Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 375/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Ewidencja gruntów
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8 i art. 20 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: par. 46 ust.1 i par. 12
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty A. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmawiającą wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wpisaniu R. W. jako współposiadacza i współużytkownika działek o numerach: [...] położonych w obrębie M., gm. S.

U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.

Starosta A., po rozpatrzeniu wniosku R. W. w sprawie dokonania w ewidencji gruntów obrębu M. gm. S., zmiany polegającej na wpisaniu wnioskodawcy jako współposiadacza i współużytkownika działek o numerach: [...], decyzją z [...] lutego 2011r. orzekł o odmowie wprowadzenia przedmiotowej zmiany.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, ze w rejestrach gruntów obrębu M., od ich założenia, tj. od roku 1963 brak jest wpisów potwierdzających własność i władanie przez E. W. bądź R. W. (jego syna) działkami numerach [...] położonymi w obrębie M., gmina S. Wyjaśnił również, iż brak jest dokumentów, które zgodnie z § 46 ust. 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 czerwca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) skutkowałyby pojawieniem się takiego wpisu. Organ zaakcentował również, że R. W. wraz z wnioskiem nie przedłożył żadnych, nowych dowodów umożliwiających wprowadzenie wnioskowanej zmiany, a w ewidencji, jako właściciel ww. działek, wykazany jest wyłącznie E. A.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, R. W. wniósł odwołanie do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. Zaskarżonej decyzji zarzucił, iż została podjęta bez dogłębnej analizy dokumentów będących w posiadaniu WGiK Starostwa Powiatowego w A. Odwołujący się wskazał, że umowa z dnia [...] października 1979 r. Nr [...]sporządzona przed Naczelnikiem Gminy w S. dotycząca przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego pomiędzy C. W. i E. A. (która stanowiła podstawę wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków) powinna zostać uznana za dokument wadliwy. Umowa ta nie mogła przenosić własności działek o numerach [...] na rzecz E. A., albowiem w tamtym czasie i obecnie ich stan prawny nie jest uregulowany.

P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie podzielił argumentów odwołania i decyzją z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), osoby zgłaszające wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów i budynków zobowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia tychże zmian.

W niniejszej sprawie podstawę wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu M. stanowiła umowa z dnia [...] października 1979 r., w której C. W. przeniosła na rzecz E. A. własność gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,20 ha (działki nr: [...]). W dokumencie tym stwierdzono, że przekazania dokonano na podstawie przedstawionych dowodów tj. Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1972 r. wydanego przez Wydział Rolnictwa i l Leśnictwa Prezydium PRN w A. i postanowienia Sadu Rejonowego w A. z dnia [...] lutego 1972 r. Nr [...]. Dokument ten stanowił podstawę do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykazaniu jako właściciela działek o nr: [...] E. A. W ocenie organu odwoławczego dopóki ww. umowa funkcjonuje w obrocie prawnym, brak jest podstaw do jej wzruszenia. Można tego dokonać jedynie przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym. Organ przyznał jednocześnie fakt, iż w ewidencji gruntów i budynków obrębu M., gmina S. przed wprowadzeniem ww. zmiany w ewidencji gruntów jako władający działkami [...] wykazany był L. W. (dziadek R. W.).

Powołując się z kolei na orzecznictwo sądów administracyjnych organ podkreślił, że zapisy w ewidencji gruntów i budynków maja wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtują nowego stanu nieruchomości, a rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Stąd też przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, R. W. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: art. 7, art. 10 § 1 i art. 73 § 1 i 2 kpa oraz § 2, § 54, § 55 załącznika "Zasady i sposób prowadzenia ewidencji gruntów oraz sporządzania wykazów gruntów" zawartego w Zarządzeniu Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów. Skarżący podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji podkreślając, że umowa przeniesienia własności gospodarstwa rolnego bezprawnie przeniosła własność działek o nr [...] na rzecz E. A., albowiem na jej podstawie możliwe było przeniesienie tylko ½ części działek. Pozostała część powinna być, zdaniem skarżącego, wpisana na jego rzecz. Celem udowodnienia powyższej tezy skarżący załączył kopię wniosku E. A. o uwłaszczenie gospodarstwa rolnego, położonego na działkach o nr [...], w trybie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych na dzień 6 grudnia 1972 r. na rzecz C. W. (matki E. A).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa materialnego i procesowego, a to w połączeniu z kognicją sądu administracyjnego, która sprowadza się do badania wyłącznie legalności zaskarżonej decyzji, uzasadnia uznanie skargi za bezzasadną (art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a.).

Przed przystąpieniem do oceny legalności zakwestionowanej decyzji konieczne jest przypomnienie istoty ewidencji gruntów i budynków w świetle przepisów ustawy z dnia z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38., poz. 454 z późn. zm.), zwanego dalej: rozporządzeniem wykonawczym.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich w właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Dane te mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, lecz potwierdza jedynie stan faktyczny. Rejestr ewidencji gruntów jest odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające m. in. z tytułów własności (wyrok NSA z 20.11.1998r., sygn. akt II SA 914/98, publ. LEX nr 41816).

W myśl art. 20 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące m.in. gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W ewidencji gruntów i budynków wskazuje się także właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby prawne i fizyczne, w których władaniu znajdują się grunty lub ich części.

Stosownie do § 46 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 rozporządzenia (m.in. na wniosek właścicieli nieruchomości). Ustawodawca w § 46 ust. 2 rozporządzenia określił jednocześnie dokumenty i materiały, na podstawie których organ może dokonywać zmian w ewidencji. I tak zgodnie z § 12 rozporządzenia wykonawczego prawa podmiotowe właścicielskie do gruntów objętych ewidencją podlegają uwidocznieniu w ewidencji wyłącznie na podstawie:

a) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,

b) prawomocnych orzeczeń sądowych,

c) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,

f) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

Jak wynika z powyższego organ ewidencyjny nie może rozstrzygać sporów co do prawa własności gruntu, nadawać prawa do nieruchomości, w części żądanej przez stronę, czy ustalać przebieg spornej granicy. Przez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można też dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2010r., sygn. akt I OSK 1395/10).

Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stan prawny ustalony w innym trybie lub przez inne organy. Postępowanie ewidencyjne służy rejestracji bezspornych danych o gruntach, budynkach, lokalach, i ma charakter wyłącznie informacyjny. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela zaprezentowaną wyżej linię orzecznictwa sądów administracyjnych.

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się od organu dokonania zmiany w ewidencji gruntów polegającej na wpisaniu go jako współposiadacza i współużytkownika działek o nr: [...], położonych w obrębie M. gm. S., twierdząc, że jego ojciec E. W. był współposiadaczem i współużytkownikiem wskazanych działek. Tymczasem, jak ustalił organ, w rejestrach gruntów obrębu M., od ich założenia tj. od 1963 roku brak jest wpisów potwierdzających własność lub posiadanie przez skarżącego ewentualnie jego ojca opisanych wyżej działek. Podstawę zaś wpisania aktualnego właściciela działek – E. A. do ewidencji gruntów stanowiła umowa z [...] października 1979r. nr [...], sporządzona przez Naczelnikiem Gminy w S. o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego (działki nr: [...]) przez C. W. na rzecz syna E. A.. Przedmiotowa zmiana została prawidłowo udokumentowana i wprowadzona do ewidencji gruntów i budynków. Ponadto, jak słusznie zauważa organ, skoro przedmiotowa umowa przekazania gospodarstwa rolnego funkcjonuje w obrocie prawnym to brak jest podstaw na tym etapie do jej wzruszenia. Tym bardziej, że organ ewidencyjny, co podkreślono wyżej, nie może we własnym zakresie badać ważności takiego dokumentu. Kompetencję w tym zakresie ma wyłącznie sąd powszechny.

Podkreślić również należy, że skarżący nie przedstawił żadnych, nowych dokumentów umożliwiających wprowadzenie wnioskowanej zmiany, a w ewidencji, jako właściciel ww. działek, wykazany jest wyłącznie E. A. Rozstrzygnięcia zaś sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość (bądź jej część) należy poszukiwać na drodze postępowania cywilnego. W przedmiotowej sprawie dopiero prawomocne orzeczenie sądu cywilnego będzie mogło stanowić podstawę dokonania wnioskowanej zmiany w operacie ewidencyjnym.

W tych okoliczności uzasadniona była odmowa wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na wpisaniu R. W. jako współposiadacza i współużytkownika działek o nr: [...], położonych w obrębie M., gm. S. Brak jest, bowiem dokumentów źródłowych uzasadniających wprowadzenie żądanej przez skarżącego zmiany. Za takim dokument nie może być też uznany załączony do skargi wniosek o uwłaszczenie gospodarstwa rolnego.

Sąd nie podziela również zarzutów skarżącej w zakresie naruszenia przez organy art. 7, art. 10 § 1 i art. 73 §1 i 2 kpa. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło, bowiem dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ponadto jak wynika z akt sprawy skarżący brał czynny udział w toczącym się przed organami postępowaniu, był powiadamiany o podejmowanych czynnościach i zapewniono mu udział w tych czynnościach. Odmowa zaś wydania kserokopii dokumentów z ewidencji gruntów i budynków została przyznana przez organ odwoławczy, lecz kwestia ta, zdaniem Sądu, nie miała wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie.

Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia § 2, § 54, § 55 załącznika "Zasady i sposób prowadzenia ewidencji gruntów oraz sporządzania wykazów gruntów" zawartego w Zarządzeniu Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów, albowiem, jak słusznie podkreślono w odpowiedzi na skargę, przepisy te nie miały w przedmiotowej sprawie zastosowania.

Mając, zatem na uwadze, że zarzuty skargi nie znalazły oparcia w przepisach prawa oraz, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji