Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1976/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137  ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. (dalej: "skarżący") od decyzji Starosty [...] Nr [...] z [...] lutego 2011r., orzekającej o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] ha i zobowiązującej M. C., W. O., B. W. i K. O. do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] zł - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że działka będąca przedmiotem omawianego postępowania, stanowi część nieruchomości położonej w W. w [...], stanowiącej dawniej działkę nr [...] w obrębie [...], działkę nr [...] w obrębie [...], działkę nr [...] w obrębie [...] oraz działkę nr [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] ha, wywłaszczonej na rzecz Państwa czterema decyzjami Naczelnika W. z [...] lipca 1977r. znak: [...], w związku z przeznaczeniem jej pod budowę osiedla "[...]", zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu wywłaszczenia własność I. O. na podstawie aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...] marca 1974 r.

Z wnioskiem o zwrot nieruchomości w dniu 4 marca 1993r. wystąpiła I. O. - była właścicielka. Powyższy wniosek został podtrzymany przez spadkobierców byłej właścicielki: M. C., W. O., K. O. i B. W. Krąg następców prawnych po zmarłej [...] lutego 2006r. I. O. ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] października 2007 r. sygn. akt [...].

Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że wywłaszczone nieruchomości stanowią obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...] i część działki nr [...] z obrębu [...], nr [...] i [...] z obrębu [...], nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...], części działek ewid. nr [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz części działek ewid. nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] zostały zwrócone ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z [...] lutego 2010r. Jednocześnie decyzją nr [...] z [...] marca 2010r. Starosta [....] umorzył postępowanie w części dotyczącej zwrotu działek. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...], części działek nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], części działek nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...] oraz części działki nr [...] z obrębu [...]. Odnośnie działek nr [...] i [...] z obrębu [...] organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] lutego 2011r. znak: [...], zawiesił postępowanie do czasu rozpatrzenia przez Wojewodę [...] wniosku byłej Gminy W. o nabycie własności nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.) Wobec powyższego przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie działka nr [...] z obrębu [...], położona w W. w [...].

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2004r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...], jako organ właściwy do załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Starosta [...] decyzją z [...] lutego 2011r. orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. w [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz zobowiązał uprawnionych do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, iż stan zagospodarowania przedmiotowej działki nie wskazuje, aby po wywłaszczeniu, przez ponad 30 lat, podjęto na niej jakiekolwiek działania mające na celu budowę osiedla mieszkaniowego, w tym budowę [...], urządzenie miejsc parkingowych, bądź nasadzeń drzew. Starosta [...] stanął na stanowisku, iż stan zagospodarowania działki wskazuje bezspornie, że nie została ona wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości z dnia 21 sierpnia 1997 r.

Od wskazanej wyżej decyzji odwołanie wniósł Prezydent W., podnosząc, iż wywłaszczenie poszczególnych działek nie było wywłaszczeniem pod poszczególne inwestycje zamknięte w ramach tych działek, lecz jako jedna inwestycja nazwana "budową osiedla [...]". Taka inwestycja w znacznej części została zrealizowana, a obecnie jest kończona i błędne jest twierdzenie, jakoby nie została zrealizowana. Zdaniem skarżącego nieruchomość, stanowiąca działkę nr [...] z obrębu [...] nie może zostać zwrócona, bowiem stanowi rezerwę pod budowę [...].

Decyzją z [...] sierpnia 2011 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że organ pierwszej instancji ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1980 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej, a także szkicem Nr [...], stanowiącym załącznik do ww. decyzji lokalizacyjnej nr [...], działka nr [...] z obrębu [...], stanowiąca część dawnej działki ewid. nr [...] z obrębu [...], została przeznaczona pod rezerwę terenu dla [...]. Z akt niniejszej sprawy, w tym z pisma Wydziału Architektury i Budownictwa [...] Urzędu W. z dnia 15 września 2009 r. znak: [...] wynika, iż działka nr [...] z obrębu [...] została objęta planem realizacyjnym - ogólnym zagospodarowania terenu inwestycji osiedla [...], zatwierdzonym decyzją Wydziału Architektury Urzędu W. z dnia [...] października 1989 r. znak: [...] zgodnie, z którym przedmiotowa działka przeznaczona jest pod nasadzenie skupisk drzew oraz miejsca parkingowe.

Wojewoda [...] podał, że 14 października 2010r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości z udziałem stron postępowania w trakcie, których ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi teren porośnięty trawą, krzewami i drzewami, na części działki trawa jest koszona, część działki porośnięta jest wysoką trawą i chwastami. Teren działki jest nierówny, znajdują się na niej zagłębienia i nasypy porośnięte trawą, widoczne są fragmenty betonowych płyt i odpadów oraz porozrzucane śmieci. Wobec powyższego Wojewoda [...] uznał, iż Starosta [...] zasadnie orzekł zwrot nieruchomości z uwagi na fakt, iż nie została ona wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto W., i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Strona skarżąca zarzuciła, że Wojewoda [...] naruszył art. 77 § 1 k.p.a., nakazujący zebranie i zbadanie całego materiału dowodowego, bowiem organ nie zbadał sprawy w sposób dokładny i wyczerpujący. Z planu realizacyjnego ogólnego zagospodarowania terenu osiedla [...] zatwierdzonego decyzją Wydziału Architektury Urzędu W. z [...] października 1989 r., dla części terenu omawianej działki nr [...] z Obr [...] zaprojektowano nasadzenie skupisk drzew oraz miejsca parkingowe. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę ustalenia oględzin terenu należy stwierdzić, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z wywłaszczeniem, choć brak jest na niej naniesień kubaturowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie zbędności tej nieruchomości lub jej części na cel, na jaki została ona wywłaszczona. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 i 2). Ponadto w myśl art. 140 ust. 1 i 2 tej ustawy, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, ustalone w decyzji odszkodowanie, które podlega waloryzacji z tym, że jego wysokość po waloryzacji nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości.

Organ rozpoznający sprawę zwrotu nieruchomości wywłaszczonej związany jest treścią art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który zawiera zamknięty katalog okoliczności, w jakich można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i który to katalog nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Zbędność przejętej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ orzekający rzeczywistego celu wywłaszczenia. Dopiero, bowiem wtedy możliwe stanie się badanie przez organ prowadzący postępowanie, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany w aspekcie jego zgodności z celem, na jaki nieruchomość została przejęta.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania jest częścią nieruchomości położonej w W. w [...], stanowiącej dawniej działkę nr [...] w obrębie [...], obecnie oznaczona nr [...], która to nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa czterema decyzjami Naczelnika W. z dnia [...] lipca 1977 r. znak: [...], w związku z przeznaczeniem jej pod budowę osiedla "[...]", zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z [...] kwietnia 1975r. Nieruchomość ta znajduje się w granicach terenu objętego decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 1980r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej, która zmieniła decyzję Nr [...] z [...] kwietnia 1975r. o lokalizacji inwestycji osiedla "[...]" wraz z towarzyszącym budownictwem. Z decyzji zmieniającej z [...] listopada 1980r., jak również z planów zagospodarowania części sąsiedniej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiące załączniki do decyzji wydanych z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w W. Nr [...] z [...] sierpnia 1995r. zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na budowę myjni samochodowej i ogrodzenia terenu oraz Nr [...] z [...] października 1995r. zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na budowę wiaty wynika, iż przedmiotowa działka położona była na terenie stanowiącym rezerwę dla [...].

Przedmiotowa nieruchomość stanowi teren porośnięty trawą, krzewami i drzewami, na części działki trawa jest koszona, część działki porośnięta jest wysoką trawą i chwastami. Teren działki jest nierówny, znajdują się na niej zagłębienia i nasypy porośnięte trawą widoczne są fragmenty betonowych płyt i odpadów oraz porozrzucane śmieci. Okoliczność ta jest niesporna i ustalona została podczas oględzin 14 października 2010r. W ocenie Sądu prowadzone postępowanie administracyjne ponad wszelką wątpliwość wykazało, że w terminach wskazanych w przepisach art. 137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami na przedmiotowej działce nie podjęto żadnych prac, które pozwoliłyby na uznanie, że działka została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nieruchomość pozostaje w stanie niezmienionym, a więc takim jak w dacie wywłaszczenia. Na przedmiotowej działce nie powstał żaden obiekt, który wiązał by się z budową osiedla mieszkaniowego, w tym z jego infrastrukturą. Jak prawidłowo wskazał organ II instancji dla ustalenia zbędności przedmiotowej nieruchomości nie jest koniecznym w warunkach rozpoznawanej sprawy ustalenie jakie konkretnie obiekty powinny znajdować się na wywłaszczonym terenie. Poza sporem pozostaje także, iż na przedmiotowej nieruchomości nie zrealizowano także celu wynikającego z decyzji Nr [...] z [...] listopada 1980r. konkretyzującej usytuowanie poszczególnych elementów inwestycji osiedla [...] jako rezerwa terenu dla [...]. Przesłanka wymieniona w art. 137 ust. 1 pkt 1 zachodzi w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia, bez rozpoczęcia na przedmiotowej nieruchomości, prac związanych z robotami budowlanymi, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Dopiero decyzją z [...] października 1989r. zatwierdzony został plan realizacyjny – ogólny zagospodarowania terenu inwestycji osiedla [...]. Jak ustaliły organy według tego planu przedmiotowa działka przeznaczona jest pod nasadzenie skupisk drzew oraz miejsca parkingowe. Zauważyć należy, iż decyzja ta wydana została po upływie terminów z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym nawet ewentualna realizacja inwestycji z niej wynikającej nie może być uznana za realizację celu wywłaszczeniowego. Poza tym, jak prawidłowo ustalono w toku postępowania administracyjnego, nieruchomość pozostaje w stanie niezmienionym, a więc takim jak w dacie wywłaszczenia w związku, z czym stwierdzić należy, iż do realizacji i tej inwestycji nie doszło. W tym stanie rzeczy, uznanie nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organy zgromadziły niezbędny do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, zebrały dokumenty, przeprowadziły oględziny nieruchomości, dopuściły dowód z opinii rzeczoznawcy celem określenia zwaloryzowanej kwoty odszkodowania podlegającej zwrotowi przez poprzedniego właściciela na rzecz Miasta W. Operat został sporządzony bez zastrzeżeń – z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów art. 140 ust 1, 2 i 4 w zw. z art. 134, art. 151, art. 154 i art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego.

Mając powyższe na uwadze, niezasadny jest zarzut skargi o realizacji celu wywłaszczenia, a także zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Jednocześnie podnieść należy, iż skarżący przyznaje w skardze brak naniesień kubaturowych na spornej nieruchomości podkreślając przy tym jej wykorzystanie zgodnie z wywłaszczeniem, co jest wzajemnie sprzeczne. Za realizację celu wywłaszczenia nie można uznać wykorzystania działki przy budowie osiedla, co sugeruje skarżący, a pod jego budowę, co nie miało miejsca, skoro nieruchomość niniejsza pozostaje w stanie niezmienionym od daty wywłaszczenia.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

6