Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2149/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lipca 2013 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego Z.W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Z.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1975 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 1975 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1975 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 1975 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 1975 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1975 r., orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w G. [...], zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G. KW nr [...], oznaczonej jako działki nr [...], nr [...] oraz nr [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiącej przed wywłaszczeniem własność N.W.

Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2006 r. Z.W. wystąpił o stwierdzenie nieważności w/w decyzji, zaś pismem z dnia 4 września 2007 r. pełnomocnik skarżącego ograniczył żądanie do części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2009 r., odmówił stwierdzenia nieważności powyższych decyzji Wojewody [...] i Prezydenta Miasta [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania za wywłaszczony grunt oraz umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności w części dotyczącej wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1057/09 uchylił powyższe decyzje Ministra Infrastruktury w częściach dotyczących odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Pismem z dnia 4 stycznia 2011 r. pełnomocnik Z.W. rozszerzył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] i Prezydenta Miasta [...] także w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji.

W tej sytuacji, pismem z dnia 4 lipca 2011 r. Z.W. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazał, że wywłaszczenia nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64). Organ dokonał szczegółowej oceny spełnienia materialnoprawnych przesłanek dopuszczalności wywłaszczenia oraz sposobu ustalenia odszkodowania i uznał, że postępowanie wywłaszczeniowo – odszkodowawcze przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami przewidzianymi w powołanej ustawie. Zdaniem organu nadzoru, podlegające kontroli decyzje, zarówno w części dotyczącej wywłaszczenia, jak i w części dotyczącej przyznanego odszkodowania, nie są dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał jednocześnie, że decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. skierowana została do K.D., który jak wynika z odpisu zupełnego aktu zgonu zmarł w dniu [...] marca 2009 r., a zatem nie mógł być stroną niniejszego postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Uzasadniało to uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. i orzeczenie o odmowie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta [...].

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z.W. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wyrażającą się uznaniem, że budowa ośrodka [...] stanowi cel użyteczności publicznej w rozumieniu tej ustawy i wniósł o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesiony przez skarżącego, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności.

Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. skierowane zostały między innymi do J.W., która – jak wynika z nadesłanego do Sądu odpisu skróconego aktu zgonu – zmarła w dniu [...] maja 2011 r.

Zdaniem Sądu skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wskazane uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.