Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 412/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36(4) ust. 1 i 2, art. 36(5) ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi E. T. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] czerwca 2011 r. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyników egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] czerwca 2011 r. uchwałą z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] działając na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, z późn. zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. T. – skarżącej - od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Ustalono, że Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. stwierdziła, że skarżąca, uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Zdająca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę dobrą, z drugiej części egzaminu ocenę dobrą, z trzeciej części egzaminu ocenę dostateczną, z czwartej ocenę niedostateczną zaś z piątej ocenę dobrą. Powołując się na treść przepisu art. 36.6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Odwołanie od w/w uchwały wniosła skarżąca wskazując, że uznanie za błąd w zakresie zastosowania i interpretacji art. 379 k.s.h., sposobu określenia przez zdającą reprezentacji stron umowy, (skutkujące w ocenie Oceniających nieważnością umowy), podczas gdy jest to oczywista, redakcyjna omyłka odwołującej. Wskazała, iż dostrzegła konieczność zastosowania w zakresie reprezentacji art. 379 k.s.h. jednakże z powodu stresu egzaminacyjnego i wyczerpującej formy jego przeprowadzenia popełniła oczywistą omyłkę, ustanawiając reprezentanta w postaci rady nadzorczej dla nabywcy udziałów osoby fizycznej Adama Nowaka zamiast dla zbywającej udziały Spółki. Jej zdaniem błędnie stwierdzano, że nie zawarła w treści umowy zgody małżonka Adama Nowaka na zaciągniecie zobowiązania, podczas, gdy zgoda taka jest zawarta w § 3 pkt 1 umowy, co potwierdza w uzasadnieniu oceny cząstkowej Egzaminator SSO E. T. Na wypadek nieuwzględnienia podniesionych zarzutów wniosła o uznanie, że jej praca zasługiwała na ocenę pozytywną również w kształcie przedstawionym Komisji Egzaminacyjnej do oceny albowiem sposób określenia reprezentacji stron umowy przedstawiony przez Odwołującą, w świetle najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego nie czyni jej bezwzględnie nieważną lecz bezskutecznie zawieszoną. Z uwagi na powyższe odwołująca wniosła o:

1. Uchylenie w całości uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, podjętej przez Komisję Egzaminacyjną nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 roku z siedzibą w [...].

2. Zmianę oceny z części czwartej egzaminu radcowskiego, tj. obydwu negatywnych ocen cząstkowych z prawa gospodarczego na oceny pozytywne,

3. Podjęcie nowej uchwały stwierdzającej uzyskanie przez odwołującą pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości, po dokonaniu kontroli prawidłowości postępowania pierwszoinstancyjnego oraz wydanej uchwały Komisji Egzaminacyjnej, jak również po dokonaniu ponownej oceny pracy egzaminacyjnej E. T. z zakresu prawa gospodarczego z uwzględnieniem treści złożonego odwołania, wyjaśniła, iż ilość i waga mankamentów pracy zdającej z czwartej części egzaminu (zadanie z prawa gospodarczego) nie pozwoliły na wystawienie oceny wyższej niż niedostateczna. Ocena była następstwem ocen cząstkowych wystawionych przez dwóch egzaminatorów, z których oboje ocenili zadanie na ocenę niedostateczną.

Pierwszy z egzaminatorów oceniając wymogi formalne zadania wskazał na poprawną konstrukcję umowy i właściwe określone strony czynności prawnej. Natomiast jeżeli chodzi o prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i wykazanie umiejętności ich interpretacji Egzaminator wskazał, że zdający poprawnie zastosował przepisy prawa niezbędne dla rozwiązania zadania i jedynie częściowo w sposób poprawny je zinterpretował, w szczególności właściwie zastosował przepisy art. 535 i 306 k.c., 182 k.s.h. oraz art. 41 § 1 k.r.i.o.. poza tym, że zdający nie dostrzegł konieczności zastosowania przepisu art. 379 § 1 k.s.h..

Oceniając poprawność zastosowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminujący powtórzył prawidłowość zastosowanych przepisów prawa jednakże stwierdził, że w umowie przygotowanej przez zdającego, sprzedającego reprezentuje jego zarząd, nie zaś pełnomocnik czy też rada nadzorcza, jak przewiduje to art. 379 § 1 k.s.h. Podkreślił, że jest to okoliczność niezmiernie istotna, bowiem takie niedopatrzenie czyni umowę przygotowaną przez zdającego nieważną. Podkreślił, że w konsekwencji wskazany brak w pracy zdającego dyskwalifikuje i powoduje konieczność negatywnej oceny. W innych uwagach styl pracy jak i jej język ocenił jako poprawne. Podkreślił w części pracy język jest prawniczo - kodeksowy a w części potoczny. Nadto, że praca jest czytelna i zawiera logiczną konstrukcję, nie zawiera jednak niezbędnych elementów do uznania, że zdający pozytywnie odpowiedział na postawione zadanie.

Drugi z egzaminatorów oceniając zachowanie wymogów formalnych stwierdził, że umowa została opatrzona datą, dane podmiotów zawierające umowę prawidłowo oznaczone, a systematyka i chronologia pracy zachowane. Wskazał natomiast na nieprawidłową reprezentację stron umowy. Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji wskazał, że zdający sporządził umowę nieważną, która nie wyczerpuje dyspozycji art. 379 § 1 k.s.h. Zdający do reprezentacji zbywcy z członkiem jej zarządu powołał prezesa zarządu uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji w sytuacji gdy nabywcę reprezentują członkowie rady nadzorczej zbywcy. Z przepisu art. 379§ 1 k.s.h. jasno wynika, iż reprezentacja spółki akcyjnej przez zarząd tj. przez członków zarządu w umowach zawieranych pomiędzy spółką z jednej strony, a członkiem jej zarządu z drugiej strony, jest całkowicie wykluczona. Egzaminator wskazał, że przepis art. 379 § 1 k.s.h. ma zastosowanie do wszystkich umów zawieranych przez spółkę z jej członkiem zarządu i ma charakter iuris cogentis - jest przepisem bezwzględnie wiążącym a jego naruszenie powoduje nieważność czynności prawnej.

Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji Egzaminator podniósł, że umowa został skonstruowana z uwzględnieniem większości wymaganych zadaniem elementów z zastrzeżeniem sporządzenia umowy nieważnej. Podkreślił korzystne dla kupującego zastrzeżenie w sporządzonej umowie zapłaty ceny za udziały w ratach. Wskazał natomiast na brak zgody małżonki nabywcy na zaciągnięcie zobowiązania niezbędnej do zaspokojenia wierzyciela z majątku wspólnego małżonków.

W innych uwagach oceniono język, styl pracy, staranność pracy na dobrym poziomie.

Przytoczono treści zadania egzaminacyjnego:

"Cargo" spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie jest właścicielem 250 udziałów o wartości nominalnej 150 zł. każdy w "Trans-port" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, które zamierza zbyć Adamowi Nowakowi, członkowi swego zarządu za cenę 150.000 zł. Zarząd spółki "Cargo" jest trzyosobowy.

1. W "Trans-port" spółce z o.o. jest jeszcze dwóch innych wspólników. Zgodnie z umową spółki "Trans-port", zbycie udziałów wymaga zgody spółki, a wspólnikom tej spółki przysługuje prawo pierwszeństwa w nabyciu zbywanych udziałów.

2. "Cargo" spółka akcyjna uzyskała zgodę "Trans-port" spółki z o.o. na zbycie udziałów. Nie upłynął termin do złożenia oświadczeń przez pozostałych wspólników skorzystaniu z prawa pierwszeństwa.

3. Adam Nowak jest żonaty i nabywa udziały ze środków pochodzących z majątku wspólnego, a strony umowy postanawiają, że "Cargo" spółka akcyjna będzie mogła żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków Nowak.

4. W celu zabezpieczenia wierzytelności "Cargo" spółki akcyjnej z tytułu zapłaty ceny, Adam Nowak ustanawia w umowie sprzedaży prawo zastawu na rzeczy ruchomej.

Zgodnie z informacją dla zdającego (pkt l informacji), po zapoznaniu się z treścią zadania, powinien on sporządzić na zlecenie Adama Nowaka umowę sprzedaży udziałów w "Trans-port" spółce z ograniczoną odpowiedzialnością uwzględniającą założenia ujęte w zadaniu. Celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie wiedzy zdającego pod kątem przygotowania do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Osoba przystępująca do egzaminu radcowskiego powinna w zakresie jego IV części, tj. zadania z dziedziny prawa gospodarczego wykazać się znajomością prawa z zakresu :

- Kodeksu spółek handlowych: zasad reprezentacji spółki akcyjnej przy czynnościach z członkiem zarządu (art. 379§ 1 k.s.h.), zasad zbywania udziałów w spółce z o.o. - wymóg zgody (art. 182 k.s.h.) przy uwzględnieniu pierwszeństwa w nabyciu udziałów,

- Kodeksu cywilnego: o umowie sprzedaży (art. 535 k.c. i nast.), ustanowienia zastawu (art. 306 k.c. i nast.);

- Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: (art. 41 § I k.r.o.) zgody małżonka na zaciągniecie zobowiązania niezbędnej do zaspokojenia wierzyciela z majątku wspólnego.

Zdaniem egzaminatorów sporządzona przez skarżącą umowa jest nieważna z uwagi na niewłaściwą reprezentację po stronie sprzedającego a nadto jeden z egzaminatorów wskazał na brak zgody małżonki nabywcy na zaciągnięcie zobowiązania. Skarżąca określając reprezentację spółki akcyjnej do zawarcia umowy zbycia udziałów członkowi jej zarządu wskazała, że jest ona reprezentowana przez członka zarządu uprawnionego do jednoosobowej reprezentacji spółki. Natomiast nabywcę udziałów, osobę fizyczną reprezentowała rada nadzorcza spółki akcyjnej "Cargo". Zdaniem Komisji analiza treści odwołania oraz umowy sporządzonej przez zdającą upoważnia do zajęcia przez Komisję stanowiska, że odwołanie nie jest zasadne.

Wskazano, że odwołanie Pani E. T. sprowadza się do polemiki z oceną egzaminatorów, iż wystawienie oceny negatywnej w ocenach cząstkowych z powodu jednej oczywistej omyłki pisarskiej zdaniem skarżącej było niezasadne. Nadto skarżąca podkreśliła, że z treści sporządzonej pracy wyraźnie wynika, iż zasada określona w treści art. 379 § 1 k.s.h. była odwołującej znana ponieważ sporządzając umowę "określiła Radę Nadzorczą jako podmiot reprezentujący klienta, którego w dniu egzaminu reprezentowała, nie zaś po stronie Spółki - zbywcy." Nadto, że brak jest innego racjonalnego uzasadnienia dla takiego określenia reprezentacji stron umowy jak tylko "redakcyjna omyłka".

Zdaniem Komisji Czynność prawna naruszająca przepis art. 379 k.s.h. jest bezwzględnie nieważna i nie może być uznana za taką przez organy spółki. Skutek w postaci nieważności umowy odnosi się do wszystkich umów zawieranych z naruszeniem art. 379 k.s.h.. Przy takim naruszeniu zawsze bowiem dochodzi do zawarcia umowy sprzecznej z prawem. Przepis art. 379 k.s.h. jest jasny i nie wymaga interpretacji.

Komisja wskazała, że wbrew temu co podnosi odwołująca, że w § 3 pkt 1 sporządzonej umowy zawarła także zgodę małżonki nabywcy na zaciągnięcie zobowiązania, przywołany zapis zawiera jedynie oświadczenie nabywcy, że jego małżonka wyraziła zgodę na zawarcie przedmiotowej umowy co absolutnie zgody wymaganej normą art. 41 § 1 k.r.o. nie zastępuje.

Uznano, że nawet gdyby przyznać rację skarżącej, że w świetle najnowszego orzecznictwa SN sporządzona umowa nie jest bezwzględnie nieważna lecz bezskutecznie zawieszona to zadaniem egzaminu było sporządzenie ważnej umowy.

Zdaniem Komisji należy zatem zgodzić się z egzaminującymi, że sporządzenie nieważnej umowy jest istotnym błędem pracy egzaminacyjnej. Należy się również zgodzić z egzaminującymi, co do oceny, że umowa nie zawiera zgody małżonki nabywcy udziałów na zaciągnięcie zobowiązania niezbędnej dla zaspokojenia wierzyciela z majątku wspólnego. Nie można bowiem uznać prawa egzaminowanego do sprzędzenia umowy bezskutecznie zawieszonej, która dla swojej skuteczności wymaga potwierdzenia przez obie jej strony gdyż pozostaje to nie tylko w sprzeczności do założeń zadania ale przede wszystkim nie chroni interesu klienta, który egzaminowana miała w zadaniu reprezentować.

Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz uznając zarzuty skarżącego w najistotniejszym zakresie za chybione Komisja odwoławcza uznała, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania odwołania w tym zakresie i zmiany oceny z zakresu prawa gospodarczego na ocenę pozytywną.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca podnosząc zarzut naruszenia:

1. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 36[8] ust. 11 ustawy o radcach prawnych poprzez oparcie oceny pracy sporządzonej przez skarżącą w ramach czwartej części egzaminu (zadanie z zakresu prawa gospodarczego) na wadliwych ustaleniach faktycznych, polegających na przyjęciu, iż skarżąca błędnie zastosowała art. 379 k.s.h., podczas gdy niewłaściwe zastosowanie tego przepisu było wynikiem popełnionej przez zdającą oczywistej omyłki, a powyższe ustalenia są konsekwencją dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego, polegającej na wyciągnięciu z tego materiału wniosków nieprawidłowych pod względem logicznym,

b) art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3, 139 k.p.a. w zw. z art. 36[8] ust. 11 ustawy o radcach prawnych oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, polegające na wyjściu przez organ odwoławczy poza zakres przedmiotowy rozpoznawanej sprawy poprzez włączenie do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia okoliczności wywiedzionych z odwołania, a odnoszących się do rzekomych braków wiedzy zdającej z zakresu prawa cywilnego, a ponadto podniesienie nowych, nie poczynionych przez Komisję Egzaminacyjną zarzutów i ustaleń, które spowodowały pogorszenie sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej,

2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 36[4] ust. 1 i art. 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez naruszenie ustawowych kryteriów oceny i uznanie, że sporządzona przez skarżącą praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego nie zasługuje na ocenę pozytywną, gdyż w zadaniu egzaminacyjnym z zakresu prawa gospodarczego "chodziło jedynie o wykazanie się znajomością zasad prawidłowej reprezentacji spółki akcyjnej wynikających wprost z treści art. 379 § 1 k.s.h.", a zdająca tego warunku nie spełniła, podczas gdy z pracy zdającej wynika, iż znała ona ten przepis oraz dostrzegła potrzebę jego zastosowania w realiach opracowanej na potrzeby egzaminu umowy, a także, że zmierzała do realizacji w treści umowy dyspozycji w/w przepisu, a przedstawione przez skarżącą rozwiązanie zadania jest jedynie technicznym w zasadzie błędem,

b) art. 36[4] ust. 1 i art. 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez naruszenie ustawowych kryteriów oceny i uznanie, że sporządzona przez skarżącą praca egzaminacyjna z zakresu prawa gospodarczego nie zasługuje na ocenę pozytywną, gdyż zawiera istotny błąd, skutkujący wystawieniem oceny negatywnej, podczas gdy ustawodawca nie uzależnia oceny egzaminu radcowskiego od istnienia "istotnego błędu",

c) art. 32 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu przez Komisję II stopnia nieobiektywnych założeń i rażąco nierównych kryteriów oceniania odwołań oraz prac z zakresu prawa gospodarczego w stosunku do skarżących, którzy popełnili w swoich pracach analogiczny do skarżącej błąd, co skutkowało podjęciem przez ten sam organ administracji wobec osób znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej różnych uchwał.

Mając powyższe na względzie skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz poprzedzającej ją uchwały Komisji Egzaminacyjnej,

- zasądzenie kosztów według norm przepisanych,

- przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów z dokumentów w postaci uchwał innych komisji egzaminacyjnych,

- w wypadku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania o dokonanie oceny prawnej i zawarcie wskazań co do dalszego postępowania - w szczególności skali ocen, które wiązać będą organ,

- skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzenia rozprawy,

- w przypadku orzekania w trybie zwykłym o rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącej.

Komisja II Stopnia podtrzymała w całości dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania jest uchwała z dnia 16 grudnia 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] czerwca 2011 r.

Zgodnie z art. 36[4] ust. 1 ustawy o radcach prawnych egzamin radcowski, składający się z pięciu części pisemnych (art. 36[4] ust. 2 tej ustawy), polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Każda z części egzaminu radcowskiego sprawdzana i oceniania jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów (art. 36[5] ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych). Ocena rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu dokonywana jest w myśl art. 36[5] ust. 2 w/w ustawy w szczególności pod kątem zachowania wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Uchwała w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego jest decyzją administracyjną wydaną w warunkach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne w indywidualnej sprawie dotyczącej ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego wyposaża komisje egzaminacyjne w prawo wyboru konsekwencji prawnych. Innymi słowy, komisje egzaminacyjne mają prawo, po dokonaniu subsumcji, do wybrania rozwiązania optymalnego ze względu na przyjęty przez siebie punkt widzenia.

Wybór danego rozwiązania, które jest równowartościowe prawnie wobec innych dopuszczalnych przez ustawę, nie jest zupełnie dowolny i swobodny. Ograniczony jest on przez przepisy prawa materialnego (w tym wypadku przez przepisy ustawy o radcach prawnych, zwłaszcza art. 36[4] ust. 1 oraz art. 36[5] ust. 2) oraz przepisy proceduralne (zgodnie z art. 36[8] ust. 12 ustawy o radcach prawnych odpowiednio stosowane przez Komisję II stopnia przepisy k.p.a.).

Stosownie wymienionych w ustawie o radcach prawnych kryteriów oceny prac egzaminacyjnych w warunkach uznania administracyjnego powyższe może prowadzić do sytuacji nietraktowania podobnych spraw identycznie, lecz założywszy racjonalność ustawodawcy jest to okoliczność przez niego przewidziana. Ustawodawca większą wagę przykłada w tym wypadku do zapewnienia możliwości dokonania indywidualnej, elastycznej oceny każdej pracy każdego zdającego. Z tej też przyczyny nieuzasadniony pozostaje zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 992/11 "każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 kpa Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują ci normy prawa materialnego (ustawy o radcach prawnych) wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie. Organy administracyjne, badając całokształt zgromadzonego w indywidualnej sprawie materiału dowodowego, nie mogą i nie wykraczają poza granice tej sprawy". Wobec powyższego wniosek skarżącej o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z treści uchwał wydanych w innych sprawach nie mógł być uwzględniony. Zakres kognicji sądu administracyjnego jest ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Celem postępowania sądowoadministracyjnego nie jest bowiem ponownie ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej (zob. NSA w wyroku z 6 października 2005 r. sygn. akt II GSK 164/05), lecz zbadanie, czy ustalenia dokonane przez organy administracyjne, których akty zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r. II FSK 72/06). Zgłoszone przez skarżącą wnioski dowodowe nie mogły być uwzględnienie.

Sądowa kontrola decyzji administracyjnej podjętej w ramach uznania administracyjnego ma zatem zakres ograniczony co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (zob. np. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r. I SA/Kr 1227/97, wyrok NSA z 7 lutego 2001 r. I SA/Gd 1507/00), zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności (zob. A. Habuda, Uznanie administracyjne - zmierzch czy renesans pojęcia; Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s. 117). Sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu, lecz powinien wyłącznie ocenić, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie rozstrzygnięcia przez ten organ zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (wyrok WSA w Łodzi z 23 stycznia 2008 r. II SA/Łd 852/07). Podkreślenia w konsekwencji wymaga, że sądowoadministracyjna kontrola uchwał komisji egzaminacyjnych ustalających wynik egzaminu radcowskiego, dokonywana w myśl art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, sprawowana jest wyłącznie z punktu widzenia interesu publicznego, polegającego na zapewnieniu legalnego działania organów administracyjnych i powinna przebiegać w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł kompetencji (wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r. I GSK 1421/05). Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej.

Nietrafna jest teza skarżącej o naruszeniu przez Komisję II stopnia art. 7, 77 i 80 k.p.a., gdyż organ odwoławczy prawidłowo zebrał i rozważył materiał dowodowy w niniejszej sprawie, jak i wszelkie istotne okoliczności faktycznoprawne z niego wynikające. Komisja II stopnia w sposób wszechstronny i dokładny zbadała sprawę poprzez dokonanie powtórnej oceny prac egzaminacyjnych E. T., jak również poprzez analizę treści złożonego od uchwał Komisji Egzaminacyjnej odwołania, czemu w sposób jasny, precyzyjny i wyczerpujący dała wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Nietrafny z tej przyczyny pozostaje zarzut naruszenia art. 8 k.p.a., ponieważ zaskarżona uchwała zawiera wystarczające dla zapoznania się z motywami podjętego rozstrzygnięcia uzasadnienie.

Wbrew stanowisku skarżącej nie można przyjąć, iżby organ II instancji naruszył art. 15 k.p.a. oraz art. 139 k.p.a. Komisja II stopnia dokonała ponownej oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej z zakresu prawa gospodarczego z uwzględnieniem zarzutów zawartych w odwołaniu od uchwały organu I instancji, zgodnie z odpowiednio stosowaną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius nie może zaś z natury rzeczy odnosić się do uchwały organu II instancji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, albowiem nie dochodzi w tej sytuacji do pogorszenia sytuacji prawnej strony (por. np. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1807/08, w który wskazano, że " wprowadzony przepisem art. 139 k.p.a. zakaz ogranicza się tylko do rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy w oparciu o art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a., a zatem do decyzji reformacyjnych, na podstawie których organ II instancji uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości łub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy").

Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 36[4] ust. 1 oraz 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych, ponieważ ocena pracy egzaminacyjnej E. T. z zakresu prawa gospodarczego została dokonana w oparciu o ustawowe kryteria oceny i w sposób z nimi zgodny. Do najpoważniejszych mankamentów pracy skarżącej z zadania z prawa gospodarczego należy zaliczyć: opracowanie nieważnej umowy - wskutek naruszenia regulacji art. 379 § 1 k.s.h., nieprawidłowe określenie formy zmian umowy wynikającej z art. 180 k.s.h., czy wreszcie brak zawarcia w umowie zgody małżonki nabywcy udziałów na zaciągnięcie zobowiązania niezbędnej dla zaspokojenia wierzyciela z majątku wspólnego. Słusznie zatem zostało przyjęte przez Komisję II stopnia, iż opracowana przez skarżącą umowa nie spełnia podstawowych wymogów przewidzianych przepisami prawa, a co za tym idzie, organ odwoławczy miał uzasadnione podstawy do przyjęcia, iż skarżąca nie posiada wystarczającego przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Przytoczyć należy pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 695/11: "W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego określone w przytoczonym przepisie (art. 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych — przyp. autora) kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreślić bowiem raz jeszcze należy, że egzamin radcowski służy sprawdzeniu przygotowania do samodzielnego i należytego świadczenia pomocy prawnej w celu ochrony prawnej interesów podmiotów, na rzecz, których jest wykonywana. Nie wymaga zatem głębszego wywodu teza, że poprawne rozwiązanie zadania pod względem formalnym i materialnoprawnym, które jednak nie uwzględnia interesu strony, którą zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje, świadczy o braku przygotowania do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Taka sama sytuacja zachodzi wówczas, gdy zaproponowane rozwiązanie nie spełnia kryterium poprawności formalnej czy materialnoprawnej. Wprowadzając omówione kryteria oceny prac pisemnych z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego ustawodawca nakazał stosować skalę ocen określoną w art. 36[4] ust. 10 ustawy o radcach prawnych. W świetle dotychczasowych rozważań nie powinno budzić wątpliwości, że ocenę pozytywną może uzyskać tylko takie rozwiązanie zadania, które jest poprawne pod względem formalnym, materialnoprawnym i uwzględnia interes reprezentowanej przez zdającego strony. Zróżnicowanie ocen pozytywnych (od dostatecznej do celującej) nie oznacza, że błędy popełnione w rozwiązaniu zadania, świadczące o niespełnieniu podstawowych kryteriów określonych w art. 36 5 ust. 2 ustawy o radcach prawnych mogą być kwalifikowane w ramach stopniowalności oceny pozytywnej. Naczelny Sąd Administracyjny poglądu tego nie podziela i stwierdza, że tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do "przejścia" do skali ocen pozytywnych". Nie ulega w świetle powyższego wątpliwości, że opracowanie nieważnej umowy, nie stanowiło prawidłowego pod względem formalnym rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakresu prawa gospodarczego.

W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu należy uznać, iż Komisje obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Komisje - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych uchwałach, Komisje obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.