Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 162/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.145 § 1, art.148 § 1, art. 149 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.3 ust.2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art.151, art.184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie NSA Wiesław Morys (spr.) del. WSA Marian Wolanin Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 815/12 w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie realizacji prawa do rekompensaty 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. K. na rzecz Ministra Skarbu Państwa kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 815/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zaskarżone postanowienie, zapadłe po rozpatrzeniu zażalenia T. K. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej we Lwowie, przy ul. [...] - utrzymało w mocy to postanowienie. Jak wynika z jego motywów E. K. w dniu 18 grudnia 2008 r. zwrócił się do Wojewody Śląskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. opisanej wyżej nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 1977 r., sygn. akt [...], spadek po J. K. zmarłej w dniu [...] września 1977 r. na podstawie ustawy nabył w całości syn – E. K. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...], wynika, że spadek po E. K. zmarłym w dniu [...] lipca 2009 r. na podstawie ustawy nabyli: żona – D. K. oraz synowie: J. K. i T. K. po 1/3 części każde z nich. W dniu [...] stycznia 2011 r. Wojewoda Śląski wydał decyzję nr [...] potwierdzającą D. K., J. K. oraz T. K. prawo do rekompensaty, w wysokości 1/3 części każdy, z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. K. Decyzja ta stała się ostateczną bez zaskarżenia.

W dniu 8 sierpnia 2011 r. T. K. zwrócił się do Wojewody Śląskiego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Uzasadniając żądanie podniósł, iż prawo do rekompensaty powinno przysługiwać jemu w całości, a nie jak organ potwierdził w 1/3 części, gdyż tylko on jest osobą uprawnioną do otrzymania rekompensaty. Wojewoda Śląski postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., w oparciu o art. 147 K.p.a. w związku z art. 149 § 3 K.p.a. odmówił wznowienia tego postępowania. Organ I instancji ustalił, że nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a., a mianowicie z chwilą otrzymania przez organ postanowienia sądowego, w którym wymieni są wszyscy spadkobiercy E. K. korespondencja była kierowana do wszystkich osób uprawnionych - tak więc wszystkie strony postępowania brały udział w postępowaniu. Nadto nie wyszły na jaw żadne nowe okoliczności istotne dla sprawy, w szczególności potwierdzające wyłączne prawo do rekompensaty wnioskodawcy. Organ odwoławczy nie uwzględnił zażalenia złożonego przez T. K. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślił, że dopiero w zażaleniu złożonym na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] grudnia 2011 r. wnioskodawca powołał się na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a mianowicie na fakt wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Organ odwoławczy uznał, iż zarówno we wniosku z dnia 8 sierpnia 2011 r., jak również w zażaleniu z dnia 3 stycznia 2012 r., T. K. nie ujawnił żadnych nowych okoliczności faktycznych ani nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych Wojewodzie Śląskiemu, który wydał decyzję w przedmiotowej sprawie. Stwierdzenie T. K., iż jest on uprawniony do otrzymania rekompensaty w całości, jest sprzeczne z przedłożonym do akt sprawy prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 1977 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po J. K. zmarłej w dniu [...] września 1977 r. na podstawie ustawy nabył w całości syn – E. K., oraz postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt [...], z którego wynika, ze spadek po E. K. zmarłym w dniu [...] lipca 2009 r. na podstawie ustawy nabyli: żona – D. K. oraz synowie: J. K. i T. K. po 1/3 części każde z nich. Jednocześnie T. K. nie przedłożył żadnych nowych dokumentów, z których wynikałoby, iż to wyłącznie on nabył w całości spadek po E. K., tj. po pierwotnym spadkobiercy właścicielki nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Polski. W konsekwencji czego organ odwoławczy uznał, że Wojewoda Śląski prawidłowo, stosownie do treści art. 149 § 3 K.p.a., odmówił w postanowieniu z dnia 7 grudnia 2011 r. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 2011 r.

Skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył T. K. Wskazał w niej, że wielokrotnie podkreślał w pismach i zażaleniach do Wojewody Śląskiego i Ministra Skarbu Państwa, że rekompensata za utracone mienie po jego babci J. K. nie przysługuje D. K. z domu O., gdyż nie jest ona spokrewniona z J. K. Syn J. K. E. K. przed śmiercią, która nastąpiła w dniu [...] lipca 2009 r. nie zdążył odebrać rekompensaty. Z tych przyczyn, zdaniem skarżącego, rekompensata przysługuje wyłącznie jemu jako najstarszemu wnukowi byłej właścicielki.

Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły na wstępnym etapie badania podania o wznowienie postępowania, że nie zawiera ono właściwej przesłanki wznowieniowej, gdyż nie zachodzi żadna podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 K.p.a. Dowody, na które powołuje się skarżący, były znane Wojewodzie Śląskiemu w dacie wydawania decyzji administracyjnej potwierdzającej prawo do rekompensaty. Należą do nich wymienione wyżej postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 1977 r. oraz Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] lipca 2010 r. Twierdzenie skarżącego, iż jest on jedyną osobą uprawnioną do otrzymania rekompensaty po babce J. K. wynika z subiektywnego jego przekonania, nie zostało poparte żadnym dowodem, przeto nie ma oparcia prawnego. Zdaniem Sądu meriti stanowisko organów administracji publicznej zaprezentowane w zapadłych postanowieniach jest prawidłowe, albowiem okoliczności na które powołuje się skarżący nie mogą skutkować wznowieniem postępowania. W takiej sytuacji organ jest zobligowany wydać na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. Nie budzi wątpliwości Sądu podnoszona przez organ okoliczność, iż już z samych twierdzeń skarżącego wynikających z jego wniosku o wznowienie oraz twierdzeń zawartych w zażaleniu wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia. Z powyższych względów, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., Sąd Wojewódzki orzekł o oddaleniu skargi.

W skardze kasacyjnej T. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, i zarzucając mu:

I. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż uprawnionymi do otrzymania rekompensaty po zmarłym właścicielu są wszyscy spadkobiercy spadkobierców właściciela pozostawionej nieruchomości poza granicami RP;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu:

1) art. 133 § 1 P.p.s.a. przez pominięcie części okoliczności podnoszonych przez skarżącego we wnoszonych pismach;

2) art. 134 P.p.s.a. w związku z art. 64 § 2 K.p.a. w związku z art. 63 § 2 K.p.a. oraz art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji z urzędu, iż organy administracji publicznej nie działały należycie, ograniczając się jedynie do zbadania faktycznie części "wniosku o wznowienie postępowania" z dnia 8 sierpnia 2011 r. i nie wyjaśniły skarżącemu konstrukcji prawnej wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie odpowiadającym treści jego wniosku oraz nie wezwały do ewentualnego doprecyzowania zawartych w nim twierdzeń i wniosków;

3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący wnosił jedynie o wznowienie postępowania z powodu ujawnienia nowych okoliczności nieznanych orzekającemu w sprawie organowi administracji publicznej,

domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

W ocenie autora skargi kasacyjnej stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest nietrafne. Z treści wniosku o wznowienie postępowania wynika, iż poza zagadnieniami proceduralnym, przede wszystkim kwestionuje on samą zasadność rozstrzygnięcia merytorycznego decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2011r. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawioną nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez J. K. z domu D. - babkę skarżącego. Przede wszystkim wnioskodawca podważał prawo D. K. z domu O. - żony syna właścicielki pozostawionej nieruchomości, podnosząc brak jej pokrewieństwa z właścicielką nieruchomości, co miało być istotne, w kontekście faktu, iż pierwotny wnioskodawca w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie E. K. nie dożył decyzji, która przyznałaby mu taką rekompensatę. Tym samym roszczenie o wypłatę rekompensaty nie weszło w skład masy spadkowej po nim, jako że w chwili śmierci spadkodawcy nie istniało. Podkreślenia wymaga, że z przepisu art. 3 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty wynika, iż spadkobiercy właściciela mogą wskazać spośród siebie tych, którzy będą "uprawnieni do rekompensaty", a nie że część spadkobierców właściciela może się zrzec prawa na rzecz pozostałych spadkobierców, co wyraźnie jest swoistym rozwiązaniem w stosunku do konstrukcji przewidzianych prawem spadkowym. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż ustawa o realizacji prawa do rekompensaty miała na celu nie tyle proste uregulowanie stosunków majątkowych, ale dokonanie swoistego zadośćuczynienia moralnego i osiągnięcie sprawiedliwości dziejowej. Niestety z powodu upływu czasu w większości przypadków niemożliwym było zniwelowanie szkód, jakie ponieśli wysiedleni właściciele, a w ocenie kasatora cel ten najbardziej jest realizowany poprzez przyznanie rekompensaty krewnym pokrzywdzonej. Skarżący nie był w stanie sam klarownie wyartykułować swoich wniosków i zarzutów, ale okoliczność ta nie powinna być traktowana przez organy administracji publicznej jako pretekst do "załatwienia sprawy". Organy nie wyjaśniły również sprawy w sposób rzetelny, o czym świadczy chociażby brak wezwania wnioskodawcy do wskazania, jaki czyn uważa dokładnie za przestępny. W takiej sytuacji Sąd I instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję, po dokonaniu z urzędu całościowej prawnej analizy postępowania administracyjnego. Dlatego wyrok odmiennej treści uważał za wadliwy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie w całości, uznając podniesione w niej zarzuty za chybione, i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie godzi się podnieść, iż stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest jej granicami, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Takich okoliczności w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie jest władny wykraczać poza granice zaskarżenia oraz zarzuty przedstawione na poparcie powołanych podstaw kasacyjnych.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania – choć nie jest to wyraźnie wyartykułowane, może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Powołanie się w skardze kasacyjnej na obie w/w podstawy wymaga rozważenia w pierwszej kolejności zarzutów procesowych, gdyż dopiero po przesądzeniu, iż stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego. Tym bardziej, gdy przedmiotem zaskarżenia jest wyrok dotyczący postanowienia formalnego, choć w sprawie przepisy prawa materialnego mogą mieć wpływ na ocenę zasadności podstawy uchybień procesowych. Okazały się one jednak niezasadne.

Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. reguluje powinność sądu administracyjnego orzekania generalnie na podstawie akt sprawy, uprawniając do przeprowadzenia innych dowodów tylko w organicznym zakresie, i zamknięcia rozprawy w wyniku uznania wyjaśnienia sprawy do rozstrzygnięcia. Do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. dojść mogłoby zatem wtedy, gdyby sąd wyrokując dokonał własnych ustaleń na podstawie przeprowadzonych przed nim dowodów innych niż określone w przepisie art. 106 § 3 P.p.s.a., jak również wtedy, gdyby zaniechał przeprowadzenia takiego dowodu, jeżeli dowód ten miałby istotne znaczenie dla dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a przede wszystkim gdyby uczynił to pomijając materiał zebrany w postępowaniu administracyjnym. Strona składająca skargę kasacyjną upatruje naruszenia tego przepisu, tak samo jak przy zarzucie naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a., w pominięciu przez Sąd I instancji podnoszonych przez skarżącego kwestii podważających trafność merytorycznego rozstrzygnięcia jego wniosku decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2011 r., a zwłaszcza zaaprobowania uznania przez ten organ prawa D. K. z domu O. - żony syna właścicielki pozostawionej nieruchomości, do uzyskania rekompensaty. W tym miejscu wskazać przyjdzie, iż kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej realizowana jest poprzez badanie legalności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. prawnych form działania organów. Nie jest to zatem kontrola abstrakcyjna, obejmująca całokształt działań danego organu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd meriti zasadnie uznał sprawę za wyjaśnioną do rozstrzygnięcia na podstawie akt, toteż istniały podstawy do zamknięcia rozprawy i wyrokowania. Nie doszło zatem do naruszenia tego przepisu. Natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. obliguje sąd administracyjny do zbadania całokształtu sprawy w jej granicach, bez względu na podniesione przez stronę zarzuty i wnioski oraz powołaną podstawę prawną, czyli działania również z urzędu. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji nie uchybił temu przepisowi. Dokonał pełnej analizy wszystkich okoliczności sprawy, nie poprzestając na zarzutach podniesionych w skardze, przy czym uczynił to w jej granicach. Są one zakreślone ramami sprawy rozpatrzonej przez organy i wydanym przez nie rozstrzygnięciem. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że strona skarżąca upatruje uchybienia dyspozycji art. 134 § P.p.s.a. w nieobjęciu kontrolą legalności także innych decyzji administracyjnych wydanych w prowadzonym postępowaniu, jak też pominięciu faktu braku wyjaśnienia stronie reguł wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, oraz niewezwaniu do ewentualnego doprecyzowania wniosku, bo nie dotyczył on jedynie wznowienia postępowania. Tymczasem przedmiotem kontroli Sądu I instancji, jak już wcześniej wskazano, było postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, bo taki był substrat sprawy administracyjnej. Nie mogło nim być całe postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty dla D. K., J. K. oraz T. K. z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż ta materia wykracza poza granice tej sprawy. Godzi się zważyć, że administracyjne postępowanie nadzwyczajne nie stanowi kolejnej instancji, a ograniczone jest do konkretnych tylko okoliczności i materii. Wniosek o wznowienie postępowania czy o stwierdzenie nieważności decyzji nie zastępuje właściwego w postępowaniu zwykłym środka odwoławczego. Z uwagi na swój charakter wymaga też ścisłego sprecyzowania. W niniejszej sprawie nie zachodziła potrzeba jego doprecyzowania, a pouczanie o innych nadzwyczajnych trybach wykracza poza granice obowiązków organów orzekających w sprawie. Dlatego nie miał Sąd I instancji powodów dla czynienia organom wytyku z tego powodu. Materią kontroli sądowej jest sprawa administracyjna o określonym przedmiocie, który w przypadku postępowania wszczynanego na wniosek, określany jest przez samą stronę, o czym w przypadku żądania wznowienia przesądza przepis art. 148 § 1 k.p.a. wymagający m.in. wskazania okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Na etapie wstępnym badania warunków formalnych podania o wznowienie postępowania wykluczone jest ponowne badanie pod względem merytorycznym decyzji, o której wznowienie skarżący zabiega, bo zawężone jest ono do podstaw wznowieniowych, terminu do złożenia podania oraz spełnienia wymogów podmiotowych. Tak zakreślony przedmiot postępowania administracyjnego ujęty w akcie kończącym sprawę określa granice sprawy sądowoadministracyjnej, a tym samym granice kontroli sądowej, w przypadku wniesienia nań skargi. W tych też ramach mogła zostać dokonana kontrola jego legalności. Konkludując, zasadnie zważył Sąd meriti, że dokonana przez organy analiza wskazanych we wniosku z dnia 8 sierpnia 2011 r. okoliczności i wywodów w kontekście podstaw wznowienia postępowania doprowadziła do prawidłowego wniosku, iż nie wypełniają one enumeratywnie uregulowanych w art. 145 § 1 (jak należy mniemać również w art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a.) przesłanek. Jest to wystarczające dla wydania postanowienia w trybie art. 149 § 3 K.p.a. zamykającego drogę do badania merytorycznej zasadności podania o wznowienie postępowania i decyzji dotychczasowej.

Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. art. 64 § 2 K.p.a. w związku z art. 63 § 2 K.p.a. Braki, których usunięcia organ może domagać się, na podstawie art. 64 § 2 K.p.a., zostały wskazane w art. 63 § 2 K.p.a. Należy do nich m.in. sprecyzowanie treści żądania (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 309), które jest obowiązkiem strony. Wszak w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego zawiera jednoznacznie sformułowane żądanie, organ nie ma powodu dla domagania się dalszego jego uszczegółowienia, jak też nie może sugerować stronie zmiany treści żądania. Prowadzący postępowanie organ administracyjny jest powołany do rozpatrzenia wniosku, a nie do formułowania za stronę żądania wszczynającego postępowanie wnioskowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, publ. LEX nr 81741), co nie przeczy jego obowiązkom wynikającym np. z art. 8 K.p.a. (prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej), art. 9 K.p.a. (informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego), art. 11 K.p.a. (wyjaśniania zasadności przesłanek decydujących o sposobie załatwienia sprawy). W złożonym przez skarżącego podania o wznowienie postępowania z dnia 8 sierpnia 2011 r. jasno wskazał on, czego się domaga oraz czym uzasadnia swoje żądanie. Nie było zatem podstaw, aby organ ingerował w treść wniosku skarżącego lub dokonywał jego modyfikacji. Obowiązki te nie mogą być natomiast utożsamiane z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 66/96, publ. LEX nr 30854; z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1301/11; z dnia 1 sierpnia 2013r., sygn. akt II OSK 758/12, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ).

Nie jest wreszcie zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. O jego naruszeniu można mówić wówczas, gdy brak jest jednego z ustawowych wymogów (opis stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowiska strony przeciwnej, podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia albowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostały zawarte wszystkie wskazane powyżej elementy. Dalsze poruszone w skardze kasacyjnej kwestie dotyczące tej materii zostały omówione powyżej.

W konsekwencji czego podstawa uchybień procesowych okazała się niezasadna.

Za nieusprawiedliwiony uznać należy również wskazany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta przyznaje prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej właścicielom tego mienia (art. 2, art. 3 ust. 1), a w przypadku śmierci właścicieli wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych. Uzyskanie prawa obwarowane jest spełnieniem wymogów wskazanych w ustawie, tak dotyczących właścicieli, jak i ich spadkobierców. Istotne w niniejszej sprawie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 593/12 (publ. jw.), wedle którego dokonując potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz współwłaścicieli lub spadkobierców organ administracji orzekający w sprawie, powinien uwzględniać wielkości udziałów we współwłasności lub udziałów w spadku. Wynika to, zdaniem Sądu, z treści art. 3 ust. 1 i 2 ustawy. W odniesieniu do spadkobierców należy także uwzględnić wolę spadkodawcy, bowiem spadkobierca może być ustawowy lub testamentowy spadku (p. art. 926 § 1 kodeksu cywilnego), a dowodem potwierdzającym fakt spadkobrania jest zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku (art. 1025 § 1 i art. 1037 kodeksu cywilnego). Oznacza to, że nie tylko spadkobiercy ustawowi, ale także dziedziczący spadek na podstawie testamentu będą uprawnieni do rekompensaty. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wówczas, że prawo do rekompensaty jest prawem przysługującym wspólnie wszystkim współwłaścicielom lub spadkobiercom stosownie do wielkości ich udziałów we współwłasności czy spadku. Stanowisko to w pełni popiera skład orzekający w niniejszej sprawie. Przy czym trzeba dodać, że taka konkluzja jest zasadna w przypadku braku wskazania uprawnionych do rekompensaty przez pozostałych. Z załączonych do akt sprawy postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku bezsprzecznie wynika, iż spadek po J. K. zmarłej w dniu [...] września 1977 r. na podstawie ustawy nabył w całości syn – E. K., a z kolei spadek po E. K. zmarłym w dniu [...] lipca 2009 r. na podstawie ustawy nabyli: żona – D. K. oraz synowie: J. K. i T. K. po 1/3 części każde z nich. Oznacza to, iż każdy z wymienionych spadkobierców jest uprawniony do uzyskania rekompensaty stosownie do udziału w spadku, który w ramach dziedziczenia uzyskał. Przeświadczenie skarżącego, że całość rekompensaty powinna przypaść jemu nie może mieć w sprawie żadnego znaczenia, bowiem nie znajduje pokrycia w obowiązujących przepisach prawa, które jak wskazano powyżej, prawo do rekompensaty przyznają wszystkim spadkobiercom spełniającym wymóg określony w art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy. Przymiot ten należy oceniać wedle reguł prawa cywilnego (art. 922 § 1 kodeksu cywilnego), gdyż wspomniana ustawa z 2005 r. ich nie modyfikuje ani nie wprowadza innych. W szczególności nie wiąże prawa do rekompensaty z tzw. więzami krwi. Zatem trzeba przyjąć, że omawiane uprawnienie przysługuje byłemu właścicielowi albo jego spadkobiercom bez względu na to czy należy do spadku. W niniejszym postępowaniu ostateczną decyzją Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uzyskało troje spadkobierców, w tym skarżący. Zatem każde z nich może starać się o jej uzyskanie, przy czym innym zagadnieniem jest jej podział. Zatem przedstawione przez skarżącego okoliczności mające doprowadzić do wznowienia postępowania zakończonego wskazaną decyzją nie mogły odnieść zamierzonego skutku, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Trzeba też ubocznie dodać, że materię tę rozważył organ wydając przywołaną decyzję, a skarżący jej nie zakwestionował w zwykłym trybie, toteż domaganie się obecnie wznowienia postępowania z tego samego powodu, może być ocenione jako nadużycie prawa.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. O obowiązku zwrotu przez T. K. na rzecz Ministra Skarbu Państwa niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego rozstrzygnął na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i § 3 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).