Wyrok NSA oz. w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 541/01
NSA oz. w Krakowie
Data orzeczenia: 2001-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 14, art. 18 ust. 1, art. 91 ust. 1, art. 91 ust. 3
journal: Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1995 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządzie terytorialnym.
article: art. 190 ust. 1 pkt 4, art. 190 ust. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 95 poz. 602
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.
Teza: 1. Skutek prawny w postaci wygaśnięcia mandatu radnego powiązany jest z wyrokiem sądu karnego /art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - Dz.U. nr 95 poz. 602/. Stwierdzenie tego faktu przez radę ma więc charakter deklaratoryjny. Brak tu elementu uznania administracyjnego, które dawałoby możliwość kształtowania różnych skutków prawnych w identycznych stanach faktycznych.

2. Brak w rozstrzygnięciu nadzorczym uzasadnienia czyni je wadliwym /art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, co skutkuje uchyleniem rozstrzygnięcia przez NSA.

3. Wojewoda powinien w rozstrzygnięciu nadzorczym przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne istotne w sprawie oraz wnioskowanie, które doprowadziło go do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Należało więc powołać prawomocny wyrok sądu oraz wykazać, że został on orzeczony za przestępstwo z winy umyślnej. Brak takiego uzasadnienia czyni rozstrzygnięcie wadliwym, co skutkuje jego uchylenie.

4. Stwierdzenie przez radę gminy faktu wygaśnięcia mandatu radnego ma charakter deklaratoryjny. W razie spełnienia przesłanek określonych w art. 190 ordynacji wyborczej do rad gmin, powiatów i sejmików województw, rada nie może podjąć uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.

TEZY

1. Skutek prawny w postaci wygaśnięcia mandatu radnego powiązany jest z wyrokiem sądu karnego /art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - Dz.U. nr 95 poz. 602/. Stwierdzenie tego faktu przez radę ma więc charakter deklaratoryjny. Brak tu elementu uznania administracyjnego, które dawałoby możliwość kształtowania różnych skutków prawnych w identycznych stanach faktycznych.

2. Brak w rozstrzygnięciu nadzorczym uzasadnienia czyni je wadliwym /art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./, co skutkuje uchyleniem rozstrzygnięcia przez NSA.

3. Wojewoda powinien w rozstrzygnięciu nadzorczym przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne istotne w sprawie oraz wnioskowanie, które doprowadziło go do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Należało więc powołać prawomocny wyrok sądu oraz wykazać, że został on orzeczony za przestępstwo z winy umyślnej. Brak takiego uzasadnienia czyni rozstrzygnięcie wadliwym, co skutkuje jego uchylenie.

4. Stwierdzenie przez radę gminy faktu wygaśnięcia mandatu radnego ma charakter deklaratoryjny. W razie spełnienia przesłanek określonych w art. 190 ordynacji wyborczej do rad gmin, powiatów i sejmików województw, rada nie może podjąć uchwały odmawiającej stwierdzenia wygaśnięcia mandatu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy N. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Ś. z 22 stycznia 2001 r., (...), w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały (...) Rady Gminy w N. z 28 grudnia 2000 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego Rady Gminy w N. - uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze i stwierdza nieważność uchwały Rady Gminy w N. z 28 grudnia 2000 r., (...), w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego Rady Gminy w N. (...).


UZASADNIENIE

I. Rozstrzygnięciem nadzorczym z 22 stycznia 2001 r., (...), Wojewoda Ś. stwierdził nieważność uchwały (...) Rady Gminy w N. z 28 grudnia 2000 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego Rady Gminy w N. W uzasadnieniu napisano, że naruszenie prawa przez Radę Gminy w N. polegało na tym, iż podjęto uchwałę nie mającą podstawy prawnej. Art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw /Dz.U. nr 95 poz. 602 ze zm./ przewiduje jedynie takie uchwały, które stwierdzają wygaśniecie mandatu radnego z mocy prawa. Tymczasem w zaskarżonej uchwale napisano, że Rada odmawia stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.

II. Rada Gminy podjęła uchwałę o zaskarżeniu rozstrzygnięcia nadzorczego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucono rozstrzygnięciu nadzorczemu naruszenie art. 18 ust. 1 w związku z art. 14 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 190 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ordynacji wyborczej. Z tego powodu wniesiono o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Zdaniem skarżącej Gminy, nie było merytorycznych podstaw ku temu, aby Rada Gminy mogła podjąć uchwałę o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego A. P. Z tego powodu odmówiono stwierdzenia jego wygaśnięcia. Rada podjęła zakwestionowaną uchwałę w celu załatwienia złożonego wniosku. Niepodjęcie uchwały stanowiłoby milczenie organu, naruszające obowiązek Rady.

III. Odpowiadając na skargę, Wojewoda Ś. wniósł ojej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko i ponownie przytoczył argumentację znaną już z rozstrzygnięcia nadzorczego. Dodatkowo jeszcze powołał się na jedną z tez wyroku NSA z dnia 11 maja 1993 r. /SA/Wr 432/93 - OSP 1995 z. 2 poz. 28/: "Skoro ordynacja wyborcza przewiduje tylko stwierdzenie przez radę wygaśnięcia mandatu radnego, to korzystając z art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym rada nie może podjąć uchwały o niestwierdzeniu wygaśnięcia mandatu".

IV. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej Gminy przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w J. z 28 czerwca 2000 r., stwierdzający w szczególności, że oskarżonego A. P. uznaje winnym zarzucanego mu czynu z art. 265 par. 2 Kk, polegającego na tym, że wraz z drugim oskarżonym umyślnie przedłożył jako autentyczny przerobiony dokument i w ten sposób wprowadzili w błąd notariusza, wyłudzając poświadczenie nieprawdy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

A. Skarga została wniesiona prawidłowo. Stosownie do art. 98 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, rozstrzygnięcie organu nadzoru dotyczące gminy podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem, w terminie 30 dni od daty jego doręczenia. Po otrzymaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Ś. z 22 stycznia 2001 r. Rada Gminy w N. podjęła 29 stycznia 2001 r. uchwałę (...) w sprawie zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody, 22 lutego 2001 r. skarga została wysłana pocztą do Sądu. Należało więc uznać ją za wniesioną w terminie i podlega ona rozpoznaniu na rozprawie.

B. Skarga jest uzasadniona. Stosownie do art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, rozstrzygnięcie nadzorcze powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zawiera uzasadnienie, lecz w ocenie Sądu nie odpowiada ono wymogom cytowanego przepisu, co jest szczególnie istotne w sprawie, której ono dotyczy.

Uchwała Rady Gminy w N. z 28 grudnia 2000 r., (...) w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego została podjęta w sytuacji, gdy Rada Gminy nie dopatrzyła się w przedstawionym stanie faktycznym okoliczności, które spełniałyby wymogi podstawy prawnej tej uchwały, tj. art. 190 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.

W tym kontekście, w pełni ujawnia się trafność art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Wojewoda Ś. powinien był przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne istotne w sprawie oraz wnioskowanie, które doprowadziło go do stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego. Należało, więc powołać się w rozstrzygnięciu nadzorczym na prawomocny wyrok sądu oraz wykazać, że został on wydany za przestępstwo z winy umyślnej. Brak takiego uzasadnienia czyni je wadliwym, z powodu naruszenia art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, co skutkuje uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Takie stanowisko składu orzekającego w niniejszej sprawie potwierdza kolejna teza wyroku NSA, na którą powołuje się Wojewoda Ś.: "Kontrola legalności uchwał organów gminy nie może ograniczyć się do porównania przedmiotu uchwały z przepisem kompetencyjnym stanowiącym jej podstawę; kontrola ta musi rozciągać się na wszystkie etapy procesu stosowania prawa przez radę gminy, jeśli kończy się on podjęciem uchwały. Nie jest więc od niej wolna również prawidłowość ustaleń faktycznych, jeżeli prawo materialne uzależnia określone rozstrzygnięcie lub unormowanie ogólne od wystąpienia określonych przesłanek faktycznych /teza wyroku NSA z dnia 11 maja 1993 r., SA/Wr 432/93 - OSP 1995 z. 2 poz. 28/".

C. Stosownie do art. 51 zdanie 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Sąd nie jest związany granicami skargi. Dlatego też dokonał oceny legalności uchwały zakwestionowanej przez Wojewodę.

Uchwała Rady Gminy w N. z 28 grudnia 2000 r., (...), w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego została podjęta na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw /Dz.U. nr 95 poz. 602 ze zm./, stanowiącego, co następuje:

- art. 190 ust. 1 pkt 4: wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek prawomocnego wyroku sądu, orzeczonego za przestępstwo popełnione z winy umyślnej,

- art. 190 ust. 2: wygaśnięcie mandatu radnego w przypadkach określonych w ust. 1 stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w trzy miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Skutek prawny w postaci wygaśnięcia mandatu radnego powiązany jest z wyrokiem sądu. Stwierdzenie tego faktu przez radę gminy ma więc charakter deklaratoryjny. Nie ma tu elementu uznania administracyjnego, które dawałoby możliwość kształtowania różnych skutków prawnych w identycznych stanach faktycznych.

Wbrew temu, co postanowiono w uchwale Rady Gminy w N., przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia mandatu nie jest wola rady, lecz stan dla rady obiektywny, tj. istnienie prawomocnego wyroku sądu, orzeczonego za przestępstwo popełnione z winy umyślnej albo jego brak.

Wyrok Sądu Rejonowego w J. z 28 czerwca 2000 r. stwierdza wyraźnie, że Sąd uznał oskarżonego A. P. za winnego zarzucanego mu czynu z art. 265 par. 2 Kk, polegającego na tym, że wraz z drugim oskarżonym umyślnie przedłożył jako autentyczny przerobiony dokument i w ten sposób wprowadzili w błąd notariusza, wyłudzając poświadczenie nieprawdy.

Ponieważ spełnione zostały przesłanki określone w art. 190 ordynacji wyborczej, należało stwierdzić wygaśnięcie mandatu. Rada nie zastosowała się do tej dyrektywy i dlatego podjęta uchwała (...) z 28 grudnia 2000 r. jest sprzeczna z art. 190 ordynacji, a więc nieważna z mocy prawa /art. 91 ust. 1 zdanie 1 ustawy o samorządzie gminnym/.

D. Po rozpoznaniu skargi Gminy N. na rozstrzygnięcie Wojewody Ś. z 22 stycznia 2001 r., (...), w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały (...) Rady Gminy w N. z 28 grudnia 2000 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: 1/ zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze zostało wydane z naruszeniem art. 91 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm., według stanu prawnego z 22 stycznia 2001 r./, albowiem nie zawiera prawidłowego uzasadnienia; w tej sprawie Sąd orzekł na podstawie art. 24 ust. 2 i art. 53 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym; 2/ na mocy art. 51 zdanie 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Sąd był uprawniony do dokonania kontroli uchwały Rady Gminy w N. (...) z 28 grudnia 2000 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego, 3/ uchwała Rady Gminy w N. (...) z 28 grudnia 2000 r. w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego jest sprzeczna z art. 190 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw /Dz.U. nr 95 poz. 602 ze zm./; skutkuje to nieważność uchwały (...), na zasadzie art. 91 ust. 1 zdanie 1 ustawy o samorządzie gminnym. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w tym zakresie na podstawie art. 51 zdanie 1 w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

E. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.