Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 478/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2015-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa NSA Stanisław Śliwa Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi ZB jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych, którą wydano w następującym stanie sprawy;

Na skutek pisemnej interwencji ZB, właściciela działek nr 2027,1864 i 1866 położonych w [.], Wójt Gminy [.] przeprowadził postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr 1568/4 w [.] należącej do S. i A. B. poprzez wykonanie na niej nasypu o wys. 3 m z gruzu i ziemi, przez co doszło do zamknięcia odpływu wody do rowu melioracyjnego i przepustu pod szosą.

Wydane w sprawie decyzje Wójta z dnia [.] czerwca 2013 r. oraz z dnia [.] grudnia 2013 r. zostały uchylone przez Kolegium decyzjami z dnia [.] sierpnia 2013 r. oraz z dnia [.] stycznia 2014 r.

Natomiast decyzją z dnia [.] listopada 2014 r. nr [.], Wójt umorzył postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr 1568/4 w części dotyczącej działki nr 1867 należącej do [.] S.A. wobec niezłożenia wniosku przez właściciela działki i braku szkód na tej nieruchomości, a w punkcie 2 odmówił zobowiązania S. i A. B., współwłaścicieli działki nr 1568/4, do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec braku szkód na nieruchomościach ZB.

Organ ustalił, że działka nr 1568/4 w granicy działek wnioskodawcy była pierwotnie obniżona o około 70 cm. Działka nr 1568/4 została w 2012 r. nawieziona gruzem na wysokość około 1 m na całej powierzchni, a w skrajnej jej części od strony działek ZB 3 m. Na granicy spornych działek widoczny jest rów odwadniający – pogłębiony w toku postępowania, prowadzący wodę przepustem pod drogę krajową do rowu gminnego, a następnie starorzecza rzeki [...], którego przepływ zablokowany został nawiezionym gruzem. W toku postępowania państwo B. dokonali usunięcia zwałów gruzu i udrożnienia rowu, dzięki czemu umożliwiono swobodny przepływ wód z przyległego terenu. Rów biegnący w granicy rzeczonych działek stał się drożny i spełnia swoje funkcje; teren działki ZB podczas oględzin był suchy bez widocznych szkód. Zastoiska wody występowały tylko na działce państwa B. Także należąca do ZB łąka – działka nr 2027, była sucha. Zastoisko stwierdzono jedynie przy nasypie kolejowym, które znajdowało się wszak poza granicą działki nr 2027. Wobec nie stwierdzenia szkodliwego oddziaływania dokonanej niewątpliwie zmiany stanu wody na działce nr 1568/4 na inne nieruchomości brak było podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 29 Prawa wodnego nakładającej na ich właścicieli określone obowiązki. Powyższe okoliczności potwierdziły kilkukrotnie przeprowadzone oględziny, jak też opinia biegłego. Biegły stwierdził ponadto, że drenaż działki ZB na skutek braku konserwacji przesłał spełniać swoje funkcje. Organ zwrócił natomiast uwagę, że w myśl art. 70, 74 i 77 Prawa wodnego wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych oraz ich utrzymywanie należy do właścicieli nieruchomości, a zadania w tym obszarze nie należą do kompetencji Wójta, lecz Starosty. Z powodu niestwierdzenia zaś szkód na działce należącej do [.] S.A. błędnie uznano ten podmiot za stronę postępowania, i dlatego zachodziła konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie, stosownie do art. 105 § 1 K.p.a.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zakwestionował rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 i zażądał jego zmiany poprzez nałożenie na państwa B. obowiązków zmierzających do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie. Na skutek bowiem niewątpliwego podniesienia poziomu terenu wody z wyżej położonych obszarów nie może już naturalnie spływać i zbiera się w zagłębieniu nasypu kolejowego. Ponadto do podniesienia poziomu gruntu w niedozwolony sposób użyto odpadów. Działania na działce nr 1568/4 miały negatywny wpływ na jego nieruchomości, ponieważ znajdująca się na nich woda nie wsiąka już w takim tempie jak dotychczas, tylko stagnuje na gruncie. Może to negatywnie wpływać na uprawy na tych nieruchomościach.

Opisaną na wstępie decyzją SKO w [.] utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy uznając, że w prawidłowo ustalonych okolicznościach sprawy – znajdujących odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, brak było podstaw do orzekania obowiązków w trybie art. 29 Prawa wodnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że poziom działki nr 1568/4 został podniesiony, jednak odbyło się to bez szkody dla gruntów sąsiednich. Potwierdziły to oględziny terenu, jak i opinia biegłego. Zresztą sam wnioskodawca wskazywał jedynie na szkodę hipotetyczną, a nie realną. Natomiast w kwestii założenia i utrzymania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych wyjaśniono, że obowiązek ten ciąży na właścicielach nieruchomości , a zadania w tym zakresie realizują starostowie, a nie wójtowie. W kwestii rozstrzygnięcia decyzji pierwszoinstancyjnej zwrócono natomiast uwagę, że zagadnienie umorzenia postępowania – zawarte w punkcie 1, powinno zostać wprawdzie załatwione odrębną decyzją na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., jednak uchybienie to nie było na tyle istotne, aby zachodziła konieczność jej uchylenia.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ZZ zakwestionował ustalenia faktyczne organów, a przemawiać przeciwko nim ma pierwsza opinia MK. Zmiana stosunków wodnych na działce nr 1568/4 odbyła się ze szkodą dla gruntów sąsiednich, ale też z naruszeniem art. 26 ustawy o odpadach, ponieważ nasyp o wysokości około 3 m wykonano z odpadów w postaci gruzu. Podniesienie poziomu tej działki niewątpliwie odbyło się z korzyścią dla niej, ponieważ podniósł się jej poziom, jednak zarówno ten fakt jak i zlikwidowanie podczas nawożenia przepustu wpłynęło negatywnie na działkę nr 2027 i nr 1867, na której gromadzi się nadmiar wody.

W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014 r., poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddawszy zaskarżoną decyzję ocenie legalności w zakresie wynikającym z wyżej przytoczonych przepisów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 496 - publikator aktualny na dzień wydania wyroku) zwana dalej "P.w." oraz art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. Przepisy art. 29 P.w. stanowią, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Z kolei art. 105 § 1 K.p.a. stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w [.], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta, którym do rozstrzygnięciem w punkcie 1 umorzono postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr 1568/4 w części dotyczącej działki nr 1867 należącej do [.] S.A. wobec niezłożenia wniosku przez właściciela działki i braku szkód na tej nieruchomości, a w punkcie 2 odmówiono zobowiązania S, i A, B., współwłaścicieli działki nr 1568/4, do przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wobec braku szkód na nieruchomościach ZZ.

Stan faktyczny sprawy przyjęty przez organy do orzekania Sąd poczytuje za własne ustalenia i stwierdza, że tak ustalony stan faktyczny stanowi podstawę do orzekania. Wynika z niego, co następuje:

Postępowanie zainicjował wniosek ZB z dnia 14 września 2012 r., który podał, że S. i A. B. na działce nr 1568/4 położonej w [.] wykonali nasyp blokujący naturalny przepływ wód. Podał, że jest właścicielem działek nr 2027, 1864 i 1866 o łącznej powierzchni 1,62 ha, które stanowią łącznie z zabudowaniami gospodarstwo rolne. Wykonany nasyp o wysokości ok. 3 m z nawiezionego na działkę gruzu zamknął przepływ wody do rowu melioracyjnego. Na skutek tego nasypu wody opadowe i odprowadzane za pomocą drenu zostały odcięte od dalszego połączenia do rowu melioracyjnego i przepustu pod szosą. W wyniku powyższych działań nieruchomość skarżącego zagrożona została zalaniem wody, która nie ma odpływu w czasie roztopów i obfitych opadów deszczu.

Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest, że na działkę nr 1568/4 w [.] został nawieziony przez jej właścicieli gruz, który zablokował spływ wody przepustem pod drogą krajową do rowu gminnego, a następnie do starorzecza rzeki [...] (protokół oględzin z 20 lutego 2013 r.). W dniu 1 marca A. i S. B. poinformowali Wójta Gminy [.], że w dniu 25 lutego 2013 r. dokonali usunięcia zwałów gruzu celem udrożnienia rowu, umożliwiając swobodny odpływ wód z przyległego terenu. W dniu 8 kwietnia 2013 r. zostały przeprowadzone kolejne oględziny w terenie przez organ I instancji. W trakcie oględzin stwierdzono, że rów odwadniający biegnący wzdłuż granicy z działką skarżącego oraz A. i S. B. Rów wykonany został przez Przedsiębiorstwo [...], a na zlecenie A. i S.B. pogłębiony. Podczas oględzin stwierdzono, że rów jest drożny, spełnia swoją funkcję. Wzdłuż całej granicy działki skarżącego z działką państwa B. stwierdzono, że działka skarżącego jest sucha. Kolejne oględziny w dniu 29 maja 2013 r. przeprowadzono w warunkach pogodowych suchych, w których uczestniczył przedstawiciel [.] [...] S.A. - sekcja eksploatacji w [.]. Przedstawiciel [.] stwierdził, że w ewidencji przedsiębiorstwa nie widnieje rów przy torowisku przy nasypie kolejowym linii [.] - [.] nr 1867 będąca we władaniu [.] [...] S.A. jest obniżona w stosunku do działki skarżącego o koło 0,5 m, a obniżenie powstało wskutek wybierania materiału w czasie budowy linii kolejowej. Według przedstawiciela [.] obniżenie to nie wpływa na normalną eksploatację torowiska znajdującego się na ich działce. W tym dniu nie stwierdzono też żadnych zmian na gruncie utrudniających odpływ wody, ani niekorzystnego wpływu przekształconego terenu działki nr 1568/4 na działki sąsiednie.

W trakcie rozprawy dniu 10 października 2013 r. ZB oświadczył, że działki nr 1864, 1866 i 2027 zostały w całości zmeliorowane w latach powojennych czy też wojennych ubiegłego wieku. Pod torami na działce nr 1568/4 znajdował się betonowy przepust, który odprowadzał wodę z działki nr 2027 i został zasypany przez A.S. B. Podał też, że w wyniku zasypania rowu drenarskiego i zmniejszenia jego przepustowości, czyli zmniejszenia jego przepustowości ok. 12 m do 0,5 m nastąpiła zmiana powierzchni działki poprzez wyrosłe szuwary. Rów ten miał być konserwowany przez Rejon Dróg Publicznych, a wobec braku działań w tym zakresie Gmina powinna zobowiązać ten podmiot konserwacji rowu. Dodał, że woda z bazy Rejonu Dróg Publicznych przepływa pod drogą relacji [.] - [.], następnie przez zastoisko, aż do rzeczyska w [.] - [.] niszcząc naturalne środowisko (przestały rechotać żaby). Gdy Rejon Dróg Publicznych wybudował bazę doszło do zniszczenia drenarki na polach znajdujących się za drogą i dlatego w czasie opadów deszczu, roztopów woda kumuluje się, przepływa pod drogą i zalewa jego działki. J.J. - świadek skarżącego - zeznała, że na terenie ww. działek widoczne są trzy wyloty rur drenarskich.

Rejonowy Związek Spółek Wodnych w [.] pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. nr [.] wyjaśnił, że działki nr 1568/4, 1864, 1866 i 2027 nie znajdują się w obszarze działania spółki wodnej [.], a w dokumentacji technicznej brak jakichkolwiek urządzeń melioracyjnych. [.] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [.] Inspektorat w [.] w piśmie z dnia 4 września 2013 r. nr [.] podał, że na ww. działkach nie występują urządzenia melioracji wodnych.

Kolejne oględziny w dniu 6 listopada 2013 r. zostały przeprowadzone podczas deszczu (trzydniowego) i na działkach skarżącego nie stwierdzono stagnowania wody, żadnych zastoisk, rozlewisk, kałuży, bądź blokady w odpływie wody. Stwierdzono istnienie rur drenarskich poza granicami działki skarżącego. Rury są poprowadzone z działki nr 1864 na działkę nr 1867 - w zarządzie [.]. Wylot rur znajdował sie częściowo w wodzie stagnującej w zagłębieniach terenu działki nr 1867, a nadmiar stagnującej wody przepływał do istniejącego na działce A. i S. B. rowu prowadzącego wody do starorzecza rzeki [...]. Podczas oględzin nie stwierdzono istnienia rury drenażowej na działce nr 1568/4 stanowiącej własność. A. i S. B.. Skarżący nie wskazał też miejsca ewentualnej lokalizacji rury drenarskiej. Rów odwadniający został wykonany pomiędzy sąsiadującymi działkami w miejscu dokonanego nasypu na działce A. i S. B. na całej długości nasypu powinien i istnienie rury drenarskiej wychodzącej z działki skarżącego gdyby była to zostałaby odkryta. Skarżący potwierdził, że szkody na jego działce nie występują, a obawy dotyczą urządzeń melioracyjnych zlokalizowanych na działkach w związku z zasypaniem poprzez wykonany nasyp wylotu rury drenarskiej i drenaż może nie spełnić swojej funkcji.

W trakcie postępowania ustalono ponadto, że na działce nr 1568/4 A. i S. B. nie było rowu odwadniającego, który powstał na wniosek Przedsiębiorstwa [...] w [.], aby odprowadzać wody z bazy magazynowej. Działka A. i S. B. (1568/4) od strony graniczącej z działką skarżącego nr 1866 na całej długości nawiezienia ją ziemią posiada rów odwadniający prowadzący wody przepustem pod drogą krajową do starorzecza rzeki [...]. Powyżej powstałego rowu na gruncie rodzimym istnieje zagłębienie, w którym woda połączona z rowem stagnuje, a jej nadmiar wpływa do powstałego rowu. W miejscu zalegania tej wody na działce A. i S. B. - powyżej nawiezienia i lokalizacji rowu od strony zachodniej działki (od torowiska) na działce występuje grunt rodzimy, obniżony w stosunku do działki skarżącego o około 70 cm. Stwierdzono drożność rowu i przepływ wody z miejsc jej kumulacji na działce A. i S. B. do rowu utworzonego na tej działce. Potwierdzono też brak jakiegokolwiek wpływu wód z działki A. i S. B. na działkę skarżącego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji w dniu 26 lutego 2014 r. przeprowadził kolejne oględziny na działce oraz rozprawę administracyjną i nie stwierdził na działkach objętych postępowaniem zmian w stosunku do stanu ustalonego w poprzednich oględzinach w zakresie wystąpienia szkody na działce skarżącego w wyniku naruszenia stosunków wodnych. Świadek J.J. podała, że w przeszłości cały obszar objęty sporem był zdrenowany w tym i działka, którą nabyli A. i S. B. (nr 1568/4 oraz działki sąsiednie p nr 1864, 1866 i 2027). Rury wykonane z ceramiki biegły w kierunku bocznicy "G.", a dalej woda schodziła przez drogę do rzeki, jak teraz woda z działek płynie pod działkę A i S. B. tylko teraz w miejsce fosy został wykopany rów. Dreny były i są tam nadal, ale po wykonaniu rowu jest możliwe, że woda będzie spływała. Dodała, że uprawy na nieruchomości skarżącego nie udawały się już wcześniej to jest od 2011 r.

Wójt Gminy [.] powołał biegłego w rozpoznawanej sprawie. W dniu 28 kwietnia 2014 r. na miejscu sporu została przeprowadzona rozprawa administracyjna i oględziny z udziałem biegłego. Skarżący powtórzył swoje stanowisko i wyjaśnienia prezentowane podczas wcześniejszych oględzin. Wyjaśnił, że drenaż nie był konserwowany, bo nie było takiej potrzeby. Na skutek wykonania nasypu przez A. i S. B. na polu ornym po jednodniowych opadach woda stoi około dwóch tygodni. Przed wykonaniem nasypu woda swobodnie spływała. Obecnie woda nie spływa ponieważ w wykonanym rowie poziom dna jest wyżej niż poziom terenu działki przed nasypem. Skarżący podał, że działka nr 2027 jest zaniżona w stosunku do działki A. i S. B. po nawiezieniu gruzu i nie ma odpływu wody powierzchniowej. Przed nasypaniem ziemi na działkę nr 1568/4 woda powierzchniowa płynęła w stronę przepustu pod drogę krajową i dalej przez przepust, który został zasypany pod torem kolejowym do G. Na działce nr 2027 nie było drenażu.

Według przedstawiciela [.] istniejące wcześniej zaniżenie terenu o szerokości około 20 m biegnące równolegle do nasypu bocznicy "G" powodowało naturalne obniżenie poziomu wód gruntowych, ponieważ poziom dna tego zaniżenia był co najmniej 0,5 m niższy niż teren działek sąsiednich. Przedstawiciel [.] podał, że na skutek ostatnich robót ziemnych została ograniczone powierzchnie obniżeń terenu wzdłuż nasypu po torze dojazdowym do bocznicy G. i tym samym została ograniczona powierzchnia rozlewiska wodnego i możliwości jego wsiąkania i wysychania, ale dotyczy to działki nr 1568/4, na która nawieziono ziemię. To nawiezienie ziemi nie spowodowało żadnych szkód na działkach [.].

Biegły podał do protokołu opis stanu wód na gruncie i jej spływ oraz zaznaczył, że na działce stanowiącej własność [.] oraz A. i S. B. stoi woda. Woda była też w wykonanym rowie.

Biegły mgr inż. MK w opinii z maja 2014 r. stwierdził, że w stosunku do stanu pierwotnego doszło do zmiany stosunków wodnych. Do pierwszej zmiany stosunków wodnych doprowadziły osoby nieznane, pracujące na rzecz likwidacji toru dojazdowego do bocznicy kolejowej G. lub tak jak oświadczył skarżący, że przepust zlikwidowano podczas terenu działki nr 1568/4. Likwidacja przepustu była działaniem negatywnym dla działki nr 1867, po której przebiega trasa toru Nr 108, gdyż woda z zaniżenia pomiędzy tym torem a nasypem dojazdu do bocznicy G. przestała być odprowadzana w stronę rowu melioracyjnego i starorzecza rzeki [...]. Było to działanie korzystne dla działki nr 1568/4, bo mniej wody zaczęło spływać na jej teren, z kolei ponadto działka nr 1568/4 mogła przyjąć więcej wody z terenu działek położonych wyżej.

Według biegłego do następnej zmiany stosunków wodnych doprowadzili A. i S. B., gdyż oni lub na ich zlecenie została w 2012 r. na działkę nr 1568/4 nawieziona ziemia i gruz. Na skutek tych działań na działce 1568/4 została ograniczona powierzchnia obniżeń terenu wzdłuż nasypu przy torze dojazdowym do bocznicy G., z czym wiąże się ograniczenie wsiąkania i wysychania, wobec czego nastąpiło lokalne podniesienie wody gruntowej. Takie działanie spowodowało, że woda opadowa i roztopowa nie spływa w wystarczającej ilości na teren działki nr 1568/4, blokowany jest również spływ wód z terenów położonych powyżej ze względu na piętrzenie się wód gruntowych, woda powierzchniowa nie wsiąka w grunt skarżącego, tylko stoi i stagnuje, przez co mogą zagniwać uprawy na tych działkach.

Do ostatniej zmiany stosunków wodnych prawdopodobnie doprowadziło Przedsiębiorstwo [...] w [.] lub inne osoby na zlecenie tej firmy poprzez wykonanie rowu odwadniającego wzdłuż działki nr 1568/4. Było to działanie w nieznacznym stopniu poprawiające stan stosunków wodnych nie tylko na tej działce, ale i dla działek skarżącego położonych wyżej, gdyż średnica rowu jest za mała dla odprowadzenia całej spływającej wody, a dno rowu za płytkie, żeby obniżyć zwierciadło wody gruntowej i odwodnić teren zlokalizowany od czoła działki nr 1568/4 w miejscu kończ nasypu, gdzie ciągle stoi woda. Według biegłego rów wykonano nielegalnie, bo bez wymaganego pozwolenie wodnoprawnego. Wykonanie nasypu na działce nr 1568/4 spowodowało zmniejszenie naturalnego polderu, jaki tworzył na tej działce dla wód opadowych i roztopowych dla terenów wyżej położonych. Znacznie zaniżony został też spływ wody z zaniżenia wzdłuż toru kolejowego nr 108 następnie spływającej zaniżeniem wzdłuż nasypu toru dojazdowego do bocznicy G., co powoduje stagnację wody w tych zaniżeniach i lokalne podniesienie się wód gruntowych, co może być powodem zalewania działek skarżącego. Wykonanie niewielkiego rowu na granicy działki nr 1568/4 mającego odprowadzać wody do starorzecza rzeki [...] nie rozwiązuje sytuacji, a prawdopodobnie dno rowu jest wyżej niż zagłębienia od czoła nasypu z gruzu i kamieni. Rów nie ściąga wody, a być może nawet nawadnia teren. Nawiezienie gruzu i ziemi na działkę 1568/4 nie ma natomiast negatywnych skutków dla drenażu wykonanego w latach 40-tych ubiegłego wieku na działkach skarżącego, gdyż dreny te uległy kolmatacji (stopniowemu zatkaniu).

Na żądanie Wójta Gminy [.] dotyczące przedłożenia przez Przedsiębiorstwo [...] w [.] operatu wodnoprawnego sporządzonego na wprowadzanie wód z bazy rowem odwadniającym zlokalizowanym na działce A. i S. B., za pismem z dnia [.] kwietnia 2014 r. nr [.] poinformowało, iż operat wodnoprawny dotyczy odprowadzania ścieków wód opadowych i roztopowych z terenu bazy magazynowej w [.] do rowu działka nr 1867 - teren zamknięty [.] oraz przesłało ten dokument. Odprowadzanie wód z terenu bazy do rowu (zagłębienia terenu) przy torze [.] S.A. (przepust kd 1000 pod drogą powiatową) zostało wykonane w latach 70 -tych ubiegłego wieku, czego dowodzi nienaruszona powierzchnia asfaltowa na drodze powiatowej. Przepływ wody do starorzecza rzeki [...]. Wody opadowe i roztopowe z pasa drogi powiatowej (działka 1859), jak również z terenu bazy magazynowej w [.] (nr 1846/2, 1847/5, 1847/7 i 1847/8) odprowadzane są do rowu na działce nr 1867 - własność Skarbu Państwa w zarządzie [.] S.A. Rów przebiega również przez teren działki nr 1568/4 istniejącym przepustem pod drogą krajową (działka 1568/5). Odbiornikiem wód jest rów melioracyjny - działka nr 1294 i nr 1778, których właścicielem jest Skarb Państwa, a zarządca Gmina [.]. Rów ten prowadzi wody opadowe do starorzecza rzeki [...] Istniejące rozwiązanie nie stanowiło zagrożenia dla działek przyległych w tym działek skarżącego. Przedsiębiorstwo na terenie bazy na istniejącej kanalizacji wybudowało urządzenie podczyszczające ścieki, przy czym nie nastąpiło zwiększenie odwadnianej powierzchni. W 2013 r. Przedsiębiorstwo w porozumieniu z [.] S. A. dokonało odtworzenia rowu - pogłębienia i poszerzenia - co zapewnia lepszy spływ wody i eliminuje powstawanie zastoisk. Ze względu na brak zgody ZB, nie można było wykonać całego zamierzonego zakresu prac, które stanowiłyby korzystniejsze rozwiązanie dla każdej ze stron. Zatwierdzona dokumentacja powykonawcza przez Kolejowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [.] potwierdza odtworzenie rowu ze spadkiem gwarantującym swobodny odpływ wody. Dokonane obliczenia przepustowości zapewniają możliwość przejęcia wymaganej ilości wód opadowych i roztopowych, tym samym eliminując możliwość zalewania terenów przyległych. Decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [.] nr [.] z dnia [.] maja 2014 r. Przedsiębiorstwo uzyskało pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych w ilości 68l/s do rowu na działce nr 1867 w [.].

A. i S. B. w dniu 12 lipca 2014 r. złożyli wniosek o przesłuchanie świadków to jest JŻ i SM oraz dołączyli do materiału dowodowego 4 sztuk zdjęć wykonanych po trwających 6 dni ulewnych deszczów i został ogłoszony stan alarmowy na rzekach powiatu [.], które pokazują, że nawet w tak ekstremalnych warunkach, jakie maiły miejsce w ostatnich dniach rów spełnia swoje zadania. Zdjęcia były wykonane w obecności ww. świadków. W dniu 21 lipca 2014 r. przeprowadzono kolejną rozprawę administracyjną celem ugodowego załatwienia sprawy. Obecny na rozprawie przedstawiciel [.] PLK S.A. oświadczył, że podniesienie terenu działki nr 1568/4 w [.] nie ma żadnego znaczenia dla działek będących w zarządzie [.] i nie ma ujemnego wpływu, gdyż woda schodzi rowem istniejącym na działce A. i S. B. Natomiast AB zadeklarowała utrzymywanie i konserwację istniejącego rowu, w tym w razie konieczności jego pogłębienie. Na kolejnej rozprawie w dniu 22 października 2014 r. AB oświadczyła, że od ostatnich oględzin nie nastąpiła żadna zmiana i woda spływa istniejącym rowem do cieku wodnego i nie przedostaje się na działki sąsiednie, w tym działkę skarżącego. Zawnioskowani przez A. i S. B. świadkowie zeznali, że woda z rowu, jaki i z zamulisk istniejących w zagłębieniach terenu nie wpływa na działki ZB i dlatego nie powstają na jego nieruchomości szkody.

Przechodząc do merytorycznej oceny przedstawionego stanu faktycznego stwierdzić należy, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 29 ust. 3 P.w. Zwrócić należy jednak uwagę, że przepis art. 29 ust. 1 tej ustawy nie zawiera w swej treści generalnego zakazu zmian stosunków wodnych na gruncie, które zostały dopuszczone pod warunkiem, że nie odbędzie się to ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Prowadzone przez Wójta postępowanie miało zatem na celu przede wszystkim wykazanie, czy podniesienie poziomu działki nr 1568/4 przez A. i S. B. – co w sprawie jest niewątpliwe, szkodliwie oddziałuje na działki sąsiednie, w tym należące do ZB. Przypomnieć należy również treść wniosku skarżącego z dnia 14 września 2012 r., w którym skarżący domaga się od właścicieli działki nr 1568/4 zlikwidowania nasypu z tego powodu, że spowodował zasypanie wylotu rur drenażowych i odcięto od dalszego połączenia do rowu melioracyjnego. Postępowanie dowodowe wykazało, że nawiezienie gruzu i ziemi na działkę nr 1568/4 nie miało wpływu na drenaż znajdujący się na działce skarżącego (treść opinii biegłego), bo z uwagi na długi okres używania nastąpiło jej samoczynne zatkanie. W opinii dokonano podziału naruszenia stosunków wodnych w badanym obszarze ze względu na miejsce, podmioty (wskazane z zaznaczeniem prawdopodobieństwa ewentualnego ich działania) i czas. W ocenie Sądu wielość działań, podejmowana w różnym czasie, przez różne podmioty i w kilku miejscach w badanym obszarze oraz zaprzestanie na skutek upływu czasu funkcji drenażu na działkach skarżącego nie może powodować ponoszenia odpowiedzialności przez właścicieli działki 1568/4.

W świetle powyższych uwag przyjąć należy, że właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność administracyjną za swoje działania powodujące zmianę stosunków wodnych , które odpowiadają dyspozycji normy prawnej zawartej w art. 29 P.w. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że pojęcie gruntów sąsiednich należy interpretować wąsko i odnosić zasadniczo do gruntów graniczących. W kontrolowanej sprawie trzeba mieć na względzie również i to, że nieruchomości skarżącego są położone w szczególnej konfiguracji terenu ze względu na sąsiedztwo drogi krajowej, nasypy linii kolejowych, do czego szczegółowo odniósł się tak przedstawiciel [.] jak i Przedsiębiorstwo [...] w [.].

Postępowanie dowodowe nie wykazało istnienia szkód na działkach skarżącego (np. protokół oględzin z 6.11.2013 r.). Skarżący czynnie uczestniczył w prowadzonym postępowania, składał wyjaśnienia do protokołów oględzin i rozpraw administracyjnych, dołączył do akt materiał fotograficzny, ale nie wskazał jednoznacznie na czym polega szkoda na jego gruncie związana z podwyższeniem terenu działki sąsiedniej. Skarżący obawia się ewentualnego zalewania w przyszłości swoich nieruchomości. Oceniając ewentualną szkodę skarżącego przez pryzmat upraw, to zawnioskowany przez skarżącego świadek JJ stwierdziła, że już przed 2012 r., czyli przed podwyższeniem terenu działki nr 1568/4, uprawy na tym terenie nie dawały się (protokół z 26.02.2014 r.). Ponadto podała, że rów został wykonany w miejscu dawnej fosy.

W opinii biegły stwierdził, że na działce skrzącego od strony graniczącej z działką A. i S. B. znajduje sie roślinność charakterystyczna dla trenów podmokłych. Zmiana roślinności na danym terenie jest etapem powolnym i nie następuje gwałtownie, aby doszło do takiej zmiany to warunki glebowe muszą utrzymywać sie przez dłuższy okres czasu. Do takiego wniosku nie trzeba wiadomości specjalistycznych.

Zatem organy orzekające prawidłowo przyjęły, że potencjalne powstanie szkody nie może być przesłanką do orzekania o nałożeniu obowiązku określonego w art. 29 ust. 3 P.w. Szkoda w rozumieniu tego przepisu musi być realna, objawiać sie negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16.06.2011 r. sygn. akt II SA/Rz 334/11, LEX nr 951488).

Słusznie też uznano, że badanie funkcjonowania urządzeń melioracyjnych nie może być przedmiotem kontroli przez organ prowadzący postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych, ponieważ leży to poza jego kompetencją.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] dokonało również oceny zaskarżonej decyzji w zakresie konstrukcji rozstrzygnięcia uznając, że brak odrębnej decyzji odnośnie umorzenia postępowania w stosunku do [.] [...] S.A. nie jest istotnym naruszeniem przepisów i nie wpływa na wynik sprawy. Sąd podziela tę ocenę w całości uznając dostrzeżoną wadę natury proceduralnej decyzji pierwszej instancji jako niemającą istotnego wpływu na wynik sprawy.

Treść skargi stanowi powtórzenie odwołania oraz zastrzeżeń składanych w toku całego postępowania wyjaśniającego, które były przedmiotem postępowania dowodowego. Postępowanie to było jednak – wbrew stanowisku skarżącego, prowadzone z zachowaniem gwarancji procesowych stron poprzez zapewnienie im czynnego udziału na każdym jego etapie. Nie zostały też naruszone przepisy regulujące postępowanie dowodowe, w szczególności zawarte w art. 7, art. 77 k.p.a. Zachowano też regułę swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego, a ocena ta nie przybrała charakteru dowolnego, czego dowodzi treść uzasadnienia kontrolowanych decyzji. Dodać wypada, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania wyznaczone przez art. 107 § 3 k.p.a. Zatem prawidłowo został ustalony stan faktyczny sprawy, a merytoryczna ocena stanu faktycznego doprowadziła do stwierdzenia braku szkody na nieruchomości skarżącego i dlatego brak było podstaw materialnoprawnych do nałożenia na właścicieli działki nr 1568/4 obowiązków na podstawie art. 29 ust. 3 P.w.

Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.