Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1458/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest skarga G. S. (dalej: Skarżący, Wnioskodawca, Beneficjent) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z/s w G. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW).

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym:

G. S. w dniu [...] maja 2005 r. przesłał do Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 do powierzchni 46.52 ha.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i korekcie wniosku oraz wyjaśnieniach Skarżącego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. przyznał G. S. płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej kwocie 755,04 zł w tym:

1) ONW- Nizinne strefa I - 2005 w wysokości 0,00 zł,

2) ONW - Nizinne strefa II - 2005 w wysokości 755,04 zł.

Decyzja została doręczona Wnioskodawcy, a przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] czerwca 2006 r.

Skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., który decyzją z dnia [...] września 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W.

Po ponownej weryfikacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. przyznał G. S. płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej kwocie 7 388,78 zł; w tym:

1) ONW -Nizinne strefa I - 2005 w wysokości 6 633,74 zł,

2) ONW -Nizinne strefa II - 2005 w wysokości 755,04 zł.

Decyzja została doręczona Beneficjentowi, a pozostałe środki finansowe przekazano dnia [...] lutego 2007 r. na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Tym samym zobowiązanie G. S. do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania powstało z dniem wypłaty pierwszej płatności ONW tj. 23 lutego 2007 r. i obejmowało powierzchnię 44,32 ha.

W dniu [...] maja 2006 r. G. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR W. z/s w W. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. W gospodarstwie Beneficjenta została przeprowadzona kontrola na miejscu w dniu [...] sierpnia 2006 roku, która wykazała m.in. nieprawidłowości na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchni 35,70 ha (trwałe łąki i pastwiska), na której kontrolerzy stwierdzili, iż powierzchnia użytków rolnych wynosi jedynie 0,91 ha. W raporcie w uwagach inspektorów zapisano, iż na działce rośnie ponad trzydziestoletni las. Natomiast na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 2,86 ha (trwałe łąki i pastwiska) kontrolerzy stwierdzili, iż powierzchnia użytków rolnych wynosi 0,00 ha.

Mając na uwadze całość dokumentacji zebranej w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., odmówił G. S. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, która została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r. (sygn. akt V SA/Wa 1998/09), oddalił skargę G. S., a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2011 roku (sygn. akt II GSK 919/10) oddalił skargę kasacyjną na ten wyrok.

W dniu [...] maja 2007 r. G. S. przesłał za pośrednictwem poczty do Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wniosek, na podstawie którego ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 do powierzchni 46,51 ha.

W dniu [...] czerwca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej kwocie 8 469,94 zł; w tym:

1) ONW -Nizinne strefa I - 2007 w wysokości 7 714,90 zł do powierzchni 43,10 ha,

2) ONW -Nizinne strefa II - 2007 w wysokości 755,04 zł do powierzchni 2,86 ha,

a przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia [...] czerwca 2009 r., W wyniku wznowienia postępowania w sprawie przyznania Skarżącemu płatności ONW na rok 2007, które wynikało ze stwierdzenia nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji a nie znanych organowi, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. z/s w W. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej w całości i o odmowie przyznania Stronie skarżącej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2011r. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 9 maja 2012r. (sygn. akt V SA/Wa 93/12), oddalił skargę G. S.

W kampanii 2008 i 2009 Skarżący nie składał wniosków o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, natomiast w 2010 roku na przedmiotowe działki złożyła wniosek żona Beneficjenta – M. S.

W dniach [...]-[...] września 2010 r. przeprowadzona została kontrola na miejscu, która potwierdziła nieprawidłowości wykryte przez kontrolę przeprowadzoną w 2006 roku. Mianowicie na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 44,13 ha (zboża) kontrolerzy stwierdzili, iż powierzchnia użytków rolnych wynosi jedynie 1 ha z mieszanką traw wieloletnich, natomiast reszta powierzchni tj.42,81 ha stanowi las. W przypadku działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 2,86 ha (zboża) kontrolerzy stwierdzili, iż powierzchnia użytków rolnych wynosi 0,00 ha i występują zadrzewienia.

W dniu [...] czerwca 2012 r. G. S. złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów w zakresie zmiany danych dotyczących miejsca zamieszkania, który spowodował zmianę organu właściwego do rozpatrywania spraw Skarżącego dot. przyznawania płatności na Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z/s w G., który jako organ właściwy w sprawie zawiadomieniem [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. poinformował Stronę skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW przyznanych Beneficjentowi na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r.

W dniu [...] lutego 2013 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. z/s w G. decyzją Nr [...] ustalił G. S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości 7 388,78 zł, na którą złożyły się płatności przyznane do powierzchni gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2005 r. - 44,32ha.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że kwota wynika z faktu niedotrzymania zobowiązań wieloletnich ONW, powstałych z dniem wypłaty płatności ONW otrzymanych na mocy decyzji z dnia [...].01.2007 r., wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Organ wskazał ponadto, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat, przy czym okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze w myśl zapisów art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W sprawie Skarżącego przepisy te nie miały – zdaniem organu - zastosowania, ponieważ wypłata płatności z tytułu ONW, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...].06.2006 r. oraz [...].02.2007, tak więc okres dziesięcioletni jeszcze nie upłynął, czteroletni również, gdyż brak jest przesłanek do uznania, że Beneficjent działał w dobrej wierze.

Organ stwierdził ponadto, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Beneficjenta nienależnie pobranych płatności, gdyż obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W rozpatrywanej sprawie, płatności ONW za rok 2005 przekazane na rachunek bankowy G. S. w dniu [...].06.2006 r. i [...].02.2007 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR. Płatności zostały przekazane na podstawie decyzji z dnia [...].01.2007 r. , zatem w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu płatności ONW, o których mowa w art. 73 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia.

Od przedmiotowej decyzji G. S. w złożył odwołanie, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu Skarżący stwierdził, że działalności rolniczej w rozumieniu § 9 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) objętego Programem Wspierania Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 nie zaniechał. Ciągle jest właścicielem gospodarstwa o tej samej powierzchni, należące do niego działki są działkami rolniczymi, natomiast fakt, że z wnioskiem o dopłaty wystąpiła żona Skarżącego – M. S., z którą ma ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej nie przesądza, że Skarżący zaniechał działalności rolniczej na działkach, których jest właścicielem. Wskazał ponadto, że ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy na stałe i to stanowi podstawę do zaprzestania działalności bez żadnych konsekwencji. Wskazał ponadto na przedawnienie roszczenia, wynikające z Ordynacji podatkowej i art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Skarżący jako strona wnioskująca o płatność, składając w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2005, podpisał oświadczenie w tab. X "Oświadczenia i zobowiązania", że zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała w pierwszym roku płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach .gospodarowania (pomoc finansowa z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania), przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy, a zatem była świadoma ciążących na niej obowiązków, wynikających z przystąpienia do programu ONW. Podpisanie takiego zobowiązania rodzi domniemanie, iż wnioskodawca był w pełni świadomy ciążących na nim obowiązków wynikających z przystąpienia do programu ONW.

Wskazano ponadto, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że G. S. pierwszą płatność z zakresu ONW otrzymał w dniu [...] lutego 2007 r., co oznacza, że pięcioletnie zobowiązanie rozpoczęło się z dniem wypłaty pierwszej płatności ONW i obejmowało działki rolne o powierzchni 44,32 ha, natomiast z akt sprawy wynika, iż Beneficjent zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na całym obszarze objętym tym zobowiązaniem, przy czym podkreślono, że warunkiem przyznania płatności ONW jest złożenie prze producenta rolnego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze niekorzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego (art. 14 ust. 4 tiret drugie rozporządzenia Rady nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. U. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80. z p. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z p. zm.).

Stwierdzono, że zobowiązanie rolnika nie obejmuje konieczności występowania o przyznanie płatności ONW w okresie objętym zobowiązaniem, bowiem podjęte zobowiązanie dotyczy natomiast prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanym obszarze w okresie objętym zobowiązaniem. Na uwagę organu zasługiwał przy tym fakt, iż pomimo dwukrotnego wezwania do złożenia wyjaśnień (wezwanie z dnia [...] marca 2010 r. oraz [...] sierpnia 2010 r.), wystosowanych przez Kierownika BP ARiMR W. z/s w W. Skarżący nie wykazał działek i powierzchni, na których prowadził działalność rolniczą. W świetle powyższych faktów należało zatem uznać, zdaniem organu, iż Strona skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na całym obszarze objętym zobowiązaniem ONW.

Odnosząc się zaś do kwestii przedawnienia na podstawie Ordynacji podatkowej, organ wskazał, iż przedawnienia w myśl przepisów Ordynacji odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstających z dniem doręczenia decyzji podatkowej, a nie zwrotu płatności przyznanych z funduszy Unii Europejskiej, natomiast kwestie przedawnień w zakresie ustalenia nienależnie pobranych płatności regulują przepisy art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Ponadto organ stwierdził – odnośnie wniosku zawartego w odwołaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - że decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną "z rażącym naruszeniem prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie przesłanki: 1) oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej prima facie, tzn. rzucającej się w oczy, sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną: 2) przepis, który został naruszony. nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; 3) skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji. Zdaniem organu żadna z tych przesłanek nie znalazła w sprawie zastosowania.

G. S., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a., w uzasadnieniu skargi podtrzymując wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu.

Podkreślono, że do dnia dzisiejszego G. S. jest nieprzerwanie właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. ok. 56 ha, spełnione są więc niewątpliwie dwie pierwsze przesłanki przyznania płatności. Zwykła dobra praktyka rolnicza to szereg norm dotyczących głównie ochrony środowiska wprowadzonych przez prawo krajowe i UE, a ARiMR nie wskazała jakich to jakoby G. S. norm nie spełnił, a tym bardziej nie udowodniła nie spełnienia tych norm. Wskazano, że zarzut, iż na działce rośnie trzydziestoletni las, poza tym, że jest nieprawdziwy, nie jest w żaden sposób naruszeniem "zwykłej dobrej praktyki rolniczej", co więcej utrzymywanie zadrzewień i zakrzaczeń jest w niektórych przypadkach, spełnieniem jej wymogów. Zdaniem Skarżącego nie naruszył podjętego zobowiązania, gdyby jednak z różnych względów chciał to zrobić, byłoby to możliwe bez żadnych konsekwencji ze względu na fakt, że ma on orzeczoną trwałą całkowitą niezdolność do pracy, co uprawnia do zaniechania działalności rolniczej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. , Nr 270 – dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Biorąc pod rozwagę przytoczone podstawowe zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przede wszystkim na szczególne podkreślenie w rozpatrywanej sprawie zasługuje fakt, że odnośnie odmowy udzielenia Skarżącemu płatności ONW do wnioskowanych przez niego działek dwukrotnie wypowiadały się sądy administracyjne.

Mianowicie prawomocnymi wyrokami WSA w Warszawie - z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1998/09, od którego NSA wyrokiem z dnia 6 października 2011r. sygn. akt II GSK 919/10 oddalił skargę kasacyjną oraz z dnia 9 maja 2012r. sygn. akt V SA/Wa 93/12 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl) – orzeczono, że prawidłowymi były ustalenia organów ARiMR dotyczące odmowy udzielenia G. S. płatności ONW odpowiednio za 2006 i 2007 rok.

W wyrokach tych m.in. wskazano, że zasadnie organy stwierdziły, iż na podstawie czynności kontrolnych przeprowadzonych na miejscu należy uznać, że na spornych gruntach Skarżący w okresie między rokiem 2006 (pierwsza kontrola) a rokiem 2010 (dwie następne) nie podjął żadnych czynności zmierzających do usunięcia stwierdzonych w roku 2006 nieprawidłowości, a tym samym słusznie wyprowadzono wniosek, że Skarżący nie spełniał warunków do objęcia gruntów wnioskowanymi płatnościami.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie - mając na względzie przepisy art. 170 i 171 p.p.s.a., z których wynika zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu oraz powaga rzeczy osądzonej – jest zobowiązany do uznania za sądami administracyjnymi, że Skarżący nie otrzymał płatności ONW za rok 2006 i 2007 z uwagi na niespełnianie warunków określonych odpowiednio przepisami ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 329, poz.2273 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz.657 ze zm.) – co do płatności ONW za 2006 r. oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. z 2007r, nr 68, poz. 448) i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. nr 406, poz. 306 ze zm.) – odnośnie płatności za 2007 r. (patrz: cyt. powyżej orzeczenia WSA).

Należy wskazać, że w wyniku przeprowadzonego postępowania organ prawidłowo ustalił, że G. S. pierwszą płatność z zakresu ONW otrzymał w dniu [...] lutego 2007 r., co oznacza, że pięcioletnie zobowiązanie rozpoczęło się dla Skarżącego z dniem wypłaty pierwszej płatności ONW i obejmowało działki rolne o powierzchni 44,32 ha, natomiast – jak to wskazano powyżej - Beneficjent zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarze objętym tym zobowiązaniem. Wskazać należy przy tym, iż zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Wspierania Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z p. zm., dalej jako rozporządzenie ONW z 2009r.), jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem - zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, gdy zaniechał prowadzenia tej działalności na wszystkich działkach rolnych lub wszystkich częściach działek rolnych położonych na obszarach ONW.

Tym samym niezasadnym jest zarzut odnoszący się do tego, że zdaniem Skarżącego nie zaprzestał działalności rolniczej w rozumieniu § 9 rozporządzenia ONW z 2009r., zaś działania organów zakończone wydaniem decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW należało uznać za prawidłowe w świetle wskazywanych przez organy przepisów prawa obowiązujących w tym zakresie.

Odnośnie zarzutu Skarżącego dot. orzeczonej wobec niego niezdolności do pracy, Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu orzekającego w sprawie, że G. S. nie może skutecznie podnosić, że może na podstawie obowiązujących przepisów prawa zwolnić się z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Należy bowiem wskazać, że w myśl § 9 ust. 5 rozporządzenia ONW z 2009 r., w którym zawarto zamknięty katalog okoliczności, których wystąpienie powoduje, iż płatność ONW nie podlega zwrotowi, wprowadzono jednocześnie warunek zawiadomienia o tych okolicznościach kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r.).

Ponadto, co podkreślono w wyroku NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. (sygn. akt II GSK 27/11, LEX nr 1121153), samo zaistnienie "siły wyższej" w postaci zaprzestania produkcji rolnej z powodu nagłej choroby nie jest wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Niezbędne jest również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej.

Natomiast poza sporem w sprawie pozostaje, że Skarżący takiego zawiadomienia w odpowiednim terminie nie złożył, a przywrócenie terminu do dokonania tej czynności nie jest możliwe, bowiem jest to termin materialno-prawny. W sytuacji zatem gdy Skarżący, po pierwsze, zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW, pod drugie zaś, nawet jeżeli wystąpiła siła wyższa uniemożliwiająca mu prowadzenie działalności rolniczej, nie zawiadomił o tym fakcie właściwego organu, to organ uprawniony był do orzeczenia o zwrocie dopłat. (patrz: cyt. wyrok NSA).

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut przedawnienia, albowiem - jak prawidłowo wskazał organ - przedawnienie w myśl przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa odnosi się do zobowiązań podatkowych powstających z dniem doręczenia decyzji podatkowej, a nie zwrotu płatności nienależnie pobranych płatności (wypłaconych zarówno z funduszy Unii europejskiej jak i środków krajowych). Kwestię przedawnień w zakresie ustalenia nienależnie pobranych płatności regulują bowiem przepisy wspólnotowe, a konkretnie art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008; (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z p. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z p. zm.).

Sąd nie stwierdził, aby działające w niniejszej sprawie organy nie zbadały w wystarczający sposób przesłanek zwalniających Beneficjenta z konieczności zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, określonych cyt. w art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 , a tym samym nie naruszyły cyt. regulacji.

Sąd wskazuje zatem, że nie zasługuje na uznanie żądanie zawarte w skardze dotyczące stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. o utrzymaniu w mocy powyższej decyzji, jak również wniosek o uchylenie tych decyzji.

Organy prawidłowo zastosowały przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a cyt. ustawy o ARiMR, który przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych, wskazując, że przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata i obejmuje swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania.

Rozpatrując całokształt sprawy należy przyjąć zatem, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organom podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. W kontekście powyższych przepisów nie dają podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia podniesione przez Skarżącego zarzuty, należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.