Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2229/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.13 ust 5
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
article: art.184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 227/16 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 227/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi M.T., dalej także skarżąca, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...].

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Gdyni, działając na podstawie m.in. art. 2 ust. 2-3, art. 17, art. 20, art. 23-25 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 1456 ze zm.), odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką sprawowaną nad matką I. T.. Organ wyjaśnił, że M. T. złożyła w dniu 26 maja 2011 r. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Wniosek ten był rozpatrywany cztery razy. Po kolejnej analizie sytuacji rodziny i wniosków pracownika socjalnego dołączonych do rodzinnego wywiadu środowiskowego, organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i odmówił wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ustawodawca uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom niż matka, ojciec czy opiekun faktyczny dziecka, które nie podejmują lub rezygnują z pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, od tego czy na osobach tych ciąży wobec osoby wymagającej opieki obowiązek alimentacyjny zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Organ wyjaśnił, że matka strony I.T. pozostaje w związku małżeńskim. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, według oceny WSA w Gdańsku zawartej w wyroku z dnia 19 września 2013 r. wiążącej organy administracyjne w sprawie, okoliczność pozostawania przez matkę odwołującej w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania odwołującej świadczenia pielęgnacyjnego. Może ona natomiast stanowić przeszkodę w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie taką pomoc świadczyć.

Bezspornie w rodzinie dwie osoby są ciężko chore i wymagają opieki. Matka odwołującej – I.T. choruje na reumatoidalne zapalenie stawów-RZS i osteoporozę. Stan zdrowia matki cały czas się pogarsza i nie rokuje poprawy. Nadto posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, przyznany na stałe. Drugą osobą chorą w rodzinie jest siostra odwołującej A.T., która choruje na schizofrenię. Posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności do 30 września 2016 r. Ponadto postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt III AUa 937/13 uznana została za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe. W tym stanie organ I instancji decyzją z dnia 3 grudnia 2014 r. przyznał ojcu odwołującej – K. T. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem – A.T., w kwocie 520 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011 r. do 30 czerwca 2013 r. i decyzją z dnia 3 grudnia 2014 r. przyznał K. T. przedmiotowe świadczenie pielęgnacyjne na A. T. w okresie od 1 lipca 2013 r. bezterminowo, w stosownych kwotach. Zatem K. T. ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę A. T.

Z przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy wynika, że w rodzinie może być pobierane tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., SK 7/11 (Dz.U. poz. 1652), z uzasadnienia którego wynika, że w ekstremalnie trudnej sytuacji rodziny wychowującej więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne, rezygnacja z pracy jednego rodzica (opiekuna) często może się okazać niewystarczająca, gdyż opiekun ten nie jest w stanie sprawować efektywnie opieki równocześnie nad dwojgiem, czy trojgiem niepełnosprawnych dzieci. Dlatego prawo powinno w takiej sytuacji stworzyć możliwość rezygnacji z pracy także drugiemu rodzicowi, umożliwiając mu uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast brak takiej możliwości może zmusić rodziców do oddania wszystkich lub niektórych niepełnosprawnych dzieci do publicznego zakładu opiekuńczego, gdzie koszt opieki nad nimi jest nieporównanie wyższy od kosztu świadczeń pielęgnacyjnych dla dwojga rodziców (opiekunów), a opieka nigdy nie będzie tak dobra jak w normalnej rodzinie. Zastrzeżenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczyły szczególnej sytuacji, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się drugi z rodziców by podjąć się opieki nad kolejnym z niepełnosprawnych dzieci.

W związku z tym, że w sprawie K. T. otrzymał świadczenie pielęgnacyjne na córkę A. T., które przyznane zostało od 1 października 2011 r. bezterminowo, a wcześniej przyznane było do 30 września 2011 r., w ocenie Kolegium zaistniała negatywna przesłanka do przyznania odwołującej świadczenia pielęgnacyjnego na matkę I. T. Skoro wystąpienie tej przesłanki powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, ocena pozostałych przesłanek dających podstawę do przyznania przedmiotowego świadczenia jest co do zasady nieuzasadniona.

Dalej organ podał, że K. T. choruje na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, pierwotne nadciśnienie tętnicze, hyperlipidemię mieszaną, grzybicę, łuszczycę, ostrogę piętową prawej pięty. Z relacji domowników wynika, że nie może on dłużej stać, ani nawet siedzieć. Podaje, że nie może obierać warzyw do obiadu, odkurzać odkurzaczem, ścielić łóżka. Zajmuje się głównie córką A. Nieraz chodzi do lekarza z żoną. Prowadzi wszystkie sprawy urzędowe w sądach. Zajmuje się budżetem domowym. Podejmuje główne decyzje dla zaspokojenia potrzeb rodziny. Z informacji uzyskanych od lekarza rodzinnego wynika, że schorzenia K. T. nie stanowią przeszkody w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny.

Z kolei odnośnie odwołującej ustalono, że jest ona osobą zdrową, posiada wykształcenie wyższe - kierunek politologia. Po ukończeniu studiów wyższych nie podjęła pracy zawodowej, zarejestrowała się w PUP od dnia 1 lipca 2008 r. jako osoba poszukująca zatrudnienia, gdzie odbyła staż zawodowy. W okresie od 8 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. podjęła pracę na 1/4 etatu. W trakcie pracy doznała urazu i otrzymywała zasiłek chorobowy z ZUS, po czym ponownie zarejestrowała się w PUP jako osoba poszukująca pracy. W związku ze złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, wyrejestrowała się z PUP. Odwołująca od rana do wieczora zajmuje się matką, wykonuje większość czynności domowych. Musi pomagać matce we wszystkich czynnościach. Z powodu sztywności porannej musi ją podnieść z łóżka i posadzić - jest to ok. godz. 10. Następnie zaprowadza matkę do łazienki i wykonuje wokół niej całą poranną toaletę. Kolejną rzeczą jaką robi, to przygotowanie śniadania i karmienie matki, podawanie jej leków, raz w tygodniu robi zastrzyki. Następnie przez ok. 30 min. spaceruje z matką po mieszkaniu, aby ta "rozchodziła się". Do obowiązków odwołującej należy też gotowanie obiadów (ok. 3 godz.), sprzątanie mieszkania, pranie (pralka "Frania"). Wieczorem odwołująca robi dla wszystkich domowników kolację oraz przygotowuje matkę do spania, tj. pomaga jej się przebrać, układa do snu, smaruje maściami. Jeżeli zachodzi taka potrzeba, robi zakupy, chodzi z matką do lekarza, zamawia wizyty, uprzednio musi być ok. godziny 6:45 w przychodni, aby zarejestrować ją.

Kolegium wyjaśniło też, że przesłanka negatywna ujęta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, odnosząca się do krewnych osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, którzy ubiegaliby się o świadczenie pielęgnacyjne (lub już je otrzymują) w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim oznacza, że zobowiązanym do opieki nad osobą tego wymagającą powinien być w pierwszej kolejności jej małżonek. Sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim przez inną osobę niż małżonek, lecz obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, nie wyłącza podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pozostawanie w związku małżeńskim stanowi natomiast przeszkodę w przyznaniu tego świadczenia wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest w stanie skutecznie tę pomoc świadczyć.

Kolegium podało, że nie zostały przedstawione okoliczności wykluczające możliwość sprawowania opieki przez K. T. nad żoną. Schorzenia ojca odwołującej nie stanowią przeszkody w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnymi członkami rodziny. W sprawie brak jest dowodu na to, że ojciec odwołującej jest przewlekle chory. Sprawuje opiekę nad siostrą odwołującej A., która fizycznie jest osobą zdrową, zdolną do samoobsługi, ale jednocześnie niezdolną do samodzielnej egzystencji. Według opinii lekarza, aby usamodzielnić i uspokoić siostrę odwołującej powinna ona korzystać z zajęć proponowanych przez placówki MOPS dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Jednak wszelkie próby mające na celu usamodzielnienie A. nie powiodły się. Sprzeciwia się nim ojciec odwołującej. Z kolei odnośnie stanu zdrowia matki odwołującej w kontekście sprawowania nad nią opieki przez męża, organ I instancji ustalił, że I. T. porusza się bez pomocy kul, czy balkonika, czasami być może przy pomocy osoby drugiej. Jednakże nie jest osobą leżącą, obłożnie chorą, pampersowaną. W opinii pracownika socjalnego I. T. nie wykazuje chęci poprawy swojego stanu zdrowia, nie podejmuje przysługującej jej rehabilitacji, nie korzysta z leczenia szpitalnego, pomimo skierowań.

Zdaniem Kolegium nie ma w sprawie uzasadnionych podstaw, aby ojciec odwołującej nie uczestniczył w czynnościach związanych z opieką nad córką A. oraz żoną, które wprawdzie obie są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże nie są to osoby leżące, obłożnie chore, a ich stan zdrowia mógłby ulec poprawie, gdyby rodzina wyraziła chęć współpracy w zorganizowaniu im pomocy w zakresie leczenia, rehabilitacji.

Organ wyjaśnił, że okoliczności wyłączające sprawowanie opieki muszą być okolicznościami obiektywnymi i nie mogą zależeć od woli, czy też ustaleń osób spokrewnionych z osobą niepełnosprawną. Rodzina nie może decydować o tym, kto ma pobierać świadczenie pielęgnacyjne, a więc sama wola matki odwołującej, że opiekę powinna nad nią sprawiać odwołująca, nie może mieć znaczenia w sprawie. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane nie wyłącznie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale aby zrekompensować zarobki utracone wskutek rezygnacji z pracy lub jej niepodejmowania z uwagi na sprawowaną opiekę.

W skardze do sądu administracyjnego M. T. zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska.

Ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 4 maja 2016 r. uzupełnił skargę i zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu ustalonym na dzień złożenia wniosku poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż przepis ten interpretowany łącznie z treścią wyroku TK z dnia 18 listopada 2014 r. SK 7/11 wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której o jego uzyskanie ubiega się członek rodzinny inny niż rodzic rezygnujący z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, a inny członek rodziny ma ustalone prawo do świadczenie pielęgnacyjne,

2) prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 P.p.s.a. polegające na oparciu rozstrzygnięcia organu na wykładni przepisów sprzecznej z oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 452/13,

3) art. 7, art. 77 § 1 art. i art. 80 k.p.a. poprzez zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego, który nie pozwala na wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie, polegające na zebraniu wywiadu środowiskowego, którym nie objęto zagadnień związanych z zakresem czynności samoobsługowych, które mogą wykonywać osoby niepełnosprawne w rodzinie skarżącej, wzajemnych relacji członków rodziny, a także kto i jakie czynności wykonuje, przeciętnego dnia rodziny oraz sposobu i częstotliwości podawania leków, tymczasem szczegółowe naświetlenie tych okoliczności mogłoby doprowadzić do ustaleń odmiennych niż dokonane przez organy obu instancji w tym wskazujących na brak możliwości sprawowania przez K. T. jednoczesnej opieki nad dwiema niepełnosprawnymi osobami;

4) art. 81 k.p.a., polegające na ustaleniu z przekroczeniem zasady swobody oceny dowodów, iż zeznania skarżącej oraz pozostałych członków jej rodziny są niewiarygodne w części, w jakiej wskazują, iż jednoczesne opiekowanie się przez K. T. dwiema niepełnosprawnymi osobami jest wykluczone z uwagi na zakres związanych z tym obowiązków.

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego prowadzenia z jednoczesnym zobowiązaniem organu do uzupełnienia wywiadu środowiskowego o określone w pkt 3 okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarga jest zasadna.

Sąd ten podał, że w niniejszej sprawie wydany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrok z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 452/13, którym Sąd ten uchylił wydane uprzednio decyzje organów obu instancji. Sąd ten stwierdził przy tym, że okoliczność pozostawania przez matkę strony – I. T. w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Taka sytuacja zachodziłaby tylko w przypadku, gdyby małżonek osoby wymagającej opieki - ojciec skarżącej, nie był w stanie skutecznie tej pomocy świadczyć. Dalej Sąd ten wskazał, że prawidłowe rozpoznanie wniosku strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wymagało udzielenia odpowiedzi na pytanie czy ojciec skarżącej – K. T. jest w stanie sprawować opiekę nad swoją żoną I. T. Dokonując takiej oceny, organy powinny były również rozważyć czy okoliczność sprawowania opieki nad ciężko chorą córką może pozwolić również na sprawowanie K. T. opieki nad poważnie chorą żoną. Sąd rozpoznający wówczas sprawę stanął na stanowisku, że organy administracji nie oceniły prawidłowo materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, ponadto materiał ten należało uznać za niepełny. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wówczas wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd I instancji podkreślił, że ani stan faktyczny sprawy, ani stan prawny będący przedmiotem rozważań Sądu, nie uległ zmianie tak istotnej, by organ mógł być zwolniony z obowiązku określonego art. 153 P.p.s.a.

Sąd I instancji podał, że podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm. w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 października 2011 r.), dalej ustawa. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz.1212), sprawy o świadczenia rodzinne, do których prawo powstało przed dniem wejścia jej w życie, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r., którym wprowadzono zmianę art. 17 ustawy wszedł w życie w dniu 14 października 2011 r.

Art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dodatkowo Sąd I instancji podkreślił, że wyczerpujący katalog przesłanek wykluczających uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego zawarto w art. 17 ust. 5 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej; 3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko; 4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie; 5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Sąd I instancji podał, że w przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazując, że to sprawowana opieka powoduje, iż skarżąca nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej.

Sąd ten podkreślił, że organ I instancji ponownie orzekając w sprawie, wbrew ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym w wyroku Sądu z dnia 19 września 2013 r., rozpoznał ją na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, które nie miały zastosowania w sprawie. Organ powołał się w podstawie prawnej decyzji i jej uzasadnieniu na tekst ustawy opublikowany w Dz. U. z 2013 r. Nr 1456 ze zm., jak również na art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. Przedmiotowa sprawa dotyczy prawa do świadczenia powstałego przed 14 października 2011 r., tj. przed wejściem w życie ww. zmiany ustawy, tym samym przepisy, na które powołał się organ I instancji, nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia. Tak więc organ I instancji błędnie ustalił treść norm prawa materialnego, na podstawie których wydał swoje rozstrzygnięcie.

Z kolei organ odwoławczy prawidłowo przywołał treść przepisów, mających zastosowanie w sprawie.

Organ I instancji błędnie, jako przyczynę odmowy przyznania świadczenia powołał art. 17 ust. 5 pkt 2 a) ustawy w brzmieniu obowiązującym od 14 października 2011 r., stwierdzając, że pozostawanie przez I.T. w związku małżeńskim (a jej małżonek nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności) nie pozwala na przyznania skarżącej świadczenia. W tej kwestii jednoznaczne stanowisko zajął Sąd w ww. wyroku, podzielając stanowisko organu odwoławczego, że okoliczność pozostawania przez matkę strony – I.T. w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Mimo tego, organ I instancji wskazał tę okoliczność jako jedną z przyczyn odmowy przyznania świadczenia. Nadto organ powołał się na art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 14 października 2011 r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na tę lub inną osobę w rodzinie lub poza rodziną. W dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy miał inne brzmienie i z jego treści wynikało, że nie można było przyznać świadczenia w przypadku, gdy osoba w rodzinie ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie. Organ stanął na stanowisku, że skoro ojciec skarżącej ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy, skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad matką – I. T. Stanowisko to zaaprobował organ odwoławczy stwierdzając, że pobieranie przez ojca skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad córką A. T. ( w okresie do 30 września 2013 r. i od 1 października 2011 r. do bezterminowo) stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia skarżącej.

Odnosząc się do powyższego Sąd I instancji stwierdził, że podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powołany przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji, gdy dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia na osobę wymagającą opieki, na którą ustalone już zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innego członka rodziny, ewentualnie sytuacji, gdy wnioskodawca ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innej osoby wymagającej opieki.

Sąd podał, że w tej sprawie nie zachodzi jednak żadna z przedstawionych wyżej sytuacji. Zdaniem więc tego Sądu, w rozpoznawanej sprawie przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy nie została spełniona, zaś interpretacja tego przepisu dokonana przez organy jest nieprawidłowa. Sąd I instancji podzielił tym samym stanowisko prezentowane w powyższej kwestii przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 4 maja 2016 r.

Dodatkowo Sąd I instancji zauważył, że ojciec skarżącej pobierał świadczenie pielęgnacyjne w dacie złożenia przez skarżącą wniosku i okoliczność ta była znana Sądowi wydającemu wyrok w dniu 19 września 2013 r., co wynika z jego uzasadnienia, tym samym musiała zostać poddana analizie, pomimo, że nie znalazło to odzwierciedlenia wśród motywów rozstrzygnięcia. Wskazywał na to również pełnomocnik skarżącej. W zaleceniach skierowanych do organów Sąd wskazał precyzyjnie, że należy poczynić ustalenia odnośnie opieki sprawowanej przez ojca skarżącej nad siostrą – A. T. i jednoznacznie ustalić czy sprawowanie tej opieki pozwala na sprawowanie przez niego opieki także nad jego żoną – I.T. czy też nie.

Dalej podano, że Sąd w wyroku z dnia 19 września 2013 r. stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy istniała uzasadniona wątpliwość, że ojciec skarżącej jest w stanie opiekować się ("na raz") dwiema, jak wynika z akt sprawy, poważnie chorymi osobami. Sąd stwierdził przy tym, że nie chodzi o zapewnienie jakiejkolwiek opieki, ale opieki prawidłowej, skutecznej i adekwatnej do stanu zdrowia osoby tej opieki wymagającej. W świetle tego za niezadowalające i nieodpowiadające prawu zdaniem Sądu I instancji należy uznać uzasadnienie stanowiska obu organów, że ojciec skarżącej może również sprawować opiekę nad żoną.

W ocenie tego Sądu, nie można w niniejszej sprawie, mając na uwadze związanie oceną prawną zawartą w wyroku z dnia 19 września 2013 r., uznać za wystarczające ogólne powołanie się na stan zdrowia matki skarżącej, jej siostry i ojca skarżącej i w podsumowaniu tego stwierdzenia – jak to uczynił organ odwoławczy - że nie ma w sprawie uzasadnionych podstaw, aby ojciec odwołującej nie uczestniczył w czynnościach związanych z opieką nad córką A. oraz żoną, które wprawdzie obie są osobami o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże nie są to osoby leżące, obłożenie chore, a ich stan zdrowia mógłby ulec poprawie, gdyby rodzina wyraziła chęć współpracy w zorganizowaniu im pomocy w zakresie leczenia, rehabilitacji.

Sąd I instancji wskazał, że organ uzasadniając swoje stanowisko, posłużył się zwrotem "uczestniczenie w czynnościach związanych z opieką". Uczestniczyć rozumiane jest jako: "1. brać w czymś udziału, współdziałać w jakiejś akcji, być uczestnikiem czegoś, 2. mieć w czymś swój udział, swoją część (...)" ( "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka PWN 2002 t. 3 s. 535). Uczestniczenie polega zatem działaniu podejmowanym przy udziale innych jeszcze osób.

Sąd I instancji stwierdził, mając na uwadze stan faktyczny sprawy, że niemożliwe jest takie ułożenie stosunków w rodzinie skarżącej, które nie polegałyby na wzajemnym wsparciu, co jest przecież naturalne. Tym niemniej obowiązkiem organów orzekających w sprawie było ustalenie, czy ojciec skarżącej może samodzielnie, bez pomocy innych osób sprawować całodzienną i pełna opiekę nad żoną i córką, nie zaś czy może w jej sprawowaniu uczestniczyć. Zdaniem Sądu I instancji, organy muszą mieć przy tym na uwadze fakt, że, w przypadku podjęcia przez skarżącą zatrudnienia, niekiedy czynności związane z opieką nad dwiema ciężko chorymi osobami musiałyby być podejmowane przez jej ojca równolegle w tym samym czasie, np. na godziny poranne, w czasie których u I.T. chorującej m.in. na reumatoidalne zapalenie stawów występuje sztywność poranna, co wymaga "rozchodzenia" (ok. 30 min.), a potem wykonania wokół niej porannej toalety. Jednocześnie ojciec skarżącej w tym samym czasie musiałby zająć się córką Agnieszką.

Sąd działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił przeprowadzić dowód z akt Sądu Okręgowego w Gdańsku VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt VIII U 1415/2011 na okoliczność ustalenia jaki jest zakres wykonywanych codziennie przez K.T. czynności zabezpieczających samodzielną egzystencję córki A.T. Wskazał, że w aktach ww. sprawy znajduje się wyrok Sądu Apelacyjnego – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 11 lutego 2014 r. w Gdańsku sygn. akt III AUa 973/13, którym uzupełniono pkt 1 wyroku z dnia 25 lutego 2013 r. sygn. akt VIII U 1415/11 poprzez dodanie - po słowach "zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje A. T. prawo do renty socjalnej od dnia 1 marca 2013 r." – " ustalając niezdolność A. T. do samodzielnej egzystencji na stałe".

Sąd I instancji wskazał, że na uzasadnienie wyroku w sprawie o sygn. akt III AUa 973/13 powołał się pracownik socjalny Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr 2 w Gdyni, który w dniu 12 grudnia 2014 r. przeprowadził wywiad środowiskowy i sporządził "Ocenę sytuacji rodziny/wnioski pracownika socjalnego z dnia 12.12.2014 r.", stwierdzając, że: "Z sentencji wyroku z opinii biegłego wynika, że Pani A. nie jest w stanie funkcjonować bez bezpośredniej opieki ojca.".

W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że: termin "niezdolność do samodzielnej egzystencji" został zdefiniowany w art. 13 ust. 5 ustawy emerytalnej, który stanowi, że niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Termin ten ma szeroki zakres przedmiotowy. Obejmuje bowiem opiekę, oznaczającą pielęgnację, czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp. oraz pomoc w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza. Wszystkie zaś powyższe elementy łącznie wyczerpują treść terminu "niezdolność do samodzielnej egzystencji". W ocenie Sądu Apelacyjnego z materiału dowodowego wynikało, że A.T. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji, wymaga stałej opieki osoby drugiej, nie jest zdolna do samodzielnego życia. Przy typie schizofrenii, na który A.T. choruje, nie wychodzi się z domu, ma lęki, omamy, urojenia. Czuje się ona bezpiecznie tylko w domu i przy ojcu. Wymaga pomocy innych osób w pielęgnacji, czy przy wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego.

Sąd I instancji podał, że dokonane przez sąd powszechny ustalenia w powyższej kwestii różnią się od tych dokonanych przez pracownika socjalnego w "Ocenie sytuacji rodziny z dnia 12.12.2014 r." gdzie stwierdzono, że A.T. jest osobą zdolną do samoobsługi, na co powołały się z kolei oba organy. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i jej wyjaśnienie, z uwagi na wskazane wyżej różnice, jest dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie niezbędne.

Tym samym Sąd I instancji podzielił stanowisko skarżącej, że organy obu instancji dopuściły się ponownie naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 art. i art. 80 k.p.a. poprzez zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego, który nie pozwala na wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie, polegające na przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, którym nie objęto zagadnień związanych z zakresem czynności samoobsługowych, które mogą wykonywać osoby niepełnosprawne w rodzinie skarżącej, tymczasem szczegółowe naświetlenie tych okoliczności mogłoby doprowadzić do ustaleń odmiennych niż dokonane przez organy obu instancji w tym wskazujących na brak możliwości sprawowania przez K.T. jednoczesnej opieki nad dwiema niepełnosprawnymi osobami.

Nadto, zdaniem Sądu I instancji, organom umknął fakt, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w maju 2011 r., zatem ustalenie stanu faktycznego i dokonana następnie ocena wniosku o przyznanie świadczenia powinny dotyczyć całego okresu od wszczęcia postępowania do jego zakończenia – co nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji obu organów (art. 107 § 3 k.p.a.). Organy dopuściły się też naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i na skutek tego niewłaściwe zastosowanie.

Sąd I instancji wskazał, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy ustaliły szczegółowo istotne okoliczności sprawy, czemu dopomóc może rozważenie przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy sądowej o sygn. akt VIII U 1415/2011, a następnie dokonały ich oceny z uwzględnieniem poglądów wyrażonych w tym wyroku.

W skardze kasacyjnej, M. T. zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 1998 r. Nr 162 poz. 1118 ze zm.), dalej ustawa emerytalna, poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zarówno I.T. i A.T. posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności z jednoczesnym orzeczeniem niezdolności do samodzielnej egzystencji (pierwsza w drodze decyzji Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Łomży z [...]; druga na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku z dn. [...], zmienionej wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z 25.02.2013 r. ws. sygn. akt VIII U 1415/11, uzupełnionym wyrokiem SO w Gdańsku z 28.09.2009 r. oraz zmienionej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11.02.2014 r. ws. III AUa 937/13) oraz, że zgodnie z definicją legalną niezdolności do samodzielnej egzystencji zawartej w tym przepisie obie te osoby dotknięte są "naruszeniem sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych", a w konsekwencji zobowiązanie organu administracyjnego pierwszej instancji do dokonywania ustaleń faktycznych w zakresie przesądzonym treścią przepisu, tj. określenia zakresu potrzeb A.T. oraz I.T. związanych z opieką innej osoby, zakresu czynności samoobsługowych, które mogą wykonywać osoby niepełnosprawne;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt a i c P.p.s.a. oraz art. 145a § 1 P.p.s.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia uchylającego decyzję w sytuacji, gdy ustalenia stanu faktycznego upoważniały do wydania wyroku zobowiązującego organ do wydania decyzji o treści stwierdzającej istnienie po stronie skarżącej prawa do świadczenia opiekuńczego, co stanowiło w szczególności wynik nieuwzględnienia przez Sąd oświadczeń K.T. z 12 grudnia 2014 r. (k. 65), M.T. z 12 grudnia 2014 r. (k. 66) oraz I.T. z 16 grudnia 2014 r. (k. 81), których analiza prowadzi do stwierdzenia, iż jednoczesne opiekowanie się przez K.T. córką oraz żoną jest niemożliwe, a ponadto sprzeczne z wolą wszystkich stron, a także na skutek pominięcia przez Sąd zaświadczeń lekarskich dotyczących I.T. z 10 października 2015 r., A.T. z 13 listopada 2014 r. a zwłaszcza T.K. z 18 listopada 2014 r., które potwierdzają konieczność sprawowania ciągłej, całodobowej opieki nad obu niepełnosprawnymi osobami, a nadto wskazują, iż K.T. - mający jakoby tę opiekę sprawować - jest osobą przewlekle chorą na zwyrodnieniowe kręgosłupa, pierwotne nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemię mieszaną, grzybicę, łuszczycę, ostrogę piętową prawej stopy (vide decyzja SKO), w konsekwencji oczekiwanie od niego jednoczesnego sprawowania prawidłowej i skutecznej opieki nad dwiema chorymi osobami jest oderwane od realiów życia zwłaszcza biorąc pod uwagę, że wiąże się koniecznością jednoczasowego wykonywania czynności przy obu niepełnosprawnych na raz (skoro opieka ta ma być sprawowana w sposób ciągły), ponadto Sąd nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do przytoczonych dokumentów, a przy tym przyjąć należy, że rozstrzygnięcie Sądu nie realizuje postulatu szybkości postępowania, bowiem postępowanie w tych warunkach można było zakończyć poprzez stanowcze wskazanie organowi sposobu rozstrzygnięcia sprawy;

2) art. 145a § 1 P.p.s.a., poprzez brak określenia w sentencji wyroku terminu, w jakim nastąpić ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ oraz czynności, jakie mają zostać przeprowadzone w celu ostatecznego jej wyjaśnienia, pomimo że rozstrzygnięcie takie było na wszelki sposób uzasadnione okolicznościami zważywszy, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką został przez skarżącą złożony w dniu 26 maja 2011 r. oraz że przed datą rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sprawa była przedmiotem rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Gdyni czterokrotnie, przy czym wszystkie kolejne rozstrzygnięcia były uchylane w toku kontroli instancyjnej (w tym również w związku z zaistnieniem przypadków nierealizowania zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawartych w wyroku), jednocześnie sprawa ma dla skarżącej znaczenie zasadnicze z punktu widzenia jej podstawowych potrzeb egzystencji, bowiem od maja 2011 roku nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na pochłonięcie opieką nad matką oraz nie rejestruje się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, gdyż wykluczałoby się to z ubieganiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w konsekwencji nie jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym, a także odmawia jej się wszelkich świadczeń z systemu zabezpieczeń społecznych, bowiem na gruncie tendencyjnej opinii pracowników opieki społecznej postawa ta świadczy o braku współdziałania skarżącej w rozwiązywaniu problemów rodziny w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2004 Nr 64 poz. 593 ze zm.),

Ponadto w oparciu o art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a. wniesiono o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów "oceny funkcjonowania społecznego" z 14 lutego 2006 r. oraz "oceny psychologicznej dla potrzeb orzekania o stopniu niepełnosprawności" z dn. 28 września 2011 r. na okoliczność ustalenia zakresu czynności samoobsługowych A.T. oraz czynności, w których wykonywaniu jest ona uzależniona od pomocy innych osób.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i zobowiązanie organu do wydania w terminie miesiąca decyzji o ustaleniu istnienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 26 maja 2011 r. oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów świadczenia pomocy prawnej z urzędu, powiększonych o należny podatek VAT w wysokości ustalonej według norm przepisanych, ponieważ koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Za nieusprawiedliwiony uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt (powinno być "1 lit.") a i c P.p.s.a. oraz art. 145a § 1 P.p.s.a.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej kasacyjnie, brak było w sprawie podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145a § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawa, w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Z przepisu tego w sposób jednoznaczny wynika, że orzeczenie sądowe określonej w nim treści może zapaść jedynie wówczas, gdy mamy do czynienia z przypadkiem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 oraz, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Przyczyną bowiem uchylenia przez Sąd I instancji decyzji wydanych przez organ odwoławczy oraz przez organ pierwszej instancji było niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych. Prawidłowo Sąd I instancji uznał i wskazał w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku, co także zarzucał pełnomocnik skarżącej w piśmie uzupełniającym skargę, że organy obu instancji dopuściły się ponownie naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez zgromadzenie niepełnego materiału dowodowego, który nie pozwala na wyczerpujące wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie, polegające na przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, którym nie objęto zagadnień związanych z zakresem czynności samoobsługowych, które mogą wykonywać osoby niepełnosprawne w rodzinie skarżącej. Zatem podstawą uchylenia przez Sąd I instancji wydanych w sprawie decyzji był prawidłowo powołany obok przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., także przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., który wyklucza możliwość zastosowania w sprawie art. 145a § 1 P.p.s.a.

Z tych też względów nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 145a § 1 P.p.s.a. przez brak określenia w sentencji wyroku terminu, w jakim ma nastąpić rozstrzygnięcie przez organ oraz czynności, jakie mają zostać przeprowadzone w celu ostatecznego jej wyjaśnienia.

Za nietrafne w tej sytuacji należy uznać podnoszenie zarzutu naruszenia art. 7 P.p.s.a.

Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego kasacyjnie, nie doszło w sprawie do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z owym przepisem prawa, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie orzeczenia. Jest więc przepisem o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić przede wszystkim wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Na gruncie uchwały 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 9/09 (ONSAiWSA 2010/3/39) przyjmuje się, że przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 672/09 - Lex nr 597768). Ponadto, aby zarzut taki mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09 - Lex nr 745670), a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09 - Lex nr 745098). Oznacza to, że orzeczenie sądu I instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09 - Lex nr 597986).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną uwzględnienia skargi. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt (powinno być "1 lit.") lit. a i c P.p.s.a. Wskazać należy, że przepisy te są przepisami wynikowymi, co oznacza, że podnosząc zarzut ich naruszenia należy przepisy te powiązać z właściwymi przepisami prawa materialnego lub przepisami postępowania, czego w niniejszej skardze kasacyjnej zabrakło.

Wbrew także zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. 1998 r. Nr 162 poz. 1118 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie. Zgodnie z owym przepisem prawa, w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio, a przepisy te stanowią: niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat, z zastrzeżeniem ust. 3. (ust. 2); niezdolność do pracy orzeka się na okres dłuższy niż 5 lat, jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem tego okresu. (ust. 3). Przepisów tych Sąd I instancji istotnie nie stosował z tego względu, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowią wskazane prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a nie przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku dowodowego złożonego w skardze kasacyjnej. Wskazać należy, że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przepis ten w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie ma zastosowania w takim zakresie jak w postępowaniu przed sądem I instancji. Wskazać bowiem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę przez pryzmat zarzutów skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przesłanki nieważności postępowania o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz czy nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a.

Skoro zatem zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 P.p.s.a.

Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258 – art. 261 P.p.s.a. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.