Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 46/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] Minister Sprawiedliwości uchylił uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] /dalej ORA/ oraz utrzymującą ją w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej /dalej Prezydium NRA/ z dnia [...] sierpnia 2004r. w przedmiocie odmowy wpisu A. P. na listę aplikantów adwokackich i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

ORA w [...], po przeprowadzeniu konkursu, uchwałą z [...] grudnia 2003r. odmówiła wpisu A. P. na listę aplikantów adwokackich. W uzasadnieniu uchwały ORA podała, że kandydat otrzymał w części pisemnej konkursu tylko 77 punktów, podczas gdy regulamin konkursu wymagał co najmniej 85 punktów, aby zakwalifikować się do etapu ustnego.

A. P. od powyższej uchwały odwołał się do NRA. Wskazał, że zgodnie z § 14 Regulaminu konkursu, do wpisu na listę aplikantów wystarczy osiągnięcie 60 punktów, zaś on otrzymał 77 punktów, zatem uchwała o odmowie przyjęcia na aplikację jest wadliwa.

Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2004r. Prezydium NRA utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę i wskazało, że skarżący wadliwie interpretował sposób liczenia punktów.

Od powyższej uchwały Prezydium NRA A. P. odwołał się do Ministra Sprawiedliwości wnosząc o jej uchylenie bądź orzeczenie co do istoty sprawy i wpisanie go na listę aplikantów. Zarzucał naruszenie zasad przeprowadzenia konkursu oraz naruszenie zagwarantowanej przez Konstytucję zasady swobody wyboru zawodu i powoływał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 123 z 2002r. poz. 1058/ dotyczących organizacji konkursów. Wskazywał, że mimo iż orzeczenie Prezydium NRA zapadło już po wyroku Trybunału nie uwzględniło jego treści. Zarzucał też przewlekłość postępowania.

Minister Sprawiedliwości uwzględnił odwołanie i zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2004r. uchylił uchwałę ORA w [...] oraz utrzymującą ją w mocy uchwałę Prezydium NRA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wskazał, że obie uchwały wydane zostały w oparciu o niekonstytucyjny przepis art.58 p.12 lit.j. ustawy Prawo o adwokaturze i dlatego nie mogą się ostać.

Na powyższą decyzję A. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucał naruszenie art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 § 1 i § 2, 35 §1, §2 i §3, 36 §1 i 123 §1 KPA a przede wszystkim naruszenie art.138 §1 i §2 KPA, poprzez nieuzasadnione przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zamiast wydania od razu decyzji reformatoryjnej i dokonania wpisu skarżącego na listę aplikantów. Zarzucał też naruszenie gwarancji konstytucyjnych wynikających z art.2, art.7, art.8 i art.83 Konstytucji RP. Wnosił o uznanie w wyroku uprawienia skarżącego do wpisania go na listę aplikantów w oparciu o art. 145 §2 p.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami dalej zwanej p.p.s.a./, albo uchylenie decyzji w zaskarżonej części z uwagi na uchybienia procesowe lub stwierdzenie jej nieważności albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wskazywał na przewlekłość postępowania ze strony organów adwokatury oraz dalsze, jego zdaniem niepotrzebne, przewlekanie poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wskazywał, że zgodnie z art. 75a Prawa o adwokaturze wpis na listę aplikantów odbywa się po przeprowadzeniu konkursu, zaś konkurs, który był podstawą zaskarżonych decyzji przeprowadzony był na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. Rozstrzygnięcie o wpisie wymaga więc przeprowadzenia konkursu w oparciu o nowe zgodne z Konstytucją przepisy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Badając we wskazany wyżej sposób zaskarżoną decyzję administracyjną, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc nieuzasadniona.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt

P 21/02 orzekł, że art. 40 p.4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo

o adwokaturze jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art.31 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczaniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Trybunał Konstytucyjny orzekł też, że art. 58 pkt. 12 lit. j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo

o adwokaturze jest niezgodny z art.87ust.1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu, bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m.in. cytowanych przepisów z ustawą zasadniczą.

Należy zauważyć, że zasady Regulaminu konkursu, wydanego na podstawie sprzecznego z Konstytucją przepisu Prawa o adwokaturze, miały zasadniczy wpływ na treść uchwały podjętej przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono konkurs, w wyniku którego odmówiono skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich, został wydany na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez ustawowego upoważnienia) i dlatego ten regulamin jest niezgodny z art.87 ust.1 Konstytucji RP. Regulamin konkursu, który jest aktem wewnętrznym organów samorządu adwokackiego, nie może być podstawą wydania decyzji co do obywateli, którzy nie podlegają temu organowi samorządowemu.

Uchwała ORA z dnia [...] grudnia 2003r. o odmowie wpisu A. P. na listę aplikantów adwokackich, wydana więc została na podstawie wyników konkursu przeprowadzonego na podstawie przepisów /regulaminu konkursu/ wydanych w oparciu o niekonstytucyjne upoważnienie.

Uchwała Prezydium NRA utrzymująca w mocy wskazaną uchwałę ORA podjęta została [...] sierpnia 2004r. tj. już po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny, że przepisy, na podstawie których przeprowadzano konkurs są sprzeczne z Konstytucją RP. W tym stanie rzeczy, gdy wynik tego konkursu został przez stronę zaskarżony, niewłaściwe było utrzymanie w mocy przez NRA uchwały ORA, podjętej w oparciu o wyniki wadliwie przeprowadzonego konkursu.

Minister Sprawiedliwości kontrolując, na skutek odwołania skarżącego, obie zaskarżone uchwały zasadnie uchylił je i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Należy zauważyć, że uwzględnienie wniosków skarżącego i wpisanie go na listę aplikantów przez Ministra byłoby równie wadliwe jak odmowa wpisu; byłoby to bowiem rozstrzygnięcie podjęte w oparciu o wyniki konkursu przeprowadzonego na podstawie niekonstytucyjnych przepisów. Sam skarżący wywodzi, że konkurs taki jest dotknięty wadliwością, jego wynik nie może więc być podstawą ani odmowy wpisu przez organy samorządu ani dokonania wpisu przez Ministra. Zarzuty skarżącego naruszenia przez Ministra art.138 § 1 i §2 KPA polegające na niepotrzebnym przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania nie są więc uzasadnione. Konieczne bowiem będzie przeprowadzenie ponowne postępowania dowodowego tj. przeprowadzenie nowego konkursu dla ustalenia w sposób prawidłowy, czy kandydat może uzyskać wpis na listę aplikantów adwokackich. Decyzja Ministra o uchyleniu obu uchwał otwiera skarżącemu możliwość uczestnictwa w nowym konkursie, przeprowadzonym w sposób prawidłowy w oparciu o nowe, zgodne z Konstytucją RP przepisy. Uczestnictwo w tym konkursie, będące kontynuacją wszczętego już postępowania, nie powinno się wiązać z koniecznością wnoszenia nowych opłat.

Nie znajdują też uzasadnienia zarzuty naruszenia podstawowych zasad KPA wyrażonych w artykułach od 6 do 12 KPA. Minister działał zgodnie z procedurą a w szczególności nie uchybia praworządności fakt, iż nie wpisał skarżącego na listę aplikantów. Jak wskazał w uzasadnieniu swej decyzji, zgodnie z art.75a Prawa o adwokaturze, wpis może być dokonany po przeprowadzeniu konkursu. Po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego było już wiadomo, że dotychczasowe konkursy organizowano na podstawie regulaminów wydanych w oparciu o niekonstytucyjne przepisy. W tym stanie rzeczy Minister nie miał żadnych podstaw, aby wpisać skarżącego na listę aplikantów na podstawie wyników zakwestionowanego przez niego konkursu.

Zważywszy powyższe Sąd uznał, że decyzja Ministra Sprawiedliwości nie narusza prawa a skarga jest nieuzasadniona. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.