Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 231/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 58; art. 138 § 1 ust. 1; art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 175 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej Katolickiego Uniwersytetu L. im. J. P. [...] w L. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Komisji Stypendialnej Katolickiego Uniwersytetu L. im. J. P. [...] w L. z dnia [...] 2017 r., nr [...] II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Katolickiego Uniwersytetu L. im. J. P. [...] w L. na rzecz P. B. kwotę [...]zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...], po rozpatrzeniu zażalenia P. B., utrzymała w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej z dnia [...] maja 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2017 r., złożonym w dniu 5 kwietnia 2017 r., P. B. zwrócił się do Komisji Stypendialnej o przyznanie w roku akademickim 2016/2017 miejsca w domu studenckim oraz stypendium socjalnego.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2017 r. Komisja Stypendialna wezwała P. B. do doręczenia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny za rok 2015, 2016 oraz w chwili obecnej. Komisja Stypendialna pouczyła wnioskodawcę, że zaświadczenie należy złożyć w ciągu 14 dni od dnia doręczenia wezwania oraz, że w przypadku niezastosowania się do wezwania w wymienionym terminie Komisja Stypendialna zgodnie z art. 179 ust. 9 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym może wezwać wnioskodawcę do przedstawienia wyjaśnień na piśmie, a niezłożenie wyjaśnień w wyznaczonym terminie skutkuje odmową przyznania stypendium socjalnego.

W notatce służbowej z dnia 14 kwietnia 2017 r. wskazano, że P. B. zgłosił się w dniu 13 kwietnia 2017 r. do Działu Studenckich Spraw Socjalnych [...]. Wnioskodawca został poinformowany, że zostało do niego wysłane wezwanie Komisji Stypendialnej w sprawie przedstawienia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej oraz zawiadomienie w sprawie miejsca w domu studenckim. Wnioskodawca stwierdził, że wie o awizowanej przesyłce, której jeszcze nie odebrał.

Pismem z dnia 5 maja 2017 r. P. B. zwrócił się do Komisji Stypendialnej o wydanie nieodebranej korespondencji i przywrócenie ewentualnych terminów. Wyjaśnił, że przesyłka nie została odebrana z powodu niedostarczenia awizo. Do pisma student dołączył kserokopię reklamacji skierowanej w tej sprawie do Poczty Polskiej.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. Komisja Stypendialna odmówiła przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przesyłkę nr [...] awizowano w dniu 13 kwietnia 2017 r. oraz w dniu 21 kwietnia 2017 r., ze względu na zamknięte mieszkanie, a w dniu 28 kwietnia 2017 r. urząd Poczty Polskiej w L. 24 dokonał zwrotu przesyłki ze względu na niepodjęcie w terminie. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 44 § 1 k.p.a., a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Tym samym, w ocenie Komisji Stypendialnej brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, który to wniosek skarżący uzasadniał brakiem awizowania przesyłki.

W odwołaniu od powyższego postanowienia P. B. wskazał, że złożone przez niego dokumenty są wystarczające do uprawdopodobnienia, iż nieodebranie przesyłki pocztowej nastąpiło bez jego winy. Przesyłka pocztowa nie została awizowana, jak również nie została wysłana przez Pocztę Polską wiadomość sms z awizem. Odnosząc się do notatki służbowej z dnia 14 kwietnia 2017 r. skarżący zaprzeczył, jakoby był informowany o zawartości wysłanej do niego przesyłki. Skarżący wskazał, że był w Dziale Studenckich Spraw Socjalnych następnego dnia po terminie odbioru przesyłki, która została odesłana, jednakże odmówiono mu przedstawienia dokumentacji sprawy i wskazano na konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu i udostępnienie nieodebranej korespondencji.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna utrzymała w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej, podzielając ustalenia i stanowisko tego organu.

Odwoławcza Komisja Stypendialna podniosła, że ustalenia Komisji Stypendialnej znajdują potwierdzenie w przedstawionym przez skarżącego piśmie Poczty Polskiej z dnia 15 maja 2017 r., stanowiącym odpowiedź na reklamację. W piśmie tym stwierdzono, że przesyłki były awizowane, co stoi w sprzeczności z twierdzeniami strony.

Ponadto w skierowanym do Poczty Polskiej "Żądaniu otrzymywania zawiadomień w formie elektronicznej" P. B. zaakceptował, iż w przypadku przesyłek doręczanych na podstawie przepisów innych niż ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. 2012 poz. 1259) dotyczących sposobu, zasad i trybu doręczeń otrzyma zawiadomienie również w formie papierowej. W przedmiotowej sprawie do doręczeń znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym bez znaczenia pozostaje okoliczność niewykonania przez Pocztę Polską usługi zawiadamiania o awizo w formie sms, ponieważ instytucji tej nie zna kodeks postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 10 k.p.a. organ umożliwił wnioskodawcy wzięcie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, czego dowodem jest udostępnienie akt sprawy i wykonanie przez zainteresowanego ich fotokopii. Nieodbieranie pism od Komisji Stypendialnej w toczącym się postępowaniu stanowi zaniedbanie strony.

Odwoławcza Komisja Stypendialna nie zgodziła się z zarzutem ukrywania dokumentacji sprawy przez pracownika Działu Studenckich Spraw Socjalnych. Komisja ustaliła, że skarżący nie złożył wniosku o udostępnienie akt sprawy, a jedynie żądanie wydania nieodebranej korespondencji. Natomiast instytucja wydania nieodebranej korespondencji nie istnieje w kodeksie postępowania administracyjnego, a nieodebraną korespondencję pozostawia się w aktach sprawy. Na podstawie art. 9 k.p.a. pracownik Działu Studenckich Spraw Socjalnych poinformował skarżącego o możliwości wglądu w akta sprawy. Skarżący dopiero w dniu 7 czerwca 2017 r. skorzystał z tego uprawnienia.

Odwoławcza Komisja Stypendialna zwróciła także uwagę, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. skarżący zobowiązany był jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu dopełnić czynności, dla której określony był termin. Natomiast skarżący w żaden sposób nie odniósł się do treści wezwania Komisji Stypendialnej z dnia 7 kwietnia 2017 r. mimo, że zapoznał się z jego treścią w dniu 7 czerwca 2017 r. podczas przeglądania akt oraz wykonał fotokopię tego wezwania w dniu 8 czerwca 2017 r. Skarżący nie dopełnił zatem jednego z warunków skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jakim jest dokonanie czynności, dla której termin został uchybiony.

W konsekwencji, w ocenie Odwoławczej Komisji Stypendialnej skarżący nie uprawdopodobnił, że istniała przeszkoda do złożenia stosownej dokumentacji przez cały okres biegu terminu oraz nie dopełnił warunku łącznego z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonania czynności, do której był wezwany.

P. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu L. [...] [...] z dnia [...] 2017 r., zarzucając:

- naruszenie art. 58 § 1 k.p.a., poprzez dowolne i niewyczerpujące rozpoznanie materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji bezpodstawne i błędne przyjęcie, że skarżący zawinił niedostarczenia dokumentacji w terminie, mimo uprawdopodobnienia uchybienia terminu nie z jego winy;

- naruszenie art. 73 § 1 k.p.a., poprzez ukrywanie dokumentacji sprawy przez pracownika Biura Studenckich Spraw Socjalnych, co również spowodowało brak możliwości dotrzymania terminu na uzupełnienie dokumentacji;

- naruszenie prawa poprzez żądanie dostarczenia niewymagalnych dokumentów o sytuacji dochodowej i materialnej od instytucji, które takich zaświadczeń nie wydają.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2197) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Po przeprowadzeniu według wskazanych reguł kontroli zaskarżonego postanowienia Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu [...] [...] z dnia [...] 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie Komisji Stypendialnej z dnia [...] maja 2017 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy 138 § 1 ust. 1 w związku z art. 144 i art. 58 k.p.a. oraz art. 175 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2016 r. poz. 1842 z późn. zm.) i § 6 ust. 6 w związku z § 5 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [...] Uniwersytetu [...] [...] [...]

Wskazać należy, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego znajdowały odpowiednie zastosowanie w sprawie na podstawie odesłania zawartego w art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym.

Przepis art. 58 k.p.a. przewiduje, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

Zaskarżone postanowienie dotyczyło odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia, o którym mowa w art. 179 ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z tym przepisem w uzasadnionych przypadkach rektor, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna, o których mowa w art. 175 ust. 4 i art. 176 ust. 3, mogą zażądać doręczenia zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i rodziny studenta i uwzględnić tę sytuację przy ocenie spełnienia przez studenta kryterium, o którym mowa w ust. 1.

Odwoławcza Komisja Stypendialna podzieliła ustalenia Komisji Stypendialnej co do tego, że przesyłka obejmująca wezwanie z dnia 7 kwietnia 2017 r. do złożenia zaświadczenia, została doręczona w sposób przewidziany w art. 44 k.p.a.

Przepis ten w § 1 pkt 1 przewiduje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Zgodnie z § 4 art. 44 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W świetle dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, w tym przedstawionych przez skarżącego, należało ocenić jako prawidłowe stanowisko komisji stypendialnych obu instancji o skuteczności doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej wezwanie z dnia 7 kwietnia 2017 r. Zgodnie z wydrukiem ze strony Poczty Polskiej oraz adnotacjami na kopercie przesyłka była awizowana w dniach 13 i 21 kwietnia 2017 r. Okoliczność awizowania przesyłki została także potwierdzona w piśmie Poczty Polskiej z dnia 15 maja 2017 r. stanowiącym odpowiedź na reklamację skarżącego.

Mając na względzie datę pierwszego awizowania przesyłki oraz treść art. 44 § 4 i 1 k.p.a., za datę doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie z dnia 7 kwietnia 2017 r. należało przyjąć dzień 27 kwietnia 2017 r.

W tym miejscu trzeba zauważyć, że w wezwaniu z dnia 7 kwietnia 2017 r. wyznaczono skarżącemu czternastodniowy termin na złożenie żądanego zaświadczenia. Termin ten, liczony od wskazanej wyżej daty doręczenia wezwania, upływał zatem w dniu 11 maja 2017 r.

W konsekwencji trzeba stwierdzić, że w dniu [...] 2017 r., kiedy Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu [...] [...] w [...] wydała postanowienie odmawiające przywrócenia terminu, ze stwierdzeniem niespełnienia przesłanki braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, termin ten jeszcze nie upłynął.

Jednocześnie trzeba zauważyć, że w dniu 5 maja 2017 r., to jest na 6 dni przed upływem terminu, skarżący złożył w Dziale Studenckich Spraw Socjalnych [...] pismo z wnioskiem o wydanie nieodebranej korespondencji. Jak wynika z prezentaty na kopercie, w której przesłana była korespondencja obejmująca między innymi przedmiotowe wezwanie z dnia 7 kwietnia 2017 r., zwrócona przez pocztę przesyłka została w dniu 5 maja 2017 r. przyjęta w Kancelarii Ogólnej [...].

Mimo to, z akt postępowania nie wynika, by w związku z wnioskiem skarżącego o wydanie nieodebranej korespondencji zostały podjęte jakiekolwiek czynności.

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy nie zasługuje na podzielenie stanowisko Odwoławczej Komisji Stypendialnej, iż w świetle treści art. 44 § 4 k.p.a., który stanowi o pozostawieniu pisma w aktach sprawy, nie było możliwości wydania skarżącemu skierowanego do niego wezwania z dnia 7 kwietnia 2017 r. po zwrocie nieodebranej korespondencji przez pocztę. Przesyłkę pozostawia się w aktach sprawy, skoro nie została ona odebrana z urzędu pocztowego przez adresata. W sytuacji jednak, gdy następnie skarżący wniósł o wydanie nieodebranej, a skierowanej do niego korespondencji, nie było przeszkód do wydania zawartości przesyłki. Mianowicie możliwe było wydanie skierowanych do skarżącego pism znajdujących się w kopercie, zaś kopertę należało pozostawić w aktach sprawy, jako zawierającą stosowne adnotacje pocztowe. Wezwanie z dnia 7 kwietnia 2017 r., pozostawione w aktach sprawy stosownie do powołanego wyżej przepisu, mogło być zatem następnie wydane skarżącemu na jego wniosek.

Podkreślić przy tym należy, że w świetle art. 44 k.p.a. dla ustalenia daty doręczenia wezwania decydujące znaczenie mają daty awizowania przesyłki w związku z normą art. 44 § 4 k.p.a. Późniejsze doręczenie skarżącemu zwróconego przez pocztę wezwania nie miałoby zaś wpływu na datę rozpoczęcia terminu do wykonania wezwania.

Jednakże organ nie podjął żadnych czynności w związku z wnioskiem skarżącego o wydanie mu nieodebranej korespondencji, chociaż mógł żądany dokument wydać. Natomiast występując z tym wnioskiem w okresie biegu terminu do wykonania wezwania, skarżący wykazał należytą staranność w celu zachowania terminu.

Chybiony jest także zarzut Odwoławczej Komisji Stypendialnej, iż skarżący wbrew art. 58 § 2 k.p.a. jednocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu nie dokonał czynności, dla której określony był termin. Dokonanie tej czynności stanowi wymóg formalny wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast jeśli wniosek o przywrócenie terminu nie odpowiada wymaganiom formalnym, organ winien wdrożyć postępowanie naprawcze, to jest wezwać wnioskodawcę o jego uzupełnienie, zgodnie z regulacją art. 64 § 2 k.p.a. Powyższy przepis stanowi, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W niniejszej sprawie skarżący nie został wezwany do uzupełnienia powyższego braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu. Zatem merytoryczne rozpoznanie tego wniosku było przedwczesne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ, kierując się powyższą oceną, rozstrzygnie w przedmiocie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadniają przepisy art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.