Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 539/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.1 ust.2 pkt.3, art.25 ust.2 pkt.2
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
article: art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2004 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lipca 2004r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] września 2004r., wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2, art. 1 ust.2pkt. 3 i 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku W.M. – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2001 r. znak: [...] o pozbawieniu W.M. uprawnień kombatanckich.

W motywach podano, że W.M. uzyskał uprawnienia kombatanckie decyzją ZBoWiD - z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej od 24 września 1948 r. do 31 grudnia 1948 r. podczas służby w Wojsku Polskim.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2001 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] października 2001 r. pozbawił W.M. uprawnień kombatanckich – na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.) – zwanej dalej ustawą kombatancką.

Na skutek skargi wniesionej przez W.M. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 maja 2003 r. uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]października 2001 r. wobec nie wyjaśnienia podnoszonej przez skarżącego okoliczności jego służby w Armii Krajowej.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ administracji ustalił, że W.M. pełnił służbę w Wojsku Polskim w 13 Brygadzie KBW w okresie od 21 czerwca 1948 r. do 6 października 1950 r. (zaświadczenie WKU w Siedlcach z dnia 4 czerwca 1964 r.)

Z nadesłanego przy piśmie Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 22 sierpnia 1995 r. - wykazu jednostek zwalczających ugrupowania zbrojnego podziemia wynika, że 13 Pułk KBW w latach 1948-1950 nie brał udziału w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią i Wehrwolfem. Brak zatem przesłanek do uznania, że W.M. zachował na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej - przyznane mu wcześniej uprawnienia.

Rozważając udział skarżącego w ruchu oporu w szeregach Armii Krajowej, na którą to okoliczność skarżący powołał się w postępowaniu weryfikacyjnym – organ administracji zauważył, że ze złożonych oświadczeń świadków – T.P. i J.K. wynika, że działalność konspiracyjna W.M. polegała jedynie na szyciu mundurów dla Armii Krajowej. Świadkowie ci nie potwierdzili, żeby W.M. złożył przysięgę.

Organ administracyjny stwierdził, że działalność W.M. nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż nosiła ona jedynie znamiona współpracy z organizacją niepodległościową. (wyroki NSA z dnia 12 kwietnia 1996 r., sygn. akt V SA 796/94 oraz NSA z dnia 10 kwietnia 2002 r., sygn. akt V SA 2157/01), a nie stanowiła pełnienia służby.

Pełnienie służby w ruchu oporu, które stanowi podstawę przyznania uprawnień kombatanckich polegało na prowadzeniu w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło też sprowadzać się do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych, zawsze jednak było uzależnione od przynależności do określonej formacji, wyrażającej się w podporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności. ( wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1993 r., sygn. akt SA/Wr 243/93).

Organ administracyjny podkreślił, że pomaganie partyzantom było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między bowiem uczestnikami ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. Osoba działająca na rzecz ruchu oporu świadczy pomoc dobrowolnie, lecz okazjonalnie, zaś uczestnicy ruchu oporu podlegają zasadom dyscypliny wojskowej obowiązującym żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych.

W tej sytuacji brak przesłanek do uznania, iż skarżący zachował uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy kombatanckiej.

Skargę do sądu administracyjnego wniósł W.M., domagając się uchylenia decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 77 § 1 i 80 kpa. Zdaniem skarżącego należało przeprowadzić obszerne postępowanie dowodowe, w szczególności przesłuchać skarżącego i świadków na okoliczność uczestnictwa skarżącego w ruchu oporu.

Podniósł ponadto, że wbrew ustaleniom organu walczył on nie tylko o utrwalenie władzy ludowej, ale również był szeregowcem w Armii Krajowej, a zatem pełnił służbę w ruchu oporu.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wyjaśnił, że zebrany materiał dowodowy pozwolił na wyjaśnienie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i z tego względu organ odstąpił od przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków.

Organ podkreślił, że w świetle okoliczności sprawy nie zachodzą przesłanki pozytywne przewidziane w art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy o kombatantach pozwalające na zachowanie uprawnień kombatanckich uczestnikom walk z oddziałami UPA i grupami Wherwolfu w ramach struktur Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służb państwowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem.

Zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest rozważenie czy W.M. zachował uprawnienia kombatanckie przyznane mu z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej.

W świetle art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz.U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" (...).

Przepis ten umożliwia jednak zachowanie uprawnień kombatanckich, mimo ich nabycia z tytułu walki o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w trzech sytuacjach: gdy osoby te uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub gdy były żołnierzami z poboru i pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., lub które uprawnienia kombatanckie mogły uzyskać również z innych tytułów określonych w ustawie.

Zgodnie z art. 7, 77 i 80 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności dowodowe niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

W toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich obowiązkiem organu administracyjnego jest zatem zbadanie czy nie zachodzą przesłanki do uznania, że zainteresowany mógł nabyć uprawnienia kombatanckie z innych tytułów, niż uczestnictwo w walkach o utrwalanie władzy ludowej.

W rozpatrywanej sprawie organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe ustalając, że nie zachodzą takie okoliczności, a w szczególności, że W.M. nie wykonywał działalności, która w świetle art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy kombatanckiej mogłaby być uznana za działalność kombatancką.

Prawidłowe jest stanowisko organu administracji, że działalność polegająca na szyciu mundurów dla żołnierzy AK nie jest pełnieniem służby w podziemnych formacjach i organizacjach, która uzasadniałaby przyznanie uprawnień kombatanckich. Udział w tych organizacjach wiąże się z formalną przynależnością do nich, a w konsekwencji z podporządkowaniem służbowym i określonym zakresem czynności. (zob. wyrok NSA z dnia 12 sierpnia 1993 r., SA/Wr 243/93) W.M. nie wykazał, iż był członkiem Armii Krajowej, choć nie wykluczono, iż pomagał jej żołnierzom szyjąc dla nich mundury. Działalność taka zasługuje na szacunek, jednak nie stanowi podstawy przyznania uprawnień kombatanckich, gdyż nie jest pełnieniem służby uznanej w świetle art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy za działalność kombatancką.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie są one zasadne. Skarżący i świadkowie poza faktem szycia mundurów przez skarżącego jako pomocnika krawca – dla członków Armii Krajowej nie wskazują żadnych innych okoliczności mogących świadczyć o wykonywaniu działalności stanowiącej służbę w organizacji podziemnej. Organ administracji dokonał prawidłowej oceny wykonywanych przez skarżącego prac na rzecz członków organizacji podziemnej i uznając za zbędne prowadzenie dalszego postępowania dowodowego – był uprawniony do wydania orzeczenia na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw prawnych podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).