytelności zaliczanych do wcześniejszych kategorii. Cel postępowania upadłościowego – pomimo przeprowadzenia postępowania upadłościowego – nie został osiągnięty. Ta okoliczność też – nawet gdyby podzielić wbrew wcześniejszym wywodom pogląd skarżącej, że został przez nią zgłoszony skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości - uzasadnia twierdzenie, że skarżąca kasacyjnie uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Wspomnieć też trzeba, że sąd upadłości – SR w Gliwicach, oceniając zasadność przeprowadzenia postępowania upadłościowego, uwzględniał kondycję finansową spółki i jej możliwości realizowania zobowiązań z daty dokonywania tej oceny. W tej dacie zaś spółka – jak sama skarżąca wskazywała we wniosku – nie prowadziła działalności gospodarczej, a więc i nie osiągała dochodu, który mógłby posłużyć do zaspokojenia zaległych wierzytelności. Natomiast w dacie podejmowania postanowienia przez sąd upadłości – SR w Katowicach sytuacja finansowa spółki uległa poprawie, spółka w wyniku podjętej działalności gospodarczej osiągała przychody, możliwa była odmienna ocena wniosku wierzyciela spółki o ogłoszenie upadłości spółki niż wniosku spółki – skarżącej kasacyjnie. Oceny tej okoliczności należy dokonywać w całokształcie okoliczności sprawy, w tym w kontekście postanowienia SR w Gliwicach. Nie jest właściwa ocena właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości wyłącznie w kontekście postanowienia SR w Katowicach. Podjęta w późniejszym czasie przez spółkę, a ściślej jej zarząd, próba ratowania spółki i podjęcia działalności gospodarczej nie ma wpływu na ocenę złożonego przez skarżącą wniosku spółki o ogłoszenie upadłości. Nie jest więc prawidłowa teza skarżącej o dokonanej przez sąd upadłości – SR w Gliwicach pomyłce w ocenie jej wniosku jako członka zarządu spółki, dokonywana wszak przez sąd upadłości w całokształcie wówczas zaistniałej sytuacji majątkowej spółki.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).