Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 971/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Ż. z dnia [...] roku nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] dnia [...] Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Ż., działając na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54 po. 310), dalej – "ustawa o wliczaniu okresów pracy", rozpatrzył raport st. asp. W. W. z dnia 30 kwietnia 2015r. W raporcie tym funkcjonariusz domagał się zaliczenia do pracowniczego stażu pracy okresów od 8 maja 1980r. do 26 kwietnia 1983r. z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym swoich dziadków, oraz okresów od 26 kwietnia 1983r. do 28 października 1985r. i od 15 października 1987r. do 30 września 1988r. z tytułu pracy we własnym gospodarstwie rolnym.

Komendant Powiatowy zaliczył wnioskodawcy okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w okresie od dnia 26 kwietnia 1983r. do 28 października 1985r. ustalając od dnia 30 kwietnia 2015r. wzrost uposażenia zasadniczego funkcjonariusza z tytułu wysługi lat powołując się na brzmienie art. 1 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy, zgodnie z którym przypadające po dniu 31 grudnia 1982r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin zalicza się do pracowniczego stażu pracy.

Pozostałych okresów wskazanych w raporcie nie uwzględniono stwierdzając, że gospodarstwo rolne funkcjonariusza nie przekraczało 1 ha przeliczeniowego, a zgodnie z art. 5a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013r. poz. 1403 z późn. zm.) rolnikiem jest osoba, która prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego. Nie zaliczono także funkcjonariuszowi okresu służby wojskowej wskazując, iż pomyśli art. 120 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2015r. poz. 144) służbę wojskową zalicza się do okresu zatrudnienia w zakresie wszystkich uprawnień jeżeli pracownik podjął pracę w ciągu 30 dni od dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej u pracodawcy, u którego był zatrudniony w dniu powołania do służby.

Ustalono, że wnioskodawca był ubezpieczony w KRUS i opłacał składkę w okresie od 26 kwietnia 1983r. do 31 grudnia 1985r. oraz od 1 stycznia do 31 grudnia 1988r. Nie był zatrudniony u żadnego pracodawcy.

W odwołaniu od opisanej decyzji, wnosząc o jej zmianę i zaliczenie mu do pracowniczego stażu wszystkich okresów wymienionych w raporcie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpatrzenia odwołujący zarzucił:

- naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o wliczeniu okresów pracy poprzez jego błędne zastosowanie i niezaliczenie mu wszystkich wskazanych w raporcie okresów pracy w gospodarstwie rolnym;

- naruszenie art.120 ustawy o powszechnym obowiązku obrony poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że odwołujący nie spełnia przesłanek do zaliczenia mu służby wojskowej, mimo że przed powołaniem do wojska jak i po odbyciu służby wykonywał pracę tym samym gospodarstwie rolnym.

Odwołujący podniósł, że w okresie od 8 maja 1980r. do 26 kwietnia 1983r. jedynym źródłem jego utrzymania była praca na gruntach rolnych będących własnością jego dziadków w podeszłym wieku. Zauważył, że zgodnie ze stanowiskiem judykatury prowadzenie gospodarstwa rolnego nie wymaga powiązania z własnością. Prowadzić gospodarstwo może także jego posiadacz w rozumieniu art. 336 K.c. Jego rodzice faktycznie prowadzili gospodarstwo rolne będące własnością dziadków, on wykonywał tam pracę, a następnie przejął to gospodarstwo na podstawie dziedziczenia testamentowego.

Odwołujący nie zgodził się z wykładnią terminu "gospodarstwo rolne" dokonaną w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że po nowelizacji kodeksu cywilnego obowiązującej od dnia 1 października 1990r. minimalna norma obszarowa obowiązująca przy obrocie nieruchomościami rolnymi nie została określona. Decydujące tu są przepisy podatkowe. Te z kolei za gospodarstwo rolne traktują obszar użytków rolnych, gruntów zadrzewionych i zakrzewionych na użytkach rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 136 poz. 969 ze zm.). Jeśli zatem łączna powierzchnia gruntów stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej przekracza 1 ha użytków rolnych lub gruntów zadrzewionych jest to gospodarstwo rolne w rozumieniu w/w ustawy.

Odwołujący wskazał nadto na obowiązujące wcześniej regulacje prawne odnoszące się, jego zdaniem, do terminu "gospodarstwo rolne" – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1964r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45 poz. 304 ze zm.). Zgodnie z nimi wymagana norma obszarowa dla gospodarstwa rolnego w okresie od dnia 28 listopada 1964 do dnia 22 grudnia 1971r. miała wynosić - 0,2 ha, w okresie od dnia 23 grudnia 1971r, do dnia 30 czerwca 1989r. - 0,5 ha, a w okresie od dnia 1 lipca 1989r. do dnia 30 września 1990r. – 1 ha. Rozporządzenie nie wprowadzało terminu hektar przeliczeniowy.

Zdaniem odwołującego warunek uznania obszaru rolnego za gospodarstwo rolne badać się powinno w odniesieniu do czasu, w którym praca w gospodarstwie była wykonywana. W okresie od 15 października 1987r. do 30 września 1988r. odwołujący posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni 2,61 ha, a więc spełniał wymóg pracy w gospodarstwie rolnym we wskazanym okresie.

[...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ przedstawił zgormadzony w sprawie materiał dowodowy. Były to zeznania dwóch świadków, zaświadczenie z KRUS Placówki Terenowej w Ż. o opłacaniu składek na Fundusz Emerytalno Rentowy w okresie od dnia 26 kwietnia 1983r. do dnia 31 grudnia 1985r. i od 1 stycznia do 31 grudnia 1988r., postanowienie Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] sygn. akt [...] o nabyciu spadku po W. Ł., zaświadczenie z Urzędu Gminy w J. potwierdzające, że W. i G. W. figurują w rejestrach jako podatnicy podatku z gospodarstwa rolnego o ogólnej powierzchni 1,98 ha w tym 1,01 ha przeliczeniowe, a W. W. figuruje w rejestrach jako podatnik [...] części gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,61 ha, w tym 0,48 ha przeliczeniowe, zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w B z dnia 7 lutego 2012r. potwierdzające pełnienie przez odwołującego służby w Wojsku Polskim w okresie od dnia 29 października 1985r. do 14 października 1987r.

[...] Komendant Wojewódzki zauważył, że odwołujący w okresie od 8 marca 1980r. do 26 kwietnia 1983r. pracował w gospodarstwie rolnym swoich dziadków o powierzchni 2,65 ha. Natomiast art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o wliczaniu okresów pracy wymaga pracy na gospodarstwie rodziców lub teściów, przejęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub z współmałżonkiem.

Zdaniem organu żaden z tych warunków nie został spełniony. Odwołujący nie pracował w gospodarstwie rodziców lub teściów, nie przejął gospodarstwa, gdyż na mocy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku uzyskał tylko jego ułamkową część (49/1000), co odpowiada powierzchni 0,12985 ha.

[...] Komendant Wojewódzki podzielił stanowisko organu I instancji o braku podstaw zaliczenia odwołującemu okresu służby wojskowej do stażu pracy, gdyż odwołujący przed powołaniem do wojska nie pracował u żadnego pracodawcy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. W. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z jego wnioskiem, ewentualnie uchylenie rozstrzygnięcia w celu przekazania sprawy do jej ponownego rozpatrzenia.

Skarżący zarzucił, tak jak w odwołaniu - naruszenie prawa materialnego, a to art. 1 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o wliczeniu okresów pracy poprzez jego błędne zastosowanie i niezaliczenie mu wszystkich wskazanych w raporcie okresów pracy w gospodarstwie rolnym oraz naruszenie art. 120 ustawy o powszechnym obowiązku obrony poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że odwołujący nie spełnia przesłanek do zaliczenia mu służby wojskowej, mimo że przed powołaniem do wojska jak i po odbyciu służy wykonywał pracę tym samym gospodarstwie rolnym.

Skarżący zarzucił nadto uchybienia procesowe polegające na niewyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności (art. 7, art. 77 § 1 i 2 K.p.a.). Jego zdaniem organ nie przeprowadził dowodów, które pozwoliłyby ustalić spełnienie się przesłanek wymaganych w art. 1pkt 2 i 3 ustawy o wliczeniu okresów pracy. Wystarczyło bowiem przesłuchać świadków, którzy złożyli w sprawie oświadczenia, a także skarżącego, na okoliczność kto prowadził gospodarstwo rolne A. i W. Ł. w okresie od maja 1980r. do 26 kwietnia 1983r.

W skardze przedstawiono interpretację sformułowania "prowadzenie gospodarstwa rolnego" stwierdzając, że nie wymaga to powiązania z własnością i polega na samodzielnej lub przy pomocy innych osób faktycznej pracy w gospodarstwie rolnym wykonywanej na własny rachunek w charakterze właściciela lub posiadacza w rozumieniu art. 336 K.c.

Tak jak w odwołaniu skarżący wskazał, że faktycznie gospodarstwo dziadków prowadzone było przez jego rodziców, a zatem zachodzą podstawy do zaliczenia mu pracowniczego stażu okresu pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 8 maja 1980r. do dnia 1 stycznia 1983r. na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o wliczeniu okresów pracy. Gospodarstwo to zostało mu przekazane na podstawie dziedziczenia testamentowego.

Tak jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zanegował, by gospodarstwo rolne w latach 1987 – 1988 wymagało dla swego bytu co najmniej 1 ha przeliczeniowego. Wskazał na przepisy obowiązujące w tym czasie, a to rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1964r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych określające gospodarstwo rolne w okresie od dnia 28 listopada 1964 do dnia 22 grudnia 1971r. - jako obszar 0,2 ha, w okresie od dnia 23 grudnia 1971r., do dnia 30 czerwca 1989r. – jako obszar 0,5 ha, a w okresie od dnia 1 lipca 1989r. do dnia 30 września 1990r. – jako obszar 1 ha.

Podkreślił, że w okresie od 15 października 1987r. do 30 września 1988r. posiadał gospodarstwo rolne o powierzchni 2,61 ha i spełniał warunki do zaliczenia mu tego do stażu pracy.

Ponad powyższe skarżący powołał się na załączoną do skargi opinię biegłego sporządzoną na potrzeby działu spadku po W. Ł. Zdaniem skarżącego z opinii tej wynikało, iż w wyniku dziedziczenia skarżącemu przypadło całe gospodarstwo. Jego udział spadkowy wynosił co prawda 49/1000, jednak w rzeczywistości przejął cały kompleks nieruchomości rolnych, na których samodzielnie prowadził gospodarstwo rolne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtórzył dotychczasowe przedstawiane argumenty i oświadczył, że twierdzenia zawarte w skardze nie znajdują pokrycia w zebranym materiale dowodowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem min. decyzji administracyjnych. Odnosząc się tu do wniosku zamieszczonego w skardze Sąd wyjaśnia, że zgodnie z przyznanymi mu kompetencjami nie jest uprawniony do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Jest bowiem sądem o charakterze kasacyjnym rozstrzygającym o zgodności z prawem poddanych jego kontroli aktów.

Jak należy wywnioskować z treści art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 1340) mianowanie strażaka na stanowisko służbowe dokonywane jest na podstawie decyzji administracyjnej, a akt ten określać powinien także uposażenie lub zasady jego ustalania (art. 33 pkt 4 w/w ustawy). Zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2008, Nr 37 poz. 212) regulującego sposób i tryb zaliczania okresów służby i pracy do okresu służby, od którego zależy prawo do wzrostu uposażenia - okresy służby, pracy i inne okresy zaliczane do okresu służby, od których zależy prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, zalicza się na podstawie dokumentów, potwierdzających te okresy, złożonych przez strażaka w komórce właściwej do spraw kadr. Aktualizacja prawa do wzrostu uposażenia i jego wysokości, wynikająca z przebiegu służby, następuje z urzędu i nie wymaga wydawania odrębnych decyzji.

Rozumując a contrario przyjąć należy, że ustalanie prawa do wzrostu uposażenia wymaga decyzji administracyjnej. Decyzja ta, zgodnie z przypisanymi sądom administracyjnym kompetencjami podlega ich kontroli, co uzasadnia przyjęcie skargi W. W. do merytorycznego rozpoznania.

Decyzja stanowiąca przedmiot skargi wydana została w sprawie zainicjowanej raportem skarżącego, w którym domagał się on zaliczenia mu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do stażu pracy, a w konsekwencji do ustalenia wyższego uposażenia.

Jak stanowi art. 88 ust. 4 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej do okresu służby, od którego zależą prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość, zalicza się również "inne okresy, które z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze".

Bezspornie do takich odrębnych przepisów należy ustawa z dnia 20 lipca 1990r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) - zwana dotychczas "ustawą o wliczeniu okresów pracy".

Po myśli jej art. 1 ust. 1 do stażu pracowniczego wlicza się:

1) okresy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie, prowadzonym przez współmałżonka,

2) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem,

3) przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Pracodawca może wliczyć pracownikowi okresy pracy w gospodarstwie rolnym po udowodnieniu przez pracownika, że spełnił on wymienione w w/w art. 1 ust. 1 warunki.

Przepis art. 3 tej ustawy przewiduje szczególną procedurę potwierdzania okresów pracy w gospodarstwie rolnym. Zgodnie z jego brzmieniem, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Ustawodawca nie wykluczył jednak możliwości potwierdzenia wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym przy użyciu innych środków dowodowych w sytuacji, gdy organ nie posiada niezbędnej do wystawienia zaświadczenia dokumentacji. Przyjęto bowiem, że jeżeli wspomniany organ nie dysponuje dokumentami umożliwiającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy te mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy).

W kontrolowanej sprawie skarżący nie przedstawił zaświadczenia z urzędu gminy. Przedstawił natomiast zeznania dwóch świadków, przesłuchanych przed osobą działającą w imieniu Wójta Gminy J.

W sytuacji braku stosownego zaświadczenia, o którym mowa w cyt. powyżej art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy, decyzja administracyjna w sprawie ustalenia prawa do wzrostu uposażenia poprzedzona być powinna postępowaniem prowadzonym z zachowaniem ogólnych standardów procedury administracyjnej, w ramach którego organ dokona analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, a nie tylko protokołów zawierających oświadczenia świadków, dokona prawidłowej interpretacji brzmienia stosowanych przepisów i uzasadni wydaną decyzję wypełniając w pełni wymóg określony w art. 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem Sądu, aby ustalony z uwzględnieniem przedstawionych wskazań stan faktyczny mógł zostać w procesie subsumcji podciągnięty pod właściwą normę prawną, a w tym wypadku pod art. 1 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy, obowiązkiem organu było wcześniejsze ustalenie znaczenia treści poszczególnych terminów w przepisie tym użytych. Przepisy ustawy z o wliczaniu okresów pracy nie zawierają bowiem definicji legalnej użytych w jej art. 1 ust. 1 pkt 1-3 pojęć – czy to "indywidualne gospodarstwo rolne", czy "prowadzenie indywidualnego gospodarstwa rolnego" czy też "domownik". Jedynie w przypadku "domownika" ustawodawca uznaje za stosowne wskazać, w jakim sposób termin ten należy odczytywać. Powołuje się tu na definicję zastosowaną w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a więc ustawy obowiązującej do 31 grudnia 1990r. (uchylająca ją ustawa z dnia 20 grudnia 1990r., weszła w życie 1 stycznia 1991r. i przyjęła już nazwę "o ubezpieczeniu społecznym rolników").

To wyraźne odesłanie do przepisów, które nota bene w dniu wejścia w życie ustawy o wliczeniu okresów pracy już nie obowiązywały, należy odczytać jako celowe działanie ustawodawcy, które zamyka możliwość korzystania z innych niż "domownik" definicji legalnych zawartych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1982r. Nr 40 poz. 268) na potrzeby ustawy o wliczaniu okresów pracy.

Sąd nie akceptuje też stanowiska prezentowanego w piśmiennictwie prawniczym o możliwości interpretowania terminu "gospodarstwo rolne" z uwzględnianiem przepisów prawa podatkowego (por. T. Śmiśniewicz-Podgórska artykuł PUG 1993/2/14 - Praca na roli a świadczenia pracownicze. Teza 4). Żadna z przyjętych metod wykładni nie pozwala przyjąć, iż ustawa z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym, której celem jest ustalanie podatku, miałaby służyć do definiowania terminów ustawy, której celem jest ustalanie stażu pracy.

Jeżeli zatem w art. 1 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o wliczaniu okresów pracy nie zawężono tego pojęcia z uwzględnieniem jakichś szczególnych parametrów, a w szczególności nie wskazano, że indywidualne gospodarstwo rolne musi posiadać określone normy obszarowe, brak jest podstaw prawnych do przyjmowania dla tego terminu wąskiego rozumienia. Prowadziłoby to do znacznego ograniczenia możliwości zaliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, co z kolei miałoby znaczny wpływ na uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy.

Z zupełnie niezrozumiałych względów w decyzji organu I instancji powołano się na definicję rolnika zamieszczoną w art. 5a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przyjmując, że warunkiem zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego jest powierzchnia tego gospodarstwa powyżej 1 ha przeliczeniowego. Organ odwoławczy stwierdził natomiast bez żadnego ku temu uzasadnienia, że "powierzchnia, którą skarżący nabył w drodze spadku nie spełnia jakichkolwiek warunków powierzchniowych gospodarstwa rolnego". Pogląd ten pozostaje w istotnej sprzeczności z definicjami gospodarstwa rolnego występującymi zarówno w Kodeksie cywilnym od 1 października 1990r. (art. 553 określa, że za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego), w ustawie z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 6 pkt 4 wskazuje, że gospodarstwo rolne to - każde gospodarstwo służące prowadzeniu działalności rolniczej), w obowiązującym do 24 grudnia 1990r. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych publ t.j. Dz. U. z 1983r. Nr 19 poz. 86 (§ 2. ust. 1, 2 i 3 wskazuje, że za gospodarstwo rolne uważa się wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Do gospodarstwa rolnego zalicza się również lasy i grunty leśne oraz nieużytki należące do właściciela nieruchomości określonych w ust. 1, jeżeli stanowią lub mogą stanowić z tymi nieruchomościami zorganizowaną całość gospodarczą. Za gospodarstwo rolne uważa się również zespół gruntów pochodzących z dwóch lub więcej nieruchomości rolnych, które stanowią współwłasność kilku osób, jeżeli przed dniem 5 lipca 1963 r. zespół tych gruntów stanowił odrębną całość gospodarczą zorganizowaną przez współwłaściciela w ramach jego udziału we współwłasności poszczególnych nieruchomości rolnych wraz ze znajdującymi się na tych gruntach budynkami i urządzeniami oraz należącym do niego inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa).

Brak jest jakichkolwiek podstaw do dokonywania wykładni terminu "gospodarstwo rolne" użytego w ustawie o wliczaniu okresów pracy, z uwzględnieniem definicji nieruchomości rolnej zamieszczonej w/w rozporządzeniu, wobec której w rzeczywistości przyjęto ograniczenia obszarowe o wielkości od 0,2 do 1 ha w zależności od czasokresu obowiązywania tego aktu (§ 1 ust. 3 – "Nie uważa się za nieruchomość rolną nieruchomości należących do tej samej osoby lub osób, jeżeli ich łączny obszar nie przekracza 1 ha użytków rolnych").

Odmowa zaliczenia skarżącemu okresu pracy w indywidulanym gospodarstwie rolnym ze względu na to, że stał się on właścicielem tego gospodarstwa wyłącznie w ułamkowej części stanowi zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nieuprawnioną interpretację przepis art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy także z innych przyczyn. W przepisie tym brak jest bowiem wymogu w postaci własności gospodarstwa rolnego. Występuje natomiast wymóg "prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego".

Zgodnie ze stanowiskiem orzecznictwa Sądu Najwyższego (uchwała 7 sędziów z dnia 30 maja 1988 r., sygn. akt III UZP 8/88 publ. OSNCP 1988 nr 12, poz. 166), prowadzi gospodarstwo rolne ten, kto władając nim w sensie prawnym – jak właściciel, użytkownik, posiadacz samoistny lub zależny – wykonuje czynności natury funkcjonalnej, niezbędne dla racjonalnej gospodarki w konkretnym gospodarstwie rolnym. Z uwagi na różnorodną specyfikę gospodarstw rolnych zakres i rodzaj wykonywanych czynności może być różny, jednakże w każdym przypadku chodzi o takie czynności, bez których funkcja gospodarstwa nie mogłaby być zrealizowana. Dlatego decydujące znaczenie ma całokształt okoliczności występujących w konkretnej sprawie.

Z twierdzeń skarżącego wynika, że to on nadal jest osobą prowadzącą całość gospodarstwa rolnego należącego do 1983r. do jego dziadków. Ponadto przedstawił dokument świadczący o dokonaniu działu spadku i twierdził, że to jemu w udziale przypadła całość gruntów rolnych.

Kwestie te pozostały poza ustaleniami obu organów.

Poza nieuprawnioną wykładnią art. 1 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy, analizując zebrane w sprawie dokumenty Sąd zauważa, że organ nie poddał należytej ocenie postanowienia o nabyciu spadku przedstawionego przez skarżącego i nie ocenił go w świetle obowiązujących w czasie wydawania tego aktu przepisów Kodeksu cywilnego.

Postanowienie Sądu Rejonowego w Ż. rozstrzygające kwestię dziedziczenia gospodarstwa rolnego wydane zostało w dniu [...] a więc w czasie obowiązywania art. 160 i art. 1059 K.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 października 1990r. Zgodnie z treścią art. 1059 K.c. spadkobiercy dziedziczyli gospodarstwo rolne, jeżeli w chwili otwarcia spadku odpowiadali warunkom wymaganym do nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności, lub byli małoletni, względnie trwale niezdolni do pracy. Zgodnie z art. 160 § 1 K.c. – "Własność nieruchomości rolnej lub jej części może być przeniesiona na rzecz osoby fizycznej tylko wtedy, gdy nabywca:

1) stale pracuje w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo

2) ma kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego.",

Warunki wymagane do dziedziczenia gospodarstwa rolnego (art. 1059 pkt 1 k.c.) zostały w przepisie art. 160 § 1 pkt 1 k.c. określone wyczerpująco. Spełniał je spadkobierca, który w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym pracuje: a) stale i b) bezpośrednio przy produkcji rolnej.

Jeżeli zatem skarżący w 1983r. nabył w drodze dziedziczenia gospodarstwo rolne (czy jego część ) oznaczało to niewątpliwie, że musiał spełniać wymagane do tego przesłanki. Z akt sprawy nie wynika, by był w tym czasie małoletni lub niezdolny do pracy, lub też posiadał kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Musiałby zatem przed otwarciem spadku stale pracować w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej.

Ta istotna okoliczność została całkowicie pominięta w sprawie.

Konkludując, Sąd stwierdza, że zarówno decyzja organu I instancji, jak też zaskarżona zawierają wady prawne, które skutkują ich uchyleniem.

W ponownym postępowaniu organ weźmie pod uwagę powyższej przedstawione wytyczne Sądu dotyczące wykładni art. 1 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy i ugruntowanego stanowiska orzecznictwa w tym zakresie i na tej podstawie wyczerpująco oceni zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, a następnie wyda rozstrzygnięcie odpowiadające art. 107 § 3 kpa.

Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych. Dopiero pełne ustalenie stanu faktycznego daje podstawę do przyjęcia, że wynikająca z art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia obu uchylonych decyzji, dowód w postaci zeznań dwóch świadków przedstawiony przez skarżącego nie został w żadnej mierze zauważony. Dyskwalifikacja wartości dowodowej zeznań sporządzonych przez Wójtem Gminy J., bez dodatkowego przesłuchania zawnioskowanych osób prowadzi do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w pełni pogląd wyrażony w orzecznictwie, że pisemne wyjaśnienia takich osób, w zasadniczych dla sprawy kwestiach, powyższych wymogów nie spełniają, a wymagane jest ich przesłuchanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2509/12, publ. CBOSA).

Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że organ nie tylko dokonał nietrafnej wykładni stosowanych przepisów ale także nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany w art. 7, art. 77 K.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 120 ustawy o powszechnym obowiązku obrony zamieszczonego w skardze Sąd uznaje stanowisko organu w kwestii braku możliwości zwiększenia skarżącemu uposażenia zasadniczego z uwzględnieniem tego przepisu za słuszne. Znaczenie terminu "zatrudnienie" użytego w tym przepisie należy bowiem oceniać z uwzględnieniem art. 22 § 1 w zw. z §11 Kodeksu pracy.

Skoro skarga okazała się skuteczna, Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.