Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 706/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Borkowska, Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki (spr.), Maria Rzążewska, Protokolant Anna Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2005r., sygn. akt II SA/Łd 533/04 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2004r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. M. kwotę 300 ( słownie: trzysta ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 stycznia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 533/04 oddalił skargę M. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej zwanego Kierownikiem Urzędu) z dnia [...] kwietnia 2004 r.

Jak wynika z akt sprawy, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] marca 2000 r. pozbawił M. M. uprawnień kombatanckich, a następnie decyzją z dnia [...] maja 2000 r. utrzymał w mocy tę decyzję. Powodem takiego rozstrzygnięcia było to, że M. M. otrzymał uprawnienia kombatanckie w 1984 r. wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach pełnionej służby wojskowej po 30 czerwca 1947 r. W myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), powołanej dalej jako ustawa o kombatantach, tracą uprawnienia kombatanckie osoby, które je uzyskały wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, w wyniku wniesionej skargi przez M. M., wyrokiem z dnia 25 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 909/00, uchylił ww. decyzje Kierownika Urzędu z dnia [...] maja 2000 r. i [...] marca 2000 r.

M. M. pełnił służbę w jednostkach Wojska Polskiego w okresie od 23 czerwca 1948 r. do 3 października 1950 r. i jak twierdzi, w okresie tym "brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem" oraz z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), czego organ nie wyjaśnił w trakcie postępowania administracyjnego i czym naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa.

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., po uchyleniu wcześniejszych decyzji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kierownik Urzędu pozbawił M. M. uprawnień kombatanckich uznając, iż ten nabył je wyłącznie z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej od 23.06.1948 r. do 31.12.1948 r." Jak ustalono w oparciu o materiały dowodowe, 2 Brygada [...], w której M. M. pełnił zasadniczą służbę wojskową w okresie od 23 czerwca 1948 r. do 3 października 1950 r., brała udział w walkach z NSZ, WiN, NZW, bandami rabunkowymi oraz w operacji GO "Narew". Z materiałów Centralnego Archiwum Wojskowego nie wynika też, aby ww. brygada walczyła z UPA lub Wehrwolfem.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. M. prosił o przesłuchanie w charakterze świadka S. F., który zdaniem skarżącego, może potwierdzić jego informacje dotyczące okoliczności nabycia uprawnień kombatanckich.

Kierownik Urzędu po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2003 r.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż po ponownej analizie akt sprawy, doszedł do przekonania, że w sprawie tej nie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. Ze zgromadzonych materiałów dowodowych nie wynika, aby M. M. brał udział w walkach z UPA lub grupami Wehrwolfu. Nie można zatem uznać służby skarżącego w Wojsku Polskim za działalność kombatancką w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję M. M. utrzymuje, że brał udział w likwidowaniu zbrojnego podziemia na terenach wschodnich. Po przysiędze został przeniesiony do Kompanii Specjalnej [...]. Był żołnierzem szeregowym, lecz dowódcy informowali swoich podwładnych, że dochodziło również do walk z bandami UPA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 stycznia 2005 r. oddalił skargę, wskazując w uzasadnieniu, iż organ zgodnie z zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 25 lutego 2003 r., poszerzył postępowanie dowodowe, korzystając z dokumentów Centralnego Archiwum Wojskowego oraz Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Z żadnych jednak dokumentów nie wynikało, aby skarżący brał udział w walkach z bandami UPA, tym samym nie wykazał by zachodziły przesłanki określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 (zdanie drugie) ustawy o kombatantach.

Pełnomocnik M. M. w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2005 r. zaskarżanemu wyrokowi zarzuca naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), powołanej dalej jako ppsa, a w szczególności naruszenie:

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przepisów postępowania przez Kierownika Urzędu – art. 7, 77 § 1 oraz art. 78 § 1 kpa polegające na nieuwzględnieniu wniosku dowodowego skarżącego wnoszącego o przesłuchanie w charakterze świadka S. F.

Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącego wnosi o:

– uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Łodzi,

– zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zastępca Prokuratora Okręgowego w Łodzi w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosi o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżanej decyzji, powinien opierać się na aktach sprawy, nie zaś tylko na samych decyzjach, co pozwala na wszechstronne zbadanie sprawy i następnie sformułowanie obiektywnej oceny zgromadzonego materiału, prawidłowości ustaleń stanu faktycznego i zachowania procedury administracyjnej. Analiza akt sprawy przekazanych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w konfrontacji z zaskarżonym wyrokiem i oceną zawartą w jego uzasadnieniu, musi budzić uzasadnione wątpliwości. Decyzje Kierownika Urzędu wydane wcześniej zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 25 lutego 2003 r. głównie z powodu naruszenia przepisów postępowania, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Kierownik Urzędu ponownie prowadząc postępowanie administracyjne, poszerzył materiały dowodowe poprzez włączenie materiałów Centralnego Archiwum Wojskowego, zawierających informacje dotyczące jednostki wojskowej, w której odbywał służbę skarżący, co Sąd pierwszej instancji ocenił pozytywnie.

Sąd pierwszej instancji nie zwrócił jednak uwagi na to, że w piśmie z dnia 23 lipca 2003 r. skierowanym do Kierownika Urzędu, M. M. wnioskował o przesłuchanie S. F. w sprawie w charakterze świadka. Była to zresztą odpowiedź na uwagę organu zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. gdzie stwierdzono, iż "w aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów np. oświadczeń świadków potwierdzających udział strony w walkach z UPA w ramach służby w 2 Brygadzie [...]". Powyższego wniosku organ nie uwzględnił, nie odnosząc się w ogóle w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji z dnia 21 kwietnia 2004 r., co stanowiło naruszenie przepisów art. 75 § 1, 78 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Organ administracji publicznej w trakcie postępowania administracyjnego, nie może odmówić przeprowadzenia dowodu, który może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, przez przemilczenie wniosku strony złożonego w tym zakresie, gdyż pozbawia to stronę podstawowych praw. Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 7 i 77 § 1 kpa). Sąd natomiast w ramach, jakie zakreśla przepis art. 134 ppsa, był zobowiązany z urzędu zwrócić uwagę na takie uchybienie procesowe i dać temu wyraz w orzeczeniu opartym na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa. Kwestią uboczną co i drugorzędną w tym przypadku jest to, czy przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka mogło mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Ocena materiału dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie, ale musi być to ocena oparta na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czemu wyraz powinien dać organ w uzasadnieniu decyzji (art. 80 i 107 § 3 kpa).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchyleniem decyzji skutkuje tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jednak aby dojść do takiego przekonania, Sąd powinien dokonać wszechstronnej analizy materiału dowodowego, biorąc pod uwagę fakt naruszenia przepisów postępowania i ocenić, czy miało to wpływ, czy też nie na zaskarżone rozstrzygnięcie.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, wskazujące wyraźnie na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, należało na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 ppsa orzec, jak w sentencji.