Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 657/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 258 par. 1 i par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 marca 2014 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi p o s t a n a w i a wniosek oddalić


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania, skarżący A. K. zwrócił się z prośbą o zwolnienie go z tej opłaty ze względu na trudną sytuację finansową.

W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

W zakreślonym czasie wnioskodawca uzupełnił brak. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że źródłem utrzymania A. K. jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi gospodarstwo rolne o powierzchni 4,20 ha położone w B.. Strona nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Rubryka 6 formularza "Stan rodzinny", w której należało wpisać osoby pozostające z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, została przekreślona.

W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez:

- oświadczenia, czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo rolne, czy też wspólnie z innymi osobami (np. rodzice) – w drugim przypadku należało wykazać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym podając ich stan majątkowy, źródło oraz wysokość uzyskiwanych w miesiącu dochodów,

- potwierdzenie wysokości uzyskiwanych w miesiącu dochodów (zaświadczenie od pracodawcy lub wyciąg z rachunku bankowego, na który wpływa wynagrodzenie za pracę),

- przesłanie kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2013,

- oświadczenia w jaki sposób wykorzystywana jest posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna – czy przynosi ona jakiekolwiek pożytki, jeśli tak, jaka jest ich wartość,

- oświadczenia, czy strona otrzymuje unijne dopłaty do gruntów – jeśli tak należało podać wysokość dopłat oraz przesłać kopię ostatniej decyzji o przyznaniu płatności,

- wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem,

- udokumentowanie aktualnymi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, dojazd do pracy,

- oświadczenia, czy skarżący jest właścicielem pojazdów mechanicznych – a jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji.

W odpowiedzi na wezwanie A. K. oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.300 zł netto. Zeznania podatkowego za 2013 rok nie posiada. Nieruchomość rolna wykorzystywana jest na cele rolnicze. Dopłaty unijne wynoszą 3.500 zł rocznie, a decyzja o ich przyznaniu uległa zniszczeniu. Skarżący podał ponadto, iż jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] z 1997 roku.

Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.

Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości.

W niniejszej sprawie skarżący A. K. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", a wezwanie do ich uzupełnienia nie zostało przez skarżącego w pełni zrealizowane. Poza złożonymi oświadczeniami, wnioskodawca nie wykonał wezwania w przedmiocie przesłania dokumentów źródłowych, które potwierdziłyby jego ewentualną trudną sytuację materialną. Skarżący nie udokumentował ani wysokości uzyskiwanych dochodów, ani ponoszonych w miesiącu wydatków. Nie podał wysokości dochodów uzyskiwanych z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Pominął milczeniem wezwanie do przesłania wykazów posiadanych rachunków bankowych oraz ich historii za ostatnie trzy miesiące.

Okoliczności te sprawiają, że oświadczenia A. K. o jego sytuacji materialnej są niepełne i nie poddają się weryfikacji. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.

Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.