Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 662/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka – Muszyńska Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.) Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności - skargę oddala -


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 662/04

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 §. 4 K.p.a. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2004 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w W. z dnia [...] stycznia 1976 r. (nr [...]) w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego położonego we wsi P. Decyzją tą Naczelnik Gminy w W. na podstawie art. 9 i 31 ustawy z dnia 29. maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. Nr 21, poz. 118) orzekł na wniosek F. Z. o przejęciu jej gospodarstwa, na które składały się działki nr [...] o łącznej powierzchni 3,66 ha. Akta sprawy zawierają przy tym ostateczną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z dnia [...] maja. 1995 r.(nr [...]), na mocy której stwierdzono wygaśniecie decyzji Naczelnika Gminy w W. w części w jakiej orzekała ona o przejęciu działki nr [...]. Podstawą wygaszenia decyzji było ustalenie, iż działka w dniu jej przekazania nie stanowiła własności F. Z. lecz m.in. J. W.

Zaskarżona decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostały wydane w związku z wnioskiem J. W. z dnia 10. kwietnia 2001 r. We wniosku tym podniesiono, iż decyzja o przejęciu gospodarstwa z 1976 r. rażąco narusza prawo, gdyż F. Z. przekazując gospodarstwo rozporządziła cudzą rzeczą. Do wniosku załączona jest kopia aktu własności ziemi, z którego wynika, iż wyłącznymi współwłaścicielami działek nr [...] są małż. J. i B. W. Wnioskodawca wskazuje, iż jako współwłaściciel nieruchomości powinien brać udział w postępowaniu, a pominięcie jego zgody, jako warunku przekazania gospodarstwa, stanowi rażące naruszenie prawa.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazano, iż wniosek J. W. nie może być uwzględniony. Podnoszona przez niego wadliwość decyzji sprowadza się do pominięcia go, jako współwłaściciela, w postępowaniu w przedmiocie przejęcia gospodarstwa, które toczyło się w 1976 r. Podkreślono, iż ponieważ pominięcie strony w postępowaniu stanowi podstawę do jego wznowienia (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), to ta sama przesłanka nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (tryb art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). W konkluzji Kolegium wskazuje, iż przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności nie dają podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z 1976 r.

W skardze na powyższą decyzję J. W. podtrzymuje stanowisko prezentowane we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji . W jego ocenie organ wydając decyzje o przejęciu gospodarstwa rozporządził cudzą rzeczą. Ponadto przytacza w skardze tezy szeregu orzeczeń sądowych, w których w określonych przypadkach składy orzekające wyraziły pogląd, iż brak udziału w postępowaniu osób mających tytuł prawny do nieruchomości skutkuje rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenia te dotyczą odpowiednio spraw z zakresu wywłaszczania nieruchomości oraz sprzedaży lokali państwowych,

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określa enumeratywne art. 156 §. 1 K.p.a. Przepisy dotyczące stwierdzania nieważności decyzji, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 §. 1 K.p.a.), nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W rozpatrywanym przypadku rozważaną podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być ewentualnie art. 156 §. 1 pkt 2 K.p.a., w świetle którego wadą nieważności dotknięte są decyzje wydane z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżącego rażące naruszenie prawa w danym przypadku polega na rozporządzeniu rzeczą cudzą. Okoliczność ta jednak nie może stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji w niniejszej sprawie.

Wynika to z faktu, iż przedłożenie przez skarżącego dokumentu (aktu własności ziemi) z którego wynika, iż przekazująca gospodarstwo rolne F. Z., być może nie była jego właścicielką, może stanowić ewentualnie podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 5 K.p.a.). Skoro, hipotetycznie mogą zachodzić przesłanki do wyeliminowania wadliwej decyzji w trybie wznowienia postępowania, który wywiera mniej daleko idące skutki prawne (w przypadku potwierdzenia się podstawy do wznowienia postępowania dotychczasowa decyzja może zostać zmieniona – art. 151 K.p.a.), niedopuszczalne byłoby, w oparciu o wystąpienie tych samych przesłanek, stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż skutki prawne nieważności są dalej idące (przyjmuje się, iż nieważna decyzja nigdy nie obowiązywała – rozstrzygnięcie wywiera więc skutki wsteczne). Jeżeli prawodawca określonej wadliwości decyzji przypisał określone skutki (wynikające ze wznowienia postępowania) naruszałoby zasady K.p.a. przyjęcie, iż ta sama przesłanka może powodować skutki dalej idące, a wynikające ze stwierdzenia nieważności decyzji.

W przypadku badanej decyzji z 1976 r. nie do przyjęcia jest pogląd, iż o jej wadliwości decyduje fakt spowodowania rozporządzenia cudzą rzeczą. Zgromadzone w aktach dokumenty pozwalały przyjąć, iż właścicielką działek nr [...] była w dniu przekazywania gospodarstwa F. Z. Wynika to z zawartego w aktach sprawy aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1974 r. - w jego świetle współwłaścicielami gospodarstwa byli małż. J. i F. Z. - oraz postanowienia Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] sierpnia 1975 r. - w jego świetle całe gospodarstwo po mężu nabyła w spadku F. Z. Akta nie potwierdzają jedynie uprawnień właścicielskich F. Z. do działki nr [...]. Jednak w tym zakresie decyzja z 1976 r. została wygaszona wcześniej wskazaną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. z 1995 r. W tym świetle trudno przyjąć, aby decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż naruszenie rażące ma charakter kwalifikowany. Musi ono polegać na rozstrzygnięciu z oczywistym naruszeniem lub pominięciem określonej normy prawnej lub w oczywistej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym.

W rozpatrywanym przypadku taka sytuacja nie wystąpiła. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 9 ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. W świetle zgromadzonych materiałów dowodowych wnioskodawca był właścicielem gospodarstwa. Dla oceny wydanej wówczas decyzji nie ma znaczenie późniejsze ujawnienie, w związku z wnioskiem skarżącego J. W., faktu istnienia aktu własności dotyczącego tych samych działek datowanego na dzień 16 luty 1974 r. Istnienie tego dokumentu - jak wcześniej wskazano - może jedynie stanowić podstawę wznowienia postępowania. Jednak organy orzekające w sprawie w 1974 r. nie mogły zakładać, iż dokument taki istnieje. Stąd pominięcia ich na ówczesnym etapie nie można ocenić jako wadliwe, a tym bardziej rażąco naruszające prawo.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie przyjęło, iż istnienie przesłanek wznowienia postępowania stanowi w danym przypadku przeszkodę do stwierdzenia, na tych samych podstawach, nieważności decyzji. Błędnie jednak Kolegium uznało, iż ewentualną podstawą wznowienia postępowania może być brak udziału strony w tym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Z uwagi na sprzeczność pomiędzy treścią aktu własności ziemi stanowiącego podstawę wydania decyzji z 1974 roku a aktem własności przedłożonym przez skarżącego, byłoby niemożliwe, aby w postępowaniu o przejęcie gospodarstwa uczestniczyli równocześnie J. W. i F. Z., gdyż potwierdzone aktami własności prawo mogło przysługiwać wyłącznie albo F. Z. albo małż. W. Z aktów tych nie wynikają dla skarżącego także uprawnienia współwłaścicielskie do ziemi razem z F. Z. Popełnione w tym zakresie uchybienia Kolegium nie prowadzą jednak do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż, jak wcześniej wskazano, nie miały one wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, co zostało prawidłowo odzwierciedlone w konkluzji zaskarżonej decyzji. Nie wyczerpane więc zostały przesłanki uchylenia decyzji, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 kit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Odnośnie do przytoczonych w skardze tez orzeczeń sądowych trzeba stwierdzić, iż zostały one sformułowane na gruncie odmiennych regulacji prawa materialnego. Uwzględniając wskazane wyżej uwarunkowania faktyczne i prawne nie mogą one znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.