Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 139/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Wodne prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par 1 pkt 2, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 156 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 73 ust. 1 pkt 1, art. 74 uat. 1, art. 77 uat. 1, 2, art. 140 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 29 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 roku sprawy ze skargi J. L. i M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości obiektu budowlanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżących J. L. i M. S. solidarnie kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania Starosty [...], uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Stan faktyczny niniejszej sprawy jest następujący:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją z dnia [...] nakazał Staroście [...] usunięcie stwierdzonego zagrożenia bezpieczeństwa dla życia lub zdrowia oraz mienia, jakie stwarza uszkodzona skarpa rowu melioracyjnego R-l, znajdującego się na działce nr ewid. 462 położonego w bezpośrednim sąsiedztwie z budynkiem mieszkalnym, usytuowanym na działce nr ewid. 461 w miejscowości L. przy ul. A 10 poprzez wykonanie zabezpieczenia tymczasowego zgodnie z zaleceniami ekspertyzy technicznej, w terminie do 31 grudnia 2014 roku, poprzez ułożenie na podłożu pozbawionym ostrokrawędzistych elementów gruzu betonowego, geowłókniny filtracyjnej i dociążenie jej w podstawie i w koronie dwoma warstwami worków polipropylenowych wypełnionych piaskiem (geowłóknina powinna być wykonana z włókien polipropylenowych stabilizowanych przeciw promieniowaniu UV oraz charakteryzować się masą powierzchniową nie mniejszą niż 350 g/m2, w przypadku łączenia geowłókniny należy stosować zakłady o szerokości 50 cm). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 roku, nr 243, poz. 1623 ze zm.). Schemat rozwiązania przedstawiono na załączniku graficznym do decyzji.

Kwestionując powyższą decyzję Starosta Wieruszowski wniósł odwołanie wskazując, iż adresatem decyzji winna być A Spółka w L., albowiem decyzją z dnia [...], znak: [...] zatwierdzono statut A Spółki w L. i decyzja ta od dnia 2 sierpnia 2014 roku stała się prawomocna.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując złożone odwołanie, po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem, uchylił decyzję pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż pismem z dnia 8 grudnia 2003 roku M. S. i J. L. zwrócili się do organu nadzoru budowlanego o podjęcie działań zapobiegających przed grożącą katastrofą budowlaną budynku mieszkalnego położonego na działce przy ul. A 10 w miejscowości L.. Z ustaleń w sprawie wynika, że na skutek obfitych opadów deszczu obsunięciu uległa skarpa rowu melioracyjnego R-l na długości ściany szczytowej budynku mieszkalnego, w wyniku czego woda podmyła dojście do nieruchomości. Zawaleniu uległa posadzka betonowa szerokości ok. 1 m i grubości 4-8 cm, znajdująca się pomiędzy budynkiem a rowem. Stwierdzono ponadto, iż dalsze podmywanie stwarzać będzie zagrożenie kolejnymi obsunięciami i uszkodzeniem fundamentów budynku. Usytuowanie rowu w tak bliskiej odległości od budynku stwarza bezpośrednie zagrożenie dla sąsiedniej nieruchomości. Widoczny jest brak bieżącej konserwacji rowu, jak i skarpy, który doprowadził do zniszczenia przedmiotowej skarpy i dojścia do nieruchomości. Następnie organ ustalił, że skarpa ulega dalszej degradacji, murek przeciwpowodziowy, oporowy, oddzielający budynek mieszkalny od rowu jest w złym stanie technicznym, podobnie jak chodnik pomiędzy ścianą budynku i murkiem (oględziny z dnia 7 kwietnia 2008 roku). Podczas oględzin w dniu 14 sierpnia 2008 roku organ ustalił, iż na odcinku ok. 30 m od przepustu do mostka szerokość rowu w koronie skarp wynosi 3,6 m, a szerokość dna 1 m, natomiast na odcinku ok. 5 m przy przepuście dno rowu rozszerza się do ok. 2 m. Pozostała część rowu na długości posesji wnioskodawców posiada szerokość w koronie ok. 2 m, szerokość dna ok. 0,6 m. Głębokość rowu na odcinku od przepustu do mostka wynosi ok. 1,2 m (wysokość skarp), a na pozostałej części ok. 70 – 80 cm. Rów na całej długości jest zarośnięty. Odległość skarpy rowu od narożnika budynku od strony podwórza wynosi 1,5 m, a w okolicy przepustu 1,03 m. Skarpa od strony ściany szczytowej budynku wzmocniona jest kamieniami polnymi. Stwierdzono wypłukanie skarpy w odległości ok. 4 m od przepustu. Utworzyła się wyrwa w skarpie i zostało wymyte podłoże piaskowe spod chodnika przy budynku mieszkalnym, co spowodowało obsunięcie się gruntu i płyty chodnika o ok. 40 cm. Wykonany na skarpie murek z pustaków o wysokości ok. 50 cm, służący zabezpieczeniu chodnika, przewrócił się w kierunku rowu. Obecny stan rowu powoduje wylewanie się wód na teren nieruchomości. Organ ustalił również, iż skarpy rowu melioracyjnego są podmyte, zarośnięte, co rodzi uzasadnione wątpliwości co do jego stanu technicznego, który z racji niewielkiej odległości od budynku mieszkalnego może mieć wpływ na jego stan techniczny, a to czyni zasadnym nałożenie na właściwy podmiot obowiązku, o jakim mowa w art. 66 Prawa budowlanego.

Ponadto, zgodnie z wypisem z rejestru gruntów rów stanowi rów melioracji szczegółowej, którego właścicielem jest Skarb Państwa – Starosta Powiatowy wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Taka kwalifikacja wynika również z art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 roku nr 239, poz. 2019 ze zm.). Obowiązek utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (m.in. rowu), w świetle art. 77 ust. 1 Prawa wodnego, spoczywa na zainteresowanych właścicielach gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – w tym przypadku jest to A Spółka w L. – to obowiązek ten spoczywa na spółce.

Ustalenia poczynione w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego wykazały, iż stan techniczny skarpy rowu znajdującego się w bliskiej odległości od budynku stwarza bezpośrednie zagrożenie dla sąsiedniej nieruchomości. Z tego powodu organ nadzoru budowlanego szczebla powiatowego postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 roku nałożył na A Spółkę w L. obowiązek sporządzenia, w terminie do dnia 15 lipca 2010 roku, ekspertyzy technicznej dotyczącej wpływu przepustu na warunki przepływu wody rowem melioracyjnym oraz zminimalizowania (wyeliminowania) oddziaływania rowu znajdującego się na działce nr ewid. 462 na budynek mieszkalny na nieruchomości nr ewid. 461, określającej w sposób jednoznaczny, roboty do wykonania w celu zabezpieczenia skarpy rowu oraz budynku mieszkalnego poprzez doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem budowlanym oraz obowiązującymi warunkami technicznymi. Organ odwoławczy, postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2010 roku uchylił ww. postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i ustalił nowy termin jego wykonania do dnia 31 października 2010 roku, utrzymując w mocy postanowienie w pozostałej części.

W dniu 4 marca 2013 roku wpłynęła do organu nadzoru budowlanego ekspertyza nakazana postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 roku, w której wskazano docelowe rozwiązania problemu dotyczącego wpływu przepustu na warunki przepływu wody rowem na działce nr 462 i budynek mieszkalny na działce nr 461 oraz opisane zabezpieczenie tymczasowe. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydaną w dniu [...] decyzją nr [...], nakazał Staroście [...] usunięcie stwierdzonego zagrożenia bezpieczeństwa dla życia lub zdrowia oraz mienia, jakie stwarza uszkodzona skarpa rowu melioracyjnego poprzez wykonanie zabezpieczenia tymczasowego zgodnie z zaleceniami ekspertyzy technicznej, w terminie do dnia 31 grudnia 2014 roku.

W sprawie, w ocenie organu drugiej instancji, spełnione zostały przesłanki nałożenia obowiązku, o jakim mowa w decyzji pierwszoinstancyjnej. Materialnoprawną podstawą wydania decyzji jest przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, który stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W świetle art. 61 ust. 1 Prawa budowlanego, obowiązek o którym mowa w art. 66 ust. 1, może zostać nałożony na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Użyta w powyższym przepisie alternatywa rozłączna wskazuje, że decyzja może być wydana jedynie na jeden ze wskazanych podmiotów, przy czym w niektórych przypadkach będzie to właściciel, a w innych zarządca. Zasadą jest, że w pierwszej kolejności decyzja powinna zostać skierowana do właściciela obiektu budowlanego (w tym przypadku rowu), w myśl art. 61 ust. 1 Prawa budowlanego, jak wynika z akt sprawy właścicielem rowu jest Starosta [...].

Jednakże – jak wskazał [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. – przedwczesnym jest prowadzenie postępowania w sprawie stanu technicznego skarpy i rowu melioracyjnego bez uprzedniego wyjaśnienia kwestii ich legalności. Jeżeli w wyniku ponownie prowadzonego postępowania organ stopnia powiatowego ustali, że rów stanowi samowolę budowlaną, to winien prowadzić postępowanie legalizacyjne kierując wydane rozstrzygnięcie do Starosty [...], będącego właścicielem obiektu. Natomiast w przypadku ustalenia, że w sprawie tej nie mamy do czynienia z samowolą budowlaną, organ winien przeprowadzić postępowanie w sprawie stanu technicznego tego obiektu, uprzednio rozstrzygając kwestię rozbiórki muru oporowego, bowiem jak wynika ekspertyzy technicznej (w części stanowiącej o zabezpieczeniu tymczasowym) dotyczącej wpływu przepustu na warunki przepływu wody rowem wskazano, iż ze względu na stwierdzony stan muru oporowego i możliwą jego niestabilność, konieczna jest jak najszybsza jego rozbiórka.

Wobec tego, jeżeli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustali, że trybem postępowania, który ma zastosowanie w sprawie jest art. 66 Prawa budowlanego, przy określeniu adresata rozstrzygnięcia winien mieć na uwadze fakt, iż w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocna decyzja z dnia [...] Starosty [...] zatwierdzająca statut A Spółki w L.. Przepis art. 77 Prawa wodnego przewiduje, iż utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. Urządzeniem wodnym jest m.in. rów (art. 9 ust. 1 pkt 19 Prawa wodnego), zaś rowy zalicza się również do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (art. 77 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego).

W skardze do sądu administracyjnego M. S. i J. L. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania wskazali na naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm., dalej jako: "K.p.a."), polegające na wybiórczym zastosowaniu przepisów prawa materialnego przy wydaniu przez organ odwoławczy decyzji oraz art. 7 K.p.a. poprzez niepodejmowanie czynności niezbędnych do załatwienia sprawy oraz działanie wbrew słusznemu interesowi obywateli. Autorzy skargi zwrócili także uwagę na naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. z 2014 roku, poz. 518 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") przez jego niezastosowanie, art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez uchylanie się od wykonania obowiązku usunięcia zagrożenia dla życia lub zdrowia oraz mienia spowodowanego przez obiekt budowlany, art. 61 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego przez ich niezastosowanie, art. 29 ust. 2 Prawa wodnego przez jego niezastosowanie, art. 77 Prawa wodnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W motywach skargi jej autorzy wskazali, iż przedmiotem sprawy jest bezpieczeństwo dla zdrowia, życia oraz mienia skarżących, któremu zagraża uszkodzona skarpa rowu melioracyjnego znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego skarżących, a który zgodnie z wypisem z rejestru gruntów stanowi własność Skarbu Państwa – Starosty Powiatowego [...]. Pomimo wydawania kolejnych decyzji administracyjnych dotyczących kwestii usunięcia omawianego zagrożenia od 9 lat nie zostały podjęte żadne działania prowadzące do załatwienia sprawy. Stan techniczny rowu z upływem czasu pogarsza się stwarzając coraz większe zagrożenie dla życia i zdrowia, a nie ulega wątpliwości, że życie i zdrowie są wartościami pozostającymi pod szczególną ochroną prawną, natomiast w sprawie organy administracji nie podejmują żadnych działań, które miałyby tą ochronę zapewnić. Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania spowoduje dalsze utrzymywanie stanu zagrożenia dla bezpieczeństwa życia lub zdrowia oraz mienia, co ze względu na ogólnie obowiązujące normy i reguły przyjęte w państwie prawa wydaje się niedopuszczalne. Po wydaniu nowej decyzji nakładającej obowiązek na spółkę wodną, oczywistym jest, że będzie ona korzystała z przysługującego jej prawa do złożenia odwołania, zatem wątpliwym będzie wykonanie przez spółkę obowiązku nałożonego decyzją, z uwagi na brak majątku, z którego mogłaby sfinansować wykonanie obowiązku. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że spółka powstała w sierpniu 2014 roku, a więc już po wydaniu decyzji administracyjnej przez organ pierwszej instancji.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący zaakcentowali, iż w sprawie mamy do czynienia z zagrożeniem życia, zdrowia oraz mienia spowodowanego przez stan techniczny obiektu budowlanego – rowu. W przypadku stwierdzenia takiego zagrożenia przez obiekt budowlany właściwy organ (w tym przypadku będą to organy nadzoru budowlanego) nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku (art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Przepis ten stanowi podstawę do nałożenia obowiązku, jednak nie wskazuje podmiotu zobowiązanego. Istnienie stanu zagrożenia, a tym samym istnienie przesłanek nałożenia obowiązku jest w sprawie bezsporne. Mimo to, obowiązek usunięcia zagrożenia dla życia, zdrowia oraz mienia nie został dotąd zrealizowany, ponieważ organy nadzoru budowlanego nie określiły dotąd adresata obowiązku. Zgodnie z art. 61 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego obowiązek utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym i bezpiecznego użytkowania spoczywa na właścicielu lub zarządcy. Jak wynika z zebranego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego rów wchodzi w skład nieruchomości gruntowej, której właścicielem jest Skarb Państwa. Przepis art. 23 ust. 1 u.g.n. stanowi, że zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Do obowiązków starosty w ramach gospodarowania zasobem nieruchomości Skarbu Państwa należy w szczególności zabezpieczenie nieruchomości przez uszkodzeniem lub zniszczeniem. Będący przedmiotem sprawy rów, jako część składowa nieruchomości gruntowej (art. 48 K.c.) jest również objęty tym obowiązkiem. Ponadto, z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 595 ze zm.) wynika, że w przypadku spraw niecierpiących zwłoki (a z taką mamy niewątpliwie do czynienia) zagrażających bezpośrednio zdrowiu i życiu oraz w sprawach mogących spowodować znaczne straty materialne starosta podejmuje niezbędne czynności. Wobec tego w sprawie za adresata obowiązku powinien zostać uznany Starosta, bowiem jako właściciel działki nr ewid. 462, której część stanowi rów – zgodnie z art. 61 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego – jest obowiązany utrzymywać obiekt budowlany (w tym przypadku rów melioracyjny) w należytym stanie technicznym nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, a także zapewnić dochowując należytej staranności bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych, oddziaływujących na obiekt związanych z działaniem człowieka lub sił natury, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem mogące zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Niezależnie więc od funkcjonowania spółek wodnych, w świetle art. 61 Prawa budowlanego, obowiązek określony w decyzji pierwszej instancji można nałożyć na właściciela, którym jest Starosta tym bardziej, że daje on rękojmie szybkiego wykonania obowiązku a tym samym usunięcia stanu zagrożenia.

Kolejnym przepisem, który nakłada obowiązki na właściciela nieruchomości gruntowej jest art. 29 ust. 2 Prawa wodnego. W sprawie zmiana w odpływie wody, polegająca na wydostawaniu się wody z rowu melioracyjnego i przeciekaniu na grunt sąsiedni, spowodowała podmywanie fundamentów budynku mieszkalnego będącego współwłasnością skarżących, co grozi zawaleniem budynku. Niewątpliwie sytuacja ta stwarza realne bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia oraz mienia.

Orzeczony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego obowiązek dotyczy jedynie zabezpieczenia rowu przed dalszą jego dewastacją i nie stanowi robót budowlanych docelowych. Nakazany obowiązek ma na celu jedynie usunięcie stanu bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia oraz mienia, a nie remont urządzenia budowlanego. W toku dalszego postępowania organ będzie mógł ustalać, który podmiot winien wykonać prace budowlane związane z wyremontowaniem rowu, ale wówczas nie on już bezpośrednio zagrażał bezpieczeństwu. Pomimo licznych przepisów prawa materialnego, z których wynika, że adresatem obowiązku powinien być Starosta [...], organ drugiej instancji uchylił decyzję pierwszej instancji. Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie przede wszystkim na art. 77 ust. 1 Prawa wodnego, z którego wynika że utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki. Starosta [...] decyzją z dnia [...] powołał A Spółkę w L., zatem spółka ta nie istniała w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, lecz została powołana na krótko przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Ponadto, spółki wodne nie mają obowiązku utrzymywania wszystkich urządzeń melioracji wodnej szczegółowej znajdujących się na terenie objętych ich działalnością, ponieważ z uwagi na ilość takich urządzeń byłoby to zadanie niemożliwe do wykonania. Nie wiadomo również czy sporny rów został przekazany spółce w zarząd. Wobec tego spółka wodna nie będzie w stanie uczynić zadość obowiązkowi utrzymania rowu poprzez wykonanie zabezpieczenia tymczasowego (zgodnie z zaleceniami ekspertyzy technicznej) m.in. z powodu braku funduszy. Zatem obowiązek usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa dla życia lub zdrowia oraz mienia skarżących powinien spoczywać na właścicielu gruntu tj. na Skarbie Państwa – Staroście [...].

W konkluzji autorzy skargi podnieśli, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest bezzasadne i niecelowe. W sprawie decyzja organu odwoławczego koncentruje się jedynie na kwestii zgodności decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji z treścią art. 77 ust. 1 Prawa wodnego, co zdaniem strony skarżącej, w świetle przytoczonych przepisów jest niewystarczające i prowadzi do całkowitego pominięcia przepisów powołanych w skardze, a mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów prawa materialnego. Niewątpliwie wymienione naruszenia przepisów mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w jej treści.

Na wstępie podać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie, sąd ocenił, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a.), co poskutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego.

Na wstępie przypomnieć należy, iż przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego jest stan techniczny rowu melioracyjnego zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie budynku mieszkalnego stanowiącego współwłasność skarżących. Rów melioracyjny znajduje się na działce będącej własnością Skarbu Państwa i jest objęty działaniem gminnej spółki wodnej.

Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku – Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 145 ze zm.), do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się w szczególności rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie. Natomiast, wykonywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów (art. 74 ust. 1 Prawa wodnego). Utrzymywanie tychże urządzeń należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej – do tej spółki (art. 77 ust. 1 Prawa wodnego), a jeżeli wskazany obowiązek nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 77 ust. 2 Prawa wodnego).

Zwrócić jednocześnie należy uwagę na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 sierpnia 2008 roku (sygn. II OW 34/08), w którym wyjaśniono, iż stosownie do art. 77 Prawa wodnego w kompetencjach starosty leżą kwestie kontroli utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych przez zainteresowanych właścicieli gruntów lub spółek wodnych z możliwością konkretnego określenia w decyzji szczegółowego zakresu obowiązków tym podmiotom i terminów ich wykonania. Ugruntowany jest także w judykaturze pogląd, iż ratio legis unormowania art. 77 ust. 2 Prawa wodnego polega na tym, że jeżeli obowiązek utrzymania w należytym stanie danego urządzenia melioracji wodnej szczegółowej nie jest realizowany, to wyłącznie właściwy organ do wydania pozwolenia wodnoprawnego, jest zobowiązany nałożyć w formie decyzji stosowne obowiązki (por. np. postanowienia NSA: z dnia 23 maja 2012 roku, sygn. II OW 53/12; z dnia 17 stycznia 2012 roku, sygn. II OW 139/11 i inne; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej i uwzględniając okoliczność, iż przedmiotem postępowania jest stan techniczny (a także legalność wykonania) rowu melioracyjnego, czyli – stosownie do art. 73 ust. 1 Prawa wodnego – urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, to z treści art. 77 Prawa wodnego wynika, iż organem właściwym w sprawie jest organ właściwy w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, a takim – na mocy art. 140 ust. 1 Prawa wodnego – jest starosta, a nie organy nadzoru budowlanego. Tymczasem kwestionowane w sprawie decyzje zobowiązujące do wykonania tymczasowego zabezpieczenia rowu melioracyjnego wydały organy nadzoru budowlanego, których kompetencje określa art. 80 i nast. Prawa budowlanego. W powołanych przepisach Prawa budowlanego nie ma mowy o uprawnieniu organów nadzoru budowlanego do rozpoznania sprawy, której przedmiotem jest utrzymanie w należytym stanie technicznym rowu melioracyjnego, czyli urządzenia melioracji wodnych szczegółowych.

Niewątpliwie przedmiotem uwagi organów nadzoru budowlanego były także kwestie związane ze stanem technicznym budynku mieszkalnego, który to ulegał pogorszeniu w związku ze złym stanem technicznym rowu. Zagadnienia odnoszące się do oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego bezspornie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego, zatem przedmiotem zainteresowania tychże organów powinny być tylko te sprawy. Natomiast ocena stanu technicznego rowu melioracyjnego, jako że należy do kompetencji innego organu, powinna mu zostać przekazana w trybie art. 65 K.p.a.

Stwierdzenie nieważności decyzji drugiej, jak i pierwszej instancji będzie skutkować tym, że organ nadzoru budowlanego szczebla powiatowego zobligowany będzie rozdzielić sprawy (stanu technicznego rowu melioracyjnego i stanu technicznego budynku mieszkalnego) i przekazać wniosek w sprawie stanu technicznego rowu do organu właściwego. Dopiero organ właściwy przystąpi do rozpoznania sprawy i będzie analizował argumenty podniesione w odwołaniu, jak i skardze do sądu. W tej sytuacji sąd odstąpił od merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi. Wyjaśnić jedynie należy, iż naruszenie przepisów o właściwości powoduje konieczność wyeliminowania rozstrzygnięcia bez względu na jego merytoryczną trafność, czy słuszność (por. np. wyroki WSA: w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 roku, II SA/Wa 2165/12 oraz z dnia 8 lutego 2008 roku, IV SA/Wa 2455/07; w Poznaniu z dnia 3 października 2012 roku, II SA/Po 527/12 i inne). Wynika z tego, iż żaden z argumentów wskazujących na konieczność szybkiego naprawienia rowu, bowiem tenże stanowi zagrożenie, w obliczu stwierdzonej nieważności decyzji, nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Konkludując sąd, na mocy 145 § 1 pkt 2 przy zastosowaniu art. 135 P.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku czyniąc za podstawę treść art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 780 zł złożył się uiszczony przez skarżących wpis od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego (240 zł) oraz poniesione przez niego wydatki.

LS