Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 409/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 2005 r. sygn. akt IV SA/Po 713/05 w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2005r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 1999 r. utrzymaną następnie w mocy przez decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania S. L. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w okresie od 12 grudnia 1939 r. do 31 grudnia 1939 r. w obozie przejściowym w Niepokalanowie. Decyzje te zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Po 406/02. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, iż S. L. wykazał, że po wysiedleniu przez Niemców z rodzinnej miejscowości w Wielkopolsce został umieszczony z całą rodziną w obozie przejściowym w Niepokalanowie, gdzie przebywał w okresie od 12 do 31 grudnia 1939 r. a następnie był przesiedlony do Generalnego Gubernatorstwa. Fakt ten nie daje jednak podstaw do przyznania wnioskodawcy uprawnień kombatanckich, bowiem obóz w Niepokalanowie, nie został ujęty w wydanym na podstawie art. 8 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej i obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego fakt pominięcia tego obozu w tym rozporządzeniu nie pozwala na przyznanie, z tego powodu, żądanych uprawnień. Sąd I instancji zwrócił jednocześnie uwagę na niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy odnośnie do twierdzeń skarżącego, iż służył on w czasie wojny w Armii Krajowej i wykonywał zlecone mu w związku z tą służbą zadania, jak przenoszenie korespondencji i broni. Brak wyjaśnienia sprawy w tym zakresie był podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.

Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił przyznania S. L. uprawnień kombatanckich. Organ uznał, iż ze względu na wiek wnioskodawcy urodzonego 9 września 1934 r. nie pełnił on służby w szeregach Armii Krajowej, lecz co najwyżej dorywczo spełniał na jej rzecz czynności pomocnicze. Nie może on więc być uznany za osobę pełniącą służbę w podziemnej organizacji wojskowej w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Organ stwierdził również, że ze względu na niewymienienie obozu przejściowego w Niepokalanowie w wykazie zawartym w ww. rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. nie jest możliwe przyznanie skarżącemu żądanych uprawnień na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b/ i c/ ustawy o kombatantach ani na podstawie innych przepisów tej ustawy.

S. L wystąpił do organu o ponowne rozpoznanie sprawy, lecz Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] maja 2005 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2005 r.

Na wymienione decyzje S. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o ich uchylenie i przyznanie żądanych uprawnień. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 września 2004 r. a także art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie sprawy i uznanie – wbrew stanowisku zajętemu we wskazanym wyroku – że wiek 10 lat był przeszkodą do udziału w działaniach organizacji podziemnej.

W odpowiedzi na tę skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem wydanym w dniu 14 października 2005 r. w trybie uproszczonym, skargę oddalił. Sąd powołał się w uzasadnieniu wyroku na wynikające z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) związanie składu rozpoznającego sprawę oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 września 2004 r. Dotyczy to w szczególności braku podstaw do przyznania żądanych uprawnień z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Niepokalanowie. Stwierdził również, iż zgodna z prawem była odmowa przyznania tych uprawnień z tytułu podanej przez skarżącego działalności w czasie okupacji hitlerowskiej. Było to bowiem okazjonalne udzielanie pomocy organizacji podziemnej a nie pełnienie służby w polskich podziemnych organizacjach i formacjach, w tym w oddziałach partyzanckich działających w czasie wojny 1939-1945. Skarżący z powodu wieku nie mógł być bowiem przyjęty do takich formacji czy organizacji, które prowadziły działalność i były tworzone na wzór wojskowy, stosując też dyscyplinę wojskową. Taką wykładnię przepisu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach przyjmował Naczelny Sąd Administracyjny, czego wyrazem są wyroki wymienione w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji.

Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną S. L., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adw. J. R. Zarzucił mu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych oraz okresu powojennego a także naruszenie art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie dostosował się do prawnej oceny zawartej we wcześniejszym wyroku z 9 września 2004 r., w którym wyrażony został pogląd, że działalność jego polegająca na przenoszeniu broni, korespondencji i informacji członkom AK powinna była być uznana za służbę w polskiej podziemnej organizacji niepodległościowej. Oddalając skargę WSA naruszył więc przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach przez jego błędną interpretację. Zdaniem skarżącego nie stanowi przeszkody do uznania za kombatanta fakt, iż skarżący miał zaledwie 10 lat i nie składał przysięgi organizacyjnej, skoro dobrowolnie działał on w organizacji niepodległościowej. Wobec tego w skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie stronie uprawnień kombatanckich oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Skarżący nie kwestionuje w niej ustalonego w zaskarżonej decyzji stanu faktycznego sprawy ani nie podnosi takich zarzutów proceduralnych, które wskazywałyby na nieprawidłowe ustalenie tego stanu. Jest on zresztą całkowicie bezsporny.

Zgodnie z dostarczonymi przez skarżącego dowodami organ ustalił, iż w czasie okupacji hitlerowskiej był on w wieku 10 lat i doraźnie, na polecenia członków podziemnej organizacji niepodległościowej udzielał jej pomocy przenosząc korespondencję, informacje a nawet broń. Do tak ustalonego stanu faktycznego organ a następnie Sąd I instancji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), dokonując też trafnej ich wykładni. W szczególności wskazano, że przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 tej ustawy uznaje za działalność kombatancką pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Za pełnienie służby w żadnym razie nie można uznać sporadycznie okazjonalnie udzielonej pomocy tym organizacjom bądź jej członkom przez niespełna dziesięcioletnie dziecko. Użyte w tym przepisie "pełnienie służby" zakłada prowadzenie w sposób stały, zorganizowany i po formalnym przyjęciu w skład podziemnej organizacji tworzonej na wzór wojskowy i stosującej dyscyplinę wojskową, działalności o jakiej stanowi przepis art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Na podstawie dostępnej wiedzy historycznej zostało ustalone, że do takiej działalności były dopuszczone osoby dorosłe i młodociani, lecz w wieku co najmniej 16 lat. Skarżący urodził się we wrześniu 1934 r. i do wybuchu Powstania Warszawskiego nie ukończył jeszcze 10 lat. W latach 1942–1944 był więc ośmio-dziewięcioletnim dzieckiem i jest oczywistym, że nie mógł służyć w polskich formacjach lub organizacjach podziemnych lub oddziałach partyzanckich. Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni wskazanego ska4rdze kasacyjnej przepisu i prawidłowo go zastosował.

Nie został także naruszony przepis art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Uchylając wcześniej wydane decyzje WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 września 2004 r. wskazał na niewyjaśnienie sprawy i konieczność uzupełnienia materiału dowodowego oraz ustosunkowania się do twierdzeń skarżącego o jego służbie w AK. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wyjaśniły tę kwestię i ustosunkowały się do tych twierdzeń strony. W żaden też sposób nie naruszyły przepisu art. 153 p.p.s.a.

Dlatego na podstawie art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna podlega oddaleniu.