Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1111/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 7 pkt 3 i ust. 10 pkt 2;
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 7; art. 77 par 1; art. 80;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś – Dębecka (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2009 r. sprawy ze skarg P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r.: - nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży; - nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4.5 % do 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży; - nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży. 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz utrzymane nimi w mocy decyzje Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 2271 (dwa tysiące dwieście siedemdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia [...] kwietnia 2009 r.: nr [...], nr [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej SKO) utrzymało w całości w mocy odpowiednio decyzje Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r.: nr [...], nr [...], nr [...], którymi cofnięto P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości: do 4,5 % alkoholu oraz piwa; powyżej 4,5 % do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa); powyżej 18 % alkoholu – przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży, tj. w restauracji "[...]" w W. przy ul. F.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W sierpniu 2008 r. do Biura Działalności Gospodarczej i Zezwoleń Urzędu W. wpłynęła informacja Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, że w dniach [...] – [...] lipca 2008 r. w ww. restauracji skarżącej spółki została przeprowadzona kontrola w wyniku której ujawniono fakt, że skarżąca spółka zaopatrywała się w napoje alkoholowe w sklepach detalicznych, co narusza art. 18 ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. 2007 r., Nr 70, poz. 473 z póź. zm.) cytowana dalej jako u.w.t.

Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowań administracyjnych cofnął skarżącej spółce rzeczone zezwolenia, wskazując przy tym na art. 18 ust. 10 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku postępowań ustalono na podstawie m.in. pisma Departamentu Administrowania Obrotem Ministerstwa Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2008 r. oraz pisma Dyrektora [...] Centrum Polityki Społecznej z tego samego dnia, że S. z siedzibą w W. ul. N., w której skarżąca spółka dokonała zakupu alkoholu nie figuruje w ewidencji przedsiębiorców, posiadających zezwolenia na obrót hurtowy napojami o zawartości powyżej 18 % alkoholu oraz, że nie figuruje w rejestrze [...] Centrum Polityki Społecznej wśród przedsiębiorców, posiadających zezwolenia na hurtowy obrót napojami alkoholowymi o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwa i powyżej 4,5,% do 18 % alkoholu (z wyjątkiem piwa). Powyższe w ocenie organu w zestawieniu z wyjaśnieniami skarżącej spółki i przesłuchanej w toku postępowania pracownicy skarżącej spółki - na okoliczność miejsca zakupu alkoholu, potwierdzało, że alkohol bezsprzecznie został zakupiony w palcówce nie posiadającej zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Zdaniem organu w toku postępowania skarżąca spółka nie wykazała, że alkohol zakupiony w palcówce nie posiadającej zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, następnie nie został odsprzedany klientom ww. restauracji, ale że został zakupiony na potrzeby reprezentacyjne zarządu skarżącej spółki. Organ podniósł, że wobec braku innych dowodów, przemawiających na korzyść skarżącej spółki, aniżeli jej własne wyjaśnienia oraz zeznania przesłuchanej pracownicy, nie dał wiary tym zeznaniom i wyjaśnieniom, wskazując na ich nieobiektywność. Zdaniem organu powyższe wypełniało przesłankę, że organ zobligowany jest cofnąć zezwolenia na sprzedaż alkoholu w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania, określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zasad zakupu napojów alkoholowych i podkreślił, że sam fakt zakupu przez skarżącą spółkę alkoholu u podmiotu nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem, był wystarczający do cofnięcia jej rzeczonych zezwoleń.

Od rozstrzygnięć organu I instancji skarżąca spółka złożyła odwołania, w których podniosła, że z zebranych w toku postępowania dokumentów nie wynika jej zdaniem jednoznacznie, że alkohol zakupiony u podmiotu nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem, został zakupiony w celu jego dalszej odsprzedaży klientom ww. restauracji. Odwołująca się zarzuciła, że organ przy ocenie materiału dowodowego dopuścił się naruszenia zasady swobodnej jego oceny, poprzez pominięcie jej wyjaśnień i zeznań jej pracownicy, a także poprzez pominięcie skutków przesunięcia magazynowego - dokonanego [...] marca 2008 r., mimo, że temu dowodowi organ nie odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zdaniem wnoszącej odwołanie cofnięcie jej zezwoleń nastąpiło z naruszeniem:

• zasady wolności działalności gospodarczej wyrażonej w art. 22 Konstytucji RP;

• art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2007 r., Nr 155, poz. 1095), dalej jako u.s.g.;

• przepisów procesowych, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem organ nie ustalił czy alkohol zakupiony u przedsiębiorcy nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem został przeznaczony do sprzedaży konsumentom ww. restauracji;

• przepisów prawa materialnego - art. 18 ust. 10 pkt 2 i art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t.

Skarżąca wskazał, że naruszenie art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. nastąpiło jej zdaniem w wyniku błędnej wykładni tego przepisu, polegającej na przyjęciu, że "sam fakt dokonania zakupu napojów alkoholowych u przedsiębiorcy nieposiadającego stosownych zezwoleń na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych jest naruszeniem warunków prowadzeni sprzedaży napoi alkoholowych".

SKO w uzasadnieniu swoich decyzji wskazało, że w niniejszej sprawie poza sporem był fakt, iż skarżąca spółka dokonała zakupu alkoholu w palcówce nieposiadającej zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Wobec tego, jak również w obliczu obligatoryjności cofnięcia zezwolenia, przewidzianego w art. 18 ust. 10 u.w.t. - zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował prawo materialne i cofnął skarżącej spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Organ wskazał, że ustawowy warunek zaopatrywania się w napoje alkoholowe u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, określony w art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. dotyczy każdego alkoholu, w który zaopatruje się skarżąca spółka, a nie tylko alkoholu przeznaczonego do dalszej odsprzedaży i podawania swoim klientom. Nadto w ocenie SKO organ pierwszej instancji wydając decyzje nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, jak również wskazanych w odwołaniu przepisów prawa procesowego. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia przy rozstrzyganiu sprawy stanowiska skarżącej spółki oraz zeznań jej pracownicy organ drugiej instancji wskazał, ze wyjaśnienia te nie negowały faktu zakupu alkoholu u podmiotu nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, wobec czego potwierdziły jedynie stan faktyczny, który legł u podstaw cofnięcia zezwoleń.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca spółka wnosząc o uchylenie ww. decyzji SKO, podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie i zarzuciła naruszenie:

• art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez organy, że wyrażony w tym przepisie nakaz zaopatrywania się przedsiębiorcy prowadzącego sprzedaż napojów alkoholowych w miejscu sprzedaży u producentów i przedsiębiorców posiadających zezwolenie na sprzedaż hurtową tych napojów, rozciąga się także na zakupy napojów alkoholowych nie przeznaczonych do sprzedaży w miejscu sprzedaży objętym zezwoleniem;

• art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie czy alkohol zakupiony u podmiotu nieposiadającego zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych został wprowadzony do sprzedaży w miejscu oznaczonym w zezwoleniu, jako miejsce sprzedaży – czyli klientom ww. restauracji.

W uzasadnieniu wnosząca skargę podniosła, że nakaz zaopatrywania się w napoje alkoholowe u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych dotyczy - jej zdaniem, tylko alkoholu przeznaczonego do dalszej odsprzedaży i podawania klientom w miejscu objętym zezwoleniem. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania nie wynika, że alkohol zakupiony u przedsiębiorcy nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem został przeznaczony do sprzedaży klientom ww. restauracji, wobec czego organ niewłaściwie rozstrzygnął o cofnięciu jej zezwoleń.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie wskazując, że w sprawie bezspornym było, że skarżąca spółka dokonała zakupu alkoholu u przedsiębiorcy nielegitymującego się zezwoleniem na hurtowy obrót alkoholem, wobec tego, mając na względzie obligatoryjność art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. organy musiały cofnąć ww. zezwolenia.

Na rozprawie w dniu 5 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), cytowana dalej jako p.p.s.a., zarządził połączyć sprawy: VISA/Wa 1111/09, VISA/Wa 1112/09 i VISA/Wa 1113/09 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i dalej prowadzić pod sygn. akt VISA/Wa 1111/09.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ.

Rozpatrując niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną orzekania stanowiły w przedmiotowej sprawie przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. W świetle tych przepisów Sąd oceniał więc zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i zbadał, czy istotnie nastąpiło naruszenie warunków sprzedaży alkoholu określonych w zezwoleniach, uzasadniające ich cofnięcia. Ze względu na politykę przeciwdziałania alkoholizmowi i wynikającą stąd reglamentację obrotu alkoholem, warunkiem prowadzenia działalności na podstawie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest m.in. zaopatrywanie się w napoje alkoholowe, wymienione w zezwoleniu, u producentów oraz u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na obrót hurtowy tymi napojami. Powyższe wynika wprost z art. 18 ust.7 pkt 3 u.w.t. w myśl, którego warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych. Zgodnie natomiast z art. 18 ust.10 pkt 2 u.w.t. przedmiotowe zezwolenie cofa się w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów alkoholowych.

W niniejszej sprawie skarżącej spółce zostały cofnięte zezwolenia bowiem - jak stwierdził organ, dokonała ona zakupu alkoholu u podmiotu nieposiadającego zezwolenia na hurtowy obrót alkoholem, co wypełniało przesłankę z pkt 2 ust. 10 art. 18 u.w.t. Jednocześnie organ uznał, że ustawowy warunek zaopatrywania się w napoje alkoholowe u przedsiębiorców posiadających zezwolenie na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych, określony w art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. dotyczy każdego alkoholu, w który zaopatruje się skarżąca spółka, a nie tylko alkoholu przeznaczonego do dalszej odsprzedaży i podawania swoim klientom.

Z powyższym stanowiskiem organu Sąd nie zgadza się i podziela w tym zakresie argumentację zawartą w skargach. Uznanie, że każdorazowy zakup alkoholu przez skarżącą spółkę musi nastąpić u podmiotu legitymującego się zezwoleniem na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych jest wynikiem błędnej interpretacji art. 18 ust.7 pkt 3 u.w.t. Przepis ten wyraźnie stanowi, że warunkiem prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży jest zaopatrywanie się w napoje alkoholowe u producentów i przedsiębiorców posiadających odpowiednie zezwolenie na sprzedaż hurtowa napojów alkoholowych. Z artykułu tego wynika więc, że chodzi o alkohol przeznaczony do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży, w niniejszej sprawie w ww. restauracji skarżącej spółki, a nie o każdy alkohol jaki zakupuje skarżąca spółka. Odmienne przyjęcie - mianowicie, że warunek ten dotyczy każdego zakupu alkoholu bez względu na jaki cel będzie przeznaczony, w przekonaniu Sądu ograniczałoby swobodę działalności gospodarczej skarżącej spółki, która jak sama wskazała może zaopatrywać się w alkohol także na inne cele a niżeli zapisane w zezwoleniach, np. na cele reklamy czy reprezentacji. Wobec tego w ocenie Sądu organy cofając w niniejszym przypadku zezwolenia skarżącej spółce, dokonały tego z naruszeniem ww. przepisów prawa materialnego.

Zaskarżona decyzja została wydana również z naruszeniem przepisów prawa procesowego – art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Organy w toku postępowania administracyjnego nie ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości, że alkohol zakupiony w ww. palcówce, nie posiadającej zezwolenia na sprzedaż hurtową napojów alkoholowych został następnie przeznaczony przez skarżącą spółkę do odsprzedaży klientom ww. restauracji. Brak tych ustaleń powoduje, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niepełny i nie pozwala na zastosowanie sankcji jaką jest cofnięcie zezwoleń. Jak już wskazano bowiem wcześniej określony w art. 18 ust. 7 pkt 3 u.w.t. warunek nie dotyczy każdego alkoholu, w który zaopatruje się skarżąca spółka. Przepis ten mówi i dotyczy napojów alkoholowych przeznaczonych "do spożycia w miejscu" tj. ww. restauracji skarżącej spółki, zatem alkoholu przeznaczonego do dalszej odsprzedaży i podawania klientom tejże restauracji. Wobec tego organy przeprowadzając ponownie postępowania w sprawie muszą ustalić w jakim celu został - nie tyle zakupiony, co skonsumowany alkohol zakupiony w S. z siedzibą w W. ul. N.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a.

Stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd zastosował przepis art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając od organu na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego poniesionych w niniejszej sprawie, Sąd działał na przepisie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).