Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2601/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 1;
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3 i 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 140ab ust. 2;
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 41;
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: par. 3 i 5.
journal: Dz.U. 2003 nr 32 poz 262
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich  niezbędnego wyposażenia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego G. K. kwotę 707 (siedemset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]lipca 2013 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1-2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 260), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32 poz. 262), po rozpatrzeniu odwołania z [...] kwietnia 2013 r. wniesionego przez G. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...]kwietnia 2013 r., nakładającej karę pieniężną w wysokości 15000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...]marca 2013 r. w miejscowości [...] na drodze wojewódzkiej nr [...]o dopuszczalnych naciskach pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogę do 8t, zatrzymano do kontroli samochód marki Scania o nr rej. [...], wraz z naczepą marki Schmitz o nr rej. [...] Zespołem pojazdów kierował K. G., który wykonywał przewóz ze [...] do [...], ładunku nawozu w big-bagach, w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy G. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Zespołem pojazdów wykonywany był krajowy transport drogowy rzeczy, zadeklarowana masa przewożonego ładunku wg dokumentów WZ nr [...]i nr [...] wynosiła 24000 kg.

Przeprowadzono kontrolę pojazdów na stanowisku do ważenia pojazdów zatwierdzonym przez geodetę uprawnionego protokółem z pomiaru pochylenia terenu z dnia [...]sierpnia 2012 r.

Ważenie pojazdów wykonano za pomocą wag nieautomatycznych do pomiarów statycznych SAW 10C/II o dokładności IIII posiadających ważne świadectwa legalizacji ponownej i deklarację zgodności ze wzorcem konstrukcyjnym podanym w świadectwie homologacji typu oraz z wymaganiami Dyrektywy WE 90/384/EWG zmienionej Dyrektywą 93/68/EWG oraz z wymaganiami zawartymi w Normie Europejskiej EN 45 501, które wykazało przekroczenia dopuszczalnych nacisków:

- na osi pojedynczej nienapędowej – 7,3 tony

- na osi pojedynczej napędowej – 10,3 tony

- na osi potrójnej nienapędowej – 23,3 tony

- rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 38,4 tony.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...]z [...] marca 2013 r. kierowcy okazano instrukcję ważenia pojazdu, o zapoznaniu się z którą stwierdził złożonym podpisem, oraz oświadczył, że zapoznano go z czynnościami kontrolnymi (oświadczenie to również podpisał tak jak protokół kontroli, nie zgłaszając uwag do kontroli i nie żądając przeprowadzenia powtórnego ważenia pojazdów).

Kierowca został przesłuchany podając, że jest zatrudniony w firmie G. K. na stanowisku kierowcy wskazał miejsce podjęcia ładunku i docelowe miejsce rozładunku. Stwierdził, że wybrał drogę, na której został zatrzymany aby dojechać do miejsca rozładunku. Protokół przesłuchania kierowca podpisał.

Zawiadomieniem z [...] marca 2013 r., G. K. został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego i poinformowany o prawie przeglądania akt sprawy oraz wezwany do przedłożenia podanych w nim dokumentów.

Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2013 r. poinformowano stronę o zakończeniu postępowania informując o prawach przysługujących stronie i o zgromadzonych dokumentach w sprawie.

Decyzją z [...] kwietnia 2013 r., [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, zgodnie z ustaleniami poczynionymi podczas kontroli drogowej [...] marca 2013 r., potwierdzonymi protokołem [...], nałożył na G. K., karę pieniężną wysokości 15000 złotych, za brak zezwolenia kategorii VII – w pozostałych przypadkach – gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdy przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20 %.

W uzasadnieniu decyzji, organ odnosząc się do stanu faktycznego sprawy powołał szczegółowo przepisy prawa materialnego, w tym akty wykonawcze stanowiące podstawę nałożonej kary stwierdzając, że naciski jednej lub wielu osi zespołu pojazdów przekroczyły wartość 8t o ponad 20%, co uzasadniało zastosowanie art. 140aa w związku z art. 140ab pkt 3 lit. c) ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej.

Pismem z [...] kwietnia 2013 r., strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi:

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną kwalifikację naruszenia, poprzez błędne uznanie, iż przedmiotowy przejazd był wykonywany bez zezwolenia kategorii VII tj. naruszenie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c Prawa o ruchu drogowym;

- naruszenie przepisów postępowania w tym art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a.).

Strona podniosła, iż kwestią zasadniczą w niniejszym stanie sprawy, był fakt, iż przedmiotowy przejazd nie mógł być zakwalifikowany do zezwolenia należącego do kategorii VII, bowiem nie spełniał przesłanek obligatoryjnych niezbędnych do jego uzyskania, gdyż ładunek nie mógłby być zakwalifikowany jako niepodzielny. Dodatkowo nacisk na oś nie przekraczał wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5t. Strona wyjaśniła, iż brak byłoby możliwości uzyskania zezwolenia kat. VII na przedmiotowy przejazd, zatem nakładanie kary z tego tytułu było niezrozumiałe, gdyż kategorię VII stosować należy tylko wówczas, gdy nie znajdują zastosowania zezwolenia kat. od I do VI. Kategoria VII bowiem jest kategorią wyjątkową, przeznaczoną dla bardzo dużych ponadgabarytów, a nie dla zwykłego zespołu pojazdu, który przekracza jedynie wartość nacisku na jedną z osi. Strona wyjaśniła, iż w przedmiotowej sprawie zastosowanie znalazłoby zezwolenie kategorii I, które wydawane jest na pojazd nienormatywny posiadający wymiary oraz rzeczywistą masę całkowitą nie większą od dopuszczalnych. Strona podkreśliła, iż przedmiotowy pojazd nie przekraczał wielkości przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku do 11,5 t., bowiem zgodnie z protokołem ważenia było to 10,3 t., co stanowiłoby podstawę do nałożenia kary w wysokości 1500 złotych.

Dodatkowo strona odniosła się do braku aktów wykonawczych, dotyczących użycia wag statycznych przez organ podkreślając, że w przeciwieństwie do zasad ważenia pojazdów wskazanych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188, poz. 1345), nie ma właściwego aktu wykonawczego określającego wymagania dla wag do pomiarów statycznych.

Powołaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2013 r., Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ powołał szeroko przepisy prawa, na podstawie których stwierdzono naruszenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton stwierdzając, że w wyniku ważenia pojazdu na zalegalizowanym stanowisku stwierdzono przekroczenie na pojedynczej osi napędowej o 2,3t (nacisk wynosił 10,3t) co stanowiło przekroczenie o 28,75%. Dodatkowo wyjaśnił szczegółowo procedurę ważenia pojazdów i podkreślił, iż do ważenia użyto wag dopuszczonych do ważenia pojazdów w oparciu ustawę Prawo o miarach z dnia 11 maja 2001 r. (Dz. U. 2004 r. nr 243, poz. 2441), które weszło w życie z dniem przystąpienia Polski do UE (wagi miały ważną legalizację w ciągu 3 lat od pierwszej legalizacji ponownej) zatem brak było podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych było bezprawne.

Wskazując na przepis art. 64 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym organ odwoławczy stwierdził, iż zezwolenie mogło być wydane wyłącznie na przewóz ładunku niepodzielnego, a takim przewożony ładunek nie był. Z tych przyczyn wymienione w odwołaniu kategorie I i II zezwolenia, określające możliwość przewozu ładunku podzielnego nie miały zastosowania.

Powołując przepisy wynikające z regulacji ujętych w Kodeksie cywilnym, wyjaśnił pojęcie "braku wpływu" oraz "należytej staranności". Organ wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodziła możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności. Strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Wskazane w zebranym materiale dowodowym okoliczności popełnienia zarzucanego naruszenia tj. wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach były okolicznościami, które podmiot wykonujący przejazd powinien był przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Organ wyjaśnił, iż to podmiot wykonujący przejazd przecież decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przewozu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego transport jak i innych uczestników ruchu. Dopracowanie się sprawnego systemu załadunku pojazdów, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, tak by nie przekraczane były normy wymagane przepisami o drogach publicznych, leży niewątpliwie w interesie podmiotu wykonującego przejazd. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkowało w tym przypadku koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. G. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji danego naruszenia, tj. błędne uznanie, iż przedmiotowy przejazd był wykonywany bez zezwolenia kategorii VII tj: naruszenie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c ustawy Prawo o ruchu drogowym;

- naruszenie zasady prawdy obiektywnej, ujętej w art. 7 k.p.a., poprzez nie dopełnienie obowiązku polegającym na wyczerpującym zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych, dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy;

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego w sprawie;

- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez poczynienie ustaleń niezgodnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegających na przyjęciu, że skarżący powinien posiadać zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym;

- naruszenie prawa formalnego tj. art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego oraz prawnego decyzji.

W treści skargi, strona podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu i rozszerzając je o szczegółowe uzasadnienie, podniosła dodatkowo, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skupił się głównie na jednym z zarzutów -dotyczącym ważenia statycznego. Nieproporcjonalnie mało miejsca i uwagi poświęcił na uzasadnienie, dlaczego dokonano zakwalifikowania danego naruszenia jako wykonywania przewozu bez zezwolenia kategorii VII, co tak na prawdę stanowiło główny zarzut. Ograniczono się tylko i wyłącznie do tez, które nie zostały w żaden sposób uargumentowane. Organ ograniczył się do przytoczenia podstawy prawnej oraz konkluzji, iż "organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stwierdzone naruszenie". Skarżący podniósł, iż jedynie przytoczenie przepisów nie mogło stanowić prawidłowego uzasadnienia prawnego, zgodnego z uregulowaniami k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie podzielając podniesionych w niej zarzutów w całości stwierdził, że nie mógł w tej sytuacji zastosować przepisu art. 54 § 3 P.p.s.a., jednakże uznał za uzasadniony zarzut skargi o błędnej kwalifikacji naruszenia na podstawie braku zezwolenia kategorii VII, co wiązało się z wysokością nałożonej kary pieniężnej w kwocie 15 000zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga ma uzasadnione podstawy dla jej uwzględnienia.

W rozpoznawanej sprawie zasadnicze zarzuty skarżącego, odnoszące się do rodzaju stwierdzonego naruszenia, wywodzone były z błędnej kategoryzacji braku wymagane zezwolenia na przewóz nienormatywny.

W świetle obowiązujących w czasie kontroli przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) wysokość kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, zgodnie z art. 140ab ust. 1 tej ustawy, jest uzależniona od zakwalifikowania zezwolenia według właściwej kategorii (I do VII), którego od przewoźnika ustawa wymaga. Kwestia możliwości wydania zezwolenia odpowiedniej kategorii jest w niniejszej sprawie problemem innego rodzaju. Przede wszystkim istotnym jest to, czy organ administracji na podstawie właściwych ustaleń stanu faktycznego zgodnie z przepisem art. 7 k.p.a., prawidłowo rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) uwzględniając zasadę swobody oceny całokształtu tego materiału na podstawie poczynionych ustaleń (art. 80 k.p.a.) i czy w rezultacie prawidłowo wyjaśnił swoje rozstrzygnięcie w decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.) z podaniem motywów prowadzących do stwierdzenia, że naruszenie skarżącego należało zakwalifikować do braku zezwolenia kategorii VII, co przekładało się na wysokość orzeczonej kary pieniężnej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

W ocenie składu Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia wymienionych przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i do naruszenia przepisu art. 14ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy. Zarówno bowiem organ wydający decyzję w pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie uzasadniły według jakich ustaleń i na podstawie jakiego materiału dowodowego zakwalifikowały naruszenie skarżącego do braku zezwolenia kategorii VII, co miało bezpośredni wpływ na określenie wysokości nałożonej kary pieniężnej. Organ odwoławczy uchybienie to dostrzegł, jednakże nie widząc podstaw do uwolnienia w całości skarżącego od stwierdzonego naruszenia, słusznie podnosił, iż w takim przypadku nie mógł zastosować samokontroli z art. 54 § 3 P.p.s.a.

Kwestia kwalifikacji braku zezwolenia do odpowiedniej kategorii, przy uznaniu, ze do naruszenia doszło, ma zasadniczy wpływ dla określenia wysokości kary pieniężnej. Ta kategoria wymaganego zezwolenia, przy braku którego oceniany jest stopień naruszenia przewoźnika, następnie kwalifikuje wysokość nakładanej kary pieniężnej. Kategorie te wskazane są w art. 64 do art. 64d ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz uszczegółowione w Załączniku - Kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego.

W rozpoznawanej sprawie oba organy administracji stwierdził autorytatywnie, że naruszenie skarżącego należało zakwalifikować do braku zezwolenia kategorii VII, co w konsekwencji skutkowało nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy w podanej w decyzjach wysokości. Nie wyjaśniono jednak w żadnej z decyzji przesłanek uzasadniających powyższą kwalifikację naruszenia do braku zezwolenia kategorii VII, tym samym doszło do naruszenia wskazanych wcześniej przepisów postępowania z jednoczesnym naruszeniem podstawy prawny określającej wysokość kary pieniężnej, niepozwalających Sądowi na zbadanie legalności zaskarżonej decyzji.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) i art. 152 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.