Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2088/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4, 29
journal: Dz.U. 1986 nr 36 poz 180
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia jednego z dwóch aktów zgonu 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. C. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania L. G., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009r. nr [...] odmawiającej unieważnienia jednego aktów zgonu, tj. aktu zgonu nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w B. w dniu [...] maja 1958 r. na nazwisko G. W. lub aktu zgonu nr [...] sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w W. w dniu [...] grudnia 1990 r. na nazwisko O. P..

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że L. G. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. wystąpiła o unieważnienie jednego z wyżej wymienionych aktów zgonu. Akt zgonu nr [...] w Urzędzie Stanu Cywilnego w B. został sporządzony na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] marca 1958 r., sygn. akt [...] w sprawie uznania W. G. za zmarłego. Wskazany akt zgonu zawiera następujące dane: W. G. ( nazwisko rodowe G.), urodzony dnia [...] lipca 1900 r. w F., syn A. G. i L. z domu D., zmarły dnia [...] maja 1946 r., w pozycji małżonek- wpisano E. G..

Natomiast akt zgonu nr [...] w Urzędzie Stanu Cywilnego w W. został sporządzony w trybie zwykłym, na podstawie karty zgonu wystawionej przez szpital w W., który zawiera następujące dane: P. O. ( nazwisko rodowe O.) urodzony dnia [...] stycznia 1901 r., w miejscowości K., syn A. O. i L. z domu N., zmarły dnia [...] grudnia 1990 r. w W., w pozycji małżonek wpisano – I. O. z domu J..

Skarżąca w odwołaniu twierdzi, że oba akty zgonu dotyczą jej ojca, podnosząc, że W. G. posługiwał się nazwiskiem O. P. od 1949 roku aż do śmierci, czyli do 1990 roku. Wymieniła nadto nazwiska jakich używał jej ojciec w poszczególnych latach. Kwestionuje postanowienie Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] marca 1958 r., sygn. akt Ns [...]

1

o uznaniu za zmarłego W. G. oraz sporządzony na tej podstawie akt zgonu nr [...] z dnia [...] maja 1958 r. na nazwisko G. W., w którym jako datę zgonu wpisano [...] maja 1946 roku. Akt ten, zdaniem skarżącej, stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą, ponieważ osoba uznana za zmarłą, w rzeczywistości zmarła kilkadziesiąt lat później pod innym nazwiskiem i imieniem.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z 29 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego, jeżeli dwa akty stanu cywilnego stwierdzają to samo zdarzenie, unieważnia się jeden z nich. Unieważnienie może dotyczyć zarówno aktu sporządzonego na podstawie zgłoszenia, jak i aktu sporządzonego na podstawie orzeczenia sądowego.

Organ odwoławczy podniósł, iż Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 sierpnia 1962r, sygn. akt II CR 273/62 wskazał, iż o tożsamości zdarzenia można mówić w sytuacji, gdy okoliczności istotne, wskazane w każdym z badanych aktów stanu cywilnego, konkretyzują to samo zdarzenie w taki sposób, że nie może być wątpliwości co do tego, iż przedmiotem rejestracji w każdym z badanych aktów jest ten sam fakt. Nie jest przy tym konieczne, by treść aktów badanych była identyczna.

Zdaniem Ministra w niniejszej sprawie nie występuje zasadnicza przesłanka do unieważnienia jednego z dwóch aktów stanu cywilnego w trybie administracyjnym jaką jest tożsamość zarejestrowanego zdarzenia. W przedmiotowej sprawie akty zgonu zwierają w całości różne dane, tj. imię i nazwisko osoby zmarłej, jej nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, datę zgonu, imiona i nazwiska rodowe rodziców osoby zmarłej, imię i nazwisko małżonka osoby zmarłej. Wpisanie w obu aktach tak rozbieżnych danych wyklucza stwierdzenie, że akty te dotyczą tego samego zdarzenia. Organ wskazał, że w pozostałych aktach stanu cywilnego, dotyczących aktu urodzenia skarżącej w pozycji ojciec figuruje W. G., w akcie małżeństwa jej rodziców również widnieje nazwisko W. G., jako męża jej matki E. z domu K., a także w akcie zgonu jej matki, jako małżonek osoby zmarłej wpisany jest W. G..

W odniesieniu do twierdzenia skarżącej, że osoba uznana za zmarłą żyła do roku 1990 i posługiwała się innym nazwiskiem Minister podniósł, że brak jest dokumentów potwierdzających zmianę imienia i nazwiska przez W. G.. Natomiast podawane przez skarżącą inne hipotetyczne dane

2

osobowe jej ojca nie znajdują potwierdzenia ani w aktach stanu cywilnego, ani też w innych dokumentach zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania.

Minister podkreślił, iż zgodnie z art. 4 ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego - akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, zaś ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Zasada to dotyczy wszystkich aktów stanu cywilnego.

Z kolei art. 30 pkt 1 w zw. z art. 33 tej ustawy stanowi, że akt stanu cywilnego unieważnia się, jeżeli stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą. W sprawie tej orzeka sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym, co oznacza, że do chwili wydania orzeczenia przez sąd o unieważnieniu aktu stwierdzającego zdarzenie niezgodne z prawdą akt stanu cywilnego posiada pełną moc dowodową.

W konstatacji Minister stwierdził, iż podziela stanowisko Wojewody [...] że sporządzono dwa całkowicie w swojej treści różne akty stanu cywilnego, czyli rejestrujące w istocie rzeczy dwa różne zgony dwóch różnych osób i dlatego należało zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła L. G., podnosząc, iż oba akty zgonu dotyczą jej ojca, który pomiędzy rokiem 1939 a rokiem 1949 posługiwał się nazwiskiem P. O., ale też różnymi innymi nazwiskami ze względu na konieczność ukrywania się. Skarżąca podkreśliła, że jej matka wystąpiła o uznanie jej ojca za zmarłego i sąd oznaczył datę jego śmieci na rok 1946 i na tej podstawie Urząd Stanu Cywilnego w B. sporządził akt zgonu, mimo, że nikt nigdy nie widział go zmarłego, śmieć ojca była bowiem fikcyjna. Nazwiskiem P. O. posługiwał się do swojej faktycznej śmierci w dniu [...] grudnia 1990 r. w szpitalu w W.. Zdaniem skarżącej akt zgonu nr [...] stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą, bowiem osoba uznana za zmarłą faktycznie zmarła 1990 roku pod innym nazwiskiem i imieniem, zaś akt zgonu nr [...] sporządzono na nazwisko, którym jej ojciec posługiwał się od sierpnia 1949 roku.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podnosząc te sam argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

3

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Skarżącą wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności jednego dwóch aktów zgonu, z których jeden o nr [...] został sporządzony w dniu [...] maja 1958 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego B. na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w B. z dnia [...] marca 1958 r. o uznaniu W. G. za zmarłego w dniu [...] maja 1946 r., a drugi akt zgonu o nr [...] został sporządzony w dniu [...] grudnia 1990 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w W. na podstawie karty zgonu P. O. wystawionej przez Szpital w W..

Zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 29 września 1986r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (jedn. tekst z 2004 r. Dz. U. 161, poz.1688 ), zwanej dalej ustawą, jeżeli dwa akty stanu cywilnego stwierdzają to samo zdarzenie, unieważnia się jeden z nich. Unieważnienia dokonuje organ administracji państwowej wyższego stopnia, właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt późniejszy. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy dwa akty stanu cywilnego stwierdzające to samo zdarzenie zostały zarejestrowane w polskich księgach stanu cywilnego.

Według powołanego przepisu możliwość unieważnienia aktu w drodze postępowania administracyjnego wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek a mianowicie:

* istnienia dwóch aktów stanu cywilnego,

* stwierdzenia przez te dwa akty tego samego zdarzenia.

4

W ocenie Sądu powyższe przesłanki nie zachodzą w niniejszym przypadku, gdyż z materiału dowodu zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca domaga się unieważnienia jednego z dwóch aktów zgonu, których treść jest całkowicie ze sobą niezgodna. Z porównania obu tych aktów zgonu wynika, że ujawnione w nich informacje dotyczące osoby zmarłej wymagane art. 67 ust. 1 ustawy, zawierają dane diametralnie różne. Innymi słowy, w obu aktach zgonu brak jest chociażby jednej informacji o tej samej treści, która pozwalałaby przyjąć, że akty te mogą dotyczyć tego samego zdarzenia.

W orzecznictwie wyraźnie podkreśla się, że zastosowanie art. 29 ustawy możliwe jest tylko w przypadku istnienia dwóch aktów stwierdzających to samo zdarzenie. Oba akty muszą konkretyzować to zdarzenie w taki sposób, iż nie może być wątpliwości, że przedmiotem rejestracji w każdym z aktów jest ten sam fakt, przy czym nie jest konieczne, aby treść obu aktów była identyczna, gdyż wystarczy, że ewentualne różnice treści aktu nie uzasadniają, iż może chodzić o różne zdarzenia ( por. postanowienie SN z dnia 9 sierpnia 1962r., II CR 273/62, OSNC 1963/11/241).

W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że oba akty zgonu dotyczą tego samego zdarzenia, skoro zawarte w nich wszystkie dane co do osoby zmarłej są różne, każdy z nich zawiera bowiem inne dane co do nazwiska i mienia zmarłego, nazwiska rodowego, miejsca i daty urodzenia, nazwiska i imienia oraz nazwiska rodowego małżonka oraz nazwisk rodowych i imion rodziców. W toku postępowania ustalono nadto, że w akcie urodzenia skarżącej sporządzonym w Urzędzie Stanu Cywilnego w B. w dniu [...] listopada 1936 r. ( nr [...]) w pozycji rodzice wpisani są: W. G. ( nazwisko rodowe G. ) i G. E. ( nazwisko rodowe K. ). Te same dane ujawnione są zarówno w akcie małżeństwa rodziców skarżącej sporządzonym w dniu [...] lutego 1936r. w USC w B. ( [...]), jak też w akcie zgonu jej matki E. G. z d. K. sporządzonym przez Urząd Stanu Cywilnego w B. w dniu [...] maja 1959 r. ( nr [...]).

Zatem więc, jeśli treść dwóch aktów w zakresie podstawowych danych całkowicie się różni, jak to niewątpliwie ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, to nie można uznać, iż dotyczą one tego samego zdarzenia.

5

Wymaga podkreślenia, iż zagadnienie unieważnienia aktów stanu cywilnego reguluje art. 29 i art. 30 ustawy, przy czym na podstawie pierwszego przepisu do unieważnienia dochodzi z przyczyn formalnych, zaś na podstawie drugiego z przyczyn materialnych, czyli z powodu niezgodności z prawdą.

W myśl art. 4 ustawy akty stanu cywilnego, stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że do chwili wydania orzeczenia przez sąd o unieważnieniu aktu stwierdzającego zdarzenie niezgodne z prawdą, nikt nie może podważyć jego ważności. Nie jest to możliwe nawet wtedy, gdy ta niezgodność z prawdą jest oczywista dla kierownika urzędu stanu cywilnego, innych organów państwowych oraz dla stron. Jeżeli został sporządzony akt zgonu osoby która zmarła w innym czasie, to taki akt podlega unieważnieniu na podstawie art. 30 pkt 1 ustawy przez sąd w postępowaniu nieprocesowym na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego ( art. 33).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji.