Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 762/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-10-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka Asesor WSA Andrzej Kuna Protokolant Krzysztof Wierzbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2006 r. sprawy ze skargi D. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2006 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów o transporcie drogowym i czasie pracy kierowców 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kary pieniężnej 3.000 (trzy) tysięcy złotych za brak tachografu; 2. stwierdza, że decyzja, o której mowa w pkt. 1, w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu; 3. w pozostałym zakresie skargę oddala


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2006r. nakładającą na D. F. karę pieniężną 8000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne, bez tachografu i bez uiszczenia opłaty drogowej. Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] czerwca 2005r., o godzinie 16 14, w miejscowości O. przy drodze krajowej nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poddał kontroli drogowej samochód marki [...] nr rej. [...], którym kierował D. F. - właściciel firmy "P.". Samochód wiózł ładunek - kostkę granitową z magazynu firmowego do odbiorcy. Jak wynika z protokołu kontroli w samochodzie nie był zainstalowany tachograf, kierowca nie posiadał i nie okazał zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne, nie okazał też karty opłat za korzystanie z dróg krajowych. Kierowca D. F. okazał rachunek z dnia [...] czerwca 2005r. wystawiony przez D. F. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "P." na zakup kostki granitowej przez M. B.. Kierowca podpisał protokół bez uwag.

Po wszczęciu postępowania strona nie nadesłała żadnych wyjaśnień ani dodatkowych dokumentów. Organ ustalił, że Starosta w O. nie wydawał D. F. zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na D. F. karę pieniężną w łącznej wysokości 8.000,00 zł. Na kwotę tą składają się wymienione niżej kary:

1/ 3000 zł - za brak zainstalowania urządzenia kontrolno-pomiarowego /tachografu/, na podstawie art.92 ust.1 p.2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 204 poz.2088 z 2004r./ oraz lp. 1.11.7 ust.1 załącznika do tej ustawy i art.3 ust.1 i 2 Rozporządzenia Rady EWG 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym /Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985r./, oraz art.29-30 ustawy z 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców /Dz.U.nr 92 poz.879/. W uzasadnieniu organ wskazał, że tachograf powinien być zainstalowany w pojazdach zarejestrowanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej wykorzystywanych do transportu drogowego osób i rzeczy w wyjątkiem pojazdów wyłączonych z tego obowiązku. Konsekwencją braku tachografu jest nałożenie kary pieniężnej 3000 zł na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

2/ 3000 zł - za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych na podstawie art.92 ust.1 i ust.4 ustawy o transporcie drogowym i lp.1.4.1. załącznika do tej ustawy oraz na podstawie § 4 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. nr150 p.1684 z późn. zmianami/. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art.87 ust.1 cytowanej ustawy o transporcie drogowym obowiązkiem kierowcy jest mieć przy sobie i okazywać do kontroli prawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej, która to karta jest dowodem uiszczenia opłaty drogowej. Za niewykonanie tego obowiązku nakładana jest kara 3000zł.

3/ 2000 zł – za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne na podstawie art.92 ust.1 i ust.4 ustawy o transporcie drogowym oraz lp.1.1.7. załącznika do tej ustawy. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art.33 ust.1 cytowanej ustawy o transporcie drogowym podczas wykonywania przewozu na potrzeby własne kierowca powinien mieć zaświadczenie potwierdzające zgłoszenie przewozów jako działalności pomocniczej. Brak zaświadczenia powoduje nałożenie kary w wysokości 2000zł.

Od tej decyzji odwołał się D. F.. Wskazał, że nie jest przewoźnikiem i nie musi mieć licencji, towar wiózł grzecznościowo, jednorazowo i nie ma obowiązku instalowania tachografu. Kartę opłat posiadał w siedzibie firmy, nałożone kary są za wysokie. Samochód był samochodem prywatnym, z podatku rozlicza się ryczałtowo i nie musi instalować tachografu. Do odwołania dołączył miesięczną kartę opłat ważną od [...] czerwca 2005r. do [...] lipca 2005r., wykupioną [...] czerwca 2005r. o godzinie 21.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji w całości. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 p. 1 KPA, art.33 ust.1, art.42 ust.1, art.87 ust.1 i 2, art.92 ust.1 i ust.4 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym, oraz lp.1.4.1., 1.11.7. ust.1, 1.1.7. załącznika do tej ustawy, a także § 4 i § 5 cytowanego wyżej rozporządzenia z 14 grudnia 2002r. oraz art. 3 ust.1 cytowanego wyżej rozporządzenia Rady EWG nr 3821/85 i art.5 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 180 poz.1497/.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z cytowanym rozporządzeniem Rady (EWG) 3821/85 urządzenia rejestrujące mają być zainstalowane w pojazdach zarejestrowanych w Państwach Członkowskich wykorzystywanych do transportu drogowego osób lub rzeczy. Naruszenie tego obowiązku stanowi naruszenie obowiązku wynikającego z wiążących Polskę umów międzynarodowych, o którym mowa w art.92 ust.1 p.6 ustawy o transporcie drogowym. Za to naruszenie kara wynosi 3000zł. Karta opłaty drogowej wykupiona została już po kontroli, co wynika umieszczonego na niej stempla, podczas gdy karta opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej nie okazana w czasie kontroli może być dowodem uiszczenia opłaty jeżeli została zakupiona najpóźniej w dniu poprzedzającym kontrolę. Przewóz na potrzeby własne jest dopuszczalny po dokonaniu zgłoszenia działalności pomocniczej i uzyskaniu zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne. Jest niesporne, że przedsiębiorca takiego zaświadczenia nie miał, a przewóz wykonywał w dniu kontroli pomocniczo w stosunku do prowadzonej działalności gospodarczej.

Powyższą decyzję D. F. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zarzucał naruszenie przepisów rozporządzenia z 20 grudnia 1985r. przez niesłuszne przyjęcie, że był zobowiązany posiadać tachograf w sytuacji, gdy jednorazowo, wyjątkowo, grzecznościowo dokonał przewozu. Podnosił, że posiadał kartę opłaty drogowej na dzień kontroli. Niesłusznie został zakwalifikowany jako przewoźnik, gdy jest osobą fizyczną, a przewozy nie mieszczą się w zakresie jego działalności. W uzasadnieniu podniósł argumenty jak w odwołaniu oraz wskazał, że kara jest niewspółmiernie wysoka.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wywodził jak w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenia prawa co do nałożenia kary za brak tachografu, skarga jest więc częściowo uzasadniona.

Zasadny jest zarzut bezpodstawnego nałożenia kary w wysokości 3000zł za brak tachografu. Kara ta nałożona została na podstawie art. 92 ust. 1 p.6 ustawy o transporcie drogowym w związku z art.3 ust.1 rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Cytowane rozporządzenie Rady (EWG) nakłada obowiązek instalowania urządzeń rejestrujących w pojazdach zarejestrowanych w Państwach Członkowskich wykorzystywanych do transportu drogowego osób i rzeczy z wyłączeniem pojazdów wymienionych w art.4, 13 i 14 ust.1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego /Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985r./. Pojazd skarżącego do żadnej kategorii objętej wyłączeniem nie należy. Na mocy art.2 umowy międzynarodowej tj. Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Polski do Unii Europejskiej od dnia przystąpienia Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. Postanowienia te są stosowane zgodnie z warunkami określonymi w Traktatach i Akcie dotyczącym warunków przystąpienia. Zgodnie z art.249 Traktatu o Unii Europejskiej rozporządzenia Unii Europejskiej wiążą w Państwach Członkowskich, a więc i w Polsce, w całości i są stosowane bezpośrednio. W myśl wskazanych przepisów Rozporządzenie 3821/85 Rady (EWG) obowiązuje w Polsce od 1 maja 2004r., zatem od tej daty istniał obowiązek zainstalowania urządzeń rejestrujących w pojazdach wykorzystywanych do transportu drogowego.

Należy jednak mieć na względzie, że Rozporządzenia Rady (EWG) są prawem wspólnotowym wtórnym, zaś art.92 ust.1 p.6 ustawy o transporcie drogowym penalizował tylko naruszenie obowiązków wynikających wprost z umów międzynarodowych. W doktrynie nie ma jednolitości poglądów co do charakteru prawa ustanowionego przez instytucje Wspólnoty, w szczególności co do tego czy można je określić jako umowę międzynarodową, choć jest niesporne, że prawo to obowiązuje w Państwach Wspólnoty. Art.92 ust.1 p.6 ustawy o transporcie drogowym penalizował tylko naruszenie obowiązków wynikających z umów międzynarodowych.

NSA w wyroku z dnia 27 września 2006r. I OSK 1261/05 wyjaśnił, że nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów wspólnotowych na podstawie art. 92 ust.1 p.6 ustawy o transporcie drogowym, który to przepis penalizuje naruszenie obowiązków wynikających z umów międzynarodowych -stanowi naruszenie tego przepisu. W ocenie NSA dopiero od wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. nr 180, poz.1497/, mocą której do art. 92 ust.1 dodano p. 8 obejmujący naruszenie prawa wspólnotowego tj. od dnia 21 grudnia 2005r. możliwe jest nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów wspólnotowych /rozporządzeń/ dotyczących przewozów drogowych.

W wyroku z dnia 5 października 2006r. sygn.akt I OSK 1319/05 NSA wyjaśnił, że "rozporządzenia są źródłem praw i obowiązków dla państw i ich obywateli jako podmiotów Wspólnoty, trzeba z całą stanowczością podkreślić, że są one innym od umowy międzynarodowej aktem prawa wspólnotowego". Dalej NSA wskazał, że "od dnia 1 maja 2004r. do czasu uzupełnienia regulacji zawartej w art.92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym dokonanego ustawą nowelizującą /z 29 lipca 2005r./ naruszenie prawa wspólnotowego z wyjątkiem naruszenia wiążących Polskę umów międzynarodowych nie było sankcjonowane przez prawo krajowe". Takie naruszenie zdaniem NSA nie rodziło odpowiedzialności winnego tego naruszenia.

Ponieważ w sprawie niniejszej w dacie kontroli tj. w dniu [...] czerwca 2005r. wskazany przepis ustawy nowelizującej nie obowiązywał, naruszenie przepisów wspólnotowych dotyczących obowiązku posiadania tachografu nie podlegało karze. Podnieść należy, że przepisy o nakładaniu kar, także administracyjnych, muszą być interpretowane ściśle i w świetle zasady praworządności zawartej w art.2 Konstytucji RP nie ma możliwości jakiejkolwiek interpretacji rozszerzającej. Skoro ustawodawca w art.92 ust.1 p.6 ustawy o transporcie drogowym ustanowił kary pieniężne za naruszenie obowiązków wynikających z umowy międzynarodowej, a nie za naruszenie obowiązków wynikających z prawa wspólnotowego tj. prawa ustanowionego przez organy Wspólnoty, to rozszerzająca interpretacja tego przepisu obejmująca prawo wtórne - jest nieuprawniona. W tym stanie rzeczy nałożenie kary za brak tachografu, który to obowiązek wynikał z prawa wspólnotowego-Rozporządzenia Rady (EWG) stanowiło naruszenie prawa materialnego. W tej części skarga została więc uwzględniona, a zaskarżona decyzja na podstawie art.145 § 1, p.1 lit.a p.p.s.a. uchylona w zakresie, w jakim utrzymuje w mocy decyzję I instancji o nałożeniu kary 3000,00zł za brak tachografu. Wykonanie decyzji w zakresie, w jakim została uchylona zostało wstrzymane na podstawie art.152 p.p.s.a.

Rozpoznając sprawę w uchylonym zakresie ponownie, organ weźmie pod uwagę okoliczność, że w dacie kontroli naruszenie przepisów wspólnotowych nie podlegało karze i zastosuje stosowne rozwiązanie procesowe.

W pozostałej części skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Gdy chodzi o karę pieniężną za brak opłaty drogowej należy wskazać, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest niesporne, iż miesięczna karta opłaty drogowej została zakupiona po kontroli. Kontrola miała bowiem miejsce [...] czerwca 2005r. o godzinie 16 14, zaś karta kupiona została tego samego dnia o godzinie 21. Nie ulega więc wątpliwości, że kontrolowany przejazd odbywał się bez uiszczenia opłaty drogowej. Powołane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. wyjątkowo dopuszcza dowodzenie uiszczenia opłaty drogowej kartami długoterminowymi już po kontroli, ale muszą to być karty kupione przynajmniej dzień przed kontrolą. Karta długoterminowa zakupiona po kontroli nie jest dowodem uiszczenia opłaty drogowej w dacie kontroli. W tej sytuacji organ nakładając na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty drogowej nie naruszył prawa.

Gdy chodzi o nałożenie kary za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez stosownego zaświadczenia organ także nie naruszył prawa. Z wyjaśnień skarżącego oraz przedłożonego przez niego rachunku wynika, że wiózł towar dla swego klienta, a przewóz miał charakter pomocniczy w stosunku do działalności gospodarczej, którą skarżący prowadził. Kontrolowany przewóz nie stanowił transportu drogowego i dlatego organ nie żądał okazania licencji na wykonywanie transportu. Jednak, zgodnie z art.33 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, przewóz na potrzeby własne może być wykonywany po uzyskaniu zaświadczenia o przewozie na potrzeby własne potwierdzającego zgłoszenie przewozów jako działalności pomocniczej w stosunku do działalności podstawowej. W sprawie jest niesporne, że skarżący takiego zgłoszenia nie dokonał i zaświadczenia nie uzyskał. Wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez stosownego zaświadczenie podlega karze 2000zł i nakładając tę karę organ nie naruszył prawa.

Skarga w zakresie nałożenia kar 3000,00zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty drogowej i 2000,00zł za wykonywaniu przewozów na potrzeby własne bez zaświadczenia nie jest więc uzasadniona i dlatego na podstawie art.151 p.p.s.a. uległa oddaleniu.

Zważywszy powyższe działając na podstawie art.145 § 1 p.1 lit.a p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. i art.151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.