Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 912/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 77
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na akt Starosty z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt w zakresie odmowy zwrotu skarżącemu J. S. nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...] nr rejestracyjny [...]; 2. uznaje obowiązek Starosty dokonania na rzecz J. S. zwrotu kwoty [...]złotych (czterysta dwadzieścia pięć złotych) stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu [...] nr rejestracyjny [...]; 3. zasadza od Starosty na rzecz J. S. [...] złotych (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] lipca 2016 r. ( doręczonym dnia [...] sierpnia 2016 r.) J. S. wystąpił do Starosty z wnioskiem o:

1) stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Mercedes Benz, nr rej. [...] w kwocie [...]zł,

2) stwierdzenie uprawnienia skarżącego do otrzymania zwrotu ww. opłaty

3) zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości [...] zł.

W odpowiedzi na powyższe organ pismem z dnia [...] września 2016 r., stwierdził brak podstaw do zwrotu ww. opłaty wskazując, że pobranie opłaty w wysokości [...] zł nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w dniu wydania karty pojazdu ( tj. [...] czerwca 2005r.) przepisami. Ponadto organ wskazał, iż roszczenie o zwrot opłaty się przedawniło.

Pismem z dnia [...] września 2016 r. J. S. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa wnosząc jak we wniosku z dnia [...] lipca 2016 r.

W odpowiedzi na wezwanie organ, pismem z dnia [...] września 2016 r., podtrzymał swoje stanowisko z dnia [...] września 2016 r. wskazując jednocześnie, że dochodzenie roszczenia może nastąpić na drodze sądowej.

Skargę na pismo Starosty z dnia [...] września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł J. S. wnosząc o:

1) uchylenie zaskarżonego aktu Starosty z dnia [...] września 2016r.,

2) stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, wymienionej w punkcie 1, która stanowiła odmowę stwierdzenia nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu w związku z wyrokiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości,

3) stwierdzenie obowiązku organu administracji dokonania zwrotu skarżącemu części opłaty w wysokości [...] zł za kartę pojazdu, dla samochodu marki Mercedes Benz nr rej. [...],

4) zasądzenie od organu, na rzecz skarżącego, kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona po obszernych wyjaśnieniach co do dopuszczalności skargi i wyczerpania trybu zaskarżenia wskazała, że opłata w wysokości [...] zł za kartę pojazdu, ustalona na podstawie § 1 ust. 1 Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), została przez skarżącego uiszczona w dniu [...] września 2004 r. Nie budzi też wątpliwości, że opłata za wydanie karty pojazdu ma charakter administracyjnoprawny. W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008 r. Nr 2, poz. 21), wskazano, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa.

Dalej skarżący wskazał, iż legalność powyższego przepisu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., w sprawie U 6/04, orzekł, że § 1 ust. 1 omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

Skarżący wskazał, iż brak tytułu prawnego do poboru opłaty za okres po wejściu Polski do Unii Europejskiej wynika ze sprzeczności przepisów powołanego wyżej rozporządzenia z prawem wspólnotowym, gdyż naruszały one art. 28 i art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

Skarżący podniósł, iż rozważając kwestię ewentualnego przedawnienia roszczenia o zwrot nadpłaconej opłaty w oparciu o unormowania zawarte w prawie administracyjnym wskazać należy, że dopiero od dnia [...] stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której mowa w prawie o ruchu drogowym, stanowi środki publiczne będące nieopodatkowanymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym - w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych. Tym samym dopiero do opłat za wydanie karty pojazdu uiszczonych po dniu [...] grudnia 2009r. stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych z dnia 29 sierpnia 2009 r. oraz odpowiednio ( art. 67 in fine ) przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że zapłata opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), które wówczas stanowiło dla organu wiążącą normę prawną. Rozporządzenie to straciło moc 15 kwietnia 2006 r., z tym też dniem weszło w życie nowe rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 59, poz. 421), które określiło, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący ( starosta) pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Organ wskazał, iż wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, oraz że niekonstytucyjny przepis rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.

Organ wskazał, iż zgodność regulacji krajowych z przepisami unijnymi stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C 134/07, w którym stwierdzono, że art. 90 akapit 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską sprzeciwia się opłacie takiej, jaką ustalono w §1 powyższego rozporządzenia, a która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam zarejestrowany.

Organ wyjaśnił, iż dopuszczalność drogi postępowania administracyjnego w sprawach zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu została przesądzona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt. I OPS 3/07, w której przyjęto wykładnię, że " skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami powszechnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.)".

Organ wskazał, iż od dnia wydania ww. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego sądy administracyjne obowiązane były, w zakresie określonym przez ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oceniać legalność aktów lub czynność organów w sprawie zwrotu opłaty za karty pojazdów z perspektywy jej stanowiska. Nie było więc przepisów jednoznacznie określających tryb zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Po wydaniu przedmiotowej uchwały NSA, ustawodawca wprowadził nowe przepisy regulujące przedmiotowe kwestie, przesądzając o konieczności stosowania trybu postępowania opartego odpowiednio na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i Ordynacji podatkowej.

W dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.), która wpłynęła na sprawy dotyczące zwrotu opłat za karty pojazdu ( art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157 poz. 1241 ze zm.).

Organ wskazał, iż ustawa o finansach publicznych określa wyraźnie jaki tryb postępowania należy stosować w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, do których zaliczono, między innymi, dochody jednostek samorządu terytorialnego pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw ( art. 60 pkt.7 ustawy ). Zgodnie zaś z art. 67 tej ustawy "do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.)".

Uznanie należności za wydanie karty pojazdu jako niepodatkowej należności budżetowej i odpowiednie zastosowanie do niej przepisów procesowych, do których odwołuje się art. 67 ustawy o finansach publicznych, jest także zgodne z intencją ustawodawcy wyrażoną w uzasadnieniu do projektu ustawy o finansach publicznych.

Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 72 §1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W przypadku opłaty za kartę pojazdu jest to nienależnie zapłacona niepodatkowa należność budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego ( art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej). Art. 70 §1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Płatność za kartę pojazdu wydaną w 2005 r. powinna nastąpić do końca 2005 r. Zatem od [...] grudnia 2005 r. należy liczyć 5 letni okres przedawnienia zobowiązania do zapłaty opłaty, który upłynął [...] grudnia 2010r.

Organ wskazuje, że skarżący złożył wniosek o zwrot kwoty nienależnie zapłaconej opłaty w dniu [...] sierpnia 2016 r., a więc po upływie 5 letniego okresu przedawnienia. Prawo do złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty w tej sytuacji wygasło. Organ podkreślił, że termin do złożenia wniosku o nadpłatę, wskazany w art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej, jest terminem materialnoprawnym, który nie może być ani odroczony ani też przedłużony.

Przyjęcie w niniejszej sprawie przez skarżącego, że możliwe jest liczenie terminu przedawnienia od dnia wejścia w życie ustawy o finansach publicznych [...] stycznia 2010 r. nie znajduje uzasadnienia z uwagi na to, że ustawodawca nie tyle dokonał zmiany przepisu wprowadzając przedawnienie określonego obowiązku (uprawnienia) ile przesądził, o uznaniu opłaty za wydanie karty pojazdu za niepodatkową należność budżetową, przesądzając tym samym o odpowiednim stosowaniu do kwestii związanych z tymi opłatami, działu III Ordynacji podatkowej. Przyjęcie innego sposobu ustalenia daty początkowej, od której będzie liczony bieg przedawnienia roszczenia, jakie przysługiwało skarżącemu wiązałoby się z niezastosowaniem jasno sprecyzowanego, i niebudzącego wątpliwości przepisu art. 70 §1 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 67 ustawy o finansach publicznych, w związku z art. 115 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych.

Organ podniósł ponadto, że skarżący błędnie skierował wniosek o zwrot nadpłaty do Starosty zamiast do Powiatu [...]. Zwrotu nadpłaty części opłaty za wydanie karty pojazdu można żądać od podmiotu, na rzecz którego wskazana opłata w wysokości [...] zł została dokonana. Ponieważ wpłaty z tytułu tych opłat stanowią dochód powiatów w rozumieniu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, przy czym są one pobierane na podstawie odrębnej ustawy, zasadnym jest więc żądanie zwrotu tej nadpłaty od Powiatu k. , a nie, jak to czyni skarżący, od Starosty, który jest jedynie organem reprezentującym osobę prawną jaką jest powiat.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm. – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest akt o odmowie zwrotu nadpłaty w opłacie za kartę pojazdu.

Opłata za wydanie karty pojazdu w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł została pobrana od skarżącego na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310 ze zm.).

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa.

Tak więc, wbrew stanowisku organu, skarżący może dochodzić ochrony swoich praw przez sądem administracyjnym.

Odnosząc się do przytoczonego w toku postępowania orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 35/07 tutejszy Sąd podkreśla, że wyrażona w wyroku sentencja rozstrzyga jedynie o dopuszczalności dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia, na drodze powództwa cywilnego. W żadnej mierze nie determinuje dopuszczalności alternatywnej drogi administracyjnej. Co za tym idzie, termin przedawnienia dla roszczenia dochodzonego na drodze cywilnoprawnej rzeczywiście będzie podlegał regulacji z Kodeksu cywilnego, natomiast w przypadku żądania zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu termin przedawnienia nie występuje.

W dalszej kolejności wskazać należy, iż w myśl art. 52 § 1 i § 2 Ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 ust 2 pkt 4 Ppsa skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 Ppsa). Wskazane wyżej warunki formalne do rozpoznania skargi zostały spełnione, albowiem skarga została poprzedzona stosownym wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.

Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu przybiera formę czynności (rozstrzygnięcie dla strony pozytywne) lub aktu (rozstrzygnięcie negatywne) - tak też NSA w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2225/14.

Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wskazać należy, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt U 6/04 za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Minister ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej mu delegacji nie przewidział. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia z dniem 1 maja 2006 r.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 r., I OSK 567/13, w którym wyrażono pogląd, że odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę pobrania opłaty nie ma znaczenia dla uznania, że opłata została pobrana bez podstawy prawnej. Skoro przepis okazał się niekonstytucyjny, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie złożonego wniosku o zwrot części opłaty w stanie prawnym obowiązującym w dacie dokonania czynności pobrania opłaty, z uwzględnieniem konsekwencji wyroku Trybunału dla tego stanu prawnego. Należy bowiem mieć na uwadze treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który wskazuje, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jeżeli więc została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a w sprawie nie chodzi o decyzję administracyjną, lecz o czynność organu administracji w postaci pobrania opłaty za kartę pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się powołany art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem w rozpoznawanej sprawie jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu i to w trybie przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłoby zniesienie ochrony jednostki, zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji.

Należy zauważyć, że w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał. Natomiast stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08).

W ocenie Sądu, podzielającego argumentację Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie, upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty.

W tej sytuacji istnieją podstawy do odmowy zastosowania przez Sąd przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

Podstawy te istnieją także z tego względu, że polska regulacja jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego. Przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. jest bowiem sprzeczny z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), obecnie z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz w Traktacie akcesyjnym dotyczącym przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowił, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE była przedmiotem postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07. W orzeczeniu tym Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".

Odnosząc się do zarzutu organu, iż doszło do przedawnienia roszczenia wskazać należy, iż w tym zakresie organ powołał się na art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. , poz. 613 ze zm.).

Nie ulega wątpliwości, iż od dnia 1 stycznia 2010 r. obowiązuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm.), w której stwierdza się, iż środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7). Wskazano w niej również, że do spraw dotyczących takich należności stosuje się odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (art. 67). Z kolei w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, zgodnie z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.

W ocenie składu orzekającego norma ta nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą znaleźć tutaj zastosowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniach NSA (np. wyroki: z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt I OSK 2192/12; z dnia 21 marca 2013r.,sygn. akt I OSK 1243/12; z dnia 13 maja 2014r., sygn. akt I OSK 2529/12, z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 925/13), że gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i następnych ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, co skutkowałoby koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to jednak sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak już wskazano - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia i prowadziło do pogorszenia sytuacji prawnej strony.

Konsekwencją stanowiska, że w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r. nie mają zastosowania przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych.

Skoro w niniejszej sprawie stosowna opłata została uiszczona w dniu [...] czerwca 200 5 r., a więc przed dniem [...] stycznia 2010 r., obowiązkiem organu było rozstrzygnięcie sprawy w formie aktu lub czynności, co organ w niniejszej sprawie uczynił.

W dalszej kolejności wskazać należy, iż konsekwencją uznania przez Sąd orzekający przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej jest ustalenie, że poddany kontroli akt Starosty podjęty został z naruszeniem prawa, bowiem organ ten odmówił skarżącemu zwrotu części uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, mimo że jej pobranie w wysokości 500 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017r., poz. 128).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że kwota 425 zł, uiszczona przez skarżącego powyżej należnej kwoty 75 zł za wydanie karty pojazdu, była kwotą niezasadnie uiszczoną i powinna zostać skarżącemu zwrócona.

W tym miejscu odnosząc się do twierdzenia organu, iż adresatem wniosku powinien być powiat wskazać należy, że Starosta jest organem reprezentującym Powiat K., wskutek czego ustawodawca między innymi dał mu kompetencje do załatwiania indywidualnych spraw. Skoro zatem to Starosta wydał przedmiotową kartę pojazdu, to również winien rozpatrzyć wniosek o zwrot nadpłaty za wydanie tejże karty pojazdu. W związku z tym za chybioną należy uznać argumentacją pełnomocnika Starosty w tym zakresie.

W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 146 § 1 Ppsa, uchylił zaskarżony akt – w części odmawiającej skarżącemu zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla przedmiotowego samochodu (pkt I wyroku) . Na podstawie art. 146 § 2 Ppsa Sąd uznał obowiązek organu dokonania na rzecz skarżącego zwrotu kwoty [...]zł stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla przedmiotowego samochodu (pkt II wyroku).

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 Ppsa.