Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 479/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 233 par. 2 , art. 187 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Anna Kwiatek (spr.), Protokolant Referent Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. M. uchyliło w całości decyzję wydaną z up. Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że nakazem płatniczym nr [...] z dnia 5 lutego 2009 r. Wójt Gminy ustalił J. M. łączne zobowiązanie pieniężne w kwocie 228,00 zł. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ stwierdził, że wysokość podatku ustalono na podstawie ewidencji gruntów i budynków oraz złożonej przez podatnika informacji podatkowej, stosując stawki określone w aktualnie obowiązujących przepisach prawnych.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. zażądała wznowienia postępowania w sprawie niniejszej oraz stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] wydanej przez Prezydenta Miasta w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. Podnosiła, że obie decyzje są ze sobą ściśle powiązane i dotyczą nieuregulowanego stanu prawnego oraz zażądała zbadania sprawy działek w terenie. Podnosiła, że zebrane przez nią liczne dokumenty wykluczają się i są niezgodne ze stanem prawnym i stanem posiadania. W konsekwencji strona nie wie za jakie działki płaci podatki.

Wójt Gminy przekazując akta sprawy organowi odwoławczemu wniósł o unieważnienie decyzji wymiarowej z dnia [...] w związku z niezgodnością w powierzchni gruntów wynikającą z wypisu z rejestru gruntów a powierzchnią z nakazu podatkowego, które to dane były podstawą wymiaru podatku.

W trakcie postępowania odwoławczego, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy strona wniosła o "przeprowadzenie wizji w terenie działek z obu nakazów płatniczych za 2009 r., celem stwierdzenia niezgodności w terenie z niezgodnościami w dokumentach tj. obręb, położenie, nr. działek, powierzchnie i ich właścicieli, wyjaśnienie za co płacą podatki". Wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej zatwierdzonej decyzją Wojewody z dnia [...] .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, uznało, że zasługuje ono na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który uniemożliwia weryfikację rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona jest właścicielem działek o nr [...] , [...] , [...] oraz [...] o łącznej powierzchni 0,9854 ha. Grunty, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 16 marca 2009 r. zostały sklasyfikowane jako grunty orne - R klasy VI- 0,03 ha, RV- 0,09 ha, R IlI b- 0,2154 ha, R IVa- 0,10 ha, R IVb -0,07 ha, grunty rolne zabudowane - Br R klasy IlI b- 0,11 ha, sady - SR klasy IlI b- 0,07 ha oraz lasy - Ls klasy V- 0,30 ha.

Wskazano, że podstawą wymiaru podatków są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027), a dane tam zawarte mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa wart. 194 Ordynacji podatkowej i stanowią dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym, ani nie jest uprawniony do kwestionowania zapisów w ewidencji, ani dokonywania w niej zmian. To strona kwestionując prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów powinna wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję, czyli u starosty.

Wskazano, że organ pierwszej instancji przyjął do opodatkowania podatkiem rolnym powierzchnię 0,6800 ha, podatkiem leśnym powierzchnię 0,30 ha, a podatkiem od nieruchomości powierzchnię 110 m kw. Powierzchnia przyjęta do opodatkowania podatkiem rolnym jest niezgodna z ewidencją, ponieważ zgodnie z danymi tam zawartymi jest to wielkość 0,6854 ha (a nie 0,6800 ha).

Kolegium zwróciło uwagę, iż dołączony wypis z rejestru gruntów pochodzi z dnia 16 marca 2009 r., a nie ma żadnego dowodu potwierdzającego istnienie takiego stanu faktycznego na dzień 1 stycznia 2009 r. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny prawidłowości przedmiotowego rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do podanych przez stronę powierzchni użytków rolnych wskazano, że zgodne są one z powierzchniami wykazanymi w ewidencji, ale pochodzą z 6 grudnia 2005 r.

Kolegium wskazało, że skoro w odwołaniu strona wnosząc o wznowienie postępowania dotyczącego przedmiotowej sprawy, kwestionowała właśnie powierzchnię gruntów, klasyfikację w ewidencji gruntów, numery działek, prawa własności nieruchomości, twierdząc, że to nie odpowiada stanowi jej faktycznego posiadania, to w takiej sytuacji organ nie może odstąpić od żądania złożenia aktualnych informacji podatkowych przez podatnika.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji nie udokumentował również czy stan faktyczny na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres tj. za 2008 rok nie uległ zmianie w stosunku do roku 2009, wobec czego Kolegium nie jest więc w stanie ocenić, czy zachodziła przesłanka wyłączająca wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu, o której mowa w art. 165 § 5 Ordynacji.

Zwrócono uwagę, że w sprawie strona została pozbawiona przez organ pierwszej instancji czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem skarżonej decyzji (art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej), a uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Uznając, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził rzetelnego postępowania podatkowego, czym naruszył obowiązki wynikające z art.122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, co – w konsekwencji uniemożliwiło Kolegium rozpoznanie przedmiotowej sprawy merytorycznie – Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję J. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. W związku z tym wniosła o "uchylenie, zmianę oraz stwierdzenie nieważności decyzji", wznowienia postępowania z urzędu. Skarżąca zażądała powołania biegłych, zbadania sprawy działek w terenie, wydania stosownych decyzji, przywrócenia stanu prawnego zgodnego ze stanem posiadania majątku po rodzicach oraz wydanie części nieruchomości. W ocenie strony, organ ustalał wymiar podatku nie dokonując kontroli majątku i działek w terenie, nie mierzył, a zebrane przez nią "liczne dokumenty" wykluczają się i są niezgodne ze stanem prawnym i stanem posiadania. Strona nie wie, za jaką nieruchomość i grunty ma ona płacić podatek.

W stosunku do orzeczenia I instancji, skarżąca ponowiła zarzut nie rozpatrzenia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, nie satysfakcjonujące dla strony jest też rozstrzygnięcie organu odwoławczego, stwierdzające niemożliwość weryfikacji kontrolowanego rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji. Dlatego żądanie "zbadania sprawy działek w terenie, wydania stosownych decyzji, przywrócenia stanu prawnego zgodnego ze stanem posiadania majątku po rodzicach", nie mogło być, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja niezgodna jest z prawem, uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W ustosunkowaniu do żądania strony w zakresie powołania biegłych, zbadania sprawy działek w terenie wskazać też stronie należy, że ocena materiału dowodowego, co do zasady stanowi kompetencję organów podatkowych, prowadzących postępowanie podatkowe. To do nich należy zebranie materiału dowodowego w stopniu wystarczającym dla potrzeb rozstrzygnięcia (art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej), a następnie jego ocena zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej). Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd I instancji, orzeka natomiast na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) i nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie był art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Z przytoczonego przepisu wynika, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, w tym z pominięciem oceny znacznej części materiału dowodowego.

Dokonując kontroli decyzji wydanej w I instancji przez Wójta Gminy organ odwoławczy ustalił, iż:

- organ pierwszej instancji przyjął do opodatkowania podatkiem rolnym powierzchnię 0,6800 ha, podatkiem leśnym powierzchnię 0,30 ha, a podatkiem od nieruchomości powierzchnię 110 m2, stwierdzając, iż powierzchnia przyjęta do opodatkowania podatkiem rolnym jest niezgodna z ewidencją gruntów i budynków, ponieważ zgodnie z danymi tam zawartymi jest to wielkość 0,6854 ha (a nie 0,6800 ha),

- wypis z rejestru gruntów, znajdujący się w aktach sprawy, przekazanych organowi odwoławczemu przez Wójta Gminy datowany był na 16 marca 2009r., zatem nie mógł on stanowić podstawy ustalania stanu faktycznego na okres od 1 stycznia 2009 r. do tej daty,

- strona nie uczestniczyła w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, nie miała więc możliwości zaprezentowania swoich racji w postępowaniu, które doprowadziło do wydania decyzji z dnia [...], co niewątpliwie stanowiło naruszenie zasady czynnego udziału strony, uregulowanej w Ordynacji podatkowej,

- w aktach sprawy nie znajdowała się żadna dokumentacja, z której wynikałoby, że stan faktyczny, na podstawie którego ustalono zobowiązanie za rok poprzedni (2008) faktycznie nie uległ zmianie.

Sądowa kontrola legalności decyzji dokonywana jest niezależnie od zarzutów i wniosków zawartych w skardze a Sąd związany jest jedynie przedmiotowym i podmiotowym zakresem sprawy rozstrzygniętej przez organy.

Przedmiotem sprawy, w której wydana została zaskarżona do Sądu decyzja SKO jest wymiar podatku rolnego na 2009 r. Organ I instancji ustalił wobec skarżącej wysokość tego podatku w decyzji wydanej bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z udziałem skarżącej, co między innymi było powodem zaskarżenia tej decyzji odwołaniem.

SKO zasadnie w zaskarżonej decyzji wskazało, że materiał dowodowy sprawy nie pozwalał na przyjęcie, iż stan faktyczny istotny dla dokonania wymiaru podatku rolnego na 2009 r. jest identyczny jak ustalony z udziałem strony przy ustaleniu podatku za okres poprzedni.

Wobec powyższych uchybień procesowych oraz stwierdzonych rozbieżności co do informacji wynikających z ewidencji gruntów i budynków, a przyjętych jako podstawa rozstrzygania przez organ I instancji, za zgodne z prawem należy uznać stanowisko organu odwoławczego, iż niezbędne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie przyjętej przez organ I instancji podstawy opodatkowania, oraz zapewnienie udziału stronie w tym postępowaniu. Zwłaszcza, że strona w postępowaniu odwoławczym i skardze podnosi szereg wątpliwości w zakresie stanu prawnego gruntów, od których ustalono podatek.

Skoro organ I instancji nie wykazał istnienia przesłanek dla wydania decyzji bez przeprowadzenia postępowania z udziałem strony (art. 165 § 5 pkt 1 i art. 200 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej) i postępowania wyjaśniającego w sprawie nie przeprowadził, to organ odwoławczy uprawniony był do uchylenia decyzji Wójta Gminy i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ.

Z zasady prawdy obiektywnej, zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej i skonkretyzowanej w art. 187 § 1 tej ustawy wynika bowiem, że organ podatkowy prowadzący postępowanie obowiązany jest zebrać materiał dowodowy dotyczący wszystkich okoliczności, z którymi na gruncie obowiązujących przepisów wiążą się skutki prawne. Tym samym należy stwierdzić, że organ spełnił wymogi przewidziane w art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem przekazując sprawę wskazał na potrzebę ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, przywołując jednocześnie ramy prawne dla działań organu.

Podstawą prawną zaskarżonej do Sądu decyzji SKO był art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, który pozwala na uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania, szczególnie w sytuacji, gdy postępowania wyjaśniającego nie przeprowadzono przy braku wykazania przesłanek określonych w art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Przyjęcie, na podstawie akt sprawy, ze organ odwoławczy zasadnie zastosował w sprawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej oznacza, iż brak jest podstaw do czynienia zarzutu naruszenia prawa wobec decyzji wydanej na podstawie tego przepisu.

Z wyżej wskazanych powodów zaskarżona decyzja nie mogła być i nie jest decyzją merytoryczną – rozstrzygającą zasadność dokonanego wymiaru podatku, lecz jedynie decyzją procesową – umożliwiającą ewentualnie przeprowadzenie postępowania podatkowego z udziałem skarżącej.

Zauważyć należy, że zarówno w odwołaniu, jak i w skardze, skarżąca kwestionowała przede wszystkim pozbawienie jej udziału w postępowaniu podatkowym, co jej zdaniem uniemożliwiło ocenę przedstawionych dopiero w odwołaniu okoliczności mających mieć wpływ na prawidłowy wymiar podatku – prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Wadliwość decyzji organu I instancji, będąca skutkiem nie wskazania przesłanki pozwalającej na "uproszczony" tryb wydania decyzji bez udziału strony, i w konsekwencji niemożliwość oceny merytorycznych zarzutów strony przez organ odwoławczy, skutkowała faktycznym uwzględnieniem wniosku skarżącej, która domagała się przeprowadzenia postępowania z jej udziałem i przy rozpatrzeniu wskazywanych przez nią okoliczności co do przedmiotu objętego opodatkowaniem.

Powyższe rozstrzygnięcie organu pozostawało w zgodzie z intencją organu pierwszej instancji, zawartą w piśmie z dnia 16 marca 2009 r. wydanym w trybie art. 227 § 2 Ordynacji podatkowej, zawierającym ustosunkowanie się tego organu do sprawy, złożonym Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu wraz z przekazaniem sprawy do postępowania odwoławczego. Organ ten sam zwrócił się o wyeliminowanie decyzji z obrotu, wskazując na dostrzeżone niezgodności w powierzchni gruntów wynikającej z wypisu z rejestru gruntów, a tej wynikającej z nakazu płatniczego.

Końcowo, odnosząc się do wywodów zawartych w skardze, podnieść można, że stosownie do art. 21 § 5 Ordynacji podatkowej oraz art. 6a ust. 5 ustawy o podatku rolnym, art. 6 ust. 2 ustawy o podatku leśnym i art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wysokość zobowiązania podatkowego ustalana jest na podstawie danych przedstawionych przez podatnika w informacji o gruntach, informacji o lasach oraz w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlach.

Nie złożenie przez podatnika informacji dotyczących poszczególnych przedmiotów opodatkowania lub zakwestionowanie przez organ danych zawartych w informacji jest zawsze przesłanką do wszczęcia postępowania podatkowego, w toku którego organ z udziałem podatnika, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, ustala stan faktyczny sprawy, w tym jej zakres przedmiotowy z wykorzystaniem danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, które, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, stanowią podstawę wymiaru podatków.

Uznając zatem, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.