Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2372/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor sądowy w WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi F. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt V SA 3849/03 uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2003 r. Nr [...]utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...]października 2000 r. Nr [...]o pozbawieniu F. M. uprawnień kombatanckich uzyskanych z tytułu "udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej" w okresie od [...].08.1951 r. do [...].10.1951 r. i od [...].12.1951 r. do [...].02.1952 r. Kierownik Urzędu stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371 ze zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Organ orzekający uznał w oparciu o materiały archiwalne znajdujące się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, iż zarówno 5 Pułk KBW, jak i samodzielny Batalion Zwiadu, w których skarżący odbywał służbę wojskową nie brały udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, a strona nie złożyła żadnych wiarygodnych dowodów potwierdzających uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkował się do podnoszonych przez skarżącego w trakcie postępowania administracyjnego okoliczności związanych z uczestnictwem w okresie okupacji w Ruchu Oporu, w charakterze łącznika starszych kolegów z Armii Krajowej na terenie miasta P., które mogą wskazywać na istnienie tytułu do przyznania uprawnień z podstaw określonych w art. 1-4 ustawy o kombatantach.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia[...]lipca 2004 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2000 r. Nr [...]o pozbawieniu F. M. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdzono, że strona uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji ZBoWiD wyłącznie z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej". Jak wynika ze znajdujących się w Instytucie Pamięci Narodowej akt jednostek wojskowych, w których skarżący pełnił służbę, tj. [...] Pułku KBW i Samodzielnego Batalionu Zwiadu KBW, żołnierze tych jednostek w latach 1951-1953 nie brali udziału w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią. Żołnierze pełniący służbę w [...] Pułku KBW brali udział w walkach z oddziałami zbrojnego podziemia niepodległościowego i bandami rabunkowymi. Z książek rozkazów Samodzielnego Batalionu Zwiadu KBW nie wynika natomiast, aby jednostka ta w tym okresie prowadziła jakąkolwiek działalność bojową. Brak jest zatem podstaw do zachowania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, z tytułu uczestnictwa w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami UPA oraz grupami Wehrwolfu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ustosunkowując się twierdzeń strony dotyczących udziału w Ruchu Oporu w okresie okupacji, wyjaśnił, iż z uwagi na młodociany wiek nie można uznać za prawdopodobną służbę strony w Armii Krajowej. Powołał się na instrukcję gen. K.S. z dnia 4 grudnia 1939 r. wskazującą na możliwość przyjmowania do Związku Walki Zbrojnej jedynie młodzieży, która ukończyła 17 lat i złożyła przepisaną przysięgę.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F.M. podniósł, iż w wieku lat 12-15 był łącznikiem starszych kolegów z Armii Krajowej: M., P. i B.. Jego zadaniem było informowanie o ruchach wojsk niemieckich oraz rozplakatowywanie ulotek i afiszy. Posiadał broń krótką na wypadek spotkania z patrolem niemieckim. Zajmował się również pomocą żywnościową powstańcom warszawskim przebywającym w obozie przejściowym w P. Skarżący przedstawił oświadczenia świadków W. O., J. O. i Z.S., w których świadkowie w ogólny sposób potwierdzają opis wydarzeń dokonany przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd nie stwierdził, aby wydana została ona z naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak m.in. osoby, które uzyskały je z tytułów określonych w ustawie. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 powołanej ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

F. M. otrzymał uprawnienia kombatanckie decyzją b. ZW ZBoWiD w W. wyłącznie jako uczestnik walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od[...]sierpnia do [...] października 1951 r. oraz od [...] grudnia 1951 r. do[...]lutego 1952 r. W tym czasie, jak wynika z ustaleń dokonanych przez organ orzekający, skarżący pełnił służbę w [...] Pułku KBW oraz Samodzielnym Batalionie Zwiadu KBW. Z ustaleń Kierownika Urzędu, dokonanych na podstawie kwerendy archiwalnej w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, wynika, iż [...] Pułk KBW, w którym skarżący służył w latach 1951-1952, brał udział w walkach zbrojnych z oddziałami polskiego podziemia niepodległościowego oraz bandami o charakterze rabunkowym. Organ ustalił również, iż z książek rozkazów dziennych Samodzielnego Batalionu Zwiadu KBW z 1952 i 1953 r., zawierających bardzo dokładne dane o działalności tej jednostki, nie wynika aby prowadziła ona w tym czasie jakąkolwiek działalność bojową (k. 53 akt adm.). Ustalenia organu orzekającego dotyczące działalności [...] Pułku KBW zostały dodatkowo potwierdzone w piśmie IPN z [...].07.2004 r., w którym poinformowano również o braku informacji dotyczących walk pozostałych jednostek, w których służył skarżący w latach 1952-1953. Podkreślenia w tym kontekście wymaga, iż to na kombatancie podlegającym weryfikacji ciążył obowiązek udowodnienia, że faktycznie prowadził on działalność kombatancką i uprawnienia przysługują mu z innego tytułu niż wskazany w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Pozbawienie uprawnień kombatanckich nie jest bowiem karaniem, a jedynie odmową honorowania z braku wymaganych cech. Uprawnienia przysługujące kombatantom nie są (mimo powszechnego takiego odbioru) przede wszystkim uprawnieniami socjalnymi, lecz mają charakter szczególnego przywileju wynikającego z działalności określonej w ustawie (por. wyrok TK z 15.04.2003, sygn. akt SK4/02, OTK-A z 2003 r. Nr 4 poz. 31).

W świetle powyższego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zasadnie uznał, iż brak jest podstaw do zachowania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Ustosunkowując się natomiast, zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z 27 stycznia 2004 r., do twierdzeń dotyczących działalności skarżącego w latach 1939-1945 w charakterze młodocianego łącznika starszych kolegów z Armii Krajowej działających w konspiracji na terenie P., które to okoliczności mogłyby uzasadniać istnienie tytułu do uzyskania uprawnień kombatanckich, organ odwoławczy stwierdził, iż z uwagi na młodociany wiek skarżącego, który w dacie deklarowanego rozpoczęcia działalności w ruchu oporu miał 9 lat, brak jest podstaw do uznania za prawdopodobną służbę w AK. Również przedstawione przez skarżącego oświadczenie świadka Z.S., nie posiadającego uprawnień kombatanckich z tytułu służby w AK, nie zawiera potwierdzenia służby strony w Armii Krajowej. Dokonaną przez organ odwoławczy ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, który dotyczy tego aspektu sprawy, należy uznać za nienaruszającą zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie 1939-1945. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał aby w latach 1940-1945 pełnił służbę w Armii Krajowej, czy też Związku Walki Zbrojnej. Na tę okoliczność brak jest jakichkolwiek dokumentów źródłowych. Przedmiotem oceny organu orzekającego były wyjaśnienia osoby wskazanej przez F. M., a także jego własne. Przekonanie, iż skarżący nie pełnił służby w Armii Krajowej, organ odwoławczy uzasadnił w sposób wyczerpujący i logiczny. Zwrócił uwagę, iż wskazany przez skarżącego świadek nie potwierdził faktu złożenia przez F.M. przysięgi członkowskiej, która zgodnie z instrukcją gen. K. S. z 4 grudnia 1939 stanowiła warunek przyjęcia do organizacji.

Również oświadczenia świadków J. i W.O., które skarżący przedstawił wraz ze skargą, nie potwierdzają pełnienia służby w Armii Krajowej. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych lub związanych ze zbieraniem informacji, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w przyporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności (por. wyrok NSA z dnia 12.08.1993 r., sygn. akt SA/Wr 243/93).

Podniesione przez skarżącego w piśmie z 28.06.2004 r. okoliczności, takie jak pomoc przy przekazywaniu meldunków oraz rozplakatowywaniu ulotek, jak również pomoc żywnościowa powstańcom przebywającym w obozie przejściowym w P., nie mogą być utożsamiane z pełnieniem służby w Armii Krajowej. Pomaganie uczestnikom ruchu oporu było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi samo w sobie podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu istnieje zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszona ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Nawet zatem w sytuacji dania wiary skarżącemu, iż pomagał uczestnikom ruchu oporu, to doraźne wykonywanie wskazanych przez skarżącego czynności nie może być uznane za równoznaczne z przyjęciem do organizacji w charakterze członka konspiracyjnych sił zbrojnych (por. wyrok NSA z 10.04.2002 r., sygn. akt V SA 2157/01).

W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.

-----------------------

wyrok z dnia 27 stycznia 2005 r.

Sygn. Akt V SA/Wa 2372/04 jest prawomocne od dnia 9 kwietnia 2005 r.

...................................

podpis sędziego