Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1426/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.9,10, art. 41
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Jacek Bursa Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej likwidację cieku wodnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego A.M. kwotę 557 zł ( słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zostało zainicjowane wnioskiem I.M. i A.M. z dnia 14 stycznia 2008 r. o dokonanie likwidacji cieku wodnego na działkach nr [...] i [...] w L.

Wójt Gminy decyzją z dnia 31 maja 2012 r., nr: [...] Wójt Gminy orzekł o odmowie wydania decyzji nakazującej likwidację cieku wodnego przebiegającego przez działkę nr [...] będącą własnością J.P. oraz działki nr [...] i nr [...] położonych w L. będących własnością I.M. i A.M.

W uzasadnieniu decyzji opisano przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie, w którym wydawane były decyzje administracyjne organów obydwu instancji, zwrócono uwagę na zasięgnięcie uzupełniającej opinii biegłego zgodnie ze wskazaniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Podkreślono, że z zebranego w toku rozpoznania materiału dowodowego wynika, że przyczyną rozlewania się wody na działki nr [...] i [...] jest zaprzestanie konserwacji istniejącego na tych działkach rowu. Powołano zeznania świadków zapisane w protokole z rozprawy z dnia 31 marca 2008 r., podczas której ustalono, że stosunki wodne na działkach nr [...] i [...] nie zostały zmienione.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył w ustawowym terminie A.M. , działając przez pełnomocnika radcę prawnego L.S. , wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

W odwołaniu podniesiono, iż organ I instancji w ogóle nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego i nie ustalił stanu faktycznego sprawy, nie odniósł się do uwag i wniosków odwołującego się składanych w toku postępowania, nie ocenił całości materiału dowodowego (innych stanowisk w sprawie). Zakwestionowano opinie biegłego jako nieprzydatne w sprawie oraz dokonujące oceny i wykładni przepisów, do czego biegły nie jest uprawniony. Wskazano na wniosek o powołanie innego biegłego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 23 lipca 2012 r., sygn. akt: [...] , działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., Nr 145) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Kolegium wskazało, że art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne stanowi podstawę nakazania właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. A contrario, brak jest podstaw do nałożenia obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, gdy właściciel nieruchomości nie zmienił stanu wody na gruncie. Wyjaśniono przy tym, że przepis powyższy nie zobowiązuje organu wykonawczego gminy do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje właściwemu organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Z omawianego unormowania nie można natomiast wywieść istnienia po stronie organów orzekających obowiązku podjęcia działań zmierzających do ukształtowania inaczej niż dotychczas istniejących stosunków wodnych na gruncie wnioskodawców.

Kolegium wskazało, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte wyraźnym żądaniem stron. I.M. i A.M. zwrócili się bowiem do Wójta Gminy z wnioskiem z dnia 4 stycznia 2008 r. (14 stycznia 2008 r. - data wpływu do Urzędu Gminy ) o dokonanie likwidacji cieku wodnego na działkach nr [...] i [...] obręb L. jedn. ewid. W. Nadto jednak w piśmie wskazywano na ciek wodny z działek położonych wyżej na posesji J.P. Zatem żądaniem objęta była likwidacja cieku wodnego przebiegającego przez działkę nr [...] będącą własnością J.P. oraz działki nr [...] i [...] położonych w L. będących własnością samych wnioskodawców.

Podano, że przedmiotowa sprawa toczy się już od stycznia 2008 r. i w toku postępowania kilkakrotnie orzekał organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. W orzeczeniach Kolegium zwracano zwłaszcza uwagę na błędy proceduralne (umorzenie postępowania), jak i na konieczność powołania biegłego w sprawie. To ostatnie zalecenie Kolegium zostało wykonane poprzez powołanie osoby posiadającej wiadomości specjalne z zakresu postępowania wodnoprawnego w celu wyjaśnienia zwłaszcza, czy założenie przepustów betonowych w miejsce uprzednio istniejącego rowu doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie i czy istnieje szkodliwy wpływ tej zmiany na grunty I.M. i A.M. W toku postępowania ustalono, że działki [...] i [...] położone są w terenie górzystym o znacznym spadku. W południowej części nieruchomości I.M. i A.M. gromadzą się okresowo wody opadowe tworząc rozlewiska. Ponadto ustalono, że woda, która wypływa z przepustów posadowionych na działce nr [...] , a będącej własnością J.P. spływa z działek położonych wyżej z uwagi na ukształtowanie terenu i spadek w kierunku działek nr [...] i [...] . Nie budzi też wątpliwości, że J.P. w 1976 roku przebiegający po dz. [...] rów zabudował dwoma przepustami betonowymi, gdzie okresowo przepływa woda opadowa lub z roztopów i zlikwidował w ten sposób rów otwarty. Ustalono również, że z powyższych przepustów J.P. odprowadza wodę do rowku na należącą do niego działkę ewidencyjną nr [...] , a następnie woda spływa po działkach [...] i [...] , Biegły ustalił, że wykonując zabudowę rowu J.P. nie zmienił kierunku odpływu wody. Działka posiada spadek z kierunku SW na NE i woda zgodnie z zasadą grawitacji spływa do potoku C. Stwierdzono natomiast brak konserwacji od 2010 r. istniejącego rowu na działkach I.M. i A.M.

Kolegium zauważyło, że zakresem wniosku objęto likwidację cieku przebiegającego także po gruncie wnioskodawców, a wiec w istocie wnioskodawcy chcą inaczej uregulować istniejącą na ich własnym gruncie gospodarkę wodną, na co wskazano już w pierwotnym wniosku stron. Również na rozprawie w dniu 31 marca 2008 r. A.M. wnioskował, aby woda płynącą od strony J.P. była skierowana na działkę wykupioną przez Urząd Gminy stanowiącą pas drogowy (co potwierdza dodatkowo odwołanie P. M. z dnia 22 kwietnia 2008 r.), w którym wskazano, że organ I instancji nie uzasadnił, z jakiego powodu nie da się zmienić stosunków wodnych na działkach [...] i [...] bez szkody dla innych gruntów. Wyjaśniano, że dyspozycja art. 29 ustawy Prawo wodne nie służy do zmiany stosunków wodnych na własnym gruncie, te kwestie regulowane mogą być w ramach pozwolenia wodnoprawnego lub w drodze pisemnej ugody (art. 30 ustawy Prawo wodne).

W ocenie Kolegium zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Uprawniał też organ do przyjęcia, że brak jest takich okoliczności które dawałby podstawę do uwzględniania żądania wnioskodawców. Organ I instancji orzekał w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania o przekroczeniu uprawnień przez biegłego Kolegium wskazało, że to do organów należy ocena stanu prawnego w sprawie, niemniej powyższe nie powoduje, że wykonane opinie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym sprawy są nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy, czy też że istnieją podstawy do wykonania innej oceny przez innego biegłego, co w efekcie powoduje taką wadliwość postępowania, która uzasadniałaby uchylenie decyzji.

Zdaniem Kolegium z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego jak i wykonanych opinii biegłego mgr inż. M.J. wynika, że zawsze na nieruchomościach istniało rozwiązanie gospodarki wodnej poprzez istnienie rowka, potwierdzają to zeznania J.P. , A.P. , H.W. , S.J. , ale również samych wnioskodawców. Brak oznaczenia tego rozwiązania na mapach (jako urządzenia melioracyjnego) nie wpływa na istnienie faktycznie w terenie zagłębienia terenowego. Potwierdzają to także ustalenia rozprawy połączone z oględzinami terenu w dniu [...] maja 2009 r. Co więcej rów ten nie jest konserwowany, co zostało stwierdzone w toku postępowania w tym przez biegłego, co powoduje rozlewanie się wody po terenie.

W ocenie Kolegium wbrew twierdzeniom odwołania, materiał dowodowy jest niesprzeczny, a ustalenia biegłego potwierdzone są wskazaniami świadków. Wnioskodawcy nie przedłożyli natomiast żadnych dowodów przeciwnych, które potwierdzałoby ich stanowisko w sprawie tj. że nastąpiła taka zmiana stosunków wodnych która szkodliwie wpływa na ich grunt. Co więcej w odwołaniu wskazano, że nie odniesiono się do innych stanowisk w sprawie osób biorących udział w postępowaniu. Zauważono jednak, że w istocie poza wnioskodawcami, którzy nie zaprzeczają istnieniu od wielu lat gospodarki wodnej w terenie, tj. spływu "od niepamiętnych czasów" wody z działek położonych wyżej i stwierdzają fakt istnienia rozlewisk na ich terenie oraz proponują likwidację cieku mając na względzie ewentualne plany inwestycyjne, brak stanowisk odmiennych, które podlegałyby ocenie.

Niekorzystne ukształtowanie terenu w powiązaniu z brakiem zmiany istniejącego kierunku spływu wód i brakiem konserwacji istniejącego od wielu lat zagłębienia terenu na działkach wnioskodawców - oznaczonego na mapie ewidencyjnej - świadczy o braku spełnienia przesłanek z art. 29 ustawy Prawo wodne.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 lipca 2012 r., sygn. akt: [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.M. , reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego L.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Podniesiono, że zaskarżona decyzja jest wadliwa z kilku względów.

Po pierwsze wskazano, że bezzasadne są próby ograniczenia wniosku skarżącego jedynie do "likwidacji cieku wodnego". W poprzedniej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydanej w niniejszej sprawie z dnia 2 września 2011 r. nr: [...] przyjęto, że: "W świetle powyższych treści żądania wnioskodawców, oraz dotychczasowych ustaleń faktycznych, nie sposób rozpoznawać li tylko jako wniosku o przeniesienie istniejącego urządzenia wodnego, lecz szerzej - jako żądania zmiany, przywrócenia stosunków wodnych za pomocą wskazanych we wniosku czynności. W związku z tym obowiązkiem organu rozpatrującego przedmiotową sprawę było ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne tj. ustalenia zmiany stanu wody na badanym obszarze, ustalenia czy zaistniało powstanie szkody wskutek zmiany stosunków wodnych oraz podmiotu odpowiedzialnego za te naruszenia."

Skarżący zauważył, że w zaskarżonej decyzji Kolegium ograniczyło zakres rozpatrzenia sprawy wąsko interpretując złożony przez skarżącego wniosek inicjujący postępowanie.

Po drugie wskazano, że zakres przedmiotowy ustawy Prawo wodne został określony w jej art. 1, z którego wynika, że odnosi się ona zarówno do wód powierzchniowych, jak i gruntowych. Ewentualne wyłączenia przedmiotowe zostały zawarte w art. 8 ust. 1 ustawy. Podano, że zmianą stanu wody na gruncie jest zarówno takie działanie, które powoduje zwiększenie jej objętości na gruncie, jak zmniejszenie. "Taką zmianą nie będzie jedynie w rozumieniu ustawy Prawo wodne zmiana stanu wód podziemnych, o ile nie wpływa ona na zmianę ilości wody na gruncie. Zmianą stanu wody na gruncie jest więc każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt (por. M. Wincenciak, Zmiana stanu wody na gruncie. Analiza prawna art. 29 ustawy Prawo wodne, Pr. i Śród. 2005, nr 4, s. 130], A contrario zmiana stanu wszelkich wód wpływająca na zmianę ilości wody na gruncie podlega regulacji art. 29 Prawa wodnego. Natomiast zakres rozpatrzenia przez organy sprawy sprowadził się jedynie do zbadania, czy ciek wodny istniał od niepamiętnych czasów i czy jego kierunek nie uległ zmianie. Tymczasem z samej treści zaskarżonej decyzji wynika, że została dokonana zmiana stosunków wodnych, poprzez zabudowanie otwartego rowu naturalnego dwoma przepustami betonowymi ("Każda kolejna zmiana w zagospodarowaniu terenu, która modyfikuje stan istniejący, może być rozważana z punktu widzenia kryteriów art. 29 ust. 1 pkt 1 pr. wod." - wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26.11.2010 r., sygn. II SA/G1 923/10, LEX nr 753001), której dokonał J.P. w roku 1976. Zaistniała szkoda na części nieruchomości P.P. M. , na której gromadzą się wody opadowe tworząc rozlewiska ("Okoliczność, że szkoda w postaci większej nasiąkliwości gruntu przylegającego do budynku gospodarczego, a przez to przyczyniania się do większego jego zawilgocenia nie wynika tylko i wyłącznie z działania jednej osoby, lecz przyczyniły się do niej usytuowanie budynku gospodarczego oraz sposób zagospodarowania działki innej osoby, nie wyłącza zastosowania art. 29 p.w. Przepis ten wymaga bowiem jedynie ustalenia związku przyczynowego pomiędzy powstałą szkodą (jakichkolwiek rozmiarów i wartości), a zmianą stosunków wodnych na gruncie.'' - wyrok WSA w Krakowie z dnia 22.09.2009 r., sygn. II SA/Kr 953/09, LEX nr 602880).

Podniesiono, że w sprawie nie została dokonana żadna analiza wpływu wykonania dwóch przepustów betonowych na stan stosunków wodnych ani nie został opracowany bilans ilości wody pozwalający na ustalenie, czy zabudowa otwartego rowu naturalnego dwoma przepustami betonowymi ma wpływ na ilość wody na gruncie skarżącego. Oczywistym jest, że spływ wody za pośrednictwem dwóch przepustów betonowych nie jest identyczny ze spływem otwartym rowem naturalnym. Inna jest szybkość spływającej wody i inne wsiąkanie wody do gruntu. O ile bowiem rów naturalny zapewnia chłonięcie wody przez grunt, to zabudowanie rowu wyklucza bądź ogranicza ten proces. W ocenie skarżącego właśnie w tym zakresie powinien się wypowiedzieć biegły, a nie snuć dywagacji na temat takiej lub innej interpretacji przepisów prawa bądź badania jak rów przebiegał w niepamiętnych czasach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Regulacja powyższa prowadzi do wniosku, że stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa będącego podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje konieczność uwzględnienia skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Dla uchylenia decyzji na podstawie wyjaśnianego przepisu nie ma także znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNAPiUS 2003, nr 24, poz. 582). Warto podkreślić, że określone przez ustawodawcę kompetencje Sądu w fazie orzekania w sprawach ze skarg na decyzje administracyjne lub postanowienia zawarte w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego, przy czym w pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 672).

Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie, w której Sąd dopatrzył się wad postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji mogących mieć wpływ na wynik sprawy, które to wady nie były przedmiotem zarzutów skarżącego.

Zgodnie z art. 41 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Ugruntowany jest w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa administracyjnego pogląd, zgodnie z którym zastosowanie art. 41 § 2 k.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku normowanego w art. 41 § 1. Wynika to z ogólnej zasady określonej w art. 9 k.p.a., stanowiącym, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Niedopełnienie tych obowiązków przez organ stanowi naruszenie prawa. Należy stwierdzić, że obowiązkiem organu jest pouczenie strony przy pierwszym doręczeniu o treści art. 41 k.p.a. W orzecznictwie i doktrynie dominuje bowiem pogląd, iż wszczynając postępowanie organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 41 § 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 7 stycznia 2000 r., sygn. akt V SA 1084/99, LEX nr 49299, oraz z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt I OSK 1369/05, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl a także oraz J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 249, wyrok NSA z dnia 12 września 2006 r., I OSK 1369/05, LEX nr 321137, wyrok NSA z dnia 23 września 2005 r., I OSK 43/05, LEX nr 194724, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 lutego 2012 r., II SA/Po 1181/11, LEX nr 1123230, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 września 2011 r., II SA/Wa 1330/11, Wspólnota z 2011 r., nr 43, s. 49, wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 października 2010 r., II SA/Wa 943/10, LEX nr 755497, A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do art.41 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, G. Łaszczyca: Komentarz aktualizowany do art.41 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX).

Zasadnie podkreśla się przy tym, że "na organie administracji spoczywa obowiązek pouczenia strony o treści przepisu art. 41 § 1 i § 2 k.p.a., natomiast brak pouczenia w tym zakresie stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, powodujące jednocześnie nieskuteczność prawną doręczenia pod dotychczasowym adresem mimo zaniechania przez stronę powiadomienia o jego zmianie" (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 grudnia 2010 r., II SA/Sz 806/10, LEX nr 754954).

Z akt sprawy wynika, że stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją jest I.M. (współwłaścicielka działek nr [...] i [...] w L. ), która była również wraz z A.M. wnioskodawczynią wszczęcia tego postępowania. I.M. nie była reprezentowana w toku postępowania administracyjnego przez fachowego pełnomocnika (radca prawny L.S. jest pełnomocnikiem A.M,. – pełnomocnictwo na karcie 28 akt adm.), a we wniosku z dnia 14 stycznia 2008 r. podała adres: ul. [...] , na który doręczano jej wydawane w toku postępowania pisma i decyzje. Zaskarżonej decyzji jednakże nie doręczono I.M. , gdyż adresowana do niej decyzja powróciła z adnotacją poczty "adresat wyprowadził się". Analiza akt sprawy wykazuje, że organy naruszyły zasadę informowania stron określoną w art. 9 k.p.a. nie pouczając I. M. o treści art. 41 k.p.a., co w konsekwencji oznacza, że zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona I.M., a tym samym naruszona została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Art. 10 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W doktrynie zasadnie podkreśla się w związku z tym, że dla stwierdzenia wystąpienia przesłanki, o jakiej stanowi art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. stwierdzenia że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wystarczy stwierdzenie braku uczestnictwa strony w jednej z faz postępowania (zob. M. Jaśkowska: Komentarz do art. 145 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II., G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 787), przy czym doręczenie decyzji odwoławczej niewątpliwie jest istotnym obowiązkiem procesowym organu drugiej instancji. Brak doręczenia decyzji I.M,. nie tylko uniemożliwia zapoznanie się przez nią z treścią tej decyzji, lecz także uniemożliwia jej złożenie skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego, gdyż termin do złożenia skargi dla osoby, która była traktowana przez organ jako strona postępowania rozpoczyna swój bieg w następstwie doręczenia jej decyzji.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze również art. 145 § 1 pkt 1b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, a obowiązkiem organu odwoławczego będzie rozpatrzenie sprawy z zapewnieniem udziału w postępowaniu wszystkim jego stronom i skuteczne doręczenie im wydanej decyzji kończącej postępowanie.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.