Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 235/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2022 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 stycznia 2022 r. nr 1001-IEE-2.711.138.2021.3.GB w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy wydane wobec S. S. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku z dnia 4 października 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśniono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku prowadzi wobec S. S. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 24 marca 2017 r. o numerach [...] [...] [...] które obejmują zaległości z tytułu podatku od towarów i usług odpowiednio za lipiec, wrzesień i październik 2012 r.

Na poczet ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniem z 24 marca 2017 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu sprzedaży nieruchomości na rzecz Prezydenta Miasta R..

Dłużnik zajętej wierzytelności (Miasto R.) odebrał przesyłkę zawierającą ww. zawiadomienie 27 marca 2017 r. i na poczet dokonanego zajęcia przekazał 4 kwietnia 2017 r. na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 5 628,95 zł.

Zobowiązanemu ww. zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone 11 kwietnia 2017 r.

Pismem z 29 lipca 2021 r. zatytułowanym "Wniosek o uchylenie tytułów wykonawczych" zobowiązany wniósł o "uchylenie tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko mnie przez Urząd Skarbowy, które w mojej ocenie dot. zobowiązań przedawnionych."

Organ egzekucyjny uznał to pismo za wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zgłoszony na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na przedawnienie należności objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku, po dokonanej analizie akt sprawy, postanowieniem z 4 października 2021 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, które prowadzi wobec strony na podstawie tytułów wykonawczych z 24 marca 2017 r. o numerach [...],[...] i [...] ponieważ uznał, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych wystawionych przeciwko niej, w tym również tytułów, które opisane zostały w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Radomsku [...]. Ponadto wskazała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku rozpatrując wniosek strony powinien wziąć pod uwagę, że brak jest podstaw do instrumentalnego wykorzystywania instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz stosowania art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), dalej: O.p., a także wystąpiły podstawy do uznania, że art. 70 § 8 ww. ustawy jest niezgodny z Konstytucją RP.

Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w postanowieniu z 20 stycznia 2022 r. wskazał m.in., że co do zasady objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi należności w podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2012 r. przedawniłyby się z upływem 31 grudnia 2017 r. Bieg terminu przedawnienia zostaje jednak przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został poinformowany.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zawiadomieniem z 24 marca 2017 r. dokonał skutecznego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu sprzedaży nieruchomości na rzecz Prezydenta Miasta R.. Zawiadomienie to dłużnik zajętej wierzytelności (Miasto R.) odebrał 27 marca 2017 r. Zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone 11 kwietnia 2017 r. Tym samym powiadomiono go o zastosowaniu środka egzekucyjnego.

Wobec spełnienia przewidzianych przez przepisy prawa przesłanek, 27 marca 2017 r. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązań objętych ww. tytułami wykonawczymi. Oznacza to, że należności z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2012 r. objęte tytułami wykonawczymi o numerach odpowiednio [...] , [...] i [...] przedawnią się z upływem 28 marca 2022 r.

Organ zauważył ponadto, że w niniejszej sprawie, z uwagi na opisaną powyżej okoliczność skutkującą przerwaniem biegu terminu przedawnienia, fakt zawieszenia biegu terminu przedawnienia w okresie od 3 września 2015 r. do 1 grudnia 2015 r. (tj. w czasie trwania postępowania karnego skarbowego) pozostaje bez wpływu na ocenę przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Również bez wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie pozostaje fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Radomsku zabezpieczył zobowiązania w podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2012 r. poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Radomsku prowadzi księgę wieczystą Nr [...]

Powoływanie się przez stronę w zażaleniu na niekonstytucyjność uregulowań zawartych w art. 70 § 8 O.p., nie znajduje uzasadnienia, gdyż w przedmiotowej sprawie przepis ten nie może mieć w chwili obecnej zastosowania. Przytoczona norma prawna dotyczy bowiem możliwości egzekwowania z przedmiotu hipoteki zobowiązań po upływie terminu przedawnienia. W realiach rozpatrywanej sprawy, termin przedawnienia nie upłynął, gdyż organ egzekucyjny 27 marca 2017 r. zastosował środek egzekucyjny, który przerwał bieg terminu przedawnienia.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2012 r. są wymagalne, zaś organ egzekucyjny słusznie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż podnoszona przez stronę przesłanka przedawnienia nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie.

Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia z dnia 20 stycznia 2022 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że w toku całego postępowania powoływał się na przedawnienie zobowiązań objętych tytułami egzekucyjnymi wystawionymi przez Urząd przeciwko niemu. Chodziło zarówno o tytuły, na podstawie których Urząd prowadzi obecnie postępowanie egzekucyjne jak i te, na podstawie których dokonał wpisów hipotek.

W dalszej części skargi, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podniósł że brak jest podstaw do instrumentalnego wykorzystywania instytucji zawieszenia terminu przedawnienia i tym samym stosowania art. 70 § 6 pkt. 1 O.p., nadto wskazał, że istnieją podstawy do uznania art. 70 § 8 O.p. za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP i w konsekwencji uznanie, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości podatnika nie wyklucza przedawnienia zobowiązania zabezpieczonego hipoteką.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaznaczyć także należy, że sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów prawa, a zatem brak było podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego.

Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 20 stycznia 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku z 4 października 2021 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] [...] i [...] obejmujących zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2012 r. Zdaniem skarżącego postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone ze względu na upływ terminu przedawnienia zobowiązań objętych ww. tytułami wykonawczymi.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie i dlatego zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Powyższy przepis enumeratywnie określa przesłanki stanowiące podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie którejkolwiek z nich oznacza konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodzić się należy z organem, że żadna z wymienionych wyżej sytuacji nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Zauważyć należy, że przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odnosi się także do przedawnienia zobowiązania podatkowego, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt II FSK 141/18, wyrok NSA z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 418/21).

Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednocześnie stosownie do treści art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał w szczególności, że w odniesieniu do zobowiązań podatkowych będących przedmiotem egzekucji, poddanej sądowej kontroli w niniejszej sprawie, doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został poinformowany. Jako bezsporny fakt wskazano, że objęte tytułami wykonawczymi nr [...],[...] i [...] w podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2012 r. przedawniłyby się z upływem 31 grudnia 2017 r.

Sąd stwierdza, że w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie z dnia 24 marca 2017 r., którym dokonano skutecznego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu sprzedaży nieruchomości na rzecz Prezydenta Miasta R.. Zawiadomienie to dłużnik zajętej wierzytelności odebrał 27 marca 2017 r. i w tym dniu – zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. – został zastosowany środek egzekucyjny. Zobowiązanemu (S. S.) ww. zawiadomienie doręczono 11 kwietnia 2017 r., tym samym został on zawiadomiony o zastosowaniu środka egzekucyjnego, co wypełnia znamiona zastosowania art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Skutkiem powyższego było przerwanie biegu terminu przedawnienia, który rozpoczął swój bieg na nowo w dniu następującym po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Powyższe oznacza, że nowy termin przedawnienia należności z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i października 2012 r. upływa z dniem 28 marca 2022 r. Co istotne, skarżący ani w skardze ani w toku postępowania nie kwestionował wystąpienia wskazanej okoliczności ani nie wskazywał na jakiekolwiek uchybienia jej dotyczące. Brak zatem podstaw, aby kwestionować prawidłowość rozstrzygnięć Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku z dnia 20 października 2021 r. oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 20 stycznia 2022 r., odmawiających umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że na dzień ich wydania należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Skoro organy orzekały przed upływem terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, zamierzonego skutku nie mogła odnieść argumentacja skarżącego wskazująca na wadliwość zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania karnego-skarbowego oraz zabezpieczenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień i październik 2012 r. poprzez dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Radomsku prowadzi księgę wieczystą Nr [...]

W tej sytuacji żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ prawidłowo uznał za nieuzasadnione, ponieważ skuteczne zastosowanie środków egzekucyjnych, stosownie do art. 70 § 4 O.p., przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie dopatrzył się, aby organ drugiej instancji naruszył wskazane w skardze przepisy Ordynacji podatkowej.

Na marginesie stwierdzić należy, że wątpliwości sądu nie wzbudziła prawidłowość uznania przez organy wniosku strony za wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...][...] i [...]. Zauważyć bowiem należy, że postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie innych tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku, które wymieniono w dziale IV księgi wieczystej Nr [...], zostały umorzone w związku z bezskutecznością egzekucji postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Radomsku z 4 czerwca 2016 r. Brak było zatem podstaw do uznania, że wniosek skarżącego dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zostało już umorzone z innej przyczyny.

Zauważyć przy tym należy, że kwestie dotyczące postępowania podatkowego nie mogą przynieść żadnego skutku w odrębnym od niego postępowaniu egzekucyjnym. W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję. Do tego celu służą środki dostępne w toku postępowania jurysdykcyjnego zwykłego (odwołanie, zażalenie) bądź nadzwyczajnego - w razie wystąpienia kwalifikowanych wad aktu, m.in. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego lub o stwierdzenie nieważności decyzji. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie Ordynacja podatkowa oraz w ustawach podatkowych (art. 128 O.p.).

Wobec powyższego, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

mj