Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 974/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Bogusław Cieśla Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 675/07 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 974 / 09

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, którą to decyzją stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie nie stwierdził u M. N. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących z niewydolnością narządu oddechowego, wymienionej w pozycji 4 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze. zm.- zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 18 listopada 1983 r.).

Powyższa decyzja została wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie z dnia [...] listopada 2002 r. oraz orzeczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2003r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, w których to orzeczeniach stwierdzono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W toku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego organ I instancji ustalił, że M. N. w okresie zatrudnienia w M. S.A. Oddział w K. pracował w następujących zakładach:

- od 30.11.1974 r. do 14.09.1975 r. w Zakładzie Transportu na stanowisku: ślusarz warsztatu samochodowego;

- od 15.09.1975 r. do 23.10.1977 r. w Zakładzie Transportu na stanowisku: spawacz elektryczny- autogeniczny;

- od 24.10.1977 r. do 17.10.1979 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową;

- od 16.11.1979r. do 05.07.1993r. w Zakładzie Transportu na stanowisku: spawacz elektryczny- blacharz;

- od 06.07.1993 r. do 31.01.2005 r. na Wydziale Walcownia Blach Karoseryjnych na stanowisku: operator urządzeń wykańczania blach.

W wyniku wniesionego przez M. N. odwołania, decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania ustalił przebieg pracy zawodowej M. N., uwzględniając kolejność zajmowanych stanowisk oraz narażenie i ekspozycję na czynniki szkodliwe w środowisku pracy. W tym celu przesłuchano świadków J. B., J. Z., J. K., A. P. i C. S. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie zwrócił się także do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy o uzupełnienie stanowiska w przedmiocie kontaktu z alergenami. Ośrodek ten wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonego postępowania uwzględnił i wyjaśniał na bieżąco wszystkie uwagi wnoszone przez M. N.

W dniu [...] kwietnia 2006 r. oraz w dniu [...] maja 2006 r. przeprowadzone zostało przesłuchanie świadków dotyczące narażenia zawodowego w okresie zatrudnienia M. N. w Hucie im. [...]. Przeprowadzone u M. N. w 2002 r. przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy badania alergologiczne testy skórne wykazały odczyn dodatni na kobalt i chrom, a ujemny na olej technologiczny ANTTYCORID i kurz zawodowy.

W ocenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego przedstawione fakty nie spełniają wymagań § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r., a stanowisko Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] lutego 2006 r. potwierdziło dotychczasowe ustalenia jednostek medycznych. W związku z tym organ nie znalazł podstaw do kwestionowania orzeczeń medycznych tym bardziej, iż zeznania świadków nie wskazywały na odmienny stan faktyczny od tego, w jakim były wydawane orzeczenia.

Od powyższej decyzji z dnia [...]sierpnia 2007 r. odwołanie wniósł M. N.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swej decyzji organ II instancji wskazał, że w trakcie postępowania odwoławczego M. N. złożył wniosek z dnia [...] stycznia 2007 r. o przesłuchanie świadków na okoliczność występujących zagrożeń na stanowisku pracy w blacharni w latach 1974- 1991. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2007 r. odrzucił wniosek argumentując, iż w zgromadzonej dokumentacji znajdują się wystarczające informacje dotyczące narażenia zawodowego M. N. na ponadnormatywne zapylenie i substancje chemiczne. Ponadto organ podniósł, iż wystosował do Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie pismo z dnia [...] stycznia 2007 r. celem wyjaśnienia określenia pojęcia "częściowa niewydolność układu oddechowego" użytego w orzeczeniu lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia [...] listopada 2002 r. w części dot. przewlekłego zapalenia oskrzeli.

W odpowiedzi Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy podał, iż zgodnie z wykazem chorób zawodowych z 1983 r. możliwość rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej jest możliwa tylko w przypadku stwierdzenia stanu niewydolności układu oddechowego.

Odnosząc się natomiast do przywołanej w odwołaniu kwestii uczulenia na kobalt i chrom organ odwoławczy stwierdził, że nie ma to znaczenia w przypadku rozpatrywanej jednostki chorobowej.

W ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie rozpoznane u M. N. przewlekłe zapalenie oskrzeli przy braku cech utrwalonej niewydolności oddechowej nie może być uznane za chorobę zawodową, gdyż taka jednostka nie figuruje w wykazie chorób zawodowych.

Na powyższą decyzję M. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając jej niezgodność zawartych w niej twierdzeń i pominięcie istotnych dla sprawy nowych okoliczności. W szczególności podniósł, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie odrzucił wniosek o dopuszczenie dowodów z przesłuchania kolejnych świadków na okoliczność ustalenia rzeczywistych warunków pracy przed 1993 r. oraz, że ocena lat jego pracy w okresie od 1993 - 2002 r. została rozpoznana niezgodnie ze stanem faktycznym.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 10 sierpnia 2007r. uczestnik postępowania - M. S.A. Oddział w K. wniósł o oddalenie skargi M. N.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniesioną skargę.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji bezsporną jest okoliczność istnienia w środowisku pracy skarżącego czynników szkodliwych, narażających na powstanie choroby zawodowej. Przeprowadzone natomiast u skarżącego kilkakrotnie badania lekarskie nie wykazały istnienia schorzenia oskrzeli wymienionego w punkcie 4 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu z dnia 18 listopada 1983 r. t.j. przewlekłego zapalenia oskrzeli wywołanego działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego.

Z przeprowadzonych u skarżącego kilkakrotnie badań zarówno przez zespoły lekarskie Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Śrdowiskowego w Sosnowcu, jak i przez innych lekarzy, na co wskazują przedłożone przez skarżącego do akt badania i karty informacyjne leczenia szpitalnego, wynika, że u M. N. nie stwierdzono takiego schorzenia oskrzeli, które może być traktowane jako zawodowe, gdyż schorzenie skarżącego nie posiada cechy wymaganej w przepisach tj. niewydolności układu oddechowego.

Swoją diagnozę orzekający w niniejszej sprawie lekarze uzasadnili w orzeczeniach wydanych przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy z dnia [...] listopada 2002 r. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu z dnia [...] czerwca 2003r.

Małopolski Instytut Medycyny Pracy w Krakowie w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2002 r. o braku podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej podał, że stwierdzane u skarżącego przewlekłe zapalenie oskrzeli z częściową niewydolnością układu oddechowego przy braku udokumentowanego narażenia na ponadnormatywne zapylenie od 1993 r., nie może być uznane za schorzenie o etiologii zawodowej. Ponadto w 1996 r. w badaniach Poradni Chorób Zawodowych stwierdzone przewlekłe zapalenie oskrzeli z całkowitą wydolnością układu oddechowego zgodnie z obowiązującym wykazem chorób zawodowych, nie spełnia warunków do uznania go jako choroby zawodowej.

Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] czerwca 2003 r. podał, że w trakcie hospitalizacji M. N. nie obserwowano napadów duszności typu astmatycznego, nie stwierdzono też objawów bronchospatycznych. W badaniu spirometrycznym, które było wykonane po odstawieniu leków pulmonologicznych, stwierdzono zaburzenia wentylacji o typie restrykcji niewielkiego stopnia. W pełni prawidłowe były wyniki badania gazów krwi kapilarnej (arterializowanej) w spoczynku, również po wysiłku nie obserwowano desaturacji. Ponadto zgodnie z przyjętymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi w zakresie chorób zawodowych - brak jest cech utrwalonej niewydolności oddechowej bądź wentylacyjnej, co nie upoważnia do przyjęcia zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli rozpoznanego, tym bardziej, że po 1993 r. M. N. nie pracował w narażeniu na ponadnormatywne stężenia pyłów i czynników drażniących drogi oddechowe. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu podkreślił, iż w przeprowadzonych badaniach M. N. w Poradni Chorób Zawodowych w Krakowie w 1993, 1995 i 1996 r. (po ustaniu ponadnormatywnego narażenia na ww. czynnik) nie stwierdzono podstaw do rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego z uwagi na zachowaną wydolność układu oddechowego.

Dodatkowo wyjaśniając istniejące w sprawie wątpliwości, Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie w piśmie z dnia [...] lutego 2006 r. poinformował, że skarżący był diagnozowany w Ośrodku w 2002 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania diagnostyczno- orzeczniczego rozpoznano u niego przewlekłe zapalenie oskrzeli w okresie częściowej niewydolności oddechowej, nie spełniające kryteriów do uznania schorzenia za chorobę zawodową. Powyższy Ośrodek wskazał, iż w wykonanej w trakcie procesu orzeczniczego diagnostyce alergologicznej nie stwierdzono alergii zawodowej ani cech schorzenia astmatycznego. Wykonane w Instytucie Medycyny Pracy w Sosnowcu badania alergologiczne również nie dały podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej. Zdaniem Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy całość obrazu klinicznego przemawiała za przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, potwierdzoną również w trakcie obserwacji. Zgodnie z wiedzą medyczną choroba ta nie ma podłoża alergicznego. Na treść orzeczenie lekarskiego wpłynął całokształt obrazu chorobowego, a testy skórne były jedynie częścią badań diagnostycznych.

Sąd pierwszej instancji stwierdził też, iż wobec wątpliwości Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie co do znaczenia określenia "częściowa niewydolność układu oddechowego" użytego w orzeczeniu lekarskim o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z dnia 5 listopada 2002r., w odpowiedzi na pismo z dnia 19 stycznia 2007r., Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy podał, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych z roku 1983 możliwość rozpoznania przewlekłego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej jest możliwa tylko w przypadku stwierdzenia stanu niewydolności układu oddechowego. Jest możliwe również rozpoznanie tzw. częściowej niewydolności układu oddechowego, gdy stwierdzono tylko obniżenie ciśnienia parcjalnego tlenu (hypoxaemia), bez zmian w zakresie ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla. Jest to objaw zmienny w czasie, zależny np. od hipowentylacji pacjenta. Objaw ten sam nie stanowi o rozpoznaniu choroby zawodowej. M. N. był badany w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w roku 1992, 1995 i 1996. W wykonanych badaniach stwierdzono pełną wydolność układu oddechowego, również badania spirometryczne nie dawały podstaw do stwierdzenia niewydolności wentylacyjnej płuc. W roku 2002 M. N. ponownie był badany w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy, 9 lat po zaprzestaniu pracy w narażeniu na zapylenie i gazy drażniące. W badaniach stwierdzono jedynie niewielkie obniżenie ciśnienia parcjalnego tlenu, bez zmian w zakresie ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla, co dawało podstawę do rozpoznania tylko częściowej niewydolności układu oddechowego. W badaniach wykonanych 6 miesięcy później w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, ciśnienia parcjalne zarówno tlenu, jak i dwutlenku węgla były w normie. Potwierdza to wspomniany uprzednio fakt występowania zmienności oznaczeń ciśnienia parcjalnego tlenu i daje podstawę do stwierdzenia braku cech utrwalonej niewydolności układu oddechowego. Na tej podstawie Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy potwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Orzekające zatem w niniejszej sprawie zespoły lekarskie stwierdziły, że cechy rozpoznanego u M. N. schorzenia oskrzeli nie spełniają przesłanek wymaganych przez obowiązujące przepisy dla uznania ich za chorobę zawodową. Zarówno Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie, jak i Instytut Medycyny Pracy w Sosnowcu po przeprowadzonych badaniach orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji orzekające w sprawie organy administracyjne odmawiając uznania rozpoznanego u skarżącego schorzenia za chorobę zawodową, prawidłowo przyjęły te orzeczenia lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o braku u skarżącego choroby zawodowej. Należy zatem przyjąć zdaniem Sądu, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zarówno organu II instancji, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały zgodnie z prawem materialnym.

Za pozbawiony znaczenia prawnego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi, dotyczący wadliwego ustalenia stanu faktycznego w zakresie narażenia na czynniki szkodliwe oraz nieprzesłuchania świadków wnioskowanych na tę okoliczność przez skarżącego. Bezspornym bowiem w niniejszej sprawie był fakt istnienia w środowisku pracy skarżącego narażenia na różnorodne czynniki szkodliwe dla zdrowia i organ administracyjny w swojej decyzji to narażenie uwzględnił, jednakże dalsze szczegółowe postępowanie wyjaśniające w tym zakresie nie miałoby wpływu na treść rozstrzygnięcia, wobec faktu nie stwierdzenia u skarżącego schorzenia oskrzeli o cechach wymaganych do uznania go za chorobę zawodową.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a) oddali skargę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 litera c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Skargę kasacyjną od powyższe wyroku wniósł M. N., zarzucając mu:

- naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także

- naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, jak również o zasądzenie na rzecz pełnomocnika wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym wg norm przepisanych, gdyż pomoc ta nie została opłacona ani w całości, ani w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że zaskarżony wyrok jest nietrafny zaś jego utrzymanie stworzyłoby stan naruszający słuszny interes obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy, skarżący wskazał, iż jako spawacz pracował w warunkach szkodliwych. Skarżący stwierdził, iż orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie z dnia [...] stycznia 2009 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy.

We wniesionej kasacji podkreślono, iż z historii chorób skarżącego widać, że jego schorzenia systematycznie pogłębiały się i jego stan zdrowia wciąż pogarszał się, a nie poprawiał. Zdaniem skarżącego w toku postępowania nie zostało wcale wzięte pod uwagę rozpoznanie postawione skarżącemu w jednostce organizacyjnej zakładu opieki zdrowotnej, gdzie był hospitalizowany, pomimo, że stosownie do § 5 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. jednostka taka jest organem orzeczniczym I stopnia.

Skarżący podniósł również, iż leczył się w sanatorium w Szczawnicy, a następnie był hospitalizowany w Centrum Rehabilitacyjnym Chorób Płuc w Zakopanem, gdzie w kartach informacyjnych rozpoznano u niego astmę i chorobę obturacyjną. Pomimo, że skarżący domagał się badań w kierunku ustalenia, czy jego astma i choroba obturacyjna związana jest z narażeniem go w środowisko pracy na czynniki szkodliwe, to organ I instancji nie chciał przeprowadzić czy też zlecić odpowiednich badań.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził też, że od pracodawcy skarżącego wadliwie pobrane zostały próbki substancji chemicznych, z którymi skarżący się kontaktował, więc nie można było wykazać, jakie substancje szkodliwe i w jakim stężeniu tam występowały. Próbek ponownie nie pobrano, a stanowisko pracy zlikwidowano. Ponadto w sprawie nie zostali przesłuchani wszyscy świadkowie wskazani przez skarżącego.

Skarżący wskazał też na niekonstytucyjność rozporządzenia, która została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła A. S.A. w K., wnosząc o jej oddalenie i wskazując że podnoszone przez skarżącego zarzuty nie są zgodne ze stanem rzeczywistym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku ze sposobem sformułowania podstaw wniesionej kasacji koniecznym jest podkreślenie, iż stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem rozpoznaje sprawę w granicach przedstawionych podstaw, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Oceniając we wskazanych wyżej granicach przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty stwierdzić trzeba, iż są one pozbawione uzasadnionych podstaw.

Przede wszystkim zauważyć należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.). Powyższe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r., które było podstawą materialną orzekania w niniejszej sprawie, nie zostało uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. W powoływanym, bowiem przez autora skargi kasacyjnej wyroku Trybunału Konstytucyjny z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07 orzeczono o niezgodności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), które to rozporządzenie nie było jednak podstawą materialnoprawną orzekania w niniejszej sprawie.

W odniesieniu do przedstawionego w kasacji zarzutu naruszenia prawa materialnego § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie stwierdzić trzeba, iż autor skargi kasacyjnej nie wskazał na czym miałaby polegać ta błędna wykładnia i zastosowanie, a także nie wskazał jaka w jego ocenie powinna być prawidłowa wykładnia i zastosowanie wskazanego przepisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona ją wnosząca, odnosi się tylko do kwestionowania prawidłowości stanu faktycznego, ustalonego przez organy administracyjne, pomimo, iż niedopuszczalnym jest próba zwalczania ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).

W tym aspekcie wskazania wymaga, iż zarzut błędnej wykładni prawa materialnego może być formułowany wówczas, gdy w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, stan faktyczny został ustalony w sposób niewadliwy. Jeżeli natomiast wnoszący kasację uważa, że ustalenia faktyczne były błędne (a taki pogląd wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej) to zarzut naruszenia prawa materialnego jest co najmniej przedwczesny. Co więcej - naruszenie prawa materialnego nie może polegać na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu" ([w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2005 r., str. 542-543). Zatem już z tego względu przedstawiony wyżej zarzut naruszenia prawa materialnego uznać należałoby za chybiony.

Wykładnia prawa materialnego polega na "mylnym rozumieniu treści określonej normy prawnej" (por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2001 r., sygn. I CKN 102/99, publ. [w:] J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wyd. Praw. LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 246-247) czyli na "nieprawidłowym odczytaniu treści prawa" (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2004 r., sygn. FSK 103/04, niepubl.). Tak więc oceniając w kategoriach abstrakcyjnych, oderwanych od okoliczności sprawy, zarzut błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego uznać trzeba za bezpodstawny.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał na takie elementy pojęcia choroby zawodowej jak konieczność ustalenia takiej jednostki chorobowej, jaka wymieniona jest w wykazie chorób zawodowych oraz istnienia, poza stwierdzonym wykonywaniem pracy w narażeniu, również związku przyczynowego ustalonej choroby z warunkami wykonywanej pracy. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał, na czym polega w jego ocenie nieprawidłowość powyższej wykładni, co czyni zarzut ten w tym zakresie bezskuteczny.

Przechodząc do drugiej postaci naruszenia prawa materialnego, a również wymienionej w podstawie zarzutów kasacji, polegającej na jego błędnym zastosowaniu to podkreślenia wymaga fakt, iż uchybienie takie polega w istocie rzeczy "na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej" (por.: cyt. wyżej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., sygn. I CKN 102/99). Podobny pogląd można także odnaleźć w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 31 maja 2004 r., sygn., FSK 103/04, stwierdził, że "błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. "błąd subsumcji" to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może, zatem być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona skarżąca uznaje za wadliwie ustalony (publ. [w:] T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 541). W kontekście takich poglądów należy, zatem wyprowadzić wniosek, iż błędne zastosowanie (bądź nie zastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Stanowisko zbieżne z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zajął już zresztą między innymi w wyroku z dnia 6 kwietnia 2005 r., sygn. FSK 692/04 (niepubl.) oraz w wyroku z dnia 13.10.2004 r., sygn. FSK 548/04 (niepubl.), w którym stwierdzono wprost, że "brak skutecznego zarzutu podważającego ocenę legalności w sprawie ustalenia stanu faktycznego wyklucza możliwość oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego".

Zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z przepisu tego wynika więc, że o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decyduje umieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 rozporządzenia. Nie winno budzić wątpliwości, że wydanie decyzji musi być poprzedzone orzeczeniem lekarskim stwierdzającym istnienie bądź brak istnienia choroby zawodowej oraz stosownym dochodzeniem epidemiologicznym, a pomiędzy stwierdzonym schorzeniem i istniejącym narażeniem musi istnieć związek przyczynowy. Istotne jest przy tym to, a co zdaje się pomijać strona wnosząca kasację, że nie każda nawet bardzo poważna rozpoznana u badanego jednostka chorobowa może być uznana za chorobę zawodowa, bowiem chorobę zawodową mogą stanowić wyłącznie schorzenia umieszczone w wykazie chorób zawodowych.

W przedmiotowej sprawie M. N. był diagnozowany pod względem istnienia u niego choroby zawodowej wymienionych w punkcie 4 wykazu chorób zawodowych stanowiących załącznik rozporządzenia. Jednostka chorobowa wskazana w punkcie 4 wykazu to "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego". Takiego schorzenia u skarżącego nie rozpoznano, a co istotne we wniesionej skardze kasacyjnej też nie wywiedziono takich okoliczności, które pozwalałyby na stwierdzenie, że tą jednostkę chorobową należało u M. N. stwierdzić.

Braku rozpoznania wskazanej wyżej choroby nie podważyły wbrew odmiennym wywodom skargi kasacyjnej dokumenty przedstawiona przez stronę skarżącą, bowiem w żadnym z tych dokumentów nie zawarto rozpoznania choroby, o jakiej mowa w poz. 4 wykazu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, treść orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki, a także pominięte w kasacji stanowisko lekarskich jednostek zawarte w pismach tych jednostek za chybiony uznać trzeba zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia skarżonym wyrokiem przepisów postępowania t.j. art. 7k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Stwierdzić trzeba, iż strona skarżąca nie wskazała we wniesionej w skardze kasacyjnej, a wcześniej w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, żadnych takich dowodów, które pozwalałyby na przyjęcie innej diagnozy niż zawarto to w orzeczeniach lekarskich poprzedzających wydanie kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji. Nie jest trafny wywód strony wnoszącej kasację, iż w zaskarżonym wyroku zaakceptowano błędną ocenę orzeczeń lekarskich jako kompletnych i wiarygodnych, bowiem ani z kwestionowanych orzeczeń lekarskich, ani też z innych dowodów zebranych w sprawie nie wynikają odmienne wnioski od tych, do których doszli autorzy orzeczeń lekarskich.

Konkludując przedstawione wyżej okoliczności należy stwierdzić, iż analiza treści zarzutów kasacyjnych, a także części motywacyjnej skargi, prowadzi do przekonania, że w istocie stronie skarżącej chodziło o podważenie oceny wiarygodności poszczególnych źródeł dowodowych i zakwestionowania wniosków wyprowadzonych na tej podstawie. Tymczasem, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawą zarzutów kasacyjnych nie może być samo negowanie wiarygodności istniejących dowodów, będących oparciem dla dokonanych ustaleń faktycznych, tylko dlatego, że są niekorzystne dla strony. Strona skarżąca musi przedstawić skonkretyzowane i oparte na określonych zarzutach fakty pozwalające wykazać, że w sytuacji, w której to konkretne (lub te konkretne) uchybienia nie miałyby miejsca, końcowe rozstrzygnięcie w sprawie byłoby odmienne, a tym samym, że uchybienie to miało wpływ na jego treść. Tylko w takim, bowiem wypadku może zostać wykazana dowolność oceny dowodów prowadząca do pełnej dyskwalifikacji lub istotnego podważenia trafności dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych. We wniesionej skardze kasacyjnej takich zarzutów nie przedstawiono, a wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając brak zasadności zarzutów skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzeniu na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 -261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.