Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 685/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 5, art. 2 pkt 16
journal: Dz.U. 2018 poz 2134
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2018 r. W. Ś. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. Ś. W złożonym wniosku wnioskodawca wskazał, że w skład jego rodziny wchodzi W. Ś., syn A. Ś., syn A. Ś. oraz żona Pani W. Ś. W dniu [...] kwietnia 2018 r. wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia z powodu niedostarczenia dokumentów mimo wyznaczonego terminu. W dniu [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawca zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku, który został rozpatrzony negatywnie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. uznał, iż wniosek z dnia [...] marca 2018 r. został uzupełniony w terminie. Jednocześnie w dniu [...] kwietnia 2018 r. W. Ś. ponownie złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na syna A. Ś. na ten sam okres zasiłkowy. W związku z powyższym organ I instancji rozpatrzył dwa wnioski w jednym postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta R. orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego wnioskowanego na syna A. Ś.

W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 2, art. 4, art. 5, art. 10 ust. 1 i 2, art. 13, art. 18 ust. 2-6 w zw. z art. 48, art. 27 ust. 3, art. 28, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t. j. Dz. U.

z 2017 r. poz. 1851 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach

o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465) w zw. z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej k.p.a.).

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że kwestią sporną w sprawie było ustalenie członków rodziny wnioskodawcy i uwzględnienie jego dzieci pochodzących z rozwiązanego już małżeństwa przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego dla trzeciego syna A. [...]. Ś. pochodzącego z aktualnego związku. Organ powołał się na sentencję prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] marca 2008 r. orzekającego rozwód pomiędzy I. Ś. i W. Ś. oraz powierzającego władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi stron: A. [...] Ś. i A. [...] Ś. matce

z prawem ojca do współdecydowania najważniejszych sprawach dzieci, takich jak między innymi: wybór szkoły, zawodu, ewentualne leczenie, wyjazdy za granicę, a nadto

z prawem ojca do kontaktów rodzicielskich.

Organ pierwszej instancji powołał przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r.

o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz kodeksu postępowania cywilnego, wskazał na zawartą w art. 2 pkt 16 ustawy definicję rodziny oceniając, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Zdaniem organu pierwszej instancji w świetle tych regulacji przy ubieganiu się o świadczenie wychowawcze na syna A. Ś. za członków rodziny W. Ś. należało uznać wnioskodawcę, syna A. oraz jego obecną żonę W. Ś. W składzie rodziny nie mogą zostać natomiast uwzględnione dzieci z pierwszego małżeństwa. Za bezsporne organ ten uznał, że synowie A. i A. przebywają zarówno u wnioskodawcy jak i u jego byłej żony I. Ś. Okresy przebywania dzieci wnioskodawcy u każdego z rodziców nie są ustalone orzeczeniem sądu. Wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2008 r. wykonywanie władzy rodzicielskiej na dziećmi A. Ś. i A. Ś. zostało powierzone matce I. Ś. dlatego też przy rozpoznaniu wniosku o świadczenie wychowawcze dla syna A. [...] Ś. organ nie mógł uwzględnić w strukturze rodziny wnioskodawcy dzieci z pierwszego związku. Wniosek W. Ś. został potraktowany jako wniosek na pierwsze dziecko. Wobec niespełnienia warunków określonych przez ustawę wnioskowane świadczenie nie mogło zostać wnioskodawcy przyznane.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji W. Ś. wskazał na negatywne nastawienie urzędników organu do jego osoby. Podniósł, iż dostarczył wszelkie dokumenty, jakich żądał organ pierwszej instancji, w tym roczne rozliczenie PIT 37, zaświadczenie z zakładu pracy, zaświadczenie o zarobkach, umowy z nowym pracodawcą, rozwiązanie umowy z poprzednim pracodawcą, a także wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego i wyrok Sądu Rejonowego w przedmiocie podwyższenia alimentów. Podał, że dzieci zostały pozostawione przy matce tylko dlatego, że w chwili wydawania wyroku rozwodowego W. Ś. nie posiadał własnego lokalu mieszkalnego. Obecnie synowie są zameldowani u niego i mieszkali u niego naprzemiennie tj. raz starszy A., raz młodszy A. Powołując się na zaświadczenie od komornika, wskazał że nie miał i nie ma żadnych zaległości we wpłatach na utrzymanie dzieci, które reguluje zgodnie z wyrokiem.

Rozpoznając odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji, wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy oraz motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Kolegium powołało definicję rodziny zawartą w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, powołaną także przez organ pierwszej instancji. Zdaniem organu drugiej instancji pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu prowadzącego postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. Powołując treść wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] marca 2008 r. orzekającego rozwód między W. Ś. i I. Ś. organ zważył, że nie zostały uregulowane kontakty skarżącego z jego dziećmi z pierwszego małżeństwa. Z kolei z oświadczeń skarżącego z dnia [...] marca 2018 r. i [...] czerwca 2018 r. wynikało, że syn A. zameldowany jest u skarżącego, przy czym zamieszkuje u skarżącego od grudnia 2017 r. Wcześniej, tj. od około grudnia 2016 r. do grudnia 2017 r. zamieszkiwał z nim syn A., który obecnie mieszka z matką. Synowie zamieszkują u skarżącego wymiennie. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 947/17 oraz z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1669/17 r., że na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci zasadą jest uznawanie dziecka za członka jednej rodziny, a jednoczesne zaliczenia go do odrębnych rodzin obojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. Skoro w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawodawca zawarł legalną definicję pojęcia rodziny, wykładnia językowa tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości. Jest to przepis szczególny i nie może być rozumiany rozszerzająco. Organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia z tym związane, jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny, są bowiem sprawami cywilnymi. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw, w tym ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem, należy do właściwości sądu powszechnego. W przypadku braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia opieki naprzemiennej nie można domniemywać w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Kolegium wskazało, że

w wyroku rozwodowym Sąd nie orzekł o opiece naprzemiennej nad jego dziećmi z byłą żoną. W konsekwencji na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, nie można zaliczyć do rodziny skarżącego syna A. Ś. jako pierwszego dziecka w rodzinie. Organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania wyjaśniającego w przedmiocie sprawowania opieki naprzemiennej nad A. Ś. przez jego rozwiedzionych rodziców, tj. skarżącego i jego byłej żony I. Ś.

W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Radomiu W. Ś. domagał się jego zmiany i przyznania mu świadczenia wychowawczego, ewentualnie uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący powielił zasadniczo argumentację zawartą

w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Uzupełniająco skarżący wskazał, że

w wyroku rozwodowym Sąd Okręgowy przyznał obojgu rodzicom w równym stopniu prawo do współdecydowania o sprawach dzieci A. Ś. i A. Ś. pozostawiając je jednak przy matce ze względu na sprawy lokalowe. Jednocześnie nie obowiązywała wówczas ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, aby można było w orzeczeniu o rozwodzie dokonać takich zapisów, które byłyby zgodne z ustawą. Od momentu kiedy wszedł w posiadanie lokalu dzieci mieszkały na przemian raz u matki, a raz u skarżącego na potwierdzenie czego przedstawił dokument z Urzędu Stanu Cywilnego potwierdzający, że za zgodą matki, I. Ś., A. i A. bracia Ś. zostali zameldowani u ojca. Od tego czasu mieszkali razem ze skarżącym, a kiedy założył nową rodzinę, mieszkali u niego naprzemiennie tzn. raz starszy A., raz młodszy A. w zależności od ich potrzeb i ustaleń pomiędzy skarżącym, a jego byłą żoną.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Zdaniem Kolegium zarzuty podnoszone w skardze są powtórzeniem zarzutów odwoławczych i nie wnoszą nowych okoliczności mających wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. odmawiającą przyznania W. Ś. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na urodzonego w dniu [...] r. A. Ś.

Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj.: Dz. U. 2018 r. poz. 2134; dalej "u.p.p.").

Kwestią sporną pozostaje wykładnia ostatniego zdania art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj.: Dz. U. 2018 r. poz. 2134)

i ocena, czy synowie skarżącego z pierwszego małżeństwa mogą być zaliczani do członków rodziny skarżącego w rozumieniu pojęcia "rodziny" przyjętej na potrzeby powyżej wskazanej ustawy. Organy administracyjne stanęły na stanowisku, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowane świadczenie na trzecie dziecko, z uwagi na to, że nie sprawuje on stałej ani też naprzemiennej opieki nad swoimi dziećmi z poprzedniego związku, czyli nad synami A. i A., którzy zamieszkują z nim naprzemiennie.

Organ pierwszej instancji wskazywał na treść art. 2 punkt 16 u.p.p. oraz na treść wyroku rozwodowego. Do tych okoliczności odniósł się również organ odwoławczy przywołując dodatkowo treść art. 25, art. 26 § 1 i § 2 oraz art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny oraz art. 58 § 1, 1a i 1b ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Sąd zauważa, że definicja "rodziny", zawarta w art. 2 punkt 16 u.p.p. co do zasady nakazuje zaliczać do rodziny dzieci wspólnie zamieszkujące z małżonkami, rodzicami, opiekunami faktycznymi. W końcowej części definicji ustawa przewiduje jednak, że

w przypadku dziecka, które zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Z kolei "miejsce zamieszkania" normują przepisy art. 25 - 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. W myśl tych przepisów miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 k.c.). Zgodnie natomiast z art. 26 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej

(§ 1). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (§ 2).

Z uwagi na wskazane unormowania ustawy - Kodeks cywilny oraz na brzmienie art. 2 punkt 16 u.p.p., wnioskować należy, że ustawodawca nie wiąże możliwości zaliczenia dziecka pozostającego pod opieką naprzemienną do rodziny z miejscem zamieszkania dziecka w rozumieniu kodeksu cywilnego. Miejsce zamieszkania, dziecko może mieć - zgodnie z przepisami k.c. - tylko jedno, co nie sprzeciwia się możliwości zaliczenia go jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. O tym, że dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców nie decyduje bowiem w tym przypadku jego miejsce zamieszkania, a to czy jest ono, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców.

W tym kontekście zauważyć należy, że ani ustawa o pomocy państwa

w wychowywaniu dzieci, ani też żaden inny akt prawny - w tym ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.c."), czy ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy nie zawierają definicji pojęcia "opieki naprzemiennej", użytego przez ustawodawcę w art. 2 punkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Pojęcie "opieki naprzemiennej" wprowadzone zostało z dniem 1 kwietnia 2016 r. wraz

z wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Natomiast z dniem 29 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy Kodeks postępowania cywilnego wprowadzająca instytucję opieki naprzemiennej do polskiego porządku prawnego. Jednakże zarówno ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jak i ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. nie zawierają definicji pojęcia "opieka naprzemienna". Należy jednak zauważyć, że kodeks postępowania cywilnego posługuje się pojęciem "orzeczenie,

w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach". Z kolei zgodnie z art. 107 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj.: Dz. U. z 2017 r. poz. 682, ze zm.), jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej

i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Podobne unormowanie zawarte jest w art. 58 § 1 i § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Powołany przepis w brzmieniu z dnia wydania przez Sąd Okręgowy w R. z dnia [...] marca 2008 r. stanowił, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka.

W braku orzeczenia o władzy naprzemiennej przez orzeczenie, o którym mowa

w art. 2 pkt 16 ustawy, można rozumieć także jedno z wyżej wskazanych orzeczeń, jeżeli z jego treści wynikać będzie, że rodzice rozwiedzeni, żyjący w separacji lub w rozłączeniu sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian w następujących po sobie okresach. Nie jest jednak możliwa do zaakceptowania, z punktu widzenia powyższej regulacji, sytuacja braku orzeczenia w powyższym zakresie. Jednocześnie należy jednoznacznie wskazać, że ustalenie opieki naprzemiennej przez sam organ administracji rozstrzygający sprawę na podstawie badania dodatkowych okoliczności sprawy

i zaliczenie na tej podstawie dziecka do rodzin obojga rodziców jest nieuprawnione

w świetle wyraźnego brzemienia art. 2 pkt 16 ustawy, posługującego się pojęciem "orzeczenie".

Powtórzyć należy za organami obu instancji, że z akt administracyjnych wynika, iż małżeństwo W. Ś. i I. Ś. zostało rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie stron na mocy wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] marca 2008 roku. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron A. [...] Ś. i A. [...] Ś. Sąd Okręgowy powierzył matce z prawem ojca do współdecydowania o najważniejszych sprawach dotyczących dzieci, takich jak między innymi wybór szkoły, zawodu, ewentualnie leczenie, wyjazdy za granicę, a nadto z prawem ojca do kontaktów rodzicielskich. Jednocześnie z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by po wydaniu wyroku rozwodowego zapadło jakiekolwiek orzeczenie w sprawie ustalenia kontaktów z małoletnimi. Skarżący nie przedstawił nadto orzeczenia zmieniającego sposób wykonywania władzy rodzicielskiej określonej wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] marca 2008 roku.

W tej sytuacji zasadnie organy orzekające uznały, że pochodzący z pierwszego małżeństwa synowie skarżącego w rozumieniu ustawy nie są członkami rodziny skarżącego, a zatem syna A. należy uznać za pierwsze dziecko w rodzinie skarżącego. Z uwagi zaś na fakt, że skarżący nie ubiegał się o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, brak było podstaw do przyznania owego świadczenia.

Sąd wskazuje, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, warunkujące wydanie rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, należy do organów orzekających. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W ocenie Sądu organy obu instancji ustaliły stan faktyczny sprawy w sposób prawidłowy. Prawidłowe było również uznanie, że w aktach rozpatrywanej sprawy nie znajduje się orzeczenie sądowe, zgodnie z którym A. [...] Ś. i A. Ś. znajduje się pod opieką naprzemienną swoich rodziców.

"Opiekę naprzemienną" należy w ocenie Sądu wiązać z sytuacją, w której

z orzeczenia sądu wynika, że rodzice rozwiedzeni lub żyjący w separacji lub żyjący

w rozłączeniu sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem - na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i że obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską. Wiąże się to - w konsekwencji – z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców - na przemian. Koniecznym dla uznania opieki naprzemiennej jest ustalenie względnie równego podziału. Ustalenie to - zgodnie

z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 2 punkt 16 u.p.p. - musi przy tym wynikać nie z oświadczenia podmiotu ubiegającego się o przyznanie świadczenia wychowawczego ale z orzeczenia sądu (wyroku rozwodowego, postanowienia w przedmiocie ustalenia kontaktów z dzieckiem). W tym miejscu należy przyznać rację organowi odwoławczemu, że bieżący, faktyczny sposób wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem, ich faktyczna realizacja przez rodziców oraz fakt wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego nie może zastępować wymaganego przez ustawę orzeczenia sądu. Okoliczności te nie są tym samym wystarczające do uznania, że w realiach danego przypadku dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców.

Zdaniem skarżącego, odwołującego się do zasad wykładni celowościowej, prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna być taka, by nie różnicować pomiędzy opieką naprzemienną sprawowaną przez rodziców na tę ustaloną przez sąd i tę uzgodnioną pomiędzy rodzicami. Przyjęcie tego poglądu spowodowałoby, że istnienie opieki naprzemiennej, w rozumieniu powołanego przepisu, mogłoby wynikać nie tylko

z orzeczenia sądowego, ale przykładowo także z porozumienia (umowy) zawartego pomiędzy rodzicami. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela tego poglądu. Wynika to z faktu, że samo brzmienie analizowanego przepisu jest jasne i nie nastręcza trudności interpretacyjnych, a tylko niejasność przepisów uprawniałaby do korzystania z innych metod wykładni aniżeli językowej (gramatycznej). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 powołanej ustawy fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Językowa wykładnia tego przepisu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, dlatego co do zasady nie jest dopuszczalne, jak uczynił to skarżący, dokonywanie jakiejkolwiek innej wykładni tego przepisu, jeżeli prowadzi to do odmowy zastosowania literalnej treści przepisu. Nie można bowiem nadać stronie uprawnienia nieprzyznanego przez ustawę w sytuacji jednoznacznie opisanej w przepisie, poprzez dokonywanie takiej wykładni przepisu, która - wbrew jego literalnej treści - przyzna to uprawnienie. Byłaby to bowiem nieuprawniona wykładnia rozszerzająca.

Wykładnia prawa jest dokonywana wedle utrwalonych reguł. W procesie interpretacji przepisów prawa pierwszeństwo ma wykładnia językowa. Jeżeli zaakceptowanie jej pozwala na zrozumienie przepisu, należy się do niej ograniczyć bez konieczności sięgania do wykładni systemowej czy celowościowej. Tylko wówczas posłużenie się tymi wykładniami jest konieczne, jeżeli wykładnia gramatyczna prowadziłaby do wniosków absurdalnych, nie dających się zaakceptować, czy powodowałaby w rezultacie naruszenie prawa. Taka zaś sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.

Za wskazaną wyżej wykładnią przemawia także fakt, że na gruncie przywołanej ustawy zasadą jest uznawanie danego dziecka za członka jednej rodziny, a zaliczenie dziecka jednocześnie do odrębnych rodzin obydwojga rodziców może nastąpić tylko wyjątkowo. Przepis ten należy zatem interpretować ściśle, gdyż ma on charakter wyjątku od ogólnej reguły. Wynikający ze skargi postulat odczytania tego przepisu jako pozwalającego na zaliczanie dziecka wychowywanego przez mieszkających osobno rodziców do ich odrębnych rodzin, jeśli tylko oboje sprawują w porównywalnym wymiarze opiekę nad dzieckiem, nie znajduje uzasadnienia w treści tego unormowania. A tylko

w takim wypadku można byłoby mówić o nieuzasadnionym różnicowaniu sytuacji prawnej takich rodziców w zależności od formy ustalenia opieki nad dzieckiem.

W rozpatrywanej sprawie skarżący nie dysponuje odpowiednim orzeczeniem sądowym, dotyczącym naprzemiennego sprawowania opieki przez rodziców nad wspólnym dzieckiem. Załączone przez skarżącego zaświadczenie o zameldowaniu dzieci z pierwszego małżeństwa w miejscu jego zamieszkania czy wynik przeprowadzonej przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej kontroli pozostają bez bezpośredniego związku z istnieniem lub nieistnieniem opieki naprzemiennej obojga rodziców, a tym bardziej opieki naprzemiennej ustalonej orzeczeniem sądowym, o jakiej mowa w analizowanym przepisie.

Uznawszy zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.