Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1842/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-03-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono wnioski o zwolnienie od kosztów

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa L. Spółka Jawna P. F., P. M. w N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa L. Spółka Jawna P.F., P.M. w N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 sierpnia 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2008 p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa L. Spółka Jawna P. F., P. M. w N. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 sierpnia 2013 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2008 roku.

Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności strony skarżącej jest handel telefonami komórkowymi. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, iż strona nie posiada majątku, środków finansowych, ani środków trwałych. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości ok. 100.000 zł. Wskazano ponadto, iż strona dysponuje rachunkiem bankowym Inteligo nr [...], którego stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł - 1.348.203,15 zł.

W uzasadnieniu wniosku podano, iż spółka ma zablokowane konta przez poborców skarbowych na ponad milion złotych, a oprócz tego za zeszły rok poniosła stratę w wysokości ponad 100.000 zł. Wspólnicy P.F.i P.M. aktualnie są zatrudnieni na umowy o pracę z wynagrodzeniem 1.180 zł netto.

Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy P..F. i P.M. oświadczyli, iż PPHU L. Spółka jawna zawiesiła działalność 30 kwietnia 2013 roku, w związku z tym brak jest deklaracji VAT-7. Brak jest potwierdzenia zajęcia rachunku, gdyż bank nie wydaje takich dokumentów. Bank zobowiązał się przesłać informację na piśmie do 30 dni roboczych. P.F.jest zatrudniony w firmie kmki.pl sp. z o.o. w charakterze handlowca i zarabia ok. 1.237 zł netto. Pozostaje on w rozdzielności majątkowej ze swoją małżonką, dlatego jej dochody i stan majątkowy nie zostały wykazane, a wyciąg z rachunku bankowego nie został przesłany. P.F. nie posiada żadnego majątku. Dysponuje rachunkiem bankowym w banku Millenium. Główne wydatki ponoszone przez jego rodzinę to: czynsz 330 zł, prąd 168 zł, tv + internet 115 zł, jedzenie ok. 600 zł, ubranie ok. 400 zł, utrzymanie dwójki małych dzieci ok. 500 zł. Nie posiada on żadnego pojazdu, brak natomiast informacji o pojazdach posiadanych przez żonę.

P.M. jest zatrudniony w firmie k. sp. z o.o. w charakterze handlowca i zarabia ok. 1.237 zł netto. Pozostaje on w rozdzielności majątkowej ze swoją małżonką, dlatego nie wykazał jej dochodów i stanu majątkowego. Nie przesłał także wyciągów z rachunku bankowego małżonki. P.M. nie dysponuje żadnym majątkiem. Posiada rachunki bankowe Inteligo (saldo 6 zł), Polbank konto Kredyt bezpieczny (saldo -18.900 zł) i Polbank konto w walucie obcej na cele spłaty kredytu hipotecznego. P. M. podał, iż budynek, który zakupił w 2009 roku nie został skończony z powodu nieuczciwości dewelopera. Budynek nie jest jego własnością, lecz musi spłacać zaciągnięty kredyt. Wydatki ponoszone przez P. M. przedstawiają się następująco: kredyt hipoteczny odsetki ok. 405 zł, kredyt hipoteczny ok. 800 zł, czynsz 350 zł, tv + internet 60 zł, jedzenie 500 zł. Wydatki te są pokrywane dzięki pomocy żony. P. M. nie posiada żadnego pojazdu, brak informacji o pojazdach posiadanych przez jego żonę.

Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień 24 lutego 2014 roku, a także kopie: informacji PIT/B o wysokości dochodu (straty) L. Sp. j. P. F., P. M. w N. z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2012 rok, historii rachunku bankowego strony skarżącej w Inteligo w PKO Bank Polski nr [...] od dnia 19 kwietnia 2012 roku do 24 lutego 2014 roku (saldo 90,25 zł) oraz wydruku z informacją o sumie środków zablokowanych na tym rachunku (-2.853.680,71 zł), listy płac za grudzień 2013 roku i styczeń 2014 roku, listy transakcji na rachunku [...] w banku Millenium za okres od 1 listopada 2013 roku do 24 lutego 2014 roku (saldo-19.939,98 zł), historii rachunku Inteligo w PKO Bank Polski nr [....] należącego do P. T. K. za okres od 16 listopada 2012 do 31 grudnia 2013 roku (saldo 6,12 zł), zeznania PIT-36L o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez P. M. w roku 2012 roku, zeznania PIT-36L o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez P. F. w 2012 roku, zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-7, wniosku P. M. i P. F. z dnia 24 lutego 2014 roku o udostępnienie danych lub informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów, wydruku z rachunku bankowego nr [...] w Raiffeisen POLBANK za okres od 30 grudnia 2013 roku do 7 lutego 2014 roku, wydruku z rachunku bankowego nr [...] w Raiffeisen POLBANK za okres od 2 stycznia 2014 roku do 7 lutego 2014 roku, a także historii rachunku Inteligo w PKO Bank Polski nr [...] należącego do P. T. K. za okres od 16 listopada 2012 do 24 lutego 2014 roku (saldo 6,12 zł).

Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10).

Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.

W związku z tym, że w analizowanym przypadku wnioskodawcą jest spółka jawna badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15.09.2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000r., Nr 94 poz. 1037 z późn. zm.) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. W sytuacji zatem, gdy spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy również uwzględnić sytuację majątkową samych wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 70/09).

Przeprowadzona analiza danych zawartych w złożonym wniosku wraz z dodatkowymi oświadczeniami i dokumentami prowadzi do wniosku, że strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy.

Należy zaakcentować, że strona wprawdzie przedstawiła szereg dokumentów (choć nie wszystkich wymaganych wezwaniem), to jednak dane którymi dysponuje orzekający nadal są niepełne, a zatem nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona wykazała, że dysponuje jednym rachunkiem bankowym Inteligo o numerze [...]. Tymczasem w odpowiedzi na wezwanie o przedłożenie historii tego rachunku przesłała historię rachunku Inteligo, ale o innym numerze i o innym saldzie (we wniosku podano, że saldo rachunku jest ujemne i wynosi -1.348.203,15, zaś saldo rachunku [...] jest dodatnie i wynosi 90,25 zł). Strona nie podała zatem pełnych danych. Nie przedstawiła też zaświadczenia banku potwierdzającego zajęcia rachunków.

Skoro od 30 kwietnia 2013 roku L. Sp. j. P. F., P. M. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należało przeanalizować ich możliwości finansowe. Obaj wspólnicy udokumentowali, co prawda, wysokość własnych dochodów z wynagrodzenia za pracę w k. sp. z o.o. oraz wysokość dochodów za 2012 rok, jednakże nie podali żadnych danych o stanie majątkowym i dochodach żon, z którymi prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, podnosząc fakt rozdzielności majątkowej między małżonkami. Orzekający nie dysponuje zatem danymi jaka jest faktyczna sytuacja materialna wspólników spółki.

Z przesłanej listy płac wynika, że dochód netto P. F. za grudzień 2013 roku wyniósł 1.186,38 zł, a za styczeń 2014 roku 1.242,20 zł. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 2.113 zł (czynsz 330 zł, prąd 168 zł, tv + internet 115 zł, żywność 600 zł, ubranie 400 zł, utrzymanie dzieci 500 zł). Nie dysponując informacjami o wysokości dochodów małżonki P. N. orzekający nie może dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych w rodzinie kosztów. Nie jest w stanie zatem stwierdzić, czy P. N. jest w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie.

Podobna sytuacja ma miejsce w stosunku do drugiego ze wspólników, P. M. Jego dochody netto za grudzień 2013 roku wyniosły 1.181,38 zł, a za styczeń 2014 roku 1.237,20 zł, zaś wydatki rodziny wynoszą 2.115 zł miesięcznie (kredyt 405 zł i 800 zł, czynsz 350 zł, tv + internet 60 zł, jedzenie 500 zł). P. M. oświadczył, że wydatki pokrywa dzięki pomocy żony, nie podał jednak, pomimo wezwania, informacji o jej dochodach. Ponadto, jak wynika z przesłanych dokumentów P. M. dokonuje regularnych spłat rat zaciągniętego kredytu (wpłaty zaksięgowane w dniach 9 stycznia 2014 roku i 7 lutego 2014 roku). W ocenie orzekającego niedopuszczalna jest sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej zobowiązania kredytowe, a domaga się, aby koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa. Referendarz sądowy podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11 i z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 234/11).

Na marginesie należy też dodać, że pomimo wyraźnego wezwania P. F., ani P. M. nie przesłali żadnych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z ich koniecznym utrzymaniem.

Konkludując, aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji materialnej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. W niniejszej sprawie L. Sp. jawna P. F, P. M. w N. nie zrealizowało warunku wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowym w niniejszym postępowaniu.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.