Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1390/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Zbigniew Rausz Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 27 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Go 133/05 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SA/Go 133/05 oddalił skargę K. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...], w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] wymierzył K. S., prowadzącemu Międzynarodowy Transport Drogowy, karę pieniężną w wysokości 720 zł, za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Dyrektor Izby Celnej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w dniu [...] na przejściu drogowym w [...] funkcjonariusze Urzędu Celnego dokonali pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu należącego do skarżącego. Otrzymany wynik dowiódł, że dopuszczalne normy nacisku ustalone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz ich niezbędnego wyposażenia, zostały przekroczone w przypadku drugiej osi pojazdu, a zatem przewóz dokonywany był pojazdem nienormatywnym, na co przewoźnik nie przedstawił wymaganego zezwolenia. Pomiaru nacisku na podłoże dokonano na wadze dynamicznej posiadającej ważne świadectwo legalizacyjne. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru stalowego tzw. ruletki posiadającej świadectwo legalizacji.

Od decyzji Dyrektora Izby Celnej została złożona skarga, w której wniesiono o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że w pojeździe należącym do skarżącego stwierdzono przekroczenie nacisku na jedną oś. Pozostałe osie zestawu ciągnikowego z naczepą wykazały naciski zdecydowanie niższe od dopuszczalnych. Skarżący podał, iż osie zespolone nie powinny wykazywać różnic w nacisku w przypadku gdy pojazd jest sprawny technicznie.

Zdaniem skarżącego postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ II instancji miało charakter szczątkowy i sprowadzało się wyłącznie, tak jak postępowanie organu I instancji do zapoznania się z zawierającymi nieprawdziwe dane protokołem ważenia. Protokół ten stanowi jedyną, a przy tym wątpliwą podstawę faktyczną dla ostatecznej decyzji organu II instancji. Podano nadto, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wynik ważenia dynamicznego zależy od całkowitej masy towaru i pojazdu, sposobu rozmieszczenia towaru oraz stanu technicznego pojazdu. Skoro nie nastąpiło przekroczenie masy całkowitej pojazdu, a badany pojazd był sprawny technicznie to tym samym nie mogło dojść do przekroczenia nacisku na osie. Zdaniem skarżącego bez związku pozostaje argument dokonania pomiaru wagą posiadającą ważną legalizację.

Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zaznaczył, że głównym zarzutem skarżącego jest nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ I i II instancji, skutkiem którego było błędne ustalenie stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego nie mogło wystąpić przeciążenie drugiej osi pojazdu w sytuacji gdy pojazd jest sprawny i masa całkowita pojazdu nie została przekroczona.

Zdaniem Sądu I instancji z analizy akt administracyjnych wynika, że w dniu 10 stycznia 2004 r. dokonano kontroli pojazdu skarżącego. W wyniku ważenia określono, że na drugiej osi pojazdu wystąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi. Z kontroli sporządzony został protokół, który podpisany został przez wykonującego transport. W protokole tym brak jest jakichkolwiek uwag wykonującego transport. Ze złożonego przez skarżącego odwołania wynika jedynie, iż nie zgodził się on z wymierzoną karą pieniężną gdyż jest ona restrykcyjna, jak również zakwestionował dokładność wag stosowanych przez organy celne.

Ponadto Sąd wskazał, że w trakcie prowadzonego postępowania strona nie złożyła żadnego wniosku dowodowego. Kwestionowanie poprawności wyniku ważenia bez określenia powodów, dla których skarżący nie przyjmuje wyników ważenia nie można uznać za wystarczające. Samo twierdzenie strony o "powszechnej wiedzy o niedokładności wag" – zdaniem Sądu – jest niewystarczające, szczególnie w przypadku posiadania przez organy celnej ważnego świadectwa legalizacji wydanego przez uprawniony organ. Strona natomiast w czasie gdy można było dokonać powtórnego ważenia wniosku takiego nie złożyła. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organu II instancji, że druga oś zestawu transportowego jest najbardziej narażona na przeciążenia gdyż spoczywa na niej znaczna masa naczepy. Przeciążenie nacisku osi na powierzchnię wystąpić może również w przypadku gdy nie przekroczono całkowitej masy pojazdu, a pojazd był sprawny technicznie. Organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie w sposób niebudzący wątpliwości. Nie oznacza to jednak, że jest zobowiązany do zbierania nieokreślonej liczby dowodów. W przedmiotowej sprawie, organ dokonał ważenia, po stronie organu wątpliwości, co do prawidłowości dokonanego ważenia nie było. Uczestnicząca w tej czynności osoba wykonująca transport nie zgłaszała żadnych uwag. Organ w tym stanie rzeczy nie miał obowiązku powtórnego ważenia. Ponadto w postępowaniu odwoławczym skarżący również nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność, że ustalony stan faktyczny przez organ I instancji jest nieprawidłowy. Nie żądał przeprowadzenia dowodów jak również ich nie wskazał. Obowiązek organu do wyjaśnienia sprawy (ustalenia prawdy obiektywnej) nie można rozumieć jako obowiązku organu do "szukania" dowodów, które mogłyby być korzystne dla strony w sytuacji gdy stwierdzony przez organ stan faktyczny nie budzi wątpliwości, pomimo że jest dla strony niekorzystny.

Ponadto Sąd wskazał, że ustawą z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym zmieniono treść art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych w taki sposób, że przewidziano możliwość pobierania kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Ustawą tą dodano w art. 13 ustawy o drogach publicznych ust. 2b wskazujący, iż wspomniane kary pieniężne za przejazd pojazdem bez zezwolenia wynikać będą wprost z ustawy. Z dniem 1 stycznia 2002 r. wprowadzono przepis rangi ustawowej dając podstawę do wymierzania kar administracyjnych. Z uwagi na powyższe zarzut, iż kary pieniężne noszą cechy przypadkowego i nielegalnego podatku uznać należy za nietrafny.

Z tego względu w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji przyjął, że organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu nie naruszyły prawa, a decyzja zarówno Organu I jak i II instancji odpowiada prawu.

K. S. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:

– uchybienie art. 145 § 1 ust. 1 pkt c Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – poprzez jego niezastosowanie wobec oczywistego naruszenia, przy wydaniu oznaczonych w pkt 1 decyzji, przez organy administracyjne, przepisów procedury administracyjnej skutkujące oddaleniem skargi na wymienione decyzje i tym samym usankcjonowaniem szeregu uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym i utrzymaniu w obrocie prawnym decyzji wydanych na podstawie nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania,

– uchybienie art. 106 § 4 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi –poprzez niewzięcie pod uwagę faktów powszechnie znanych, tj. dotyczących wysokiej niedokładności wag dynamicznych stosowanych do ważenia pojazdów, skutkujące przyjęciem, iż świadectwo legalizacji wagi przesądza o dokładności wyników ważenia,

– uchybienie art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 106 § 5 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi – poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na nadaniu błędnego znaczenia zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, skutkujące przyjęciem, iż na etapie wydawania zaskarżonych decyzji obydwu instancji nie doszło do naruszeń procedury administracyjnej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd wydając zaskarżony wyrok naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Naruszenie to przejawia się w tym, iż nadał błędne znaczenie materiałowi dowodowemu zgromadzonemu w sprawie. Sąd pominął argumenty skarżącego wskazując, iż skarżący nie przedstawił na nie dowodu, podczas gdy argumenty te należy zaliczyć do faktów powszechnie znanych, tj. faktów, o których każdy może się bez trudu dowiedzieć i które zgodnie z art. 228 § 1 kpc (tu w zw. z art. 106 § 5 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi) nie wymagają dowodu, a które zgodnie z art. 106 § 4 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę nawet bez powoływanie się na nie strony.

Wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu wyroku, organ odwoławczy, rozpoznający odwołanie od decyzji wydanej w I instancji, w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie. Skarżący nie oczekiwał jednak, jak to określa Sąd w uzasadnieniu, "poszukiwania" przez organ II instancji, dowodów. Zadaniem bowiem organu odwoławczego było zweryfikowanie prawidłowości przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania. Organ odwoławczy jednak, takiej weryfikacji nie dokonał, co jasno wynika z akt sprawy. Pomimo, iż kierowca ważonego pojazdu wniósł uwagi do protokołu ważenia, organ odwoławczy zupełnie to pominął. Powtórzył on jedynie to, co zawarto w decyzji I instancji opierając się na jedynym dowodzie, jakim był protokół ważenia pojazdu. W tym miejscu należy podkreślić, iż niesłuszny jest argument zawarty w uzasadnieniu wyroku, jakoby skarżący kwestionował wyniki ważenia nie podając powodu. Skarżący od początku podnosił, iż wagi dynamiczne stosowane przez organy celne charakteryzują się dużą niedokładnością i że w przypadku, gdy wynik ważenia wykazuje przekroczenie dopuszczalnych wartości, ważenie powinno być powtórzone. W tym miejscu mamy do czynienia właśnie z faktami powszechnie znanymi, o których z łatwością każdy może się dowiedzieć, albowiem wielokrotnie problem wysokiej niedokładności wag dynamicznych do ważenia pojazdów był podnoszony, zarówno w szeroko rozumianych mediach, jak i przez same organy administracyjne oraz orzecznictwo. Tymczasem wymienionych faktów Sąd w ogóle nie wziął pod uwagę twierdząc, iż nie są one istotne dla sprawy w sytuacji, gdy waga, którą dokonano spornego pomiaru posiadała ważne świadectwo legalizacji. Argument ten jest nie do przyjęcia, bowiem świadectwo legalizacyjne nie przesądza o dokładności pomiarów, o czym świadczy praktyka samych organów celnych, które wskazują, iż przy wykonaniu kilkakrotnego ważenia tego samego pojazdu, wagą z aktualnym świadectwem legalizacji, wyniki pomiarów są za każdym razem inne.

Zdaniem skarżącego w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zastosowano zasadę automatyzmu. Przyjęto, iż skoro przy ważeniu pojazdu skarżącego" urządzenie pomiarowe nie sygnalizowało żądnych nieprawidłowości, to nie można w żaden sposób próbować podważać wyniku ważenia. Tym samym doszło do oczywistego naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a konkretnie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 107 § 3 kpa. Na wskazywany, ogólny, aspekt społeczny tej złej praktyki urzędów celnych zwracał już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 czerwca 1999 r. sygn. akt II SA 149/99). Problematyka ta znalazła swój wyraz także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 27 kwietnia 1999 r.). Trybunał Konstytucyjny zdecydowanie zakwestionował legalność tego rodzaju praktyki organów celnych, która sprowadza się do nagminnego uniemożliwiania przewoźnikom sprawdzań technicznej prawidłowości pomiarów masy pojazdów, w tym weryfikowanej – przy użyciu niezależnych od organów celnych urządzeń pomiarowych – oczywiście błędnych wyników tychże pomiarów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.

Za całkowicie chybiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 4 oraz art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwaną dalej ppsa) w zw. z art. 233 § 1 kpc.

Przede wszystkim nie można uznać za "powszechnie znany fakt" w rozumieniu art. 106 § 4 ppsa niedokładności wag stosowanych do ważenia pojazdów. Wprost przeciwnie, jeżeli dana waga posiada ważne świadectwo legalizacji, które określa do jakich celów służy, to należy założyć, że odpowiada ona stosownym parametrom również w zakresie dokładności ważenia, jak to słusznie przyjął Sąd I instancji.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 106 § 5 ppsa w zw. z art. 233 kpc, to należy stwierdzić, iż jest on całkowicie niezrozumiały.

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim nie przeprowadzał żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, a więc nie mógł i nie stosował art. 106 § 5 ppsa, a co za tym idzie również art. 233 kpc. Powołany przepis jest jednoznaczny i nie powinien budzić żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Ma on zastosowanie tylko do postępowania dowodowego przeprowadzanego przez sąd administracyjny, a nie do oceny postępowania dowodowego przeprowadzanego przez organ administracji publicznej.

Również nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ppsa poprzez usankcjonowanie szeregu uchybień formalnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd bardzo szczegółowo odniósł się do przedstawionych zarzutów dotyczących postępowania prowadzonego przez organy i wskazał dlaczego uznał, że jest ono prawidłowe. Przede wszystkim wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej organy nie odmówiły ponownego ważenia pojazdu, bowiem kierowca nie wniósł żadnych uwag i zastrzeżeń do sposobu ważenia i jego wyników. Nie zgłaszał również wniosku o ponowne ważenie pojazdu. Żadnych wniosków dowodowych nie zgłaszał także sam skarżący. W tej sytuacji Sąd zasadnie uznał, iż organy dysponowały stosowym materiałem dowodowym pozwalającym na wydanie przedmiotowej decyzji.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.