Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1386/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant st. sek. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi N. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniach [...], [..], [..] października 2011 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadzili kontrolę w zakresie prawidłowości oznakowania koncentratów spożywczych w N. S.A. z siedzibą w W., Oddział Produkcyjny w K. ul. Ł. [...], [...] K. (dalej: skarżąca). W toku postępowania kontrolnego dokonano kontroli następujących produktów:

• "Zupa fasolowa", a'65 g, numer partii: [...], data produkcji:

[...].10.2011 r., wielkość partii produkcyjnej: 1501,5 kg (23100 szt. opakowań a'65 g), wartość partii (brutto): 46902,24 zł,

• ekspresowa zupa "Barszcz czerwony" a'60 g, numer partii: [...], data produkcji: [...].10.2011 r., wielkość partii produkcyjnej: 105600 szt. a'60 g (6336 kg), wartość partii (brutto): 176774,40 zł,

• "Żurek z grzybami" a'49 g, numer partii: [...], data produkcji: [...].10.2011 r., wielkość partii produkcyjnej: 57300 szt. a'49 g (2807,7 kg), wartość partii (brutto): 95920,20 zł, -

• "Pomysł na ... Pizzerinki z szynką i pieczarkami" a'50 g, numer partii: [...], data produkcji: [...].10.2011 r., wielkość partii produkcyjnej: 81780 szt. a'50 g (4089 kg), wartość partii (brutto): 242886,50 zł,

• "Pomysł na ... Soczystego kurczaka w ziołach" a'34 g, numer partii: [...], data produkcji: [...].10.2011 r., wielkość partii produkcyjnej: 5886(T szt. a'34 g (2001,24 kg), wartość partii (brutto): 174814,20 zł.

Kontrola obejmowała pobranie próbek w/w wyrobów do oceny prawidłowości oznakowania (Protokół z pobrania próbek w celu sprawdzenia oznakowania z dnia [...].10.2011 r., znak: [...]).

W wyniku przeprowadzonej kontroli organ I instancji stwierdził następujące nieprawidłowości:

- wprowadzenie konsumentów w błąd poprzez umieszczenie w oznakowaniu "Zupy fasolowej", ekspresowej zupy "Barszcz czerwony", "Żurku z grzybami", "Pomysłu na ... Pizzerinki z szynką i pieczarkami" napisów: "Bez konserwantów",

- wprowadzenie konsumentów w błąd poprzez umieszczenie w oznakowaniu "Pomysłu na ... Soczystego kurczaka w ziołach" napisu: "Bez konserwantów zgodnie z prawem",

- umieszczenie w oznakowaniu określenia "składniki mineralne" bez wymienienia w/w składników w "Żurku z grzybami" (Protokół kontroli z dnia [...].10.2011 r., znak: [...]).

Strona wniosła do Protokołu kontroli uwagi, w których wskazała, że nie zgadza się z interpretacją przyjętą przez organ kontroli w zakresie dotyczącym stwierdzonych nieprawidłowości.

W piśmie z dnia [...] października 2011 r. strona stwierdziła, iż określenie "składniki mineralne" na liście składników "Żurku z grzybami" dobrze odzwierciedla charakter surowca, który jest mieszaniną składników otrzymanych z mleka, odpowiadających składowi mleka. Według strony dodatek tego składnika nie stanowi wzbogacania (gdyż nie służy podwyższeniu zawartości soli mineralnych), a sama mieszanina nie stanowi składnika złożonego. W zakresie umieszczania w oznakowania informacji: "Bez konserwantów zgodnie z prawem" - producent uważa, że takie określenie jedynie informuje konsumentów o obowiązującym prawie. Podnosi on dodatkowo, iż przepisy o znakowaniu nie zakazują stosowania tego typu stwierdzeń.

Swoje twierdzenia strona podtrzymała w piśmie z dnia [...]października 2011 r.

Organ I instancji w dniu [...] listopada 2011 r. wszczął postępowanie administracyjne w związku ze stwierdzonymi naruszeniami (Zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...]).

Strona dostarczyła do akt sprawy stanowisko Polskiej Federacji Producentów Żywności oraz Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumenta przy Komisji Europejskiej. Z pisma Polskiej Federacji Producentów Żywności z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz z dnia [...] maja 2011 r. wynika, iż komunikat "bez konserwantów" ma charakter informacyjny i może zostać użyty w przypadku, gdy produkt gotowy w ogóle nie zawiera konserwantów. Stanowisko to zostało potwierdzone w piśmie Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Ochrony Konsumenta przy Komisji Europejskiej, znak: [...] skierowanym do Dyrektora Departamentu Rynków Rolnych w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz w piśmie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]stycznia 2012 r., znak: [...] W dniu [...]lutego 2012 r. organ I instancji wydał decyzję nr 1, znak: [...], wymierzającą N. S.A. z siedzibą w W. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanych koncentratów spożywczych.

W uzasadnieniu stwierdził, iż oznaczenie zakwestionowanych produktów poprzez umieszczenie napisu "Bez konserwantów" wprowadza konsumenta w błąd i tym samym sprawia, że przedmiotowe produkty należy uznać, za artykuły rolno -spożywcze o niewłaściwej jakości handlowej.

Dodatkowo organ I instancji uznał, że umieszczenie w składzie produktu "Żurek z grzybami" określenia "składniki mineralne" bez doprecyzowania, o jakie składniki chodzi narusza przepisy prawa żywnościowego.

Organ I instancji wymierzając karę pieniężną wziął pod uwagę stopień szkodliwości popełnionego naruszenia, który ocenił na średni. Stopień zawinienia producenta został oznaczony jako najwyższy, tj. jako wina umyślna.

Zakres dokonanych naruszeń został oceniony na średni.

Organ I instancji wziął pod uwagę również wielkość obrotów strony oraz fakt, iż w dotychczasowej działalności przedsiębiorcy nie stwierdzono naruszeń prawa żywnościowego.

W dniu [...] lutego 2012 r. pełnomocnik N. S.A. z siedzibą w W., wniósł odwołanie od w/w decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Strona wniosła od decyzji z dnia [...] lutego 2012 r.- odwołanie, w którym podtrzymywała stanowisko prezentowane w toku postępowania administracyjnego.

Podniosła w szczególności, iż określenie "składniki mineralne" na liście składników "Żurku z grzybami dobrze odzwierciedla charakter surowca, który jest mieszaniną składników otrzymanych z mleka, odpowiadającą składowi mleka. Według strony dodatek tego składnika nie stanowi wzbogacania (gdyż nie służy podwyższeniu zawartości soli mineralnych), a sama mieszanina nie stanowi składnika złożonego. W zakresie umieszczania w oznakowaniu informacji: "Bez konserwantów zgodnie z prawem" - producent uważa, że takie określenie jedynie informuje konsumentów o obowiązującym prawie. Podniósł on dodatkowo, iż przepisy o znakowaniu nie zakazują stosowania tego typu stwierdzeń.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu

I instancji oraz wymierzył spółce N. S.A., ul. [...], [...], karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100), za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej polegającej na nieprawidłowym oznakowaniu koncentratów spożywczych, tj.:

• "Żurek z grzybami" a'49 g, numer partii: [...], data produkcji:

[...].10 2011 r. wielkość partii produkcyjnej: 57300 szt. a'49 g (2807,7 kg), wartość partu (brutto): 95920,20 zł,

• Pomysł na ... Soczystego kurczaka w ziołach" a'34 g, numer partii: [...], data produkcji: [...].10.2011 r., wielkość partii produkcyjnej: 58860 szt. a'34 g (2001,24 kg), wartość partii (brutto): 174814,20 zł.

Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, jakość handlowa oznacza cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.

Przepis art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych stanowi, iż: Artykuły rolno-spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane.

Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej jeżeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta.

Producent jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego, w tym ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych. Oznacza to, że wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze muszą spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeśli w przepisach o jakości handlowej zostały one określone oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli producent zadeklarował ich spełnienie.

Z powyższym przepisów wynika, że jednym z podstawowych obowiązków producenta jest odpowiednie oznakowanie wprowadzanego do obrotu artykułu rolno - spożywczego.

Informacje, które producent umieszcza w oznakowaniu można podzielić na trzy grupy: informacje obowiązkowe, informacje, które nie są obowiązkowe, a które producent może umieścić, o ile spełni określone warunki oraz informacje niedozwolone.

Obowiązkowo producent umieszcza w oznakowaniu informacje, o których mowa w art. § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych. Są to m.in. nazwa, składniki występujące w środku spożywczym, dane dotyczące producenta, oznaczenie partii produkcyjnej.

Drugą grupą informacji umieszczanych przez producenta są informacje dodatkowe, nieobowiązkowe, dopuszczone przez prawo. Do tej grupy należą: oświadczenia zdrowotne, oświadczenia żywieniowe, określenia: "odpowiedni dla wegan" (§ 4 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych), a także inne określenia, które spełniają warunki określone w art. 46 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia np. "bez konserwantów" w przypadku produktów, które nie zawierają w ogóle w swoim składzie konserwantów, nawet, jeżeli nie ma obowiązku umieszczenia ich w wykazie jako substancji niepełniących żadnej funkcji technologicznej w produkcie.

Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych: Do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Przepis art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowi, iż: Oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać w błąd, w szczególności: a) co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, c) przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości.

Z powyższych ustaleń wynika, iż określenie "bez konserwantów" w oznakowaniu produktów: "Zupa fasolowa, ekspresowa zupa "Barszcz czerwony", "Żurek z grzybami", "Pomysł na ... Pizzerinki z szynką i pieczarkami", "Pomysł na ... Soczystego kurczaka w ziołach" jest dozwolone.

Twierdzenie organu I instancji, iż umieszczanie dopuszczonych środków konserwujących w koncentratach spożywczych nie ma uzasadnienia technologicznego i co za tym idzie nie jest dopuszczalne przez prawo nie ma uzasadnienia w przepisach prawnych.

Rozporządzenie w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych nie ustanawia szczegółowych zakazów dotyczących stosowania substancji konserwujących do koncentratów spożywczych. Należy zatem przyjąć, że producenci mogą stosować substancje konserwujące umieszczone w Wykazie dozwolonych substancji dodatkowych stosowanych w żywności (Załącznik nr 1 do przedmiotowego rozporządzenia). Nie znajduje bowiem zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, gdyż inne produkty danego rodzaju mogą zawierać konserwanty.

Umieszczanie przez stronę informacji o nieużyciu w zakwestionowanych produktach substancji konserwujących jest zatem dopuszczalne i pozwala odróżnić w/w produkty od innych znajdujących się na rynku produktów zawierających konserwanty.

W związku z powyższym decyzja w zakresie stwierdzającym naruszenie prawa poprzez umieszczenie w zakwestionowanych produktach określenia "bez konserwantów" jest wadliwa. Organ odwoławczy uznał tym samym zarzut strony w przedmiotowym zakresie za zasadny stwierdzając jednocześnie, iż umieszczenie określenia "bez konserwantów" w oznakowaniu zakwestionowanych produktach jest prawidłowe.

Odnośnie kwestii umieszczenia przez producenta określenia "bez konserwantów zgodnie z prawem" w oznakowaniu produktu "Pomysł na ... Soczystego kurczaka w ziołach", organ wyraził następujące poglądy.

Powyższe określenie może sugerować, że inne znajdujące się na rynku podobne wyroby pozostałych producentów zawierają środki konserwujące, które dodawane są w sposób niedozwolony, sprzeczny z prawem.

Strona twierdzi, iż umieszczenie napisu "bez konserwantów zgodnie z prawem" ma na celu poinformowanie konsumentów, iż zostały spełnione wszystkie wymogi uprawniające do umieszczenia takiego napisu w oznakowaniu. Nawet bowiem, jeśli w wykazie składników nie znajdują się konserwanty producent nie jest uprawniony do umieszczenia napisu "bez konserwantów", musi on wykazać, że w produkcie w ogóle nie znajduje się substancja konserwująca, nawet taka, która nie pełni żadnej funkcji technologicznej w gotowym produkcie.

Wszystkie produkty opatrzone napisem "bez konserwantów" nie mogą zawierać w ogóle, w jakiejkolwiek postaci substancji konserwujących, tak więc dodanie określenia "zgodnie z prawem" może sugerować, że "Pomysł na ... Soczystego kurczaka w ziołach" posiada szczególne właściwości, choć w rzeczywistości wszystkie produkty tego rodzaju, tj. zawierające oznaczenie "bez konserwantów" mają identyczne właściwości.

W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że producent wprowadzając do obrotu zakwestionowany produkt naruszył przepis art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Powyższe naruszenie jest niezgodne również z przywołanymi poniżej przepisami rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 (tzw. ogólnego prawa żywnościowego), które ustanawia podstawowe zasady prawa żywnościowego wspólne dla wszystkich Państw Członkowskich.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie:

a) oszukańczym lub podstępnym praktykom;

b) fałszowaniu żywności, oraz

c) wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.

Organ wskazał na przepis art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 stanowiący, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, iż etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta. Producent jest zobowiązany do zapewnienia jakości towaru zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego, a w tym ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spożywcze muszą spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeśli w przepisach o jakości handlowej zostały one określone, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeżeli producent zadeklarował ich spełnienie.

Z przywołanych wyżej względów, w ocenie organu, wprowadzenie do obrotu produktu "Pomysł na ... Soczystego kurczaka w ziołach" narusza art. 8 ust. 1 oraz art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002.

Strona w odwołaniu podniosła, iż określenie "składniki mineralne" na liście składników "Żurku z grzybami" dobrze odzwierciedla charakter surowca, który jest mieszaniną składników otrzymanych z mleka, odpowiadająca składowi mleka. Według strony dodatek tego składnika nie stanowi wzbogacania (gdyż nie służy podwyższeniu zawartości soli mineralnych), a sama mieszanina nie stanowi składnika złożonego.

Organ odniósł się do powyższego poglądu w sposób następujący.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych opakowany środek spożywczy znakuje się, podając, informacje dotyczące składników występujących w środku spożywczym.

Producent uczynił zadość przedmiotowemu obowiązkowi umieszczając w oznakowaniu skład produktu "Żurek z grzybami". W składzie umieścił mleko odtłuszczone w proszku, a także na końcu składu jako osobny składnik składniki mineralne.

Z wyjaśnień przedstawionych w toku postępowania przez stronę, a także ze specyfikacji produktu mleko odtłuszczone w proszku, wynika, że w/w składniki mineralne wchodzą w skład mleka i są jego naturalnym komponentem na równi z tłuszczami, białkiem itp.

Przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych stanowi, iż: Informacją, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, podaje się w formie wykazu składników wykorzystanych do produkcji środka spożywczego i nadal w nim obecnych, nawet w zmienionej formie (...) z podaniem nazwy składnika, według masy tych składników, ustalonej w chwili ich użycia do wytworzenia środka spożywczego, w porządku malejącym, z zastrzeżeniem § 7 ust. 3 i 4.

Powyższy przepis wskazuje na cechy, jakie powinna posiadać substancja, by można uznać ją za składnik środka spożywczego. Powinna to być substancja użyta do produkcji środka spożywczego i nadal w nim obecna. Składniki mineralne wchodzące w skład mleka są obecne w środku spożywczych, ale nie zostały bezpośrednio użyte do produkcji środka spożywczego. Substancje chemiczne, z których składają się naturalnie występujące produkty nie stanowią zatem składników środka spożywczego. Składnikami środka spożywczego mogą być jedynie substancje występujące samodzielnie, czy to naturalnie, czy uzyskane sztucznie.

Ponadto zgodnie z § 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych: W przypadku gdy składnik środka spożywczego jest składnikiem złożonym z kilku składników, jego składniki uznaje się za składniki tego środka spożywczego.

Mleko naturalne jako należące do kategorii jednoskładnikowych środków spożywczych nie jest składnikiem złożonym.

Zdaniem organu, umieszczenie składników mineralnych jako składników środka spożywczego nie jest dopuszczalne w przedmiotowej sprawie. Takie oznakowanie byłoby dopuszczalne w hipotetycznej sytuacji, w której producent dodawałby osobno wyodrębnione składniki mineralne, tak, że łączna zawartość składników mineralnych w gotowym produkcie byłaby większa niż suma składników mineralnych występujących w innych składnikach środka spożywczego.

Takie działanie byłoby wzbogacaniem środka spożywczego i przy spełnieniu odpowiednich wymagań jest dopuszczalne.

Oznakowanie "Żurku z grzybami" wprowadza konsumenta w błąd poprzez wywołanie wrażenia, że składniki mineralne zostały dodane do produktu celem wzbogacenia ilości składników mineralnych występujących w składzie środka spożywczego, m.in. w mleku odtłuszczonym.

Konsument może odnieść wrażenie, że ilość składników mineralnych została zwiększona w stosunku do środków spożywczych cechujących się analogicznym składem. Wrażenie to spotęgowane jest faktem, iż określenie "składniki mineralne" nie zostało umieszczone w nawiasie po składniku: "mleko odtłuszczone w proszku", ani w jego bezpośrednim sąsiedztwie, a na końcu składu, tak, by konsument nie połączył faktu występowania w produkcie składników mineralnych z ich obecnością w mleku w proszku.

Takie działanie producenta narusza podstawowe przepisy prawa żywnościowego mające na celu ochronę konsumenta, tj. art. 8 ust. 1 oraz art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 przywołane powyżej oraz art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia zakazującym wprowadzania konsumenta w błąd, co do składu produktu.

Stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowania przestrzegania tych wymogów.

Z powyższego wynika, iż artykuły rolno-spożywczej powinny być zgodne z wymaganiami jakości handlowej na każdym etapie produkcji. Należy zaznaczyć, że z obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego producent nie może być zwolniony.

Stwierdzone w toku postępowania naruszenia obligują organy IJHARS do wymierzenia kary podmiotowi naruszającemu stosowne przepisy na podstawie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych.

W związku z powyższym organ uznał, iż producent wprowadził do obrotu artykuł rolno - spożywczy o nieodpowiedniej jakości handlowej, co stanowi podstawę do wymierzenia przez organy inspekcji przepisanej kary.

Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 w/w ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych: Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pieniężnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno - spożywczych do obrotu, nie niższej jednak niż 500 zł.

Zgodnie z kolei z art. 40a ust. 5 w/w ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, ustalając wysokość kary, Wojewódzki Inspektor uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych podzielił ocenę stopnia szkodliwości czynu producenta dokonaną przez organ I instancji, określającą ten stopień jako średni.

Organ odwoławczy przyjął, że producent przez swoje działania naruszył interes konsumenta, jego prawo do rzetelnej informacji, co do składu zakwestionowanych produktów. Prawidłowa jakość artykułów rolno - spożywczych stanowi podstawę informacji konsumenckiej, która jest elementem bezpieczeństwa żywności, a także ma na celu umożliwienie konsumentowi dokonania wyrobu produktu zgodnego z oczekiwaniami.

Dokonując oceny stopnia zawinienia organ odwoławczy, za organem

I instancji przyjął, iż producent działał umyślnie. Producent jako spółka działająca od wielu lat w branży spożywczej, posiadająca wyspecjalizowaną kadrę zajmującą się obsługą podmiotu w zakresie prawa żywnościowego był lub powinien być świadomy ciążących na nim zobowiązań prawnych. Naruszenia dokonane przez producenta miały charakter celowych zabiegów marketingowych, które służą jedynie zwiększeniu sprzedaży, bez względu na rzetelność informacji kierowanych do konsumenta. Takie działania powinny zostać ocenione jako niepożądane i sprzeczne z prawem.

Biorąc pod uwagę wielkość (4.808,94 kg) i wartość zakwestionowanych partii (270.743,40 zł) oraz ilość oraz wagę stwierdzonych naruszeń, zakres naruszenia dokonanego przez producenta należy ocenić na średni.

Wprawdzie wielkość i wartość zakwestionowanych partii jest znaczna, jednak naruszenia dokonane przez producenta jakkolwiek naruszają interes konsumenta, nie należą do najcięższych uchybień (takich jak np. nazwanie masłem miksu mlecznego itp.).

Organ odwoławczy wziął również pod uwagę brak wcześniej stwierdzonych naruszeń w dotychczasowej działalności podmiotu oraz wielkość jego obrotów.

Podkreślił również, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji w nieprawidłowy sposób określił wielkość obrotów producenta. W sposób pozbawiony podstawy prawnej wziął pod uwagę obrót osiągnięty wyłącznie z tytułu sprzedaży zakwestionowanych w toku kontroli produktów za pierwsze półrocze 2011 r. wynoszący 6.830.924 zł.

Przepis art. 40a ust. 5 w/w ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych wskazuje obowiązek wzięcia pod uwagę wielkości obrotu producenta. Przepis nie mówi o dochodach osiągniętych jedynie ze sprzedaży określonych produktów, czy przez określone zakłady produkcyjne, ale o wielkości obrotu producenta, gdyż to on jest podmiotem odpowiedzialnym w świetle prawa żywnościowego za jakość artykułów rolno – spożywczych i on jest zobowiązany do zapłaty kary.

Ustawodawca wprowadził konieczność wzięcia pod uwagę dochodów producenta jako jedną z przesłanek do określenia wysokości kary, by dopasować ją do wielkości producenta, a nie do wielkości sprzedaży określonych produktów.

Organ odwoławczy dokonał ponownej weryfikacji obrotu osiągniętego przez producenta i ustalił, iż w 2011 r. wyniósł on 2.686.402.000 zł.

Wyjaśnił, iż wprawdzie uchylenie zarzutów w stosunku do trzech zakwestionowanych w decyzji organu I instancji produktów nakazywałoby odpowiednie obniżenie wymierzonej uprzednio kary, jednak znaczne podwyższenie wysokości obrotu, który należy wziąć pod uwagę sprawia, że organ odwoławczy wymierzył karę w takiej samej wysokości, jak organ I instancji.

W przedmiotowej sprawie kara maksymalna wynosi 1.353.717,00 zł (pięciokrotność korzyści majątkowej stanowiącej 270.743,40 zł). Wymierzona kara stanowi niecałe 0,74 % kary maksymalnej.

Wymierzona kara, w ocenie Głównego Inspektora, jest adekwatna do naruszonego dobra, jakim jest ekonomiczny interes konsumenta. Na jej wysokość wpłynęły czynniki takie, jak umyślne działanie kontrolowanego, średni stopień szkodliwości, średni zakres naruszenia, brak naruszeń stwierdzonych podczas poprzednich kontroli, a także wielkość obrotów spółki N. sp. z o.o.

Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji.

Organ odwoławczy zatem w związku z wniesionym przez stronę odwołaniem, z przedstawionych wyżej powodów, postanowił uchylić decyzję organu I instancji i orzec, co do istoty.

Strona wniosła w dniu[...]czerwca 2012 r. skargę na decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], wydaną przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie w/w decyzji w części dotyczącej nałożenia kary za wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanego produktu "Żurek z grzybami" a'49 g, numer partii: [...], data produkcji: [...].10.2011 r., wielkość partii produkcyjnej: 57300 szt. a'49 g (2807,7 kg), wartość partii (brutto): 95920,20 zł jako wydanej z naruszeniem:

• art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.,

• art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia,

• art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych.

Ponadto skarżąca zarzuciła, iż zaskarżona decyzja narusza § 2 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych poprzez zakazanie umieszczenia w wykazie składników złożonych znajdujących się w produkcie wbrew nakazowi przepisów. W składzie zakwestionowanego produktu znajduje się bowiem zarówno mleko odtłuszczone w proszku, jak i proszek mleczny, w którego skład wchodzi laktoza, białka mleka, tłuszcz mleczny oraz składniki mineralne.

Skarżąca twierdzi w skardze, iż GIJHARS w sposób błędny ustalił wysokość kary pieniężnej. Kara orzeczona w decyzji I instancji wynosiła 10.000 zł za wprowadzenie do obrotu 5 produktów. Zaskarżona decyzja również nakazywała N. S.A. zapłatę kary w wysokości 10.000 zł, mimo, że GIJHARS zakwestionował jedynie 2 produkty.

Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując poglądy i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był zarzut skarżącej, iż Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno –Spożywczych w decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. błędnie określił wysokość kary na 10000 zł mimo faktu, iż podstawą do jej wydania była niewłaściwa jakość 2, a nie 5 produktów.

Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu należy wskazać, iż organ II instancji wyraźnie wskazał motywy wymierzenia identycznej kary co organ I instancji, mimo uchylenia części zarzutów.

Uchylenie zarzutów w stosunku do trzech zakwestionowanych w decyzji organu I instancji produktów nakazywałoby odpowiednie obniżenie wymierzonej uprzednio kary, jednak organ II instancji wymierzył karę w takiej samej wysokości ze względu na znaczne podwyższenie wysokości obrotu, który należało wziąć pod uwagę. Organ I instancji, bowiem błędnie wskazał wysokość obrotu osiągniętego przez stronę na 6.830.924 zł zamiast na 2.686.402.000 zł, co spowodowało proporcjonalne obniżenie kary w stosunku do wziętych pod uwagę obrotów.

W związku z powyższym organ odwoławczy wymierzył karę w takiej samej wysokości, co organ I instancji. Co za tym idzie, zarzut wymierzenia kary w nieodpowiedniej wysokości nie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 2 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych przez przyjęcie, że producent powinien usunąć określenie "składniki mineralne" ze składu produktu "Żurek z grzybami", należy wskazać, iż strona wielokrotnie w toku sprawy podnosiła, iż określenie "składniki mineralne" na liście składników w/w produktu odnosi się do mieszaniny składników naturalnie występujących w mleku, stąd dodatek tego składnika nie stanowi, jej zdaniem, wzbogacania (gdyż nie służy podwyższeniu zawartości soli mineralnych), a sama mieszanina nie stanowi składnika złożonego.

Producent umieścił w składzie "Żurku z grzybami" mleko odtłuszczone w proszku, a także na końcu składu jako osobny składnik składniki mineralne.

Zgodnie z przepisem § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych za składnik złożony może zostać uznana substancja użyta do produkcji środka spożywczego i nadal w nim obecna. Składniki mineralne wchodzą w skład mleka i są obecne w środku spożywczym, ale nie zostały bezpośrednio użyte do produkcji środka spożywczego. Substancje chemiczne, z których składają się naturalnie występujące produkty nie stanowią zatem składników środka spożywczego. Składnikami środka spożywczego mogą być jedynie substancje występujące samodzielnie, czy to naturalnie, czy uzyskane sztucznie.

Mleko naturalne jako należące do kategorii jednoskładnikowych środków spożywczych nie jest składnikiem złożonym. Prawidłowy jest zatem pogląd organu, według którego umieszczenie składników mineralnych jako składników środka spożywczego nie jest dopuszczalne w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy.

Takie oznakowanie byłoby dopuszczalne, wyłącznie w sytuacji, gdyby składniki mineralne dodawane były osobno, jako samodzielny surowiec użyty w procesie produkcyjnym.

Takie działanie byłoby wzbogacaniem środka spożywczego i przy spełnieniu odpowiednich wymagań jest dopuszczalne.

Oznakowanie "Żurku z grzybami" wprowadza konsumenta w błąd poprzez wywołanie wrażenia, że składniki mineralne zostały dodane do produktu celem wzbogacenia ilości składników mineralnych występujących w składnikach środka spożywczego, m.in. w mleku odtłuszczonym.

Strona powoływała się na okoliczność, iż użyła w sprawie dwóch osobnych składników: mleka odtłuszczonego w proszku oraz odtłuszczonego preparatu mlecznego w postaci proszku. Twierdzi ona ponadto, iż odtłuszczony preparat mleczny w postaci proszku zawiera w swym składzie: laktozę, białka mleka, tłuszcz mleczny oraz składniki mineralne. Stąd w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych jest nie tylko uprawniona, ale i zobligowana do umieszczenia w składzie wszystkich składników składnika złożonego.

Przede wszystkim należy wskazać, iż strona w toku całego postępowania nie wskazała jednoznacznie, iż dodaje do zakwestionowanego produktu dwa osobne produkty o identycznym składzie (mleko w proszku i proszek mleczny). Załączony do skargi schemat nie został przez stronę udostępniony na etapie postępowania kontrolnego, tak samo, jak specyfikacja mleka w proszku (nr [...]), co pozwoliłoby organowi dokonać już na etapie postępowania administracyjnego w I i II instancji analizy stanu faktycznego poszerzonej o przedstawione w skardze fakty i dokonać stosownego uzasadnienia swojej decyzji.

Strona wezwana w toku kontroli do przedstawienia dokumentów związanych z kontrolowanymi produktami, przedstawiła jedną specyfikację produktu

nr [...], nie przedstawiła zaś specyfikacji nr[...]. Należy ponadto wskazać, iż załączona do skargi specyfikacja odtłuszczonego mleka w proszku nr [...] sporządzona została w dniu [...] lutym 2012 r., tj. już po zakończeniu kontroli przez organ I instancji i nie została przekazana organowi kontroli, stąd nie mogła stanowić podstawy wydania decyzji przez organ I instancji oraz organ odwoławczy.

Nawet gdyby przyjąć, że faktycznie producent dodawał do "Żurku z grzybami" mleko w proszku oraz proszek mleczny, powstałaby wówczas sytuacja, w której składniki składnika złożonego, jakim jest odtłuszczony preparat mleczny w postaci proszku, miałyby skład odpowiadający składowi mleka odtłuszczonego w proszku. Preparat mleczny, jak i mleko w proszku są w istocie takimi samymi produktami, tj. składającymi się z laktozy, białka mleka, tłuszczu mlecznego oraz składników mineralnych.

Producent używa zatem dwóch substancji o analogicznym składzie, różniących się wyłącznie sposobem uzyskiwania (mleko w proszku jest pozyskiwane naturalnie, natomiast preparat mleczny uzyskiwany jest przemysłowo poprzez działania człowieka). Jedną z owych substancji (preparat mleczny) umieszcza w składzie produktu poprzez wymienienie osobno jej składników w oznakowaniu. W składzie zakwestionowanego produktu znajdują się zatem dwie analogiczne substancje (preparat mleczny bowiem odwzorowuje skład mleka), które wykazane są osobno i to w odmienny sposób (jedna poprzez podanie jej nazwy, druga poprzez wymienienie składników).

W konsumencie powstaje zatem wrażenie, iż ma do czynienia z produktem wzbogacanym. Działanie takie, jak zostało wykazane szczegółowo powyżej, nie może być uznane za dopuszczalne. Umieszczenie osobno w składzie składników składnika złożonego, mimo, iż występują one w naturalny sposób w innym składniku jednorodnym nie jest zrozumiałe dla konsumenta i w związku z tym nie jest dozwolone w świetle obowiązujących przepisów prawa żywnościowego.

W związku z powyższym zarzuty naruszenia: art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno - spożywczych oraz § 2 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spożywczych nie zasługują na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja została wydana bez naruszeń przepisów postępowania oraz przepisów materialnych, została prawidłowo uzasadniona, strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu (powyższe potwierdzają zawiadomienia o poszczególnych etapach postępowania wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru). Decyzja ta nie narusza zatem interesu publicznego, ani słusznego interesu strony i odpowiada prawu.

Z uwagi na powyższe poglądy, w myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.