Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 212/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 3 ust.1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 3
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.),, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 stycznia 2022 r. nr 9016.69120.2.2022 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2014-2015 oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. (dalej: "strona", "skarżący"), reprezentowany przez pełnomocnika zawodowego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S.

(dalej: "organ odwoławczy") z dnia 26 stycznia 2022 r., nr [...], uchylającą decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu D. z siedzibą w Z. (dalej: "organ

I instancji") z dnia 22 października 2021 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013 za lata 2009-2016 w całości i ustalającą nową kwotę nienależnie pobranych płatności

w Programie Rolnośrodowiskowym w wysokości [...] zł za lata 2014-2015 rok.

Stan sprawy przedstawia się następująco.

W dniu 15 maja 2009 r. wpłynął do organu I instancji wniosek strony

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na 2009 rok do upraw w wariancie:

- 2.4 "trwałe użytki zielone w okresie przestawiania" na areale 6,17 ha w pakiecie

2 "rolnictwo ekologiczne",

- 3.1 "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" na powierzchni 6,17 ha

w pakiecie 3 "ekstensywne trwałe użytki zielone"

Na tej podstawie organ I instancji w dniu 11 maja 2010 r. wydał decyzję

o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, do zatwierdzonego areału upraw w wariantach 2.4 do 6,17 ha oraz 3.1 do 6,17 ha w łącznej kwocie [...] zł.

W dniu 14 maja 2010 r. do organu I instancji wpłynął kontynuacyjny wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok, w wyniku rozpoznania którego w dniu 21 grudnia 2010 r. organ wydał decyzję o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 w łącznej kwocie [...] zł.

Następnie dnia 22 kwietnia 2011 r. strona wniosła wniosek kontynuacyjny

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok, w którym zadeklarowała uprawy w wariantach :

- 2.3 "trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności" pakiet 2 "rolnictwo ekologiczne" na areale 6,17 ha,

- 4.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków" w pakiecie 4 "ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000" na areale 11,19 ha,

- 5.1 "ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000" w pakiecie 5 "ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000" na areale 11,22 ha.

Organ I instancji decyzją z dnia 2 lipca 2012 r. przyznał płatność rolnośrodowiskową na rok 2011 w łącznej wysokości [...] zł.

Następnie w swoim kolejnym wniosku złożonym dnia 15 maja 2012 r. strona zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok uprawy w wariantach :

- 2.3 na obszarze 6,17 ha,

- 4.1 na areale 10,72 ha,

- 5.1 na areale 11,22 ha

i na tej podstawie organ I instancji decyzją z dnia 24 stycznia 2013 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2012 rok w łącznej kwocie [...] zł.

Strona dnia 15 maja 2013 r wniosła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, w którym zadeklarowała uprawy

w wariantach:

- 2.1 "uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności" pakiet 2, na areale 17 ha,

- 2.2 "uprawy rolnicze w okresie przestawiania" pakiet 2, na areale 44,87 ha,

- 2.3 na areale 6,17 ha,

- 3.1.2 "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000" pakiet 3 "ekstensywne trwałe użytki zielone" na areale 1,06 ha,

- 4.1 na areale 34,08 ha,

- 4.6 "półnaturalne łąki wilgotne", pakiet 4, na areale 0,43 ha,

- 5.1 na areale 45,62 ha.

Wraz z wnioskiem strona złożyła m.in. wykaz działek ewidencyjnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym o łącznej powierzchni 75,07 ha przejętych od przekazującej M..

Z uwagi na przejęcie działek ewidencyjnych wraz ze zobowiązaniem rolnośrodowiskowym i kontynuowanie przekazanych zobowiązań rolnośrodowiskowych w pakiecie 2 w wariantach 2,1 i 2.2, w pakiecie 3 w wariancie 3.1.2, w pakiecie 4

w wariantach 4.1 i 4.6 oraz w pakiecie 5 w wariancie 5.1, na podstawie § 35 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.), strona była zobowiązana do realizowania zobowiązania rolnośrodowiskowego (swojego i przejętych) na działkach ewidencyjnych (swoich i przejętych) do dnia 14 marca 2018 r. w pakietach i wariantach (swoich i przejętych) na wskazanych powierzchniach (w decyzji z dnia 24 stycznia 2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok i w złożonych oświadczeniach o przejętych działkach ewidencyjnych i ich areałach).

Powierzchnia przejętych działek rolnych w wariancie 2.1 wyniosła 17 ha,

w wariancie 2.2: 46,34 ha, w wariancie 3.1.2: 1,06 ha, w wariancie 4.1: 23,56,

w wariancie 4.6: 0,43 ha i w wariancie 5.1: 34,47 ha. Łącznie strona przejęła grunty

o areale 122,86 ha (17 ha + 75,07 ha + 30,79 ha).

Organ I instancji decyzją z dnia 25 kwietnia 2014 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 łącznie w wysokości [...] zł.

Następnie w dniu 13 maja 2014 r. strona złożyła kolejny wniosek kontynuacyjny

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 rok do upraw w wariantach :

- 2.1 na obszarze 49 ha (również do działki ewidencyjnej nr [...] gmina D. obręb [...]),

- 2.2 na obszarze 12,87 ha,

- 2.3 na obszarze 6,17 ha,

- 3.1.2 na obszarze 1,06 ha,

- 4.1 na obszarze 34,08 ha,

- 4.6 na obszarze 0,43 ha,

- 5.1 na obszarze 45,58 ha.

W trakcie kontroli administracyjnej wniosku organ stwierdził, że na działki ewidencyjne zadeklarowane przez stronę, inni producenci rolni złożyli wnioski o dopłaty i strona nie była użytkownikiem tych działek w roku 2014. Działki te zostały zatem wykluczone z płatności. Na tej podstawie organ I instancji wydał w dniu 6 września

2016 r. decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014

w pomniejszonej wysokości, w łącznej kwocie [...] zł.

Następnie w dniu 15 czerwca 2015 r. strona przedłożyła kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, w którym zadeklarował uprawy w wariantach:

- 2.1 na obszarze 55,07 ha (również na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] obręb S. , gmina S. oraz nr [...] gmina D. obręb [...]),

- 2.3 na obszarze 6,17 ha,

- 3.1.2 na obszarze 1,06 ha,

- 4.1 na obszarze 25,91 ha,

- 4.6 na obszarze 0,43 ha,

- 5.1 na obszarze 35,06 ha. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2015 w łącznej kwocie [...]zł.

Następnie w dniu 2 czerwca 2016 r. strona wniosła kolejny kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2016 rok w ramach podjętego zobowiązania, w którym zadeklarowała uprawy w wariantach :

- 2.1 na obszarze 41,87 ha (również na działkach nr [...] i [...] oraz [...]),

- 2.3 na obszarze 6,17 ha,

- 3.1.2 na obszarze 1,06 ha,

- 4.1 na obszarze 25,48 ha,

- 4.6 na obszarze 0,43 ha,

- 5.1 na obszarze 35,06 ha.

W trakcie kontroli administracyjnej organ ustalił że na działki ewidencyjne nr [...] i [...] obręb [...] K., gmina S., powiat [...], przejęte od M. i zadeklarowane we wniosku w wariancie [...] złożył wniosek o dopłaty inny producent rolny, dlatego też po złożonych wyjaśnieniach strona wycofała z dopłat ww. działki.

Organ ustalił również, że A. nie zgłosił siły wyższej, ani nadzwyczajnych okoliczności. Natomiast w przeprowadzonych w dniach 23 grudnia 2016 r. – 19 stycznia 2017 r. kontrolach w jego gospodarstwie wykazano zmniejszenie powierzchni upraw w deklarowanych wariantach a część działek rolnych była uprawiana na działkach ewidencyjnych niezadeklarowanych we wniosku. Strona zarzuciła wykonanie błędnych pomiarów działek rolnych bez uwzględnienia pozostawionego obszaru niekoszonego wymaganego w Programie Rolnośrodowiskowym.

Kierownik Biura Kontroli na Miejscu w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w S., po ponownej, dokładnej analizie wykonanych pomiarów i przypisanych kodów nieprawidłowości oraz innych danych podanych do raportu, podtrzymał wyniki kontroli, wyjaśniając zasadność zastosowania kodów nieprawidłowości dla poszczególnych działek rolnych oraz, że w powierzchniach zmierzonych działek rolnych zostały uwzględnione obszary niekoszone.

W przypadku działek rolnych, dla których w raporcie z kontroli podano kody nieprawidłowości DR50 (granice uprawy wykraczają poza granice działek referencyjnych zadeklarowanych we wniosku), DR52 (stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania) i DR53 (stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania) ich powierzchnie zostały poddane weryfikacji w oparciu o dane

z systemu identyfikacji działek rolnych - LPIS i została sprawdzona podczas kontroli administracyjnej wniosku ich powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza (PEG) czyli maksymalny obszar kwalifikowalny do płatności - powierzchnia referencyjna każdej

z tych działek. Tym samym powierzchnie upraw uległy zmniejszeniu. Ustalenia miały wpływ na wydanie decyzji z dnia 19 lipca 2017 r. o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016 w łącznej kwocie [...] zł. Płatności zostały naliczone jedynie do działek rolnych zlokalizowanych na deklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych i o wymaganej minimalnej powierzchni 0,10 ha. Od powyższej decyzji strona się nie odwołała, tym samym stała się ona ostateczna.

W ostatnim roku zobowiązania rolnośrodowiskowego, strona w dniu 12 maja 2017r. wniosła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 do upraw w wariantach :

- 2.1 na obszarze 22,39 ha (w tym do działki ewidencyjnej nr [...] gmina D. obręb [...] o areale 10,97 ha),

- 2.3 na obszarze 6,17 ha,

- 3.1.2 na obszarze 0,37 ha,

- 4.1 na obszarze 16,09 ha,

- 4.6 na obszarze 0,43 ha,

- 5.1 na obszarze 33,54 ha.

Organ decyzją z dnia 4 lipca 2018 r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok 2017 w wariantach :

- 2.1 do zatwierdzonego areału 22,36 ha (w tym do działki ewidencyjnej nr [...]

o areale 10,97 ha),

- 2.3 do zatwierdzonego areału 6,13 ha,

- 3.1.2 do zatwierdzonego areału 0,36 ha,

- 4.1 do zatwierdzonego areału 16,09 ha,

- 4.6 do zatwierdzonego areału 0,43 ha,

- 5.1 do zatwierdzonego areału 33,50 ha.

Dnia 16 czerwca 2020 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w związku ze zmniejszeniem powierzchni upraw objętej zobowiązaniem. Przedmiotowe zawiadomienie zawierało pouczenie o przysługującym stronie na podstawie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a.") prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strona nie skorzystała

z przysługującego jej prawa.

Dnia 4 września 2020 r. organ I instancji wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2009-2016 w łącznej wysokości [...] zł. Strona osobiście złożyła w dniu 21 września 2020 r. odwołanie.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy lub ewentualnie uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.

Organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 26 stycznia

2022 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia 22 października 2021 r., [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności

w Programie Rolnośrodowiskowym PROW 2007-2013 za lata 2009-2016

w całości i ustalił nową kwotę nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym w wysokości [...] zł za lata 2014-2015 rok.

Jako przyczynę uchylenia organ odwoławczy wskazał błędnie obliczoną kwotę do zwrotu za rok 2014 i konieczność ustalenia nowej kwoty należności łącznie w wysokości [...] zł za lata 2014-2015, biorąc pod uwagę powierzchnie upraw

w poszczególnych wariantach, do których zostały naliczone płatności, a które następnie w roku 2017 uległy zmniejszeniu.

Organ odwoławczy stwierdził, że pozostałe elementy stanu faktycznego

w zaskarżonej decyzji zostały prawidłowo ustalone.

Wskazał przy tym na art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 1371 ze zm., dalej:" u.w.r.o.w.) oraz § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, z późn. zm.).

Ponadto organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu I instancji, że

płatności rolnośrodowiskowe za lata 2009-2013 przedawniły się. Wskazał przy tym na art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18.12.1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L1995.312.1 z 23.12.1995r. z późn. zm., dalej: "rozporządzenie nr 2988/95"). Wyjaśnił, że ponieważ program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, a więc do dnia zakończenia Programu Rolnośrodowiskowego czyli do dnia 5 lipca 2018 r. doręczenia stronie decyzji nr [...] z dnia 4 lipca 2018 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za rok 2017.

Ponadto organ ustalił również, że w niniejszej sprawie nie można odstąpić od ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014-2015 w oparciu o art. 28a u.w.r.o.w.

W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję organu odwoławczego z dnia

26 stycznia 2022 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości

i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu prowadzącym do uznania, iż w odniesieniu do przerwania okresu przedawnienia, poprzez sporządzenie i doręczenie raportu z kontroli na miejscu, w sytuacji, gdy raport

z kontroli na miejscu nie jest aktem właściwego organu, odnoszącym się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, o którym zawiadamia się daną osobę, a jest dokumentem utworzonym w ramach postępowania w sprawie przyznania płatności, doszło do przerwania okresu przedawnienia, gdy w rzeczywistości taki skutek nie wystąpił.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że pierwszą czynnością która powoduje przerwanie biegu przedawnienia jest otrzymanie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności,

zaś do nieprawidłowości w poszczególnych latach realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego dochodziło w momencie złożenia wniosku o przyznanie płatności i tak dla roku 2014 był to 13 maja 2014 r., tym samym przedawnienie nastąpiło z dniem 13 maja 2018 r., zaś dla roku 2015 był to 15 czerwca 2015 r., tym samym przedawnienie nastąpiło z dniem 15 czerwca 2019 r. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało wydane w dniu 18 czerwca 2020 r. Zatem zdaniem skarżącego ze względu na upływ czasu doszło do przedawnienia należności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Wniesiona skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 poz. 2095 ze zm.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), dalej jako: "p.p.s.a.", lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie organy uznały, że ustalone kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2014 – 2015 nie uległy przedawnieniu. Skarżący bowiem nie kwestionował postaw ustalenia kwot nienależnie pobranych przez niego płatności w programie rolnośrodowiskowym.

W myśl zaś art. 3 ust.1 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia

18 grudnia 1995r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE. L nr 312 poz.1 ze zm.) okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.

W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W ocenie sądu organy administracji prawidłowo uznały, że kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie regulują przepisy rozporządzenia Rady nr 2988/95. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Podnosi się, że nie jest słuszne stanowisko, iż do płatności

z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, których warunki przyznania i zwrotu

(w tym okresu przez jaki ten zwrot może być dochodzony) zostały uregulowane

w przepisach unijnych, należy jeszcze stosować odmienne regulacje prawa krajowego dotyczące m.in. terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, którego przekroczenie powoduje wygaśnięcie takiego zobowiązania lub terminów przedawnienia do wydania decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, po którego upływie nie może już powstać zobowiązanie podatkowe. (por. wyroki WSA

w Warszawie z 22 marca 2017r. w sprawie VIII SA/Wa 582/16, z 5 stycznia 2017r.

w sprawie VIII SA/Wa 10/16, i z 19 kwietnia 2018 r. w sprawie III SA/Łd 15/18). Sąd

w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

Z przytoczonego zatem powyżej art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 wynika, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W rozpoznawanej sprawie dniem zakończenia Programu Rolnośrodowiskowego Producenta, jak zasadnie wskazał organ jest dzień 5 lipca 2018 r. czyli data doręczenia producentowi decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2017 będący ostatni rokiem składania wniosków w programie.

Jednocześnie jednak wskazać należy, że ostateczne zakończenie programu nie oznacza bezwzględnie terminu przedawnienia w odniesieniu do wszystkich ewentualnych nieprawidłowości, których dopuszczono się w trakcie realizacji programu, gdyż termin przedawnienia mający zastosowanie do programów wieloletnich przewidziany w art. 3 ust. 1 akapit 2 zdanie drugie rozporządzenia 2988/95 pozwala jedynie na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie jego skrócenie (por. wyrok WSA

w Gdańsku z 25 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 171/18).

Dokonując analizy przesłanek przedawnienia w rozpoznawanej sprawie uznać należy, że w sposób prawidłowy organy uznały, że należności za lata 2010-2013 przedawniły się., gdyż od daty złożenia wniosku o przyznanie płatności za poszczególne lata – data wystąpienia nieprawidłowości - do momentu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji upłynęło ponad 8 lat i tak:

- za rok 2010 wniosek został złożony 14 maja 2010 r., 4 lata minęły w dniu 14 maja 2014 r., natomiast 8 lat minęło 14 maja 2018 r.,

- za rok 2011 wniosek został złożony w dniu 22 kwietnia 2011 r., 4 lata minęły

w dniu 22 kwietnia 2015r., natomiast 8 lat minęło 22 kwietnia 2019 r.,

- za rok 2012 wniosek został złożony w dniu 15 maja 2012 r., 4 lata minęły 15 maja 2016 r. natomiast 8 lat minęło 15 maja 2020 r.,

- za rok 2013 wniosek został złożony w dniu 15 maja 2013 r., 4 lata minęły w dniu 15 maja 2017 r. natomiast 8 lat minęło 15 maja 2021r.

Natomiast za rok 2014 wniosek został złożony 13 maja 2014 r, 4 lata minęły w 13 maja 2018 r., jednakże w dniu 26 maja 2017 nastąpiła przerwa biegu przedawnienia, gdyż stornie został doręczony raportu z kontroli powierzchni działek rolnych, następnie wydana została decyzja z dnia 19 lipca 2017 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, w której wskazano zmniejszenia powierzchni działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zaś w dniu 5 lipca 2018 r. doręczona została stronie decyzja z dnia 4 lipca 2018 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017, w której wskazano na dalsze zmniejszenie powierzchni działek objętych zobowiązaniem, ponadto w dniu 18 czerwca 2020 r. zostało doręczone stronie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2009-2016. Tym samym 8 lat od daty dopuszczenia się nieprawidłowości minęło 13 maja 2022 r., czyli po wydaniu decyzji przez organy w przedmiotowej sprawie.

W odniesieniu do roku 2015 wniosek został złożony w dniu 15 czerwca 2015 r.,

4 lata upłynęły w dniu 15 czerwca 2019 r., jednak podobnie jak w przypadku nienależnie pobranych płatności za 2014 rok nastąpiła przerwa biegu przedawnienia wobec doręczenia w dniu 26 maja 2017 r. raportu z kontroli powierzchni działek rolnych. Następnie została wydana w dniu 19 lipca 2017r . decyzja o przyznaniu producentowi płatności rolno środowiskowej na rok 2016 w pomniejszonej wysokości, w dniu 4 lipca 2018 r. została wydana decyzja o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej za 2017 rok, w której wskazano zmniejszenia powierzchni działek rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, decyzja ta została doręczona stronie 5 lipca 2018 r. Następnie w dniu w dniu 18 czerwca 2020 r. storna została zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2009-2016. Okres 8 lat od daty dopuszczenia się nieprawidłowości jeszcze nie upłynął, minie w dniu 15 czerwca 2023 r.

W ocenie sądu zasadnie organy uznały, że moment doręczenia przez organ raportu z kontroli działek, w którym zostały wykazane nieprawidłowości jest aktem właściwego organu władzy odnoszącym się do postępowania w sprawie nieprawidłowości oraz, że na skutek tej czynności nastąpiło przerwanie biegu okresu przedawnienia. Użyte bowiem w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE EUROATAOM) pojęcie "akt właściwego organu władzy, który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości", nie powinien być rozumiany w sposób zawężający, jak to proponuje skarżący i odnosić wyłącznie do organów wyposażonych w kompetencje do wydawania decyzji w przedmiocie odzyskiwania nienależnie pobranych płatności.

W przepisie tym chodzi bowiem o to by uprawniony do tego organ podjął działanie odnoszące się do dochodzenia nienależnie pobranych płatności. Raport z kontroli

w zakresie kwalifikowalności powierzchni z dnia 28 marca 2017 r został sporządzony przez inspektorów właściwego organu uprawnionego do sporządzenia takiego raportu tj. Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa będącego jednocześnie organem wyposażonym w kompetencje do wydawania decyzji w kwestii zwrotu nienależnie pobranych płatności i został doręczony producentowi, czego strona nie kwestionuje

w dniu 26 maja 2017 r., to doręczenie tego raportu należy uznać za akt o jakim mowa

w art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE EUROATAOM). W kwestii doręczenia

ww. raportu dodatkowo wskazać należy, że w aktach administracyjnych wprawdzie brak dowodu doręczenia producentowi tego raportu w dniu 26 maja 2017 r., to znajduje się

w nich pismo skarżącego z dnia 11 kwietnia 2017 r. odnoszące się do treści tego raportu, z którego treści jednoznacznie wynika, że producent z treścią raportu z kontroli się zapoznał.

Skoro doszło do przerwania okresu przedawnienia, to przedawnienie biegnie najpóźniej do upływu 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości i co do płatności za rok 2015 upływ tego terminu nie nastąpił, natomiast co do roku 2014 upływ 8 -letniego terminu nastąpił po wydaniu decyzji przez organy oby instancji.

W konsekwencji zatem nie można zatem uznać, że nastąpiło przekroczenie terminu przedawnienia, organy administracji bowiem słusznie uznały, że nie doszło do przedawnienia w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Kontrolując zaskarżoną decyzję sąd nie dostrzegł naruszenia przepisów nakazujących organom wyjaśnienie, czy nie wystąpiły przesłanki z przepisów art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011 r. z późn. zm., zwanego dalej rozporządzeniem nr 65/2011) dla wniosków złożonych

w roku 2014 oraz art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17.07.2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE nr L 227 z 31.07.2014r., str. 69).

Prawidłowo także organy zbadały istnienie możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2014-2015 w oparciu

o art. 28a ustawy z dnia 07.03.2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 1371 ze zm.).

W sposób prawidłowy także organ drugiej instancji dokonał ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności.

Organ uzasadniając swoje rozstrzygnięcie prawidłowo zredagował pod względem merytorycznym i prawnym swoją decyzję, czyniąc tym samym zadość wymogom formalnym przewidzianym dlań w przepisach prawa administracyjnego (art. 107 § 1 k.p.a.) oraz wyjaśniając skarżącemu przesłanki i dowody, którymi się kierował w podjętym rozstrzygnięciu.

Podsumowując, sąd nie zgadza się z postawionymi zarzutami. Decyzja stanowi wynik prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji, a wyciągnięte przez organ wnioski zostały prawidłowo uzasadnione.

Nie budzi również zastrzeżeń sądu kwestia zastosowanych sankcji, które stanowiły w rzeczywistości konsekwencję przedeklarowania powierzchni i wynik matematycznego rachunku przy uwzględnieniu danych wynikających z akt sprawy - różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym oraz stawek płatności wynikających z prawidłowo powołanych przepisów, co nie było przedmiotem sporu.

Wobec powyższego, sąd uznając, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.