Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 320/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2012-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 17 ust. 1, ust. 5, art. 3 pkt 22
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2012 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A.K. kwotę 95 (dziewięćdziesiąt pięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta odmówił A.K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką – J.K., powołując się na art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach rodzinnych" oraz art. 104 i art. 107 § 1, § 3 ustawy z dnia 14 czerwca1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.".

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w myśl art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku — Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny - jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji wskazał dalej, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż A.K., jako osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne w tej sprawie, sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, wydanego na stałe, a na wnioskodawczyni ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnej matki – J.K..

Organ I instancji ustalił w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że J.K. jako osoba niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (...), zaś A.K. nie jest zatrudniona, ani też nie jest zarejestrowana w urzędzie jako osoba poszukująca pracy i że posiada gospodarstwo rolne o pow. 3,51 ha, w którym nie użytkuje ziemi, ale że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Burmistrz Miasta, dokonując oceny prawnej sprawy zważył, że fakt posiadania przez A.K. gospodarstwa rolnego wypełnia negatywną przesłankę ustawową dla nabycia przez wnioskodawczynię prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Powyższy wniosek wynika z przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego pojęcie "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w rozumieniu ustawy, oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w powyższym rozumieniu oznacza dopiero, że w sprawie występuje osoba bezrobotna, która była zatrudniona lub wykonywała pracę zarobkową w powyższych formach i zrezygnowała z niej, bądź też mając możliwość podjęcia lub wykonywania pracy zarobkowej, z możliwości tej nie korzysta. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może być uznany rolnik, który musi przecież przynajmniej część czasu przeznaczyć na prowadzenie gospodarstwa rolnego.

Od powyższej decyzji A.K. wniosła odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu, w którym wyraziła swoje niezadowolenie z zaskarżonego rozstrzygnięcia podnosząc, że w związku z niepełnosprawnością jej matki, która wymaga stałej opiekąi, odwołująca musiała zrezygnować z prowadzenia jakiejkolwiek działalności, w tym rolniczej, a posiadana przez nią ziemia (3,51 ha) nie jest uprawiana. Odwołująca podniosła, że posiadanej ziemi nie uprawia, gdyż jedynie pobiera z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności obszarowe

i ONW. Zdaniem odwołującej jest ona rolnikiem, ale tylko z tego powodu, że posiada grunty rolne, a nie dlatego, że prowadzi ona jakąkolwiek działalność rolniczą, co jest niemożliwe wobec konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Podnosząc powyższe strona zwróciła się o ponowne, wnikliwe rozpatrzenie jej sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2011 roku nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy uznał, że Burmistrz Miasta prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy jak też dokonał właściwych zważeń prawnych, które w pełni podzielił organ odwoławczy.

Kolegium podejmując zaskarżoną decyzję ustaliło, że A.K., jako osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne w tej sprawie, niewątpliwie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, wydanego na stałe. Na A.K. ciąży, wobec niepełnosprawnej matki J.K., obowiązek alimentacyjny, określony przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Wskazał, że A.K. nie jest zatrudniona ani też nie jest zarejestrowana w urzędzie, jako osoba poszukująca pracy, ale podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, jako rolnik, nieprzerwanie od [...].07.1996r., posiada nieruchomości rolne o pow. 3,51 ha i - nie prowadząc w tym gospodarstwie produkcji rolnej - uzyskuje dochody z tytułu płatności obszarowych (zaświadczenie ARiMR).

Organ odwoławczy powołał obowiązujące przepisy w szczególności art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który statuuje warunki do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ uznał, że z tego przepisu wynika, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może nabyć wyłącznie osoba, która albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo też rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W pierwszym przypadku chodzi o sytuację, kiedy osoba ubiegająca się o przyznanie

jej świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakakolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w drugim zaś, kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba ubiegająca się o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej

i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej, rolniczej).

Kolegium oceniło zaś, że A.K. nie zalicza się do żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czego dowodzą dokumenty zebrane w sprawie (prywatne i urzędowe),

z których wynika, że A.K. jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, któremu podlegają rolnicy prowadzący działalność rolniczą.

Ponadto istotą świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, które przyznawane jest przecież opiekunowi osoby niepełnosprawnej, a nie osobie wymagającej opieki, jest zrekompensowanie tej osobie (opiekunowi) rezygnacji

z aktywności zawodowej poprzez wypłatę jej określonej przepisami kwoty (art. 17 ust. 3 ustawy) oraz opłacenie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe (art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ podkreślił, że przepisy dopuszczają sytuacje, gdy składki za taką osobę są odprowadzane z innego tytułu, ale nie znosi to warunku rezygnacji z aktywności zawodowej opiekuna.

Na powyższą i ostateczną decyzję Kolegium, z zachowaniem ustawowego terminu, strona wniosła skargę, zarzucając jej błędną wykładnię zastosowanego prawa, w szczególności przepisów ustawy, a polegającą na przyjęciu przez orzekające w tej sprawie organy, że skarżąca, posiadając gospodarstwo rolne

i podlegając tylko z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu rolników, nie spełnia jednego z obligatoryjnych wymogów ustawy dla nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a dotyczącego rezygnacji z zatrudnienia (aktywności zawodowej) czy zaniechania podejmowania zatrudnienia (aktywności zawodowej).

Ustosunkowując się do zarzutów skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze domagało się jej oddalenia uznając zarzuty skargi za chybione, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tym też zakresie Kolegium w pełni podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a w szczególności ocenę prawną dot. spełnienia wymogów ustawy (art. 17 ust. 1), w tym wymogu polegającego na zaniechaniu podejmowania lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, którego to wymogu nie spełnia skarżąca wobec - choćby nawet tylko formalnej - aktywności zawodowej polegającej na działalności rolniczej (prowadzone gospodarstwo rolne), z czym ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników wiąże obowiązkowe podleganie przez Skarżącą ubezpieczenia społecznemu rolników.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) dalej: p.p.s.a., Sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna, albowiem orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz niewłaściwie zinterpretowały przepisy prawa materialnego. Zgodnie z art.

134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga o skardze w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego w kontrolowanej sprawie jest ocena zasadności odmowy przyznania A.K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką J.K..

Zagadnieniem spornym w analizowanej sprawie, wymagającym rozstrzygnięcia, jest ustalenie czy rolniczka, będąca właścicielką gospodarstwa rolnego i podlegająca z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu odwoławczego, Sąd w kontrolowanej sprawie nie podziela przyjętej w nim wykładni przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w wyniku której Kolegium doszło do przekonania, że sam fakt bycia rolnikiem stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ odwoławczy uzasadnił odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tym, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników,

a zatem przysługuje jej status rolnika. Z tego też względu, zdaniem organu, skarżącej nie można zaliczyć do osób rezygnujących, czy też niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - stosownie do art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Powyższe stanowisko, zaprezentowane przez organ odwoławczy, nie jest odosobnione skoro zostało wyrażone w wyrokach: Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z dnia 19.lipca 2011 roku w spr. II SA/Ol 521/11,

w Bydgoszczy z dnia 25 maja 2011 roku w spr. II SA/Bd 379/11 oraz w jednym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 roku w spr.

I OSK 1987/10.

W tym miejscu jednak należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd całkowicie odmienny, a przedstawiony w licznych w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych przykładowo: w Kielcach z dnia 11 maja 2011 roku w spr. II SA/Ke 229/11, z dnia 11 sierpnia 2011 roku w spr. II SA/Ke 439/11, w Bydgoszczy z dnia 30 maja 2011 roku w spr. II SA/Bd 257/11 i 8 grudnia 2011 roku w spr. 125/11, w Krakowie z dnia 22 lutego 2012 roku w spr. III SA/Kr 777/11, w Lublinie z dnia 12 lutego 2012 roku w spr. II SA/Lu 34/12, w Łodzi z dnia 22 lutego 2012 roku w spr. 37/11, we Wrocławiu z dnia 1 marca 2012 roku w spr. IV SA/Wr 857/11, w Poznaniu z dnia 8 marca 2012 roku

w spr. IV SA/Po 1/12w Białymstoku z dnia 20 marca 2012 roku w spr. II SA/Bk 69/12, w Gdańsku z dnia 22 marca 2012 roku w spr. III SA/Gd 121/12, w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 roku w spr. VIII SA/Wa 106/12, w Szczecinie z dnia 25 kwietnia 2012 roku w spr. II SA/Sz 223/12 (dostępne w internetowej bazie orzeczniczej NSA), zgodnie z którym fakt posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, o ile może być on pogodzony z zagwarantowaniem należytej osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd

w pełni podziela powyższy pogląd.

Rozpatrując omawianą kwestię na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawę kontrolowanego przez Sąd rozstrzygnięcia stanowi art. 17 ust. 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Jednakże, w myśl art. 17 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy, świadczenie to nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji

lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym

w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej

z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;

3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury

na to dziecko;

4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego,

o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;

5) na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą

do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba

że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Tak zatem, organ rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest zobligowany zbadać, czy osoba sprawująca opiekę oraz wymagająca opieki, spełniają kryteria określone w art. 17 ust. 1 ustawy i czy jednocześnie nie zaistniały

w stosunku do nich wskazane w art. 17 ust. 5 ustawy okoliczności wykluczające możliwość przyznanie tego świadczenia.

Stosownie do art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, na wnioskodawczyni A.K. spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec J.K. jako która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...] września 2011 roku.

Bezspornym jest w sprawie, iż wnioskująca zamieszkuje z matką, jak również,

że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o obszarze 3,51 ha, którego nie uprawia oraz fakt opłacania przez nią składek na ubezpieczenie rolnicze w KRUS.

Rozstrzygnięcie kwestii czy prowadzenie przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego jest równoznaczne z niespełnieniem warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wymaga w pierwszej kolejności odwołanie się do przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Odnosząc powyższe do treści art. 17 ust. 1 ustawy, w którym mowa

o "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", wskazać należy, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje tym osobom, które nadal wykonują pracę na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy

o pracę nakładczą oraz wykonują pracę lub świadczą usługi na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także ciągle prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą.

Wśród wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy rodzajów aktywności zawodowej ustawodawca nie zamieścił prowadzenia gospodarstwa rolnego, co uprawnia do konkluzji, iż w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych nie stanowi ono

ani zatrudnienia, ani innej pracy zarobkowej. Prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowi zatem rodzaj aktywności obojętnej z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ( zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 lipca 2011 roku w spr. II SA/Lu 394/11).

Wśród przytoczonych wyżej przesłanek art. 17 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesądzających o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, nie wymieniono rolnika podlegającego obowiązkowemu ubezpieczeniu z racji prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wykładnia językowa powyższego przepisu nie stwarza zatem podstaw do przyjęcia, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ponadto, skoro przepis art. 17 ust. 5 ustawy pozwala jednoznacznie skonstruować obowiązującą normę prawną, to nieuprawnione jest doszukiwanie się intencji ustawodawcy

i kreowanie na tej podstawie norm wykraczających poza literalne brzmienie przepisu. Wyjście poza wykładnię językową prowadziłoby w konsekwencji do stwierdzenia,

że na gruncie obowiązującego prawa żaden rolnik, małżonek rolnika oraz domownik wykonujący pracę w tym gospodarstwie, podlegający obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w KRUS, nie może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Wniosek taki, w ocenie Sądu, byłby niezgodny nie tylko z celami ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyrażoną w niej regułą, że świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli przebywają na terytorium RP w okresie wskazanym

w ustawie, ale i z konstytucyjną zasadą równości i sprawiedliwości społecznej (tak też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 października 2011 roku, w spr. II SA/Rz 640/11).

W ocenie Sądu gdyby ustawodawca rzeczywiście nie zamierzał przyznać rolnikom prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, to powinno to znaleźć jednoznaczne odzwierciedlenie w treści art. 17 ust. 5 ustawy. Skoro zaś przepis ten wyłączeń takich nie zawiera, to nie można ich wywodzić w drodze zabiegów interpretacyjnych. Nawet, jeżeli przepisy omawianej ustawy mogą rodzić pewne wątpliwości interpretacyjne, to i tak nie mogą być wykładane na niekorzyść osób korzystających z pomocy społecznej.

W tym miejscu należy też podkreślić, na co trafnie zwrócił już uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 18 stycznia 2012 roku w spr. II SA/Gd 897/11, że właściciele małych, niskotowarowych gospodarstw rolnych (do takich należy też zaliczyć gospodarstwo skarżącej o obszarze 3,51 ha), często podejmują zatrudnienie poza sektorem rolniczym. W zależności, bowiem od wielkości,

czy struktury gospodarstwa rolnego, nie musi ono absorbować rolnika w takim zakresie, że nie jest on w stanie podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Obowiązek sprawowania pieczy nad osobą niepełnosprawną, co do której ciąży na rolniku obowiązek alimentacyjny, stoi na przeszkodzie, aby taka osoba podjęła tak rozumiane zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Wykonywanie opieki na osobą niepełnosprawną, ze wskazaniami opisanymi w art. 17 ust. 1, wymagającą wielu czynności pielęgnacyjnych o różnych porach dnia i nocy, nie jest bowiem możliwe w sytuacji, gdy opiekun pozostaje

w zatrudnieniu, o jakim mowa w art. 3 pkt 22 ustawy. Taka sytuacja nie musi natomiast (co do zasady) zachodzić w przypadku opiekuna, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego i jednocześnie nie jest zatrudniony poza rolnictwem, jeżeli okoliczność ta nie powoduje jego osobistego zaangażowania w pracę

w gospodarstwie w takim wymiarze, który uniemożliwia mu sprawowanie bieżącej

i stałej opieki na osobą niepełnosprawną.

Konkludując powyższe rozważania należy przyjąć, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne i podlegający z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu

w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli tylko spełnione będą pozostałe przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 marca 2012 w spr. II SA/Bk 59/12 ).

Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd stwierdza, że orzekające

w sprawie organy dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy, co stanowiło naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wykładnia powyższych przepisów doprowadziła, bowiem

do nieuprawnionego rozszerzenia wyczerpująco uregulowanych w art. 17 ust. 5 ustawy przesłanek negatywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego

o przesłankę polegającą na podleganiu przez wnioskodawcę ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Organy również, poprzestając na ustaleniu, że skarżąca jest objęta ubezpieczeniem społecznym jako rolniczka i stwierdzeniu, że okoliczność ta wyklucza możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w sprawie. Ustaleniom faktycznym organów powinny bowiem były podlegać wszystkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Tymczasem organy nie podjęły nawet próby wyjaśnienia przede wszystkim czy bezsporny fakt posiadania przez skarżącą gospodarstwa rolnego pozwalałby jej na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a pracy takiej nie podejmuje tylko właśnie z konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na niej obowiązek alimentacyjny. Organy nie wyjaśniły czy skarżąca rzeczywiście, faktycznie tak jak wskazuje w swoim oświadczeniach, osobiście sprawuje codzienną opiekę nad swoją niepełnosprawna matką i jak wielki jest nakład jej osobistych starań. W celu sprawdzenia powyższego organy nie podjęły jednak czynności, które umożliwiłyby ewentualną weryfikację składanych przez skarżącą oświadczeń w tym zakresie. Od wyjaśnienia zaś powyższych okoliczności zależy czy skarżącemu można przyznać świadczenie o które się on ubiega. Działając w ten sposób organy niewątpliwie uchybiły art. 7 i 77 K.p.a., a takie naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższych rozważań Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Powyższe uchybienia przesądzają o konieczności uchylenia decyzji organów obydwu instancji. Z tych racji Sąd, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji. Orzeczenie o kosztach determinuje przepis art. 200 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego

w sprawie oraz uwzględnieniu przedstawionej powyżej wykładni przepisów ustawy

o świadczeniach rodzinnych, eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.