Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1292/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8 ust. 9
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch sędzia del. WSA Marzenna Linska – Wawrzon Protokolant Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 299/09 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia (...) lutego 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości od K. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 299/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną przez K. P. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 12 lutego 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia 12 lutego 2009 r., Nr (...)Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. , po rozpatrzeniu odwołania K. P. od decyzji Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. z dnia 16 grudnia 2008 r., Nr (...), odmawiającej przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup barakowozu, na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 8, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 2 września 2008 r. K. P. wystąpił do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. o przyznanie "barakowozu" z uwagi na fakt, iż obecne jego mieszkanie "nie nadaje się do użytku".

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku decyzją Nr (...) z dnia 29 września 2008 r. Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego specjalnego z uwagi na "przekraczający dochód i brak podstaw do przyznania w/w pomocy".

Dalej organ odwoławczy podał, że K. P. od wskazanej wyżej decyzji wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. , które decyzją z dnia 7 listopada 2008 r., znak: (...), uchyliło zaskarżone orzeczenie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. decyzją z dnia 16 grudnia 2008 r., Nr (...) odmówił przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup barakowozu z uwagi na dochód przekraczający kryterium ustawowe. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia wskazano, iż wnioskodawcy zaproponowano przekazanie lub sprzedanie gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem, z czego uzyskałby środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb, w tym zakup mieszkania. Z uwagi na to, iż żadna z propozycji nie spotkała się z aprobatą K. P. uznano, że nie zostały wykorzystane przez wnioskodawcę wszystkie jego możliwości i zasoby w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.

Od decyzji tej K. P. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. podnosząc, iż nie zwracał się o pomoc do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. lecz do Rady Gminy w U. i w związku z tym nie rozumie dlaczego otrzymał decyzję od Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. . Odwołujący się podał, że nie oczekuje przyznania zasiłku celowego specjalnego, lecz przyznania mu barakowozu lub kontenera, żeby miał gdzie mieszkać.

K. P. wskazał również, że nie zgadza się z wyliczeniem jego dochodu dokonanym przez organ pierwszej instancji. Zdaniem odwołującego się nie można mówić o dochodach uzyskiwanych przez niego z gospodarstwa rolnego skoro "leży ono odłogiem" z powodu jego stanu zdrowia. Dodał, iż za rok 2007 otrzymał dopłatę unijną z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 1.869,55 zł. Wówczas jego grunty zostały uznane za pastwiska, w związku z czym wydzierżawił je sąsiadowi na dwa lata z czynszem dzierżawnym w wysokości 2000 zł. Jednakże sąsiad nie wywiązał się z umowy. Skarżący podał, że otrzymuje jedynie niewielki dochód z renty, która wynosi 143,39 zł miesięcznie. Wskazał na swoją trudną sytuację mieszkaniową i zdrowotną. Stwierdził ponadto, że w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Burmistrza Uniejowa lub sprzedania go, nie miałby gdzie umieścić otrzymanego barakowozu lub kontenera.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w następstwie rozpoznania wniesionego odwołania doszło do wniosku, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie. Organ wskazał, że K. P. posiada dwuizbowy dom bez wygód. Dom oraz budynki gospodarcze są zaniedbane, a w mieszkaniu brak jest podstawowych sprzętów gospodarstwa domowego. Od kilkunastu lat w budynkach nie wykonywano remontów ani bieżących napraw, w związku z czym zabudowania uległy zniszczeniu. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje. Brak jest osób zobowiązanych do alimentacji względem odwołującego się.

Organ odwoławczy ustalił nadto, że K. P. pozostaje pod opieką lekarza rodzinnego, co mają potwierdzać faktury za wykupione leki. Zdaniem organu odwołujący się nie przedstawił żadnego zaświadczenia o swoim stanie zdrowia. Organ ustalił dochód K. P. na kwotę 1.166,80 zł miesięcznie, w tym renta 143,39 zł miesięcznie i dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,9440 ha przeliczeniowego, którego jest właścicielem 1.023,41 zł. miesięcznie.

Powyższe ustalenia pozwoliły organowi dojść do wniosku, iż dochód K. P. przekracza ustawowy próg warunkujący przyznanie pomocy społecznej, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosił 477.00 zł.

W ocenie organu odwoławczego z materiału dowodowego sprawy, wynika, że organ pierwszej instancji analizował sytuację wnioskodawcy pod kątem przyznania świadczenia niezależnie od osiąganego dochodu, a więc w formie specjalnego zasiłku celowego. Jednakże odmówił udzielenia pomocy w tej formie ze względu na ustalenie, że z chwilą przekazania posiadanego gospodarstwa rolnego skarżący otrzyma świadczenie emerytalne w pełnej wysokości, w sytuacji zaś sprzedaży posiadanych gruntów uzyska środki pozwalające na remont domu lub zakup barakowozu. Poinformowano również skarżącego o możliwości przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Gminy Uniejów, która w zamian zapewni skarżącemu mieszkanie.

Organ podkreślił, że pomimo powyższych możliwości wnioskodawca odmówił współpracy z Miejsko - Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w U. w kwestii ewentualnego rozporządzenia prawem własności gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym organ uznał, że K. P. nie wykorzystuje wszystkich zasobów i możliwości aby przezwyciężyć trudną sytuację życiową w jakiej się znalazł.

Odnosząc się do zarzutu K. P. dotyczącego sposobu wyliczenia jego dochodu organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku gdy osoba ubiegająca się o pomoc społeczną jest właścicielem gospodarstwa rolnego ustawodawca nakazuje przyjąć, zgodnie z przepisem art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł (par. 1 pkt 2 e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950)). W analizowanym przypadku, gdy odwołujący się jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,9440 ha przeliczeniowego, to jego miesięczny dochód wynosić będzie 1.023,41 zł (4.9440 ha x 207 zł = 1.023,41 zł).

Nadto organ odwoławczy wskazał, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego w kwestii nieprawidłowości wydania przez organ pierwszej instancji decyzji w przedmiotowej sprawie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 110 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zadania pomocy społecznej w gminach wykonują jednostki organizacyjne - ośrodki pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 110 ust. 7 tejże ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że wniosek o przyznanie barakowozu został przez odwołującego się złożony w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzanego przez pracownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 2 września 2008 r..

Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczącej zakwalifikowania wniosku skarżącego, jako wniosku o zasiłek celowy specjalny organ odwoławczy uznał działanie organu pierwszej instancji w tym względzie za prawidłowe. Nie podzielił jednocześnie zapatrywania skarżącego, iż "nie prosi o finanse, tylko prosi o pomoc w naturze, jako kontener lub barakowóz". Zdaniem organu kontener lub barakowóz gmina musiałaby zakupić, a zatem słusznym jest uznanie żądania skarżącego za wniosek o świadczenie pieniężne. Abstrahując od powyższego organ dodał, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 pkt 3 i art. 48 ustawy o pomocy społecznej osoba ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Udzielenie schronienia, a więc przyznanie świadczenia niepieniężnego - po myśli art. 36 pkt 2 i tejże ustawy następuje przez przyznanie tymczasowego miejsca noclegowego w noclegowniach, schroniskach, domach dla bezdomnych i innych miejscach do tego przeznaczonych.

W dniu 10 marca 2009 r. K. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wskazując, iż nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem. Do skargi załączono decyzję Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Poddębicach z dnia 21 stycznia 2009 r. o ustalonym u skarżącego znacznym stopniu niepełnosprawności oraz wypis z orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia 11 marca 2004 r. o trwałym inwalidztwie. Skarżący przedstawiając powyższe dokumenty zakwestionował ustalenie organów obu instancji tyczące możliwości uzyskiwania przez niego dochodów z gospodarstwa rolnego. Ponadto skarżący zakwestionował ustalenia organów, iż jest właścicielem budynku mieszkalnego o dwóch izbach. Wskazał, ma wyłącznie "takową ruderę - rozwaliska".

Skarżący podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w kwestii odmowy przekazania gospodarstwa za rentę, co - jego zdaniem - pozbawiłoby go gruntu, na którym mógłby zostać postawiony przyznany mu kontener mieszkalny. Przyznał również, że dokonana dzierżawa jego gospodarstwa okazała się nieporozumieniem, bowiem wskutek nienależytego wykonywania umowy przez dzierżawcę nie uzyskuje z niej umówionego dochodu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał również, że załączone do skargi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 stycznia 2009 r. wydane zostało już po decyzji organu pierwszej instancji, a organ odwoławczy nie miał wiedzy o nim, jak również nie wiedział o orzeczeniu lekarskim z dnia 11 marca 2004 r. w przedmiocie uznania skarżącego za nietrwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, albowiem skarżący nie przedstawił odnośnej dokumentacji w toczącym się postępowaniu. Co więcej skarżący w toku postępowania nie współpracował z organem pierwszej instancji odmawiając dostarczenia aktualnego odcinka otrzymywanej renty, nie przedstawiając żadnego zaświadczenia o stanie zdrowia i odmawiając podpisania wywiadu środowiskowego z dnia 10 grudnia 2009 r..

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji nie zgodził się ze stanowiskiem organów, iż bycie właścicielem gospodarstwa rolnego przesądza o konieczności ustalenia zryczałtowanego dochodu z tegoż gospodarstwa na podstawie przepisu art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji dochód z gospodarstwa rolnego określany jest rzeczywiście w sposób ryczałtowy, w oparciu o przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. Jednakże ten sposób określenia dochodu aktualny jest jedynie wówczas gdy osoba prowadzi gospodarstwo rolne lub ma możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania. Przypisanie skarżącemu hipotetycznego dochodu z gospodarstwa rolnego w oparciu o wskazany powyżej przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, w sytuacji gdy skarżący dochodu tego nie ma możliwości uzyskiwać, jest próbą kreowania fikcyjnego stanu faktycznego, z którą to próbą w ocenie Sądu pierwszej instancji nie można się pogodzić z punktu widzenia fundamentalnych standardów państwa prawa. Zastosowana przez organy pomocowe interpretacja powyższej normy prawnej urąga nie tylko celom ustawy o pomocy społecznej, w szczególności przepisowi art. 2 ust. 1 tejże ustawy, ale godzi również w założenie racjonalnego ustawodawcy. Organy bowiem stają na stanowisku całkowicie fikcyjnym i nakazują przypisać skarżącemu dochód, którego nie tylko co do wysokości, ale przede wszystkim co do zasady nie mógł on osiągnąć.

Tak więc skoro skarżący nie ma możliwości osiągania dochodu z gospodarstwa rolnego z powodu swego stanu zdrowia, to tym samym nie jest możliwe ustalenie tegoż dochodu w ryczałtowy sposób przewidziany w treści art. 8 par. 9 omawianej ustawy. Powyższe nie stoi w opozycji do możliwości wliczania w skład osiąganego przez skarżącego dochodu innych pożytków majątkowych, których uzyskanie związane jest z posiadaniem bądź prawem do tegoż gospodarstwa (dopłata bezpośrednia, czynsz dzierżawny).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) przez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, iż na gruncie powołanego przepisu dochody z gospodarstwa rolnego osoby ubiegającej

się o świadczenia z pomocy społecznej uwzględnia się w jej dochodzie ogólnym

tylko w wypadku, gdy faktycznie prowadzi ona gospodarstwo rolne (rolniczo użytkuje działkę rolną) lub gdy nie osiąga ona żadnych dochodów z posiadanego gospodarstwa rolnego, choć ma faktyczną możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania z niego środków utrzymania.

2. naruszenie przepisów prawa procesowego, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 12 lutego 2009 r., wskutek błędnego przyjęcia, iż ww. decyzja naruszyła art. 8 ust. 9 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

b) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarga K. P. jako nieuzasadniona winna zostać oddalona

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi K. P. na

decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 12 lutego 2009

r. znak: (...), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnego w Łodzi, a także zasądzenie na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania kasacyjnego.

W motywach skargi kasacyjnej strona skarżąca podniosła, iż zarzut dotyczący niewłaściwego wyliczenia dochodu skarżącego przez organy administracji orzekające w przedmiotowej sprawie jest niesłuszny. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują bowiem żadnych odstępstw od przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasady wyliczania dochodu z gospodarstwa rolnego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie przedstawił w uzasadnieniu wyroku żadnego, znajdującego oparcie w przepisach prawa, powodu, dla którego należy w rozpatrywanej sprawie takie odstępstwo uczynić.

Zdaniem kasatora przepisy ustawy nie dają podstaw do różnicowania sytuacji grupy podmiotów będących właścicielami gospodarstw rolnych. Stanowisko wyłączające z dochodów osoby ubiegającej się o pomoc społeczną dochód z gospodarstwa rolnego, którego, z uwagi na stan jej zdrowia, nie może sama uprawiać, należy traktować jako postulat de lege ferenda. Żaden przepis ustawy nie zakłada bowiem, iż do uwzględnienia dochodu z posiadanego gospodarstwa warunkiem koniecznym jest, aby praca w tym gospodarstwie wykonywana była osobiście. W konsekwencji nieuprawniony jest wniosek jaki wyprowadził Sąd pierwszej instancji z faktu złego stanu zdrowia skarżącego, iż skarżącemu przypisano dochód, "którego nie tylko co do wysokości, ale przede wszystkim co do zasad nie mógł on osiągnąć".

Stanowisko, zgodnie z którym w podobnych stanach faktycznych należy pominąć tego typu dochód prowadzi w istocie do podważenia ryczałtowego charakteru dochodu z gospodarstwa rolnego, o którym mowa w art. 8 ust. 9 ustawy, a którego istota sprowadza się przecież do arbitralnego ustalenia przez ustawodawcę, iż właściciel (posiadacz) gospodarstwa rolnego osiąga z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa pewien z góry założony dochód - niezależnie do tego, czy w konkretnym przypadku dochód ten realnie był większy czy mniejszy, bądź też w skrajnych przypadkach czy w ogóle był. Gdyby w opisanych wyżej przypadkach ustawodawca chciał wyłączenia z ogólnego dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej dochodu z gospodarstwa rolnego, wówczas zamieściłby w art. 8 ustawy stosowną regulację, której obecnie brak.

Skarżący podniósł ponadto, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku z dnia 22 maja 2009 r. zawiera wewnętrzną sprzeczność, ponieważ Sąd pierwszej instancji jednocześnie przyznaje, iż sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej ma charakter ryczałtowy (czyli z założenia hipotetyczny), a jednocześnie zarzuca Kolegium, iż stosując w sprawie tenże właśnie, nakazany przez ustawodawcę, sposób ustalania dochodu przypisuje mu dochód hipotetyczny, co wręcz jest, zdaniem Sądu, próbą kreowania fikcyjnego stanu faktycznego. Przyjmując założenie Sądu należałoby uznać, iż każda sprawa o przyznanie pomocy społecznej osobie posiadającej gospodarstwo rolne rozpatrywana jest o oparciu o "fikcyjny stan faktyczny" ponieważ nie tylko w realiach niniejszej sprawy, ale w każdej innej sprawie dochód jaki przypisuje się rolnikowi jest dochodem hipotetycznym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwane jako P.p.s.a.), zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta przede wszystkim na zarzucie dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej interpretacji art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, iż dochód osiągany z gospodarstwa rolnego osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej uwzględnia się w jej dochodzie ogólnym tylko w przypadku czynnego prowadzenia lub możliwości prowadzenia tego gospodarstwa.

Przystępując do oceny tego zarzutu należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego występuje ugruntowany pogląd, że art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem ha przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa (por. wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r. I SA 1406/00 Lex nr 793441, wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r. I OSK 777/05). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zawarte w powołanych wyrokach.

Zatem przedmiotowy przepis dla celów udzielania świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 724/09).

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji w sposób błędny przyjął, iż organy stosując przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej zawyżyły dochód skarżącego do kwoty wyższej, niż określone w ustawie kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku. Dochód K. P. przekracza bowiem ustawowy próg warunkujący przyznanie pomocy społecznej, który w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosił 477 zł.

W przedmiotowej sprawie, gdy wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,9440 ha przeliczeniowego, to jego miesięczny dochód z tego gospodarstwa wynosić będzie 1.023,41 zł (4.9440 ha x 207 zł = 1.023,41 zł), a łączny dochód po doliczeniu renty (143,39 zł) – 1166,80 zł, a więc przekraczający kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Okoliczność, iż skarżący nie uprawia swego gospodarstwa rolnego nie ma znaczenia z punktu widzenia art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. W sytuacji, gdy właściciel gospodarstwa rolnego z różnych powodów, w tym z powodu stanu zdrowia, nie może go samodzielnie uprawiać, może korzystać z pomocy osób trzecich, czy też oddać go w dzierżawę.

W konsekwencji należało uznać, iż odmienne stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie wykładni art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej stanowiło naruszenie tego przepisu skutkujące uchyleniem zaskarżonego wyroku. Stąd zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie należało uznać za usprawiedliwiony.

Usprawiedliwiony jest tym samym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 151 P.p.s.a. W trybie pierwszej normy, Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższych rozważań należy uznać, że odmienna interpretacja art. 8 ust. 9 powołanej ustawy bezspornie miała wpływ na wynik sprawy, a więc Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 P.p.s.a. Sąd na zasadzie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości od K. P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. ze względu na sytuację materialną skarżącego.