Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 484/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2 art. 60 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego S. O. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego w K., będący w sprawie jednoczenie wierzycielem i organem egzekucyjnym, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec S. O. (zwanego dalej: "Skarżącym") na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych 8 listopada 2012 r. Egzekwowana należność wynikała z ostatecznej decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej (zwanego dalej: "GIKS") z 18 czerwca 2009 r., którą uchylono wcześniejszą decyzję GIKS

z 23 grudnia 2002 r. w przedmiocie określenia Skarżącemu – następcy prawnemu H. O. - kwoty nadmiernie pobranej dotacji za 1997 r. z tytułu wydobycia

i sprzedaży nawozów wapniowych pozyskiwanych z zasobów lokalnych w ramach przedsiębiorstwa K. K. J. H. O. w M. D. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2011 r., sygn. akt II GSK 828/10).

Zawiadomieniem z 12 listopada 2012 r. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącego w Z. U. S. Oddział w K. Zawiadomienie doręczono organowi rentowemu w dniu 13 listopada

2012 r., natomiast Skarżący otrzymał odpisy tytułów wykonawczych wraz

z zawiadomieniem o zajęciu 15 listopada 2012 r.

2. W piśmie z 21 listopada 2012 r. Skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc:

– niedopuszczalność egzekucji administracyjnej wobec braku wniosku wierzyciela o jej wszczęcie;

– określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułów wykonawczych;

– niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;

– nieistnienie obowiązku - ewentualnie przy przyjęciu, iż obowiązek ten powstał

z chwilą doręczenia decyzji I instancji lub powstał z mocy prawa, jego wygaśnięcie.

Skarżący zażądał umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych

w oparciu o wystawione tytuły wykonawcze oraz uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych na ich podstawie.

3. Organ I instancji działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a."), postanowieniem z dnia 12 grudnia 2012 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

4. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

art. 33 pkt 6 w związku z art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz w związku z art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie; art. 33 pkt 3 w związku z art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie; art. 33 pkt 10 w związku z art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz w związku

z art. 27 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ich niezastosowanie; art. 33 pkt 1 w związku

z art. 68 § 2 ustawy z dnia z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej: "o.p."), względnie art. 70 § 1 o.p.

5. Dyrektor Izby Skarbowej w S. (zwany dalej: "Organem II instancji") postanowieniem z dnia 31 stycznia 2013 r. utrzymał w mocy postanowienie

Organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że zarzut nieistnienia obowiązku wskutek przedawnienia prawa do wydania decyzji, o którym mowa jest

w art. 68 o.p. (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) jest nieuprawniony, bowiem był przedmiotem rozpatrzenia w administracyjnym postępowaniu sądowym zakończonym prawomocnym wyrokiem NSA z 13 września 2011 r., sygn. akt. II GSK 828/10. W świetle zatem art. 34 § 1a u.p.e.a., zarzut ten jest niedopuszczalny. Wyjaśniając także wątpliwości co do charakteru decyzji, organ wskazał, że już na wcześniejszych etapach postępowania NSA stwierdził, że decyzja o zwrocie nadmiernie pobranych dotacji ma charakter konstytutywny, z tym, że odsetki ustawowe należą się nie na podstawie przepisu art. 47 § 1 o.p., lecz – zgodnie z § 66 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 18 lipca 1997 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczególnych zasad i trybu ich udzielania w 1997 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 568) – od dnia otrzymania nienależnej dotacji.

Organ wyjaśnił również, że decyzją z 23 grudnia 2002 r. GIKS wskazał wysokość dotacji do zwrotu za 1997 r., natomiast ostateczną decyzją z 18 czerwca 2009 r. jedynie skorygował jej wysokość. Korekta ta nie spowodowała powstania po raz kolejny zobowiązania, lecz jej skutkiem było ustalenie zobowiązania w prawidłowej (niższej) wysokości.

Ponadto, Organ wskazał, że uchylenie decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego nie powoduje uchylenia podjętych, zgodnie z prawem środków egzekucyjnych, ich mocy prawnej i skutków prawnych, które zostały przez nie wywołane. Także, uchylenie tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzono postępowanie egzekucyjne nie działa wstecz i nie unicestwia materialnego skutku przerwania biegu przedawnienia, wywołanego dokonaną skutecznie czynnością egzekucyjną (art. 70 § 4 o.p.). Zatem umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2003 r., jak i w 2009 r. nie pozbawiło prawnej skuteczności czynności przerwania biegu terminu przedawnienia, o którym jest mowa w art. 70 § 4 o.p.

Odnosząc się do zarzutu określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie

z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, Organ wskazał, że podstawą wystawienia 12 tytułów wykonawczych z 8 listopada 2012 r. była ostateczna decyzja GIKS z dnia 18 czerwca 2009 r. w przedmiocie określenia kwoty nadmiernie pobranej dotacji za 1997 r. W części B tytułów wykonawczych prawidłowo wykazano kwotę zaległości z tytułu nadmiernie pobranej dotacji za poszczególne okresy rozliczeniowe, jak również kwotę odsetek należnych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego z uwzględnieniem przerw w ich naliczaniu.

Także, zarzut niedopuszczalności egzekucji (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.), wobec braku wniosku wierzyciela, organ uznał za nieuzasadniony, wskazując, że w sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, dlatego zastosowanie znajduje przepis art. 26 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego, dlatego nie istniał obowiązek wystąpienia wierzyciela z wnioskiem, o którym mowa jest w art. 26 § 1 u.p.e.a.

6. Skarżący wniósł skargę na ww. postanowienie, ponawiając zarzuty

i argumentację podnoszoną w zarzutach i zażaleniu oraz wnosząc o jego uchylenie.

7. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (zwany dalej: "Sądem") skargę oddalił i wskazał, że w kwestii trybu i sposobu powstania zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi oraz przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej zobowiązanie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 13 września 2011 r., sygn. akt II GSK 828/10. W związku z powyższym, Sąd I instancji wskazał, że kwestia dopuszczalności wydania decyzji, określenia momentu naliczania odsetek i charakteru decyzji oraz możliwości jej zweryfikowania w postępowaniu o ponowne rozpoznanie sprawy (poprzez obniżenie wysokości zobowiązania) nie podlegają już ocenie składu orzekającego w tej sprawie.

Uwzględniając te okoliczności, Sąd podzielił argumentację Organu II instancji,

że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela

i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, lecz gdy wierzyciel i organ egzekucyjny są tym samym podmiot zastosowanie znajduje przepis art. 26 § 4 u.p.e.a. W sprawie właściwym organem występującym jako wierzyciel i organ egzekucyjny, był Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K., dlatego też nie było obowiązku wystąpienia wierzyciela

z wnioskiem, o którym mowa w przepisie art. 26 § 1 u.p.e.a.

Co do kwestii przedawnienia prawa do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawionych w dniu 8 listopada 2012 r. tytułów wykonawczych, Sąd I instancji wskazał, że skoro decyzja konstytutywna z 23 grudnia 2002 r. została doręczona Skarżącemu w dniu 2 stycznia 2003 r., to zobowiązanie wynikające z tej decyzji powstało w dniu jej doręczenia, czyli 2 stycznia 2003 r. W tej sytuacji, do przedawnienia zobowiązania tak powstałego znajdował zastosowanie przepis art. 70 § 1 o.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. oraz przepis art. 70 § 4 o.p. dotyczący przerwania biegu przedawnienia w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. (Dz. U. z 2002, Nr 169, poz. 1387 – art. 1). W wyniku nowelizacji tego przepisu, która weszła w życie w dniu 1 września 2005 r.

(Dz. U. z 2005 r. Nr 143, poz. 1199), przepis ten otrzymał brzmienie: "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego,

o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny."

W przepisach wprowadzających tę zmianę przewidziano, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Sąd I instancji zauważył, że z ustaleń poczynionych w sprawie przez Organy egzekucyjne wynika, że po raz pierwszy w sprawie zastosowano środki egzekucyjne

w dniu 12 czerwca 2003 r. poprzez zajęcie ruchomości Skarżącego (pojazdów) oraz zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...] ., o czym Skarżący został powiadomiony w tym samym dniu (12 czerwca 2003 r.); po raz drugi w dniu 22 sierpnia 2007 r., tj. rachunku bankowego w [...] ., o czym Skarżący został powiadomiony w dniu 22 sierpnia 2007 r., czyli w każdym z tych przypadków nastąpiła przerwa biegu terminu przedawnienia i przed końcem terminu przedawnienia, czyli przed 31 grudnia 2008 r. Zatem, skoro po drugim przerwaniu bieg 5-letniego terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 23 sierpnia 2007 r. na nowo bieg, to 31 grudnia 2008 r. nie nastąpiło przedawnienie zobowiązania. Nadto, skoro przerwany w dniu 22 sierpnia 2007 r. bieg terminu przedawnienia na nowo zaczął biec 23 sierpnia 2007 r., to jego koniec przypadał na 23 sierpnia 2012 r., jednak przed upływem terminu przedawnienia Organ egzekucyjny zastosował kolejny środek egzekucyjny w dniu 17 września 2009 r., o którym Skarżący został powiadomiony 22 września 2009 r., to w sprawie nastąpiła kolejna przerwa biegu terminu przedawnienia. Zdaniem Sądu, także zastosowanie

w sprawie kolejnego środka egzekucyjnego, przed terminem przedawnienia, w postaci zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącego w ZUS w dniu 13 listopada 2012 r., o którym został powiadomiony w dniu 15 listopada 2012 r., spowodowało, że w biegu terminu przedawnienia po raz kolejny nastąpiła przerwa, a bieg terminu na nowo zaczął biec w dniu 14 listopada 2012 r. W konsekwencji należało uznać, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 8 listopada 2012 r., doręczonych Skarżącemu w dniu 15 listopada 2012 r.

Sąd I instancji odnosząc się do argumentu, że skoro umorzono postępowania egzekucyjne wszczęte w 2003 r. i w 2009, to zastosowane środki egzekucyjne pozbawione są mocy prawnej, uznał ten argument za nietrafiony, bowiem jego zdaniem, zastosowane zgodnie z prawem środki egzekucyjne wywołały już skutki prawne w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia i uchylenie ich mocy jest niemożliwe, bowiem nie można unicestwić materialnego skutku przerwania biegu terminu przedawnienia, wywołanego dokonaną skutecznie czynnością egzekucyjną (art. 70 § 4 o.p.).

W ocenie Sądu, organy egzekucyjne prawidłowo również rozstrzygnęły w kwestii naliczania odsetek i przerw w ich naliczaniu.

9. Skarżący wniósł od ww. wyroku skargę kasacyjną (uzupełnioną w piśmie

z dnia 29 lutego 2016 r.). Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił m.in. naruszenie art. 60 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 o.p. przez błędną wykładnię pierwszego z tych przepisów i w konsekwencji niewłaściwe niezastosowanie drugiego z nich.

Skarżący wskazał ponadto, że ww. zarzut skargi kasacyjnej został sformułowany w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię. Na tej samej podstawie został sformułowany zarzut nr 5, przy czym naruszenie prawa materialnego nastąpiło przez jego niewłaściwe zastosowanie. Pozostałe zarzuty zostały sformułowane w ramach podstawy z art. 17 4 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszenia przepisów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania a także zasądzenie kosztów postępowania.

10. Naczelny Sąd Administracyjny (zwany dalej: "NSA") wyrokiem z dnia 3 marca 2016 r. uchylił w całości zaskarżony wyrok WSA w Szczecinie z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 335/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi. W uzasadnieniu wskazał, że skarga miała usprawiedliwione podstawy. W pierwszej kolejności rozpoznał zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego i uchyleniem czynności egzekucyjnych.

NSA nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji, które bazowało

na poglądzie prezentowanym wcześniej w judykaturze, zgodnie z którym wyeliminowanie z obrotu rozstrzygnięcia organu w trybie "zwykłym" powoduje skutki

ex nunc, zaś jedynie w trybie nadzwyczajnym - ex tunc. NSA nie potwierdził prawidłowości tego stanowiska. Powołując się na uchwałę NSA z dnia 28 kwietnia

2014 r., sygn. akt I FPS 8/13, podjętą już po wydaniu zaskarżonego wyroku, NSA stwierdził, że uchylenie postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności i w konsekwencji umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego, powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego, w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 o.p. NSA zaznaczył, że wprawdzie w tezie tej mowa o uchyleniu postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, jednak nawet pobieżna lektura jej uzasadnienia wskazuje, że wnioskowanie w niej zaprezentowane ma wymiar szerszy i nie ogranicza się jedynie do oceny skutków uchylenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Z uchwały powyższej wynika bowiem, że wadliwe wszczęcie egzekucji, która to wadliwość prowadziła do umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie może powodować utrzymania w mocy skutków zastosowania środków egzekucyjnych w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia. Innymi słowy wadliwość postępowania egzekucyjnego może skutkować unicestwieniem materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia.

NSA wskazał również, że nie może wywoływać skutku prawnego środek egzekucyjny, który - jako uchylony z uwagi na wadliwość (brak legalności) podstawy prawnej jego zastosowania skutkującą umorzeniem postępowania egzekucyjnego

- w ogóle nie powinien być stosowany.

NSA dodał, że wbrew temu co przyjął Sąd I instancji wynikający z art. 60 § 1 u.p.e.a. skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, bardziej odpowiada skutkom ex tunc, a nie ex nunc. Skoro zatem w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego następuje przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, brak podstaw do twierdzenia, że uchylenie czynności egzekucyjnych w następstwie umorzenia tegoż postępowania wywołuje jedynie skutki na przyszłość (ex nunc).

Mając powyższe na względzie NSA stwierdził, że wyprowadzone przez Sąd I instancji błędne wnioski odnośnie skutków umorzenia (wszczętego w 2009 roku) postępowania egzekucyjnego z uwagi na wadliwie wystawione tytuły wykonawcze, uczyniły zasadnym zarzut naruszenia art. 60 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 § 1 i § 4 o.p.

Wobec powyższego NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie, Sąd związany będzie zaprezentowaną wykładnią przepisów prawa. Ponieważ zaś najdalej idący zarzut, zawarty w skardze kasacyjnej, okazał się trafny, NSA uznał za bezprzedmiotowe odnoszenie się do pozostałych wskazanych

w niej uchybień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

11. Rozstrzygając ponownie w niniejszej sprawie należało mieć na uwadze

ww. wyrok NSA z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt lI FSK 3957/13 uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 335/13 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718), sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze zwrotu: "związany wykładnią prawa" należy wysnuć wniosek, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne, jak i procesowe.

Będąc związany dokonaną przez NSA wykładnią przepisów prawa materialnego odnoszących się do przedmiotu sprawy, stwierdzić więc należy, że skoro zarzutem najdalej idącym i jednocześnie przesądzającym o zasadności odnoszenia się do pozostałych zarzutów jest zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego i uchyleniem czynności egzekucyjnych, zarzut ten należało rozpoznać w pierwszej kolejności.

12. Zarzut ten jest uzasadniony. Przed merytorycznym odniesieniem się

do wskazanego zarzutu, zwrócić należy uwagę na mieszany (procesowy i materialny) charakter przepisu art. 60 § 1 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013r. sygn. akt II FSK 158/12).

Stanowisko sądu I instancji – jak zauważył NSA - bazowało na poglądzie prezentowanym wcześniej w judykaturze, zgodnie z którym wyeliminowanie z obrotu rozstrzygnięcia organu w trybie "zwykłym" powoduje skutki ex nunc, zaś jedynie

w trybie nadzwyczajnym - ex tunc. Pomijano przy tym istotną dla tego zagadnienia treść art. 60 § 1 u.p.e.a. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2345/11, z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt I FSK 512/11) lub w sytuacji jego analizy, bazowano na wadliwym poglądzie, że na jego podstawie następuje uchylenie tylko czynności egzekucyjnych, a nie skutków wywołanych przez te czynności na gruncie stosunków z zakresu zobowiązań podatkowych (por. np. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 185/11).

Sąd ponownie rozpoznający niniejszą sprawę, w pełni podziela pogląd NSA, który nie potwierdził prawidłowości tego stanowiska. Skłania do tego treść uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 28 kwietnia 2014 r. w sprawie sygn. akt I FPS 8/13, czyli już po wydaniu zaskarżonego wyroku i potrzeba wykorzystania zaprezentowanego tam poglądu

w sprawach, w których umorzono postępowanie egzekucyjne.

Sąd rozpoznając sprawę, zgadza się ze stanowiskiem NSA co do tego, że uchylenie postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności i w konsekwencji umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego, powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego, w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 o.p. Wprawdzie w tezie tej mowa o uchyleniu postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, jednak nawet pobieżna lektura jej uzasadnienia wskazuje, że wnioskowanie w niej zaprezentowane ma wymiar szerszy i nie ogranicza się jedynie do oceny skutków uchylenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Z uchwały powyższej wynika bowiem, że wadliwe wszczęcie egzekucji, która to wadliwość prowadziła do umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie może powodować utrzymania w mocy skutków zastosowania środków egzekucyjnych w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia. Innymi słowy wadliwość postępowania egzekucyjnego może skutkować unicestwieniem materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia.

Nie może wywoływać skutku prawnego środek egzekucyjny, który - jako uchylony z uwagi na wadliwość (brak legalności) podstawy prawnej jego zastosowania skutkującą umorzeniem postępowania egzekucyjnego - w ogóle nie powinien być stosowany. Gdyby przyjąć, że uchylenie czynności egzekucyjnej, a tym samym zastosowanego środka egzekucyjnego, wywołuje skutki jedynie od momentu umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie uchyla skutków, które już nastąpiły w oparciu o zastosowane środki, oznaczałoby, że:

- nie zostaje przywrócony stan istniejący przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a tym samym

- organ egzekucyjny nie ma obowiązku zwrotu np. środków pieniężnych zajętych w wyniku zastosowania, opartego o wadliwą podstawę prawną, środka egzekucyjnego.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że z art. 60 § 1 u.p.e.a. wynikają odmienne konkluzje, wskazujące, że w następstwie umorzenia postępowania egzekucyjnego

w oparciu o art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a., nie podlegają cofnięciu jedynie skutki prawne czynności (środków) egzekucyjnych, jeżeli stanowią tak przepisy ustawy oraz

w przypadku praw osób trzecich nabytych na skutek tych czynności. Przyjęcie w tej sytuacji, że zastosowany - w oparciu o nielegalną podstawę prawną - środek egzekucyjny, wywołuje skutki prawne, również poza jednoznacznie określonymi

w ustawie (art. 60 § 1 u.p.e.a.), pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawa i wynikającej z niej zasady legalizmu.

Stosowanie w następstwie wzruszenia aktu administracyjnego skutków tej sankcji w postaci zasad ex nunc lub ex tunc, może znaleźć zastosowanie w sytuacji braku normy, która określa następstwa jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

W przypadku jednak obowiązywania takiej normy (art. 60 § 1 u.p.e.a.), jednoznacznie i wyczerpująco regulującej te skutki, nie ma podstaw do stosowania tych zasad, gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego prymatu doktrynalnej zasady, w zakresie skutków uchylenia aktu administracyjnego, w zależności od przyczyn jego wyeliminowania, nad obowiązującą normą prawną (art. 60 § 1 u.p.e.a.). Zatem wynikający z art. 60 § 1 u.p.e.a. skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazujący na przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, bardziej odpowiada skutkom ex tunc, a nie ex nunc. Skoro zatem w konsekwencji umorzenia postępowania egzekucyjnego następuje przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, brak podstaw do twierdzenia, że uchylenie czynności egzekucyjnych w następstwie umorzenia tegoż postępowania wywołuje jedynie skutki na przyszłość (ex nunc).

13. Z uwagi na to, że najdalej idący zarzut okazał się trafny, Sąd uznał za bezprzedmiotowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, obowiązkiem Organu będzie dostosowanie się do oceny prawnej Sądu wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.

14. O kosztach postępowania, na które składają się: wpis od skargi [...] zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł, opłata za złożenie dokumentu pełnomocnictwa – [...] zł, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z przepisem § 6 pkt. 2 i § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

15. Stwierdziwszy naruszenie prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.