Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 387/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 5 pkt  lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 21 lutego 2022 r. nr KO.411.240.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Prezydent M. [...] odmówił J. L. (skarżącej) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką Z. L.. Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia organ wskazał na: niespełnienie przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111, dalej powoływanej jako "u.ś.r."), ponieważ z przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Z. L. wynika, że jej niepełnosprawność istnieje od 50 roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lutego 2011 r.; oraz zaistnienie w sprawie przesłanki negatywnej, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ wymagająca opieki matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z W. L., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając organowi błędne przyjęcie daty złożenia przez nią wniosku, a także naruszenie przepisów: 1) art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie, bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części normy wyrażonej w tym przepisie w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę na osobą niepełnosprawną ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki; 2) art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. poprzez zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i niewłaściwe przyjęcie, że okoliczność pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim i nielegitymowania się małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała ponadto na okoliczność, że jej matka od 21 lat pozostaje w separacji z mężem oraz że W. L. nie jest obiektywnie zdolny do sprawowania opieki nad żoną z uwagi na zły stan zdrowia (pobiera rentę chorobową z tytułu częściowej niezdolności do pracy, po przebytym udarze, problemy z poruszaniem się) oraz niepoprawną relację między nimi. W ocenie skarżącej, w tej sytuacji to ją obciąża zatem, jako zobowiązaną w dalszej kolejności, obowiązek alimentacyjny względem matki. Wskazała również na ciężką sytuację zdrowotną matki oraz trudne warunki bytowe i mieszkaniowe.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze ("SKO") decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Za nieuzasadnione Kolegium uznało oparcie decyzji odmownej o niespełnienie przesłanki, określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., która – jak podkreślił organ odwoławczy przedstawiając w tym zakresie obszerną argumentację - z uwagi na wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność tego przepisu, nie może mieć zastosowania w sprawie. Niemniej jednak, SKO uznało, że z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. skarżącej nie przysługuje wnioskowane świadczenie, ponieważ – jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego – wymagająca opieki matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim z W. L., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych podnosząc, że zgodnie z wolą ustawodawcy koniecznym jest aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia była rozstrzygana orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Tym samym w ocenie organu za wystarczające dla ustalenia obiektywnych możliwości sprawowania opieki przez W. L. nie mogły zostać uznane oświadczenia skarżącej na temat stanu zdrowia ojca czy też jego uprawnienie do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Kolegium podkreśliło również, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych stan relacji faktycznych między małżonkami nie ma wpływu na uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem ustawodawca uwzględnia wyłącznie stan prawny. Ponadto, organ II instancji wskazał, że, realizacja obowiązku alimentacyjnego między małżonkami może mieć również wymiar finansowy oraz że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom obciążonym obowiązkiem alimentacyjny, który powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji i podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. polegającego w szczególności na przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż ma ona męża, na którym jako uprawnionym w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek alimentacyjny; uznaniu, że obowiązek alimentacyjny męża względem wymagającej opieki żony bez względu na szczególne okoliczności wyprzedza obowiązek alimentacyjny córki; nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy uśr pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego; wadliwym uznaniu, że przy braku formalnego potwierdzenia stanu zdrowia w postaci orzeczenia o niepełnosprawności osoby zobowiązanej do alimentacji w pierwszej kolejności ocena jego możliwości sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może być dokonana wyłącznie w aspekcie możliwości realizacji obowiązku alimentacji w formie świadczeń finansowych, a nie w odniesieniu do przyczyn obiektywnych odnoszących się do faktycznego sprawowania opieki; uznaniu, że brak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności męża Z. L. w powiązaniu z okolicznością, iż obowiązek alimentacyjny męża wyprzedza obowiązek alimentacyjny córki, ma przesądzające znaczenie dla negatywnej oceny wniosku o przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;

- art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez zastosowanie normy prawnej bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki;

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez: niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez skarżącą i realnych możliwości sprawowania przez W. L. opieki nad niepełnosprawną żoną w zakresie wymaganym stanem zdrowia osoby z niepełnosprawnością, a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy stosując jedynie wykładnię językową oraz niezastosowanie wykładni celowościowej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., która umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wówczas, gdy współmałżonek faktycznie, z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad drugim małżonkiem,

- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Skarżąca wniosła jednocześnie o zmianę przyjętej przez organ I instancji daty złożenia wniosku oraz orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu skargi przedstawiła obszerną argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazała również na błędy w uzasadnieniu decyzji SKO (gdzie wskazano m.in., że skarżąca ubiega się o świadczenie z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem, zamiast matką; wskazano, że ojciec posiada rentę chorobową przyznaną do [...].11.2022 r., a nie na stałe), które – jak wskazała - budzą wątpliwości czy wydane rozstrzygnięcie odnosi się do właściwego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. prawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie wniosek o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym został zgłoszony w skardze, a organ nie domagał się przeprowadzenia rozprawy.

Następnie wyjaśnić należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 249) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi administracyjnemu na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności.

Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zaznaczyć należy również, że stosownie do zapisów ust. 5 tego samego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. wtedy gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2 lit. a). Jak wskazano zaś w art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy, na wstępie należy podkreślić, że Sąd - z uwagi na treść wyroku TK z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznającego art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP - w całości podziela stanowisko organu II instancji wyrażone w tym zakresie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w pełni zgadza się z tym, że przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy wnioskowanego świadczenia w przedmiotowej sprawie.

Następnie należy wskazać, że bezsporne w kontrolowanej sprawie jest, że skarżąca, będąca córką Z. L., mieści się w kręgu podmiotów, o których stanowi art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a więc co do zasady jest osobą, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 – "k.r.o."), może ciążyć obowiązek alimentacyjny. Regulacje art. 128 k.r.o. i art. 132 k.r.o. ustalają kolejność osób zobowiązanych do alimentacji. Dlatego też przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. odczytywane w konfrontacji z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wskazują katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji. Poza sporem w sprawie pozostaje również, to że wymagająca opieki Z. L. pozostaje w związku małżeńskim z W. L., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając na uwadze zaistniałe w sprawie okoliczności Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, co do istnienia przyczyn uniemożlwiających przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Mianowicie z mających w sprawie zastosowanie przepisów u.ś.r. jednoznacznie wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje konkretnie wymienionym osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki pozytywne, i jednocześnie nie zaistnieją przesłanki negatywne.

Jedną z przesłanek negatywnych której zaistnienie powoduje wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustanawia art. 17 ust. 5 pkt 2 u.ś.r. Z literalnego brzmienia tego przepisu (lit. a) wynika bowiem, że jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie ma orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że wymagająca opieki Z. L. pozostaje w związku małżeńskim, w związku z czym znajduje się w sytuacji określonej art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Bezspornym również jest to, że jej małżonek, który, jak wynika z akt, ma co prawda problemy zdrowotne, to jednak nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym miejscu warto podkreślić, iż na tle przywołanego art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. w orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwie linie co do interpretacji uregulowanej w nim negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jedna z nich polega na stosowaniu wykładni rozszerzającej w odniesieniu do przyczyn, które uzasadniają sprawowanie opieki przez innych krewnych osoby niepełnosprawnej pozostającej w związku małżeńskim, gdy jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji, sądy dopuszczają możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli, np. z uwagi na wiek lub stan zdrowia (vide:. np. wyroki NSA: z 18 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 744/21, z 9 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 1755/20; z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1113/15 – dostępne na stronie internetowej;www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Druga linia orzecznicza opiera się natomiast na założeniu, że skoro decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną, to przy jednoznacznym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jedynym warunkiem umożliwiającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą, która pozostaje w związku małżeńskim, jest posiadanie przez małżonka tej osoby, orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności (vide:. np. wyroki NSA: z 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1015/21, z 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 627/21, z 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2422/20, z 18 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2164/20, z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20, z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19 – dostępne na stronie jw.).

Wobec rozbieżności stanowisk zajmowanych w judykaturze - Naczelny Sąd Administracyjny 14 listopada 2022r., na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I OPS 2/22), wskazując, że "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".

W uzasadnieniu powyższej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem pierwszeństwa małżonka osoby wymagającej opieki, jako zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności oraz pierwszeństwa określonego w art. 17 ust. 1a u.ś.r. (....). W konsekwencji warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Również w przypadku sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom wymienionym w art. 17 ust. pkt 4 u.ś.r., jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności."

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że "limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu (...). Stopień orzeczonej niepełnosprawności osoby uprawnionej do świadczenia w pierwszej kolejności, jako kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej, stanowi kryterium zobiektywizowane, a jednocześnie w sposób rzeczowy związane z możliwością sprawowania osobistej opieki nad osobą tego wymagającą". Taka zaś regulacja, w ocenie NSA "nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa, jak też z wyrażoną w art. 2 zasadą sprawiedliwości społecznej." Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny : "Sprawiedliwość to zagadnienie przedmiotowo dotyczące problemu rozdziału wszelkich podlegających dystrybucji "dóbr i ciężarów", włączając w to kwestię nakładania obowiązków i kar, udzielania zezwoleń i ulg, przyznawania uprawnień oraz przyjmowanych w związku z tym kryteriów (...), sprawiedliwość społeczna oznacza jednak nakaz równego traktowania podmiotów należących do takiej samej kategorii istotnej. Wyróżnienie tej kategorii nastąpiło za pomocą kryterium sformalizowanego związanego z orzeczeniem o niepełnosprawności, które pozostaje w rzeczowym związku z celami świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest zatem kryterium przyjętym arbitralnie. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium, a nie zależnego od ocen stanu faktycznego dokonywanych każdorazowo przez organ, nie narusza w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela."

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekający w niniejszej sprawie był zobligowany do respektowania powyższej uchwały. Trzeba w tym miejscu bowiem podkreślić, że z treści art. 269 p.p.s.a. wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych.

Z tych względów Sąd przyjął, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało prawidłowej wykładni i właściwie zastosowało przepisy prawa materialnego do okoliczności faktycznych kontrolowanej sprawy. Niemożliwym było bowiem przyznanie wnioskowanego świadczenia skarżącej, z uwagi na to, że w sprawie nie wykazano aby małżonek wymagającej opieki matki skarżącej legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które zgodnie z ww. uchwałą NSA uznać należy za jedyne kryterium "przesunięcia" uprawnienia do świadczenia na osoby uprawnione w kolejności dalszej – w tym przypadku córkę Z. L.. Tym samym, za pozostające bez jakiegokolwiek wpływu na rozstrzygnięcie sprawy uznać należy okoliczności, które w ocenie skarżącej uniemożliwiają jej ojcu sprawowanie opieki nad matką, takie jak wskazane okoliczności subiektywne, wynikające z woli małżonków, tj. separacja faktyczna, złe relacje, brak kontaktu między nimi, jak również zły stan zdrowia ojca, który jak już wyżej wykazano, winien być należycie udokumentowany orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez wykwalifikowany organ.

Oceniając zaś zarzuty podniesione w zakresie naruszenia przepisów postępowania, Sąd stwierdził, że również one nie zasługują na uwzględnienie, gdyż organy procedując w niniejszej sprawie podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, dokonały oceny czy poszczególne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione. Następnie w treści decyzji wyjaśniły motywy wydanych rozstrzygnięć, powołując się na odpowiednie przepisy oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy. W sprawie ustalono więc jednoznacznie, że Z. L. ma męża, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (czego w toku całego postępowania strona skarżąca nawet nie próbowała wykazać) i co do którego nie zachodzi zatem obiektywna okoliczność, której zaistnienie zgodnie z wolą ustawodawcy powodowałoby regres obowiązku alimentacyjnego względem Z. L. na skarżącą – co skutkowało koniecznością wydania w sprawie decyzji odmownej. Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., które skarżąca wiąże z niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a także nieprawidłowym uzasadnieniem decyzji. Odnosząc się zaś do wytkniętych przez skarżącą błędów w uzasadnieniu decyzji SKO wskazać należy, że są to omyłki, które nie miały wpływu na wynik sprawy. Biorąc bowiem pod uwagę treść całej decyzji, przeprowadzony na gruncie jej uzasadnienia wywód logiczny oraz przedstawioną argumentację, uznać należy, że organ wydając rozstrzygnięcie miał na uwadze prawidłowo ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny.

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy należało więc orzec na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.