Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 413/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata
*Umorzono postępowanie w zakresie wniosku/postępowanie wpadkowe
Powołane przepisy: article: art. 249a par. 1 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. h i art. 258 par. 2 pkt 7 i art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od [...] r. do [...] r. oraz przyznania dodatku na okres od [...] r. do [...] r. postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu; II. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 lipca 2015 r. umorzono postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 listopada 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 3 grudnia 2015 r.

Pismem z dnia 16 listopada 2015 r. skarżący złożył m. in. wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, w tym o ustanowienie adwokata z urzędu i wniosek o odroczenie rozprawy do czasu ustanowienia adwokata oraz wniosek o połącznie tej sprawy ze sprawą IV SA/wr 613/15 w celu ich wspólnego rozstrzygnięcia.

Do pisma tego dołączył złożony na urzędowym formularzu z dnia 16 listopada 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

W uzasadnieniu tego wniosku podał, że domaga się ustanowienia adwokata z uwagi na ciężką sytuację materialną spowodowaną brakiem pracy i dochodów oraz jakiejkolwiek pomocy ze strony MOPS i innych osób. Jest zmuszony głodować, gdyż ostatni dochód jaki otrzymał to było jednorazowe stypendium szkoleniowe z PUP w [...] 2013 r. w wysokości [..] zł brutto. Toczą się postępowania sądowe o zapłatę za czynsz i energię. Grozi mu eksmisja na bruk i śmierć z głodu. Decyzją PUP z dnia [...] r. pozbawiono go statusu osoby bezrobotnej bez możliwości ponownej rejestracji mimo, że nigdzie nie pracuje i nie otrzymuje dochodów. Domaga się ustanowienia adwokata, gdyż organ odmówił mu przyznania dodatku mieszkaniowego na pełne sześć miesięcy. Wskazał, że posiada mieszkanie kwaterunkowe i nie posiada innych nieruchomości, ani oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych oraz wierzytelności.

Po rozpoznaniu tego wniosku referendarza sądowy postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu (pkt I sentencji) i umorzył postępowanie z wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu została uzasadniona nadużyciem prawa do przyznania prawa pomocy.

Pismem Sądu z dnia 19 listopada 2015 r. powyższe postanowienie zostało wysłane skarżącemu w celu doręczenia.

Pismem z dnia 26 listopada 2015 r. nazwanym "wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu do sprawy oraz o zarządzenie połącznia spraw" skarżący w pkt 1 ponownie podał, że domaga się ustanowienia adwokata z uwagi na ciężką sytuację bytową i materialną spowodowaną brakiem pracy i dochodów oraz jakiejkolwiek pomocy ze strony MOPS i innych osób. Jest zmuszony głodować, gdyż ostatni dochód jaki otrzymał to było jednorazowe stypendium szkoleniowe z PUP w [...] 2013 r. w wysokości [...] zł brutto. Toczą się postępowania sądowe o zapłatę za czynsz i energię. Grozi mu eksmisja na bruk i śmierć z głodu. Decyzją PUP z dnia [...] r. pozbawiono go bezpowrotnie i bezterminowo statusu osoby bezrobotnej bez możliwości ponownej rejestracji mimo, że nigdzie nie pracuje i nie otrzymuje dochodów. Nie otrzymuje renty, alimentów ani zasiłków z MOPS. Czynsz za mieszkanie wynosi 500 zł miesięcznie lecz go nie opłaca i toczą się postępowania sadowe o zapłatę czynszu i prądu. Komornik umorzył postępowanie wobec niemożności ściągnięcia długu, lecz żąda opłaty za swoje czynności. Nie ma kont bankowych ani dewizowych i oszczędności.

Dodał, że ustanowienie adwokata i połączenie tej sprawy ze sprawą IV SA/Wr 613/13 jest konieczne, gdyż Sąd w swoich wyrokach wskazuje, że nie kieruje się słusznym interesem strony bowiem w jego ocenie art. 134 p.p.s.a. w związku z art. 7 kpa jest reliktem ubiegłego systemu prawnego, którego ustawodawca do tej pory nie zdołał uchylić z kpa. Wobec braku pomocy prawnej ze strony fachowego pełnomocnika nie ma możliwości wniesienia kasacji do NSA od takiego wyroku. Jest to dyskryminacja ze względu na status materialny i społeczny, co w oczywisty sposób narusza "Ustawę Zasadniczą" i art. 5 i 6 Międzynarodowej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i narusza bezpieczeństwo, prawo do sądu i sprawiedliwego wyroku. Zagrożone jest jego życie i zdrowie.

Do pisma tego dołączył złożony na urzędowym formularzu z dnia 26 listopada 2015 r. (k- 36) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

W uzasadnieniu tego wniosku ponownie podał, że domaga się ustanowienia adwokata z uwagi na ciężką sytuację bytową i materialną spowodowaną brakiem pracy i dochodów oraz jakiejkolwiek pomocy ze strony MOPS i innych osób. Jest zmuszony głodować, gdyż ostatni dochód jaki otrzymał to było jednorazowe stypendium szkoleniowe z PUP w [...] 2013 r. w wysokości [...] zł brutto. Toczą się postępowania sądowe o zapłatę za czynsz i energię. Grozi mu eksmisja na bruk i śmierć z głodu. Decyzją PUP z dnia [...] r. pozbawiono go statusu osoby bezrobotnej bez możliwości ponownej rejestracji mimo, że nigdzie nie pracuje i nie otrzymuje dochodów. Pozbawiono go tym samym prawa do służby zdrowia. Domaga się ustanowienia adwokata, gdyż sprawa jest dla niego zbyt skomplikowana, a MOPS wydając w jednej decyzji dwa rozstrzygnięcia naruszył prawo, gdyż ustawa nie przewiduje możliwości łącznia sprzecznych rozstrzygnięć. Wskazał, że posiada mieszkanie kwaterunkowe i nie posiada innych nieruchomości, ani oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych oraz wierzytelności.

Złożony pismem z dnia 26 listopada 2015 r. wniosek o ustanowienie adwokata oraz złożony wraz z tym pismem na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu należało zakwalifikować jako kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Dodać należy, że dnia 30 listopada 2015 r. wpłynął do Sądu sprzeciw skarżącego od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 listopada 2015 r. Sprzeciw ten zostanie rozpoznany odrębnym postanowieniem Sądu. W dniu 26 i 30 listopada 2015 r. w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 listopada 2015 r.

Kolejny wniosek z dnia 26 listopada 2015 r. o ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że skarżący w okresie od 2009 r. do 2014 r. wniósł 456 skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe. W okresie tym większość skarg została odrzucona, a więc nie doszło do ich merytorycznego rozpoznania.

Skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia.

Ponadto skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w G., w O., skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu.

Skarżący wniósł również w 2014 r. szereg skarg o wznowienie postępowania sądowego.

W okresie od 2009 r. do listopada 2014 r. liczba zarejestrowanych wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika wyniosła 240 wniosków.

W 2014 r. 106 wniosków o ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozostawiono bez rozpoznania wobec nieuzupełnienia jego braków poprzez złożenie wniosku na wymaganym urzędowym formularzu lub niesprecyzowania w jakiej sprawie żądane jest prawo pomocy. Natomiast 45 wniosków o przyznanie prawa pomocy zostało oddalonych postanowieniami Sądu z uwagi na nadużycie prawa pomocy, a w 37 sprawach odmówiono przyznania prawa pomocy postanowieniem referendarza z uwagi na nadużycie tego prawa. Ponadto w 2014 r. w 40 sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy, a w 39 sprawach umorzono postępowanie wszczęte takim wnioskiem.

W okresie od 2009 r. do 2013 r. m. in. w 27 sprawach przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom.

W myśl art. 244 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm; dalej p.p.s.a.) prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Istotne jest, że liczba skarg wniesionych przez skarżącego stale wzrasta, gdyż w marcu 2015 r. zarejestrowano ponad 500 spraw i wniosków skarżącego, a maju 2015 r. zarejestrowano ponad 600 spraw, a listopadzie 2015 r. liczba ta wyniosła 633 sprawy.

Liczba wniesionych skarg i wniosków wszczynających postępowanie sądowe świadczy o tym, że skarżący nadużywa prawa do sądu.

Ponadto charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg dowodzą, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie.

Poza tym znane są referendarzowi z urzędu okoliczności, że w wielu sprawach skarżący składał wniosek o przyznanie prawa pomocy i towarzyszący mu wniosek o odroczenie rozprawy. W postanowieniu tutejszego Sądu z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 168/14, podjętym w innej sprawie skarżącego, wskazano zaś, że skarżący zmierza w ten sposób do spowodowania przewlekłego prowadzenia postępowania.

Podobnie skarżący postąpił w niniejszej składając po otrzymaniu zawiadomienia o terminie rozprawie pierwszy wniosek o prawo pomocy i jednocześnie o odroczenie rozprawy oraz o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz drugi, obecnie rozpoznawany, wniosek o prawo pomocy i o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Ocena, iż strona postępowania sądowego w dalszym ciągu nadużywa prawa do sądu wyklucza zatem możliwość przyznania prawa pomocy nawet w sytuacji, gdyby strona ta wykazała, że spełnia przesłanki materialne warunkujące przyznanie prawa pomocy uregulowane w art. 246 p.p.s.a

Powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące jego sytuacji materialnej w tym zaległości czynszowych, braku dochodu, pomocy z MOPOS, utraty statusu osoby bezrobotnej i postępowań sądowych o zapłatę czynszu, gazu i prądu nie zmieniają więc oceny, że skarżący nadużywa prawa do sądu.

Ponadto z treści przedstawionego wyżej pisma z dnia 26 listopada 2015 r. wynika, że skarżący jako okoliczności uzasadniające ustanowienie adwokata powołał wymóg połączenie tej sprawy ze sprawą IV SA/Wr 613/15, z uwagi na to, iż Sąd w swoich wyrokach nie kieruje się słusznym interesem strony.

Wniosek o połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie stanowi jednak przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.

Również pozostałe powołane przez skarżącego okoliczności dotyczące braku pomocy prawnej ze strony fachowego pełnomocnika w celu wniesienia skargi kasacyjnej do NSA od wyroku skutkującego dyskryminacją ze względu na status materialny i społeczny, naruszeniem "Ustawy Zasadniczej" i art. 5 i art. 6 Międzynarodowej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a także naruszeniem bezpieczeństwa, prawa do sądu i sprawiedliwego wyroku i zagrożeniem życia i zdrowia nie stanowią w rozpoznawanej sprawie przesłanki pozwalającej na zmianę stanowiska, iż skarżący nadużywa prawa do przyznania mu prawa pomocy.

Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w tej sprawie również na obecnym etapie postępowania stanowi nadużycie tego prawa.

O ile Sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącego licznych, merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa (post. NSA z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ. 61/15 ). Podkreślenia wymaga, że postanowienie to wydane zostało przez NSA po rozpoznaniu zażalenia skarżącego w innej sprawie, tj. o sygn. akt IV SAB/Wr 153/14, w której podjęto postanowienie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na nadużycie prawa do przyznania prawa pomocy, zaś wniosek o przyznanie tego prawa został złożony po wydaniu, w dniu 22 lipca 2014 r. postanowienia odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego, a więc w celu zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie sądowe.

Z tych względów wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu nie zasługiwał na uwzględnienie (pkt I sentencji).

Natomiast odnośnie wniosku w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że skarżący jest zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "h" p .p. s. a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu albo przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu dodatków mieszkaniowych.

W tej sytuacji postępowanie wszczęte tym wnioskiem należało w pkt II sentencji umorzyć jako zbędne, na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 249a i art. 239 pkt 1 lit. "h" p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.