Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 581/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 34 §1-§4, art. 54 §1-§7, art. 80 §1-§3
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 77 §1, art. 80, art. 124 §1 i §2, art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunku bankowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniami z "[...]" (nr "[...]","[...]") oraz z "[...]" (nr "[...]") Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej jako: "NUS", "Organ egzekucyjny", "Organ I instancji") oddalił skargi D. S. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, podjęte w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku Strony na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego (dalej jako: "Naczelnik I US") "[...]" o numerach: "[...]","[...]",."[...]"i "[...]" (dalej jako: "tytuły wykonawcze nr 196, 228, 244 i 258".

Uzasadniając przywołane rozstrzygnięcia NUS podkreślił, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby zastosowany środek egzekucyjny charakteryzował się nadmierną uciążliwością, a w dokonaniu zaskarżonych czynności egzekucyjnych, nie dopatrzył się nieprawidłowości.

Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt sprawy, w ramach podjętych działań egzekucyjnych, Organ egzekucyjny skierował do banków: "[...]" zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych należących do Strony. Ten środek egzekucyjny przewidziany jest w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej jako egzekucja z rachunków bankowych.

Po rozpoznaniu zażaleń wniesionych na powyższe postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako: "DIAS", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") postanowieniem z "[...]" utrzymał je w mocy.

Na podstawie art. 62 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - dalej jako: "K.p.a.") połączył wniesione przez Stronę zażalenia do rozpoznania jednym postanowieniem.

DIAS powtórzył za Organem I instancji, że kontrola prowadzona wskutek złożenia skargi na czynność egzekucyjną dotyczy tylko tej zaskarżonej czynności. Przedmiotem skargi nie może być zatem zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżoną czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane przez Organ egzekucyjny na podstawie art. 80 §1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm. - dalej jako: "ustawa egzekucyjna").

W ocenie Organu II instancji zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych dokonane zostały zgodnie z przepisami regulującymi sposób i formę czynności egzekucyjnych. Organ egzekucyjny był uprawniony, a wręcz obowiązany, do zastosowania środka egzekucyjnego, prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku, dlatego też podjął czynności w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych. Zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z treścią art. 80 §1 ustawy egzekucyjnej, poprzez przesłanie do banku zawiadomień o zajęciu, o czym poinformowano Stronę. Zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały sporządzone na drukach zgodnych ze wzorem ustanowionym w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. 2021 r. poz. 26, ze zm.) oraz z zachowaniem wymogów dla zawiadomienia doręczonego dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego lub z użyciem środków komunikacji elektronicznej, określonych w art. 67 § 2a ustawy egzekucyjnej.

Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego DIAS uznał, że przedmiotowy środek jest środkiem skutecznym i w najmniejszym stopniu uciążliwym. W tym zakresie Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, iż zgodnie z art. 54 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1896, ze zm.), środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku. Zobowiązany może dokonywać wypłat z zajętego rachunku bankowego, bez zgody organu egzekucyjnego, również w przypadkach określonych w art. 81 §4 i §5 ustawy egzekucyjnej (w przypadku wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania, czy wypłat w celu uiszczenia należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz przekazania składek na ubezpieczenia społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na wynagrodzenia). Przepisy prawa przewidują zatem instrumenty zmniejszające dolegliwość zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Wobec powyższego DIAS stwierdził, że pomimo dokonanych przez Organ egzekucyjny zajęć, Strona posiada (w ograniczonym zakresie) możliwość korzystania z rachunków bankowych. Zatem za niezasadne uznał podnoszone przez Skarżącego okoliczności o zbytniej uciążliwości zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, powodujące brak możliwości terminowego regulowania zobowiązań podatkowych i pozostałych.

Organ odwoławczy poinformował również, że zarzuty wniesione przez Stronę w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podlegają ocenie przez Wierzyciela (Naczelnika I US) w odrębnym postępowaniu prowadzonym w trybie art. 34 ustawy egzekucyjnej, w związku z czym prowadzone postępowanie zostało zawieszone, a realizacja zajęć wierzytelności z rachunków bankowych została wstrzymana.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zarzucono jednocześnie istotne naruszenie przepisów, mające wpływ na wynik sprawy:

1) art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej,

2) art. 54 §1, §2, §4, §5, §5a i §6 w zw. z art. 80 §1 - § (nie wskazano) ustawy egzekucyjne,

3) art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej,

4) art. 124 §1 i §2 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez niewłaściwe ich zastosowanie,

oraz art. 62 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W ocenie Skarżącego Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, naruszając art. 80 §1-3 ustawy egzekucyjnej. Według Strony wszczęto bowiem postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych, których podstawa prawna egzekwowanego obowiązku wynika z decyzji nieostatecznej, niepodlegającej wykonaniu, z uwagi na nieprawidłowość i nieprawomocność postanowienia wydanego w kwestii rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazano też, że równolegle zgłoszone zostały przez Skarżącego zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Dodatkowo Skarżący wskazał, że Organ II instancji, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył art. 62 K.p.a., ponieważ niezasadnie połączył w jednym rozstrzygnięciu trzy odrębne zażalenia.

Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 §2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), Sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 w związku z art. 133 §1 P.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 §2 P.p.s.a.

Istota i płaszczyzna sporu sprowadza się do tego, czy zasadnie oddalone zostały skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu rachunków bankowych.

Zgodnie z art. 34 §1-4 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Organ egzekucyjny po otrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o:

1) oddaleniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej albo stwierdzeniu jego niedopuszczalności - kontynuuje postępowanie egzekucyjne albo podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne;

2) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku, niemająca charakteru trwałego, wystąpiła po wszczęciu egzekucji administracyjnej - zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części;

3) uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w:

a) art. 33 §2 pkt 1-5,

b) art. 33 §2 pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej

- umarza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części.

Według art. 54 §1-7 ustawy egzekucyjnej zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala skargę na czynność egzekucyjną;

2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.

Na postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny:

1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;

2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.

Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne.

W myśl art. 80 §1-3 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w §1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Jak stanowi art. 18 ustawy egzekucyjnej jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepis art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. mówi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jednocześnie art. 124 §1 i §2 K.p.a. stanowi, iż postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Przepis zaś art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. stwierdza, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań.

Bezspornym jest, iż "[...]" i "[...]" wystawione zostały przez Naczelnika I US (Wierzyciela) cztery tytuły wykonawcze nr 196, 228, 244 i 258 (k. 1-4 akt sprawy). W ich wyniku NUS skierował zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego: z "[...]" do "[...]" (k. 8 akt sprawy), "[...]" do "[...]" (k. 12 akt sprawy), z "[...]" do "[...]" (k. 15 akt sprawy), z "[...]" do "[...]" (k. 17 akt sprawy), wszczynając tym samym "[...]" i "[...]" postępowania egzekucyjne. Skarżący wniósł czterema pismami z 9 kwietnia 2021 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Organ egzekucyjny na podstawie wskazanych wcześniej tytułów wykonawczych z "[...]" i "[...]" (k. 18-20 akt sprawy). Organ egzekucyjny na podstawie art. 34 §1 ustawy egzekucyjnej przekazał Wierzycielowi (Naczelnikowi I US) w wystąpieniu z "[...]" pisma z zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez NUS na podstawie tytułów wykonawczych nr 196, 228, 244 i 258. Skarżący 9 kwietnia 2021 r. wywiódł cztery skargi na czynności egzekucyjne - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w bankach: "[...]" (k. 33, 35, 37 i 39 akt sprawy). Następnie postanowieniem z "[...]" Organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku Strony na podstawie wskazanych wcześniej tytułów wykonawczych do czasu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie wniesionych przez Stronę zarzutów (k. 21 akt sprawy). Jednocześnie Organ egzekucyjny pismami z 15 kwietnia 2021 r. (sporządzonymi w formie elektronicznej) zawiadomił banki: "[...]" o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych z rachunków bankowych Strony (k. 23-30 akt sprawy). Postanowieniami z "[...]" i "[...]" Organ egzekucyjny oddalił skargi na czynność egzekucyjną podjętą w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Wierzyciela (Naczelnika I US), polegającą na zajęciu rachunków bankowych prowadzonych przez banki: "[...]" (k. 34, 36 i 39 akt sprawy). Na wnioski Strony z 5 maja 2021 r. i pisma doprecyzowującego z 24 maja 2021 r. (k. 40, 41 i 43 akt sprawy) postanowieniem z "[...]" NUS uchylił zajęcie rachunku bankowego w "[...]" dokonane zawiadomieniem "[...]" (k. 44 akt sprawy).

Trzema zażaleniami z 24 maja 2021 r. Strona zaskarżyła rozstrzygnięcia z "[...]" i "[...]" Organu egzekucyjnego oddalające skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunków bankowych w banku: "[...]" (k. 40, 41 i 42 akt sprawy). W wyniku przedmiotowych zażaleń DIAS postanowieniem z "[...]" utrzymał zaskarżone postanowienia Organu I instancji w mocy.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia DIAS, w przedstawionych wyżej granicach, Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to odpowiada prawu, a skarga jest bezzasadna.

W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 ustawy egzekucyjnej środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez Organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez Organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 ustawy egzekucyjnej - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1144/18; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13, z 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13 – orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).

W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 §1 ustawy egzekucyjnej dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą Organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez Organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.

Z tego powodu nie mogą podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej a w niniejszej sprawie z taką sytuacją mamy przede wszystkim do czynienia. Zgodzić należy się też z Organem odwoławczym, że przedmiotem skargi nie może być zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W pierwszej kolejności należy więc zauważyć, że Organ egzekucyjny z chwilą wniesienia czterema pismami przez Stronę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce 9 kwietnia 2021 r., zgodnie z art. 34 §1 ustawy egzekucyjnej niezwłocznie przekazał je Wierzycielowi (Naczelnikowi I US). Następnie "[...]" zawiesił postępowanie, a "[...]" uchylił zastosowany środek egzekucyjny w banku "[...]" Nie jest też tak jak twierdzi Skarżący, że środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr 196, 228, 244 i 258 z "[...]" i "[...]", które podlegały w ocenie Strony umorzeniu na skutek wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Raz jeszcze wymaga podkreślenia, że wniesione zarzuty (dotyczące postępowania egzekucyjnego i prawidłowości działania Wierzyciela) nie mogą być przedmiotem postępowania w sprawie ze skarg na czynność egzekucyjną. Nie było więc podstaw do umorzenia przedmiotowego postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że na wniosek Skarżącego, postanowieniem z "[...]", NUS "[...]" uchylił zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w banku "[...]", na mocy art. 58 §2 ustawy egzekucyjnej. Tym samym, Skarżący posiadał możliwość korzystania z tego rachunku.

W świetle przedstawionych uwag, przedmiotem skarg na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w bankach: "[...]" dokonaną zawiadomieniami z "[...]" i "[...]", mogła być jedynie prawidłowość postępowania Organu egzekucyjnego w zakresie przepisów regulujących sposób i formę dokonywania przedmiotowej czynności. W ocenie Sądu, DIAS w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo ocenił zakwestionowaną przez Skarżącego czynność egzekucyjną.

Analizując dokonaną przez Organ czynność egzekucyjną, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości i naruszenia przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy, Organ ten pismami z "[...]" i "[...]" zawiadomił Skarżącego o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w bankach: "[...]", doręczając je "[...]". Co istotne, przedmiotowe czynności zostały potwierdzone w skargach na czynności egzekucyjne i nie są przez Stronę kwestionowane.

W odniesieniu do zaskarżonej czynności egzekucyjnej Organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków, przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej, tj. egzekucję z rachunku bankowego. Tryb zastosowania tego środka został uregulowany w treści art. 80 tego aktu.

Zdaniem tut. Sądu, wystawiając zawiadomienia z "[...]" i "[...]", oraz przesyłając je do banków, przy jednoczesnym wysłaniu Stronie ich odpisów, odpowiadających treści określonej w art. 67 §2 i art. 67 § 2a ustawy egzekucyjnej, Organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 §1-3 tego aktu. Odnosząc przedmiotowe regulacje zaś do stanu faktycznego sprawy, zgodzić należy się z DIAS, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w bankach: "[...]", było prawidłowe a Organ egzekucyjny był uprawniony, a wręcz zobowiązany do zastosowania środka egzekucyjnego, prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku.

Jeśli chodzi o uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego, to należy zauważyć, że jest to środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z 6 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3404/21 - zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji Strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Istotne jest to, że rachunek pozostaje otwarty, a Strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Z art. 80 §1 ustawy egzekucyjnej wynika jednocześnie, że rachunek pozostaje otwarty, a zobowiązany może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajętą kwotę. Oceniając zastosowany w sprawie środek zabezpieczający jako najmniej uciążliwy, sądy administracyjne podkreślają właśnie to uprawnienie korzystne dla zobowiązanego, by nie "zablokować" całkowicie jego działalności. Inną instytucją chroniącą Stronę jest przepis art. 13 tego aktu, na podstawie którego Organ egzekucyjny, na jego wniosek i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Kolejną instytucję chroniącą zobowiązanego przewidziano w art. 166a §2 i art. 81 §4 i §5 ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z treścią pierwszego z nich, w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Przepis art. 81 §4 ustawy egzekucyjnej stanowi natomiast, że wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody Organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. Zgodnie z art. 81 §5 ustawy egzekucyjnej, przepis §4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.

W tym kontekście podkreślenia wymaga również to, że zgodnie z art. 54 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy Prawo bankowe, środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku.

Warto również podkreślić, że Organ egzekucyjny winien kierować się nie tylko zasadą jak najmniejszej dolegliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, lecz także efektywnością egzekucji. Ponadto środki egzekucyjne mogą zostać zastosowane równocześnie, jeśli tylko cel egzekucji tego wymaga. Przy czym, dokonując wyboru między kilkoma środkami egzekucyjnymi, Organ powinien uwzględnić rodzaj środków, jakie ma do dyspozycji oraz okoliczności faktyczne danej sprawy i w tym przypadku tak uczynił wybierając środek uznawany za najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Wybór środka egzekucyjnego wymienionego w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej w postaci egzekucji z rachunku bankowego realizuje zasadę celowości opisaną w art. 7 §2 ustawy egzekucyjnej, tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez Stronę zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku.

Należy również zauważyć, że zgodność zaskarżonej czynności egzekucyjnej ze wskazanymi przepisami ustawy egzekucyjnej nie była kwestionowana przez Skarżącego. W skardze wniesionej do Sądu, Skarżący nie stawia tego rodzaju zarzutów. Jedynie w skargach na czynność egzekucyjną wspomina we wstępie: "Zarzucam naruszenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (...) przepisów: art. 80 §1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zastosowanie względem mnie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnych." (k. 33, 35, 37 i 38 akt sprawy). W dalszej części skarg zarzut ten nie został jednakże przez Stronę w żaden sposób uzasadniony. Skarżący skupia się przede wszystkim na treści zarzutów, które dotyczą postępowania egzekucyjnego i działalności Wierzyciela. A przedmiotem skarg nie może być, jak słusznie zauważył Organ odwoławczy, analiza prawidłowości działania Wierzyciela (Naczelnika I US), w tym badanie istnienia i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi.

Skarżący wskazywał również na to, że:

- nie może być uznana za zgodną z prawem czynność w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte,

- środek egzekucyjny został zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych, które podlega umorzeniu na skutek wniesionych przez Stronę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego,

- wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr 196, 226, 230 (pisma: z 9 maja 2021 r, z 5 maja 2021 r.),

- wniósł zażalenie (pismem z 18 stycznia 2021 r.) na postanowienie NUS z "[...]" ws. zaliczenia należnego zwrotu podatku VAT z deklaracji VAT-7 za wrzesień 2020 r. na poczet wymaganych zaległości,

- wniósł zażalenie (pismem z 8 stycznia 2021 r.) na postanowienie NUS z "[...]" ws. Odmowy wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącego o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych w podatku VAT za marzec 2018 r. i maj 2020 r. wraz z odsetkami.

Treść skargi zawiera również wskazania dotyczące innych postępowań, które w ocenie Strony powodują jej zasadność. Ocena ta jest jednak błędna, gdyż nie związane ze sprawa okoliczności nie podlegają badaniu w niniejszym postępowaniu. W sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną - jak słusznie wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - ocenia się wyłącznie prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej. Natomiast podniesione przez Skarżącego zarzuty odnoszą się przede wszystkim do istnienia, wymagalności obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, czy też samej dopuszczalności egzekucji oraz prawidłowości działania Wierzyciela. Raz jeszcze wymaga podkreślenia, że wskazane okoliczności nie mogą być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu i jak wynika z zaskarżonego rozstrzygnięcia są przedmiotem odrębnego postępowania.

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, nie zasługuje zdaniem Sądu na uwzględnienie zarzut podnoszony w skardze naruszenia art. 54 §1, §2, §4, §5, §5a i §6 w zw. z art. 80 §1-3 ustawy egzekucyjnej.

Niezasadne są również podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 §1 K.p.a., art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Tym bardziej, że treść skargi nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie. Ponadto, wniesiona przez Stronę skarga na czynności egzekucyjne została rozpoznana z poszanowaniem zasad wszechstronnego rozpoznania okoliczności sprawy i przy dokonaniu prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Treść podniesionych zaś w skardze zarzutów świadczy o niezasadnym kwestionowaniu przez Skarżącego ram prawnych rozpoznania sprawy ze skargi na czynność egzekucyjną. Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 138 §1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. i art. 18 ustawy egzekucyjnej, przy czym zauważalna jest jego lakoniczność i brak jasnego uzasadnienia. Zdaniem Sądu, zważywszy na ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny Organ odwoławczy miał prawo, wbrew twierdzeniu Strony do utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Organu I instancji. Tym bardziej, że w zażaleniach Skarżącego z 24 czerwca 2021 r. (k. 40, 41 i 42 akt sprawy) nie podniesiono żadnych okoliczności uzasadniających zmianę przyjętego kierunku rozstrzygnięcia, a wyraźnie skupiono się na kwestii zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz przywołano rozstrzygnięcia organów podatkowych, niezwiązane z niniejszym postępowaniem. Przedmiotem postępowania w II instancji nie może być również analiza prawidłowości działania Wierzyciela, w tym badanie zarzutów odnoszących się do istnienia i wymagalności obowiązków objętych tytułami wykonawczymi nr 226 i 230 z 12 kwietnia 2021 r. Jak zauważył bowiem NSA w wyroku z 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 112/21: "W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 §1 u.p.e.a., dopuszcza się (...) badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.". Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 124 §1 i §2 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, to również i w tym przypadku Skarżący praktycznie go nie uzasadnił. Mimo to, zdaniem Sądu uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia zostało wyrażone w taki sposób, że nie ma wątpliwości, czego ono dotyczy. Ponadto, zostało sformułowane precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. Organ odwoławczy w sposób jasny i precyzyjny wyjaśnił też motywy przyjętego rozstrzygnięcia, odnosząc się również szczegółowo i obszernie do zarzutów.

Badając zaskarżone postanowienie, Sąd zgodził się ze stanowiskiem Organu odwoławczego co do możliwości rozpatrzenia w jednym postępowaniu trzech zażaleń Skarżącego, dotyczących trzech postanowień NUS o oddaleniu skarg na czynność egzekucyjną - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a następnie wydania w tej sprawie jednego rozstrzygnięcia. Zauważył słusznie DIAS, że zaskarżone postanowienia zostały wydane przez ten sam Organ egzekucyjny, w oparciu o tę samą podstawę prawną oraz w tym samym stanie faktycznym, a wniesione przez Stronę zażalenia zawierają tożsamej treści zarzuty oraz żądania. Zgodnie z art. 12 §1 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Połączenie przedmiotowych zażaleń do rozpoznania jednym postanowieniem znajduje zatem oparcie w wyżej wymienionym przepisie, określającym zasadę szybkości i ekonomiki postępowania egzekucyjnego. O połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania stanowi art. 62 K.p.a. Wedle tego przepisu w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Przepis ten co prawda odnosi się do sytuacji, gdy sprawy dotyczą więcej niż jednego podmiotu (a Skarżący podnosi, że w przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje - gdyż występuje tylko jeden podmiot), to jednak przepis ten nie wyklucza prowadzenia jednego postępowania dotyczącego tej samej Strony. Jak zauważył NSA w wyroku z 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 3517/15: "Przepis art. 62 K.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy sprawy dotyczą więcej niż jednego podmiotu, jednak nie jest niedopuszczalne prowadzenie jednego postępowania dotyczącego tej samej strony (patrz: wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1155/10 (...). W jednym postępowaniu można prowadzić także kilka spraw administracyjnych dotyczących tego samego wnioskodawcy, gdy wnioski zmierzają do uzyskania przez wnioskodawcę różnych świadczeń z pomocy społecznej, gdy prawa strony wynikają z tego samego stanu faktycznego i właściwy jest ten sam organ." (też wyrok NSA z 23 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2550/15). Wskazane ww. przepisem warunki uzasadniające w okolicznościach kontrolowanej sprawy odniesienie się do trzech zażaleń Skarżącego jednym postanowieniem zostały niewątpliwie spełnione. Odnotować przy tym należy, że po myśli art. 18 ustawy egzekucyjnej, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Omawiana ustawa nie posiada regulacji odrębnych w tym zakresie, a zatem przepis art. 62 K.p.a. można stosować na gruncie spraw z zakresu postępowania egzekucyjnego. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut podnoszony przez Stronę w skardze naruszenia art. 62 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Na marginesie i dla porządku Sąd zwrócił uwagę (choć nie ma to znaczenia dla przedmiotowej sprawy), że w aktach sprawy brak jest postanowienia w sprawie podjęcia zawieszonego w dniu "[...]" postępowania egzekucyjnego oraz odpowiedzi od Wierzyciela (Naczelnika I US) o dokonanym rozstrzygnięciu w przedmiocie zarzutów Strony w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie wystawionych przez Wierzyciela tytułów wykonawczych nr 196, 228, 244 i 258.

W konsekwencji, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.