Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2325/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 2.
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.
article: art. 860 § 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 184, art. 183 § 1 zd. pierwsze.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr. ) Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. I. T. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 4 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Po 202/13 w sprawie ze skargi A. A., A. A. w. s. c. P.H.U. "J." na decyzję G. I. T. D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt III akt SA/Po 202/13, uchylił decyzję G. I. T. D. z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r., nr [...].

Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

w dniu [...]r. na autostradzie A2 w miejscowości L. miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki V., nr rej. [...]przeprowadzona przez inspektora I. T. D. W wyniku kontroli stwierdzono, iż wykonywany był przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Wobec powyższego organ, na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej: u.t.d.) oraz pkt 6.1.4. załącznika nr 3 do ww. ustawy, wymierzył karę pieniężną w wysokości [...] zł. Ponadto organ, za stwierdzone wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 u.t.d. oraz pkt 1.1 załącznika nr 3 do ww. ustawy, wymierzył obu wspólnikom spółki cywilnej karę pieniężną w wysokości [...]zł (2 x [...]zł). Organ wyjaśnił przy tym, że strona w toku postępowania potwierdziła, że nie spełniła wymogu z art. 4 pkt 4 lit. a) u.t.d., tj. w ramach przewozu drogowego kierowcą pojazdu była osobą nie będącą pracownikiem przedsiębiorstwa, zatem przewóz ten należało zakwalifikować, jako wykonywanie transportu drogowego, a nie przewóz na potrzeby własne.

Na mocy art. 92a ust. 2 u.t.d. karę pieniężną w wysokości [...]zł organ zmniejszył do wysokości [...]zł.

Rozpoznając odwołanie od tej decyzji organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez ten organ.

Uznał za prawidłowe przyjęcie, że kierowca podczas kontroli nie okazał żadnego dokumentu ani innej cechy legalizacyjnej, z której mogłoby wynikać, że posiadał aktualny przegląd okresowy tachografu. Ponadto uznał, iż kierowca na dzień kontroli drogowej nie był pracownikiem stron, a tym samym nie można było uznać, iż był wykonywany przewóz na potrzeby własne, lecz transport drogowy, w zakresie którego strona winna posiadać licencję. Wobec braku takiej licencji zasadne było, jak uczynił organ I instancji, nałożenie kary pieniężnej.

Rozpoznając skargę na powyższą decyzję Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny niniejszej sprawy, czyniąc zadość wymogom z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168, dalej: k.p.a.). Dokonane przez organy ustalenia znajdują wyraz w treści decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., jak również znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazał natomiast, że istota sprawy sprowadzała się do ich właściwej kwalifikacji i oceny ich skutków prawnych z punktu widzenia zastosowanych przez organy przepisów będących podstawą nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego niezgodnie z przepisami.

Sąd I instancji mając na uwadze treść art. 92 a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 oraz pkt 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d. w całości podzielił argumentację organów dotyczącą nałożenia kary pieniężnej wobec braku ważnego przeglądu okresowego urządzeniu rejestrującego – tachografu. Jak również okoliczność, iż kierowcę oraz strony nie łączył stosunek pracy. Tym samym, z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie transport wykonywany był przez osobę niezwiązaną w chwili kontroli pracowniczym węzłem prawnym, zasadnie nie zakwalifikowano go jako przewozu na potrzeby własne i wymierzono karę pieniężną za wykonywanie transportu bez ważnej licencji.

Jednakże Sąd I instancji uznał, iż bezzasadne było wymierzenie kary każdemu ze wspólników spółki cywilnej, tj. łącznie [...] zł uzasadniając to m.in. stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GSK 5/08 (LEX nr 507022). Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując analizy uchwały oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego doszedł do przekonania, iż, działanie organów transportu drogowego polegające na nałożeniu na dwóch wspólników dwóch oddzielnych kar pieniężnych za jedno naruszenie, którego dopuścili się wspólnie realizując wspólne przedsięwzięcie, było nieprawidłowe. W sytuacji bowiem, gdy naruszenie ustawy, o którym mowa w art. 92a u.t.d., można przypisać wspólnikom spółki cywilnej, to w sprawie powinna być wydana jedna decyzja administracyjna, skierowana łącznie do wszystkich wspólników, nakładająca jedną karę. Kara określona w takiej decyzji powinna przy tym mieścić się w granicach określonych w art. 92a ust. 2 u.t.d., a za jej uiszczenie są odpowiedzialni wszyscy wspólnicy spółki cywilnej.

Wobec poczynionych ustaleń, Sąd orzekł wadliwość wydanej decyzji, co skutkowało jej uchyleniem.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji złożył organ wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi strony, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 3 lit. a), art. 5 ust. 1-3, art. 8 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 92a ust.1, ust. 2 i ust. 6 u.t.d., poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w świetle przywołanych norm prawnych wykonywanie transportu drogowego podlegające jednej tylko sankcji w wysokości [...]., podczas gdy w świetle wskazanych przepisów do uzyskania licencji zobowiązany jest każdy przedsiębiorca będący wspólnikiem spółki cywilnej, a uzyskana licencja uprawnia do wykonania transportu drogowego tylko tego wspólnika, któremu została udzielona, wobec czego w przypadku współwykonywania transportu drogowego przez kilku przedsiębiorców będących wspólnikami spółki cywilnej bez wymaganej licencji, mamy do czynienia z wieloma naruszeniami, a tym samym karze pieniężnej we wskazanej wysokości podlega wykonywanie transportu drogowego bez wymaganych uprawnień przez każdy z tych podmiotów, przy czym niekwestionowane jest, że zastosowanie w sprawie będzie miał wówczas przepis art. 92a ust. 2 u.t.d., stanowiący, że suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć [...] zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia.

Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię prawa materialnego przez przyjęcie, że wykonywanie transportu drogowego przez wspólników spółki cywilnej bez wymaganej licencji stanowi jedno naruszenie podlegające jednej karze pieniężnej w wysokości [...] zł.

Stanowisko to nie zasługuje na akceptację.

Wykonywanie transportu drogowego przez wspólników spółki cywilnej było wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa wynika, że nie należy utożsamiać obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego przez każdego ze wspólników, z wykonywaniem przez nich transportu.

Spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, oznacza zobowiązanie się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), a więc do wspólnego działania, które należy traktować, jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś, jako sumę ich działań indywidualnych. W konsekwencji przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich z osobna. To z kolei prowadzi do wniosku, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów o transporcie drogowym podczas wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia (naruszeń) dokonanych podczas jednego wspólnego przewozu (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1134/11, wyroki NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt: II GSK 325/11, II GSK 1376/11, II GSK 1990/11, oraz wyrok NSA z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1291/11, wyrok z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 2052/11 wszystkie opublikowane na stronie internetowej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stąd też za błędne należało uznać takie rozumowanie, że skoro przedsiębiorcą jest każdy ze wspólników z osobna i ma on obowiązek uzyskania licencji na transport drogowy, to każdy z nich (z osobna) powinien odpowiadać za wykonywanie przewozu drogowego bez licencji. Objęcie każdego ze wspólników odrębnym ukaraniem za naruszenie przepisów u.t.d. w ramach tego samego przewozu prowadziłoby do dwukrotnego ukarania za to samo naruszenie.

Wyrażony przez NSA w uchwale z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 5/08 (publik. ONSAiWSA z 2009 r. Nr 1, poz. 3) pogląd, że wykonywanie transportu drogowego w ramach spółki cywilnej wymaga posiadania licencji przez każdego ze wspólników wcale nie oznacza zanegowania wspólnego ich działania w tym zakresie, a w konsekwencji, że przewóz drogowy wykonywany przez wspólników spółki cywilnej należy traktować jak wiele odrębnych działań podjętych przez odrębnych przedsiębiorców. Stąd też nie można podzielić poglądu, że naruszenia przepisów u.t.d., stwierdzone w trakcie jednej kontroli, obciążają każdego ze wspólników oddzielnie, jako odrębny podmiot, z pominięciem okoliczności, że powiązani oni byli umową spółki i realizowali wspólnie wspólne przedsięwzięcie gospodarcze. Należy jeszcze raz wyraźnie podkreślić, że spółka cywilna, choć nie jest odrębnym podmiotem prawa, to jednak oznacza zobowiązanie do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 § 1 k.c.), a więc do wspólnego działania, które należy rozumieć, jako jedno działanie dwóch lub więcej wspólników, nie zaś sumą ich działań indywidualnych. Niezasadny jest zatem pogląd, że nie ma przeszkód do nałożenia na dwóch wspólników, dwóch oddzielnych kar pieniężnych za naruszenie, którego dopuścili się realizując wspólne przedsięwzięcie. W ocenie NSA kary pieniężne mogą być nakładane za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli stosownie do liczby naruszeń, a nie do liczby osób wykonujących przewóz, z uwzględnieniem art. 92a ust. 2 u.t.d., wprowadzającego ograniczenie kwotowe kar pieniężnych (do 10.000 zł.) nałożonych podczas jednej kontroli drogowej.

Reasumując, skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.