Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1081/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 89, art.85 ust. 4 pkt 1 , art. 85  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 219 poz 2229
law: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie  drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów.
article: art. 1345 par 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 , art. 152, art. 200, 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 105 par 1 , art. 77, art. 80 , art. 40 par 2 , art. 10
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr ), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Przedsiębiorstwa A. kwotę [...] złote, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] r. nałożył

na Spółka A z siedzibą w [..] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie trzech drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w [...] przy ul. [...] .

Wobec usunięcia z terenu działki pni ściętych drzew karę pieniężną obliczono

na podstawie art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.)

Spółka A odwołała się od powyższej decyzji domagając się umorzenia postępowania i podnosząc, że usunięte drzewa nie przejawiały żadnych oznak żywotności (były ułamane i uschnięte) oraz zagrażały bezpieczeństwu ludzi

i mienia na terenie prowadzonego na nieruchomości ośrodka wczasowego. Ponadto Spółka kwestionowała swoją odpowiedzialność co do zasady podnosząc, że nie może ponosić odpowiedzialności za pracownika, który samowolnie dokonał usunięcia drzew.

W odwołaniu zarzucono też naruszenie prawa procesowego przez nieprzesłuchanie wskazanego przez stronę świadka, przewlekłość postępowania oraz niewłaściwe przeprowadzenie dowodu z oględzin.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzje i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Z uzasadnienia decyzji wynikało, że organ odwoławczy uznał, że pracownik, który wyciął drzewa bez zezwolenia działał na rzecz zakładu, w którym był zatrudniony, a więc ujemne skutki jego działania ponosi Spółka A. Kolegium nie uwzględniło również zarzutu naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89

ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i wyjaśniło, powołując się na art. 83 ust. 6 tej ustawy, że wśród wymienionych w nim wyjątków od obowiązku uzyskania zezwolenia, nie wskazano drzew uschniętych, zniszczonych, czy zagrażających życiu lub mieniu i dlatego na usunięcie również takich drzew wymagane jest zezwolenie.

Wątpliwości Kolegium wzbudziło natomiast obliczenie kary z uwagi na brak możliwości oceny, czy pomiary drzew dokonane zostały w prawidłowy sposób. Według Kolegium organ I instancji mimo braku kłód wyciętych drzew, przyjął sposób liczenia kary bez uwzględnienia liczby stanowiącej najmniejszy promień pnia, a także nie podał wieku wyschniętych drzew.

Spółka A z o.o. w [...] zaskarżyła powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzuty bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego wobec naruszenia prawa materialnego, a to z powodu wymierzenia kary pieniężnej, mimo że drzewa usunięte nie przejawiały żadnej żywotności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...],r., sygn. akt II SA/Sz 684/06, skargę oddalił i podzielił stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji co do istnienia materialno – prawnej podstawy odpowiedzialności strony skarżącej, za chybione uznał zatem stawiane skargą zarzuty naruszenia prawa materialnego. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy prawa procesowego (art. 80 K.p.a.) i wyjaśnił, że

w ponownym rozpoznaniu sprawy dokonana zostanie ponowna ocena materiału dowodowego z ewentualnym jego uzupełnieniem wskazanym w zaskarżonej decyzji.

Od powyższego wyroku Spółka A złożyło skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia

2008 r., sygn. akt II OSK 1970/06, oddalił skargę kasacyjną.

Uzasadniając wyrok NSA wskazał, że podstawowa zasada ochrony zadrzewień została ujęta w art. 83 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia właściwego wójta, burmistrza albo prezydenta. Wyjątki od tej zasady zostały określone w ust. 6 art. 83, zawierającym zamknięty katalog drzew lub krzewów, których usunięcie nie wymaga uprzedniego uzyskania zezwolenia. W tym katalogu nie zostały ujęte drzewa obumarłe, jak i zagrażające bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych. Oznacza to, że usunięcie drzew obumarłych jak i zagrażających bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych wymaga uzyskania zezwolenia. Za takim stanowiskiem przemawia również treść art. 83 ust. 4 pkt 6 ustawy, stanowiąca, iż wniosek o wydanie zezwolenia powinien zawierać przyczynę i termin zamierzonego usunięcia drzewa. Zatem opierając się na tych przepisach można stwierdzić, że usuwanie drzew

i krzewów poddane zostało reglamentacji ustawowej.

Z przedstawionych wyżej regulacji jednoznacznie wynika, że usunięcie drzew obumarłych jak i zagrażających bezpieczeństwu wymaga uzyskania zezwolenia.

To właściwy organ, kompetentny w zakresie ochrony przyrody, dokonuje oceny, czy wskazane we wniosku drzewo jest obumarłe lub czy zagraża bezpieczeństwu. Posiadacz nieruchomości nie jest podmiotem uprawnionym do dokonywania tego typu ocen i decydowania o tym, czy i które drzewo należy usunąć. Dopuszczenie takiej możliwości byłoby sprzeczne z celem ustawy, którym jest ochrona przyrody.

Sąd drugiej instancji za prawidłowe uznał stanowisko Sądu pierwszej instancji, że ust. 5 art. 88 odnosi się do sytuacji określonych w ust. 3 i 4 tego artykułu. Wykładnia ust. 5 art. 88 proponowana przez autora skargi kasacyjnej dokonana została w oderwaniu od regulacji zawartej w całej jednostce redakcyjnej, którą stanowi art. 88. Na wyłączne powiązanie normy art. 88 ust. 5 z procedurą odraczania określoną w ust. 3 i 4 wskazują użyte w tej regulacji wyrażenia. Art. 88 ust. 1 wskazuje na zasadę wymierzania administracyjnych kar pieniężnych w przypadkach określonych w pkt 1-3. W ust. 2 tego artykułu określono generalnie termin uiszczenia wymierzonych wcześniej kar. Pojęciem uiszczenia posłużono się także w ust. 5 co wskazuje, iż dotyczy on kwestii związanych z karami, które zostały wcześniej wymierzone w zakresie wskazanym w art. 88 ust. 1, lecz następnie odroczone na zasadach wskazanych w ust. 3.

Za niezasadny również uznał zarzut naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy

o ochronie przyrody w zw. z art. 42 ust. 1 i 3 Konstytucji w zw. z art. 2 Konstytucji. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że usunięcie drzew bez zezwolenia jest deliktem administracyjnym, którego popełnienie zagrożone jest sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej. Karę pieniężną wymierza się bez względu na przyczynę naruszenia wymagań ustawy o ochronie środowiska. W rozpatrywanej sprawie posiadaczem nieruchomości jest spółka kapitałowa posiadająca osobowość prawną. Wycięcia drzew dokonał pracownik zatrudniony przez tą Spółkę na podstawie umowy o pracę. Zatem Spółka jako pracodawca ponosi ryzyko gospodarcze prowadzonej działalności. Pracownik działał w interesie pracodawcy,

w ramach obowiązków bezpośrednio związanych ze świadczeniem pracy. Pracownik bowiem nie dokonał wycięcia drzew na swój użytek, skoro po pocięciu ich na kawałki część złożył w kotłowni i następnie częściowo spalił. W tym zakresie stanowisko Sądu pierwszej instancji jest jak najbardziej prawidłowe. W tej sytuacji bowiem za działania pracownika odpowiedzialność ponosi Spółka w ramach ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością. Zatem skoro skarżącej Spółce wymierzona została kara administracyjna, przewidziana ustawą za określone działania sprzeczne z prawem, brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutu naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 42 ust. 1 i 3 Konstytucji w zw. z art. 2 Konstytucji.

Decyzją z dnia [..] r., nr [...] , Wójt Gminy [...] , po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew

(Dz. U. z 2004 r. Nr 228, poz. 2306 ze zm.), obwieszczenia Ministra Środowiska

z dnia 18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (Monitor Polski Nr 62, poz. 861),

§ 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229), art. 104 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.):

1. Wymierzył Spółce A. w [...] administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] złotych słownie: osiemdziesiąt jeden tysięcy dwieście szesnaście złotych i osiemdziesiąt cztery grosze za usunięcie trzech drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu nieruchomości dz. nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] .

2. Stwierdził, że karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna na konto Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Kredyt Bank SA I Oddział [..] Filia w [...] nr [...] z dopiskiem kara za usunięcie drzew.

3. Stwierdził, że w przypadku nieterminowego uiszczenia kary pobierane będą odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Kara nieuiszczona w wyznaczonym terminie podlega wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu

w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w dniu [...] r. funkcjonariusze Straży Gminnej w [...] podczas wykonywania czynności służbowych ujawnili usunięcie trzech drzew z terenu Ośrodka Wczasowego w [...] przy ul. [...] . W toku postępowania wyjaśniającego funkcjonariusze stwierdzili, że wycinki drzew dokonał pracownik Ośrodka Wczasowego M. O. bez wymaganego zezwolenia. Na okoliczność oględzin terenu Ośrodka Wczasowego sporządzono notatkę służbową potwierdzającą przeprowadzenie powyższych czynności. W dniu [...] r. organ I instancji przeprowadził oględziny terenu Ośrodka Wczasowego w [...] .

W oględzinach uczestniczyli przedstawiciel Urzędu Gminy, funkcjonariusz Straży Gminnej w [...] oraz pracownik Ośrodka Wczasowego M. O..

Na okoliczność oględzin został spisany protokół zgodnie z wymogami § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. z 2004 r. Nr 219, poz. 2229).

Podczas oględzin terenu w granicach działki nr [...] zlokalizowano trzy pnie drzew gatunku sosna zwyczajna, ścięte na wysokości gruntu o obwodach pni

[...] cm, [...] cm i [...] cm (obwód mierzony na wysokości cięcia). Obwody pni ww. drzew zostały zmierzone i podane w protokole oględzin, który został podpisany przez pracownika Ośrodka i nie był kwestionowany. Dodatkowo sporządzono również dokumentację fotograficzną pozostałych pni po wyciętych drzewach. Pracownik Ośrodka uczestniczący podczas oględzin poinformował, że czynności związane

z wycinką drzew wykonał na polecenie pracodawcy w związku z zagrożeniem bezpieczeństwa ludzi i mienia na przedmiotowym terenie. Wycięte drzewa zostały schowane do pomieszczeń gospodarczych zlokalizowanych na terenie Ośrodka,

do których pracownik nie posiadał kluczy.

W związku z powyższym w dniu [...] r. Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 61 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U.

z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wszczął postępowanie z urzędu w sprawie usunięcia trzech drzew bez wymaganego zezwolenia w dniu [...] r. na działce nr [...] w [...] .

Spółka A reprezentowana przez Prezesa Zarządu E. W pismem z dnia [...] r. wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków pracowników Ośrodka Wypoczynkowego B. O. oraz M.O.. Jednocześnie w przedmiotowym piśmie strona zarzuciła organowi prowadzącemu postępowanie niewłaściwą ocenę stanu faktycznego oraz wniosła o umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości.

W dniu [...] r. w trakcie przesłuchania świadek M. O. oświadczył, że samodzielnie podjął decyzję usunięcia [...] sztuk drzew w celu wykonania prac porządkowych na przedmiotowym terenie – [...] drzewo suche

i dwa "kikuty" drzew złamanych w połowie. Usunięcia drzew dokonał za pomocą piły mechanicznej, kilka godzin przed przybyciem Straży Gminnej. Ścięte drzewa zostały zabrane do obiektów tj. kotłownia i pomieszczenie gospodarcze zlokalizowanych na terenie ośrodka wczasowego. W dniu [...] r. przesłuchano świadka - B. O.. Ww. oświadczyła, że w dniu [...] r. w godz. [..] była na terenie Ośrodka Wypoczynkowego. W tym czasie wykonywała prace porządkowe m. in. grabienie liści. Zeznała, że widziała jak M. O. wycinał drzewa i następnie pociął je na mniejsze kawałki.

Pełnomocnik strony K. W. zgłosił dwa wnioski dowodowe

o przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze świadka K. W. oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań w charakterze strony E. W. - Prezesa Zarządu Spółki.

Organ odstąpił od przesłuchania pełnomocnika strony K. W.

w charakterze świadka, kierując się art. 95 § 1 K.p.a. w świetle, którego pełnomocnikowi strony przysługuje prawo składania wyjaśnień, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawiania dowodów na ich poparcie. Ponadto pełnomocnik strony może wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego.

Strona – E. W. - zeznała, że Spółka A. jest właścicielem budynków i użytkownikiem wieczystym gruntów Ośrodka Wczasowego w [...] . Świadkowie postępowania M. O. i B. O. są pracownikami Spółki. M. O. pracuje na stanowisku konserwatora. Do zakresu obowiązków konserwatora należy bieżące dbanie o sprawność wszystkich urządzeń oraz utrzymanie porządku i czystości na terenie Ośrodka. Stronie znany był stan zdrowotny drzew i w związku z tym planowała wystąpić z wnioskiem do Urzędu o zezwolenie na usunięcie drzew. W międzyczasie pracownik wykonując prace porządkowe usunął przedmiotowe drzewa rosnące na terenie Ośrodka. Pracownik nie zgłosił przełożonemu zamiaru wycinki [...] sztuk drzew, jak również nie wydano pracownikowi takiego polecenia. Usunięte drzewa w ilości [...] szt. nie były "żywotne" - jedno uschnięte, dwa ułamane na wysokości 2/3, naderwane korzenie, bez cech żywotności.

Przed ponownym rozpatrzeniem sprawy, w dniu [...] r., przeprowadzono dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości w celu wykonania pomiarów promieni pni wyciętych drzew, w myśl art. 89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody. W toku oględzin zmierzono tylko jeden promień usuniętego drzewa.

W przypadku pozostałych usuniętych dwóch drzew wykonanie pomiaru było niemożliwe z uwagi na brak pni w związku z wykonanymi pracami ziemnymi (nawiezienie ziemi) przez posiadacza nieruchomości.

Podczas oględzin na przedmiotowej działce w dniu [...] r. stwierdzono [...] sztuki ściętych pni drzew, co pozwoliło jednoznacznie wykluczyć zastosowanie art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

w przypadku drzew, na które nie jest wymagane zezwolenie. Wiek usuniętych drzew ocenia się na powyżej 35 lat. Wskazywany stan zdrowotny usuniętych drzew przez pracownika i stronę postępowania nie zwalnia z obowiązku uzyskania zgody na usunięcie drzew na podstawie z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Kwestia ewentualnego stanu drzew czy zagrożenia, jakie może powodować, podlega ocenie organu gminy, który władny jest udzielić pozwolenia i co najwyżej może mieć znaczenie przy wymierzeniu opłat za wycięcie drzew. Skoro więc wycięcie drzew nastąpiło bez wymaganego pozwolenia, to konsekwencją jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o art. 88 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy.

Działając w oparciu o art. 89 ust 1 i 3 cytowanej ustawy wartość administracyjnej kary pieniężnej wynosi [...] złotych słownie: osiemdziesiąt jeden tysięcy dwieście szesnaście złotych i osiemdziesiąt cztery grosze.

Administracyjną karę pieniężną za usunięcie [..] sztuk drzew gatunku Sosna zwyczajna naliczono według stawek z obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia

[..] r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (Monitor Polski Nr 62, poz. 861)

w następujący sposób:

1. Sosna zwyczajna (nr 1) - promień [...] cm; obwód pnia = [...] cm pomniejszając

o 10% wynosi: [...] cm x [...] zł x [...] = [..] zł x [..] = [...] zł,

Poniższe obwody pni ustalono w toku postępowania administracyjnego.

2. Sosna zwyczajna (nr 2) obw. pnia [...] cm x [...] zł x [...] = [..] zł

3. Sosna zwyczajna (nr 3) obw. pnia [..] cm x [..] zł x [..] = [...] zł

RAZEM: [...] zł

x 3

[...] zł

Spółka A wniosła odwołanie od powyższej decyzji i tak jak dotychczas podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolegium nie podzieliło stawianych w odwołaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego, a uznało, że Spółka A jako użytkownik wieczysty nieruchomości, z terenu którego usunięto drzewa ponosi administracyjną odpowiedzialność za ich usunięcie bez wymaganego zezwolenia. Nadto Kolegium stwierdziło, że w powyższej sprawie osoba trzecia nie dokonała czynu samowolnego,

a zatem Spółka ponosi odpowiedzialność za ich usunięcie. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo obliczył wysokość nałożonej na Spółkę kary. Organ II instancji zakwestionował natomiast nałożenie decyzją obowiązku uiszczenia odsetek za zwłokę.

Powodem uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy

do ponownego rozpatrzenia stanowiły jednak względy procesowe. Organ odwoławczy uwzględnił mianowicie zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uniemożliwienie stronie ustosunkowania się do zgromadzonego materiału dowodowego oraz art. 79 K.p.a. poprzez brak zawiadomienia pełnomocnika strony o dokonaniu w dniu 21 kwietnia 2008 r. oględzin.

Spółka A w [...] wniosła skargą na wyżej opisaną decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji ją poprzedzającej i umorzenia postępowania ze względu na bezprzedmiotowość orzekania w sprawie, w szczególności co do dwóch sosen zwyczajnych, które były ułamane i nie miały korony, a tym samym nie mogą być uznane za drzewa w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie przyrody.

Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 782/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 16 czerwca 2008 r.

Od powyższego wyroku Spółka A złożyło skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. i poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] r. oraz umorzenie postępowania ze względu na bezprzedmiotowość orzekania w sprawie, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj.:

- art. 153 p.p.s.a. przez "błędne zastosowanie i uznanie, że zawarte we wcześniej wydanym wyroku poglądy i zalecenia są wiążące",

- art. 153 w związku z art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nierozpoznanie sprawy w jej granicach i całkowity brak oceny materiału zebranego w sprawie,

a także przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. -

o ochronie przyrody sprowadzające się do przyjęcia, że wskazany przepis "wprowadza odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew ułamanych lub uschniętych, co jest sprzeczne z art. 74 ust. 2 i art. 2 Konstytucji",

* art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 i 3 w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia

16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez zastosowanie tych przepisów, mimo iż są one niekonstytucyjne, jako sprzeczne z art. 74 ust. 2 i art. 1 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zwrócono uwagę na nierozpoznanie sprawy przez sąd w jej granicach podkreślając, iż mimo że w sprawie nie zostały wyjaśnione podstawy dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy Sąd podzielił w uzasadnieniu wyroku stanowisko organów w kwestiach merytorycznych. Brak jest również wskazań Sądu co do sposobu ustalenia kary administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt

II OSK 523/09, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Sąd drugiej instancji uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, mimo że nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.

Za uzasadnione uznał jedynie zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienia w okolicznościach niniejszej sprawy nie tylko "mogły", ale miały istotny wpływ na wynik sprawy.

NSA wyjaśnił, że sądowa kontrola legalności wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. decyzji, ograniczać się więc będzie wyłącznie do zbadania zgodności zawartego w niej rozstrzygnięcia z zawartymi w tym przepisie wymogami.

Naczelny Sąd Administracyjny za podstawową kwestię, do której winien odnieść się sąd, uznał czy w niniejszej sprawie zachodziła potrzeba - z uwagi na stwierdzone przez organ odwoławczy uchybienia procesowe - przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji "w całości lub w znacznej części".

NSA wywiódł dalej, że do skorzystania z przewidzianej przepisie art. 138 § 2 K.p.a. możliwości nie jest wystarczające stwierdzenie, że naruszone zostały stosowne przepisy postępowania, ale należy wykazać, że ich naruszenie wymaga ponownego przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego

w całości lub w znacznej części.

Sąd drugiej instancji za trafny uznał również zarzut naruszenia przez Sąd

I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. upatrując tego naruszenia między innymi w tym,

że uzasadnienie to jest niekompatybilne z zawartym w wyroku orzeczeniem. Stwierdzenie Sądu I instancji, że zachodziła potrzeba uchylenia decyzji organu

I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (k. 27) stanowi zaakceptowanie zawartego w decyzji organu odwołującego rozstrzygnięcia, wydanego w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpatrując sprawę wyrokiem z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 661/10, uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd podał, że organ odwoławczy z naruszeniem art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. nie wykazał, że w sprawie zaistniała konieczność przeprowadzenia w całości lub znacznej części postępowania wyjaśniającego, co uzasadniałoby wydanie decyzji uchylającej rozstrzygniecie organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po raz kolejny rozpatrując odwołanie Spółki A z siedzibą w [...] , decyzją z dnia [..] r., nr [..] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.856 ze zm.), art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1, 2, 3 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U.

z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji w części rozstrzygniętej punktami 1 i 2 oraz uchyleniu treści pkt 3 i w tym zakresie orzekło,

iż ustalona kara wraz z odsetkami w przypadku nieterminowego jej uiszczenia podlegać będzie przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach

o postępowaniu egzekucyjnym w administatrcji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy na wstępie opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że Spółka A jest użytkownikiem wieczystym gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] przy ul. [...] , stanowiących działkę nr [...] . W dniu [...] r. R. P. - pracownik Urzędu Gminy w [...] oraz R.P. - funkcjonariusz Straży Gminnej w [...] , przy udziale M. O. - pracownika Spółki, dokonali oględzin przedmiotowej nieruchomości, z której to czynności sporządzono stosowny protokół. Ustalono, iż w dniu [...] r. z tej działki usunięte zostały [...] drzewa gatunku sosna zwyczajna o następujących obwodach pni: [...] cm, [...] cm, [...] cm. Drzewa zostały usunięte przez M. O., który oświadczył, że na terenie tym prowadził prace konserwatorskie i porządkowe wchodzące w zakres jego zwykłych czynności pracowniczych. Po usunięciu drzew i po sporządzeniu protokołu oględzin wyciętych drzew, teren działki nr [...] został zniwelowany i zasypany ziemią, na skutek czego zakryte zostały pnie usuniętych drzew.

W dniu [...] r. dokonano ponownych oględzin wyciętych drzew,

z której to czynności także sporządzono protokół. W oględzinach brali udział: R. P., R. P., D. C. -pracownik Urzędu Gminy w [...] oraz E. W. - Prezes Zarządu Spółki. Podczas oględzin zdołano dokonać pomiaru najmniejszego promienia pnia jednej sosny, który określono na 15,5 cm.

W przypadku pozostałych dwóch sosen wykonanie pomiaru najmniejszego promienia pnia okazało się niemożliwe z uwagi na całkowite zasypanie ich ziemią.

Kolegium nie uznało za uzasadniony zarzutu odwołania, iż decyzja organu pierwszej instancji narusza przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, poprzez uznanie, że posiadacz nieruchomości odpowiada na zasadzie ryzyka za wycięcie drzew przez pracownika. Spółka była posiadaczem nieruchomości, na których rosły usunięte drzewa i mogłaby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie. Tylko zatem Spółka może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew (lub krzewów) bez zezwolenia. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia jako posiadacz nieruchomości, to oczywiście również nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia (W. Radecki, Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska, J. Sommer (red.), Wrocław 1993, s. 28). Pogląd ten znalazł aprobatę w orzecznictwie sądowym i wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 kwietnia 2004 r. (IV SA 193/2003) oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 7 czerwca 2004 r.

(II SA/Kr 3140/00). Z orzeczeń tych jednoznacznie wynika zasada odpowiedzialności władającego nieruchomością. Odpowiedzialność w tego rodzaju sprawach została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu (w tym przypadku Spółki)

a zniszczeniem drzew lub krzewów. Taki związek przyczynowy w niniejszej sprawie można ustalić, usunięcie drzew przez pracownika Spółki bowiem miało związek

z funkcjonowaniem ośrodka wypoczynkowego Spółki i że za usunięcie drzew

z terenu tego ośrodka odpowiedzialność adminlstracyjno-karną ponosi Spółka - jako użytkownik wieczysty nieruchomości. Dla ustalenia takiej odpowiedzialności

w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy pracownik otrzymał od przełożonego polecenie usunięcia drzew albo, czy działał w błędnym przekonaniu, że na usunięcie przedmiotowych drzew nie jest wymagane zezwolenie. Nie ma też znaczenia fakt, że Prezes Spółki planował wystąpić o zezwolenie na usunięcie drzew, lecz nie zdążył tego uczynić przed wycięciem drzew przez pracownika.

Jest bezsporne, że M. O., pracownik Spółki, dokonał usunięcia drzew

w zakresie powierzonych mu prac porządkowych. Pracownik ten był osobą podległą Spółce i nie podjął tych działań celem usunięcia drzew we własnym imieniu i dla własnych potrzeb. Otrzymał on bowiem polecenie stałego utrzymywania porządku

i czystości na terenie ośrodka. Trzeba przy tym wyraźnie zaznaczyć, że jeżeli konkretnie wskazana osoba trzecia (nie będąca właścicielem nieruchomości ani jej użytkownikiem) samowolnie usuwa drzewa, to dopuszcza się zamachu na cudzą własność i podlega odpowiedzialności karnej. W niniejszej sprawie wycięcie drzew przez M. O. nie było jednak dokonane na skutek wykroczenia czy przestępstwa, za które Spółka nie ponosi odpowiedzialności. Przełożeni M. O. utwierdzili go w przekonaniu, że wycięcie tylko zdrowych drzew wymaga zezwolenia administracyjnego, natomiast uschnięte drzewa nie podlegają takiej procedurze. Jeżeli więc osoba bądź osoby trzecie uzyskały zgodę właściciela (użytkownika, posiadacza) nieruchomości (nawet dorozumianą) na usunięcie drzew rosnących na jego nieruchomości, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie,

to wówczas ciężar ochrony przyrody za wycięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia ponosi właściciel (użytkownik, posiadacz) nieruchomości. Usunięcie drzew przez pracownika Spółki nie było w żadnym razie czynem samowolnym. Zdaniem Kolegium pracownik miał oczywiste podstawy do uznania, że uzyskał od przełożonych pozwolenie także na usunięcie drzew. Mając to na uwadze, Kolegium nie zgodziło się z zarzutem naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu

art. 80 K.p.a., mającym polegać na dowolnej ocenie materiału dowodowego

i uznaniu, że skarżący błędnie pouczył pracownika M. O. utwierdzając go w przekonaniu, że wycięcie tylko zdrowych drzew wymaga zezwolenia.

Dalej Kolegium podało, że dokonując naliczenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, organ pierwszej instancji przyjął następujące dane: obwód pnia przy ścięciu poszczególnych drzew gatunku sosna zwyczajna –[...] ; stawka za 1 cm obwodu pnia usuniętego drzewa gatunku sosna zwyczajna – [...] zł.; współczynnik różnicujący dla usuniętego drzewa o obwodzie pnia[...] , współczynnik różnicujący dla usuniętego drzewa o obwodzie pnia[...] . Przy naliczaniu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia trzeciego drzewa gatunku sosna zwyczajna, obwód pnia ustalono na podstawie zmierzonego najmniejszego promienia pnia o długości [...] cm, pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Zastosowano przy tym stawkę [..] cm obwodu pnia oraz współczynnik różnicujący[...] . Stawki dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz współczynniki różnicujące stawki w zależności od obwodu pnia określone zostały w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306). Współczynnik różnicujący stawki w zależności od obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości cm dla drzew gatunku sosna zwyczajna przy obwodzie pnia w przedziale [...] cm określony został właśnie jako wartość [...] ; natomiast przy obwodzie pnia w przedziale [...] cm określony został jako wartość [...] . Mnożąc następnie dla każdego z usuniętych drzew przyjęte w tenże sposób wartości, organ pierwszej instancji uzyskał kwotę [...] zł., która to suma stanowi według organu opłatę za usunięcie drzewa gatunku sosna zwyczajna (z ustalonym najmniejszym promieniem pnia), a także łączną kwotę [...] zł., która to suma stanowi według organu opłatę za usunięcie pozostałych dwóch sosen. Dwie te kwoty zostały pomnożone następnie przez trzy, albowiem zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie odpowiednich stawek. Tym samym ogólną kwotę administracyjnej kary pieniężnej ustalono na łączną wysokość [...] zł.

Stawki opłat za usuwanie poszczególnych rodzajów i gatunków drzew podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku waloryzacji o prognozowany średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, przyjęty

w ustawie budżetowej. Na mocy obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia

18 października 2005 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006 (Monitor Polski Nr 62, poz. 861) stawka opłat obowiązujących w 2006r. za usunięcie drzewa gatunku sosna zwyczajna za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm określona została jako wartość 30,91 zł. W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę dotychczasowe ustalenia, wydaje się, że zarówno obwody pni ściętych drzew (na wysokości poniżej 130 cm) jak i gatunki drzew zostały bezspornie ustalone. W aktach sprawy znajdują się bowiem protokoły oględzin wyciętych drzew, które zawierają wskazane dane, a także dokumentacja fotograficzna. Protokoły te zostały podpisane przez wszystkie osoby biorące udział w czynnościach oględzin, a co do ich treści oraz sposobu utrwalenia czynności urzędowych nie zostały wniesione żadne uwagi.

Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że naliczenie opłaty za usunięcie drzew, a następnie administracyjnej kary pieniężnej zostało dokonane

w sposób prawidłowy, a sposób wyliczeń nie budzi wątpliwości. Jak wiadomo, gdyby drzewa zostały ścięte na wysokości powyżej 130 cm, to organ w sposób oczywisty przyjąć winien obwód pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Uzasadnione bowiem jest twierdzenie, że w tych przypadkach, gdy drzewo zostało zniszczone lub usunięte, ale pozostał pień o wysokości co najmniej 130 cm, pomiar drzewa dokonany będzie właśnie na tej wysokości. Taka byłaby bowiem reguła ustalenia wysokości opłaty za usunięcie drzewa. Przyjęcie zatem następnie przez organ do obliczenia opłaty za usunięcie drzewa, a następnie do obliczenia administracyjnej kary pieniężnej, obwodu pnia drzewa mierzonego właśnie na wysokości 130 cm byłoby działaniem właściwym, dzięki czemu nałożona administracyjna kara pieniężna naliczona zostałaby w sposób prawidłowy. Dokonanie takich ustaleń jest jednak

w niniejszej sprawie w sposób oczywisty niemożliwe, a to z uwagi na to, iż doszło do ścięcia pni drzew na wysokości poniżej 130 cm, a ponadto od razu po ścięciu usunięte zostały kłody pochodzące ze ściętych drzew poprzez ich spalenie. Nie można jednakowoż pominąć, że pnie usuniętych drzew zostały ponadto zasypane ziemią już ponad dwa lata temu. Mając to na uwadze, organ pierwszej instancji

w sposób prawidłowy dokonał wyliczenia nakładanej administracyjnej kary pieniężnej poprzez zastosowanie pozostałych wskazówek interpretacyjnych określonych

w przepisie art. 89 ustawy o ochronie przyrody.

W szczególności wskazać trzeba, że pozostałe po ścięciu drzew pniaki, jak wynika z protokołów oględzin, mają mniejszą aniżeli 130 cm wysokość. W takich wypadkach, zgodnie z poglądami doktryny, pomiar obwodów pni ściętych drzew powinien być dokonany właśnie na wysokości ścięcia. Przy naliczaniu kary

w przypadku dwóch drzew gatunku sosna zwyczajna właściwie przyjęto zatem obwody pni drzew mierzonych na wysokości ścięcia. Organ pierwszej instancji dysponuje tymi danymi, albowiem utrwalone one zostały w protokole oględzin wyciętych drzew, który sporządzony został w dniu [...] r. Wskazać w tym miejscu należy, że w przypadkach, gdy drzewo zostało zniszczone lub usunięte, ale pozostał pień o wysokości co najmniej 130 cm, pomiar drzewa dokonany będzie na tej właśnie wysokości. Taka jest bowiem reguła ustalenia wysokości opłaty. Natomiast jeżeli pozostały pień ma mniejszą wysokość, pomiar powinien być dokonany na wysokości ścięcia. Na tej wysokości pień jest bowiem z reguły szerszy niż na wysokości 130 cm, ustalona wielkość nie będzie zatem mniejsza niż stanowiąca podstawę do ustalenia opłaty. Jednocześnie będzie ona jednak najbardziej zbliżona do tej rzeczywistej, a zatem pozostałe metody nie będą znajdowały zastosowania (K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Zakamycze 2005). Po przyjęciu tak ustalonych obwodów pni ściętych drzew gatunku sosna zwyczajna, zastosowano następnie właściwe stawki opłat za usunięcie drzew oraz właściwy współczynnik różnicujący.

W przypadku natomiast trzeciej sosny właściwe jest, jak to uczynił organ pierwszej instancji, ustalenie obwodu pnia poprzez przyjęcie najmniejszego promienia pnia i pomniejszenie wyliczonego obwodu o 10 %. Zgodnie bowiem

z przepisem art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Ten sposób ustalenia wielkości drzewa będzie znajdował zastosowanie wówczas, gdy nie ma kłody drzewa (czyli drzewo zostało ścięte poniżej 130 cm), ale pozostał jednak pieniek. Dokonuje się wówczas pomiaru najmniejszego promienia pnia drzewa i pomniejsza go o 10 %, co w przybliżeniu powinno odpowiadać obwodowi pnia drzewa na wysokości 130 cm. W niniejszej sprawie zdołano ustalić najmniejszy promień pnia jednej sosny. Mając na uwadze powyższe ustalenia, za niesłuszny uznać należy wskazany przez skarżącego zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 89 ustawy o ochronie przyrody poprzez błędne dokonanie wyliczeń administracyjnej kary pieniężnej. Zastosowanie przepisu art. 89 ust. 3, polegające na wyliczeniu obwodu pnia drzewa poprzez przyjęcie najmniejszego promienia pnia i pomniejszenie wyliczonego na tej podstawie obwodu o 10 %, jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy da się ustalić ten najmniejszy promień pnia. Sposób ten zatem będzie miał zastosowanie tylko wówczas, gdy nie ma kłody drzewa (czyli drzewo zostało ścięte poniżej 130 cm), ale pozostał jednak pieniek. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast,

że nie da się ustalić promieni pni dwóch usuniętych sosen, albowiem zostały one całkowicie zasypane ziemią.

Ustawa o ochronie przyrody daje również podstawy do orzekania

w przedmiocie terminu do uiszczenia wymierzonej kary pieniężnej oraz o obowiązku zapłaty odsetek ustawowych w razie naruszenia tego terminu. I tak z uwagi na brzmienie art. 89 ust. 6 tej ustawy, który określa konsekwencje zaległości

w terminowym regulowaniu administracyjnych kar pieniężnych - Kolegium uchyliło błędną treść pkt 3 zaskarżonej decyzji, odsyłającą do nieterminowego regulowania zobowiązań podatkowych, co przewiduje art. 87 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody, odnoszący się jednak do opłat za usunięcie drzew. Natomiast możliwość naliczenia odsetek od nieterminowego uiszczenia wymierzonej kary za usunięcie drzew

i przymusowego ściągnięcia tych płatności w trybie określonym w przepisach

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje art. 89 ust. 6 ustawy

o ochronie przyrody i w tym zakresie Kolegium orzekło stosownie do brzmienia tego przepisu, mającego zastosowanie przy nieterminowym uiszczaniu kar za wycinkę drzew, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Omawiana ustawa określa ściśle środki prawne przysługujące organom administracji w przypadku nieterminowego uiszczenia przedmiotowych należności, rozróżniając jednak nieterminowe uiszczanie opłat za wycinkę drzew i krzewów od kar za dokonanie tej wycinki bez zezwolenia odpowiedniego organu.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium uznało,

iż naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez błędne zawiadomienie strony, a nie jej pełnomocnika, o oględzinach działki nr [...] w [...] dokonanych dnia [...] r. skutkujące jego nieobecność - nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak wynika bowiem z akt sprawy w oględzinach tych uczestniczył sam prezes zarządu Spółki, zaś we wcześniejszych czynnościach organu polegających na przesłuchaniu świadków również uczestniczył prezes Spółki, E. W. bądź jej pełnomocnik, K. W., legitymujący się pełnomocnictwem wydanym dnia [...] r. /protokół rozprawy z dnia [...] r./. Umożliwiono również zarówno stronie jak i jej pełnomocnikowi ustosunkowanie się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego /pismo z dnia [...] r./. Pismo to wprawdzie zostało wysłane do pełnomocnika strony - Pana K. W., pod adresem Spółki (ul. [...] w [...] ) podczas gdy ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa wynika jednoznacznie,

że udzielono go Panu K. W., zam. przy ul. [...]

w [...] a zatem wyłącznie pod tym adresem powinna być wysyłana wszelka korespondencja związana z prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniem administracyjnym. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że mimo pomyłki w adresie, pełnomocnikowi pismo doręczano, doręczenia podjęła się bowiem E.W., która potwierdziła odbiór przesyłki, uznać należy, że uchybienie to nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Kolegium uznało bowiem, że wada ta, ujawniona

w postępowaniu odwoławczym, nie może już być naprawiona zaś wielokrotne rozpatrywanie sprawy przez organy administracyjne i przez sądownictwo administracyjne umożliwiło stronie i jej pełnomocnikowi wszechstronne zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie oraz zgłoszenie swoich wniosków żądań a zatem naruszenie art.10 i art.79 K.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy nie miało wpływu na jej wynik.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów i argumentacji przedstawionej

w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium stwierdziło, iż jest ona nietrafna i nie może zostać uwzględniona.

Nie znajduje bowiem żadnego uzasadnienia zarzut naruszenia przepisów

art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że w przypadku usunięcia bez zezwolenia drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mieniu w istniejących obiektach budowlanych organ ma podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określonej w art. 88 ust. 1 ustawy; art. 83 ust. 6 ustawy - poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wyłącznie w wymienionych

w tym przepisie przypadkach organ może nie nałożyć administracyjnej kary pieniężnej. Taka argumentacja skarżącego stanowi polemikę z ustaleniami dokonanymi także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku

z dnia [...] r. Sąd jednoznacznie wskazał już, że w przypadku usunięcia (bez zezwolenia) drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, istnieją oczywiste podstawy do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Przepis art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy nie określa bowiem przypadków, w których nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie drzewa lub przypadków, w których nie wymierza się kary pieniężnej, a jedynie przypadki,

w których nie pobiera się opłaty - w związku z wydaniem zezwolenia na usunięcie drzewa. Na usunięcie drzew zatem, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia

w istniejących obiektach budowlanych wymagane jest zezwolenie. Podobnie nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 83 ust. 6 ustawy. Przepis ten wymienia drzewa, na usunięcie których nie jest wymagane zezwolenie. Wyjątki te nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie, dlatego też za usunięcie drzew, które nie są wymienione w tym przepisie, administracyjną karę pieniężną wymierza się. Wskazać w tym miejscu należy, że także Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie w wyroku z dnia 7 września 2005 r., sygn. IV SA/Wa 735/05, stwierdził, że wymienienie w ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U.

Nr 92, poz. 880 ze zm.) wprost obumarłych drzew, jako nie objętych obowiązkiem ponoszenia opłat w związku z usunięciem, obok drzew, których usunięcie nie wymaga zezwolenia przesądza jednoznacznie, iż usuwanie obumarłych drzew wymaga zezwolenia". Nawet zatem gdyby rzeczywiście przyjąć, iż usunięte drzewa zagrażały bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, to w takich sytuacjach usunięcie drzewa jest, zgodnie z przepisem art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, jedynie wolne od opłaty, ale uzyskanie zezwolenia na usunięcie drzewa w trybie określonym przez niniejszą ustawę jest w dalszym ciągu konieczne. Artykuł 83 ust. 6 ustawy enumeratywnie wymienia wypadki, kiedy zezwolenie na wycięcie drzew nie jest wymagane.

W przepisie tym brak jest jednak wyjątku dotyczącego drzew chorych, zniszczonych, uszkodzonych czy też zagrażających życiu lub mieniu. Dlatego też w przypadku takich drzew wymagana jest uprzednia zgoda właściwego organu. Samowolnego wycięcia drzewa nie usprawiedliwia okoliczność, że zagrażało ono nawet bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych. Jeżeli więc usunięcie drzewa wymagało uzyskania uprzedniej zgody organu, to usunięcie obiektu przyrodniczego bez zachowania obowiązującego trybu stanowi delikt administracyjny.

Za niezasadny Kolegium uznało zarzut naruszenia przepisu art. 88 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody - poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zasadne jest wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej pomimo ustalenia w trakcie postępowania dowodowego braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Kolegium wskazało, że zgodnie z tym przepisem w razie stwierdzenia braku żywotności drzewa lub krzewu albo nieodtworzenia korony drzewa karę uiszcza się w pełnej wysokości, chyba że drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Jest jednak całkowicie bezsporne, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do sytuacji określonych w art. 88 ust. 3 i 4 (przewidujących możliwość odroczenia na okres 3 lat terminu płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1, jeżeli stopień uszkodzenia drzew lub krzewów nie wyklucza zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony drzewa i jeżeli posiadacz nieruchomości podjął działania w celu zachowania żywotności tych drzew lub krzewów, a także możliwość umorzenia kary po upływie 3 lat od dnia wydania decyzji o odroczeniu kary i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu albo odtworzeniu korony drzewa).

W zaistniałym stanie całkowicie niedorzeczne byłoby badanie natomiast stanu żywotności albo odtworzenia korony drzew. Odnosząc się do tego zarzutu, Kolegium wskazało, że na gruncie nauk dendrologicznych przyjmuje się, że do występowania drzewa niezbędne jest łączne spełnienie dwóch warunków; to znaczy posiadać ono musi pień i koronę (B. Sękowski, Pomologia systematyczna, 1.1, Warszawa 1993, s. 9 i n.). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że dokonano usunięcia zarówno korony jak i pni drzew, które to czynności doprowadziły do obumarcia drzew. Pniaki dwóch drzew zostały ponadto przed przeszło dwoma laty zasypane ziemią. Ścięte w ten sposób drzewa nie mają możliwości odrodzenia się.

Nie trafy jest również z kolejny zarzut naruszenia przepisów art. 107 § 1 K.p.a. - poprzez brak oznaczenia strony w zaskarżonej decyzji, oraz art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez brak rzetelnego uzasadnienia faktycznego i brak uzasadnienia prawnego decyzji. W wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał stronę postępowania, będącą jednocześnie adresatem decyzji, którą jest Spółka A z siedzibą w [...] przy ul.[...] . Sama decyzja została doręczona także i Spółce. Nadto uzasadnienie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [..] r. zostało sporządzone w sposób właściwy, odpowiadający wymogom określonym we wskazanych powyżej przepisach prawnych. Z pewnością nie pominięto w uzasadnieniu tej decyzji dokonania oceny okoliczności faktycznych, które mają istotny wpływ i znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnia się okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Czyni to się zgodnie z ogólną zasadą przekonywania, wyrażoną w art. 11 K.p.a., stanowiącą, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Samo uzasadnienie decyzji ma walor przede wszystkim informacyjny, ale zawiera także elementy wyjaśniające

i przekonujące. Wywiera ono różnorodne skutki, na przykład powinno przekonać stronę, że urzędnicy rzetelnie zajęli się daną sprawą i że rozstrzygnięcie nie zapadło w sposób arbitralny, ale po rozważeniu wszystkich okoliczności. Służy temu wszakże ukazanie całego mechanizmu podejmowania decyzji, czyli opis podjętych czynności oraz określenie motywów działania administracji (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Piotr Przybysz, Wydanie 4, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2007). Takie właśnie działanie organu, które nastąpiło, nie może być przedmiotem zarzutu skarżącego. Obowiązkiem organu administracji jest ponadto jak najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, co według Kolegium nastąpiło, poza wskazanymi wcześniej uchybieniami.

Niesłusznie dowodzi również Spółka naruszenia przepisu art. 77 § 2 K.p.a.

w zw. z art. 123 K.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia wniosku dowodowego dotyczącego przesłuchania w charakterze świadka K. W.. Pełnomocnik Spółki, K. W., zgłosił w trakcie prowadzonego postępowania do protokołu rozprawy dwa wnioski dowodowe: o przeprowadzenie dowodu z zeznań

w charakterze świadka K. W. oraz o przeprowadzenie dowodu z zeznań E. W. - Prezesa Zarządu Spółki. Organ pierwszej instancji postanowił

o przeprowadzeniu w dniu r. przesłuchania w charakterze świadka E. W.. Odstąpiono natomiast od przesłuchania w charakterze świadka pełnomocnika strony K. W.. Kolegium podziela stanowisko organu pierwszej instancji, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego pełnomocnikowi strony przysługiwało prawo składania wyjaśnień, zgłaszania żądań, propozycji i zarzutów oraz przedstawiania dowodów na ich poparcie. Ponadto pełnomocnik strony może wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego. Mając to na uwadze, Wójt Gminy [...] uznał, że wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały całkowicie wyjaśnione. W zaistniałej sytuacji dokonana przez ten organ ocena dowodów nie może budzić zastrzeżeń i nie narusza zasad wiedzy, logicznego rozumowania czy doświadczenia życiowego. Podkreślić przy tym trzeba, że organ administracji nie musi przeprowadzać dowodu, jeżeli uzna, że przeprowadzenie takiego dowodu nie wniesie nic nowego do sprawy (np. wyrok NSA OZ w Lublinie z 26 września 1995r., SA/Lu 1929/94 - "Serwis podatkowy" 1998, nr 10). Podstawą do takiej odmowy przeprowadzenia dowodu jest zatem zarówno stwierdzenie, że dowód dotyczy okoliczności nie mającej znaczenia dla sprawy, jak i stwierdzenie, że dana okoliczność została już udowodniona za pomocą innych dowodów. W żadnym razie nie jest natomiast konieczne rozstrzygnięcie wniosku dowodowego w formie postanowienia. Odmowa przeprowadzenia dowodu i jej przyczyny powinny jedynie znaleźć wyraźne odzwierciedlenie w aktach sprawy (teza druga wyroku NSA OZ w Gdańsku z 10 grudnia 1997r., I SA/Gd 409/96 - Biul. Skarb. 1998, nr 2, poz. 16; także wyrok NSA OZ w Łodzi z 29 października 1996r., SA/Łd 975/95 - LEX nr 28349), co nastąpiło w niniejszym postępowaniu.

Również na tą decyzje Spółka A z siedzibą w [...] wniosło skargę wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji wójta Gminy [...] , nadto wniosła o umorzenie postępowania ze względu na przedawnienie i brak powstania zobowiązania.

Wydanej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa procesowego:

a. art. 10 K.p.a. w zw. z art. 40 § 2 K.p.a. - poprzez nieprawidłowe doręczenie decyzji SKO w [...] z dnia [...] r. pełnomocnikowi skarżącej K. W. i w związku z tym niedopełnienie przez organy administracji publicznej obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania - w związku z tym, iż na etapie postępowania sądowo- administracyjnego do sprawy przystąpił adwokat K. W., informując organy, iż pozostaje jedynym pełnomocnikiem - a tym samym to jemu winna zostać doręczona decyzja SKO z dnia[...] . - w związku z czym wniosła o jej doręczenie na adres pełnomocnika - Kancelaria Adwokacka K. W., ul.[...] .[...] , celem umożliwienia pełnomocnikowi złożenia skargi do WSA w[..] ,

b. art. 10 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i 80 K.p.a. - poprzez akceptację naruszenia dokonanego przez organ I instancji w postaci braku umożliwienia pełnomocnikowi zapoznania się z aktami sprawy i umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów - przed wydaniem decyzji - na etapie rozpatrywania sprawy przez organ I instancji - a tym samym uniemożliwiono pełnomocnikowi złożenia dalszych wniosków dowodowych, w tym poprzez:

* przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu nauk dendrologicznych - na okoliczność sposobu wykonywania pomiarów i dokonania ich z udziałem biegłego,

* uzupełniające przesłuchanie świadków - w szczególności M. O. z udziałem pełnomocnika - celem dokładnego wyjaśnienia okoliczności wycięcia drzew oraz ich stanu, okoliczności związanych ze sporządzeniem protokołu oględzin, zasadzenia przez Skarżącą w kolejnych latach około [...] sosen,

* uzupełniającego przesłuchanie strony - prezesa zarządu spółki, w związku

z tym, iż konieczne jest wyjaśnienie jak dokonywano pomiarów, w jakim stanie były pnie drzew, braku posiadania przez dwa drzewa korony, w związku

z naturalnym ich ułamaniem, zasadzenia przez Skarżącą w kolejnych latach około [...] sosen,

* złożenie wniosku o przesłuchanie świadka E.W.- na okoliczność stanu drzew przed usunięciem, samowolnego działania pracownika, braku wiedzy pełnomocnika K. W. o oględzinach, konieczności korzystania przez Skarżącą z pomocy pełnomocnika K. W., zasadzenia przez Skarżącą w kolejnych latach około [...] sosen,

* złożenie wniosku o przesłuchanie świadka K. W. - na okoliczność stanu drzew, samowolnego działania pracownika, nieprawidłowości dokonanych oględzin, nie zawiadomienia o terminie oględzin, nieprawidłowości

w przeprowadzonych oględzinach, zasadzenia przez Skarżącej w kolejnych latach około [...] sosen.

c. art. 79 K.p.a. - poprzez akceptację naruszenia dokonanego przez organ

I instancji w postaci braku zawiadomienia pełnomocnika o terminie oględzin usuniętych drzew - a tym samym istotne naruszenie przepisów procesowych

o charakterze gwarancyjnym dla strony, co w rezultacie doprowadziło w ocenie strony do braku prawidłowości dokonanych pomiarów obwodów pni drzew,

a rezultacie do nieprawidłowości wydanej decyzji, przy czym nieprawidłowość sporządzenia protokołu oględzin została potwierdzona wyrokiem WSA

w Szczecinie z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 782/08 - cyt. Str. 30 - "nie do końca prawidłowe sporządzenie protokołu oględzin w dniu [...] r.

powoduje w związku z czym wskazane uchybienie miało istotny wpływ na

treść zaskarżonych decyzji,

d. art. 139 K.p.a. - poprzez wydanie w toku sprawy przez organ odwoławczy decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, mianowicie wydanie przez SKO

w [...] decyzji administracyjnej w dniu [...] r., która znacznie pogorszyła sytuację prawną skarżącej w porównaniu ze stanem z dnia [...] r., tj. dnia wydania przez SKO w [...] decyzji, która to była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, w wyniku którego sprawa ponownie była rozpatrywana przez SKO, a tym samym strona

w dalszym ciągu nie ma możliwości skorzystania z uprawnień procesowych

i gwarancyjnych przysługujących na etapie organu I instancji, co świadczy

o pogorszeniu sytuacji strony w wyniku skierowania skargi do WSA w Szczecinie.

e. art. 7 i 8 K.p.a. - poprzez wydanie dwóch różnych decyzji w zakresie oceny skutków naruszenia uprawnień procesowych strony, w tym udziału w oględzinach i zawiadomień o tej czynności pełnomocnika, a tym samym wydanie decyzji mniej korzystnej dla strony, niż przed odwołaniem na drogę sądowo- administracyjną, co powoduje naruszenie zasady praworządności i obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a tym samym naruszenie wskazanych zasad winno być sanowane poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Wójta,

f. art. 75 K.p.a. - poprzez dopuszczenie do nie wyjaśnienia przez organ I instancji kwestii prawidłowości pomiarów obwodów pni - poprzez brak dopuszczenia

z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu dendrologii, który to dowód

w sposób istotny przyczyniłby się do prawidłowości ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej, którą co do zasady i wysokości Skarżąca kwestionuje,

g. art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej oraz art. 70 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 281 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska - poprzez wydanie decyzji po upływie terminu przedawnienia i po terminie możliwości wydania decyzji ustalającej obowiązek zapłaty administracyjnej kary pieniężnej,

h. art. 77 § 1 K.p.a. i 80 K.p.a. - poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego

i uznanie, że skarżący błędnie pouczył pracownika M. O. - "utwierdzając w przekonaniu, że wycięcie tylko drzew zdrowych wymaga zezwolenia", mimo iż pracownik dokonał wycięcia drzew samowolnie, bez polecenia służbowego pracodawcy, co potwierdził w swoich zeznaniach

w charakterze świadka, a także pominięcie faktu, iż pracownik nie miał prawa podejmowania samodzielnie decyzji co do usunięcia jakichkolwiek drzew czy krzewów na terenie nieruchomości;

i. art. 77 § 1 K.p.a. i 80 K.p.a. - przez dowolną ocenę dowodów i uznanie,

że doszło do wycięcia dwóch sosen zwyczajnych, mimo iż były one ułamane,

co wynika z zeznań wszystkich przesłuchiwanych świadków, a tym samym sosny te nie miały korony i zgodnie z naukami dendrologicznymi nie mogą być uznane za drzewa, co prowadzi do wniosku, iż nie doszło do wycięcia drzew, za które może być nałożona administracyjna kara pieniężna, a zostały wycięte jedynie pnie wcześniejszego drzewa, za co przepisy prawa nie przewidują nałożenia

administracyjnej kary pieniężnej - przy czym SKO w zaskarżonej decyzji na str. 6

uzasadnienia błędnie wskazało, iż "bezsporne jest, że dokonano usunięcia zarówno korony jak i pni drzew, które to czynności doprowadziły do obumarcia drzewa" - przy czym takie ustalenie jest całkowicie dowolne i nie wynika

z materiału dowodowego, a wręcz przeciwnie z zeznań M. O. wynika, iż usunął same pnie drzew, gdyż dwa drzewa były ułamane i nie miały korony,

j. art. 77 § 1 K.p.a. i 80 K.p.a. - poprzez uznanie, że bezsporne jest, iż M. O. dokonał wycięcia drzew w zakresie powierzonych mu prac porządkowych, w sytuacji gdy okoliczność ta jest wysoce sporna, ponieważ skarżąca twierdzi, iż nigdy nie wydawała pracownikowi polecenia wycięcia drzew, a także pracownik w przypadku tak poważnych ingerencji w drzewostan winien uzgodnić z pracodawcą zakres prac porządkowych, jednak tego zaniechał

i działał całkowicie samowolnie, w związku z czym w tym zakresie dokonanie ustaleń przez SKO w [...] jest bezpodstawne,

k. art. 77 § 1 K.p.a. i 80 K.p.a. - poprzez dowolną ocenę dowodów i błędną akceptację dowolnych obliczeń Wójta w zakresie wysokości administracyjnej kary pieniężnej, w szczególności w sytuacji, gdy obliczenia oparte są na błędnych oględzinach pni, które Skarżąca w całości kwestionuje.

2. w przypadku nie uznania zarzutów naruszenia prawa procesowego zgłosiła dalsze zarzuty dotyczące naruszenie prawa materialnego:

a. art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody - poprzez uznanie, że posiadacz

nieruchomości odpowiada na zasadzie ryzyka za wycięcie drzew przez pracownika, który dokonał wycięcia samowolnego, bez polecenia służbowego pracodawcy i ustalenie związku przyczynowego między działaniem Spółki a wycięciem drzew, mimo iż Spółka nie podjęła żadnych działań mających na celu wycięcie drzew lub nakazanie pracownikowi wycięcie drzew, a w tym zakresie organ I i II instancji dokonały naruszenia prawa materialnego, ale i zasady swobodnej oceny dowodów,

b. art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody - poprzez błędną wykładnię zwrotu "usunięcie drzew" i uznanie za drzewa dwóch kikutów pni, bez korony drzewa, ze względu na wcześniejsze ułamanie koron dwóch sosen zwyczajnych, a także uznanie za drzewo — drzewa uschniętego, które faktycznie stało się drewnem, tj. martwą częścią przyrody,

c. art. 89 ust. 3 oraz art. 85 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody - poprzez brak jego zastosowania, a także błędną wykładnię, co słusznie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 28 stycznia 2009r. sygn. akt

II SA/Sz 782/08 str. 30 uzasadnienia, co powodowało konieczność uchylenia decyzji organu I i II instancji, ze względu na naruszenie prawa materialnego - przy czym wskazać należy, iż co do dwóch drzew aktualna kara pieniężna jest wyższa, niż w poprzednim postępowaniu administracyjnym,

d. art. 38 kodeksu cywilnego - poprzez jego niezastosowanie i ustalenie,

iż skarżąca może podnosić odpowiedzialność administracyjną za działanie pracownika działającego samowolnie, bez zgody i akceptacji organu spółki - Prezesa Zarządu, a tym samym, iż działanie spółki uzasadnia nałożenie administracyjnej kary pieniężnej, mimo iż faktycznie brak jest jakiegokolwiek działania spółki - organu spółki - w tym np. akceptowania przez spółkę usunięcia drzew przez pracownika.

e. wydanie decyzji bez podstawy prawnej w zakresie pkt 1 i 2 decyzji SKO - na co

wskazywał już wyrok WSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 782/08 -

str. 28 uzasadnienia- "trzeba jednak dodać, iż choć o powyższej zasadzie organ I

instancji winien poinformować stronę zobowiązaną do zapłacenia kary, to jednak kwestie określone w pkt 2 i 3 rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji wynikają wprost z przepisów ustawy i rozstrzygnięcie w tym zakresie jest zbędne, a nawet wydane bez podstawy prawnej" - a tym samym błędnie decyzja SKO utrzymała

w mocy pkt 2 decyzji Wójta z dnia[...] ., a także bezpodstawnie dokonała zmiany pkt 3 decyzji,

f. art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody - poprzez jego niezastosowanie, mimo,

iż na tej podstawie Wójt ma możliwość umorzenia w całości kary, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegatycyjnym zniszczony teren zieleni - przy czym Skarżąca wskazuje, iż od roku [..] r. dokonała nasadzeń drzew - sosen - w ilości około [...] sztuk, a tym samym dokonała w pełni odtworzenia - w związku z czym w przypadku gdyby w [...] r. pełnomocnik miał możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym złożyłby w tym zakresie odpowiednie wnioski dowodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpatrzeniu spraw z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka bezpośrednio o roszczeniach stron.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a także stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 oraz art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwana "P.p.s.a.").

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzutu zasługują na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Przytoczenie powyższego przepisu było konieczne w związku z treścią skargi, w której po raz kolejny podniesiono zarzuty naruszenia przepisów art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92,

poz. 880 ze zm.) – dalej zwana "ustawą". W kwestii naruszenia tego przepisu wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia

31 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1970/06. Uznając zarzut za niezasadny NSA wskazał, że posiadaczem nieruchomości jest spółka kapitałowa posiadająca osobowość prawną, a wycięcia drzew dokonał pracownik zatrudniony przez tą Spółkę na podstawie umowy o pracę. Zatem Spółka jako pracodawca ponosi ryzyko gospodarcze prowadzonej działalności.

W tym samym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się również co do zasadności nałożenia kary przewidzianej w przepisie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy w przypadku usunięcia drzew zniszczonych lub obumarłych. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że usunięcie drzew obumarłych jak

i zagrażających bezpieczeństwu wymaga uzyskania zezwolenia. To właściwy organ, kompetentny w zakresie ochrony przyrody, dokonuje oceny, czy wskazane we wniosku drzewo jest obumarłe lub czy zagraża bezpieczeństwu. Posiadacz nieruchomości nie jest podmiotem uprawnionym do dokonywania tego typu ocen

i decydowania o tym, czy i które drzewo należy usunąć. Dopuszczenie takiej możliwości byłoby sprzeczne z celem ustawy, którym jest ochrona przyrody.

Chybiony jest również zarzut skargi naruszenia przepisu art. 38 kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie. Organy administatrcji publicznej działają na podstawie materialnego prawa administracyjnego i nie są uprawnione do orzekania na podstawie przepisów materialnego prawa cywilnego. Żaden przepis ustawy nie przyznaje też organom takiej kompetencji. A zatem brak jest podstaw do twierdzenia, że w przedmiotowej sprawie organy miały obowiązek stosowania przepisu art. 38 kodeksu cywilnego.

Kolejny zarzut skargi naruszenia przepisu art. 88 ust. 6 ustawy uznać należy za nietrafny. Wskazany bowiem przepis umożliwia umorzenie kary za zniszczenie terenów zieleni, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni. Tymczasem przedmiotowa sprawa dotyczy kary za usuniecie drzew bez zezwolenia, a nie zniszczenia terenów zieleni.

Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w [...] , jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] z [...] r., naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy - administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1, ustala się, z zastrzeżeniem ust. 5, w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Zgodnie natomiast z art. 85 ust. 1 i 2 opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa, przy czym obwód pnia mierzony jest na wysokości 130 cm. Takie naliczenie opłat za usuwanie drzewa może mieć jednak miejsce wyłącznie

w sytuacji, gdy można wymierzyć obwód pnia drzewa na wysokości 130 cm.

W art. 89 ustawy, zawarte zostały także inne wskazania co do podstaw ustalenia wysokości kar pieniężnych, mianowicie gdy brak jest możliwości ustalenia obwodu usuniętego drzewa na wysokości 130 cm:

- jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych

w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50% (ust. 2);

- jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10% (ust. 3).

Według uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przy naliczaniu administracyjnej kary pieniężnej, która w myśl przepisu art. 89 ust. 1 ustawy stanowi trzykrotność ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, organ przyjął następujące dane:

- określone w cm - mierzone na wysokości cięcia obwody pni dwóch ściętych drzew gatunku sosna zwyczajna;

- obwód pnia trzeciego drzewa gatunku sosna zwyczajna określono natomiast na podstawie zmierzonego najmniejszego promienia zachowanego pnia i przy pomniejszeniu wyliczonego obwodu o 10 %;

- kwotę 30,91 zł. - stawka za 1 cm obwodu pnia ściętego drzewa gatunku sosna zwyczajna; 2,37 współczynnik różnicujący dla każdego ściętego drzewa

o obwodzie pnia 51 - 100 cm, 3,70 współczynnik różnicujący dla każdego ściętego drzewa o obwodzie pnia 101 - 200 cm;

Dokonując przemnożenia wskazanych wyżej wartości w przypadku każdego

z usuniętych drzew, a następnie obliczając trzykrotność uzyskanego wyniku, organ pierwszej instancji naliczył administracyjną karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł.

W przypadku jednego z usuniętych drzew kara została wymierzona jako trzykrotność iloczynu obwodu pnia drzewa ustalonego poprzez przyjęcie najmniejszego promienia pnia (obwód pomniejszono następnie o 10 %), współczynnika różnicującego i stawki za 1 cm obwodu pnia drzewa, a więc zgodnie

z art. 89 ust. 3 ustawy.

Kara pieniężna, w przypadku pozostałych dwóch drzew, została wymierzona jako trzykrotność iloczynu obwodu pnia drzewa (mierzonego na wysokości ścięcia, przy czym z protokołu oględzin z [...] r. nie wynika jaka to była wysokość, ale załączone przez Straż Gminną do pisma z [...] r. zdjęcia wskazują, iż cięcie nastąpiło przy ziemi) oraz właściwego współczynnika różnicującego i stawki za 1 cm obwodu pnia drzewa.

Zdaniem Kolegium, powyższe "naliczenie opłaty za usunięcie drzew,

a następnie administracyjnej kary pieniężnej, biorąc pod uwagę dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zostało dokonane w sposób prawidłowy, a sposób wyliczeń nie budzi wątpliwości". Uzasadniając takie stanowisko organ wsparł się wybranymi sformułowaniami zaczerpniętymi z Komentarza do ustawy o ochronie przyrody autorstwa K. Gruszeckiego (Zakamycze 2005).

Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić. Zdaniem Sądu, w świetle przytoczonego powyżej art. 89 ustawy, kara pieniężna obliczona za wycięcie wszystkich trzech drzew powinna zostać wyliczona według zasady określonej w art. 89 ust. 3 z pewnością bowiem, już w czasie sporządzania pierwszych oględzin wyciętych drzew, tj. 8 listopada 2005 r., nie istniały kłody ściętych drzew przez co niemożliwe było ustalenie obwodu tych drzew na wysokości 130 cm, ale istniały pnie tych drzew ścięte przy ziemi, co pozwalało na ustalenie najmniejszego promienia pnia. Nie prawidłowe sporządzenie protokołu oględzin

w dniu [...] r. nie może spowodować zastosowania mniej korzystnego dla strony sposobu ustalenia obwodu pnia, niż określony w art. 89 ust. 3 ustawy

o ochronie przyrody.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowanie art. 89 ust. 3 ustawy i błędną wykładnię art. 85 ust.1 i 2 tej ustawy, zarówno przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy, miało wpływ na wynik sprawy.

Wskazane powyżej naruszenie prawa materialnego wypływa z nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego, a to braku ustalenia w toku dokonywanych w dniach [...] r. oraz [...] r. oględzin najmniejszych promieni pni usuniętych drzew. Niewątpliwie możliwe było dokonanie takich ustaleń w dniu

[...] r., natomiast co do oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r., to protokół nie zawiera wystarczających, przekonujących, informacji dlaczego odkopano tylko jeden pień i odstąpiono od odkopania pozostałych dwóch pni. W takiej sytuacji nie bez znaczenia pozostaje, że w drugich oględzinach nie brał udziału pełnomocnik skarżącego. Dlatego za słuszny uznać należy zarzut skargi naruszenia w toku postępowania administracyjnego przepisów art. 77 w związku

z art. 10 K.p.a.

Odnosząc się do innych zarzutów skargi naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, Sąd wyjaśnia, że jakkolwiek decyzja organu odwoławczego została skierowana na nieprawidłowy adres pełnomocnika (poprzedni adres prowadzenia kancelarii), to w sytuacji gdy w rezultacie pełnomocnik odebrał decyzję

i skarga wniesiona została z zachowaniem terminu, za nie mające wpływu na wynik sprawy uznać należy naruszenie przepisu art. 40 § 2 K.p.a. Naruszenie to nie mogło stanowić podstawy do uchylenia decyzji organu odwoławczego celem umożliwienia wniesienia skargi przez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik taką możliwość posiadał, nadto w każdej mógł przystąpić do postępowania.

Zarzut naruszenia przepisów art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. jest

o tyle zasadny o ile dotyczy oparcia obliczenia wysokości kary na błędnych oględzinach pni. Natomiast w zakresie ustalenia, że to skarżąca ponosi odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia oraz uznania, że usunięcie sosen wymagało uzyskania zgody organu, a jego brak implikuje nałożenia kary, to nie można zarzucić organom naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a. Okoliczności te przesądzone zostały we wcześniejszych wyrokach zapadłych

w przedmiotowej sprawie, na co wskazano na wstępnie rozważań niniejszego wyroku.

Organy nie mogły również naruszyć przepisów art. 68 § 1 w związku z art. 21 § 1 pkt 2 oraz art. 70 § 1 ordynacji podatkowej, skoro wskazane przepisy nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie. W szczególności przepis art. 281 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska nie statuuje zasady zastosowania przepisów ordynacji podatkowej do postępowania w przedmiocie nałożenia kary za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia.

Nadto, w związku z wnioskiem skargi, należy wyjaśnić również, że Sąd administracyjny w żadnej sytuacji procesowej nie jest uprawniony do umorzenia postępowania administracyjnego, ponieważ to może nastąpić wyłącznie w drodze decyzji administracyjnej (art. 105 § 1 K.p.a.), zaś Sąd nie wydaje decyzji. Rodzaje wyroków Sądu administracyjnego wskazane zostały w art. 145 – 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ten zatem wniosek skargi okazał się bezprzedmiotowy.

Ponownie rozpatrując sprawę organy winny uwzględnić ocenę prawną

i wskazania zawarte w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135, art. 152 P.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a.