Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 378/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 190 poz 1 art. 11 ust. 1 lit. b)
law: Rozporządzenie (WE) NR 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania  odpadów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi V. z siedzibą w V. w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia sprzeciwu wobec planowanego przemieszczenia odpadów oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt IV SA/Wa 378/17 U Z A S A D N I E N I E

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], o rozpatrzeniu wniosku firmy V. o ponowne rozpatrzenia sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] wyrażającą sprzeciw wobec planowanego przemieszczenia z [...] do Polski 1000 ton wstępnie przemieszanych odpadów składających się z co najmniej jednego rodzaju odpadów niebezpiecznych, oznaczonych kodem 19 02 04* i niewymienionych w żadnym z załączników do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. L 190 z 12.7.2006), zgłoszonego pod numerem [...] przez firmę V., z siedzibą pod adresem: [...] W..

W uzasadnieniu podano, że firma V. dokonała zgłoszenia nr [...] dotyczącego wysyłki z [...] do Polski 1000 ton wstępnie przemieszanych odpadów składających się z co najmniej jednego rodzaju odpadów niebezpiecznych, oznaczonych kodem 19 02 04* zgodnie z Europejskim Katalogiem Odpadów i niewymienionych w żadnym z załączników do rozporządzenia nr 1013/2006, przeznaczonych do unieszkodliwienia w instalacji należącej do firmy M. S.A., zlokalizowanej pod adresem: [...]

Przyczyną wniesienia sprzeciwu było nieprzestrzeganie przez odbiorcę odpadów krajowych przepisów ustawowych i wykonawczych odnoszących się do ochrony środowiska.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, udzielając odpowiedzi na pismo GIOŚ, wskazał, iż spółka M. S.A. nie uzyskała wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, dot. dwóch studni głębinowych, zlokalizowanych na terenie zakładu w K.. Stanowi to naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne (Dz.U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.). Spółka również nie dokonała dotychczas legalizacji ujęć wody w trybie przewidzianym art. 64 a ustawy Prawo wodne, tym samym są one nielegalne.

W związku z powyższym GIOŚ decyzją z [...] sierpnia 2016 r., wniósł sprzeciw wobec ww. planowanego przemieszczenia odpadów o numerze zgłoszenia [...].

Pismem z dnia [...] września 2016 r. pełnomocnik strony wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że organ nie wziął pod uwagę aktualnego stanu faktycznego oraz opinii [...] WIOŚ zawartej w piśmie z [...] lipca 2016 r., z którego wynika, iż: spółka M. S.A. istotnie ograniczyła ilość odpadów magazynowanych w rejonie instalacji, a także zrealizowała zarządzenia pokontrolne wydane podczas kontroli; w czerwcu 2016 r. spółka uzyskała zmianę decyzji Marszałka Województwa [...] dostosowując posiadane przez Spółkę pozwolenie zintegrowane do obowiązujących krajowych przepisów ustawowych i wykonawczych i obecnego zakresu działania, w tym unieszkodliwiania odpadów; spółka M. S.A. zawarła umowę z G. S.A. na dostawę wody dla celów socjalnych i przemysłowych, co spowodowało zaprzestanie korzystania z wody podziemnej ze studni głębinowych; podjęte przez spółkę działania doprowadziły do usunięcia nieprawidłowości, które były sygnalizowane w opiniach formułowanych w ostatnich miesiącach. Pełnomocnik wyjaśnił, że w zakresie studni głębinowych (S-l i S-2) nie zostanie wydane odrębne pozwolenie wodnoprawne, gdyż instalacja w Zakładzie P. objęta jest pozwoleniem zintegrowanym z dnia [...] stycznia 2013 r., które stanowi konglomerat wszystkich decyzji z zakresu środowiskowego, w tym pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z pkt III. 1.4 decyzji o pozwoleniu zintegrowanym Zakład zaopatrywany jest w wodę z wodociągu G. S.A., tym samym M. S.A. zawierając w dniu [...] czerwca 2016 r. umowę na dostawę wody z G. S.A., a jednocześnie zaprzestając korzystania ze studni oznaczonych S-1 i S-2 spowodował, iż Zakład funkcjonuje zgodnie z posiadanymi decyzjami oraz przepisami prawa. Zdaniem pełnomocnika studnie S-1 i S-2 należy traktować jako urządzenia będące w trakcie budowy, dla których toczy się odrębne postępowanie, natomiast woda z tych studnie nie jest pobierana, a tym samym nie jest wykorzystywana w procesach odzysku i unieszkodliwiania odpadów w Zakładzie P. należących do M. S.A. Wskazano, że do procesów odzysku i unieszkodliwiania odpadów pobór wody odbywa się z sieci wodociągowej G. S.A., zgodnie z zapisami obowiązującej ww. decyzji o pozwoleniu zintegrowanym. Z uwagi na wydajność studni S-l i S-2, przed złożeniem wniosku o zmianę decyzji o pozwoleniu zintegrowanym, konieczne jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, decyzja taka została wydana przez Burmistrza O. w dniu [...] sierpnia 2016 r. Pełnomocnik wskazał, że czas trwania postępowania legalizacyjnego studnie warunkowany jest wyłącznie postępowaniem o wydanie decyzji środowiskowej, które toczy się od marca 2014 r. i dotyczy również aspektów innych niż studnie. Wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia robót budowlanych. Zdaniem pełnomocnika organ w sposób błędny ustalił, że brak uzgodnienia dla studni głębinowych, które nie są wykorzystywane do procesu unieszkodliwiania odpadów, stanowi działanie niezgodnie z przepisami krajowymi oraz w uzasadnieniu decyzji nie wykazał, że planowane unieszkodliwianie odpadów byłoby niezgodne z przepisami krajowymi w zakresie ochrony środowiska, tym samym uzasadnienie nie czyni zadość zapisom art. 9 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) 1013/2006.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zwrócił się do [...] WIOŚ z wnioskiem o przedstawienie aktualnej informacji dot. przestrzegania przez odbiorcę odpadów przepisów o ochronie środowiska, a w szczególności warunków decyzji wydanych podmiotowi. [...] WIOŚ udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] września 2016 r., znak: [...].

Po dokonaniu analizy zaskarżonej decyzji w odniesieniu do materiału dowodowego oraz do zarzutów przedstawionych przez pełnomocnika Strony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] września 2016 r. oraz w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r., Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, jak niżej:

Na wstępie należy podkreślić, iż organ nie wziął pod uwagę opinii wyrażonej w przytoczonym we wniosku piśmie [...] WIOŚ z [...] lipca 2016 r., znak: [...]., gdyż nie było to pismo w sprawie zgłoszenia [...].

Pełnomocnik Strony poinformował, że wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia robót budowlanych. Jednak organ skarżonej decyzji nie uzasadnił brakiem pozwolenia na budowę ani brakiem dokonania zgłoszenia robót budowlanych.

Odnosząc się do zarzutu, iż błędnie ustalono, że brak uzgodnienia dla studni głębinowych, które nie są wykorzystywane do procesu unieszkodliwiania odpadów, stanowi działanie niezgodnie z przepisami krajowymi, organ stwierdził, iż w skarżonej decyzji nie zamieszczono takiego stwierdzenia. W decyzji przytoczono art. 11 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr [...], według którego właściwe organy miejsca przeznaczenia i wysyłki mogą wnosić sprzeciw wobec planowanej wysyłki odpadów, jeśli nie jest ona zgodna z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi odnoszącymi się do ochrony środowiska, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i ochrony zdrowia. Uzasadnienie decyzji, wbrew zarzutom, czyni zadość zapisom art. 9 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1013/2006, stanowiącym o możliwości wydania w terminie 30 dni od daty wysłania potwierdzenia przyjęcia przez właściwy organ miejsca przeznaczenia, w odniesieniu do zgłoszonego przemieszczenia należycie uzasadnionego sprzeciwu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. GIOŚ wniósł sprzeciw wobec planowanego przemieszczenia odpadów i uzasadnił go należycie. Organ podkreślił, że okoliczność zawarcia umowy pomiędzy G. S.A. a M. S.A. na pobór wody z wodociągu G. S.A. do celów socjalnych i przemysłowych dla Zakładu P. w K. nie wpływa na fakt nielegalnego wykonania studni.

GIOŚ stwierdził, iż biorąc pod uwagę wyjaśnienia strony oraz opinię [...] WIOŚ wyrażoną w piśmie z dnia [...] września 2016 r. należy uznać, iż przyczyny wniesienia sprzeciwu nie ustały, bowiem spółka M. S.A. w dalszym ciągu nie uzyskała wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, dot. dwóch studni głębinowych, zlokalizowanych na terenie zakładu w K.. Tym samym spółka wciąż narusza art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo wodne, jak i nie dokonała legalizacji ujęć wody w trybie przewidzianym art. 64a tej ustawy. W związku z powyższym uchylenie sprzeciwu i wydanie zezwolenia, w dalszym ciągu nie jest możliwe, ponieważ byłoby to niezgodne z art. 11 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1013/2006 z uwagi na nieprzestrzeganie przepisów ochrony środowiska przez instalację odbiorcy odpadów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego firma V. z siedzibą we W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 11 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1013.2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadów ( Dz. Urz. UE.L nr 190, str. ) w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W motywach skargi wskazano, iż z pisma organu I instancji z dnia [...] lipca 2016 r. wynika, że Spółka M. S.A. w dniu [...] czerwca 2016 r. zawarła umowę z G. S.A. na pobór wody z przeznaczeniem dla celów socjalnych i przemysłowych i tego samego dnia Spółka zaprzestała poboru wody ze studni głębinowych S-1 i S-2. Obecnie Spółka oczekuje wydania decyzji środowiskowej przez Burmistrza [...] aby kontynuować procedurę legalizacji studni. Zdaniem pełnomocnika z samego faktu, że odbiorca M. S.A. kiedyś naruszyła przepisy dotyczące ochrony środowiska nie może wynikać, że wyraża się sprzeciw wobec planowanego przemieszczania odpadów do jej zakładu. Skoro dzisiaj nie ma związku między istniejącymi studniami głębinowymi a mającymi być dostarczonymi odpadami, których proces unieszkodliwiania nie ma związku z istniejącymi studniami, to sprzeciw jest całkowicie niezasadny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że istotne jest aby firma wskazana jako odbiorca odpadów planowanych do przywozu z zagranicy przestrzegała wszystkich wymogów wynikających z przepisów z zakresu ochrony środowiska i gospodarki odpadami. Instalacja, w której stwierdzono nieprawidłowości nie gwarantuje przeprowadzenia odzysku odpadów sposób nie noszący zagrożeń dla środowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W niniejszej sprawie nie jest sporne ustalenia GIOŚ dokonane w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia [...], że spółka M. S.A. wbrew obowiązkowi z art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego nie posiada wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, dotyczącego dwóch studni głębinowych, zlokalizowanych na terenie zakładu w K., jak również nie dokonała legalizacji ujęć wody w trybie przewidzianym art. 64a Prawa wodnego. Oznacza to, że przedmiotowe ujęcia wodne pozostają nielegalne.

Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego, na który GIOŚ wskazał w zaskarżonej decyzji, wykonanie urządzeń wodnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, pozwolenia wodnoprawnego wymaga szczególne korzystanie z wód, którym w świetle art. 37 ww. ustawy jest m.in. pobór wód podziemnych.

Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie zarzucił spółce M. S.A. naruszenia art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, polegającego na nieuprawnionym poborze wód podziemnych, ale stwierdził, że Spółka naruszyła art. 122 ust. 1 pkt 3 tej ustawy poprzez nielegalne wykonanie urządzeń wodnych.

Należy podkreślić, że pozwolenie wodnoprawne jest wyrazem administracyjnej reglamentacji uprzedniej, tj. wydawane jest dla inwestycji, która realizowana będzie po jego uzyskaniu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2217/12, CBOSA).

W związku z tym zasadnie organ uznał, że stwierdzone naruszenie nie ustało z chwilą zaprzestania eksploatacji ujęć wody. Naruszenie to można będzie uznać za usunięte dopiero wtedy, gdy Spółka dokona legalizacji ww. ujęć wody, zgodnie z art. 64a Prawa wodnego. Konsekwencją braku legalizacji urządzenia wodnego jest nałożenie przez organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego obowiązku likwidacji tego urządzenia. Sytuacja taka ma miejsce, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o jego legalizację lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego (por. Z. Bukowski, Komentarz do art.64(a) ustawy - Prawo wodne, Lex).

Zgodnie z art. 11 ust. 1 lit. b rozporządzenia 1013/2006, właściwe organy miejsca przeznaczenia odpadów mogą wnosić sprzeciw wobec planowanej wysyłki odpadów, jeśli nie jest ona zgodna z krajowymi przepisami ustawowymi i wykonawczymi odnoszącymi się do ochrony środowiska, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i ochrony zdrowia. Za słuszne należy uznać stanowisko organu, że stwierdzone naruszenie art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego świadczy o nieprzestrzeganiu przez odbiorcę odpadów krajowych przepisów ustawowych odnoszących się do ochrony środowiska.

Podmiot wskazany jako odbiorca odpadów planowanych do przywozu odpadów z zagranicy powinien przestrzegać wszystkich wymogów, wynikających z przepisów z zakresu ochrony środowiska i gospodarki odpadami. Instalacja, w której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przepisów ochrony środowiska, nie gwarantuje przeprowadzenia odzysku odpadów w sposób nie niosący ze sobą zagrożeń dla środowiska.

Przepis ten nie dotyczy samej czynności wysyłki odpadów, np. w aspekcie sposobu ich opakowania czy środka transportu. Należy bowiem rozważyć, biorąc pod uwagę wykładnię celowościową ww. rozporządzenia, czy podmiot, któremu odpady te zostaną wysłane przestrzega krajowe przepisy ustawowe i wykonawcze odnoszące się do ochrony środowiska, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i ochrony zdrowia, a zatem np. czy ich otrzymanie, ze względu na naruszenie przepisów, nie spowoduje następstw, których normodawca unijny chciał uniknąć, tworząc ww. rozporządzenie.

Na słuszność takiej wykładni wskazuje rozporządzenie 1013/2006, które w motywie 1 wprost stanowi, że: "Głównym i najważniejszym celem i przedmiotem niniejszego rozporządzenia jest ochrona środowiska, a jego wpływ na handel międzynarodowy ma jedynie uboczny charakter".

Biorąc to pod uwagę za słuszne należy uznać twierdzenie organu, że nielegalne użytkowanie studni nie gwarantuje przeprowadzenia odzysku odpadów w sposób nie niosący ze sobą zagrożeń dla środowiska. Należy również zaznaczyć, że naruszenie prawa jest stanem obiektywnym. Okoliczność, że skarżąca obecnie nie używa studni do prowadzenia działalności gospodarczej (zaprzestała eksploatacji nielegalnych ujęć wody), nie może być traktowane jako zwalniające z przestrzegania przepisów obowiązujących erga omnes, bowiem byłoby to sprzeczne z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a. i 7 Konstytucji RP). Ww. przepis dotyczący naruszenia przepisów, w tym ochrony środowiska nie zawiera gradacji owego naruszenia np. poprzez dodatnie kwantyfikatora (istotne), nie odwołuje się on również do konieczności udowodnienia przez organ innych przesłanek niż naruszenie przepisów.

Odnosząc się do argumentacji skarżącej należy ponadto wskazać, że brak pozwolenia dotyczącego eksploatacji ujęcia wody ma charakter – jak wyżej powiedziano - obiektywny i nie ma znaczenia kto zaniedbał dochowania tego obowiązku.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W warunkach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że brak jest podstaw do postawienia organowi zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.