Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 321/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Prezydenta Miasta L. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 321/04

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] października 2003 r. Prezydenta Miasta L. , od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r., nr [...], w sprawie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto L. prawa własności części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji podniósł, że Wojewoda [...] wskazując art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

Uzasadniając decyzję Wojewoda przyjął, że sporna działka nr [...], jako utworzona po dniu 27 maja 1990 r. nie mogła być skomunalizowana z mocy prawa, gdyż komunalizacji w tym trybie mogły podlegać tylko te nieruchomości, które wówczas istniały w ich granicach i oznaczeniu ewidencyjnym wtedy obowiązującym.

Od decyzji Wojewody [...] odwołał się Prezydent Miasta L. Odwołujący stał na stanowisku, że dla komunalizacji mienia z mocy prawa nie ma znaczenia fakt późniejszego podziału komunalizowanego mienia, gdyż dotyczy zupełnie innych zagadnień, a mianowicie podziału geodezyjnego takich nieruchomości celem prawidłowego ujawnienia własności Gminy.

Odwołujący podkreślił, że dokonanie podziału nieruchomości było konieczne z uwagi na wyłączenie z komunalizacji tego fragmentu istniejącej wtedy działki, która stanowi część rzeki O. Zdaniem odwołującego, fakt wydzielenia działki nr [...] był tylko doprowadzeniem do zgodności pomiędzy danymi ujętymi wówczas w ewidencji gruntów, a danymi wieczystoksięgowymi.

Rozpatrując odwołanie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że komunalizacja mienia powoduje przejście własności mienia z mocy samej ustawy z dniem 27 maja 1990 r.

Ponieważ skutki przepisu art. 5 ust. 1 następują ściśle i wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć składników w ich stanie faktycznym, tj. w granicach, oraz oznaczeniu ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r.

Z kolei w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości należy wpisać numer i powierzchnię nieruchomości według stanu istniejącego w tamtym czasie.

Organ drugiej instancji wskazał, że jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z pisma Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...], adnotacji w dolnej części karty inwentaryzacyjnej nr [...] oraz wypisu z ewidencji gruntów, działka nr [...] stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. część innej istniejącej wówczas nieruchomości (działki nr [...]) posiadającej inną powierzchnią, inne granice i inne oznaczenie ewidencyjne aniżeli działka nr [...].

W ocenie organu drugiej instancji, fakt wydzielenia działki nr [...] stanowił utworzenie nowej odrębnej działki. Ewentualne doprowadzenie do zgodności wpisów wieczystoksięgowych z rzeczywistym stanem prawnym należy nadto do postępowania przed właściwym sądem powszechnym, a nie do regulowania tej kwestii w toku postępowania administracyjnego.

Organ podkreślił, że ściśle stosowanie wymogów dotyczących postępowania komunalizacyjnego jest istotne między innymi z uwagi na fakt, że ostateczne decyzje wojewodów stwierdzające nabycie prawa własność nieruchomości przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego stanowią podstawę dokonywania wpisów w księgach wieczystych (art. 20 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r.).

Na powyższą decyzję skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent Miasta L.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r.

Skarżący wskazał, że zarówno organ pierwszej instancji jak również Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie uwzględniły faktu, że ostateczna decyzja Wojewody [...] stanowi podstawę wpisu prawa własności Gminy L. do księgi wieczystej. Wpis prawa własności może dotyczyć tylko mienia ściśle określonego w przepisach ustawy komunalizacyjnej. Dlatego Prezydent Miasta L., wystąpił pismem z dnia [...] lutego 2002 r., do Sądu Rejonowego dla L. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych o wpisanie w dziale I księgi wieczystej KW [...], iż działka nr [...], stanowi zgodnie z mapą sytuacyjną do celów prawnych nr [...], działki nr [...] i nr [...], w obrębie geod. [...]. Powyższe działanie miało na celu uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW [...]. Działka nr [...] o powierzchni [...] m2 (będąca częścią działki [...]) w dniu 27 maja 1990 r. i obecnie stanowi koryto rzeki. Jest to betonowa skarpa regulująca wodę płynną.

Z tych względów teren oznaczony jako działka nr [...] o pow. [...] m2 nie podlega komunalizacji, a stan taki istniał w dniu 27 maja 1990 r. Dlatego skierowane do sądu wieczystoksięgowego pismo, na które powołuje się Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, ma na celu tylko uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości w tym dniu i umożliwienie Wojewodzie [...] wydania decyzji na pozostały teren, tj. na działkę nr [...] o pow. [...] m2, która podlega komunalizacji z mocy prawa. Bez tego uporządkowania nie byłoby możliwe określenie mienia, który podlega komunalizacji, a przez to ujawnienie prawa własności Gminy L. w księgach wieczystych i dlatego konieczne było uporządkowanie stanu prawnego.

Skarżący powołał się na orzeczeniu Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące danych ewidencyjnych gruntu, powierzchni działek, ich oznaczenia. Wskazał, że istniejące w dziale I księgi wieczystej wpisy dotyczące obszaru, w tym określenia komunalizowanej nieruchomości aktualnymi danymi ewidencji gruntów są jedynie czynnościami technicznymi, które mają za zadanie określenie w sposób nie budzący wątpliwości mienia podlegającego komunalizacji. Zmiana numeracji działek oraz księgi wieczystej, w której mienie to jest opisane nie ma żadnego znaczenia dla komunalizacji z mocy prawa gruntów Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, że wynik postępowania komunalizacyjnego jest zagadnieniem wstępnym dla oceny zmian własnościowych i ewidencyjnych zaistniałych później (po 27 maja 1990 r.) na komunalizowanym mieniu, a nie odwrotnie, na co zdaniem organu, wskazuje treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Dlatego, że decyzja wydana na podstawie wyżej powołanego przepisu jest decyzją deklaratoryjną, winna uwzględnić stan własnościowy i ewidencyjny komunalizowanego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., a nie jego stan także i wieczysto-księgowy, istniejący później np. w dniu podejmowania rozstrzygnięcia w omawianym trybie przez właściwy organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak również decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przesłanki nabycia mienia zostały określone w przepisie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Jeżeli zostały one spełnione, to zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy Wojewoda wydaje decyzję o stwierdzeniu nabycia tej nieruchomości przez gminę.

W niniejszej sprawie podstawą odmowy stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa przez Gminę L. było ustalenie przez organ administracji, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] o pow. [...] m2 położona w L. przy ul. [...] powstała po dniu 27 maja 1990 r. bowiem została wydzielona z działki nr [...], z której wydzielono również działkę nr [...] o pow. [...] m2 .

Zdaniem organu, dane zawarte w dokumentacji inwentaryzacyjnej (art. 17 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.) powinny dokładnie odzwierciedlać stan faktyczny i prawny nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r.

Jest okolicznością bezsporną, że nowo powstałe działki wydzielono z jednej istniejącej w dniu 27 maja 1990 r. działki nr [...]. Wobec powyższego działka nr [...], choć już w nowych granicach i oznaczona nowymi numerami stanowi de fakto część tego samego mienia, tj. dawnej działki nr [...], która przy spełnieniu przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. podlegałaby komunalizacji.

Słusznie podnosi skarżący, że podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje skutek w postaci zmiany ich dawnego oznaczenia ewidencyjnego w związku z innym określeniem jej granic zewnętrznych. Jednakże zmiana oznaczeń ewidencyjnych, która została dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość traci status mienia podlegającego komunalizacji w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jest to bowiem część tego samego mienia tylko inaczej oznaczona w ewidencji gruntów i w księdze wieczystej.

Ma rację skarżący, że powołanie nowych oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości w decyzji wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 jest niezbędne, gdyż decyzja taka stanowi podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej oraz do ewidencji gruntów.

Dlatego z przyczyn wyżej wskazanych uznać należy, że nie znajduje uzasadnienia prawnego stanowisko organów obydwu instancji, zgodnie z którym skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mogą dotyczyć składników mienia tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990 r.

Wobec, tego że organy administracji nie oceniły istoty sprawy w rozumieniu wyżej powołanego przepisu oraz błędnie dokonały oceny skutków zmian oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonanych po dniu 27 maja 1990 r. Sąd działając z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a), art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.