Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 506/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4a ust. 1 pkt 1, ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca ), Sędziowie NSA Anna Kwiatek, NSA Irena Szarewicz - Iwaniuk, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz P. K. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Lu 506/09

UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania przedstawicielki ustawowej małoletniej wówczas P. K., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – o.p. /, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego . z dnia [...] ustalającą P. K. zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn.

Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia 24 września 2008 r. w sprawie [...] stwierdził nabycie spadku po W.K., zmarłym dnia 18 marca 2008 r., z mocy ustawy z dobrodziejstwem inwentarza na rzecz córki P.M..K.w całości. Postanowienie stało się prawomocne w dniu 16 października 2008 r. Wskazał art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn / Dz.U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm. – u.p.s.d. /. Przyjął, że obowiązek podatkowy powstał w dniu 16 października 2008 r., z chwilą uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku. Wskazał art. 6 ust. 4 u.p.s.d. W dalszej kolejności wskazał art. 4a ust. 2, ust. 3 u.p.s.d. Ocenił, że przedstawicielka ustawowa małoletniej P.K. M. Ś.-K. nie zachowała terminu z art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Nie uwzględnił argumentów M.Ś-K., że z powodu przebywania od dnia 24 września 2008 r. na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie była w stanie ustalić składu masy spadkowej po W.K., aż do dnia 20 listopada 2008 r., kiedy udała się do P. i uzyskała wiedzę . o składnikach spadku po spadkodawcy.

Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że zgłoszenie nabycia własności rzeczy i praw majątkowych / SD-Z1 / obejmuje: nieruchomość gruntową niezabudowaną położoną w P. o wartości 20000 zł; nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym położoną w P. o wartości 150000 zł. Podstawa opodatkowania została ustalona stosownie do art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 3 i ust. 4, art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. w wysokości 230 000 zł. Kwota podatku została wyliczona przy uwzględnieniu art. 15 ust. 1 u.p.s.d. i wynosi 14 809 zł.

Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że przedstawicielka ustawowa małoletniej spadkobierczyni nie zachowała terminu z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. Wskazał art. 101 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 355 § 1 ustawy Kodeks cywilny /k.c./. Argumentował, że przedstawicielka ustawowa małoletniej spadkobierczyni winna dołożyć należytej staranności przy prowadzeniu w imieniu córki wszelkich spraw związanych z nabyciem, w tym również wypełnić wszelkie obowiązki podatkowe, do których należało terminowe złożenie zeznania podatkowego lub zgłoszenia SD-Z1. Termin ustawowy z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. upłynął w tej sprawie bezskutecznie w dniu 16 listopada 2008 r.

Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że przedstawicielka ustawowa małoletniej spadkobierczyni nie zachowała terminu z art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Argumentował, że przepisy podatkowe nie określają instytucji spadku. Należy w tej materii posiłkować się przepisami księgi czwartej k.c. Wskazał art. 922 § 1, art. 924, art. 925 k.c. W tym stanie prawnym spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. To znaczy, że z mocy samego prawa wstępuje w ogół praw i obowiązków zmarłego. Zasada ta dotyczy każdego spadkobiercy, ustawowego i testamentowego. Nabycie spadku ma charakter sukcesji uniwersalnej, przy czym jest niezależne od woli i wiedzy uprawnionego oraz jakichkolwiek innych zdarzeń. Z konstrukcji dziedziczenia wynika, że nabycie spadku w chwili jego otwarcia ma charakter tymczasowy. Spadkobierca ma prawo wyjawić swoją wolę odnośnie nabycia spadku. Ustawa przyznaje mu prawo do jego odrzucenia stosownie do art. 1012 k.c., czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Od chwili nabycia spadku spadkobierca może objąć spadek we władanie, zarządzać nim i pobierać pożytki. Jego prawo podlega ochronie, może więc żądać wydania spadku lub poszczególnych przedmiotów wchodzących w skład spadku od osoby, która włada spadkiem, ale spadkobiercą nie jest stosownie do art. 1029 k.c. Instytucją, która pozwala spadkobiercy na wylegitymowanie się swoim statusem przed innymi osobami jest między innymi sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Zgodnie z art. 1025 § 1 k.c., sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Orzeczenie sądu ma charakter deklaratywny, pełni także funkcję legitymacyjną, względem osób trzecich stosownie do art. 1027 k.c. Nie istnieje prawny obowiązek uzyskania stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobiercę. W pewnych przypadkach jednak uzyskanie takiego stwierdzenia będzie konieczne. Bez postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku spadkobierca nie zostanie wpisany w księdze wieczystej jako następca prawny zmarłego właściciela nieruchomości. Legitymowanie się postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku może też być konieczne w postępowaniu przed organami administracji państwowej. Następstwo prawne praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. W postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku nie określa się składników majątku spadkowego, praw spadkobierców oraz osób trzecich względem poszczególnych przedmiotów majątkowych tworzących spadek, praw spadkobierców lub uprawnionych do zachowku, czy nabywców spadku lub udziału w nim. Celem wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku jest jedynie ustalenie kręgu osób dziedziczących po zmarłym / spadkobierców / oraz udziałów poszczególnych spadkobierców w całości spadku. Wskazał art. 669, art. 510 § 2 ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Argumentował, że rozprawa w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po W.K. odbyła się w dniu 24 września 2008 r. z udziałem M.Ś.-K., która w tym czasie przebywała już na zwolnieniu lekarskim. Zatem fakt posiadanego zwolnienia lekarskiego nie uniemożliwił przedstawicielce ustawowej małoletniej spadkobierczyni wzięcia udziału w rozprawie. Stosownie do tego, co dokumentują przedłożone do akt sprawy zwolnienia lekarskie, M. Ś.-K. z powodu niezdolności do pracy przebywała na zwolnieniach od dnia 24 września 2008 r. do dnia 2 grudnia 2008 r. Jednak w dniu 20 listopada 2008 r., w trakcie kolejnego zwolnienia od dnia 19 listopada 2008 r. do dnia 2 grudnia 2008 r., M. Ś.-K. udała się w podróż poza miejsce zamieszkania do P. w celu ustalenia składu masy spadkowej po W.K.. Zatem twierdzenie, że choroba oraz przebywanie na zwolnieniu lekarskim uniemożliwiło M. Ś.-K. złożenie w terminie zgłoszenia SD-Z1 w imieniu małoletniej córki stoi w sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy. Ponadto twierdzenie, że M. Ś.-K.nie utrzymywała jakichkolwiek kontaktów z byłym mężem od 1989 r. jest sprzeczne z faktem, że P.K.urodziła się w dniu 3 maja 1991 r. Również zasady racjonalnego działania osoby posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych, która jest równocześnie przedstawicielem ustawowym małoletniego dziecka, w sytuacji powzięcia wiadomości o nabyciu przez to dziecko spadku, wymagają aby z chwilą podjęcia działań sądowych, podjąć również wszelkie niezbędne działania mające na celu prawidłowe wypełnienie związanych z dziedziczeniem obowiązków podatkowych. Zatem, jeżeli M.Ś.-K. była w stanie powziąć wiadomość o terminie i miejscu śmierci byłego męża W. K. oraz o tym, że ich córka P.K. jest jedynym spadkobiercą zmarłego, powinna również w odpowiednim czasie zasięgnąć informacji o tym, co jest przedmiotem spadku, o stwierdzenie którego złożyła wniosek w imieniu małoletniej córki. Z akt sprawy wynika, iż w przypadku małoletniej P.K. nie wystąpiły przypadki wyłączające obowiązek zgłoszenia spadku po W.K., pod rygorem utraty prawa do spornego zwolnienia od podatku. W przypadku niespełnienia warunków ustawowych nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej stosownie do art. 4a ust. 3 u.p.s.d. Zatem, aby skorzystać z ustawowego zwolnienia, M.Ś.-K., jako przedstawicielka ustawowa małoletniej P.K. lub ustanowiony przez nią pełnomocnik, winna w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego / do dnia 16 listopada 2008 r./ zgłosić fakt nabycia rzeczy i praw majątkowych tytułem dziedziczenia po W.K. właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, co nie zostało zrobione. Wskazany termin miesięczny ma charakter materialny i z istoty rzeczy nie podlega przywróceniu. Zatem bezskuteczny upływ tego terminu miesięcznego, w sytuacji niezaistnienia okoliczności przewidzianych w art. 4a ust. 2 u.p.s.d, powoduje wygaśnięcie praw i obowiązków materialnoprawnych, w omawianym przypadku prawa do zwolnienia od podatku. Ponieważ nie zostały spełnione warunki niezbędne do zastosowania spornego zwolnienia, prawidłowe było ustalenie P.K. zobowiązania w podatku od spadków i darowizn z tytułu dziedziczenia po ojcu W.K. na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

2. P. K. / już pełnoletnia / złożyła skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.

Zarzuciła naruszenie art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 o.p. polegające na nieprawidłowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem zasad proceduralnych, co w konsekwencji spowodowało, że organy podatkowe wydały decyzję bez wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie niekompletnego materiału dowodowego, a także na braku uzasadnienia faktycznego wydanej decyzji.

Zarzuciła naruszenie art. 4a ust. 3 w związku z art. 1 u.p.s.d. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na skutek przyjęcia, iż skoro nabycie własności rzeczy i praw majątkowych następuje z chwilą otwarcia spadku, a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma jedynie charakter deklaratoryjny, to jest to równoznaczne z tym, że przedstawicielka ustawowa skarżącej dowiedziała się z chwilą otwarcia spadku o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych należących do zmarłego, w związku z czym nie mogła dowiedzieć się w terminie późniejszym o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych; art. 4a ust. 3 w związku z art. 1 u.p.s.d. przez błędne zastosowanie w wyniku nieuzasadnionej odmowy zastosowania art. 4a ust. 2 tej ustawy; art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn przez błędną wykładnię i nieuzasadnioną odmowę zastosowania w sprawie mimo, iż w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów przedstawicielka ustawowa skarżącej powzięła wiadomość o nabyciu prawa własności nieruchomości po upływie miesięcznego terminu od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i uprawdopodobniła ten fakt.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.

Skarżąca uzasadniała, że w dniu 28 listopada 2008 r. jej przedstawicielka ustawowa złożyła organowi podatkowemu zeznanie dla podatku od spadków z pismem, w którym uprawdopodobniła okoliczność powzięcia wiadomości o nabyciu rzeczy i praw po spadkodawcy w dniu 20 listopada 2008 r. Organy podatkowe niesłusznie uznały, że skoro spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy a postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku jest tego jedynie deklaratywnym potwierdzeniem, to nie jest możliwe, aby skarżąca, jej przedstawicielka ustawowa nie wiedziały jakie składniki wchodzą w skład spadku. Orzeczenie stwierdzające, że dana osoba nabyła spadek potwierdza jedynie okoliczność, że spadkobierca nie odrzucił spadku i że przejął w drodze dziedziczenia prawa i obowiązki zamarłego. Postanowienie takie w żaden sposób nie przesądza co wchodzi w skład majątku spadkowego. Nie wynika z takiego postępowania ani czy zmarły w ogóle miał jakiś majątek, ani jaki jest jego skład. W skrajnych przypadkach może zdarzyć się tak, że w skład spadku wejdą jedynie zobowiązania spadkodawcy. Skład masy spadkowej ustalany jest dopiero przy dziale spadku. Organy podatkowe przyjęły, w sposób sprzeczny z prawem i stanem rzeczywistym, że występując z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku przedstawicielka ustawowa małoletniej spadkobierczyni musiała wiedzieć co wchodzi w skład spadku, podczas gdy to nie miało miejsca. W ten sposób organy podatkowe dokonały błędnej wykładni art. 4a ust. 2 u.p.s.d. przyjmując, że przedstawicielka ustawowa spadkobierczyni nie mogła dowiedzieć się o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych należących do zmarłego w terminie późniejszym, bowiem nabycie następuje z chwilą otwarcia spadku. Bezspornym jest, że nabycie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy, ale ustawodawca w przepisie tym nie mówi o nabyciu rzeczy i praw majątkowych, mówi o dowiedzeniu się o ich nabyciu. Są to dwa zupełnie inne momenty i nie muszą się pokrywać w czasie. Ustawodawca sformułował art. 4a ust. 2 właśnie dla takich sytuacji jak ta, w której znalazła się skarżąca. Dopuścił możliwość zgłoszenia naczelnikowi urzędu skarbowego faktu nabycia własności rzeczy i praw majątkowych po zmarłym w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o nabyciu rzeczy i praw, jeżeli termin ten przypada po upływie terminu miesięcznego od uprawomocnienia się orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Potwierdzenie takiej interpretacji przepisu oraz celu jego wprowadzenia stanowi zarówno tekst uzasadnienia projektu ustawy o zmianie u.p.s.d. / druk sejmowy nr 341 z 2008 r. /, jaki i argumenty zawarte w piśmie zawierającym stanowisko Rady Ministrów wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie u.p.s.d. z dnia 12 maja 2008 r. W pismach tych, w szczególności w stanowisku Rady Ministrów, wprost podkreślone zostało, że niezależnie od podnoszonych problemów z ustaleniem przez spadkobierców składu spadku do zgłoszenia w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, przepisy zawierają / także przed dniem 1 stycznia 2009 r. / rozwiązanie, które pozwala zachować zwolnienie, gdy spadkobierca uzyskał informacje o nabyciu rzeczy i praw majątkowych po upływie terminu, w którym był zobowiązany zgłosić organowi podatkowemu ich nabycie. Organy podatkowe pominęły cel art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Nietrafne jest stanowisko organów podatkowych, że przedstawicielka ustawowa małoletniej spadkobierczyni mogła nie występować z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku bez wcześniejszego ustalenia składu majątku zmarłego. Prawdą jest, że z reguły spadkobiercy orientują się w składnikach majątku spadkowego i wiedzę o tym co wchodzi w skład spadku mają już w trakcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Za brak takiej wiedzy spadkobierca nie może być karany, tym bardziej w sytuacji, gdy brak tej wiedzy nie wynika z braku dbałości o własne interesy, ale z obiektywnie uzasadnionego przekonania, że zmarły nie dysponował żadnym majątkiem. Gdyby podzielić stanowisko organów podatkowych to art. 4a ust. 2 u.p.s.d. nie miałby w ogóle racji bytu, byłby przepisem martwym. Uczestnictwo w posiedzeniu sądu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku nie oznacza, że następnie przedstawicielka ustawowa mogła od razu przystąpić do ustalania czy zmarły pozostawił majątek. Pogorszenie stanu zdrowia, potwierdzone zwolnieniem lekarskim, nastąpiło właśnie 24 września 2008 r. i w kolejnych tygodniach nie było możliwości faktycznej podjęcia przez przedstawicielkę ustawową spadkobierczyni jakichkolwiek działań, a sama małoletnia nie miała możliwości uzyskać żadnych potwierdzonych i wiarygodnych informacji, dokumentów. Organy podatkowe pominęły argumenty, że ani przedstawicielka ustawowa małoletniej spadkobierczyni, ani sama małoletnia nie miały świadomości, by zmarły posiadał jakikolwiek majątek. Matka skarżącej rozwiodła się ze spadkodawcą w roku 1998 / w piśmie istnieje pomyłka literowa potwierdzona następnie w decyzjach /, a wcześniej w trakcie sprawy o alimenty zakończonej w roku 1996 obie zamieszkiwały w P. i nie utrzymywały żadnych kontaktów ze spadkodawcą. Matka skarżącej założyła drugą rodzinę. Spadkodawca nie płacił zasądzonych na rzecz skarżącej alimentów. Postępowania egzekucyjne kończyły się umorzeniami z uwagi na brak majątku. Jeszcze w trakcie trwającego małżeństwa zmarły podawał nieprawdziwe informacje dotyczące posiadanego majątku, nie było możliwe zweryfikowanie jego majątku. Jak wynika z postanowienia Komornika Sądu Rejonowego w R. z dnia [...], z pisma Prezesa Sądu Rejonowego w [...], spadkodawca nie posiadał majątku. W związku z tym skarżąca otrzymywała środki z funduszu alimentacyjnego. Dopiero ustalenie na miejscu, w P., pozwoliło na prawidłowe wypełnienie zeznania podatkowego. Organy podatkowe nie uzasadniły dlaczego wskazane okoliczności nie stanowią uprawdopodobnienia, o którym mówi art. 4a ust. 2 u.p.s.d.

3. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumentację, wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4. Zaskarżona decyzja, decyzja organu podatkowego pierwszej instancji nie odpowiadają prawu.

5. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy podatkowej bezspornie P. K. jest córką i jedynym ustawowym spadkobiercą W.K., zmarłego 18 marca 2008 r. Stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawcy na jej rzecz zostało orzeczone postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 24 września 2008 r., w sprawie [...], prawomocnym od 16 października 2008 r. Bezspornie w skład spadku po W.K. wchodzą nieruchomości gruntowe położone w P.. Zgłoszenie nabycia składników majątkowych i ich wartości zostało dokonane organowi podatkowemu 1 grudnia 2008 r. przez przedstawicielkę ustawową wówczas małoletniej spadkobierczyni, przez M. Ś.-K. .

6. Kwestią sporną było czy zgłoszenie nabycia składników majątkowych i ich wartości, dokonane organowi podatkowemu przez przedstawicielkę ustawową małoletniej spadkobierczyni w dniu 1 grudnia 2008 r., nastąpiło w warunkach art. 4a ust. 2 u.p.s.d.

7. Moment otwarcia spadku po spadkodawcy / 18 marca 2008 r. / wyznaczył reżim podatkowego prawa materialnego, według którego należało ocenić zgodność z prawem zaskarżonej decyzji.

W tym stanie prawnym stosownie do art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. / art. 4a dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. Dz. U. Nr 222, poz.1629 zmieniającej u.p.s.d. z dniem 1 stycznia 2007 r.; zob. też art. 2 ustawy z dnia 10 października 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn Dz. U. Nr 203, poz. 1267 / zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4 / pkt 2 nie dotyczy okoliczności tej sprawy /.

Stosownie do art. 4a ust. 2 u.p.s.d. w rozpatrywanym brzmieniu jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

8. W tym stanie prawnym art. 4a ust. 2 u.p.s.d. znajduje zastosowanie w sytuacji, w której osoba wymieniona w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. dowie się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych należących do spadku po upływie miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o ich nabyciu oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Dla zastosowania art. 4a ust. 2 u.p.s.d. istotny jest moment, w którym nabywca powziął wiedzę / dowiedział się / o nabyciu własności rzeczy, praw należących do spadku oraz uprawdopodobnienie momentu uzyskania tej wiedzy.

9. W okolicznościach rozpatrywanego postępowania podatkowego organy podatkowe nie wykazały, by składniki masy spadkowej po spadkodawcy / nieruchomości gruntowe położone w P./ były znane nabywcy przed wskazaną datą 20 listopada 2008 r. Wbrew argumentacji organów podatkowych przesłanki zastosowania art. 4a ust. 2 u.p.s.d. nie odwołują się ani do możliwości, ani do powinności nabywcy uzyskania wiedzy o nabyciu własności rzeczy należących do spadku. Odwołują się do wiedzy nabywcy o nabyciu własności tych rzeczy. Wbrew argumentacji organów podatkowych złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, udział w rozprawie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku czy wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, to okoliczności, które same nie wykluczają późniejszego powzięcia wiedzy przez nabywcę o nabyciu własności rzeczy należących do spadku. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku ma za przedmiot określenie grona spadkobierców, nie ustalenie składu masy spadkowej. Wiedza spadkobiercy o powołaniu do spadku, wiedza o postanowieniu stwierdzającym nabycie spadku nie może być utożsamiania z wiedzą o nabyciu własności konkretnych rzeczy należących do spadku.

Organy podatkowe nie wyjaśniły czy i z jakich względów nabywca nie uprawdopodobnił powzięcia wiedzy o nabyciu własności rzeczy należących do spadku w dniu 20 listopada 2008 r.

Stanowisko organów podatkowych zostało oparte na błędnej wykładni art. 4 ust. 2 u.p.s.d. Ten błąd spowodował, że organy podatkowe nie wyjaśniły okoliczności istotnej dla wyniku postępowania podatkowego, momentu powzięcia wiedzy o nabyciu własności rzeczy należących do spadku. To zaniechanie naruszyło art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 o.p.

10. Z tych względów zaskarżona decyzja, decyzja organu podatkowego pierwszej instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, lit. c/ i przy zastosowaniu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – ustawa p.p.s.a. /. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.