Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 942/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi O. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego O. S. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. W dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...]na 167 km autostrady [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował O. S. (dalej "Skarżący"). Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu, zgodnie z wpisem w dowodzie rejestracyjnym wynosiła 11 990 kg. Podczas monitoringu autostrady [...], urządzenie [...] zainstalowane w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego nie wykryło urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej w kontrolowanym pojeździe. Powyższe stało się podstawą zatrzymania ww. pojazdu do kontroli mobilnej.

Ponadto po wprowadzeniu nr rej. tego pojazdu do systemu komputerowego - stwierdzono zapis czterech otwartych incydentów z dnia [...]09.2012 r. z opisem "brak komunikacji z OBU, brak kontraktu", oznaczających brak opłaty za przejazd płatnym odcinkiem drogi krajowej:

[...]

2. Po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...]Generalny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Skarżącego karę pieniężną w kwocie 3000 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm. - dalej także: "udp") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.- dalej "rozporządzenie"), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U z 2012 r., poz. 1265, zwanej dalej "utd") oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 udp

W ocenie organu z protokołu kontroli z dnia [...] września 2012 r., na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja, w sposób niebudzący wynika, iż kierujący ww. pojazdem w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...]poruszał się płatnym odcinkiem autostrady [...] i za ten przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Co więcej, na podstawie kontroli ustalono, iż kierujący Pan O. S., w dniu [...] września 2012 r. czterokrotnie nie uiścił opłaty elektronicznej. Powyższe naruszenia zostały zarejestrowane jako zapisy ewidencyjne przez skaner urządzenia kontrolnego znajdującego się na wyposażeniu mobilnej jednostki kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego.

W ocenie organu każdorazowy zapis ewidencyjny, o którym mowa powyżej, powinien skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego wobec kierującego pojazdem, który naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Przepis art. 13k ust. 1 udp stanowi, iż karę pieniężną wymierza się "za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty." Każdy zarejestrowany przejazd pojazdu naruszającego obowiązek uiszczenia opłaty powinien stanowić odrębną podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest nałożenie na kierującego pojazdem kary pieniężnej w wysokości 3000 zł, za każde naruszenie w postaci nieuiszczenia wymaganej opłaty elektronicznej.

Organ wskazał, iż w rozpatrywanym stanie faktycznym zasadnym jest wydanie osobnej decyzji administracyjnej nakładających karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych za każde naruszenie, którego dopuścił się kierujący. Przejazd po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty elektronicznej stanowi "naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty", które to pojęcie zostało zdefiniowane wprost w § 2 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 133, poz. 773).

3. Wobec powyższego Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika podniósł, iż przy wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 10 K.p.a., art. 61 K.p.a., art. 77 K.p.a., co w sposób istotny rzutuje na stronę prawno-formalną przedmiotowej procedury administracyjnej. Strona podnosi również zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego art. 13i ust. 3 udp w zakresie funkcjonowania i infrastruktury technicznej systemów elektronicznego poboru opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, oraz opłaty za przejazd autostradą, o których mowa w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571, z późn. zm.).

Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego art. 13k ust. 3 udp, poprzez jego niewłaściwą interpretację. Ponadto, strona żądała uzasadnienia prawnego dotyczącego zastosowania środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a nie odwołania. Strona wskazała także na brak prawidłowego oznakowania wjazdu na płatny odcinek drogi krajowej.

Według Skarżącego niesłuszne było nałożenie kary pieniężnej na kierującego pojazdem, a nie na przedsiębiorcę prowadzącego działalność transportową.

4. GITD decyzją z dnia [...] grudnia 2012r. o nr [...]utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. Powtórzył poczynione ustalenia faktyczne i wskazał, że w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...]na 167 km autostrady [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej samochód ciężarowy marki [...]o nr rej. [...]. Pojazdem samochodowym kierował Skarżący. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu, zgodnie z wpisem w dowodzie rejestracyjnym wynosiła 11 990 kg.

W ocenie organu, kontrola pojazdu potwierdziła, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłaty elektronicznej (jednostkę pokładową viaBOX), a za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej nie uiszczono opłaty elektronicznej o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp Nadto, kierujący kontrolowanym pojazdem oświadczył, że nie wiedział o konieczności ponoszenia opłat za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym na podstawie materiału zgromadzonego w aktach sprawy stwierdzono, iż kierujący kontrolowanym pojazdem w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...]nie uiścił opłaty za przejazd po autostradzie [...] na odcinku [...].

Organ wyjaśnił, że droga krajowa, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia, na podstawie których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Organ odwoławczy uznał, wskazując na podstawę prawną, że kierujący wykonując przejazd po drodze krajowej [...] wyżej wymienionym pojazdem samochodowym w dniu [...] września 2012 r., był obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Organ zauważył, że elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia powyższej opłaty spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k udp. W myśl art. 5 ust. 1 udp do dróg krajowych zalicza się:

1) autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;

2) drogi międzynarodowe;

3) drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;

4) drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów) lub wyłącznie ruch towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów (zespołu pojazdów);

5) drogi alternatywne dla autostrad płatnych;

6) drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich;

7) drogi o znaczeniu obronnym.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 udp, korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną: bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

GITD wskazał, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, w sposób pełny odzwierciedla ustalony stan faktyczny. Wynika z tego materiału, że pojazd samochodowy, którego kierowcą był Skarżący poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp.

Zdaniem GITD, okoliczności podniesione przez Skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 udp w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów, jak podał organ, przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Organ podkreślił, że obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych został ustalony w ustawie z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Stosownie do art. 9 tejże ustawy przepisy ustanawiające powyższy obowiązek weszły w życie z dniem 1 lipca 2011 r. Ustawodawca przewidział zatem ponad trzyletni okres vacatio legis. W związku z tym, w ocenie organu, Skarżący miał wystarczająco czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnym. GITD stwierdził w tym miejscu, że ustawowym obowiązkiem inspektorów transportu drogowego jest kontrola przestrzegania obowiązujących przepisów na wszystkich drogach publicznych, obowiązkiem kierującego pojazdem samochodowym jest zaś przestrzeganie tych przepisów, na każdym odcinku pokonywanej trasy przejazdu.

Jak wskazał GITD, obowiązujący system pozwala na naliczanie i pobieranie opłaty elektronicznej wyłącznie za pośrednictwem zainstalowanego w pojeździe urządzenia, tzw. viaBOX. Brak zainstalowania w pojeździe tego urządzenia, w toku wykonywania przejazdu po drogach wskazanych w ww. załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia, skutkuje tym, że opłata elektroniczna nie zostaje uiszczona, zaś organ administracji publicznej obowiązany jest do wymierzenia kierującemu pojazdem samochodowym kary administracyjnej, zgodnie z dyspozycją wyrażoną w art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i jej umorzenie, jako wydanej z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

a) brak podstawy prawnej do kumulowania kar administracyjnych i wielokrotnego karania za jeden czyn, polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczny naruszeń ujawnionych przez zamontowane na tym odcinku urządzenia kontrolne, tzw. bramownice;

b) wysokie stawku kar pieniężnych w porównaniu z karami stosowanymi w innych krajach UE, sztywny charakter przedmiotowych kar, jak również przyjęcie sankcji administracyjnych, a więc obiektywnego reżimu odpowiedzialności, skutkującej brakiem możliwości miarkowania kary oraz uwzględnienia przy jej wymierzaniu okoliczności łagodzących bądź wyłączających winę;

c) brak oznakowania płatnych odcinków dróg krajowych oraz wymierzanie kar pieniężnych bez względu na nieumieszczenie przy płatnych odcinkach dróg stosownych znaków informacyjnych;

d) niezgodność przepisów ustawy o drogach publicznych z przepisami dyrektywy nr 2006/38/WE;

e) automatyczne generowanie w protokole kontroli adnotacji, zgodnie z którą kierowca "nie wnosi zastrzeżeń";

f) wydawanie decyzji nakładającej karę pieniężną w tym samym dniu, w którym strona postępowania informowana jest o jego wszczęciu;

g) brak precyzyjnych informacji, co do sposobu zaskarżenia decyzji nakładającej karę pieniężną.

6. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej również: GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Rozpoznając skargę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga skarżącego jest zasadna.

4. Jako podstawę materialnoprawną nałożenia kary w wysokości 3.000 zł GITD powołał art. 13k ust. 1 pkt 1 udp, mówiący, iż za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł.

5. Bezsporne jest, że Skarżący, będący jednocześnie kierowcą i właścicielem pojazdu, w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...]na 167 km autostrady [...], został zatrzymany do kontroli mobilnej przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego. Skarżący prowadził samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu, zgodnie z wpisem w dowodzie rejestracyjnym wynosiła 11.990 kg. Z protokołu kontroli wynika, że podczas monitoringu autostrady [...], urządzenie [...] zainstalowane w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego nie wykryło urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej w kontrolowanym pojeździe Skarżącego. Powyższe stało się podstawą zatrzymania ww. pojazdu do kontroli mobilnej.

Podczas kontroli ustalono, iż do ww. pojazdu przypisany jest incydent o numerze identyfikacyjnym [...]zarejestrowany w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...]przez bramownicę nr [...]z opisem: "brak komunikacji z OBU, brak kontraktu".

6. Za pomocą urządzeń kontrolnych mobilnej jednostki kontrolnej ustalono, że powyższy pojazd nie posiadał zainstalowanego urządzenia viaBOX oraz wygenerowano 4 wskazanych w stanie faktycznym sprawy incydentów – przyjazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej po płatnym odcinku drogi krajowej [...]. Były to przejazdy pod 4 bramownicami o następujących godzinach od [...]do [...]. Droga krajowa po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 80, poz. 4333 z późn. zm.).

Organ przejazd przez 4 bramownice na tym samym odcinku drogi uznał za 4 przejazdy w związku z czym nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości po 3000 zł za każdy incydent. W tym miejscu należy, wskazać, że skargi na pozostałe trzy decyzje o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3000 zł za przejazd w dniu [...] września 2012 r. zostały złożone odrębnie i zarejestrowane pod różnymi sygnaturami:

[...]

7. W ocenie Sądu, nieuzasadnione jest nałożenie kary pieniężnej za przejazd na tym samym odcinku drogi za każdą bramownicę. Nieuprawniony jest przyjęty przez organ sposób rozumienia ww. przepisów pozwalające na kumulację kar pieniężnych za jeden czyn polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty. Wobec powyższego w ocenie Sądu zasadne było nałożenie kary wyłącznie za pierwszy incydent z udziałem Skarżącego odnotowany o godz. [...], bramownica nr [...]incydent o nr [...]. Kara powyższa została nałożona decyzją GITD o nr [...] z dnia [...] września 2012. W II instancji utrzymana skarżoną decyzją GITD o nr [...]z dnia [...] grudnia 2012 r.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy i protokół kontroli na podstawie którego wydano skarżoną decyzję, kary wymierzone decyzjami, których stan faktyczny ustalono na podstawie kolejnych incydentów z udziałem Skarżącego za przejazd tą samą drogą krajową były więc nieuzasadnione.

Analiza licznych spraw z zakresu opłaty elektronicznej pozwala zauważyć, że organy nakładając na kierującego pojazdem samochodowym karę pieniężną za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty naliczają powyższą karę za przejazd pod każdą bramownicą stosując posiłkowo § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. 2011.80.433 ze zm.), gdyż teoretycznie na każdym skrzyżowaniu można wjechać na drogę bądź z niej zjechać, a więc w ocenie organu każdy taki odcinek zawarty miedzy dwoma bramownicami stanowi odrębny przejazd po drodze krajowej lub jej odcinku, ponieważ zgodnie z treścią § 4 wskazanego powyżej rozporządzenia początkiem albo końcem drogi krajowej lub jej odcinka, na którym pobiera się opłatę elektroniczną, jest:

a) punkt przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu albo

b) punkt przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granicą państwową.

Wysokość stawek opłat elektronicznych zawiera zał. nr 3 .

Powyższy przepis w ocenie Sądu jest przepisem czysto technicznym wskazującym jedynie sposób naliczania opłaty elektronicznej i mającym na celu ułatwienie obliczenia wysokości opłaty elektronicznej za cześć odcinka po jakim porusza się kierujący. Inna interpretacja powyższego zapisu prowadziłaby do wniosku, że § 4 rozporządzenia wprowadza nowe pododcinki niezależne od treści zał. nr 1 i 2 do powyższego rozporządzenia, a także przepisów ustawy o drogach publicznych.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych, korzystający z dróg krajowych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 22 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U z 2012, poz. 1137), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000 zł. W przypadku uiszczenia opłaty w niepełnej wysokości wymierzana jest natomiast kara w wysokości 1.500 zł (art. 13k ust. 1 pkt 2 ustawy).

Z powyższego wynika wprost, że kara jest bezpośrednio powiązana z przejazdem po danej drodze krajowej lub jej odcinku. Ustawa o drogach publicznych nie zawiera definicji "przejazdu", jednak przyjęta przez organy definicja przejazdu w oparciu o definicję początku i końca drogi krajowej zawarta w § 4 rozporządzenia wydaje się błędna lub co najmniej niepełna, gdyż nie każdy przejazd zawarty jest między dwoma najbliższymi punktami przecięcia osi dróg w węźle lub skrzyżowaniu, albo przecięcia osi drogi z granicą miasta na prawach powiatu lub granica państwa. W ocenie Sądu, kara pieniężna winna być nakładana za przejazd bez uiszczenia opłaty po drodze krajowej lub jej odcinku (bez względu na długość przejazdu a nie za przejazd pomiędzy dwoma najbliższymi bramownicami), o których mowa w załączniku nr 1 i 2 do rozporządzenia. Za taki przejazd jedną drogą krajową bez uiszczenia opłaty nakłada się karę w wysokości 3000 zł. Zgodnie z łacińska premią "Clara non sunt interpretanda" w procesie wykładni prawa w pierwszej kolejności należy opierać się wyłącznie na wykładni literalnej we wszystkich tych przypadkach, w których treść normy jest klarowna i jasna.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w ustawie o drogach publicznych w art. 13 ha ust. 6 ustawy o drogach publicznych. Zgodnie z powyższą delegacją Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia była upoważniona do:

a) określenia dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną,

b) ustalenia dla nich wysokość stawek opłaty elektronicznej za przejazd kilometra, dla danej kategorii pojazdu, w wysokości nie większej niż określona w ust. 4 art. 13ha ustawy o drogach publicznych.

Przy czym Rada Ministrów miała na uwadze potrzeby utrzymania i ochrony dróg istotnych dla rozwoju sieci drogowej, koszty poboru opłaty elektronicznej oraz klasę drogi, na której jest pobierana opłata elektroniczna. Powyższa delegacja ustawowa upoważniała więc Radę Ministrów jedynie do wskazania dróg publicznych na których obowiązuje opłata elektroniczna, a także ustalenia wysokości stawek opłaty elektronicznej, w żądanym wypadku nie upoważnia do definiowania jakichkolwiek pojęć zawartych w ustawie. Wobec powyższego należy uznać, że w § 4 ustawodawca wskazał jedynie na najkrótszy odcinek drogi krajowej lub jej odcinka za jaki pobiera się opłatę elektroniczną, a odcinka powyższego w żadnym razie nie należy utożsamiać z przejazdem, gdyż za przejazd w rozumieniu ustawy o drogach publicznych i przepisów rozporządzenia uznany winien być odcinek drogi krajowej lub jej odcinka od chwili wjazdu na drogę do chwili zjazdu z tej drogi niezależnie od ilości mijanych po drodze skrzyżowań czy węzłów. Przy czym należy przyjąć, że jeżeli na jednym ze skrzyżowań, czy węzłów drogowych nastąpi zjazd na inną płatną drogę publiczną to mamy do czynienia z tym samym przejazdem.

8. Spór budzić może natomiast sytuacja, gdy najpierw poruszamy się drogą płatną a potem bezpłatną i znowu płatną. Z uwagi na sygnalizację jaką wydaje urządzenie viaBOX, informując, że kierowca pojazdu wjeżdża na odcinek drogi płatnej, w takim wypadku w ocenie Sądu prawidłowe byłoby nałożenie kary pieniężnej za oba przejazdy po drodze płatnej bez uiszczenia opłaty.

Wykładnia językowa przepisu art. 13ha ust. 1 udp prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzenia kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie tego rodzaju kary musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie w prawie. Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13k ust. 1 udp nie jest, zdaniem Sądu "dopuszczalne stosowanie dowolnej wykładni orzekającej".

9. W ocenie Sądu w rozstrzyganej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia prawa materialnego tj. art. 13k ust. 1 ustawy o drogach publicznych nakładając na skarżącego po raz drugi karę pieniężną za przejazd po tej samej drodze krajowej. Sąd podkreśla, że za przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej bez uiszczenia opłaty można nałożyć tylko jedną karę w wysokości 3.000 zł, karze podlega każdy przejazd.

10. W ocenie Sądu należy podzielić stanowisko organu, że argumentacja skarżącego dotycząca kwestii braku zawinienia po jego stronie, nie ma w niniejszej sprawie jakiegokolwiek istotnego znaczenia, albowiem unormowania ustawy o drogach publicznych, powołane w decyzjach organu, nie uzależniają nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązujących w przewozach drogowych regulacji (w tym dotyczących opłat elektronicznych) od ustalenia winy podmiotu wykonującego dany przewóz.

11. Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit." a " p.p.s.a. Podstawę orzeczenia zawartego w pkt 2. sentencji wyroku stanowi art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a.