Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 154/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: ART. 145 PAR. 1 PKT 1 LIT. "A", "C", ART. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 201, 273, 276, 285, 288, 292
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaległości w opłacie za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. LS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uchyliło decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości w opłacie za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza w IV kwartale 2003 roku w kwocie 397,00 zł. wraz z należnymi odsetkami na dzień dokonania wpłaty, dla D. M. i H. Z. – wspólników spółki cywilnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego "A". W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż zebrane w sprawie wykazy zawierające zbiorcze zestawienia informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz wysokości należnych opłat składane przez H. Z. w różnych okresach czasu, posiadają sprzeczne ze sobą ustalenia, a z podjętego rozstrzygnięcia nie wynika jednoznacznie, które z załączonych dokumentów organ przyjął za wiarygodne, dokonując na ich podstawie wyliczenia zaległości w opłacie. Ponadto nie ustalono czy posiadana przez H.Z. instalacja wymaga pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, czy też jest z tego obowiązku zwolniona. Ustalenie tejże okoliczności ma bowiem wpływ na wysokość opłaty.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] określił dla wspólników spółki cywilnej P. P.H. "A" wysokość zaległości w opłacie za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza w IV kwartale 2003 roku w kwocie 1152,00 zł. wraz z należnymi odsetkami na dzień dokonania wpłaty.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 276, art. 281, art. 284 ust. 1, art. 285 i art. 286 ust. 1 oraz art. 288 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) w związku z art. 13 ustawy z dnia 18 maja 2005r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. z 2002r. Nr 122 poz. 1055), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz. U. z 2004r. Nr 283 poz. 2840) oraz na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 55 z 2003r. poz. 477).

Organ pierwszej instancji ustalił, iż właściciele "A" prowadzą działalność w zakresie produkcji wyrobów ceramicznych, za pomocą instalacji, której nie można zaliczyć do kategorii instalacji niewymagających uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, określonych we wspomnianym rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004r., ponieważ instalacja do produkcji wyrobów ceramicznych nie została wskazana w załączniku do tegoż rozporządzenia. Natomiast taka instalacja jest uwzględniona w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002r. Wobec powyższego wykorzystywana instalacja do produkcji wyrobów ceramicznych wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego, a dopiero w dniu 15 lipca 2008r. Starosta [...] wydał decyzję udzielająca pozwolenia zintegrowanego, zatem właściciele cegielni w okresie objętym przedmiotową decyzją takiego pozwolenia nie posiadali, wobec czego zasadne było naliczenie opłaty podwyższonej o 100%.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył H. Z. wnosząc o jej unieważnienie. W uzasadnieniu wskazał, że termin na uzyskanie pozwolenia zintegrowanego upłynął 30 października 2007r. Zarzucił organowi pierwszej instancji, że nie dokonał, w sposób nie budzący wątpliwości, analizy czasu pracy instalacji oraz w jaki sposób przedmiotowa instalacja faktycznie wpływała na środowisko. Podał, że do czasu uzyskania pozwolenia zintegrowanego, opłaty naliczano zgodnie ze "wskaźnikami emisji substancji zanieczyszczających wprowadzanych do powietrza procesów energetycznego spalania paliw – materiały informacyjno instruktażowe, seria 1/96 wydane przez Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa". Posiadana przez niego instalacja ma nominalną moc < 5 MWt, wobec czego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004r., nie podlega podwyższonej opłacie za brak posiadania decyzji zezwalającej na emisje pyłów i gazów do atmosfery.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając orzeczenie Kolegium wskazało, że korzystanie z instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych przez H. Z. i D. M. - właścicieli "A", wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że przesłanką decydującą o zastosowaniu opłaty podwyższonej jest działanie bez wymaganej decyzji administracyjnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. Z. powołał się na treść art. 224 ust.4, art. 276 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz na § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz. U. Nr 260, poz. 2181). Podniósł, że w przypadku pieca do wypału ceramiki budowlanej jak i kotłowni, dla której w pozwoleniu ustala się dopuszczalną wielkość emisji pyłu, dwutlenku siarki oraz tlenków azotu w przeliczeniu na dwutlenek azotu, podwyższoną opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w okresie, w którym nie posiadał wymaganego pozwolenia powinno mu się naliczyć w odniesieniu do tych trzech substancji. Opłatę za inne substancje wprowadzone do powietrza w wyniku energetycznego spalania paliw ustala się według pojedynczej stawki, bez jej podwyższania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych (...), przy czym – zgodnie z § 2 tego artykułu – kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub w postanowieniu z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego właściwego na czas wydania decyzji lub postanowienia.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada, więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze.

W myśl natomiast art. 135 ustawy sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to konieczne dla końcowego jej załatwienia.

Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia prawidłowości określenia przez organy administracji wysokości zaległości w opłacie za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w IV kwartale 2003r., dla wspólników spółki cywilnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego "A" H. Z. i D. M.

Stosownie do art. 201 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. – Dz.U. z 2008r., Nr 25, poz. 150 ze zm.) pozwolenia zintegrowanego wymaga prowadzenie instalacji, której funkcjonowanie, ze względu na rodzaj i skalę prowadzonej działalności, może powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Na podstawie tegoż przepisu Minister Środowiska, rozporządzeniem z dnia 26 lipca 2002r. ( Dz.U. Nr 122, poz. 1055) określił rodzaje takich instalacji. Zgodnie z ust. 2 pkt 5 załącznika, do wskazanego rozporządzenia, do instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości zaliczono instalacje do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania, o zdolności produkcyjnej ponad 75 ton na dobę lub o pojemności pieca przekraczającej 4 m3 i gęstości ponad 300 kg wyrobów na m3 pieca.

W myśl natomiast art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, a zgodnie z art. 276 ust.1 podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Stosownie zaś do art. 285 ust. 1 opłatę ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce.

Ponadto, zgodnie z art. 288 Prawa ochrony środowiska, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska zamieścił w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia – marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora środowiska opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu. Marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie: pomiarów dokonywanych przez organy administracji lub przez podmiot korzystający ze środowiska obowiązany do poniesienia opłat lub innych danych technicznych i technologicznych.

Bezsporne jest, że instalacja używana przez skarżącą spółkę do produkcji cegieł spełnia kryteria zawarte w ust. 2 pkt 5 załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002r., co sam skarżący przyznaje w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji podnosząc, że posiada piec kręgowy typu Hoffmann, który swoją wielkością przekracza minimalną pojemność tj. 4 m3 przy gęstości wypełnienia powyżej 300kg/m3. Zatem jej prowadzenie, zgodnie z art. 201 Prawa ochrony środowiska, wymaga pozwolenia zintegrowanego, a w okresie, którego dotyczy rozpatrywana sprawa, skarżąca spółka takiego pozwolenia nie posiadała.

Sąd nie podziela argumentacji H. Z., że wskazana instalacja, spełnia kryteria zawarte w przepisie ust. 3 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004r. (Dz.U. Nr 283, poz. 2840) w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia. W załączniku do tego rozporządzenia mówi się o instalacjach energetycznych o mocy cieplnej do 5 MW opalanych węglem kamiennym (w których następuje proces spalania paliw w celu wytworzenia wyłącznie energii), a instalacja skarżącego służy do wypalania cegieł. Ponadto wskazane rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2005r., a przedmiotem sprawy jest okres czwartego kwartału 2003r.

W rozpoznawanej sprawie spółka cywilna Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego "A" korzystała ze środowiska w IV kwartale 2003r. bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Obowiązek uiszczenia opłaty podwyższonej uwarunkowany jest wyłącznie zaistnieniem przesłanki obiektywnej w postaci braku pozwolenia, co rodzi skutek w postaci obligatoryjnej opłaty (zob. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 11 lutego 2009r II SA/Go 822/08). Zatem, organy prawidłowo ustaliły, że stosownie do art. 285 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, zastosowanie będą miały przepisy obowiązujące w okresie, w którym spółka korzystała ze środowiska, czyli art. 292 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), zgodnie, z którym podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty podwyższone o 100% w przypadku braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów.

W aktach administracyjnych znajduje się zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska w czwartym kwartale 2003r., złożone przez spółkę w Urzędzie Marszałkowskim w dniu 19 listopada 2007r. Jak podnosi w swej decyzji Marszałek Województwa [...] nie budzą one zastrzeżeń i zostały przez organ uwzględnione w naliczeniu opłaty podwyższonej. Wyliczenia te dotyczą następujących substancji: dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, pyłu i dwutlenku węgla. Natomiast przy substancjach takich jak: fluor, chlorowodór, całkowity Corg, benzen, fenol, formalhehyd, aldehydy (do C4), w rubryce wskaźnik emisji, widnieje adnotacja: brak – pomiar własny. Jednakże w aktach nie ma jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej dokonanie takiego pomiaru przez organy.

Ponadto w piśmie z dnia 20 kwietnia 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że żaden z organów nie dokonał pomiaru emisji zanieczyszczeń, a jedynie wykorzystano dane uzyskane w trakcie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez Starostę [...] decyzji z dnia [...] r. nr [...] o udzieleniu pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych. Podniosło, że zasadne było naliczenie opłaty dla wszystkich wymienionych związków, a użycie sformułowania "brak – pomiar własny" nie oznacza, że organ dokonał pomiarów emisji zanieczyszczeń, a jedynie, że wykorzystał dane zawarte we wspomnianej decyzji Starosty [...].

Sąd nie podziela tak wyrażonego poglądu, bowiem zgodnie ze wskazanym art. 288 ust. 2 Prawa ochrony środowiska marszałek województwa dokonuje ustaleń własnych na podstawie pomiarów dokonanych przez wskazane w przepisie podmioty lub innych danych technicznych i technologicznych. Wyliczenia wskazane przez skarżącego dotyczą: dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, pyłu i dwutlenku węgla. Pozostałe substancje mogą być objęte opłatami w przypadku pomiarowego potwierdzenia ich wprowadzania do powietrza z przedmiotowej instalacji. Organy obu instancji przyjęły za właściwe uwzględnienie substancji wykazanych w pozwoleniu zintegrowanym, które znajduje się w aktach administracyjnych, ale żaden z organów nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjął, że w 2003r. przedmiotowa instalacja wprowadzała taką samą ilość gazów i pyłów do powietrza jak w roku 2008r., kiedy było wydane pozwolenie zintegrowane. W związku z powyższym, jeśli nie przeprowadzono żadnych pomiarów wymienionych substancji zastosowanie powinien mieć przepis art. 288 ust. 2 ustawy. Organ powinien wskazać i uzasadnić dlaczego, uznał za właściwe uwzględnienie substancji wskazanych w pozwoleniu zintegrowanym przy wydawaniu decyzji, dotyczącej czwartego kwartału 2003r., oraz jakie dane techniczne czy technologiczne były podstawą określenia emisji zanieczyszczeń i w konsekwencji naliczenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska bez wymaganego pozwolenia.

Opisane powyżej uchybienia naruszają dyspozycję art. 7 – Kodeksu postępowania administracyjnego, który zobowiązuje organy administracji do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 K.p.a., obligującego organ do oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Ponadto Sąd nie podziela stanowiska organów obu instancji, iż wysokość opłaty powinna być ustalona w oparciu o stawki przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 października 2001r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. Nr 130, poz. 1453), albowiem to rozporządzenie w IV kwartale 2003r. już nie obowiązywało. Zostało, bowiem uchylone przez tożsame rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003r. (Dz.U. Nr 55, poz. 477), które weszło w życie z dniem 1 kwietnia 2003r., zatem obowiązywało w IV kwartale 2003r. i to stawki z tego rozporządzenia powinny być podstawą do wyliczenia przedmiotowej zaległości.

Wobec powyższego na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy

W oparciu o art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

K.O.