Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 151/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2020-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 4 w zw. zart. 144 ust. 3 pkt. 4 i ust. 4 oraz art. 10 ustawy o statystyce publicznej
journal: Dz.U. 2020 poz 463
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 463 z późn. zm.).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi "A." na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o placówce medycznej sporządzającej kartę zgonu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w C. z dnia [...] r., nr [...], odmawiającą firmie "A" (dalej: strona skarżąca) udostępnienia informacji o placówce medycznej, która sporządziła kartę zgonu.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w C., działając na podstawie art. 2 ust. 6 i art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2224 ze zm., dalej: P.a.s.c.) w związku z art. 10 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 649 ze zm., u.s.p.) odmówił udostępnienia informacji dotyczącej placówki sporządzającej kartę zgonu. Podkreślił, że stosownie do art. 26 ust. 4 P.a.s.c., dane zawarte w karcie zgonu - w tym także o przyczynie zgonu - służą wyłącznie do celów statystycznych, a ich udostępnianie musi podlegać ograniczeniom wynikającym z art. 10 ustawy o statystyce publicznej.

Strona skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że doszło do naruszenia:

- art. 26 ust. 4 P.a.s.c. w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, polegające na zaniechaniu uwzględnienia po stronie skarżącego interesu prawnego, który ma umocowanie we wskazanym przepisie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej,

- art. 10 u.s.p., polegające na bezzasadnym uznaniu, że tajemnica statystyczna obejmuje kierownika urzędu stanu cywilnego,

- art. 11 ust. 7 ustawy z dn. 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, który jest podstawą żądania informacji przez pracowników służby statystyki publicznej dla potrzeb statystyki publicznej, a w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania.

Uzasadniając swoje stanowisko strona skarżąca wskazała, że w toku prowadzonych postępowań o ustalenie zasadności zgłoszonych roszczeń zwraca się rutynowo do urzędów stanu cywilnego o wydanie kserokopii karty zgonu lub wskazanie nazwy i adresu placówki medycznej, która ten dokument wystawiła. Podstawą prawną jest art. 42 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie obowiązku organu pierwszej instancji polegającego na udostępnieniu kserokopii karty zgonu lub wskazania placówki medycznej, która ten dokument wystawiła.

Wojewoda Śląski rozpoznając powyższe odwołanie podzielił argumentację Kierownika USC w C. Wskazał, że art. 26 ust. 4 P.a.s.c nie pozostawia wątpliwości co do tego, że warunkiem dokonania czynności materialno - technicznej polegającej na wydaniu dokumentu z akt zbiorowych rejestracji aktów stanu cywilnego jest istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego. W przypadku wątpliwości co do istnienia interesu prawnego, okoliczność ta podlega badaniu przez organ. Jeżeli postępowanie wyjaśniające wykaże po stronie wnioskodawcy brak interesu prawnego w uzyskaniu dokumentu z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, wtedy odmowa jest niewątpliwie aktem władczym właściwego organu. Skoro istnieje przepis prawa materialnego, który uprawnia do wystąpienia z wnioskiem o wydanie dokumentu, który jednocześnie wskazuje organ właściwy dla dokonywania czynności materialne - technicznej, to prowadząc postępowanie wyjaśniające co do istnienia interesu prawnego organ prowadzi postępowanie administracyjne (art. 1 pkt 1 K.p.a.), które przy braku interesu prawnego winien zakończyć decyzją (art. 104 K.p.a.). Taką samą formę będzie miało rozstrzygnięcie, jeżeli na przeszkodzie dokonania czynności materialne - technicznej staną dobra ustawowo chronione.

Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego, którego źródło strona skarżąca upatruje w art. 42 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Wskazany przepis funkcjonuje jednak w ramach pewnego systemu prawa, w szczególności w powiązaniu z art. 26 ust. 4 ustawy P.a.s.c., który dopuszcza możliwość wydania dokumentów, o ile na przeszkodzie nie stoją względy formalnoprawne lub dobra ustawowo chronione. W aktualnym stanie prawnym dane zawarte w karcie zgonu, w tym także informacja o placówce medycznej wystawiającej taką kartę, służą wyłącznie do celów statystycznych, a ich udostępnianie musi podlegać ograniczeniom wynikającym z cytowanego powyżej art. 10 u.s.p. Ochronie podlega całość karty zgonu i każda zawarta w niej informacja - niemożliwe jest udostępnianie wyłącznie części karty zgonu.

Skargę na powyższą decyzję złożyło "A", w której zarzuciło organowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ art. 26 ust. 4 P.a.s.c w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz, 999 ze zm.), polegające na uznaniu, że Kierownik USC nie jest upoważniony do udzielenia ubezpieczycielowi informacji zawartych w karcie zgonu, mimo że ten sam organ wprost przyznaje istnienie interesu prawnego po stronie ubezpieczyciela;

2/ art. 10 oraz art. 12 u.s.c. polegające na bezzasadnym uznaniu, że tajemnica statystyczna obejmuje Kierownika USC, tym bardziej, że nie należy on do kategorii osób, zobowiązanych do składania pisemnego przyrzeczenia przed Prezesem GUS w przedmiocie zachowania tajemnicy;

3/ art. 11 ust. 7 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1473 ze zm.), który dotyczy samego udzielania przez lekarza wyjaśnień, co do faktu zgonu i jego przyczyny na żądanie właściwych organów, a nie treści karty zgonu, czy też placówki jej sporządzającej.

Jednocześnie strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Sporną kwestią w sprawie jest to, czy kierownik urzędu staniu cywilnego ma obowiązek udostępnienia zainteresowanemu podmiotowi, wywodzącemu swój interes prawny z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 895) informacji o placówce medycznej sporządzającej kartę zgonu. Problem interesu prawnego firmy "A" (ma taki interes jako ubezpieczyciel), jak również formy, w jakiej następuje odmowa udostępnienia takiej informacji (decyzja administracyjna) nie budzi wątpliwości tak organów orzekających w sprawie, jak i strony skarżącej, a także Sądu.

Jak wynika z art. 144 ust. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 28 listopada Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U z 2020 r., poz. 463, dalej: P.a.s.c.) do 1 stycznia 2023 r. karta zgonu zawiera także informację o nazwie podmiotu wykonującego działalność leczniczą oraz nazwisko i imię sporządzającego kartę zgonu. Zatem informacja żądana przez "A" była w posiadaniu Kierownika Urzędu Staniu Cywilnego w C. (czemu ten nie zaprzecza). Dane o których mowa w art. 144 ust. 1-3, a w tym i dane zawarte w karcie zgonu, są przetwarzane dla potrzeb statystyki publicznej przez kierownika u.s.c. i przesyłane służbom statystyki publicznej. Po tej dacie (1 stycznia 2023 r.) będą przekazywane bezpośrednio do GUS, co pośrednio może wskazywać na ich statystyczny charakter.

Stosownie do art. 26 ust. 4 P.a.s.c. akt zgonu, jako element akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, powinien zostać udostępniony na żądanie podmiotu mającego interes prawny. Kierownik USC odmówił jednak jego udostępnienia powołując się na przeszkodę wynikającą z art. 144 ust. 4 P.a.s.c., w zw. z art. 10 ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 443, dalej: u.s.p.).

W myśl art. 10 u.s.p. dane jednostkowe identyfikowalne zebrane w badaniach statystycznych podlegają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego operatu do badań statystycznych; udostępnianie lub wykorzystywanie tych danych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione (tajemnica statystyczna).

Według art. 2 pkt. 8a u.s.p. dane jednostkowe identyfikowalne to dane statystyczne zawierające informacje dotyczące konkretnego podmiotu gospodarki narodowej albo osoby fizycznej, identyfikujące bezpośrednio ten podmiot albo osobę według nazwy, imienia i nazwiska, adresu lub publicznie dostępnego numeru identyfikacyjnego oraz pozwalające na pośrednią identyfikację tego podmiotu albo osoby z użyciem innych środków niż środki pozwalające na bezpośrednią identyfikację, z wyłączeniem środków wymagających nadmiernych kosztów, czasu lub działań. Tak karta zgonu, jak i ta jej część, która informacji o placówce medycznej sporządzającej kartę zgonu w powiązaniu z osoba zmarłego, znaną firmie ubezpieczeniowej, należą do danych identyfikowalnych, a więc chronionych na mocy art. 10 u.s.p.

Obowiązek ochrony ciąży także na kierowniku u.s.c. mimo tego, że pozostaje on poza zakresem podmiotów wskazanych w art. 12 ust. 1 i 2 u.s.p. Krąg osób tam wymienionych to pracownicy służb statystyki lub pracujące na ich rzecz (ust. 1) oraz podmiotów prowadzących badania statystyczne (ust. 2). Natomiast art. 10 skierowany jest do wszystkich, którzy dysponują danymi jednostkowymi indentyfikowalnymi, niezależnie od tego z jakiego tytułu. Tym samym i do kierownika usc, który dane takie posiada, a co więcej gromadzi je na potrzeby statystyki publicznej, co nadaje im walor danych statystycznych.

Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 orzekł o oddaleniu skargi.