Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 39/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Sędziowie Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...]w sprawie:

o odmowy umorzenia odsetek w kwocie 11.683,60 zł naliczonych na dzień złożenia wniosku, tj. 18.07.2005 r. od zaległości podatkowej w kwocie 71.775,50 zł z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące 3/2003 r., 6/2003 r., 9/2003 r., 12/2003 r., 3/2004 r., 6/2004 r., 9/2004 r., 12/2004 r., 3/2005 r.,

o odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące 3/2003 r., 6/2003 r., 9/2003 r., 12/2003 r., 3/2004 r., 6/2004 r., 9/2004 r., 12/2004 r., 3/2005 r. w kwocie 71.775,50 zł wraz z odsetkami w kwocie 11.683,60 zł naliczonymi na dzień złożenia wniosku tj. [...] 07.2005 r.

o odmowy rozłożenia na raty zapłaty podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005 r. w kwocie 3.049,00 zł.

W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że zgodnie z art. 48 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) powoływanej dalej jako "ord. pod." - organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Stosownie natomiast do art. 67 § 1 ord. pod. w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z materiałów zebranych w sprawie wynika, że wnioskodawca J. R. od miesiąca kwietnia 2001 r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie handlu płodami rolnymi, zbożem i węglem. Z działalności gospodarczej osiągał dochód w wysokości 1.430,00 zł miesięcznie, ponadto pobiera emeryturę w wysokości 867,00 zł miesięcznie. J. R. mieszka w domu jednorodzinnym o powierzchni [...] m2 , składającym się z sześciu pokoi i dwóch kuchni wraz z żoną, która osiąga dochód z emerytury w wysokości 650,00 zł miesięcznie, synem, lat 15, uczniem, córką lat 32 (nie pracuje), zięciem M. S. lat 35, który pracuje i osiąga dochód w wysokości 1.200,00 zł oraz czteroletnim wnuczkiem C. S.. Podatnik wraz z żoną i synem zajmuje parter domu, piętro zajmuje córka z rodziną - mężem i synem. Koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą około 700,00 zł miesięcznie. Działka, na której stoi dom jest własnością żony strony. Ponadto podatnik posiada działkę o powierzchni [...] m2 w miejscowości P. oraz samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji [...].

Organ ustalił, że podatnik za 2003 rok według PIT-36 wykazał dochód z emerytury w wysokości 10.231,92 zł, przychód z działalności gospodarczej w wysokości 216.112,80 zł, dochód z działalności gospodarczej w wysokości 17.166,90 zł. Natomiast w 2004 roku wykazał dochód z emerytury w wysokości 10.447,52 zł, przychód z działalności gospodarczej w wysokości 285.393,90 zł, dochód z działalności gospodarczej w wysokości 43.260,10 zł. Według PIT-5 za miesiąc maj 2005 roku J. R. wykazał przychód z działalności gospodarczej za okres od stycznia do maja 2005 roku w wysokości 41.705,13 zł, dochód z działalności gospodarczej w wysokości 8.061,85 zł, natomiast według PIT-5 za miesiąc czerwiec 2005 roku wykazał przychód z działalności gospodarczej za okres od stycznia do czerwca 2005 roku w wysokości 42.519,93 zł, dochód z działalności gospodarczej w wysokości 7.422,88 zł.

Organ pierwszej instancji wydając zaskarżoną decyzję nie znalazł wystarczającego uzasadnienia dla udzielenia ulgi podatkowej zgodnie z wnioskiem podatnika. Wskazał, że podatnik korzystał już wcześniej (w 2003r.) z ulgi w postaci rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie 22.657, 00 zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie 1.681,20 zł. Jednakże z 12 rat spłacił 9 w tym część po terminie. Organ podnosił, że także w 2004r. J. R. zwracał się o dalsze rozłożenie na raty rosnących zaległości (zaległość wzrosła do kwoty 59.744,50 zł plus odsetki 4.199, 60 zł) proponując raty w wysokości 2.000 miesięcznie - organ podatkowy odmówił udzielenia dalszych ulg. Podatnik w 2005r. wnosił ponownie o umorzenie 60%: zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej - także ten wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego załatwił odmownie. Organ nadmieniał, że postępowanie restrukturyzacyjne, które mogło doprowadzić do oddłużenia Skarżącego zostało umorzone, bowiem nie spełnił on warunków - nie opłacił 473,40 zł opłaty restrukturyzacyjnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazywał, że zadłużenie wobec budżetu państwa wzrosło w tym czasie o kwotę 29.237,30 zł, ponieważ podatnik nadal nie opłacał deklarowanych kwot podatków bieżących, a od zaległości rosły odsetki. Wniosek z dnia 18.07.2005r., wszczynający postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją był zatem kolejnym żądaniem o udzielenie ulg w spłacie podatków.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. przeprowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie, a także rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji były prawidłowe.

Zaskarżona decyzja zawierała bowiem wszystkie wymagane prawem elementy i oparta została na obowiązujących przepisach prawa. Przed jej podjęciem organ pierwszej instancji zbadał, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 48 oraz art. 67 ord. pod., rozważając ważny interes podatnika i interes publiczny. Wziął przy tym pod uwagę wszystkie wskazywane przez podatnika okoliczności sprawy: zbadał jego sytuację majątkową, zwrócił również uwagę na uzasadnienie wniosku i sposób powstania zaległości podatkowych, a przed podjęciem zaskarżonej decyzji umożliwił podatnikowi wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. argumenty wskazywane przez J. R. nie uzasadniają wystarczająco umorzenia odsetek za zwłokę oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, a także rozłożenia na raty zapłaty podatku. J. R. nie wykazał bowiem, aby jego sytuacja była na tyle wyjątkowa, by zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie ciążących na nim odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz rozłożenie na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, a także rozłożenie na raty zapłaty podatku. Argumentował, że udzielanie ulg podatkowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia ciężarów publicznych, a w przypadku J. R. zaległości powstały w związku z nieopłaceniem podatku od towarów i usług wykazanego w deklaracjach. Ekonomicznie podatek ten opłacany jest w cenie przez kontrahentów strony, niewpłacenie zatem tego podatku w terminie oznacza w istocie zatrzymanie pieniędzy należnych budżetowi przez podatnika i samowolne przeznaczenie ich na własne cele.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. podniósł, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. wydając decyzję oparł się na materiale zgromadzonym w trakcie prowadzonego postępowania, rozważył zarówno dowody przedstawione przez podatnika, jak i wykorzystał dokumenty będące w posiadaniu organu podatkowego. W toku postępowania w sprawie udzielenia ulgi Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. podjął niezbędne działania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mającego wpływ na podjęcie decyzji tj. wezwał podatnika do uzupełniania przedstawionych we wniosku informacji, sporządzony został protokół o stanie majątkowym. W dniu 29 lipca 2005 r. podatnik został zapoznany ze zgromadzonym w sprawie materiałem, co potwierdza spisany tego dnia protokół. Rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi podatkowej organ podatkowy ocenił na podstawie całego zebranego materiału, czy istnieją przesłanki do udzielenia takiej ulgi. Dyrektor Izby Skarbowej w W. rozważył fakt, że J. R., jak i jego żona oraz syn mają problemy zdrowotne. Zwrócił jednak uwagę na to, że ciążące na nim zaległości podatkowe powstały za poszczególne miesiące 2003 i 2004 r. oraz za marzec 2005 roku. Natomiast jak wynika z załączonych kart informacyjnych J. R. przebywał w szpitalu w okresie 1995 r. - 2002 r. Żona podatnika przebywała w szpitalu w styczniu 2005 r. Zgodnie zaś z zaświadczeniem lekarskim z dnia 15 marca 2005 r. jest leczona od 2001 r. organ wskazał, że problemy zdrowotne podatnika i jego rodziny nie mogą skutkować koniecznością udzielenia ulgi podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. wniósł o "oddalenie decyzji" i pozytywne rozpatrzenie sprawy powołując się trudności materialne i zdrowotne jego oraz rodziny. Podnosił, że choroby, które dotknęły jego i jego bliskich wymagają dużych wydatków, nie jest więc w stanie zapłacić powstałych należności. Wskazał, że bez pomocy w postaci wnioskowanych ulg nie jest w stanie ani uregulować zaległych podatków, ani zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż do kompetencji sądów administracyjnych należy kontrola zgodności z prawem zaskarżonych orzeczeń bądź innych czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.; - dalej " P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie Sąd oceniał zatem, czy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub w toku jej podejmowania nie naruszono przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie ma natomiast uprawnień, ani by udzielić Skarżącemu wnioskowane ulgi, ani by nakazać organowi podatkowemu załatwienie sprawy w sposób dla Skarżącego korzystny.

Zaskarżona decyzja dotyczy bowiem ulg w zapłacie należności podatkowych określonych w art. 48 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepisy te przewidują, że organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę; bądź w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Określone w/w przepisami instytucje rozłożenia na raty i umorzenia należności budżetowych w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowane są przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Wskazuje na to zawarty w/w przepisach czasownik "może". Oznacza to, iż wystąpienie przesłanek określonych tymi przepisami (ważny interes podatnika lub interes publiczny) daje organowi prawo do udzielenia w/w ulg, nie powoduje jednakże powstania obowiązku ich udzielenia.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika lub interes publiczny), prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ podatkowy. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Decyzja negatywna wydana na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 i pkt 2 lub art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Odmiennie jest w przypadku decyzji pozytywnej, bowiem możliwość pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia powstaje wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w/w przepisami.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ podatkowy prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. Należy jednakże podkreślić, że choć uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek zastosowania ulgi, to nie oznacza to uznaniowej oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione.

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż w procesie wydawania zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa.

Organ podatkowy w toku postępowania podjął czynności niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrał dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. Ustalenia organu podatkowego uzasadnione są zebranymi w sprawie dowodami, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 191 ordynacji podatkowej. W procesie dochodzenia do tej decyzji uwzględniono całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie zobowiązania lub rozłożenie go na raty. Rozważono także przedstawione przez wnioskodawcę argumenty dotyczące jego sytuacji materialnej i zdrowotnej.

Zdaniem Sądu, jako że decyzje wydawane na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 i pkt 2 lub art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej są decyzjami uznaniowymi, w których prawem do udzielenia ulgi dysponuje organ podatkowy uznać należało, iż wydana w niniejszej sprawie na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego decyzja nieuwzględniająca żądania Skarżącego nie wykracza poza granice uznania administracyjnego i nie narusza prawa.

Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.) Sąd skargę oddalił.