Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1984/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 16 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędziowie NSA Magdalena Bosakirska Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Protokolant Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 89/14 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 89/14 w sprawie ze skargi [...] uchylił decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty renty strukturalnej.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

W dniu [...] sierpnia 2004 r. [...] (dalej: strona lub skarżący) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.; dalej: rozporządzenie RM z 30 kwietnia 2004 r.).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. przyznał stronie rentę strukturalną od listopada 2004 r. do października 2014 r. w wysokości [...] zł, płatną co miesiąc w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od dnia 15 kwietnia 2005 r.

Następnie Biuro Powiatowe ARiMR w Z. zostało poinformowane przez Oddział Regionalny Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. o przyznaniu [...] wyrokiem Sądu Okręgowego - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zamościu z dnia [...] kwietnia 2005 r., sygn. akt [...] prawa do renty inwalidzkiej rolniczej. Z orzeczenia wynikało, że Sąd Okręgowy zmienił decyzję KRUS w B. z dnia [...] września 2003 r., Nr [...], ustalając stronie prawo do renty inwalidzkiej rolniczej z tytułu długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym poczynając od dnia 1 października 2003 r. W związku z powyższym wyrokiem, Prezes KRUS decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. przyznał stronie rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] października 2003 r., ustalając prawo do wypłaty tego świadczenia do dnia [...] kwietnia 2006 r.

Informacja o przyznaniu stronie renty inwalidzkiej stała się podstawą do wznowienia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. postępowania administracyjnego w sprawie przyznania stronie renty strukturalnej.

Po przeprowadzeniu postępowania w trybie wznowienia, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. uchylił decyzję ostateczną przyznającą stronie rentę strukturalną i odmówił przyznania renty strukturalnej, ponieważ w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej strona nie spełniała warunków koniecznych do uzyskania świadczenia.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Obie wymienione wyżej decyzje zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II SA/Lu 508/07. Sąd wskazał, że w sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że spełniona została przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.; dalej: k.p.a.)

Kierując się wytycznymi zawartymi w ww. wyroku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. umorzył postępowanie, wznowione na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., a następnie wznowił z urzędu postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Po przeprowadzeniu kolejnego postępowania w trybie wznowienia postępowania, decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. uchylił decyzję ostateczną i odmówił przyznania [...] renty strukturalnej. Powyższe z tego względu, że strona nie spełniała warunków do jej przyznania. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego utrzymał tę decyzję w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 września 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 379/08, oddalił skargę [...] na ww. decyzję z dnia 28 maja 2008 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1105/08 uchylił wyżej wymieniony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że powołany jako podstawa wznowienia postępowania wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...] kwietnia 2005 r., wydany został już po decyzji administracyjnej przyznającej skarżącemu rentę strukturalną. Tym samym nie może stanowić przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Ponadto Sąd powinien ocenić, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania § 14 rozporządzenia RM z 30 kwietnia 2004 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 653/09, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] maja 2008 r., decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] lutego 2008 r. oraz postanowienia Kierownika tego Biura z dnia [...] lutego 2008 r. Sąd uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowiło rażące naruszenie prawa. WSA w Lublinie wyraził pogląd, że w sprawie nie ma zastosowania § 14 ust. 1 rozporządzenia RM z 30 kwietnia 2004 r. Odnosząc się zaś do o ust. 2 tego przepisu, Sąd zwrócił uwagę, że z akt sprawy nie wynika, czy i w jaki sposób zostało rozpoznane żądanie wniosku o przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy, zawartego w piśmie dnia [...] czerwca 2005 r. skierowanym do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w [...]

Po prawomocnym stwierdzeniu nieważności wymienionych wyżej decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie o zmianę decyzji na podstawie art. 163 k.p.a. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. zmienił wysokość renty strukturalnej, przyznanej stronie na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2005 r. na kwotę 0,00 zł.

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 666/10, uchylił powyższą decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2010 r. Sąd uznał, że w sprawie niniejszej nie było podstaw do zastosowania trybu postępowania określonego w art. 163 k.p.a. Ponadto stwierdził, że w sytuacji, gdy nie zachodzą podstawy do dalszej wypłaty renty strukturalnej, ewentualne wstrzymanie wypłaty renty nastąpić powinno w drodze decyzji administracyjnej o wstrzymaniu wypłaty renty, wydanej na podstawie § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 kwietnia 2004 r. W związku z tym obowiązkiem organów jest zbadanie przesłanek dalszego wypłacania renty strukturalnej, określonych w § 14 ust. 2, co wymaga wiarygodnego ustalenia, czy skarżący cofnął wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego rolników do dnia uprawomocnienia się decyzji o jej przyznaniu.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. zmienił wysokości renty strukturalnej przyznanej stronie na 0,00 zł od lipca 2005 r. Organ II instancji decyzją z dnia [...] października 2011 r. uchylił powyższą decyzję i wstrzymał wypłatę renty od lipca 2005 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na przepis § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 kwietnia 2004 r. i stwierdził, że warunkiem wypłaty renty strukturalnej jest wycofanie wniosku o rentę z ubezpieczenia społecznego. [...] pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. zwrócił się do KRUS w B. o wydanie decyzji określającej końcową datę przysługującej mu renty z tytułu niezdolności do pracy albo o wycofanie wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Jak wynika z pisma KRUS z dnia [...] czerwca 2011 r. wniosek ten był bezskuteczny, ponieważ w tym czasie organ zobowiązany był do wykonania wyroku sądu w przedmiocie prawa do renty inwalidzkiej.

Organ odwoławczy stwierdził następnie, że skarżący nabył prawo do renty inwalidzkiej z ubezpieczenia społecznego z dniem [...] lipca 2005 r., tj. od chwili wydania decyzji Prezesa KRUS. W ocenie organu w opisanym stanie faktycznym przyznana stronie renta strukturalna nie mogła być dalej wypłacana, co uzasadniało wstrzymanie jej wypłaty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 699/11, oddalił skargę [...] na powyższą decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek skarżącego z dnia [...] czerwca 2005 r. nie jest dowodem skutecznego wycofania wniosku o rentę w rozumieniu art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.; dalej: u.s.u.s.; dalej: ustawa emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II GSK 824/12 uchylił wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 699/11 i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. NSA zakwestionował pogląd Sądu I instancji, że dla oceny skuteczności cofnięcia wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej decydujące znaczenie ma data wydania wyroku ustalającego prawo do renty. NSA podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie to nie wyrok Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] kwietnia 2005 r. określa moment skutecznego wycofania wniosku o rentę inwalidzką, lecz decyzja organu rentowego wydana w związku z tym wyrokiem.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r., WSA w Lublinie – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. dalej: p.p.s.a.) – uchylił decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2011 r. nr [...]

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę związany jest - zgodnie z art. 190 p.p.s.a. - wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2013 r. sprawie II GSK 824/12.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2011 r. wydana została po uchyleniu wcześniejszej decyzji organu II instancji z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. w sprawie I SA/Lu 666/10, związanie Sądu w rozpoznawanej obecnie sprawie dotyczy także oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2011 r. Na związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Lublinie z dnia 26 stycznia 2011 r. w sprawie I SA/Lu 666/10 zwrócił także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 września 2013 r. sprawie II GSK 824/12, uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie III SA/Lu 699/11.

Uchylając decyzję organu wydaną na podstawie art. 163 k.p.a. WSA wskazał na konieczność rozstrzygnięcia - w oparciu o § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 kwietnia 2004 r. w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich - w przedmiocie prawa skarżącego do dalszego wypłacania mu renty strukturalnej (po uzyskaniu przez niego prawa do renty z ubezpieczenia społecznego rolników) i dokonania wiarygodnego ustalenia, czy skarżący cofnął wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego rolników do dnia uprawomocnienia się decyzji o jej przyznaniu, tj. decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., znak [...]

Sąd zwrócił również uwagę, że organ winien uwzględnić, iż § 14 ust. 2 rozporządzenia uzależnia dalszą wypłatę renty strukturalnej uprawnionemu od wycofania przez niego wniosku o rentę z ubezpieczenia społecznego rolników w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie zaś od umorzenia postępowania w przedmiocie tego świadczenia. Tak więc nie można przyjąć, aby nieumorzenie postępowania przez organ rentowy na podstawie art. 116 ust. 2 zdanie drugie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego automatycznie zwalniało organ właściwy w sprawie renty strukturalnej od ustalenia i oceny, czy przesłanki dalszej wypłaty takiej renty przewidziane w § 14 ust. 2 rozporządzenia zostały spełnione.

Ponadto Sąd wyjaśnił, że w odniesieniu do renty inwalidzkiej rolniczej, do której zastosowanie znajdowały przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników sprzed jej zmiany dokonanej ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873), realizacja uprawnienia, o którym mowa w art. 116 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego w związku z art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, polegała nie na wycofaniu wniosku o rentę w sensie dosłownym, lecz na złożeniu organowi rentowemu, przed uprawomocnieniem się decyzji o przedłużenie tej renty na dalszy okres, oświadczenia o wycofaniu się przez uprawnionego z ubiegania się o to przedłużenie.

Stanowisko WSA w Lublinie zawarte w powołanym wyżej wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r. w sprawie I SA/Lu 666/10 zaakceptowane zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w sprawie II GSK 824/12 stwierdził, że z art. 116 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jasno wynika, że rolnik pobierający rentę strukturalną w wypadku przyznania mu renty z ubezpieczenia społecznego rolników zachowuje prawo do renty strukturalnej, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego rolników nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji.

NSA podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 666/10 obowiązkiem organów było przede wszystkim dokonanie wiarygodnego ustalenia, czy skarżący cofnął wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego rolników do dnia uprawomocnienia się decyzji o jej przyznaniu, tj. decyzji z dnia [...] lipca 2005 r., znak [...]. NSA zakwestionował także pogląd wyrażony w późniejszym wyroku WSA w Lublinie z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie III SA/Lu 699/11 przyjmujący, że wycofanie wniosku o rentę rolniczą powinno nastąpić na rozprawie przed Sądem Okręgowym w Z. w dniu [...] kwietnia 2005 r.

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji wskazał, że organ II instancji decyzją z dnia [...] października 2011 r. wstrzymał od lipca 2005 r. wypłatę renty strukturalnej przyznanej skarżącemu decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji stwierdził, że wprawdzie skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Biłgoraju o wydanie decyzji określającej końcową datę przysługującej mu renty z tytułu niezdolności do pracy albo o wycofanie wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, jednak jak wynika z pisma KRUS z dnia [...] czerwca 2011 r. wniosek ten był bezskuteczny, ponieważ w tym czasie organ zobowiązany był do wykonania wyroku sądu w przedmiocie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Organy uznały zatem, że nie było możliwe cofnięcie wniosku z uwagi na to, że Sąd Okręgowy w Zamościu wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2005 r., ustalił skarżącemu prawo do renty inwalidzkiej od dnia [...] października 2003 r.

Sąd I instancji stwierdził, że ze stanowiskiem organu odwoławczego nie można się zgodzić. Podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, że wyrok sądu ustalający prawo skarżącego do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym zapadł w dniu [...] kwietnia 2005 r., a więc już po przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej. Nie jest również kwestionowane, że pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. skarżący zwrócił się właściwego oddziału KRUS albo o wydanie decyzji określającej dzień [...] sierpnia 2004 r. jako datę końcową przysługującego mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym albo o wycofanie jego wniosku o tę rentę. Podkreślić należy, że z treści pisma skarżącego wynika wyraźnie, że skarżący chciałby nadal pobierać przyznaną mu wcześniej rentę strukturalną, jego oświadczenie o cofnięciu wniosku nie budzi zatem wątpliwości. Jest również poza sporem, że mimo tak sformułowanego wniosku w dniu [...] lipca 2005 r. wydana została przez KRUS Oddział Biłgoraj decyzja przyznająca skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] października 2003 r. do dnia [...] kwietnia 2006 r.

W świetle powyższych ustaleń nie ulega wątpliwości, że pismo skarżącego, zawierające oświadczenie o cofnięciu wniosku, o którym mowa w § 14 ust. 2 i art. 116 ust. 2 złożone zostało właściwemu organowi przed wydaniem decyzji przyznającej rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, a więc przed uprawomocnieniem się decyzji przyznającej rentę w rozumieniu powołanych przepisów. Nie było zatem żadnych podstaw do kwestionowania w sprawie niniejszej skuteczności cofnięcia wniosku na tej tylko podstawie, że prawo do renty ustalone zostało wcześniej prawomocnym wyrokiem sądu.

Zatem, Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została więc z naruszeniem § 14 ust. 2 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, co powoduje konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

II

Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenie przepisów postępowania, albowiem miało ono istotny wpływ na wynik postępowania polegające na tym, że:

1) Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał, iż mimo, że decyzja wydana przez KRUS na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest decyzja ostateczną, to należy badać czynności procesowe jakich dokonał beneficjent w toku postępowania zakończonego już ostateczną decyzją polegające na cofnięciu wniosku o rentę z ubezpieczenia społecznego, co skutkuje naruszeniem art. 16 § 1 k.p.a.;

2) Sąd naruszył art. 116 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez przyjęcie, że przepisy wskazanej ustawy nie uzależniają dopuszczalności cofnięcia wniosku od tego, czy w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy wydany był wyrok sądu czy nie, w szczególności nie uniemożliwiają skutecznego cofnięcia wniosku w sytuacji, gdy decyzja przyznająca rentę z tytułu niezdolności do pracy wydana została w wykonaniu wyroku sądu, podczas gdy przepisy wskazanej ustawy regulują postępowanie jedynie przed wskazanymi w tej ustawie organami w żadnym miejscu nie określają sposobu postępowania w sytuacji wniesienia przez stronę odwołania do sądu, dlatego też we wskazanej ustawie brak jest zapisu odnośnie sposobu postępowania w takiej sytuacji;

3) Sad naruszył § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r. w zw. z art. 116 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez zastosowanie wykładni literalnej wskazanych zapisów i przyjęcie, iż ustawodawca posługując się sformułowaniem, iż uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji (z ubezpieczenia społecznego) wypłaca się rentę strukturalną; podczas gdy oczywistym jest, iż racjonalny ustawodawca formułując taki zapis uczynił to w określonym celu, oznaczającym realną utratę przez stronę uprawnień do renty z ubezpieczenia społecznego, a nie tylko stanowić by miał czynność procesową, która będzie wypełniała dyspozycję wskazanych przepisów poprzez samo jej złożenie, niezależnie od efektu jaki zostanie osiągnięty;

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię polegającą na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej wykładni przepisów uznał, iż mimo, że z mocy przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników to kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników jest organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie rent z rolniczego ubezpieczenia społecznego, a zatem i do oceny skuteczności czynności podejmowanych w toku takiego postępowania, to jednak stwierdził, iż organ I lub II instancji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacja Rolnictwa jest uprawniony do niezależnej oceny czynności procesowych dokonywanych przez stronę w toku postępowania przed KRUS mimo, iż postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją, t.j. naruszenie art. 36 ust. 1 pkt. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1403).

Argumentację na poparcie zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

[...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz "obciążenie organu kosztami postępowania kasacyjnego".

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

Ustosunkowując się do zarzutu sformułowanego w punkcie I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia przez Sąd I instancji art. 16 § 1 k.p.a. należy przypomnieć, że skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa zastosowanego przez Sąd (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., sygn. FSK 121/04). Jak podkreśla się w orzecznictwie, wskazanie w skardze kasacyjnej przepisu niestosowanego czyni zgłoszony zarzut nieskutecznym.

Mając na uwadze powyższe poglądy zauważyć należy, że Sąd I instancji przywołanego w skardze kasacyjnej przepisu procedury administracyjnej nie stosował. Natomiast skarga kasacyjna zwraca się przeciwko wyrokowi Sądu I instancji i powinna wskazywać uchybienia i błędy, których dopuścił się ten Sąd, a nie organ administracji, który co istotne w rozpoznawanej sprawie, występuje właśnie jako strona wnosząca skargę kasacyjną. Sąd nie stosuje przepisów k.p.a., natomiast może naruszyć przepisy p.p.s.a. (por wyrok NSA z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt II GSK 286/11). Skoro więc wskazany wyżej przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie może znaleźć zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to Sąd I instancji nie mógł go naruszyć przy podejmowaniu zaskarżonego wyroku.

Ponadto, powyższy zarzut nie poddaje się kontroli merytorycznej również z tego powodu, że autor skargi kasacyjnej, wbrew ustawowym wymogom wynikającym z art. 174 pkt 2 w zw. z art. 176 p.p.s.a., nie określił, na czym naruszenie tego przepisu polegało oraz nie wykazał, czy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trzeba zaś podkreślić, że związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza między innymi, że Sąd ten nie jest uprawniony do formułowania za stronę przyczyn jakie spowodowały postawienie określonego zarzutu, jak również nie jest rzeczą Sądu domyślanie się w tym zakresie intencji strony.

Nie można uznać za zasadne zarzutów wskazanych przez autora skargi kasacyjnej w punkcie I ppkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej, tj. zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r. oraz art. 116 ust. 2 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Odnosząc się do tak skonstruowanych zarzutów stwierdzić na wstępie należy, że kasator błędnie powołał te zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., podczas gdy jako przepisy prawa materialnego zarzuty te powinny być wskazane w ramach podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zaś autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji błędną wykładnię tych przepisów.

Należy zaznaczyć, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok WSA w Lublinie z 29 kwietnia 2014 r., który zapadł po wyroku NSA z 26 września 2013 r., sygn. akt II GSK 824/12 uchylającym wyrok WSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 699/11 oddalający skargę [...]. Zatem Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku był związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA przepisów § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r. oraz art. 116 ust. 2 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Podkreślenia wymaga, że w świetle regulacji zawartej w art. 190 p.p.s.a. nie może budzić wątpliwości, że obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną w sprawie, która była wcześniej przedmiotem rozstrzygnięcia przez ten sąd, jest najpierw ustalenie, czy uzasadnienie wcześniejszego orzeczenia zawiera wykładnię prawa i jakich norm prawnych ona dotyczy. Następnie sąd drugiej instancji jest zobligowany do oceny zarzutów skargi kasacyjnej przez pryzmat tej wykładni. Zarzuty ingerujące w ocenę prawną dokonaną w wcześniejszym orzeczeniu, nie mogą być uwzględnione, nawet bez merytorycznej ich oceny. Wystarczy, że sąd drugiej instancji w pisemnych motywach rozstrzygnięcia powoła się na art. 190 in fine p.p.s.a. Nie ma wówczas potrzeby analizy trafności argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 830/13).

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W myśl natomiast zdania drugiego powołanego przepisu nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie "wykładni prawa" użyte w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć wąsko jako ustalenie znaczenia przepisów prawa. Związanie wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przypadku, gdy Sąd I instancji pominie w swym ponownym orzeczeniu wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, może to stanowić istotne uchybienie procesowe i w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie art. 190 p.p.s.a., doprowadzić do ponownego uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Sąd I instancji tylko w wyjątkowych wypadkach może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy zmiany stanu faktycznego. W judykaturze wskazuje się, że moc wiążąca wykładni NSA przestaje obowiązywać także w razie zmiany stanu prawnego. Oprócz dwóch powyższych sytuacji można odstąpić od zastosowania art. 190 p.p.s.a., z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 75). Żaden z przypadków możliwości odstąpienia od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 września 2013 r. o sygn. akt II GSK 824/12 nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, który ponownie rozpoznając sprawę po wyroku NSA z 26 września 2013 r., sygn. akt II GSK 824/12 uchylającym wyrok WSA w Lublinie z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 699/11, zastosował przepisy § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r. oraz art. 116 ust. 2 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - zgodnie wykładnią dokonaną przez NSA.

Dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładnia wskazanych przepisów prawa wiązała w tej sprawie Sąd I instancji oraz wiązała również strony postępowania, które stosownie do zakazu określonego w zdaniu drugim art. 190 p.p.s.a. nie mogły oprzeć skargi kasacyjnej na podstawach z nią sprzecznych. Tymczasem w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r. oraz art. 116 ust. 2 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pozostają w sprzeczności z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2012 r., co w świetle art. 190 in fine p.p.s.a. należy uznać za niedopuszczalne.

Powołane wyżej przepisy stanowią, że w przypadku przyznania prawa do renty z ubezpieczenia społecznego, zaopatrzenia emerytalnego lub ubezpieczenia społecznego rolników w trakcie pobierania renty strukturalnej, uprawnionemu wypłaca się rentę strukturalną, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników w terminie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczenia Społecznego (§ 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r.). Stosownie zaś do art. 116 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę lub rentę może być wycofany, jednakże nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji. W razie wycofania wniosku postępowanie w sprawie świadczeń podlega umorzeniu. Zgodnie z wykładnią tych przepisów dokonaną przez NSA w wyroku z 26 września 2013 r., sygn. akt II GSK 824/12 należy stwierdzić, że rolnik pobierający rentę strukturalną w wypadku przyznania mu renty z ubezpieczenia społecznego rolników zachowuje prawo do renty strukturalnej, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego rolników nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok WSA w Lublinie z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 699/11 stwierdził, że doszło do naruszenia art. 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r. NSA stwierdził, że powołany przepis uzależnia zachowanie przez rolnika prawa do pobieranej już renty strukturalnej, jeżeli wycofa wniosek o rentę z ubezpieczenia społecznego rolników przed uprawomocnieniem się decyzji o to świadczenie. Zatem to nie wyrok Sądu Okręgowego - wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu - określa moment skutecznego wycofania wniosku o rentę inwalidzką, lecz decyzja organu rentowego wydana w związku z tym wyrokiem. Na takie rozumienie treści art. 14 ust. 2 rozporządzenia wskazuje art. 116 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przenosząc to rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż bezsporne jest, że wyrok Sądu Okręgowego – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Z. ustalający prawo skarżącego do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym zapadł w dniu [...] kwietnia 2005 r., a więc już po przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej. Nie jest również kwestionowane, że pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. skarżący zwrócił się właściwego oddziału KRUS albo o wydanie decyzji określającej dzień [...] sierpnia 2004 r. jako datę końcową przysługującego mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym albo o wycofanie jego wniosku o tę rentę. Podkreślić należy, że z treści pisma skarżącego wynika wyraźnie, że skarżący chciałby nadal pobierać przyznaną mu wcześniej rentę strukturalną, jego oświadczenie o cofnięciu wniosku nie budzi zatem wątpliwości. Jest również poza sporem, że mimo tak sformułowanego wniosku w dniu [...] lipca 2005 r. wydana została przez KRUS Oddział Biłgoraj decyzja przyznająca skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...]1 października 2003 r. do dnia [...] kwietnia 2006 r.

Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, nie ulega wątpliwości, że pismo skarżącego, zawierające oświadczenie o cofnięciu wniosku, o którym mowa w § 14 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2004 r. oraz art. 116 ust. 2 ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych złożone zostało właściwemu organowi przed wydaniem decyzji przyznającej rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, a więc przed uprawomocnieniem się decyzji KRUS z dnia [...] lipca 2005 r. przyznającej rentę w rozumieniu powołanych przepisów. Nie było zatem żadnych podstaw do kwestionowania w sprawie niniejszej skuteczności cofnięcia wniosku na tej tylko podstawie, że prawo do renty ustalone zostało wcześniej prawomocnym wyrokiem sądu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazanego w punkcie II petitum skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 36 ust. 1 pkt 1 i art. 2 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ nie stosował ani też nie interpretował tego przepisu. Wobec tego nie mógł dokonać jego błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania, co czyni ten zarzut bezzasadnym.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.