Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 874/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 251 ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2017r. sprawy ze skargi Gminy Miasta W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania gminie zwrotu środków finansowych PFRON przekazanych w ramach realizacji umowy o dofinansowanie. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa K. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz Gminy Miasta W. kwotę 28.941 (dwadzieścia osiem tysięcy dziewięćset czterdzieści jeden) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]. Marszałek Województwa [...] nakazał stronie zwrot środków PFRON przekazanych w 2015r. przez Województwo [...] w ramach umowy o dofinansowanie w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Zdaniem Marszałka Województwa, pokrycie w 2015r. ze środków z dotacji PFRON wydatków w postaci zaliczek za niezrealizowane do dnia [...]. zdania było niezgodne z postanowieniem § 9 ust. 5 umowy o dofinansowanie oraz art. 251 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016r., poz. 1870 ze zm.), dalej: "u.f.p.". Organ pierwszej instancji uznał, że wyżej wskazana część dotacji została przez jej beneficjenta pobrana nienależnie.

W złożonym odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 77 § 1, art. 80, art. 103

§ 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a." oraz art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...]. Gmina M. [...] zawarła z konsorcjum w skład którego wchodzili: 1) A. P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. Produkcja Handel Usługi A. P. oraz 2) [...] Budownictwo sp. z o.o. z siedzibą we [...] umowę nr [...] o roboty budowlane, stanowiące przedmiot zamówienia publicznego pod nazwą: "Przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej" w ramach zadania pod nazwą: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]". W § 7 tej umowy Gmina M. [...] zobowiązała się zapłacić wykonawcy jednorazową zaliczkę na poczet wykonania zamówienia w wysokości do [...] zł. W dniu

[...]. została zawarta we [...] umowa cesji pomiędzy ww. konsorcjum (cedent) a I. G. S. K.. B. sp. k. z siedzibą we [...] (cesjonariusz) oraz Gminą M. [...] (dłużnik). W przedmiotowej umowie dokonano cesji wierzytelności w wysokości [...] zł przysługującej cedentowi w stosunku do dłużnika. Kwota zaliczki, tj. [...] zł brutto ([...] zł netto) została zapłacona przez Gminę M. [...] w dniu

[...]. na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia [...]. Jak wynika ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy dokumentów w postaci protokołów odbioru, przedmiotowe prace, za które uiszczono wynagrodzenia zaliczkowe, były odbierane częściowo w okresie od dnia [...]. do dnia

[...].

Następnie, w dniu [...]. Gmina M. [...] zawarła

z S. sp. z o.o. z siedzibą w S. umowę nr [...] w ramach zadania pod nazwą: "Dostawa maszyn i wyposażenia pralni" w ramach zadania pod nazwą: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]". W § 6 ust. 1 tej umowy Gmina M. [...] zobowiązała się udzielić wykonawcy zaliczki na poczet wykonania zamówienia w wysokości 100% wartości umowy, tj. w kwocie [...]zł. Kwota [...]zł brutto (406.504,07 zł netto) została zapłacona tytułem zaliczki na rzecz wykonawcy w dniu [...]. - potwierdza ją faktura VAT nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego, odbiór przedmiotu zamówienia, za które uiszczono płatność zaliczkową nastąpił w dniu [...].

Ponadto, w dniu [...]. Gmina M. [...] zawarła z N. M. sp. z o.o. z siedzibą w S. G. umowę nr [...] na dostarczenie Gminie M. [...] samochodu osobowego P. za kwotę [...]zł brutto ([...] zł netto). W § 3 ust. 1 tej umowy Gmina M. [...] zobowiązała się udzielić wykonawcy jednorazowo zaliczki na poczet wykonania zamówienia w wysokości do 100% wartości umowy. Kwota [...]zł brutto ([...] zł netto) została zapłacona tytułem zaliczki na rzecz wykonawcy

w dniu [...]. - potwierdza ją faktura VAT nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego przejęcie przedmiotu umowy nastąpiło w dniu [...].

Organ zaznaczył, że Gmina M. [...] nie negowała faktu dokonania

w 2015r. płatności ze środków PFRON, przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r., zaliczek za towary i usługi, które zostały dostarczone i wykonane w 2016r. W tym zakresie organ zauważył, że w § 9 pkt 5 umowy o dofinansowanie Gmina M. [...] zobowiązała się do wykorzystania środków PFRON przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r. w terminie do dnia [...]. W § 13 ust 1 pkt 6 umowy o dofinansowanie strona zobowiązała się z kolei do wykorzystania przyznanego dofinansowania zgodnie z jego przeznaczeniem. Zdaniem Kolegium, Gmina M. [...] nie posiadała podstawy prawnej do wydatkowania środków PFRON przekazanych na pokrycie części kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r. na zaliczki za zadania, które zostały zrealizowane dopiero w 2016r. W konsekwencji, organ uznał, że Gmina M. [...] nie dokonała prawidłowego wykorzystania części środków PFRON przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r., jako że dokonała płatności zaliczkowych za niezrealizowane w 2015r. zadania.

Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że stosownie do treści art. 49e

ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2016r., poz. 2046 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", Gmina M. [...] zobowiązana jest do zwrotu środków PFRON przekazanych przez Województwo [...] na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r. w łącznej kwocie [...]zł. Na kwotę tę składają się:

1) kwota kwalifikowana [...] zł, stanowiąca pomniejszoną o kwotę [...]zł (wartość podatku od towarów i usług, którą Gmina M. [...] mogła odzyskać) kwotę [...]zł zapłaconą w dniu [...]. tytułem zaliczki za roboty budowlane stanowiące przedmiot zamówienia publicznego pod nazwą: "Przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej" w ramach zadania pod nazwą: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]" - stwierdzoną fakturą VAT nr [...] z dnia [...].; przedmiotowe roboty wykonano w okresie od dnia [...]. do dnia [...].;

2) kwotę kwalifikowaną [...] zł, stanowiącą pomniejszoną o kwotę [...]zł (wartość podatku od towarów i usług, którą Gmina M. [...] mogła odzyskać) kwotę [...]zł zapłaconą w dniu [...]. tytułem zaliczki za realizację zadania pod nazwą: "Dostawa maszyn i wyposażenia pralni"

w ramach zadania pod nazwą "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz

z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]" - stwierdzoną fakturą VAT nr [...] z dnia [...].; odbiór przedmiotu zamówienia nastąpił w dniu [...].;

3) kwotę kwalifikowaną [...] zł, stanowiącą pomniejszoną o kwotę [...]zł (wartość podatku od towarów i usług, którą Gmina M. [...] mogła odzyskać) kwotę [...]zł zapłaconą w dniu [...]. tytułem zaliczki za dostarczenie Gminie M. [...] samochodu osobowego P. - stwierdzoną fakturą VAT nr [...] z dnia [...].; przekazanie pojazdu stronie nastąpiło w dniu [...].

Odnosząc się do kwestii odsetek, Kolegium uznało, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia, iż wydatkowanie przez stronę w formie zaliczek za niezrealizowane zadania części dotacji z PFRON przekazanej na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]

w 2015r. nastąpiło na skutek okoliczności niezależnych od Gminy M. [...].

Z treści art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji wynika, że odsetek nie nalicza się jedynie

w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. W rezultacie, organ uznał rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji za poprawne również w części dotyczącej odsetek.

W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się

w nie uwzględnieniu przez organ okoliczności przytaczanych w treści odwołania od decyzji, dotyczących etapu negocjowania warunków umowy, mających znaczenie dla ustalenia treści umowy zgodnie z zasadą wynikającą z art. 65 § 2 ustawy z dnia

23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017r., poz. 459 ze zm.), dalej: "k.c.";

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając słuszności twierdzeniom i zarzutom sformułowanym w odwołaniu od decyzji Marszałka Województwa [...]

- art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy beneficjent wykorzystał przydzielone środki zgodnie z ich przeznaczeniem, prawidłowo, w ustalonej w umowie o dofinansowanie wysokości;

- art. 251 ust. 4 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie przez organ, iż wskazany przepis daje, w okolicznościach niniejszej sprawy, podstawę zakwestionowania przydzielonego beneficjentowi dofinansowania podczas, gdy przekazane Gminie M. [...] środki zostały wykorzystane zgodnie z umową z dnia [...].

o dofinansowaniu kosztów utworzenia we [...] Zakładu Aktywności Zawodowej.

Zdaniem skarżącej, przedmiotowe dofinansowanie zostało wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Wykonanie zadania publicznego nastąpiło w zakreślonym w umowie o powierzeniu jego realizacji terminie, tj. do dnia [...]. Zarówno umowa, jak i obowiązujące przepisy nie przewidywały zakazu stosowania zaliczki jako formy wydatkowania środków przyznanych beneficjentowi w ramach dotacji. Przy realizacji zadania nie naruszono powszechnie obowiązującego prawa, w tym art. 151a ustawy

z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013r., poz. 907 ze zm.), dalej: "u.p.z.p.", który pozwala na udzielanie wykonawcom zaliczek na sfinansowanie kosztów zamówienia. W wyniku takiego wydatkowania środków budżet jednostki samorządu terytorialnego nie poniósł uszczerbku. Środki z funduszów PFRON wydatkowano zgodnie z umową w 2015r., zatem wykorzystanie dotacji, rozumiane jako przeznaczenie uzyskanych kwot na cele związane z zadaniem publicznym, dokonało się w zakreślonym umową terminie. Mając powyższe na względzie, skarżąca stwierdziła, że postępowanie w sprawie o nakazanie zwrotu środków PFRON wraz

z odsetkami za zwłokę należy umorzyć w całości jako bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 - t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził naruszenie art. 251 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016r., poz. 1870 ze zm.), dalej: "u.f.p." w zw. z art. 49 e ust. 1

w zw. z art. 29 ust. 3a i art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2016r.,

poz. 2046 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", w przyjętym przez organy stanie faktycznym sprawy (art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a."),, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

w obu instancjach.

Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji pomija istotne elementy stanu faktycznego. Poza sporem pozostaje fakt negocjacji związanych z umową o dofinansowanie, który trwał jeszcze w 2016r. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, istota problemu występującego na gruncie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o legalność płatności zaliczkowych dokonanych przez Gminę M. [...] ze środków PFRON przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]

w 2015 roku - potwierdzonych fakturami VAT: nr [...] z dnia [...] roku, nr [...] z dnia [...] roku oraz nr [...] z dnia

[...] roku na łączną kwotę kwalifikowaną [...] zł. Zaznaczając, że zadania, za które uiszczono płatności zaliczkowe zostały zrealizowane w 2016 roku.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że postępowanie dowodowe

w sprawach z zakresu kodeksu postępowania administracyjnego opiera się o art. 7 i 77 k.p.a., gdzie zapisano, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

WSA wyjaśnia, że przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc zrealizować zasadę prawdy obiektywnej oraz wypełnić zobowiązanie płynące z nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy uznać uwzględnienie wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów i okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Stwarza to konieczność uzasadnienia zajętego stanowiska, aby wyraźnie z niego wynikało, że zostało ono oparte na prawidłowo zrealizowanej zasadzie swobodnej oceny dowodów, a nie ma charakteru rozstrzygnięcia dowolnego. (por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2017r., I OSK 1448/15). Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w danej sprawie

i bez rozważenia tych przepisów w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2017r., II OSK 1889/15).

Na tym tle sformułowano zarzut naruszenia art. 7, 75 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a argumentując niewyczerpującym rozpatrzeniem materiału dowodowego oraz na jego dowolną oceną, wyrażającą się w nie uwzględnieniu przez organ okoliczności przytaczanych w treści odwołania od decyzji, dotyczących etapu negocjowania warunków umowy -mających znaczenie dla ustalenia treści umowy zgodnie z zasadą wynikającą z art. 65 § 2 KC.

Jednakże uwzględnienie wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów i okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia zakreślono w decyzji do treści

art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, stwierdzając "z pewną dozą ostrożności", że na gruncie stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy zaszła sytuacja, w której część środków PFRON została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Albowiem tym przeznaczeniem w świetle art. 251 ust. 4 u.f.p. w zw. z § 4 ust. 2 i § 9 ust. 5 umowy

o dofinansowanie było pokrycie wydatków za zrealizowane w 2015 roku zadania związane z utworzeniem Zakładu Aktywności Zawodowej we [...].

W takim wypadku należało przyjąć, że rozpatrzono cały materiał dowodowy, jednak jego część dotyczącą negocjacji ciągnących się jeszcze w 2016r., uznano za nieistotną z punktu zastosowanych przepisów prawa materialnego, co czyni powyżej wymieniony zarzut za niezasadny.

Zdaniem Sądu, jak słusznie wskazał organ, art. 251 ust. 4 u.f.p. stanowi, że zgodne z prawem wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Bezspornie też, w § 4 ust. 2 umowy wyraźnie określono, że środki PFRON na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] mają zostać przeznaczone m.in. na realizację zadań takich jak: 1) przystosowanie do potrzeb osób niepełnosprawnych pomieszczeń produkcyjnych lub pomieszczeń służących świadczeniu usług oraz pomieszczeń socjalnych i przeznaczonych na rehabilitację (pkt 1); 2) zakup wyposażenia pomieszczeń socjalnych i przeznaczonych na rehabilitację, pomieszczeń, w których jest prowadzona działalność wytwórcza lub usługowa oraz przygotowanie stanowisk pracy, w tym zakup maszyn, narzędzi i urządzeń niezbędnych do prowadzenia produkcji lub świadczenia usług (pkt 3); 3) zakup lub wynajem środków transportu (pkt 5).

Jednakże niezasadnym w zaistniałym stanie faktycznym jest uznanie, że

z powyższych zapisów należy wywieść, iż nie chodziło o wpłatę zaliczek do końca 2015r. na wykonanie zadań.

Po pierwsze przepis ten nie zamyka wykorzystania dotacji, tylko do roku,

w którym nastąpiło materialne zrealizowanie zadania. Dalej, takie rozumienie tego przepisu niezrozumiałym czyniłoby działanie Marszałka, który bezspornie negocjuje rozliczenie jeszcze w 2016r. Ponadto, nabiera on wątpliwości dopiero we wrześniu 2016r., kiedy to zwraca się na piśmie z [...]. do Państwowego Funduszy Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z pytaniem czy płatności dokonane przez Organizatora w formie zaliczki w pierwszym roku tworzenia zaz mogą stanowić podstawę rozliczenia tych kosztów w pierwszym roku, mimo przyjęcia robót budowlanych oraz zakupów inwestycyjnych zostały potwierdzone w drugim roku.

Co więcej uzyskuje odpowiedź, że taka możliwość istnieje.

Na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie podważono terminu zapłaty zaliczek, ani tego, że zostały one wykorzystane na realizację zadań, o jakich była mowa w umowie o dofinansowaniu. Nie kwestionowano też konieczności takiego sposobu zapłaty oraz konieczności przeprowadzenia procedur z ustawy

o zamówieniach publicznych. Nie kwestionowano, że zgodnie z art. 44 ust. 4 u.f.p., Gmina M. [...] jako zamawiający zobligowana była do udzielenia zamówień na dostawy i roboty budowlane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 stycznia

2004 roku Prawo zamówień publicznych, co skutkować musiało przeprowadzeniem wymaganych prawem procedur.

Po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych, w dniu [...] roku Gmina M. [...] zawarła umowę z konsorcjum, w skład którego wchodzili: A. P. z [...] oraz [...] Budownictwo Sp. z o.o. z siedzibą we [...]. Przedmiotem umowy była przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej w ramach zadania pn.: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]". W 2015 roku zamawiający udzielił wykonawcy zaliczki na sfinansowanie kosztów zamówienia. W dniu [...] roku Gmina M. [...] zawarła umowę ze [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S.. Przedmiotem umowy była dostawa maszyn i wyposażenia pralni dla Zakładu Aktywności Zawodowej. Również w tym przypadku w 2015 roku zamawiający udzielił zaliczki na poczet realizacji zamówienia. Podobnie rozliczono umowę z dnia [...] roku I[...], na dostarczenie Gminie M. [...] samochodu osobowego P. .

Ostatecznie nie wiadomo czy SKO uważa, że to art. 251 ust. 4 u.f.p. stoi na przeszkodzie, by uznać, że płacąc zaliczki nie wykorzystano dotacji zgodnie

z przeznaczeniem, czy powodem był brak zgody w umowie, o czym świadczy zapis

w odpowiedzi na skargę, uwypuklający brak woli u Marszałka. W tym względzie należy przyznać rację skarżącej, która odwołuje się do art. 8 i 107 § 3 k.p.a., uważając, za niewystarczające uzasadnienie przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając słuszności twierdzeniom i zarzutom sformułowanym w odwołaniu od decyzji Marszałka Województwa [...].

W ocenie Sądu także powoływanie się na brak zgody w umowie, nie uzasadnia zasądzenia zwrotu, o jakim mowa w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 49 e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, Środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Należy wyjaśnić, że przepis ten jest przede wszystkim przepisem

o charakterze materialnym, gdyż wprowadza w sposób jednoznaczny, od dnia

[...] r. prawo żądania przez Fundusz zwrotu kwoty wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Ustanawia również materialno prawne uwarunkowania żądania zwrotu: wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, pobranie w nadmiernej wysokości lub stwierdzenie nieprawidłowości w wyniku kontroli. Przepis ten zawiera także uregulowanie o charakterze procesowym, gdyż jako właściwy ustanawia tryb decyzji administracyjnej nakazującej zwrot.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2014r., II GSK 118/13).

Jak zapisano tylko trzy sytuacje: wykorzystanie niezgodnie

z przeznaczeniem, pobranie w nadmiernej wysokości i ustalenie w wyniku kontroli

w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości; dają podstawę, by żądać zwrotu. Dlatego też w wydanej na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków, Marszałek Województwa musi jasno określić, która z tych sytuacji miała miejsce.

Zdaniem Sądu zarówno w decyzji pierwszej jak i drugiej instancji, nie wiadomo ostatecznie jak zakwalifikowano wykazany stan faktyczny. Rozpoczynając swe orzeczenie, organ pierwszej instancji wskazuje na nieprawidłowości stwierdzone

w wyniku weryfikacji merytorycznej dokumentów przedłożonych do rozliczenia kosztów. Zdaniem Marszałka, nastąpiło "niewykonanie umowy", o jakim mowa w § 19 umowy. Zakreśla to do niezrealizowania zadania do końca 2015r. By na koniec powołać się na zakaz tworzenia lokat ze środków przekazanych. Natomiast w decyzji SKO posłużono się takimi pojęciami jak "legalność płatności zaliczkowych", "prawidłowe wykorzystanie dotacji", by ostatecznie stwierdzić "z pewną dozą ostrożności", że część dotacji była wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, albowiem tym było pokrycie wydatków za zrealizowane w 2015r. zadanie związane z utworzeniem zakładu.

Zatem już na etapie treści decyzji nie wiadomo, jaka konkretnie sytuacja

z art. 49 e ust. 1 ustawy o rehabilitacji wystąpiła w sprawie, co czyni decyzję niejasną, niemniej nie mogło mieć to istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż podciągnąwszy stan faktyczny pod którąkolwiek z wymienionych sytuacji, wynik pozostaje niezmienny: nakazanie zwrotu.

W ocenie Sądu, skoro organy uznały, że należy zwrócić dotację, bo przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej, dostawa maszyn

i wyposażenia pralni dla Zakładu Aktywności Zawodowej oraz dostarczenie samochodu osobowego P. nastąpiło po [...]., to jest to sytuacja kwalifikująca się pod zarzut jej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem.

Nie ma wątpliwości, że Gmina M. [...] do końca 2015r., wykorzystała środki w ten sposób, że zapłaciła w 2015r. za wykonanie zadań, co do rodzaju których nie było wątpliwości. Zaliczki w sprawie były niczym innym jak zapłatą

z góry. Zadania, o jakich mowa w umowie były zrealizowane w 2016r., z pieniędzy jakimi dysponowała ze środków PEFRON. WSA przyjął te ustalenia za organami. Było to bezsporne, a dokumenty znalazły swe odzwierciedlenie w materiale dowodowym.

Skoro nie wskazano przepisu prawa, z którego wynikałoby, że nie jest wykorzystaniem dotacji wpłata tego rodzaju zaliczek na ostatecznie wykonane zadanie, i nie było to wolą stron, gdyż negocjowały warunki umowy jeszcze w 2016r., to nie można przyjąć, że zapłata w 2015r. była wykorzystaniem dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem.

Zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, dofinansowania ze środków Funduszu kosztów, dokonuje samorząd województwa na warunkach i w wysokości określonych umową zawartą z jednostką określoną w ust. 1. W art. 66 ustawy

o rehabilitacji zapisano, iż w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Z kolei stosownie do § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz. U . z 2012r., poz. 850) dopuszczono warunki renegocjacji umowy.

Powyższe oznacza, że to, czy dotację wykorzystano zgodnie

z przeznaczeniem należy postrzegać również poprzez pryzmat zgodnej woli stron.

Zatem jakkolwiek nie ma wyraźnego przyzwolenia na zaliczkową zapłatę

w samej umowie, to jednak nie można zapominać, że na tym etapie Marszałek nie wiedział, że taka zgoda jest wymagana, o czym świadczy pytanie jakie zadał do PEFRON we wrześniu 2016r. Co więcej całe jego zachowanie, w szczególności przyzwolenie na renegocjacje przedłużające się poza 2015r., krótki, bo ok. dwutygodniowy okres do końca 2015r. kiedy możliwym było wykorzystanie środków; świadczy o tym, że wiarygodnym jest wskazywane przez Gminę przyzwolenie na tego typu wykorzystanie dotacji.

Dlatego też zasadnym jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 251 ust. 4 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie przez organ, iż wskazany przepis daje, w okolicznościach niniejszej sprawy, podstawę zakwestionowania przydzielonego beneficjentowi dofinansowania podczas, gdy przekazane Gminie M. [...] środki zostały wykorzystane zgodnie z umową nr [...] z dnia

[...] r. o dofinansowaniu kosztów utworzenia we [...] Zakładu Aktywności Zawodowej. W konsekwencji zasadnie zarzucono naruszenie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy beneficjent wykorzystał przydzielone środki zgodnie z ich przeznaczeniem, prawidłowo, w ustalonej w umowie

o dofinansowanie wysokości, co jednocześnie wskazuje na to, że naruszenie prawa ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Naruszenie tego typu miało miejsce w obu instancjach, co uzasadnia zastosowanie art. 135 p.p.s.a.

Sprawa wraca do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.

Mając na względzie powyższe oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 p.p.s.a.

L. Kleczkowski H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent