Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 373/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-06-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym
Powołane przepisy: article: art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oleju mineralnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Strona skarżąca, zastępowana przez doradcę podatkowego, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że jej aktualny stan majątkowy w porównaniu z wartością przedmiotu sporu nie pozwala na opłacenie skarg. Organ podatkowy wydał decyzje w rozbiciu na pojedyncze dostawy, z kolei sposób ich wydania i suma kwot wynikająca z tych decyzji powoduje zwiększenie kosztów sądowych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wszystkie rubryki zostały zakreślone. Strona podała jako zobowiązania i stałe wydatki kwotę 1.000 zł będącą wartością kosztów utrzymania.

W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów strona oświadczyła, że jest stanu wolnego i z nikim nie zamieszkuje, nie prowadzi też wspólnego gospodarstwa z innymi osobami. Jej miesięczne wydatki to opłaty 400 zł, wydatki na żywność i środki higieny 500 zł, leki 200 zł, spłata kredytów 2.000 zł. Opłaty te do chwili obecnej finansowała z bieżącej działalności gospodarczej z pomocy bliskich. Oświadczyła też, że nie posiada środków transportu. Nie jest właścicielem nieruchomości przy ul. [...] ani w P. przy ul. [...]. Wynagrodzenie dla pełnomocnika w sprawie finansowane będzie po ewentualnym wygraniu sporu sądowego.

Dodatkowo strona oświadczyła, że w sierpniu 2016 r. nie przeprowadzała żadnych operacji bankowych, a w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej z dniem 19 sierpnia 2016 r. nie ma możliwości wygenerowania wyciągu bankowego. Poinformowała, że nie posiada żadnych udziałów w A Sp. z o.o.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca w 2015 r. uzyskała przychód z działalności gospodarczej w wysokości 6.217.745,74 zł i dochód w kwocie 74.605,70 zł. W 2016 r. jej przychód wyniósł 375.530,90 zł i odnotowana została strata na poziomie 24.331,48 zł. W czerwcu 2016 r. strona dokonała dostawy towarów i usług na kwotę 43.649 zł oraz nabyła towary i usługi o wartości 12.367 zł. W lipcu zadeklarowane zostały zerowe wartości dostaw i zakupy związane z działalnością opodatkowaną w kwocie 470 zł, a w sierpniu wartość dostaw wynosiła (-)80 zł, a zakupów 1.921 zł.

Przedłożone zostały także wydruki historii dwóch rachunków bankowych za okres od marca do lipca 2016 r., wykorzystywanych prywatnie i w działalności gospodarczej.

Jako znane z urzędu wskazać trzeba, że na dzień wydania niniejszego postanowienia w tutejszym Sądzie skarżąca jest stroną w 88 sprawach, a wpisy od skarg w tych sprawach zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości około 30.000 zł.

W ocenie referendarza sądowego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, należy przyznać osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Powyższe nie zostało przez stronę wykazane.

W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że w tutejszym Sądzie od czerwca 2016 r. były rozpoznawane już wnioski o przyznanie prawa pomocy strony skarżącej w wielu sprawach, a kolejnymi postanowieniami referendarz sądowy odmawiał stronie wnioskowanego zwolnienia od kosztów sądowych. Tutejszy Sąd podzielił stanowisko referendarza i utrzymał jego postanowienia w mocy. Powyższe orzeczenia zostały wydane w oparciu o niemal taki sam stan faktyczny.

Zauważyć też trzeba, że od sierpnia 2016 r. sytuacja strony ulegała sukcesywnym zmianom. W połowie sierpnia 2016 r. zawiesiła działalność gospodarczą, a także, będąc jedynym udziałowcem i jedynym członkiem zarządu A Sp. z o.o. pozbyła się udziałów i funkcji pełnionej w spółce, przejmując funkcję prokurenta samoistnego (co wynika z ogólnodostępnych danych Krajowego Rejestru Sądowego).

Niemniej jednak, pomimo tak znaczących zmian, które zasadniczo mogłyby wpłynąć na możliwości płatnicze strony, ocena zasadności przedmiotowego wniosku oraz wspierająca ją argumentacja nadal pozostają bez zmian.

Przede wszystkim wypada w tym względzie powołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone m.in. w postanowieniu z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FZ 579/13, że osoba świadomie wyzbywająca się majątku nie może oczekiwać, aby Skarb Państwa ponosił koszty postępowania, które w pierwszej fazie postępowania ciążą na stronie skarżącej. Zasadne jest też powołanie poglądu Sądu Najwyższego, zawartego w postanowieniu z dnia 31 marca 1987 r., sygn. akt I CZ 26/87 (OSNC 1988/7-8/103), zgodnie z którym jeżeli strona, która mogła liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych, bez ważnego powodu nie wykorzystała w całości lub w części swoich możliwości zarobkowych, to przy rozpoznawaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy przyjąć, że stan majątkowy i dochody strony są takie, jakie miałaby, gdyby w pełni wykorzystała swoje możliwości zarobkowe.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowego wniosku zwrócić należy uwagę, że podjęte przez stronę działania – zawieszenie działalności gospodarczej, pozbycie się udziałów i funkcji prezesa zarządu w spółce A – nie były z pewnością spowodowane złą kondycją finansową firm. Zgodnie z danymi wynikającymi z przedłożonych przez stronę dokumentów, z samej działalności prowadzonej jednoosobowo skarżąca uzyskiwała bardzo wysokie przychody. W 2015 r. było to ponad 6.000.000 zł, a w ubiegłym roku ich wartość wyniosła ponad 370.000 zł. Bez znaczenia pozostaje tu fakt, że strona jednocześnie odnotowała relatywnie niski dochód w 2015 r. (ponad 70.000 zł), a w zeszłym roku stratę (stanowiącą około 2% przychodu). Dochód i strata są wynikiem ponoszenia mniejszych lub większych kosztów uzyskania przychodu, natomiast wszystkie te trzy wartości (dochód, strata, koszty podatkowe) są wykazywane przede wszystkim na potrzeby rozliczeń w podatku dochodowym i zwykle nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej przedsiębiorcy. Dlatego też to wartość przychodu jest najbardziej wymiernym punktem odniesienia dla oceny możliwości płatniczych ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Potwierdzeniem może być tutaj okoliczność, że strona odnotowując stratę, jedocześnie miała środki na opłacenie kosztów utrzymania oraz na regularną spłatę kredytu w wysokości około 2.000 zł, co wynika z wydruków rachunków bankowych.

W każdym razie, wartość osiąganych przychodów wskazuje, że zawieszenie działalności gospodarczej nie było spowodowane nieopłacalnością jej prowadzenia, lecz – w kontekście kolejnych decyzji określających zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych – zamiarem uniknięcia egzekucji administracyjnej.

Poza tym, przy tak znacznych przychodach w latach 2015 i 2016, nie można dać wiary, że strona nie posiada oszczędności.

Poziom dotychczasowej działalności gospodarczej poddaje też w wątpliwość, że strona nie podjęła czynności zmierzających do utrzymania stałego źródła dochodów. Zaznaczyć wypada, że pomimo wezwań, skarżąca nie wyjaśniła, czy uzyskuje dochody w związku z pełnioną funkcją prokurenta samoistnego w spółce A. Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że wzywana o złożenie oświadczenia w tym przedmiocie, strona odpowiada niezmiennie, że nie posiada udziałów w tej spółce.

Zauważyć również trzeba, że pomimo zawieszenia działalności gospodarczej w sierpniu 2016 r., skarżąca niezmiennie utrzymuje, że działalność ta była dotychczas źródłem pokrywania bieżących wydatków, a obecnie dodaje tylko, że pomagają jej też osoby bliskie. Nie powołuje się na trudności w opłacaniu tych wydatków, nie wskazuje nowych okoliczności wskazujących na radykalną zmianę jej sytuacji finansowej czy inne źródła pokrywania kosztów utrzymania oraz rat kredytowych. Uzasadnienie wniosku oraz dodatkowe oświadczenia, składane w wyniku wezwania, są powielane od niemal roku. Natomiast dodając jako źródło finansowania miesięcznych wydatków pomoc osób bliskich, strona nie udzieliła żadnych dodatkowych, szczegółowych wyjaśnień, pomimo że w wezwaniu zostało wyraźnie podkreślone, iż należy dokładnie wskazać źródła finansowania tych wydatków. Trudno zatem ocenić okoliczność pomocy "osób bliskich" w kontekście sytuacji finansowej, w jakiej skarżąca się znajduje.

Już zatem przedstawione wyżej uwagi dają podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, strona posiadała i nadal powinna mieć środki pieniężne, które mogła przeznaczyć na opłacenie przedmiotowych kosztów. Zwłaszcza, że o konieczności ich ponoszenia wiedziała już faktycznie wcześniej, aniżeli w dacie wniesienia skargi datowanej na 3 kwietnia 2017 r. Od lutego 2016 roku są bowiem wydawane kolejne decyzje przez Dyrektora Izby Celnej jako organu II instancji, dotyczące tej samej w kwestii (podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia olejów smarowych), które są przez stronę konsekwentnie skarżone do tutejszego Sądu. Bez znaczenia pozostaje zatem fakt zawieszenia działalności gospodarczej w drugiej połowie sierpnia 2016 roku.

Nie można było natomiast przyjąć za podstawę oceny zasadności wniosku oświadczeń złożonych przez stronę – nie wszystkie są bowiem wiarygodne.

Odnośnie miesięcznie ponoszonych wydatków, skarżąca wskazała na urzędowym formularzu, że koszty utrzymania wynoszą 1.000 zł. Następnie, wezwana do złożenia szczegółowego zestawienia wydatków, podała, że sama spłata kredytów wynosi 2.000 zł, pozostałe wydatki to 1.100 zł, w tym 400 zł na opłaty. Przy czym nie zostało wyjaśnione, co na te opłaty się składa.

Z wniosku wynika, że strona mieszka sama i nie posiada żadnych nieruchomości. Jednocześnie w zeznaniu podatkowym podany jest adres zamieszkania we W. przy ul. [...], strona zaś w sprawie, w piśmie z dnia 29 maja 2017 r., podaje adres zamieszkania w P. (dom). Wezwana do oświadczenia o tytułach prawnych do tych nieruchomości wskazała jedynie, iż nie jest ich właścicielem, nie podejmując żadnej próby wyjaśnienia podstawy ich dysponowania. Zauważyć przy tym trzeba, że strona oświadczyła, iż jej miesięczne opłaty wynoszą 400 zł, z czego wywieść należałoby, że nieruchomości te nie są wynajmowane.

Zwrócić też należy uwagę, że powyższe wątpliwości były już wskazywane we wspomnianych wyżej postanowieniach, zaś strona skarżąca do tej pory do nich się nie ustosunkowała.

Okoliczności te nie mają wprawdzie bezpośredniego wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony, mogą jednak świadczyć o wybiórczym udostępnieniu danych co do swojej sytuacji majątkowej.

Powyższe uwagi prowadzą do konkluzji, że strona nie wykazała w wiarygodny sposób przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.