Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 53/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1, art. 50, art. 51, art. 61 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1a, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. M na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 01.06.2015r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego otrzymał Opinię Biegłego Sądowego Sądu Okręgowego w zakresie instalacji sanitarnych - mgr inż. J. Z. z dnia 18.05.2015r., wykonaną na zlecenie Komendy Powiatowej Policji.

W wyniku informacji zawartych w powyższym dokumencie, PINB przeprowadził 02.06.2015r. kontrolę obiektu budowlanego w K. przy ul. K. (umiejscowionego na działkach nr [...]) w sprawie instalacji wentylacyjnej nawiewno - wywiewnej i instalacji gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Ustalono wówczas, iż decyzją PINB nr [...] z dnia [...].07.2011r. inwestor [...] L. W., J. K., P. S. uzyskał pozwolenie na użytkowanie dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach położonych w K. przy ul. K. i że zostało wykonanych pięć pionów kominowych. Istniejące piony kominowe porównano z dokumentacją projektową. Pion kominowy oznaczony na załączniku nr 1 został wykonany z dziewięciu kanałów wykonanych z kształtek ceramicznych Ø = 150 każdy. W pionie tym cztery kanały użytkowane są jako prowadzenie spalin z kotłów gazowych oraz pięć, jako kominy wentylacyjne. Zgodnie z projektem pion ten powinien zawierać 12 kanałów: z czterech spalinowych i ośmiu wentylacyjnych. Komin oznaczony jako nr 2 (objęty opinią biegłego) w między czasie został rozbudowany o dwa dodatkowe kanały, z których jeden przeznaczony jest do odprowadzania spalin, a drugi jako wentylacyjny. W stosunku do założeń projektowych nadal brakuje jednego kanału wentylacyjnego. Pion nr 3 (wg załącznika nr 1) zawiera dwa wentylacyjne przewody kominowe. W stosunku do założeń projektowych w pionie kominowym brak jest trzech przewodów wentylacyjnych i jednego spalinowego. Pion nr 5 składa się z 11 kanałów, z których cztery przeznaczone są jako spalinowe, siedem jako wentylacyjne. W stosunku do założeń projektowych w pionie kominowym brak jest jednego przewodu wentylacyjnego. Stwierdzono również brak kratki wentylacyjnej na klatce schodowej oraz brak nawiewników w oknach. Mając na uwadze opinię biegłego, wykonaną dla pionu kominowego nr 2 wnioskowano, że wentylacja w całym budynku nie jest wykonana prawidłowo. Zaprojektowane zostało 17 kanałów spalinowych oraz 33 wentylacyjne. Na dzień kontroli wykonanych było 16 spalinowych oraz 24 wentylacyjne (z których 2 zostały wykonane pomiędzy dniem, w którym została wykonana opinia, a dniem kontroli). Oznacza to zmniejszenie ilości przewodów kominowych w stosunku do założeń projektowych o jeden przewód spalinowy i dziewięć wentylacyjnych.

W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...].06.2015r., nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową obowiązek dostarczenia do dnia 31.07.2015r. ekspertyzy wykonanej przez osobę uprawnioną systemu kominowego, wentylacji grawitacyjnej oraz odprowadzania spalin z pieców gazowych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, położonym przy ul. K. w K., dla którego zostało wydane pozwolenie na użytkowanie z dnia [...].07.2011r, nr [...]. Winna ona obejmować wszystkie mieszkania, pomieszczenia budynku oraz niezbędne do wykonania prace w celu doprowadzenia systemu wentylacji do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Postanowienie to uchylono w części dotyczącej wskazanego przez PINB terminu (do dnia 31.07.2015r.) do dostarczenia przedmiotowej ekspertyzy i orzeczono postanowieniem WINB z dnia [...].07.2015r., iż ekspertyzę należy dostarczyć do dnia 31.08.2015r., a w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy.

Dnia 08.10.2015r. strona przedłożyła w organie powiatowym Ekspertyzę Techniczną instalacji wentylacyjnej nawiewno - wywiewnej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. K. w K., należącego do Wspólnoty Mieszkaniowej, wykonaną we wrześniu 2015r. przez mgr inż. J. Z., posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania, kierowania i nadzorowania instalacji sieci centralnego ogrzewania, wodociągowych i kanalizacyjnych, wentylacyjnych i gazowych.

Wobec powyższego, PINB pismem z dnia 16.10.2015r., zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie złego stanu technicznego systemu kominowego, instalacji wentylacji oraz instalacji odprowadzania spalin z pieców gazowych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, położonym w K. przy ul. K.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dnia [...].11.2015r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 83 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013r., poz. 1406 ze zm.) wydał decyzję nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej, w terminie do dnia 30.06.2016r., doprowadzenie systemu wentylacji do stanu zgodnego z dostarczoną ekspertyzą techniczną, wykonaną przez mgr inż. J. Z., posiadającego uprawnienia do projektowania i nadzorowania instalacji sieci centralnego ogrzewania, wodociągowych, kanalizacyjnych, wentylacyjnych i gazowych.

Odwołanie od powyższej decyzji w terminie złożył Pan M. M. -reprezentowany przez pełnomocnika J. K. Odwołujący się uznał, iż w sprawie winien być zastosowany tryb art. 50-51 ustawy - Prawo budowlane, a nie 66 ustawy - Prawo budowlane. Usunięcie bowiem stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ustawy - Prawo budowlane może dotyczyć jedynie takich nieprawidłowości, które powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego, a więc związanych zazwyczaj z niewłaściwym jego użytkowaniem, doprowadzeniem do znacznego zużycia technicznego poprzez brak remontów, konserwacji spowodowanych zazwyczaj biernością, niedbalstwem, brakiem kontroli właściciela lub zarządcy. Nie można natomiast na podstawie tego przepisu nakazywać wykonania robót budowlanych, mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w związku z nieprawidłowościami powstałymi na etapie procesu budowlanego, gdyż taka sytuacja odpowiada regulacji zawartej w art. 50- 51 ustawy - Prawo budowlane.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] grudnia 2015r., utrzymał zaskarżoną decyzję organu nadzoru budowlanego I instancji w mocy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że przedmiotem niniejszej sprawy jest prawidłowość podłączenia przewodów kominowych, instalacji wentylacji oraz instalacji odprowadzania spalin z pieców gazowych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, położonym przy ul. K. w K., dla którego zostało wydane pozwolenie na użytkowanie z dnia 25.07.2011r.

W trakcie kontroli budynku PINB ustalił, iż nastąpiło zmniejszenie ilości przewodów kominowych w stosunku do założeń projektowych o jeden przewód spalinowy i dziewięć wentylacyjnych. Taka sytuacja, jak słusznie zauważył organ powiatowy nasuwa wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego budynku wielorodzinnego , związanego z systemem wentylacji oraz odprowadzania spalin.

Powyższe znajduje odzwierciedlenie w Opinii z dnia 18.05.2015r. biegłego sądowego Sądu Okręgowego w zakresie instalacji sanitarnych - mgr inż. J. Z. oraz w Ekspertyzie Technicznej instalacji wentylacyjnej nawiewno - wywiewnej tego budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Organ podkreślił, że wniosek z analizy wskazanych dwóch dokumentów jest taki, iż "Każde mieszkanie zostało zaprojektowane w ten sposób, że posiada oddzielny kanał do kotła gazowego, oddzielny dla kuchni i łazienki. W trakcie budowy zostało wybudowanych mniej kanałów wentylacyjnych". "W trakcie budowy zmniejszono ilość kanałów wentylacyjnych do dwóch oraz zamontowano okna bez nawiewników okiennych typu R13".

Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.

Z kolei z art. 66 ustawy - Prawo budowlane wynika, że "1. W przypadku, gdy obiekt budowlany: 1. może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. 2. W decyzji o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie".

W ekspertyzie technicznej z września 2015r. wskazano miedzy innymi, iż "W celu prawidłowego dopływu świeżego powietrza do mieszkań należy okna wyposażyć w nawiewniki okienne typu R-13-4000/PC 30 ilości 4 sztuki na mieszkanie. (...). W przypadku braku możliwości umieszczenia tego typu nawiewników jako alternatywne rozwiązanie przyjęto zamontowanie nawietrzników umieszczonych na ścianie typu NO110A (...)". "W mieszkaniach, w których nawietrzniki zostały zamknięte kanały należy bezwzględnie udrożnić w celu dopływu świeżego powietrza". Nadto wskazano, że "Kuchnia i łazienka muszą posiadać oddzielne kanały wentylacji wywiewnej, a kocioł gazowy, kanał spalinowo - nawiewny, zgodnie z wymogami Polskiej Normy. (...) Dobudowane kanały wentylacji wywiewnej z ostatniej kondygnacji należy wykonać w systemie kominowym dwuściennym. (...). Wywiew z kuchni wykonać kratką wentylacyjną o średnicy l00mm włączoną w kanał PCV o średnicy 110 mm umieszczony pod sufitem w łazience, wprowadzony do grawitacyjnego kanału ceramicznego o średnicy 150mm".

W związku z powyższym, organ powiatowy nakazał na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane wykonać roboty zaproponowane w powyższej ekspertyzie technicznej.

Odnosząc się do zarzutu odwołania, WINB podkreślił jeszcze raz, iż dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego została wydana ostateczna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].07.2011r., o pozwoleniu na użytkowanie. Zatem proces jego budowy uległ zakończeniu (WINB decyzją odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].07.2011r., którą PINB udzielił pozwolenia na użytkowanie dla inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach położonych w K. przy ul. K., nr ew. [...]. Kod obiektu: XVIII. Powierzchnia użytkowa- [...]m2).

Organ odwoławczy wskazał, że proces budowlany stanowi jako wiele czynności faktycznych i prawnych, ukierunkowanych na powstanie i oddanie do użytku obiektu budowlanego. Co za tym idzie uzasadnione jest stanowisko, że oddanie obiektu do użytkowania kończy proces budowlany, a rozpoczyna proces użytkowania obiektu (por. rozdział 6 ustawy - Prawo budowlane). Proces inwestycyjno-budowlany dzieli się na dwa etapy, tj. przygotowanie inwestycji do realizacji oraz realizację inwestycji. Każdy z nich można następnie podzielić na fazy. Na etapie przygotowania inwestycji można wyróżnić fazę wyboru lokalizacji oraz fazę projektowania, natomiast na etapie realizacji inwestycji - fazę budowy i fazę odbioru obiektu. Pozwolenie na użytkowanie stanowi akt reglamentacji administracyjnej kończący proces inwestycyjno-budowlany. Jego skutkiem jest możliwość przystąpienia do użytkowania obiektu (zob. J. Goździewicz-Biechońska, Wadliwość decyzji administracyjnych w procesie inwestycyjno-budowlanym, LEX 2011 nr 134783). Zatem wraz z zakończeniem procesu inwestycyjno-budowlanego kończy się byt prawny inwestora na gruncie ustawy - Prawo budowlane a zaczyna się użytkowanie budynku, w którym istotną rolę odgrywa jego właściciel bądź zarządca. Zatem wobec powyższej analizy słusznie organ I instancji zastosował w niniejszej sprawie tryb wynikający z art. 66 ustawy - Prawo budowlane.

Nadto, podkreślenia wymaga, iż w myśl obowiązującego prawa ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnoty mieszkaniowe są jednostkami organizacyjnymi bez osobowości prawnej, które tworzą wszyscy właściciele lokali w danej nieruchomości - art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2000r. nr 80 poz. 903 ze zm. dalej jako ustawa o własności lokali). Dodatkowo wspólnota może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana, a stosownie do art. 17 ustawy o własności lokali odpowiada bez ograniczeń za zobowiązania dotyczące nieruchomości wspólnej. W stosunku do nieruchomości wspólnej na zewnątrz występuje zarząd lub zarządca (art. 18, 21 i 33 ustawy o własności lokali), podejmując jednocześnie tzw. czynności zwykłego zarządu (art. 22 ust. 1 ustawy o własności lokali), natomiast czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu podejmują w drodze uchwał właściciele lokali (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o własności lokali). Z takiej konstrukcji wynika, iż stroną postępowania w niniejszej sprawie powinna być wspólnota mieszkaniowa (ogół właścicieli lokali) reprezentowana przez zarząd lub zarządcę, gdyż niniejsza sprawa dotyczy wszystkich przewodów kominowych znajdujących się w budynku wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. K. w K. Jednocześnie jednak w orzecznictwie przyjmuje się, iż w przypadku istnienia indywidualnego interesu prawnego po stronie właściciela lokalu, może on występować jako strona postępowania. Istnienie owego indywidualnego interesu prawnego jest zatem uzależnione od tego, czy nieprawidłowości dotyczą jedynie części wspólnych nieruchomości, czy również poszczególnych mieszkań (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 września 2012r., w którym stwierdzono, iż stan techniczny i prawidłowość połączeń kominowych, dotyczą zarówno części wspólnej nieruchomości, jak i są indywidualnymi urządzeniami dochodzącymi do poszczególnych mieszkań). Zatem słusznie obowiązki w zaskarżonej decyzji zostały nałożone na Wspólnotę Mieszkaniową, ul. K., K.

Uwzględniając powyższe rozważania, należy jednoznacznie podkreślić, iż system wentylacji i odprowadzania spalin jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Ponieważ został zakończony proces budowlany poprzez wydanie decyzji - pozwolenia na użytkowanie obiektu wielorodzinnego, słusznym jest nałożenie na zobowiązanego obowiązku doprowadzenia ww. systemu do stanu zgodnego z ekspertyzą techniczną, wykonaną przez mgr inż J. Z, posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i nadzorowania instalacji sieci centralnego ogrzewania, wodociągowych, kanalizacyjnych, wentylacyjnych i gazowych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2015r. wniósł M. M. reprezentowany przez r.pr. G. W. domagając się uchylenia przez WINB zaskarżonej decyzji tj. uwzględnienie skargi w całości w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ppsa, ewentualnie uchylenia przez WSA w Poznaniu decyzji WINB z dnia [...]12.2015 r. oraz decyzji poprzedzającej PINB z dnia [...]11.2015 r., w przypadku nie uwzględnienia skargi przez WINB w trybie autokontroli. Nadto skarżący wnosił o zasądzenie od WINB na rzecz skarżącego kosztów postępowania w kwocie [...] zł.

Skarżący zarzucił naruszenia prawa:

• art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez jego zastosowanie,

• art. 138 § 1 pkt 2 kpa przez jego niezastosowanie (w zakresie uchylenia decyzji i orzeknięcia co do istoty sprawy),

• art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego przez jego zastosowanie; art. 50 i 51 Prawa budowlanego przez ich niezastosowanie; organy popełniły błąd subsumcji czyli niewłaściwie uznały, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa,

• art. 153 ppsa przez jego niezastosowanie.

Skarżący wskazał, że w sprawie bezspornie system wentylacji i odprowadzenia spalin jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy tylko tego, na podstawie jakiego przepisu Prawa budowlanego powinna być wydana decyzja naprawcza.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący argumentował, że usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, a więc nie na skutek wad wykonawczych lecz np. na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika niezwiązanego z działalnością inwestycyjną.

Tymczasem stwierdzone nieprawidłowości wynikają z wadliwej realizacji inwestycji zlokalizowanej przy ul. K. w K. Skarżący zwracał się do organów z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie warunków bezpieczeństwa ludzi i mienia w rozwiązaniach przyjętych w projekcie budowlanym, przy wykonywaniu robót budowlanych oraz utrzymywaniu obiektów budowlanych oraz zgodności rozwiązań architektoniczno - budowlanych z przepisami techniczno - budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej przy budowie tego budynku. Co więcej, przedłożona przez skarżącego ekspertyza - opinia techniczna z dnia 12 sierpnia 2013 r., sporządzona przez inż. bud. Z. K. - wskazuje, że źródłem stwierdzonych nieprawidłowości jest brak odpowiedniego nadzoru inwestora nad realizacją inwestycji i wykonywanie robót w sposób odbiegający od przepisów techniczno

budowlanych (wnioski końcowe opinii - s. 8). Oznacza to, że stwierdzone nieprawidłowości nie były bezpośrednim rezultatem wadliwego użytkowania obiektu budowlanego, lecz miały charakter pierwotny, związany z jego wadliwym wykonaniem. W tych okolicznościach faktycznych organy nadzoru budowlanego nie były uprawnione do sięgnięcia do władczych uprawnień określonych w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Za odwołaniem skarżący powtórzył, że obowiązkiem obciążono wspólnotę mieszkaniową, w więc faktycznie wszystkich właścicieli przedmiotowego budynku, podczas gdy stwierdzone uchybienia nie powstały podczas użytkowania obiektu budowlanego i nie wiązały się z jego użytkowaniem, natomiast dotyczą procesu budowlanego.

Nie można natomiast na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nakazywać wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w związku z nieprawidłowościami powstałymi na etapie procesu budowlanego, gdyż taka sytuacja odpowiada regulacji zawartej w art. 50 i 51 Prawa budowlanego (zwłaszcza 51 ust. 1 pkt 2 i 3) odnoszącej się bezpośrednio do procesu budowlanego, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Dodatkowo zauważono, że zastosowany przepis (art. 66 ust. 1 pkt 3 - obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym) nie daje podstaw do nakazania usunięcia stanu niezgodnego z projektem budowlanym, gdyż stan ten został zaakceptowany w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie - decyzja PINB z dnia [...].07.2011 r. Kwestionowanie w takiej sytuacji zgodności obiektu budowlanego z wymogami określonymi nie tylko w przepisach techniczno budowlanych, ale nade wszystko w zatwierdzonym projekcie budowlanym, oznacza naruszenie zasad trwałości decyzji administracyjnej.

Skarżący podjął działania zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ale w końcowym efekcie końcowym GINB decyzją z dnia 02 kwietnia 2014 r. umorzył postępowanie z uwagi na brak legitymacji procesowej skarżącego. Uznał mianowicie, iż "Wnioskodawca - Pan M. M., reprezentowany przez Panna J. K., nie jest inwestorem przedmiotowego obiektu budowlanego, nie może on wnieść prawnie skutecznego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie", a organ właściwy (tu: WWINB) nie wszczął postępowania z urzędu, choć powinien już dawno to uczynić.

Ponadto skarżący zauważył, że choć treść nakazu wydawanego na podstawie art. 66, nie została sprecyzowana w ustawie to wydaje się być oczywistym, że organ winien w swej decyzji szczegółowo udokumentować stwierdzone nieprawidłowości i tak sformułować nakaz, aby nie było wątpliwości jakie czynności lub roboty budowlane powinny być wykonane.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane w nowym brzmieniu obejmującym nowelizację Prawa budowlanego z 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015, poz. 443), która weszła w życie 28 czerwca 2015r. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zmieniającej Prawo budowlane, do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe. Tymczasem niniejsza sprawa została wszczęta z urzędu 08 października 2015r., zatem już w czasie obowiązywania znowelizowanego Prawa Budowlanego (zawiadomienie o wszczęciu k. 15 akt adm.).

Sąd w pełni podziela pogląd, że stan techniczny połączeń kominowych, dotyczą zarówno części wspólnej nieruchomości, jak i są indywidualnymi urządzeniami dochodzącymi do poszczególnych mieszkań, zatem stroną postępowania jest zarówno Wspólnota Mieszkaniowa, jak i poszczególni właściciele mieszkań, którzy tą wspólnotę tworzą (por. wyr. WSA w Poznaniu z 26 września 2012r., sygn. akt IV SA/Po 459/12, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl).

W ocenie organów nadzoru budowlanego materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji był art. art. 66 ust.1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r. poz.1409 ze zm.) zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym - właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Podkreślić należy, że w przepisie tym chodzi o skutki wynikające z użytkowania obiektu, a które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Za należyty stan techniczny obiektu budowlanego należy uznać stan jego sprawności technicznej jako całości, a także elementów instalacji i urządzeń odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno-budowlanym. Konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. Oznacza to, że jeżeli wystąpi choćby jedna z określonych w nim przesłanek, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 1998 r. sygn. akt IV SA 1420/96, z dnia 3 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 427/08 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 października 2008r. sygn. akt VII SA/Wa 931/08, WSA w Gorzowie z dnia 2 grudnia 2010r. sygn. akt II SA/Go 754/10). Zatem skoro przepis art. 66 Prawa budowlanego został zamieszczony w rozdziale zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych", to z góry przesądza, że przepis ten powinien mieć zastosowanie w przypadkach, kiedy obiekt budowlany jest nieprawidłowo eksploatowany, nieremontowany, niekonserwowany, przez zaniechanie, niedbalstwo, brak kontroli, przez bierność właściciela lub zarządcy, doprowadzony do stanu opisanego w hipotezie tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1100/10, LEX nr 992473. Podobnie w wyrokach NSA z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 916/10, oraz z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1980/09 dostępne na: www.orzeczeniansa.gov.pl). Słusznie wskazuje skarżący, że w związku z powyższym przepis ten nie może być wykorzystywany do usunięcia dokonanych przez inwestora odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jak i do likwidacji samowoli budowlanej popełnionej w istniejącym obiekcie budowlanym ( por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II OSK 1424/08, LEX nr 597271 oraz wyrok NSA z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1196/09 dostępny www.cebios.nsa.gov.pl).

Wskazać należy, że w ustawie Prawo budowlane ustawodawca przewidział różne tryby, zastrzeżone dla organów nadzoru budowlanego, służące doprowadzaniu obiektów budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zarówno art. 50 i 51, jak i art. 66 Prawa budowlanego odwołują się do kwestii zagrożenia bezpieczeństwa i nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu budowlanego. Różnica polega między innymi na tym, że art. 50 i 51 Prawa budowlanego odwołują się w sposób bezpośredni do procesu budowlanego, natomiast art. 66 tej ustawy odnosi się do nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, a więc nie na skutek dokonania inwestycji budowlanych, lecz np. na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika niezwiązanego z działalnością inwestycyjną. (Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz,, Gdańsk 2007, str. 197).

Zauważyć należy, że adresatami decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego są – w zależności od stanu faktycznego sprawy – właściciel, użytkownik wieczysty, zarządca, a w pewnych sytuacjach także inny podmiot, który np. z upoważnienia tych podmiotów sprawuje pieczę nad tym, aby obiekt był utrzymywany i użytkowany właściwie, gdyż tylko na nich ciążą obowiązki określone w art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego. Kolejność wskazana w tym przepisie nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności adresatem winien być właściciel, a dopiero w sytuacji, gdy nałożenie nakazu na właściciela z jakiś przyczyn nie jest możliwe, nakaz winien zostać nałożony na zarządcę obiektu. Natomiast o tym czy dana osoba jest zarządcą obiektu budowlanego decyduje zakres wykonywanych przez nią obowiązków.

Natomiast adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego może być inwestor, właściciel lub zarządca. Adresując decyzję do podmiotu władającego, organ musi mieć na uwadze, że musi być ona wykonalna, w przeciwnym bowiem razie zaistnieje przesłanka nieważnościowa (art. 156 k.p.a.).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że na etapie budowy przedmiotowego budynku wielomieszkaniowego przy ul. K. w K. nieprawidłowo wykonano piony kominowe, zmniejszając tym samym ilość przewodów kominowych w tych pionach. Przeprowadzona ekspertyza potwierdziła zmniejszenie ilości wybudowanych kominów, brak nawiewów do mieszkań, niedrożne nawiewniki do łazienek, w których znajdują się kotły gazowe z otwartą komorą spalania (k. 2 opinii k. 13 akt adm. I instancji). Nie ulega wątpliwości, że system wentylacji w przedmiotowym budynku jest w nieprawidłowym stanie technicznym, co stwarza zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Przy czym bezspornie organy ustaliły, że stan ten nie jest następstwem zużycia technicznego obiektu, ale odstępstwem od zatwierdzonego pod nr [...] z [...] października 2009r. przez Starostę projektu budowlanego, skoro nie wybudowano wszystkich pionów kominowych, tak jak to przewidywał zatwierdzony projekt budowlany. Pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku udzielił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowanego w dniu [...] lipca 2011r.

W badanej sprawie organy błędnie ograniczyły się jedynie do działań w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego, zamiast w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym przyjąć, że przyczyny nieprawidłowości leżą poza zakresem wymienionego przepisu – w tym przypadku wynikają z odstępstw od pozwolenia na budowę systemu kominowego, instalacji wentylacyjnej oraz instalacji odprowadzania spalin z pieców gazowych w przedmiotowym budynku mieszkalnym. Błędnie przyjmują organy nadzoru budowlanego, że skoro w niniejszym stanie faktycznym zakończył się proces budowlany to nie ma możliwości stosowania przepisów Prawa budowanego dotyczących doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem mające zastosowanie w toku procesu budowlanego (art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 Prawa budowanego), aż do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego mają zastosowanie do robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Przepis art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego umożliwia bowiem stosowanie przepisów art. 51 w przypadkach, o których mowa w art. 50 ust. 1, kiedy roboty budowlane zostały już wykonane.

Taki stan rzeczy powoduje, że istniejący stan sprawy nie może dłużej mieć miejsca i należy doprowadzić go do stanu zgodnego z przepisami prawa. Ograny prawidłowo ustalając zakres naruszenia zastosowały jednak błędny tryb ich usunięcia, mianowicie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego zamiast przepisu art. 51 ust. 1 i art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, który jest właściwy dla usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości obiektu budowlanego mogących zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi.

Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organy nadzoru budowanego zobowiązane są do wydania w trybie art. 50 i art. 51 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego oceny stwierdzonych uchybień dokonanych w trakcie budowy niezgodnych z projektem budowlanym przedmiotowego budynku i wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez dokładne wskazanie nakazach czynności, określając termin wykonania tych obowiązków (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Przy czym rodzaj nałożonych obowiązków organ powinien uzasadnić zgodnie z art. 107 §3 k.p.a.

Z uwagi na dostrzeżone wyżej uchybienia organów w zakresie aktu subsumcji, warunkujących prawidłową kwalifikację materialnoprawną przedmiotu sprawy, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze. zm. dalej "P.p.s.a.").

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i zasądził od organu II instancji na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na powyższą kwotę złożył się wpis od skargi, którego wysokość została określona w § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika na podstawie §14 ust. 1 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r. poz. 1804) oraz opłata od pełnomocnictwa.