Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1064/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145. art. 148, art. 162
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 21 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem zł).


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego z siedzibą w K. (dalej: NMUC-S, organ podatkowy) postanowieniem z dnia 21 lutego 2020 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 163 § 2 w zw. z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.; dalej: O.p.), odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji NMUC-S z dnia 15 marca 2019 r., nr [...] (dalej: decyzja z dnia 15 marca 2019 r.) określającej P. S. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zawarcia umowy sprzedaży dnia 10 lipca 2015 r. w kwocie 38.585,00 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie miało miejsce w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia 15 marca 2019 r. NMUC-S określił Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych. Decyzja organu podatkowego wysłana została na adres korespondencyjny wskazany przez pełnomocnika Spółki, to jest: ul. [...], [...]. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zalegającym w aktach sprawy wskazano, że przesyłkę odebrała w dniu 18 marca 2019 r. M. B.. Odwołanie od tej decyzji złożone zostało w placówce Poczty Polskiej S.A. w dniu 2 kwietnia 2019 r.

Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2019 r. organ podatkowy stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, wobec faktu, że czternastodniowy termin wskazany w przepisie upłynął z dniem 1 kwietnia 2019 r. Postanowienie doręczono Stronie w dniu 16 kwietnia 2019 r.

Wniosek o przywrócenie terminu złożył pełnomocnik Spółki w dwóch pismach z dnia 16 kwietnia 2019 r., przy czym jedno z nich wpłynęło do organu podatkowego w dniu 18 kwietnia 2019 r., a drugie - 25 kwietnia 2019 r. Wnioski różnią się tym, że we wniosku, który wpłynął do organu podatkowego w dniu 25 kwietnia 2019 r. dodano, iż wraz z przedmiotowym wnioskiem o przywrócenie terminu składane jest odwołanie od decyzji z dnia 15 marca 2019 r.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu Spółka wskazała, że M. B., osoba, która odebrała ww. decyzję, nie była do tego upoważniona ani w imieniu Spółki, ani w imieniu jej pełnomocnika, a data odbioru decyzji z dnia 15 marca 2019 r. została automatycznie naniesiona przez urząd pocztowy, a nie osobę odbierającą, co poddaje w wątpliwość dzień doręczenia przesyłki. Podkreślono po raz kolejny, iż osoba odbierająca przedmiotową decyzję nie była ani pracownikiem Spółki, ani pracownikiem jej pełnomocnika i nie miała upoważnienia do odbioru korespondencji. Zdaniem pełnomocnika powyższe argumenty wskazują, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło bez winy Spółki, a wniosek złożony jest w 7-dniowym terminie od ustania przyczyny uchybienia, to jest daty, w której otrzymała postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu i powzięła wiedzę o takim uchybieniu, co skutkuje zastosowaniem normy z art. 162 §1 O.p.

NMUC-S postanowieniem z dnia 17 maja 2019 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 15 marca 2019 r.

Na postanowienie to Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze Strona podniosła, że decyzja z dnia 15 marca 2019 r. została doręczona w okresie niezdolności do pracy pełnomocnika strony i jego nieobecności pod wskazanym w pełnomocnictwie adresem. Podkreślono, że decyzja została odebrana przez osobę nieupoważnioną, zarówno przez Stronę, jak i jej pełnomocnika.

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 827/19, WSA w Krakowie uchylił postanowienie NMUC-S z dnia 17 maja 2019 r., ze względu na brak ostatecznego rozstrzygnięcia w zakresie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania.

NMUC-S przedstawionym na wstępie postanowieniem z dnia 21 lutego 2020 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 15 marca 2019 r.

Oceniając przesłanki do przywrócenia terminu, organ stwierdził, że pełnomocnik Spółki nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu wywodzona jest bowiem z faktu niezdolności do pracy pełnomocnika w dniu doręczenia decyzji i w dwa dni po tym fakcie. W ocenie organu w okresie od 20 marca 2019 r. do 1 kwietnia 2019 r. pełnomocnik, posiadając wiedzę o rozstrzygnięciu, miał możliwość wniesienia odwołania w ustawowym terminie, czego jednak nie uczynił. Organ zauważył, że pełnomocnik wskazał jako adres do korespondencji adres biura Strony, co oznacza, że niewątpliwie musiał założyć, że właśnie w tym miejscu będą mu doręczone pisma. O fakcie tym świadczy organizacja pracy recepcji i upoważnienie osób tam pracujących do odbioru korespondencji. Okoliczność choroby pełnomocnika powinna skłonić go do podjęcia szczególnych działań w celu uniknięcia przez Stronę negatywnych konsekwencji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 145 § 2 oraz art. 148 § 1 i 2 O.p., poprzez przyjęcie, że sporna decyzja NMUC-S z dnia 15 marca 2019 r. została doręczona prawidłowo w dniu 18 marca 2019 r., w sytuacji gdy decyzja ta, w okresie niezdolności do pracy pełnomocnika Skarżącej i jego nieobecności pod wskazanym w pełnomocnictwie adresem, została odebrana przez osobę nieupoważnioną przez pełnomocnika Skarżącej do odbioru pism w postępowaniu podatkowym,

- art. 122 w zw. z art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 o.p., poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń stanu faktycznego spawy polegających na przyjęciu przez organ, że decyzja z dnia 15 marca 2019 r. została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi Skarżącej,

- art. 223 § 2 O.p., poprzez stwierdzenie złożenia przez Skarżącą odwołania od decyzji z dnia 15 marca 2019 r. z naruszeniem 14-dniowego terminu liczonego od dnia 18 marca 2019 r., w sytuacji gdy w rzeczywistości termin ten nie rozpoczął w tym dniu biegu, z uwagi na brak skutecznego doręczenia pełnomocnikowi skarżącej przedmiotowej decyzji,

- art. 165a § 1 O.p. poprzez nieuznanie, że wystąpiły przesłanki negatywne do wszczęcia postępowania o przywrócenie terminu, a mianowicie nieuchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji z dnia 15 marca 2019 r., a tym samym za nieuznanie bezprzedmiotowości tego postępowania.

Mając powyższe na uwadze wniesiono o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów i innych środków dowodowych załączonych do skargi na okoliczności w niej wskazane.

NMUC-S w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

WSA postanowieniem z dnia 2 września 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 3362/20 odrzucił skargę z powodu, że została wniesiona wniesienia przez podmiot (Spółkę), który nie miał legitymacji procesowej do dokonania przedmiotowej czynności.

Od powyższego orzeczenia Spółka wniosła skargę kasacyjną żądając w niej uchylenia postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3481/21, uchylił postanowienie WSA w całości i przekazał sprawę tut. Sądowi do ponownego rozpoznania jednocześnie zobowiązując Sąd do uwzględnienia przedstawionej oceny prawnej w przedmiocie legitymacji procesowej Spółki do wniesienia skargi na postanowienie NMUC-S w zakresie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Ponownie rozpoznając sprawę, wskazać należy w pierwszej kolejności na skutki, jakie dla dalszego toku niniejszej sprawy wynikają z faktu uznania przez NSA zasadności wniesionej skargi kasacyjnej i w konsekwencji tego uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania.

Zgodnie bowiem z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przez wykładnię prawa, o której mowa w przytoczonym art. 190 P.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu NSA, ciążący na sądzie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co w niniejszym przypadku nie ma miejsca. Z tych też względów w ramach obecnego, ponownego rozpoznania sprawy, WSA nie może dokonywać nowych, własnych ocen prawnych dotyczących kwestii będących już uprzednio przedmiotem rozważań czynionych przez NSA w wydanym w sprawie wyroku (postanowieniu) kasacyjnym, a wyrażone w nim poglądy prawne, muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi z nich konsekwencjami prawnymi (por. np. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 727/10, z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1427/10; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wobec niezaistnienia wskazanych powyżej przesłanek odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w postanowieniu NSA z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt III FSK 3481/21 dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonej rozstrzygnięcia uwzględniają zatem wykładnię prawa przyjętą przez NSA. Sprowadza się to do rozpoznania skargi, jako że NSA przesądził, że Spółka miała legitymację procesową do jej wniesienia, gdyż uznał, że czynności procesowej w postaci wniesienia skargi na postanowienie organu pierwszej instancji stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania nie można kwalifikować jako czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, która do swojej ważności wymagałaby zgody tymczasowego nadzorcy sądowego. W świetle regulacji Prawa upadłościowego dotyczących tymczasowego nadzorcy sądowego brak jest również podstaw do twierdzenia, że w sytuacji jego ustanowienia dłużnik traci legitymację procesową do podejmowania czynności przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznając sprawę zgodnie z powyżej zakreślonymi regułami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było przywrócenie terminu do złożenia odwołania, zakończone postanowieniem rozstrzygającym tę kwestie i nie odnoszącym się do sprawy rozstrzyganej decyzją, od której odwołanie wniesiono. Tym samym granice tej sprawy wyznaczają okoliczności faktyczne i prawne dotyczące stosowania przepisów regulujących przywrócenie terminu, a więc kwestie nie odnoszące się do samej decyzji, od której odwołanie to złożono. Poza "granicami sprawy" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, pozostaje ocena legalności decyzji, od której odwołanie wniesiono.

Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do treści § 2 cytowanej regulacji podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jednocześnie z którym należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powyższe zasady odnoszą się do terminów procesowych (§ 4).

Powołane przepisy kreują zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu:

1. uchybienie terminowi,

2. wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia),

3. uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy,

4. dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin.

Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Brak spełnienia którejkolwiek z nich wobec zastosowanej konstrukcji koniunkcji warunków skutkuje niemożnością zastosowania przez organ omawianej instytucji. Dla złożenia i rozpoznania takiego wniosku konieczne jest stwierdzenie, że doszło do uchybienia terminu, a wiec wykazanie, iż termin ten rozpoczął swój bieg i upłynął przed momentem złożenia wniosku. Oznacza to konieczność ustalenia daty doręczenia decyzji oraz sprawdzenia prawidłowości jej doręczenia.

W rozpatrywanej sprawie pierwotnym źródłem sporu była właśnie kwestia doręczenia decyzji z dnia 15 marca 2019 r., od której Skarżącej wniosła odwołanie.

NMUC-S postanowieniem z dnia 20 lutego 2020 r. nr [...] stwierdził chybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 15 marca 2019 r. Skarżąca na powyższe postanowienie złożyła skargę w której zakwestionowała prawidłowość doręczenia tej decyzji.

WSA w Krakowie po rozpoznaniu skargi na postanowienie z dnia 20 lutego 2020 r. wyrokiem z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1114/21 uchylił to postanowienie stwierdzając, że doręczenie decyzji z dnia 15 marca 2019 r. nastąpiło z naruszeniem art. 148 § 2 pkt 2 O.p. i art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) w zw. art.145 § 2 O.p., tym samym było nieskuteczne. Ponadto Sąd zobowiązał NMUC-S do ponownego doręczenia decyzji z dnia 15 marca 2019 r.

Oznacza to, że decyzja z dnia 15 marca 2021 r. nie weszła do obrotu prawnego w dniu 18 marca 2019 r. (art. 212 O.p.), zatem nie został otwarty termin do wniesienia odwołania.

Powyższe implikuje rozstrzygnięcie w rozpatrywanej obecnie sprawie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 15 marca 2019 r. Stwierdzenie bowiem, że termin do wniesienia odwołania dla Skarżącej nie został w ogóle otwarty prowadzi do logicznego wniosku, że nie może zostać przywrócony (art. 162 § 1 O.p.). Wniosek o przywrócenie terminu złożony mimo braku uchybienia terminowi jest bowiem niedopuszczalny. Ocena zasadności przywrócenia terminu jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony.

Końcowo Sąd wskazuje, że w tożsamej sprawie, tyle że dotyczącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania od doręczenia decyzji NMUC-S z dnia 15 marca 2019 r. w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług, WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 814/21 również uchylił postanowienie NMUC-S w sprawie odmowy przywrócenia terminu.

Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie NMUC-S zostało wydane z naruszeniem art. 162 § 1 O.p. i w konsekwencji działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.). Sąd zasądził na rzecz Skarżącej kwotę 597,00 zł, na którą składa się 100 zł tytułem wpisu sądowego, 480,00 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.