Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 854/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. z dnia [...]r. o stwierdzeniu u A. R. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 z 2002 r., poz. 1115).

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 259/09 uchylił wyżej wymienioną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu wskazał, że Trybunał Konstytucyjny, w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07, Dz. U. Nr 116 z 2008 r., poz. 740) orzekł o niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wystąpiła podstawa uchylenia decyzji określona w przepisie art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślił, że wydanie aktu administracyjnego z powołaniem się na przepis ustawy, który został uznany za niezgodny z Konstytucją oraz na przepisy rozporządzenia, które są niezgodne z ustawą, oznacza wydanie aktu z naruszeniem przepisów wyższej rangi.

W konsekwencji powyższego wyroku, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...]r. uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. nr [...] i przekazał sprawę wymienionemu organowi do ponownego rozpatrzenia wskazując, że z dniem [...]r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Natomiast na podstawie § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie K.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zwanej dalej również K.p. i na podstawie § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 2009 r. Nr 105, poz. 869 ), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., stwierdził wystąpienie u A.R. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. W uzasadnieniu organ I instancji przedstawił sprawozdanie z dotychczasowego postępowania i przytoczył wnioski orzeczeń lekarskich sporządzonych w sprawie oraz wyniki oceny narażenia zawodowego A. R. Ponadto dodał, że nie uwzględnił wniosku "A" Sp. z o.o. w T. o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez zebranie i włączenie do akt sprawy kompletnej dokumentacji medycznej A.R. z lat [...] oraz o wystąpienie do jednostki orzeczniczej o uzupełnienie wydanego orzeczenia lekarskiego. W tym zakresie wskazał, że niezbędna w sprawie dokumentacja medyczna osoby badanej jest zbierana i przechowywana przez lekarzy w jednostkach orzeczniczych. Ponadto podkreślił, że z treści orzeczeń lekarskich wynika, iż w toku postępowania orzeczniczego została przeprowadzona przez lekarzy specjalistów diagnostyka różnicowa, pozwalająca wykluczyć u badanej większość pozazawodowych czynników ryzyka powstania schorzenia. Organ podniósł, że stanowiło to - w powiązaniu ze stwierdzeniem wystąpienia narażenia zawodowego - podstawę do rozpoznania przez lekarzy choroby zawodowej. Ponadto wskazał, że orzeczenia lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej są właściwie uzasadnione i nie budzą wątpliwości.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...]Sp. z o.o. w T. – reprezentowana przez pełnomocnika – podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania, a w szczególności art. 77 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a., polegającego na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia A.R. oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, wyrażającego się zaniechaniem zgromadzenia i dołączenia do akt postępowania kompletnej dokumentacji medycznej A. R., w tym dokumentacji z okresu przed podjęciem pracy u skarżącej, w szczególności będącej podstawą wydanych w sprawie orzeczeń jednostek medycznych I i II stopnia i w związku z tym zaniechanie zbadania i wykluczenia ewentualnych przyczyn pozazawodowych rozpoznanej choroby. Skarżąca zarzuciła również zaniechanie przez organ dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii, w celu ustalenia przyczyn powstania u A.R. przewlekłej choroby układu ruchu w postaci zapalenia ścięgna i jego pochewki i jej ewentualnego związku z pracą wykonywaną w odwołującej się Spółce w latach [...]. Podniosła, że stwierdzenie choroby zawodowej w orzeczeniach lekarskich nie zostało uzasadnione, nie pozwalając na ocenę jego słuszności, a lekarze orzecznicy nie wykluczyli ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania choroby, nie wskazali także konkretnej dokumentacji medycznej, na jakiej oparli swoje rozstrzygnięcie. Następnie podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w stwierdzeniu występowania choroby zawodowej u A.R. wyłącznie na podstawie orzeczeń lekarskich placówek diagnostycznych I i II stopnia z ograniczeniem się do przytoczenia lakonicznych konkluzji zawartych w orzeczeniach, pomimo, że zostały sporządzone bez uzasadnienia wymaganego zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. Zarzuciła również brak wykazania przez organ związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy, poprzez ograniczenie się wyłącznie do stwierdzenia, iż taki związek przyczynowy wynika z zebranego materiału dowodowego, podczas gdy długi okres narażenia przypadający przed zatrudnieniem w odwołującej się Spółce wskazuje, iż schorzenie powstało w okresie przed tym zatrudnieniem lub mogło powstać samoistnie. Następnie "A" Sp. z o.o. w T. podniosła zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego, a w szczególności: - § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez niepodjęcie działań mających na celu uzupełnienie zabranego materiału dowodowego; - art. 2351 kodeksu pracy, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie; - § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T., względnie o uzupełnienie materiału dowodowego w określonym przez nią zakresie.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. na podstawie: art. 138 § 1 K.p.a., art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że w przedmiotowej sprawie dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż A. R. pracowała w latach 1983 - 1986 w "B" w T., jako krawcowa krawiectwa lekkiego, w okresie 1986-1989 w "C" w K. (zakład zlikwidowany) jako krawcowa, w latach 1994-1995 w "D" w B. (w ramach następstwa prawnego A.R. , [...] K. , ul [...] ) jako krawcowa, w latach 1996-1998 w "E" Sp. z o.o. w M. [...] w T. jako krawcowa i w latach 1998-2008 w "A" Sp. z o.o. w T. jako szwaczka, gdzie sposób wykonywania pracy był związany z obciążeniem, powtarzalnością motoryczną ruchów i monotypią w zakresie obu kończyn górnych. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że A.R. w okresie swojej aktywności zawodowej w latach: 1983-1989, 1994-1995, 1996-2008, wykonując zawód krawcowej krawiectwa lekkiego, krawcowej i szwaczki pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby układu ruchu pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Następnie organ odwoławczy wskazał, że we wnioskach orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. lekarze orzecznicy Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. stwierdzili wystąpienie u A.R. choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki wymienionej w poz. [...] rozp. R.M. z dnia [...] r. W tym zakresie organ podniósł, że orzeczenie zostało wydane w oparciu o ocenę narażenia zawodowego (długoletnia praca na stanowisku krawcowej, opis sposobu wykonywania pracy przekazany przez BHP) oraz na podstawie wyników badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacji ortopedycznej i neurologicznej, analizy dostarczonej dokumentacji medycznej. Ponadto organ dodał, że również lekarze orzecznicy Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznali u A.R. chorobę zawodową układu ruchu wymienioną w poz. [...] rozporządzenia R.M. z dnia [...] r. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] r., nr [...] ). Organ podniósł, że wymienione orzeczenie lekarskie zostało wydane w oparciu o całokształt obrazu klinicznego, badanie podmiotowe, przedmiotowe oraz specjalistyczną ocenę ortopedyczną przeprowadzoną przez prof. T. G., w ramach której rozpoznano przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna zginacza kciuka lewego i jego pochewki – przy jednoczesnym uwzględnieniu, iż w rozwoju schorzenia znaczącą rolę odegrał sposób wieloletniego wykonywania pracy na stanowisku krawcowej i szwaczki związany z monotypią ruchów i przeciążeniem kończyn górnych. Następnie organ dodał, że odpowiadając na zarzuty poprzedniego odwołania wyjaśnił, iż analiza materiału dowodowego z okresu aktywności zawodowej A.R. na stanowisku krawcowej i szwaczki (1983-1989, 1994-1995, 1996-2008) potwierdziła wykonywanie przez nią w wymienionym okresie, pracy zawodowej związanej z przeciążeniem i monotypią ruchów w zakresie kończyn górnych. Ponadto wyjaśnił, że dla uznania choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Podkreślił, że nie wyłącza to możliwości wykazania, iż pomimo pracy w warunkach narażających na wystąpienie choroby, jej powstanie w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową (wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, publ. w ONSA 1982/1/33). Natomiast odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r., organ odwoławczy podniósł, że nie uwzględnił żądań pełnomocnika skarżącej dotyczących uzupełnienia akt sprawy o dokumentację medyczną A.R. z lat [...] , gdyż niezbędna, istotna dowodowo dokumentacja medyczna została zebrana, przeanalizowana i jest przechowywana przez lekarzy w placówkach medycznych I i II stopnia orzekających w sprawie. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik skarżącej, poinformowany pismem z dnia [...] r. w trybie art. 10 K.p.a. o prawie ustosunkowania się do całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy, zgłosił się w dniu [...] r., podtrzymał zarzuty odwołania i złożył wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii. W związku z treścią powyższego wniosku organ podkreślił, że w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno - orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia R.M. z dnia [...] r. w sprawie chorób zawodowych i w obecnym stanie prawnym nie jest możliwe przeprowadzenie dodatkowych badań lekarskich. Dodał, że w wyniku analizy zebranej dokumentacji dowodowej, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego i orzeczeń lekarskich WOMP i IMPiZŚ w S. – stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania pełnomocnika "A"I Sp. z o.o. w T. i wobec tego utrzymał w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji, "A" Sp. z o.o. w T. – reprezentowana przez pełnomocnika – podniosła zarzut naruszenia przy jej wydaniu przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przez ten organ art. 77 § 1 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 8 K.p.a., polegającego na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną ocenę stanu zdrowia A.R. oraz przyczyn wystąpienia ewentualnych schorzeń, wyrażającego się zaniechaniem zgromadzenia i dołączenia do akt postępowania kompletnej dokumentacji medycznej A.R. , w tym dokumentacji z okresu przed podjęciem pracy u skarżącej, w szczególności będącej podstawą wydanych w sprawie orzeczeń jednostek medycznych I i II stopnia i w związku z tym zaniechanie zbadania i wykluczenia ewentualnych przyczyn pozazawodowych rozpoznanej choroby. Skarżąca zarzuciła również zaniechanie przez organ dopuszczenia dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii, w celu ustalenia przyczyn powstania u A.R. przewlekłej choroby układu ruchu w postaci zapalenia ścięgna i jego pochewki i jej ewentualnego związku z pracą wykonywaną w skarżącej Spółce w latach 1996-2008. Podniosła, że stwierdzenie choroby zawodowej w orzeczeniach lekarskich nie zostało uzasadnione, nie pozwalając na ocenę jego słuszności, a lekarze orzecznicy nie wykluczyli ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania choroby, nie wskazali także konkretnej dokumentacji medycznej, na jakiej oparli swoje rozstrzygnięcie, np. jakim badaniom poddano A.R. . Ponadto skarżąca podniosła zarzut zaniechania wykluczenia pozazawodowych przyczyn powstania schorzenia u A.R. oraz wykazania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem wyżej wymienionej a wykonywaną pracą i zarzut zaniechania wykazania, iż schorzenie to bezsprzecznie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy lub sposobem jej wykonywania. Następnie skarżąca zarzuciła naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności poprzez nieustosunkowanie się i całkowite pominięcie wszelkich wniosków dowodowych zawnioskowanych przez stronę skarżącą w toku postępowania, a tym samym odmowę możliwości przyznania im mocy dowodowej oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 80 K.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w stwierdzeniu występowania choroby zawodowej u A.R. wyłącznie na podstawie oceny narażenia zawodowego i zawierających braki orzeczeń lekarskich placówek diagnostycznych I i II stopnia z ograniczeniem się do przytoczenia lakonicznych konkluzji zawartych w orzeczeniach, pomimo, że zostały sporządzone bez uzasadnienia wymaganego zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. i zostały wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Ponadto dodała, że zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja organu I instancji, w której wskazano, iż z karty oceny narażenia wynika, że warunki pracy A.R. w latach 1996 do nadal stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej, podczas gdy wyżej wymieniona już nie pracuje u skarżącej. Zarzuciła również brak wykazania przez organ związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy, podczas gdy długi okres narażenia przypadający przed zatrudnieniem w skarżącej Spółce wskazuje, iż schorzenie powstało w okresie przed tym zatrudnieniem lub mogło powstać samoistnie. Podniosła zarzut braku wykluczenia ewentualnych pozazawodowych przyczyn powstania schorzenia. Następnie skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, poprzez niepodjęcie działań mających na celu uzupełnienie zebranego materiału dowodowego i niezwrócenie się o wydanie uzupełniającego orzeczenia na tej podstawie; - art. 2351 kodeksu pracy, poprzez stwierdzenie choroby zawodowej pomimo nieustalenia, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, lub w związku ze sposobem wykonywania pracy, gdyż nie zostały zbadane ewentualne pozazawodowe czynniki mogące mieć wpływ na jej powstanie; - § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, poprzez wydanie decyzji w oparciu o orzeczenie lekarskie, wydane z naruszeniem przepisów tego paragrafu, tj. w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz bez odniesienia się do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T. , względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego poprzez zebranie i dołączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej strony z lat 1998-2008, w tym w szczególności z takich placówek, jak: "F" Sp. z o. o. Poradnia Urazowo - Ortopedyczna w B., przy ul. [...] , gabinet lekarski lek. med. I. S. w T. przy ul. [...], NZOZ "[...]" w T. , przy ul. [...], ""G" w T. , przy ul[...], NZOZ ""H" S.C. w B., przy ul. [...], Zespół Opieki Zdrowotnej w B. Poradnia Chirurgiczna przy ul. [...], oraz dokumentacji medycznej z lat 1983-1998 tj. z okresu zatrudnienia A.R. w "B" w T. , w "C"" w K. i w Zakładzie Produkcji Krawieckiej A.R. w B. Ponadto wniosła o uzupełnienie orzeczeń lekarskich wydanych przez jednostki diagnostyczne I i II stopnia o wymagane przez art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie, zawierające odniesienie do pełnej dokumentacji medycznej A.R. , zwłaszcza z okresu przed podjęciem pracy w "A" Sp. z o.o. oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii w celu ustalenia m. in. aktualnego stanu zdrowia oraz ewentualnej przyczyny wystąpienia choroby, a w szczególności, czy schorzenie takie wywołane zostało sposobem wykonywania pracy u skarżącej, w latach 1996-2008 i wydanie na tej podstawie decyzji.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Podkreślenia również wymaga, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia

W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, ani też przepisów prawa materialnego, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W przedmiotowej sprawie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia 16 lutego 2009 r. z uwagi na to, że na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07), przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji zostały uznane za niezgodne z Konstytucją. W konsekwencji utraciły moc obowiązującą.

Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia została zatem – zgodnie ze wskazaniami wymienionego wyroku - przeprowadzona przy uwzględnieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 z 2009 r., poz. 869), zwanego dalej również rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych. Na podstawie § 11 ust. 1 tego rozporządzenia, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Natomiast postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte przed datą wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. (tj. przed 3 lipca 2009 r.).

Ponadto podkreślenia wymagało, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którą, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem zrealizowanie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiły łącznie przesłanki określone w cytowanym wyżej art. 235¹ K.p.

Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego z okresu zatrudnienia A.R. na stanowisku krawcowej i szwaczki (w latach; 1983-1989, 1994-1995, 1996-2008) uznać bowiem należało, że trafnie organ odwoławczy (podobnie jak i organ I instancji) stwierdził, iż wykonywanie przez nią w wymienionym okresie pracy zawodowej było związane z przeciążeniem i monotypią ruchów w zakresie kończyn górnych.

W związku z tym prawidłowo organ odwoławczy uznał, że A.R. w okresie swojej aktywności zawodowej w latach: 1983-1989, 1994-1995, 1996-2008, pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby układu ruchu pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki.

Ponadto według wniosków sporządzonych w sprawie orzeczeń lekarskich, została rozpoznana u A.R. choroba zawodowa – przewlekła choroba układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki, wymieniona w pozycji 19.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W zakresie oceny mocy dowodowej orzeczeń lekarskich organ odwoławczy podkreślił w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że A.R. była badana w dwóch placówkach diagnostycznych i obydwie – we wnioskach końcowych - zgodnie stwierdziły, iż są podstawy do rozpoznania u niej, wyżej wymienionej choroby zawodowej. Ponadto odnośnie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r. organ odwoławczy podniósł, iż zostało wydane w oparciu o ocenę narażenia zawodowego oraz na podstawie wyników badania podmiotowego, przedmiotowego, konsultacji ortopedycznej i neurologicznej, analizy dostarczonej dokumentacji medycznej. Dodatkowo organ podkreślił, że orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...]r., zostało wydane w oparciu o całokształt obrazu klinicznego, badanie podmiotowe, przedmiotowe oraz specjalistyczną ocenę ortopedyczną przeprowadzoną przez prof. T.G., w wyniku której rozpoznano przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia ścięgna zginacza kciuka lewego i jego pochewki. We wnioskach tego orzeczenia lekarze specjaliści stwierdzili, że po wykluczeniu innych czynników sprawczych, znaczącą rolę odegrał sposób wieloletniego wykonywania pracy na stanowisku krawcowej, szwaczki, związany z monotypią ruchów i przeciążeniem kończyn górnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że cytowane orzeczenie IMP zawiera również odniesienie do treści wcześniejszych wniosków orzeczenia WOMP. W tym zakresie lekarze specjaliści stwierdzili, że orzeczenie WOMP w S. jest w pełni zasadne.

Trafnie zatem powyższe wnioski orzeczeń lekarskich organ przyjął jako podstawę ustaleń w sprawie. Wnioski obydwu orzeczeń były bowiem jednoznaczne, a ponadto wzajemnie spójne i zgodne ze sobą, o czym była mowa wyżej.

W konsekwencji prawidłowo również organ uznał, że okoliczności sprawy uzasadniają wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie ma podstaw do rozstrzygania wbrew wynikom oceny narażenia zawodowego i wnioskom zawartym w orzeczeniach lekarskich, które w sposób jednoznaczny potwierdziły rozpoznanie u A.R. choroby zawodowej wymienionej w poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych.

Ponadto organ odwoławczy - odnosząc się do zarzutów odwołania - zasadnie podniósł, że nie uwzględnił wniosku pełnomocnika skarżącej dotyczącego uzupełnienia akt sprawy o dokumentację medyczną A.R. z lat 1983-2008, gdyż niezbędna, istotna dowodowo dokumentacja medyczna została zebrana, przeanalizowana i jest przechowywana przez lekarzy w placówkach medycznych I i II stopnia orzekających w sprawie. W tym zakresie A.R. w protokole przesłuchania w charakterze strony potwierdziła, iż przedłożyła lekarzom orzecznikom dokumentację medyczną całego dotychczasowego leczenia (k.12).

Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z przepisem § 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych to lekarze specjaliści uprawnieni są do wystąpienia o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze dysponowali materiałem dowodowym, w tym dokumentacją medyczną (co potwierdzili w treści obydwu orzeczeń) i nie wystąpili o jej uzupełnienie, a wobec tego uznali, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania orzeczenia.

W związku z powyższym stwierdzeniem bezpodstawne są zatem także zarzuty skargi dotyczące niedołączenia do akt postępowania kompletnej dokumentacji medycznej A.R. , w szczególności będącej podstawą wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skargi, według którego orzeczenia lekarskie sporządzone w sprawie, nie zawierały uzasadnienia. Zaprzeczeniem trafności tego zarzutu jest bowiem treść przedmiotowych orzeczeń, które zostały przecież zamieszczone w aktach sprawy, co umożliwia zapoznanie się z nimi i przekonanie się poprzez bezpośrednią lekturę o zawartości tych dokumentów.

Zgodne z prawem było także nieuwzględnienie przez organ odwoławczy wniosku pełnomocnika skarżącej zawartego w protokole zapoznania z materiałem dowodowym sprawy (k.73 akt) o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii. W związku z treścią powyższego wniosku zasadnie organ podkreślił w uzasadnieniu decyzji, że w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej został wyczerpany dwustopniowy tryb diagnostyczno - orzeczniczy przewidziany przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W tym zakresie wskazać bowiem należało, że § 5 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przewiduje wyłącznie dwustopniowy tryb badania, określając właściwe w tym zakresie jednostki orzecznicze. Ponadto według § 7 tego rozporządzenia, tylko pracownik lub były pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Uprawnienie takie nie przysługuje zatem pracodawcy. Jednakże pomimo tego, organ – w związku z zarzutami odwołania - zwrócił się o wydanie orzeczenia do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. .

Natomiast w świetle przepisów rozporządzenia nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii. Postępowanie dotyczące chorób zawodowych jest bowiem prowadzone w szczególnym trybie, uregulowanym przepisami tego rozporządzenia, które zawierają zupełnie inne regulacje niż przepisy dotyczące innych postępowań, np. postępowania cywilnego.

Wobec tego bezpodstawne były również zarzuty skargi dotyczące nieuwzględnienia przez organ odwoławczy wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu neurologii i ortopedii.

Ponadto skarżąca podniosła zarzut, że zaskarżonym rozstrzygnięciem została utrzymana w mocy decyzja organu I instancji, w której wskazano, iż z karty oceny narażenia wynika, że warunki pracy A.R. w latach 1996 do nadal stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej, podczas gdy wyżej wymieniona już nie pracuje u skarżącej.

W zakresie tego zarzutu podnieść przede wszystkim należało, że z treści cytowanej decyzji organu I instancji – wbrew przekonaniu skarżącej – nie wynika, iż organ ustalił, że A.R. nadal jest zatrudniona przez skarżącą. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał bowiem tylko, że z karty oceny narażenia zawodowego z dnia 20 grudnia 2007 r. wynika, że warunki pracy A.R. w latach 1996 do nadal stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej. Jest zatem niewątpliwe, że użyte przez organ określenie "do nadal" dotyczyło stanu na dzień sporządzenia przedmiotowej karty oceny narażenia zawodowego, tj. na dzień [...]r.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący zaniechania przez organ wykluczenia ewentualnych przyczyn pozazawodowych choroby rozpoznanej u A.R. .

Przede wszystkim bowiem podkreślenia wymagało, że zakres ustaleń w postępowaniu w sprawie chorób zawodowych jest wyznaczony przedmiotem tego postępowania. Natomiast dla stwierdzenia choroby zawodowej - jak już była o tym mowa wyżej - konieczne jest wystąpienie dwóch warunków: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Nie jest zaś takim warunkiem wykluczenie ewentualnych przyczyn pozazawodowych rozpoznanej choroby.

Właśnie z tego powodu we wnioskach orzeczenia IMP - prawidłowo przyjętego przez organ za podstawę ustaleń - lekarze specjaliści stwierdzili, że po wykluczeniu innych czynników sprawczych, znaczącą rolę dla powstania choroby rozpoznanej u A.R. odegrał sposób wieloletniego wykonywania pracy na stanowisku krawcowej, szwaczki, związany z monotypią ruchów i przeciążeniem kończyn górnych.

Ponadto – jak trafnie podkreślił organ odwoławczy, cytując tezę orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego - dla uznania choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że to właśnie takie warunki ją spowodowały (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r., sygn. akt II SA 372/82, publ. ONSA 1982/1/33).

Wbrew zatem zarzutom skargi, organ odwoławczy (podobnie jak i organ I instancji) nie dopuścił się naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy oraz przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i wykazał wystąpienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy przez A.R. w wyżej wymienionych latach, a stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Natomiast rozszerzenie zakresu ustaleń w sprawie, w kierunku wskazanym w zarzutach skargi nie ma podstaw prawnych w aktualnie obowiązujących przepisach kodeksu pracy i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Dokonanie takich ustaleń przez organ byłoby zatem równoznaczne z naruszeniem fundamentalnej zasady postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 6 K.p.a., według której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

Wobec tego - wbrew zarzutom skarżącej - organ nie naruszył również reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i 77 i 80 k.p.a. Ustalił bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wnioski organu wyprowadzone z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zostały dokonane zgodnie z zasadami oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

Organ odwoławczy rozpatrzył zarzuty odwołania i wnioski dowodowe skarżącej (co zostało omówione wyżej) i wskazał w podstawie prawnej decyzji, zastosowane przepisy, odnosząc się następnie w uzasadnieniu do istotnej treści tych przepisów. W związku z tym bezpodstawny był również zarzut skargi w zakresie naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 K.p.a.

W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że na podstawie prawidłowej oceny zebranych w sprawie dowodów, w tym zwłaszcza orzeczeń lekarskich WOMP i Instytutu Medycyny Pracy w S. , organ odwoławczy, podobnie jak i organ pierwszej instancji – zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - przeprowadził ustalenia w rozpoznawanej sprawie i w oparciu o te ustalenia wydał rozstrzygnięcie.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd - na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną – stwierdził zatem, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W konsekwencji – na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił.