Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 4184/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 398
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych - t.j.
article: par. 79 pkt 4
journal: Dz.U. 2018 poz 2035
law: Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z  kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa
article: art. 7, art. 11, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Teza: 1. Okreslenie zdolności funkcjonariusza do służby musi uwzględniać rodzaj i specyfikę formacji  mundurowej, w której pełni on służbę. W przeciwnym razie orzeczenie może okazac się niewykonalne lub co najmniej trudne do wykonania.

2. W przypadku orzeczenia zdolności do służby z ograniczeniem, przeciwwskazane warunki do słuzby nie mogą być okreslone w oderwaniu od warunków pełnienia konkretnej służby mundurowej, lecz muszą się do nich ściśle odnosić.

TEZY

1. Okreslenie zdolności funkcjonariusza do służby musi uwzględniać rodzaj i specyfikę formacji  mundurowej, w której pełni on służbę. W przeciwnym razie orzeczenie może okazac się niewykonalne lub co najmniej trudne do wykonania.

2. W przypadku orzeczenia zdolności do służby z ograniczeniem, przeciwwskazane warunki do słuzby nie mogą być okreslone w oderwaniu od warunków pełnienia konkretnej służby mundurowej, lecz muszą się do nich ściśle odnosić.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym dniu 29 marca 2022 r. sprawy ze skargi Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w [...] na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zdolności funkcjonariusza do służby w Straży Granicznej uchyla zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]


UZASADNIENIE

W dniu [...] września 2020 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w C. (dalej: "skarżący", "Komendant [...]OSG") skierował st. sierż. Straży Granicznej T. F. (dalej: "uczestnik postępowania", "funkcjonariusz") do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w L. (dalej: "[...]RKL", "organ pierwszej instancji") celem ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej funkcjonariusza do służby. W uwagach skierowania podano, że u uczestnika postępowania zdiagnozowano cukrzycę typu I oraz zwrócono się o wskazanie ograniczeń dotyczących służby w przypadku zakwalifikowania go do kategorii B.

Po przeprowadzeniu badań, [...]RKL w orzeczeniu z [...] listopada 2020 r. nr [...] rozpoznała u funkcjonariusza cukrzycę insulinozależną (typu l) oraz nadciśnienie tętnicze (okres lI), uznała go za trwale niezdolnego do służby w Straży Granicznej (kategoria C) z powodu pierwszego z ww. schorzeń i zaliczyła go do drugiej grupy inwalidzkiej od [...] listopada 2020 r., tj. od daty badania komisyjnego.

W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia uczestnik postępowania wyraził chęć dalszej służby w Straży Granicznej, mimo ograniczeń, które w przypadku jego choroby "mogą być konieczne".

Po rozpoznaniu odwołania Centralna Komisja Lekarska (dalej: "CKL", "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy") orzeczeniem nr [...], wydanym [...] marca 2021 r. na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 398 ze zm.; dalej: "u.k.l."), uchyliła w całości zaskarżone orzeczenie i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez [...]RKL.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji, powołując się na zgromadzoną w sprawie dokumentację orzeczniczo-lekarską, w tym aktualne wyniki badań biochemicznych ze stycznia i lutego 2021 r., a przede wszystkim zaświadczenie wydane [...] stycznia 2021 r. przez specjalistę z zakresu diabetologii z Centrum Medycznego w L., wskazał, że funkcjonariusz jest dobrze wyedukowany w zakresie aktualnego rozpoznania swego stanu zdrowia (prawidłowo odczuwa hipoglikemię i prawidłowo jej przeciwdziała). Dlatego należy jeszcze raz rozważyć, czy uczestnik postępowania jest całkowicie niezdolny do służby, czy też na podstawie § 79 pkt 4 rubryka 5 (kategoria B/C) wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby, na podstawie którego jest wydawane orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa albo funkcjonariusza tych służb, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2035; dalej: "rozp. z 2018 r."), zakwalifikować schorzenie w postaci cukrzycy insulinozależnej typu I do kategorii B z określeniem trwale niezdolny do służby na zajmowanym stanowisku i z podaniem ograniczeń dotyczących aktywności fizycznej, służby w godzinach nocnych oraz służby w pomieszczeniach zamkniętych jednoosobowych; jednym słowem, ma być to służba biurowa, jednozmianowa, stacjonarna.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ pierwszej instancji wydał [...] sierpnia 2021 r. orzeczenie nr [...], w którym rozpoznano u funkcjonariusza: (1) cukrzycę insulinozależną - § 79 pkt 4 załącznika do rozp. z 2018 r., kategoria B i (2) nadciśnienie tętnicze okres II - § 51 pkt 1 załącznika do rozp. z 2018 r., kategoria A oraz zakwalifikowano go do kategorii B - zdolny do służby w Straży Granicznej z ograniczeniem. Jednocześnie [...]RKL stwierdziła, iż uczestnik postępowania jest trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, a jako przeciwwskazania wymieniła: pracę fizyczną, służbę w godzinach nocnych, służbę w pomieszczeniach zamkniętych jednoosobowych oraz pracę z bronią palną.

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożył Komendant [...]OSG. Przywołując art. 1 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej z dnia 12 października 1990 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 1486 ze zm.; dalej: "ustawa o SG"), skarżący wskazał, że uczestnik postępowania pełni służbę na stanowisku kontrolera zespołu służby granicznej grupy granicznej w Placówce Straży Granicznej kategorii I w D. Do głównych zadań realizowanych w ww. placówce (jak również w innych placówkach) należy m.in. dokonywanie kontroli granicznej osób i środków transportu przekraczających granicę państwową, dokonywanie kontroli osobistej (przeglądanie zawartości bagażu); sprawdzenie ładunku na dworcach oraz w środkach komunikacji drogowej i kolejowej, a w przypadku przekroczenia granicy państwowej wbrew przepisom - natychmiastowe podjęcie działań zmierzających do szybkiego ujęcia sprawcy. Oznacza to nieprzewidywalność zdarzeń granicznych, podczas których należy działać bezpośrednio, np. wszcząć pościg, interweniować z użyciem środków przymusu bezpośredniego. Ograniczenia podane przez [...]RKL, dotyczące pracy fizycznej i pracy z bronią palną, dyskwalifikują uczestnika postępowania do pełnienia służby we wszystkich jednostkach [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej: "[...]OSG"). Od funkcjonariuszy [...]OSG wymaga się pełnej sprawności fizycznej, zarówno w dzień jak i w nocy, a także szczególnej dyscypliny służbowej. Ponadto żadna z placówek [...]OSG w swojej strukturze etatowej nie posiada stanowisk "biurowo-administracyjnych", na których służba może być realizowana bez broni palnej. Wprawdzie funkcjonariusz ze względu na potrzeby służby w każdym czasie może zostać przeniesiony lub oddelegowany do pełnienia służby do innej jednostki/komórki organizacyjnej [...]OSG, jednakże zapewnienie mu stanowiska uwzględniającego tak szerokie ograniczenia nie jest możliwe wobec braku takich stanowisk. Funkcjonariusze pełniący służbę na stanowiskach tzw. administracyjnych pełnią również służbę w innych formach, np. w działaniach nieetatowego pododdziału odwodowego [...]OSG, a także w granicznych jednostkach organizacyjnych - z uwagi na potrzeby służbowe - są wyznaczani do pełnienia służby w bezpośredniej ochronie granicy państwowej.

Zgodnie z obowiązującym rozkładem czasu służby, funkcjonariusz pełni służbę w zmianowym rozkładzie czasu służby, bez względu na dzień tygodnia, a zmiany trwają od 6 do 12 godzin w zależności od rodzaju i sposobu pełnienia służby. W związku z corocznymi obowiązkowymi egzaminami strzeleckimi i egzaminami z zajęć wychowania fizycznego, funkcjonariusze mają regularny kontakt z bronią palną oraz wymagana jest od nich szczególna forma fizyczna. Stanowiska stricte administracyjno-biurowe, bez konieczności posiadania broni palnej i niewymagające aktywności fizycznej są w Straży Granicznej przewidziane jedynie dla pracowników cywilnych.

Zatem funkcjonariusza nieuprawnionego do posiadania broni palnej należałoby w ogóle zdyskwalifikować jako funkcjonariusza. Istotą omawianej służby jest dyspozycyjność, a brak możliwości pełnienia służby z bronią palną uniemożliwia efektywne wykorzystanie funkcjonariusza do realizacji zadań wynikających z ustawy o SG. Już samo przeciwwskazanie w postaci służby z bronią palną wskazuje na niezdolność psychiczną do pełnienia służby, sugerującą, iż dopuszczenie funkcjonariusza do służby z bronią może stwarzać ryzyko lub niebezpieczeństwo dla niego bądź innych funkcjonariuszy.

Zdaniem Komendanta [...]OSG, zwroty takie jak "przeciwwskazana praca fizyczna" czy "przeciwwskazana praca z bronią", zawarte w treści orzeczenia o zdolności do służby w Straży Granicznej z ograniczeniem, powodują, iż funkcjonariusz traci atrybuty niezbędne do pełnienia służby w Straży Granicznej.

Orzeczeniem z [...] września 2021 r. nr [...] organ odwoławczy, w oparciu o art. 47 ust. 1 pkt 1 u.k.l., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji podniósł, że nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Jak bowiem wynika ze zgromadzonej dokumentacji prowadzonej przez diabetologa, jest "dobra kontrola glikemii bez hypo", a uczestnik postępowania jest "wykształcony i wyedukowany w odczuwaniu hipoglikemii".

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Komendant [...]OSG zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez brak pełnego zbadania przez organ okoliczności faktycznych, brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz prawidłowej oceny tego materiału w zakresie ustalenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej uczestnika postępowania do służby, a także niedostateczne i niepełne uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia;

2) art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy orzeczenia [...]RKL z 30 sierpnia 2021 r.,

3) art. 47 ust. 1 pkt 1 u.k.l. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego orzeczenia.

Skarżący sformułował również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 6 ust. 1 pkt 2 u.k.l. w związku z § 79 pkt 4 rozp. z 2018 r. poprzez błędne utrzymanie stanowiska [...]RKL w zakresie przyznania funkcjonariuszowi kategorii B - "zdolny do służby z ograniczeniem", podczas gdy właściwe było zaliczenie go na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 3 u.k.l. do kategorii C - niezdolny do służby;

2) art. 6 ust. 2 pkt 2 u.k.l. poprzez błędne utrzymanie stanowiska [...]RKL w zakresie uznania, że uczestnik postępowania jest trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku, podczas gdy właściwe było orzeczenie w oparciu o art. 6 ust. 2 pkt 5 u.k.l., iż jest on trwale niezdolny do służby;

3) art. 6 ust. 2 pkt 2 u.k.l. poprzez utrzymanie stanowiska [...]RKL, pomimo że zawiera ono rozstrzygnięcie wykraczające poza zakres tego przepisu, tj. komisja w warunkach służby przeciwwskazanych dla funkcjonariusza ujęła przeciwwskazania, które nie mieszczą się w zakresie ww. przepisu.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości.

W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę CKL wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu. Jednocześnie organ drugiej instancji wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżący i uczestnik postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosownie do treści art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola orzeczeń komisji lekarskich w sprawie zdolności do pełnienia służby w formacjach mundurowych, dokonywana przez sąd administracyjny, ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do badania pod względem formalnym. Sąd administracyjny weryfikuje, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach, czy badanie stanu zdrowia znajduje oparcie w odpowiedniej dokumentacji medycznej (tj. wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych) oraz czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostaje ocena stanu zdrowia badanego i rozważania w kwestiach medycznych. Rolą tego sądu jest zbadanie, czy ustalenia stanu faktycznego, na podstawie których orzekały komisje lekarskie, były wystarczające do dokonania właściwej kwalifikacji zdolności do służby w rozumieniu przepisów orzeczniczych, tj. u.k.l. oraz rozporządzeń wykonawczych.

Według art. 6 ust. 1 u.k.l. zdolność fizyczną i psychiczną funkcjonariusza do pełnienia służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Ochrony Państwa, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym i Służbie Więziennej ustala się przez zaliczenie go do jednej z następujących kategorii zdolności do służby:

1) kategoria A - "zdolny do służby", która oznacza, że jego stan zdrowia nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do pełnienia służby;

2) kategoria B - "zdolny do służby z ograniczeniem", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają jego sprawność fizyczną lub psychiczną, mogąc mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku;

3) kategoria C - "niezdolny do służby", która oznacza, że stwierdzono choroby lub ułomności, które uniemożliwiają pełnienie służby.

Ponadto stosownie do treści art. 6 ust. 2 u.k.l. orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby, oprócz jednej z kategorii zdolności do służby wymienionych w ust. 1, zawiera jedno z następujących określeń:

1) "zdolny do służby", jeżeli nie stwierdzono żadnych chorób lub ułomności stanowiących przeciwwskazanie do pełnienia służby;

2) "trwale niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby i nie pozwalają na pełnienie służby na zajmowanym stanowisku, jednak te choroby lub ułomności nie stanowią przeszkody do dalszego pełnienia służby na innym stanowisku; w takim przypadku komisja lekarska określa, jakie warunki służby są przeciwwskazane dla badanego;

3) "czasowo niezdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które czasowo zmniejszają zdolność fizyczną lub psychiczną do służby, ale mogą rokować poprawę stanu zdrowia i odzyskanie pełnej sprawności i zdolności do służby na zajmowanym stanowisku;

4) "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku", jeżeli stwierdzono pewne choroby lub ułomności, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie stanowią przeszkody do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku;

5) "trwale niezdolny do służby", jeżeli stwierdzono choroby lub ułomności, które nie pozwalają na pełnienie służby.

W kontrolowanej sprawie CKL utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji przyznające uczestnikowi postępowania kategorię B (zdolny do służby z ograniczeniem) oraz stwierdzające, że jest on trwale niezdolny do służby na zajmowanym stanowisku. W ramach uwag wymieniono następujące przeciwwskazania: praca fizyczna, służba w godzinach nocnych, służba w pomieszczeniach zamkniętych jednoosobowych, praca z bronią palną.

U podstaw wydanych w sprawie rozstrzygnięć komisji lekarskich obu instancji legło rozpoznanie u funkcjonariusza cukrzycy insulinozależnej, które to schorzenie prawidłowo przypisano do § 79 pkt 4 załącznika do rozp. z 2018 r. obejmującego cukrzycę typu I (insulinozależną). W odniesieniu do funkcjonariuszy Straży Granicznej, ujętych w grupie II wykazu stanowiącego załącznik do rozp. z 2018 r. (vide kolumna piąta wykazu), przewidziano kategorię B/C. Przyznając uczestnikowi postępowania kategorię B, CKL powołała się na prowadzoną przez diabetologa dokumentację medyczną wskazującą na "dobrą kontrolę glikemii bez hypo" oraz okoliczność, że funkcjonariusz jest "wykształcony i wyedukowany w odczuwaniu hipoglikemii".

Drugie z rozpoznanych u funkcjonariusza schorzeń - nadciśnienie tętnicze okres II trafnie też zakwalifikowano do § 51 pkt 1 załącznika do rozp. z 2018 r. obejmującego nadciśnienie tętnicze - stopień 1 i 2 i odpowiadającego kategorii A/B. W uwagach do § 51 pkt 1 podano, iż kwalifikacji orzeczniczej dokonuje się na podstawie wytycznych Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (PTNT). Funkcjonariuszy, u których występują powikłania, należy kwalifikować jako zdolnych do służby z ograniczeniem. U kandydatów do służby należy uwzględnić pomiary ambulatoryjne wykonywane przez pracowników ochrony zdrowia oraz wyniki badań dodatkowych: ABPM, echa serca. W przypadku tego schorzenia uczestnikowi postępowania przyznano kategorię A, bez żadnego wyjaśnienia co zaważyło na wyborze ww. kategorii (a nie kategorii B).

Podnieść należy, że określenie zdolności funkcjonariusza do służby musi uwzględniać rodzaj i specyfikę formacji mundurowej, w której pełni on służbę. W przeciwnym razie orzeczenie może okazać się niewykonalne lub co najmniej trudne do wykonania. Właśnie ta ostatnia sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy o SG, Straż Graniczna jest jednolitą, umundurowaną i uzbrojoną formacją przeznaczoną do ochrony granicy państwowej, kontroli ruchu granicznego oraz zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji. Wedle art. 31 ust. 1 ustawy o SG, służbę w Straży Granicznej może pełnić osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, niekarana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, korzystająca w pełni z praw publicznych, posiadająca co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotowa jest się podporządkować, a także dająca rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.

W odwołaniu od orzeczenia [...]RKL, jak również w skardze do tut. Sądu, Komendant [...]OSG zasadnie akcentował, że funkcjonariusze Straży Granicznej realizują zadania przede wszystkim z bronią palną, corocznie uczestniczą w obowiązkowych egzaminach strzeleckich i egzaminach z zajęć wychowania fizycznego, a jedynie dodatkowo wykonują zadania administracyjne związane ze specyfiką danego stanowiska. Zatem służba w Straży Granicznej wymaga od funkcjonariuszy tej formacji szczególnej formy psychofizycznej oraz regularnego kontaktu z bronią palną.

Tut. Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż przypisanie uczestnikowi postępowania kategorii B z jednoczesnym szerokim określeniem ograniczeń polega na sprzeczności. Przeciwwskazania takie jak praca z bronią palną czy praca fizyczna pozbawiają de facto funkcjonariusza atrybutów niezbędnych do pełnienia służby w Straży Granicznej. W przypadku orzeczenia zdolności do służby z ograniczeniem, przeciwwskazane warunki służby nie mogą być określone w oderwaniu od warunków pełnienia konkretnej służby mundurowej, lecz muszą się do nich ściśle odnosić. Istotą orzeczenia komisji lekarskiej jest stwierdzenie przydatności do służby w danej formacji i określenie rodzaju tej przydatności na podstawie wykazu chorób i ułomności, ujętego w załączniku do rozporządzenia wykonawczego (w niniejszej sprawie: rozp. z 2018 r.).

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.k.l., do skierowania do komisji lekarskiej dołącza się w szczególności opis stanowiska, charakteru i warunków służby. Natomiast stosownie do treści art. 34 u.k.l. rejonowa komisja lekarska, zaliczając funkcjonariusza (m.in. Straży Granicznej) do jednej z kategorii zdolności do służby, bierze pod uwagę charakter i warunki służby na zajmowanym przez funkcjonariusza stanowisku oraz kryteria zdrowotne.

Jak wskazuje Komendant [...]OSG, w Straży Granicznej stanowiska administracyjno-biurowe, bez konieczności posiadania broni palnej czy niewymagające aktywności fizycznej są przewidziane wyłącznie dla pracowników cywilnych. Trafnie też dostrzega skarżący, iż przeciwwskazanie w postaci służby w pomieszczeniach zamkniętych jednoosobowych oznacza, że uczestnik postępowania nie może sam przebywać w pomieszczeniu służbowym, a więc należy zapewnić mu opiekę (towarzystwo) innego funkcjonariusza lub pracownika cywilnego.

Organ drugiej instancji bezpodstawnie zignorował argumentację odwołania – w żaden sposób się do niej nie odniósł, poprzestając na zapisach dokumentacji medycznej prowadzonej przez specjalistę diabetologa, wskazujących, że schorzenie uczestnika postępowania pozostaje pod "dobrą kontrolą glikemii" (bez cech hipoglikemii), zaś on sam jest wyedukowany w odczuwaniu hipoglikemii. Tymczasem kwestie medyczne i chęć dalszego pozostawania funkcjonariusza w służbie nie są wystarczające do określenia kategorii zdolności do służby. Funkcjonariusz, który nie jest w stanie wykonywać swoich podstawowych obowiązków (do czego wymagana jest służba z bronią i odpowiednia forma psychofizyczna) znacznie osłabia wydolność i bezpieczeństwo swojej jednostki. Powoduje także dezorganizację pracy (brak możliwości pełnienia służby w godzinach nocnych i w pomieszczeniach zamkniętych jednoosobowych), co wymusza potrzebę utworzenia nowego stanowiska, specjalnie przystosowanego do potrzeb uczestnika postępowania.

Należy także odnotować, iż w sytuacji, gdy w danej grupie orzekanych określone schorzenie można zakwalifikować do dwóch różnych kategorii, organ winien podać motywy dokonanego w tym przedmiocie wyboru. Tego zabrakło w odniesieniu do schorzenia w postaci nadciśnienia tętniczego okres II. Według art. 4 u.k.l., w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się przepisy k.p.a., a w myśl art. 39 ust. 5 pkt 2 u.k.l. orzeczenia komisji lekarskich, które ustalają trwałą niezdolność do służby na zajmowanym stanowisku, uzasadnia się szczegółowo. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny. Treść uzasadnienia powinna obrazować szczegółowy tok rozumowania organu, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia oraz wyjaśniać przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ, podejmując konkretne rozstrzygnięcie. Taka konieczność wynika przede wszystkim z określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania.

W konsekwencji zasadne są zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 u.k.l. w związku z § 79 pkt 4 rozp. z 2018 r. oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 u.k.l., a także naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie orzekając w przedmiocie zdolności uczestnika postępowania do służby w Straży Granicznej, organ pierwszej instancji będzie miał na uwadze rozważania prawne Sądu, dokona oceny stanu zdrowia funkcjonariusza z uwzględnieniem akcentowanych przez skarżącego warunków pełnienia służby w tej formacji, a podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadni.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie [...]RKL.