Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1437/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 7, art. 23 ust. 1, art. 18 ust. 5, art. 19 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Ewa Partyka /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wypłaconego z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [....] z dnia [...] września 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej S. C. kwotę 514 zł /słownie: pięćset czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S.C. (dalej jako: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej jako: Wójt) z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], Wójt Gminy [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla D.Z. w wysokości 500,00 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r. na wniosek jego przedstawiciela ustawowego – matki S.C.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], Wójt uchylił w/w decyzję z dnia [...] października 2017 r. o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Następnie decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], Wójt, działając na podstawie art. 2 pkt 7 lit. a, art. 9 ust. 2, art. 19 ust. 1, art. 20 ust. 2, art. 23 ust. 1, ust. 1 a, ust. 6 i ust. 7 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2018 r. poz. 554 ze zm., dalej w skrócie zwanej ustawą), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1467) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej: k.p.a.) w pkt 1, uznał za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone przedstawicielowi ustawowemu osoby uprawnionej, S.C., przyznane decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] uprawnionemu do alimentów: D.Z. za okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. w wysokości 500 zł miesięcznie oraz w pkt 2, wskazał, że kwota nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego za w/w okres w łącznej wysokości 3 000,00 zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie podlegają zwrotowi.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że skarżąca była zatrudniona na umowę zlecenie w [...] od dnia 9 lutego 2017 r. do dnia 10 listopada 2017 r., natomiast od dnia 13 listopada 2017 r. podjęła pracę w [...], o czym poinformowała organ dopiero w dniu 30 lipca 2018 r., przedstawiając zaświadczenie o wysokości uzyskanego dochodu z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę. Organ ustalił, że po odliczeniu dochodu utraconego z powodu zaprzestania wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia w kwocie 435,58 zł oraz doliczeniu uzyskanego dochodu z tytułu podjęcia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w kwocie 2 089,05 zł, miesięczny dochód rodziny skarżącej wyniósł 1 056,33 zł na osobę i przekroczył kryterium dochodowe wskazane w ustawie na kwotę 725,00 zł na osobę w rodzinie, zatem świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługiwało. Organ podkreślił, że skarżąca została pouczona o konieczności zgłoszenia uzyskania lub utraty dochodu zarówno we wniosku z dnia 11 sierpnia 2017 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak i w decyzji z dnia 9 października 2017 r. o przyznaniu tego świadczenia. W tych okolicznościach organ uznał, że skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a zatem została spełniona przesłanka uznania wypłaconych świadczeń za nienależne.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając organowi naruszenie art. 19 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, polegające na uznaniu, że nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 19 ust. 1 w/w ustawy i nie powiadomiła organu o zaistniałych zmianach w liczbie członków rodziny, uzyskaniu lub utracie dochodu albo innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, podczas gdy na bieżąco informowała organ o wszelkich tego rodzaju okolicznościach, a w szczególności o sytuacji zawodowej związanej z podjęciem zatrudnienia.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, SKO w [...], decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 7, art. 19 ust, 1 i art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium podało, że sytuacja dochodowa rodziny odwołującej się zmieniła się w trakcie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, o czym nie poinformowała organu I instancji, pomimo istnienia takiego obowiązku i prawidłowego pouczenia przez organ w tym zakresie. Jak wyjaśnił organ, od dnia 13 listopada 2017 r. skarżąca podjęła bowiem zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w [...] i z tego tytułu uzyskała wynagrodzenie za pracę w grudniu 2017 r. w wysokości 2.089,05 zł. O fakcie tym nie poinformowała organu I instancji ani niezwłocznie, ani nawet w kwietniu 2018 r., kiedy przedstawiła organowi upoważnienie od syna D.Z., który wówczas uzyskał pełnoletność, do pobierania przysługujących mu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Według ustaleń organu, zaświadczenie o zarobkach uzyskanych z tytułu podjętej w listopadzie 2017 r. pracy, skarżąca przedstawiła dopiero na wezwanie organu I instancji w dniu 30 lipca 2018 r. Z zaświadczenia tego wynika, że skarżąca została zatrudniona w [...] na czas określony do dnia 31 grudnia 2018 roku. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód skarżącej za grudzień 2017 r., przy uwzględnieniu art. 9 ust. 3 i 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 18 ust. 5 w/w ustawy świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc w przypadku skarżącej od dnia 1 stycznia 2018 r. do końca okresu, na który je przyznano. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu Kolegium oceniło, że skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby zaniechanie spełnienia przez nią obowiązku niezwłocznego poinformowania organu I instancji o zmianie sytuacji dochodowej rodziny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca wniosła o uchylenie opisanej wyżej decyzji Kolegium, zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych w miesiącu grudniu 2017 r. w kwocie 200,00 zł jednorazowo, na okoliczność faktu, że Wójt Gminy [...], jako organ odpowiedzialny za wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego miał wiedzę o podjęciu zatrudnienia przez skarżącą w [...].

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła jak uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji naruszenie art. 19 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 7 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak wskazała, organ miał wiedzę o podjęciu przez nią zatrudnienia w [...], co wynika z w/w decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego, w której okoliczność tą wprost wskazano. Tym samym co najmniej od dnia 5 grudnia 2017 r. organ dysponował wiedzą odnośnie zatrudnienia skarżącej w/w spółce, a w konsekwencji wiedział w jaki sposób zmienia się jej sytuacja dochodowa w rodzinie.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze, organ wyjaśnił, że akta sprawy o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie zawierały informacji o wydaniu w/w decyzji z dnia [...] grudnia 2017 r., dlatego też nie odniesiono się do tej okoliczności w zaskarżonej decyzji. Na ten fakt nie powołała się również sama skarżąca w złożonym odwołaniu. Zdaniem organu są to dwa odrębne postępowania i nie można uznać, że obowiązek informowania organu o sytuacji rodzinnej i dochodowej ustaje wówczas, gdy organ ma potencjalnie możliwość uzyskania takich informacji w innych postępowaniach przez siebie prowadzonych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Po rozpoznaniu sprawy w powyższych aspektach i dopuszczeniu dodatkowych dowodów na rozprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaznaczyć jednak należy, że stwierdzone przez Sąd uchybienia dotyczą głównie naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji. Okoliczności podniesione dopiero w skardze z przyczyn oczywistych nie mogły być znane SKO, aczkolwiek ich uwzględnienie mogło się odbyć w ramach autokontroli, co jednak nie nastąpiło.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja w przedmiocie ustalenia, że skarżąca nienależnie pobrała wypłacone jej w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. świadczenia alimentacyjne dla syna i ich zwrotu.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W przepisie art. 2 pkt 7 ustawy zdefiniowane zostało nienależnie pobrane świadczenie, które oznacza:

a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części,

b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia,

c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia,

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów,

e) (uchylony)

f) wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję,

g) wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 4b;

W pierwszej kolejności należało rozważyć czy istotnie w odniesieniu do wszystkich w/w świadczeń skarżącą zasadnie uznano za stronę postępowania. Kwestia ta nie budziła żadnych wątpliwości w odniesieniu do okresu, kiedy osoba uprawniona - tj. syn skarżącej, dla którego przyznane było świadczenie alimentacyjne decyzją z dnia [...] października 2017 r. był małoletni. Jednakże w dniu 3 kwietnia 2018 r. syn ukończył 18 lat. Skarżąca nie była więc od tego dnia jego przedstawicielem ustawowym. W aktach sprawy przedstawionych Sądowi ze skargą znajduje się jednak pisemne oświadczenie syna skarżącej z dnia 16 kwietnia 2018 r., którym upoważnił ją do pobierania przysługującego mu świadczenia. W świetle powyższego i treści art. 23 ust. 1 ustawy, a przede wszystkim niekwestionowanej okoliczności, że to skarżąca pobierała wypłacane świadczenia alimentacyjne przyznane dla syna, nie budzi wątpliwości, że adresata decyzji ustalono prawidłowo i że to skarżąca powinna być stroną w kontrolowanej sprawie.

Jako podstawę uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane organy wskazywały art. 2 pkt 7 lit. a ustawy, co oznacza, że są to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części.

W orzecznictwie na tle regulacji dotyczących nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych trafnie wskazuje się, że należy odróżnić "nienależne świadczenie" od "świadczenia nienależnie pobranego". Podaje się że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zarzut dotyczy tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została prawidłowo pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji obowiązanej do wypłaty świadczenia. Na pojęcie to składa się element obiektywny w postaci rzeczywistego skorzystania z określonej formy wsparcia finansowego, mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania oraz element subiektywny, czyli szczególny stan świadomości (woli) osoby pobierającej takie świadczenie rodzinne. Ten drugi element polega na intencjonalnym działaniu zmierzającym do naruszenia przepisów prawa wbrew udzielonemu danej osobie pouczeniu. Wyraża się on w konkretnym i celowym zachowaniu (działaniu albo zaniechaniu) tej osoby, dążącej z pełną świadomością lub godzącej się na uzyskanie nielegalnie pomocy finansowej ze środków publicznych. A zatem przepisy ustaw wiążą zakwalifikowanie świadczenia, jako nienależnie pobranego ze świadomością osoby, która to świadczenie pobrała, że świadczenie to jej nie przysługuje. Tylko w takiej sytuacji świadczenie może być uznane za nienależnie pobrane, co umożliwia następnie żądanie jego zwrotu. W przypadku, gdyby brak było takiej świadomości, uznanie przyznanego świadczenia za nienależnie pobrane należałoby ocenić jako naruszające rozwiązania normatywne.

Skoro dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, organ jest zobowiązany ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego. Osoba obowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia wystąpiła (wyrok NSA z 25.9.2013 r. I OSK 2949/12).

Z przepisu tego wynika zatem wyraźnie, że ustalenie przez właściwy organ pobrania przez osobę świadczenia rodzinnego w sposób nienależny, uzależnione jest od wykazania przez ten organ, że "osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania".

W orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie podkreśla się, że tylko wówczas można mówić o spełnieniu powyższej przesłanki, gdy pouczenie dotyczące warunków legalnego korzystania ze świadczeń rodzinnych, a więc korzystania nienarażającego świadczeniobiorcy na zwrot świadczeń nienależnie pobranych, ma charakter zindywidualizowany, winno być dostosowane do sytuacji konkretnej osoby. Pouczenia takiego nie zastępuje przytoczenie treści przepisów prawa ani też ogólnikowa informacja uprawnionego o znajomości "przyczyn powodujących ustanie, zawieszenie prawa lub wstrzymanie wypłaty". Organ udzielający pouczenia winien wymienić całą enumeratywną listę przyczyn narażających na zwrot świadczenia, a nadto sprecyzować sankcję administracyjną (zwrot świadczenia), jaką zagrożone jest zajście wymienionych w pouczeniu okoliczności faktycznych lub prawnych (W. Maciejko w: red. W. Maciejko, A. Korcz-Maciejko, A. Brzeźna, Świadczenia rodzinne. Komentarz, C.H. Beck 2014, s. 331-332, nb 7 wraz z powołanym orzecznictwem).

Nie ma znaczenia, że przytoczone orzecznictwo i doktryna odnoszą głównie się do świadczeń rodzinnych, gdyż jak podkreślił NSA m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 września 2017 r., sygn. akt I OSK 3175/15 (www.cbois.nsa.gov.pl) wymóg konkretyzacji pouczeń jest wartością chronioną art. 9 K.p.a. W niniejszej sprawie co do zasady nie budzi wątpliwości fakt ani treść pouczeń zawartych w decyzji ale nie ma wśród nich odpowiadającego treści art. 18 ust. 5 ustawy. Jak wynika jednak z uzasadnień załączonej do skargi decyzji Wójta z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku celowego oraz przedstawionej na rozprawie decyzji tego samego organu z tego samego dnia nr [...] dotyczącej zasiłku okresowego, najpóźniej już w miesiącu grudniu 2017 r. wbrew ustaleniom organ ten miał informację pochodzącą od skarżącej dotyczącą podjęcia przez nią zatrudniania w [...]. Nie wiadomo natomiast czy skarżąca informowała w jakiej wysokości będzie w związku z tym otrzymywać wynagrodzenie. Nie jest też jasne czy przy ubieganiu się o zasiłki nie udzielono jej pouczeń bądź informacji, które mogłyby mieć wpływ na możliwość przypisania stanu świadomości, o którym wcześniej była mowa. Ustalenia te można będzie poczynić po dołączeniu i analizie akt spraw zasiłkowych.

Zgodnie z przytoczonym wyżej stanowiskiem świadczenie będzie nienależnie pobrane, gdy strona pobiera świadczenia, choć wie, że nie powinna ich pobierać w ogóle lub w danej wysokości. Istnieje wtedy element obiektywny (wystąpienie okoliczności) oraz subiektywny (działanie wbrew pouczeniu). Zatem nienależnie pobrane świadczenia to świadczenia pobrane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń, albo ich wstrzymanie w całości lub w części, na skutek okoliczności leżących po stronie świadczeniobiorcy. Nie oznacza to, że muszą być to okoliczności zawinione przez organ. Mogą to być zarówno przyczyny leżące po stronie organu (błąd), ale także okoliczności niezależne od organu (zob. uzasadnienie wyroków NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 826/09 oraz z dnia 8 września 2017 r., I OSK 3175/15).

Na rozprawie przed Sądem skarżąca oświadczyła do protokołu, że osobiście informowała pracowników Urzędu Gminy o wszystkich okolicznościach związanych z podjęciem pracy. Starając się o zasiłki celowy i okresowy musiała "podbić u pani Anny" oświadczenie, że otrzymuje świadczenia alimentacyjne. Ponadto prowadzony był wywiad środowiskowy.

W świetle treści uzasadnień decyzji Wójta wydanych z upoważnienia Wójta przez Kierownika GOPS Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, dopuszczonych jako dodatkowy dowód, trudno skutecznie bronić stanowiska, że skarżąca nie powiadomiła organu (tego samego przecież w przypadku świadczeń i zasiłków) o podjęciu przez siebie pracy, a przez to nie jest wykluczone, że dopełniła ciążącego na niej obowiązku przewidzianego w art. 19 ust. 1 ustawy. Okoliczności te nie zostały jednak wyjaśnione przez organ, co narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Trzeba bowiem je rozważyć nie mogąc wykluczyć sytuacji, gdy zgłosiła podjęcie pracy, ewentualnie także podała wysokość zarobków, a mimo tego organ nadal wypłacał świadczenie. Nie do zaakceptowania jest bowiem przerzucenie wyłącznie na stronę skutków ewentualnych zaniedbań po stronie organu, który zaniechałby podjęcia jakichkolwiek działań w odpowiednim czasie, pomimo posiadanych informacji. Posiadanie przez organ informacji o podjęciu przez skarżącą zatrudnienia nawet w innej sprawie w tym samym Wydziale Urzędu należy bowiem traktowa jako fakt notoryjnie znany (art. 77 § 4 K.p.a.). W takiej sytuacji nie może organ zarzucać skarżącej, że nie dopełniła obowiązku niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Rzeczą organu jest zorganizowanie właściwego obiegu niezbędnych informacji. Jeśli zaś organ dysponuje taką wiedzą, bo osoba pobierająca świadczenie o tym zawiadomiła, a mimo tego przez następne 6 miesięcy organ nadal wypłaca świadczenie, to taką sytuację należy ocenić stosownie do ustalonych bardziej szczegółowo okoliczności przede wszystkim biorąc pod uwagę na tle całokształtu stanu faktycznego świadomość skarżącej w tym zakresie. Braki w materiale dowodowym w powyższym zakresie mogły mieć zdaniem Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżąca wykonała ciążący na niej obowiązek a w świetle działań lub braku podjęcia działań przez organ lub informacji podawanych przez pracownika Urzędu miała racjonalne podstawy przypuszczać, że świadczenia nie są pobierane nienależnie.

Aby jednak dokonać oceny konkretnego stanu faktycznego w kontekście przepisów, przy stosowaniu których istotna jest ocena działań (zachowań) strony, konieczne jest uprzednie prawidłowe pełne ustalenie tego stanu faktycznego zgodnie z kodeksowymi regułami. Powinny to uczynić organy w ponownym postępowaniu administracyjnym w pierwszej kolejności dołączając akta spraw zasiłkowych, w których zapadły decyzje dopuszczone jako dowody. Analiza tych akt, w tym m.in. wywiadów środowiskowych i innych dokumentów, które się tam znalazły pod kątem informacji o zatrudnieniu i zarobkach oraz ewentualnych pouczeń powinna pozwolić na ocenę, czy w świetle pouczeń zawartych w decyzji przyznającej świadczenie alimentacyjne i ustalonych faktów skarżącej można postawić zarzut pobrania świadczeń w złej wierze.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Zasądzone koszty to wynagrodzenie pełnomocnika – adwokata stosowne do § 2 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłaty skarbowe od pełnomocnika głównego i substytucyjnego.