Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 894/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 pkt 3 lit. a i b, par. 5 ust. 1 par. 9, par. 10 ust. 1, par. 11
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Olga Żurawska – Matusiak, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE; Oddala skargę.


UZASADNIENIE

J. K. w dniu [...] lutego 2005r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. K. wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

W złożonym wniosku producent rolny ubiegał się o płatność na wyposażenie gospodarstwa w płytę gnojową w pow. 150,00 m², w zbiornik na gnojówkę o pojemności 120,32 m³, na przygotowanie ścian i podłóg w pomieszczeniu do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka, w celu ułatwienia czyszczenia i odpływu cieczy oraz usuwania zanieczyszczeń z tych pomieszczeń na 32 stanowiska krów mlecznych, na wyposażenie gospodarstwa w dojarkę, w schładzalnik do mleka o pojemności 800 litrów, a także na wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem wody. W dniu [...] lutego 2005r. producent rolny zmienił wniosek, którym zmniejszył liczbę stanowisk z 32 na 30, a następnie zmniejszył powierzchnię płyty gnojowej do 149,50m², a pojemność zbiornika na gnojówkę do 119,60 m³. Termin realizacji przedsięwzięć podjętych przez wnioskodawcę w zakresie dotyczącym budowy płyty oraz zbiornika na gnojówkę został określony na dzień 31 grudnia 2007r., natomiast dla przedsięwzięć dotyczących schematu mlecznego wynosił nie więcej niż 12 miesięcy od dnia przyznania płatności.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] marca 2006r. przyznał J. K. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE, płatną w ratach.

W dniu [...] stycznia 2008r. J.K.złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

W gospodarstwie producenta rolnego w dniu [...] stycznia 2008r. została przeprowadzona przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR wizytacja, w wyniku której stwierdzono wykonanie płyty gnojowej o powierzchni 164,53m², zbiornika na gnojówkę o pojemności 129,42 m³ oraz wyposażenie gospodarstwa w umywalkę z podgrzewaczem wody, jednocześnie wykazano brak dowodów zakupu schładzalnika do mleka oraz dojarki.

Ponownie w dniu [...] lutego 2008r. w gospodarstwie J. K. pracownicy Biura przeprowadzili kontrolę, w trakcie której ustalono, że wnioskodawca wybudował płytę gnojową o powierzchni 173,49 m², zbiornik na gnojówkę o pojemności 125,42m³. Producent nie przedstawił pozwolenia na budowę, ponadto stwierdzono używaną i przerobioną dojarkę bez certyfikatu zamontowaną w pomieszczeniu wyłożonym na ścianach płytkami i o wybetonowanej podłodze, używany schładzalnik do mleka pojemności 1200 litrów bez certyfikatu, zamontowaną umywalkę z podgrzewaczem do wody fabrycznie nową, lecz zakupioną w 2004r.

Z uwagi na fakt, że producent rolny nie zrealizował przedsięwzięcia w ramach standardu mlecznego, a przeprowadzona kontrola wykazała nieprawidłowości, organ rozpoznający sprawę decyzją z [...] maja 2008r. uchylił ww. własną decyzję. Po wniesieniu odwołania od tejże decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał ją w mocy, następnie stała się ona przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W dniu 18 listopada 2008r. Sąd uchylił decyzje obu instancji.

Kierownik Biura w dniu [...] marca 2009r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania, tak więc pozostała kwota nienależnie pobranych środków pieniężnych przyznana na mocy decyzji z [...] marca 2006r.

W dniu [...] czerwca 2009r. wnioskodawca złożył w siedzibie organu wyjaśnienia, w których oświadczył, że w jego opinii przedsięwzięcia zostały zrealizowane w całości prawidłowo, a drobne błędy dotyczące rachunków nie powinny mieć wpływu na tak poważne przedsięwzięcie.

Decyzją z [...] lipca 2009r. Dyrektor K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE w wysokości 47.154,15zł.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jak wskazał organ odwoławczy producent rolny nie zrealizował przedsięwzięć opisanych w planie dostosowania gospodarstwa do standardów UE, nie wyposażył gospodarstwa w dojarkę, schładzalnik do mleka o pojemności 800 litrów oraz w umywalkę z podgrzewaczem wody. Jak podkreślił organ ponownie rozpatrujący sprawę, z przedstawionych rachunków wynikało, że urządzenia te zostały zakupione przed wydaniem decyzji o przyznaniu pomocy.

Na powyższą decyzję producent rolny wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której domaga się uchylenia decyzji obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE objętej planem rozwoju obszarów wiejskich polegające na bezpodstawnym i niczym nie popartym stwierdzeniu przez organ, że producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Ponadto naruszenie ww. przepisu polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, która ustalała kwotę nienależnie pobranych płatności na kwotę odpowiadającą wysokości całej I raty płatności.

- § 11 ww. rozporządzenia w związku z art. 29 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z art. 68 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa polegające na ustaleniu przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności po upływie przedawnienia możliwości dochodzenia ich zwrotu.

- naruszenie art. 107 k.p.a. polegające na nie przedstawieniu przez organ w uzasadnieniu decyzji pełnego uzasadnienia faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia, a także pełnego uzasadnienia prawnego, w którym wskazano by które zachowania lub zaniechania skarżącego spowodowały uznanie przez organ, że skarżący nie zrealizował przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania.

Ponadto autor skargi podkreślił, że wyniki obu przeprowadzonych przez organ w jego gospodarstwie kontroli różnią się od siebie, podobnie wygląda jedynie ocena pojemności zbiornika na gnojówkę. Skarżący wskazał, że pomimo wyroku sądu w Bydgoszczy w tym zakresie, organ administracji zupełnie bezkrytycznie przyjął wcześniejsze ustalenia za prawdziwe.

W opinii producenta rolnego zadaniem organu odwoławczego było ustalenie w jakiej części beneficjent nie realizował zamierzonego przedsięwzięcia i proporcjonalne ustalenie kwoty nienależnie pobranej płatności.

W odpowiedzi na skargę, Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przyjętym przez producenta rolnego planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE zobowiązał się on do wyposażenia gospodarstwa rolnego: w płytę gnojową o pow. 149,50 m², zbiornik na gnojówkę o poj. 119,60 m³, na przygotowaniu ścian i podłóg na 30 stanowiskach krów mlecznych w pomieszczeniach do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka, wyposażenie gospodarstwa w schładzalnik do mleka o poj. 800 litrów, dojarkę, a także wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem do wody.

Jak wynika z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego w sprawie skarżący nie wykonał właściwie przyjętego zobowiązania. Niespornym jest bowiem, iż w wyniku przeprowadzonej przez organ kontroli pracownicy Biura Kontroli ARiMR stwierdzili wykonanie płyty obornikowej o pow. 173,49 m² oraz zbiornika na gnojówkę o poj. 125,42 m³, przygotowanie ścian i podłóg w pomieszczeniach do przechowywania mleka oraz na 30 stanowiskach krów mlecznych w pomieszczeniach do doju. Jednocześnie ustalono, że wnioskodawca zakupił i zainstalował używaną i przerobioną dojarkę bez certyfikatu zamontowaną w pomieszczeniu wyłożonym na ścianach płytkami i o wybetonowanej podłodze, używany schładzalnik do mleka o pojemności 1200 litrów bez certyfikatu, zamontowaną umywalkę z podgrzewaczem do wody fabrycznie nową, lecz zakupioną w 2004r. To zobligowało organ do ustalenia kwoty nienależnie pobranych przez J. K. płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego.

Przechodząc do wyjaśnienia podjętego przez organy rozstrzygnięcia zauważyć należy, że ustawa z 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR dotyczące m.in. dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE, określonych przepisami Unii Europejskiej oraz postanowieniami Traktatu Akcesyjnego.

Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy Rada Ministrów w zakresie ustalonym w planie rozwoju obszarów wiejskich określiła w rozporządzeniu z dnia 18 stycznia 2005 r. "w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich" (Dz. U. z 2005 r. Nr 17, poz. 142 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem DSU", szczegółowe warunki udzielania oraz zwracania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Stosownie do § 3 pkt 3 lit. a) i b) rozporządzenia płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania:

- gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych

- gospodarstwa produkcyjnego, w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia DSU przedsięwzięcie, o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, polega na wyposażeniu gospodarstwa rolnego w płytę gnojową lub zbiornik na gnojowicę lub gnojówkę lub na rozbudowie płyty gnojowej. Zaś przedsięwzięcie, o którym w § 3 pkt 3 lit. b polega na takim przygotowaniu ścian i podłóg w pomieszczeniach do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka, które ułatwi czyszczenie i odpływ cieczy oraz usuwanie zanieczyszczeń z tych pomieszczeń lub wyposażenie tego gospodarstwa w dojarkę lub schładzalnik do mleka o pojemności nie większej niż 800 litrów lub ujęcie wody lub wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka z podgrzewaczem wody.

Rozporządzenie DSU w § 9 ust. 1 stanowi, iż płatność wypłaca się w dwóch równych ratach. Stosownie do § 9 ust. 3 pkt 1 drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW (ESU), w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z 7 czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych oraz złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU).

Należy również wskazać, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S.K. z [...] marca 2006r. o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE zawierała wyraźnie sformułowany warunek, że kwota przyznanej płatności na poszczególne przedsięwzięcia będzie wypłacona na dostosowanie gospodarstwa rolnego do podjętych wymagań, z zastrzeżeniem, że pierwsza rata płatności zostanie wypłacona w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna. Zaś druga rata płatności zostanie wypłacona w terminie 60 dni od dnia złożenia oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania. Skutkiem niezrealizowania przedsięwzięcia, zgodnie z warunkami przyjętej pomocy nie jest wyłącznie nie otrzymanie drugiej raty, ale również obowiązek zwrotu pierwszej raty płatności, o czym stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b.

Wskazać należy, że producent rolny wykonał płytę gnojową oraz zbiornik na gnojówkę o powierzchni i pojemności innych niż przewidziane w planie dostosowania, zamontował dojarkę w pomieszczeniu o wybetonowanej podłodze, które nie ułatwi czyszczenia i odpływu cieczy oraz usuwania zanieczyszczeń z tego pomieszczenia, ponadto beneficjent wyposażył gospodarstwo rolne w schładzalnik do mleka o pojemności większej niż przewidywana w planie dostosowania. Urządzenia te zostały zakupione w roku 2004r., tak więc sprzed dnia wydania decyzji o przyznaniu pomocy.

W ocenie Sądu organy administracyjne, dokonały prawidłowej wykładni zastosowanych w sprawie przepisów prawa oraz prawidłowo ustaliły stan faktyczny.

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia treści § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU, to zdaniem Sądu nie zasługuje on na uwzględnienie. Pełnomocnik podniósł w treści skargi, że organy bezpodstawnie przyjęły założenie, że skarżący nie zrealizował w terminie przyjętego zobowiązania. Wskazać należy, że skarżący, składając oświadczenie w dniu [...] stycznia 2008r. o zrealizowaniu przedsięwzięcia, jego zdaniem zgodnego z planem dostosowania w sposób nie pozostawiający wątpliwości zakończył wykonanie zamierzeń do których się zobligował. Wskazać tutaj także należy, że użyte w oświadczeniu składanym przez beneficjentów przedmiotowych programów sformułowanie: "oświadczam, że w dniu w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia (...)" w sposób klarowny i nie budzący żadnych wątpliwości potwierdza zakończenie inwestycji.

Kolejny wysunięty przez pełnomocnika argument oparty o treść ww. przepisu rozporządzenia DSU dotyczący ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w pełnej wysokości, pomimo jego zdaniem wykonania przez skarżącego przedsięwzięcia w części, nie jest zdaniem Sądu trafny. Częściowa realizacja przez skarżącego przyjętego planu nie powoduje dostosowania gospodarstwa do standardów unijnych. Plan dostosowania gospodarstwa rolnego musi być traktowany jako całość, tak więc brak realizacji choćby jednego z punktów powoduje, że cel podjętego działania nie został osiągnięty. To powoduje, że zgodnie z ww. § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU, pierwsza rata płatności otrzymana przez producenta rolnego podlega zwrotowi.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia § 11 rozporządzenia DSU w związku z art. 29 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z art. 68 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Przedawnienie, na które powołuje się pełnomocnik beneficjenta, nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Płatność z tytułu przyznania pomocy skarżący otrzymał na mocy decyzji z [...] marca 2006r. (doręczona [...] marca 2006r.), a pierwsza decyzja wydana w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona stronie [...] lipca 2009r. Kwestie przedawnienia reguluje art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008, który stanowi, że obowiązek zwrotu płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta (...) jest dłuższy niż 10 lat, jednakże gdy beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do 4 lat.

Trudno też uznać za słuszny argument przedstawiony przez pełnomocnika producenta rolnego, że organ administracji przyjął za słuszne wyniki przeprowadzonych kontroli w gospodarstwie beneficjenta, pomimo treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 18 listopada 2008r. sygn. akt: I SA/Bd 593/08. Wskazanym wyrokiem Sąd uchylił decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z [...] lipca 2008r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. K. z [...] maja 2008r., które uchylały decyzję z [...] marca 2006r. o przyznaniu pomocy finansowej dla J. K.. Decyzje te zostały przez Sąd uchylone jako wydane z naruszeniem prawa tj. art. 162 § 2 k.p.a. Sąd w wyroku nie wypowiedział się co do zrealizowania obowiązków przez skarżącego w zakresie uprawniającym do uzyskania przyznanej pomocy finansowej. Zatem przyjęta przez pełnomocnika interpretacja treści ww. wyroku, jest zbyt szeroka, ponieważ Sąd nie odniósł się do przeprowadzonej przez organ kontroli i nie kwestionował jej wyników, zatem organ administracji mógł się powołać na ich treść przy wydawaniu decyzji.

Ostatni zarzut przedstawiony przez pełnomocnika skarżącego dotyczący naruszenia treści art. 107 kpa, nie znajduje w opinii Sądu zastosowania do niniejszej sprawy. Organ prawidłowo, w sposób rzetelny i pełny przedstawił uzasadnienie faktyczne i prawne, a także wyjaśnił producentowi przesłanki, którymi się kierował przy podejmowaniu przyjętego rozstrzygnięcia, co odzwierciedlił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Mając na względzie powyższe uwagi, a przede wszystkim okoliczność braku wykonania planowanego przedsięwzięcia w kształcie do którego zobowiązał się skarżący spowodowało ziszczenie się przesłanki z § 10 ust. 1 rozporządzenia DSU z 18 stycznia 2005r. skutkującej żądaniem zwrotu otrzymanej płatności wraz z odsetkami.

Prezes ARiMR słusznie więc, po zakończeniu postępowania w sprawie zasadności przyznania płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, utrzymał w dniu [...] lutego 2010r. decyzję organu I instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Tym samym w świetle powyższych przepisów oraz okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy obowiązek zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności nie budzi wątpliwości.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.