Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1128/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 4, art. 13ha ust. 1, art. 13hc ust. 1, art 13i ust. 3, art. 13l ust. 1, art. 13n
journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1, par. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1406
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych.
article: art. 61 par. 3 i par. 4, art. 189e, art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant spec. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1128/18

U Z A S A D N I E N I E

Główny Inspektor Transportu Drogowego ("GITD", "organ"), decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 ze zm.; dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1500 zł na M. sp. z o.o. w [...] z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] czerwca 2017 r. zarejestrowano przejazdy pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] przez:

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...] , o godzinie 08:02:48, na odcinku autostrady [...] [...] (granica państwowa) - węzeł [...] ,

- urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym [...] pod numerem ewidencyjnym [...] , o godzinie 14:53:12, na odcinku autostrady [...] [...] (granica państwowa) - węzeł [...] .

Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazd6w i Kierowców (CEPiK) oraz pisma m.Sp. z o.o. ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego posiadaczem w chwili powstania naruszenia było M. Sp. z o.o. w [...] ("strona", "przedsiebiorca", "skarżący".

Odcinek autostrady [...] , po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] czerwca 2017 r. został wyszczególniony w załączniku 1 pkt 4 - [...] (granica państwowa) - węzeł [...] do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Ww. pismo zostało doręczone stronie w dniu 7 grudnia 2017 r.

Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystający z drogi publicznej w dniu[...] czerwca 2017 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.

Konsekwencją tego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 1500 zł stosownie do art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Na podstawie pisma z Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] organ stwierdził, że wskazany odcinek autostrady [...] [...] (granica państwowa) - węzeł [...] został prawidłowo oznakowany, a w czasie kontroli nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: zapisu ewidencyjnego [...] , [...] z systemu elektronicznego poboru opłat, informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, pism Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] z dnia 22 września 2017 r. oraz wyjaśnień strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Konsekwencją powyższego było wydanie decyzji z dnia [...] lutego 2018 r. o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości 1500 zł, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. orzekł o utrzymaniu w mocy ww. decyzji własnej z [...] lutego 2018 r.

GITD przytoczył brzmienie art. 189a § 2 i art. 189f § 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 oraz art. 13k ust. 1, ust. 4, ust. 6-7 i ust. 9 u.d.p.

GITD podniósł, iż z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viaBox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Organ stwierdził, iż strona postępowania nie dopełniła obowiązku wynikającego z § 3 ust. 1 oraz § 6 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Korzystający nie zawarł umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. GITD podniósł, iż warunkiem koniecznym dla nabycia urządzenia viaBox jest zawarcie stosownej umowy z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną. Strona postępowania takowej umowy nie zawarła, czego następstwem było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viaBox, co w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej.

Organ stwierdził także, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazane przez stronę okoliczności faktyczne nie wypełniają przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których mowa w art. 189e k.p.a. i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu, do naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, czyli zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje, tj. np. działania przyrody o charakterze katastrofalnym lub zdarzenia nadzwyczajnego w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna czy zamieszki krajowe.

W związku z art. 13n u.d.p. organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu została wydane w dniu [...] grudnia 2017 r., a wiec przed upływem 6 miesięcznego okresu przedawnienia.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 13n u.d.p. w związku z art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą w konsekwencji jego niezastosowaniem przez organ w przedmiotowej spraw wyrażająca się w przyjęciu przez organ, że data sporządzenia postanowienia o wszczęciu postępowania stanowi moment wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie za datę wszczęcia postępowania z urzędu winna być uznana data doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania;

- art. 13n u.d.p. poprzez jego niezastosowanie i wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary, w sytuacji gdy od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy, co oznacza, że brak podstaw do wszczęcia postępowania.

Ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia ww. zarzutu zaskarżonej decyzji zarzucono:

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wpływ na wynika sprawy, a to:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie i i pominięcie okoliczności wskazanych przez skarżącego w piśmie z dnia 1[...] grudnia 2017 r., z których wynika, że przejazd pojazdu po odcinaku drogi krajowej [...] spowodowany był zdarzeniem nadzwyczajnym - z uwagi na awarię pojazdu i konieczności zapobieżenia zagrożenia epidemiologicznego,

- art. 189e k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie kary pieniężnej skarżącemu w sytuacji, gdy do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej.

W skardze wniesiono o

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego,

2) na podstawie art. 200 w zw. z art 205 § 2 p.p.s.a. wniesiono o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztóv zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano m.in., że w niniejszej sprawie poza sporem pomiędzy stronami pozostaje, że zdarzenie polegające na braku uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu [...] czerwcu 2017 r. Bezspornym jest również, iż organ pismem datowanym na dzień [...] grudnia 2017 r., które zostało doręczone w dniu 7 grudnia 2017 r., zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Jak wskazał skarżący z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w ocenie organu data sporządzenia postanowienia o wszczęciu postępowania z urzędu (tj. [...] grudnia 2017 r.) stanowi moment wszczęcia postępowania, do którego należy liczyć upływ terminu 6 miesięcy określonego w przepisie art. 13n u.d.p. Tymczasem - zdaniem skarżącego - zgodnie z dominującą i aktualna liną orzeczniczą za datę tę uznaje się datę pierwszej czynności dokonanej wobec strony, którą może być doręczenie jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania albo data poprzedzająca ten moment, pod warunkiem, że o pierwszej czynności podjętej w sprawie strona została zawiadomiona. W związku z powyższym datą pierwszej czynności podjętej w sprawie przez organ wobec skarżącego było doręczenie w dniu 7 grudnia 2017 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu. W skardze przytoczono także stanowisko autorów komentarza do k.p.a., tj. B. Adamiak i J. Borkowskiego, o tym, że jeżeli przepisy prawa przewidują formę wszczęcia postępowania, datą wszczęcia postępowania jest doręczenie (ogłoszenie) stronie postanowienia o wszczęciu postępowania.

W razie nieuwzględnienia ww. argumentów z ostrożności procesowej w skardze wskazano, że organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie i zupełnie pominą okoliczności, które skarżący wskazywał w paśmie z dnia 1[...] grudnia 2017 r., z którego wynika, że przejazd pojazdu na odcinku drogi krajowej [...] spowodowany był zaistnieniem zdarzenia nadzwyczajnego. Mianowicie, w dniu 6 czerwca 2017 r., po rozpoczęciu przez kierowcę pracy doszło do awarii pojazdu. W celu natychmiastowego usunięcia usterki konieczne było - mając na względzie dobro mieszkańców [...] oraz działając w ich interesie - skierowanie pojazdu w trybie nagłym do serwisu znajdującego się w [...] . Oznacza to, ze kierowca pojazdu zmuszony był działać w ramach nagłej konieczności, mając do przejechania odległość około 40 km. Jak zaznaczono, brak specjalistycznego pojazdu ograniczyłby regularny odbiór odpadów komunalnych w sezonie letnim, co stanowiło zagrożenie epidemiologiczne ze względu na panujące wysokie temperatury które w istotny sposób wpływają na szybki rozkład odpadów komunalnych.

Organ, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Kontroli Sądu poddana została decyzja GITD orzekająca o utrzymaniu w mocy własnej decyzji wydanej w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 1500 zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 u.d.p.

Przepis art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. nakłada na korzystających z dróg publicznych obowiązek ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Opłata ta, w myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p., jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6 tego przepisu, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1263 ze zm.). Przy czym w myśl art. 13hc ust. 1 u.d.p. uiszczenie należnej za przejazd opłaty elektronicznej następuje jedynie w systemie elektronicznego poboru opłat przy wykorzystaniu technologii określonej w art. 13i ustawy. Zasadą jest, że uiszczenie opłaty następuje poprzez urządzenie służące do poboru tych opłat (viaBox), instalowane w pojeździe samochodowym.

Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Karę pieniężną wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, a w przypadku zespołu pojazdów właścicielowi pojazdu złączonego przyczepą bądź naczepą, bądź podmiotowi, na który przeniesiono posiadanie tego pojazdu (art. 13k ust. 4 u.d.p). Kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 ww. ustawy (art. 13k ust. 9 u.d.p.). Do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego (art. 13l ust. 1 u.d.p.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym istotą kary administracyjnej, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłat, które nakładają na nich przepisy u.d.p., jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji i wina nie ma tu znaczenia. Organy Inspekcji Transportu Drogowego, w toku postępowania administracyjnego, dokonują jedynie stwierdzenia faktów i jeżeli ustalą naruszenie przepisów prawa, mają obowiązek zastosowania ściśle określonych sankcji, przy uwzględnieniu tych okoliczności, które mogą znosić odpowiedzialność za powstałe naruszenia. Tym samym odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Podkreślenia wymaga także, że ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu. Nie ma znaczenia, w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności, czy przejazd był realizowany w celu prywatnym, czy też w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2016 r., VI SA/Łd 2147/15; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., II GSK 2406/14; wyrok NSA dnia 15 czerwca 2016 r, II GSK 67/15 - www.cbois.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż dokonane przez organ ustalenia faktyczne wykazały w sposób bezsporny, że w dniu [...] czerwca 2017 r. urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi krajowej [...] ([...] - węzeł [...] ) zarejestrowało przejazd, który objęty był obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zdarzenie to zostało udokumentowane zdjęciem wykonanym przez urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy.

Na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że przedmiotowy pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie viaBox. Natomiast w oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy oraz, że dopuszczalna masa całkowita ww. pojazdu wynosiła 26000 kg. Właścicielem pojazdu była spółka m. sp. z o.o. z siedzibą w [...] , a jego posiadaczem skarżący.

Nadto odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu [...] czerwca 2017 r. został wyszczególniony w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Tym samym, kontrolowany przejazd przedmiotowego pojazdu po płatnym odcinku drogi krajowej [...] podlegał opłacie elektronicznej.

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Zgodnie z § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1) zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczna dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczna, zwana dalej "umowa";

2) odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3) instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4) wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5) ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

Z kolei przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie:

1) przedpłaty albo

2) płatności okresowej z zabezpieczeniem.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu należy uznać, iż organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Należy stwierdzić, że korzystający z drogi publicznej, wykonując przejazd w przedstawionym powyżej - a ustalonym przez organ - stanie faktycznym, wjeżdżając na drogę krajową, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Kierowca pojazdu znajdującego się na drodze krajowej musi się liczyć z koniecznością ponoszenia opłaty.

Sąd nie podzielił także stanowiska skarżącego, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z naruszeniem art. 13n u.d.p., który stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 6 miesięcy. W okolicznościach sprawy o naruszeniu art. 13n u.d.p. miałby stanowić fakt doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania po upływie ww. terminu. Ww. 6 miesięczny termin mijał w dniu 6 grudnia 2017 r., a zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] grudnia 2017 r. doręczono skarżącemu w dniu 7 grudnia 2017 r.

Zdaniem Sądu postępowanie wszczęto w tej sprawie w ustawowym terminie.

Niezależnie od tego, jak ważkie względy przemawiałyby za ochroną strony postępowania administracyjnego, nie wolno bowiem nie dostrzegać zasady, wynikającej zarówno z reguł logiki, jak i ze standardów państwa prawnego, że na nikogo nie można nakładać obowiązku, którego wykonanie albo niewykonanie zależy od okoliczności, na które zobowiązany nie ma bezpośredniego wpływu. Takim obowiązkiem jest zachowanie terminu do dokonania czynności, którego upływ następuje w momencie nieprzewidywalnym dla zobowiązanego. Istota każdego terminu polega na tym, że zobowiązany zachowa go zawsze, gdy dokona czynności w dowolnym dniu jego biegu, w tym także w dniu ostatnim. W przypadku wiązania upływu terminu z chwilą doręczenia, ostatni dzień terminu pozostaje dla zobowiązanego niewiadomą, skoro doręczenia dokonuje podmiot trzeci, czyli urząd pocztowy. Sytuacji nie zmienia okoliczność, że w omawianym przypadku zobowiązanym jest organ, a nie strona. Z uwagi bowiem na konsekwencje, jakie wiążą się z upływem każdego terminu, zarówno procesowego jak i materialnego, podmiot, do którego termin się odnosi, musi wiedzieć, kiedy rozpoczyna on i kiedy kończy swój bieg. Brak jasności przepisu w tym zakresie byłby równoznaczny z naruszeniem przez ustawodawcę zasady określoności (zob. J. Oniszczuk "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego" Wyd. Zakamycze 2004, str. 237-240). Adresat normy prawnej musi wiedzieć, jakie jego zachowanie i z jakich przyczyn, ma znaczenie prawne. Dotyczy to zarówno strony postępowania administracyjnego jak i organu administracji publicznej. Zatem - jeżeli organowi wyznaczono termin do dokonania określonej czynności - to dokonanie jej w którymkolwiek, także ostatnim, przed jego upływem, dniu, jest równoznaczne z dochowaniem terminu. Okres od początku do końca terminu obejmuje tylko czas "efektywny", to jest taki, w którym organ mógł dokonać tej czynności.

Czynnością, dla której zastrzeżono w art. 13n u.d.p. 6-miesięczny termin, jest wszczęcie postępowania. Chodzi oczywiście o wszczęcie postępowania z urzędu. O ile w przepisach wprost określono, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia jej żądania organowi administracji publicznej zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., o tyle brak w przepisach regulacji odnośnie daty wszczęcia postępowania z urzędu i dlatego w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że będzie nią dzień dokonania pierwszej czynności organu wobec strony lub czynności podjętej w sprawie, czy też doręczenie postanowienia w sytuacjach przewidzianych wprost określonymi przepisami. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, poza ściśle przewidzianymi wyjątkami - które w sprawie nie występują - nie przewidują wydania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wszczęcia postępowania. Także przepisy prawa materialnego, tj. ustawy u.d.p, nie przewidują szczególnej formy wszczęcia postępowania w tym zakresie.

Powyższe oznacza, że zawiadomienie strony o wszczęciu postępowania z urzędu, przewidziane przez art. 61 § 4 k.p.a., choć ma formę pisemną nie jest jednak postanowieniem. Zgodnie z tym przepisem na organie administracji publicznej ciąży obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron, którego nie można - o czym była mowa - utożsamiać z wydaniem postanowienia w sprawie wszczęcia postępowania. W związku z powyższym Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy momentem wszczęcia postępowania administracyjnego było wystosowanie przez organ I instancji zawiadomienia z dnia [...] grudnia 2017 r. o wszczęciu postępowania nadanego w urzędzie pocztowym w dniu 4 grudnia 2017 r. (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2017 r., IV SAB /Po 124/16 oraz z dnia 19 kwietnia 2017 r., IV SAB 14/17). Jest to bowiem dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy przez właściwy organ działający w granicach przysługujących mu kompetencji, a strona o tej czynności została powiadomiona - zob. postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r., SA 654/81, ONSA 1981/1/15 (pełnomocnik błędnie wskazał sygn. SA 678/81), wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1999 r., I SA/Lu 1262/98 (LEX nr 40366).

Sąd nie podzielił także ocen dokonanych przez skarżącego w zakresie zakwalifikowania przejazdu po płatnym odcinku drogi bez wniesienia stosowanej opłaty jako naruszenia prawa spowodowanego zaistnieniem zdarzenia nadzwyczajnego. Abstrahując już nawet od kwestii niewykazania ww. okoliczności przez stronę, tj. zarówno samej awarii, jak i możliwego zagrożenia epidemiologicznego, wskazać należy, że argumentacja zawarta w skardze w ww. zakresie jest bezzasadna, i tak też została oceniona przez organ. Kierując się logiką i doświadczeniem życiowym wskazać należy, że awarie pojazdów nie są okolicznościami trudnymi do przewidzenia w działalności przedsiębiorców świadczących usługi za pomocą takich pojazdów. Nie mają one zatem charakteru nadzwyczajnego w takiej działalności. Nie ma także bezpośredniego, oczywistego, dostrzegalnego prima facie związku pomiędzy awarią jednego samochodu wyspecjalizowanego przedsiębiorcy zajmującego się odbieraniem odpadów a zagrożeniem epidemiologicznym. Prawidłowa organizacja pracy powinna eliminować takie ryzyko. Istotność podnoszonej argumentacji w tym zakresie podważa fakt, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona w ogóle nie odniosła się do ww. kwestii koncentrując się na zagadnieniach proceduralnych.

Jeszcze raz należy podkreślić, że podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 13k ust. 1 u.d.p. jest przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13k ust. 1 wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia. W szczególności przepis art. 189e k.p.a. nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy Inspekcji Transportu Drogowego obowiązane są, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony w kwestii ustalonego naruszenia.

W tej sprawie obowiązek ten został wykonany. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznoprawnego organ odwoławczy miał podstawy do ustalenia niewystępowania w niej ww. szczególnych sytuacji z art. 189e k.p.a.

Sąd nie znajduje zatem argumentów by zakwestionować czynności organu administracji publicznej podejmowanych w toku niniejszej sprawy, a zmierzających do jej wyjaśnienia. W szczególności Sąd uznał, że zostały wyczerpująco zbadane wszelkie istotne w sprawie okoliczności, które poprzedzono przeprowadzeniem stosownych dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stanowisko wyrażone w obu wydanych decyzjach organ uzasadnił w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organ argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł, jak w sentencji wyroku.