Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 386/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art.103 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par.98 ust.2
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
article: art.7, art. 77  par.1, art. 9, art.8, art.10, art. 107 par.1 pkt 6
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 242 ust.4
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania P. Z., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r.- dalej "k.p.a.") w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy k.p.a. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] i na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz.229 - dalej "ustawa Prawo budowalne z 1974 r.) w zw. z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 - dalej "ustawa Prawo budowlane z 1994 r.") nakazał D. O. w terminie do 30 czerwca 2021 r. wykonanie zmian i przeróbek w celu doprowadzenia samowolnie wykonanej rozbudowy przedsionka wejściowego o część kubaturową zawierającą kotłownię na paliwo stałe w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, położonym przy ul. [...] w T. , gm. P., na dz. o nr. ewid. gruntów [...] w obręb [...] T. , do stanu zgodnego z prawem, poprzez:

trwałe odłączenie kotła na paliwo stałe i zaślepienie otworu w przewodzie kominowym,

demontaż drzwi do kotłowni,

montaż rury spustowej na elewacji wschodniej przedsionka, celem odprowadzenia wód opadowych z dachu przedsionka na teren własny nieutwardzony.

Z uzasadnienia decyzji jak i akt sprawy wynika następujący stan sprawy.

W związku z otrzymanym zawiadomieniem, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., przeprowadził w dniu [...] października 2014 r. oględziny ww. nieruchomości i ustalił, że na działce nr [...] wykonane zostały roboty budowlane polegające na rozbudowie przedsionka wejściowego prowadzącego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego o część kubaturową zawierającą pomieszczenie kotłowni z w.c. oraz na przebudowie instalacji centralnego ogrzewania (c.o.) i instalacji ciepłej wody użytkowej (c.w.u.), zaś inwestorami rozbudowy byli D. O. oraz nieżyjący J. O..

Po wszczęciu postępowania w sprawie, PINB zobowiązał współwłaścicieli nieruchomości - D. O. oraz P. Z. - do przedłożenia ekspertyzy technicznej, określającej stan techniczny samowolnie rozbudowanego przedsionka wejściowego o część kubaturową, tj. pomieszczenie kotłowni i w.c. oraz określającej jego wpływ na bezpieczeństwo ludzi lub mienia, warunki zdrowotne i użytkowe otoczenia, zawierającą w swej treści wykaz czynności niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.

W dniu [...] marca 2015 r. ekspertyzę autorstwa mgr inż. arch. J. M. przedłożył P. Z., zaś w dniu [...] marca 2017 r. ekspertyzę autorstwa mgr. inż. L. G., mgr. inż. S. K. i techn. Z. U. przedłożyła D. O. wraz z wnioskiem o legalizację przedsionka wejściowego z kotłownią oraz przebudowy instalacji c.o. i c.w.u.

W dniu [...] sierpnia 2016 r. organ I instancji przeprowadził ponowną kontrolę, która potwierdziła, że poprzednio ustalony stan faktyczny nie uległ zmianie. Nadto na okoliczność wykonania robót na działce PINB przesłuchał świadków, z których większość wskazała datę rozbudowy przedsionka jako lata osiemdziesiąte XX wieku.

W świetle zebranego materiału dowodowego, PINB w P. wydał w dniu

[...] marca 2017 r. decyzję nakazującą D. O. wykonanie robót zgodnie ze wskazaniami przedłożonej przez nią ekspertyzy, celem doprowadzenia samowolnej budowy do stanu zgodnego z prawem.

Powyższa decyzja została uchylona przez organ odwoławczy, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Po wpłynięciu ekspertyzy sporządzonej przez mgr. inż. P. R., PINB decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. po raz drugi nakazał D. O. wykonanie robót celem doprowadzenia samowolnej budowy do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2018 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego.

Prowadząc ponownie postępowanie, PINB postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. wezwał D. O. do przedłożenia uzupełnienia złożonych ekspertyz.

W dniu [...] czerwca 2019 r. wpłynęła "Ekspertyza techniczna rozbudowy przedsionka wejściowego o część kubaturową, zawierającą kotłownię na paliwo stałe w budynku mieszkalnym jednorodzinnym" autorstwa rzeczoznawcy budowlanego mgr. inż. arch. Z. K., zaś w dniu [...] września 2019 r. przedłożono ekspertyzę branży sanitarnej autorstwa mgr. inż. K. K., ocenę techniczną wykonanej instalacji elektrycznej autorstwa M. P. oraz pismo wyjaśniające treść złożonej ekspertyzy rzeczoznawcy Z. K..

Opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym, PINB w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., w oparciu o art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nakazał wykonanie zmian i przeróbek mających na celu, doprowadzenie samowolnej inwestycji do stanu zgodnego z prawem poprzez:

1. wydzielenie dodatkowej powierzchni dla pomieszczenia kotłowni z istniejącego pomieszczenia łazienki położonego na parterze budynku, przylegającego do kotłowni, poprzez wykonanie nadproża stalowego, wykucie otworu w ścianie istniejącej oraz wykonanie nowej ściany oddzielającej pomieszczenie łazienki od kotłowni,

2. demontaż osprzętu higieniczno-sanitarnego w pomieszczeniu kotłowni (miski ustępowej i spłuczki),

3. osadzenie w podłodze kotłowni wpustu podłogowego i podłączenie go do istniejącej w łazience instalacji kanalizacji sanitarnej,

4. wykonanie nowej niepalnej nawierzchni warstw posadzki kotłowni (bez zmniejszania wysokości pomieszczenia i zachowania wysokości min. 2,0 m) z zachowaniem spadków do osadzonego wpustu,

5.wykonanie z materiału niepalnego kanału wentylacji wywiewnej grawitacyjnej z kotłowni o przekroju min. 14 x 14 cm, z lokalizacją otworu wlotowego pod stropem kotłowni, zabezpieczonego przed ptactwem i zwierzętami,

6. wykonanie otworu nawiewnego pod oknem w kotłowni wraz z montażem kratki nawiewnej o wymiarach min. 300x400 mm, na wysokości nie większej niż 1 m ponad podłogą, zabezpieczoną przed ptactwem i zwierzętami,

7.wymianę wkładu kominowego oraz montaż nad głowicą komina czapy powiększonej poza obrys komina o około 10 cm z każdej krawędzi,

8.uzupełnienie ubytków obudowy komina, znajdującej się ponad dachem kotłowni,

9.montaż rury spustowej na elewacji wschodniej przedsionka, celem odprowadzenia wód opadowych z dachu przedsionka na teren własny nieutwardzony.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. Z. podniósł, że jest współwłaścicielem 50% powierzchni przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nie wyraża zgody na odebranie należnej mu własności, poprzez wydzielenie z łazienki składu opału. Zarzucił, że złożone ekspertyzy zostały oparte na niewłaściwej podstawie prawnej, tj. na przepisach ustawy Prawo budowlane z 1994 r., gdy tymczasem w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Ponadto odwołujący się poddał w wątpliwość ustalenia ekspertyzy rzeczoznawcy Z. K. co do istnienia drogi ewakuacyjnej z poddasza budynki. Jego zdaniem nakaz wymiany wkładu kominowego oraz montaż nad głowicą komina czapy wystającej poza jego obrys, nie rozwiąże problemu dymu przedostającego się do pomieszczeń na poddaszu.

Organ odwoławczy pismem z dnia [...] maja 2020 r. zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w przedmiocie przesłuchania autorów ekspertyz: Z. K. oraz K. K. na okoliczność złożenia wyjaśnień do przedłożonych ekspertyz, formułując zapytania, które należy skierować do ww. ekspertów. PINB z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia dowodów w formie bezpośredniego kontaktu spowodowanych stanem zagrożenia epidemicznego, wezwał w formie korespondencyjnej osobno Z. K. oraz K. K. o uzupełnienie przedłożonych ekspertyz, w zakresie zadanych przez organ zwierzchni pytań.

Na wezwanie PINB w P., pismem z dnia [...] września 2020 r. odpowiedzi udzielił jedynie rzeczoznawca budowlany Z. K..

W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy, organ II instancji ustalił, że przedmiotowa część budynku - rozbudowany przedsionek, została wybudowana w latach osiemdziesiątych XX w, a zatem na mocy art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. zastosowanie znajdują dotychczasowe przepisy, tj. ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ powołując się na art. 28 ustawy Prawo budowalne z 1974 r. oraz § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. z 1975 r. Nr 8, poz. 48 ze zm.: Dz. U. z 1976 r. Nr 1, poz. 9) wskazał, że na wybudowanie przedmiotowej części budynku, w czasie w którym została ona wzniesiona, wymagane było uprzednie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Takiej decyzji inwestor nie uzyskał. Nadto sporna rozbudowa przedsionka o część kubaturową z uwagi na jej zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] października 2008 r. nie wypełnia dyspozycji art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a zatem brak jest podstaw do nakazania rozbiórki. Natomiast, w ocenie tut. organu, istnieje podstawa do wydania nakazu dokonania zmian i przeróbek na podstawie art. 40 ww. ustawy celem właściwego odprowadzenia wód opadowych z dachu przedsionka oraz likwidacji kotłowni poprzez odłączenie kotła i demontażu drzwi kotłowni. W rozpoznawanej bowiem sprawie drzwi kotłowni po ich całkowitym otwarciu całkowicie zasłaniają spocznik klatki schodowej (podobnie jak kolidujące z nimi drzwi zamykające ww. klatkę schodową), która niewątpliwie jest miejscem służącym ewentualnej ewakuacji mieszkańców poddasza przedmiotowego budynku mieszkalnego (por. inwentaryzacja mgr. inż. arch. J. M., zdjęcia dostarczone przez adw. M. N. przy piśmie z dnia [...] listopada 2020 r.). W tym zakresie wypowiedział się rzeczoznawca budowlany Z. K. wskazując w odpowiedzi na wezwanie PINB w P. (pismo z dnia [...] września 202 r.), że na obecną chwilę problem ten jest uregulowany w § 242 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2020 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2020 r., Nr 75, poz. 690 ze zm.) w następujący sposób: Skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Wymagania nie stosuje się do drzwi wyposażonych w urządzenia samoczynnie je zamykające. Tę regulację należy traktować nie tylko jako obowiązująca ale też jako praktycznie i technicznie uzasadnioną dla sytuacji powstałych w budynkach przed laty". W ocenie organu, opinia rzeczoznawcy w tym zakresie jest zgodna z § 207 ust. 2 ww. rozporządzenia, gdyż z uwagi na całkowite zasłonięcie drogi ewakuacyjnej z poddasza budynku przez istniejące drzwi kotłowni, występuje zagrożenie, o którym mowa w §16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719), co potwierdza, że należy stosować aktualnie obowiązujące przepisy techniczno-budowlane. Jednocześnie organ podkreślił, że niecelowe byłoby w rozpoznawanej sprawie nakazanie zastosowania drzwi samoczynnie zamykających się, bowiem w przedmiotowej kotłowni występują inne jeszcze nieprawidłowości.

Dalej organ cytując § 98 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62) wskazał, że rzeczoznawca Z. K. nie udzielił odpowiedzi na pytanie dotyczące wysokości komina zabezpieczającej przed zadmuchiwaniem, lecz wskazał jedynie na spełnienie pozostałych warunków określonych w § 98 ust. 2 ww. rozporządzenia, dotyczących minimalnej wysokości komina. Tym samym rzeczoznawca pominął to, iż obok komina znajduje się przeszkoda (połać dachu), która zaburza jego ciąg. W piśmie bowiem z dnia 17 września 2020 r., w odpowiedzi na pkt 1 wezwania stwierdził, że: "Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62) wyloty przewodów dymowych należy wykonać wg następujących zasad. Przy dachach stromych o kącie nachylenia połaci dachowej powyżej 12° i pokryciu niepalnym, niezapalnym i trudno zapalnym, wyloty przewodów powinny znajdować się co najmniej 0,30 m wyżej od powierzchni dachu oraz w odległości mierzonej w kierunku poziomym od tej powierzchni co najmniej 1,0 m. Stan istniejący - warunek spełniony ". Organ zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie należało wziąć pod uwagę zasady sytuowania wylotów kominów ponad dachem wskazane w Polskiej Normie PN-B-10425:1989P według której, przy usytuowaniu kominów obok przeszkody, przy dachach wgłębionych, do prawidłowego działania ich wyloty powinny się znajdować: 1) co najmniej na poziomie górnej krawędzi przeszkody dla kominów usytuowanych w odległości większej od 1,5 do 3,0 m od tej przeszkody, 2) ponad płaszczyzną wyprowadzoną pod kątem 12° w dół od poziomu przeszkody dla kominów usytuowanych w odległości od 3,0 do 10,0 m od tej przeszkody. Zgodnie ze szkicem dołączonym do pisma rzeczoznawcy Z. K. z dnia [...] września 2020 r., odległość wylotu komina od połaci dachu wynosi 3,0 m, co oznacza, iż wylot komina nie spełnia warunku usytuowania co najmniej na poziomie górnej krawędzi przeszkody (kalenicy dachu).

Ponadto tut. organ wskazał w piśmie z dnia [...] maja 2020 r. na wątpliwości dotyczące ekspertyzy branży sanitarnej. Wezwany do udzielenia wyjaśnień mgr inż. K. nie usunął przedmiotowych wątpliwości, zaś wniósł o przedłużenie terminu do wyjaśnienia treści ekspertyzy. Według organu takie działanie miało na celu dalsze, nieuzasadnione przedłużenie postępowania, w sytuacji, gdy niemożliwe było wykazanie przez ww. eksperta, że pomieszczenie z kotłem posiada odpowiednią wysokość, kanał dymowy posiada właściwy przekrój oraz wysokość kanału dymowego zapewnia ciąg odpowiedni dla istniejącego kotła. W świetle powyższego organ za niecelowe uznał rozpatrywanie pozostałych zagadnień poruszonych w ekspertyzie, tj. miejsca składowania paliwa, usytuowania zaleconego do wykonania kanału wentylacji wywiewnej grawitacyjnej oraz jego wysokości ponad dachem kotłowni a także zamontowania wkładu kominowego oraz czapy kominowej.

Podsumowując powyższe rozważania organ wywiódł, że eksperci nie wykazali zgodności samowolnie wykonanej kotłowni z przepisami prawa i zasadami wiedzy technicznej oraz nie wykazali możliwości wykonania takich zmian i przeróbek, które doprowadziłyby sporną kotłownię do zgodności z przepisami oraz z zasadami wiedzy technicznej, dlatego w przedmiotowej sprawie koniecznym jest wydanie nakazu, jak w sentencji decyzji.

W zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez D. O. wyjaśniono, że prowadząc postępowanie na podstawie art. 37, art. 40 i 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do badania, czy inwestor posiadał - w czasie budowy lub w czasie prowadzenia postępowania - tytuł prawny do nieruchomości, na której wzniesiono obiekt budowlany lub jego część bez wymaganego pozwolenia na budowę. Rację jednakże przyznano odwołującemu się, iż nakazanie dokonania zmian i przeróbek nie może polegać na zajęciu części wspólnych nieruchomości, poprzez nakaz wydzielenia w łazience składu opału, jak uczynił to organ powiatowy, zatem również z tego względu należało zaskarżoną decyzję uchylić.

D. O. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie. W skardze decyzji tej zarzuciła naruszenie:

- zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 7 i 8 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a.) oraz zasady informowania stron (art. 9 k.p.a. w zw. z art. 138 k.p.a.) poprzez zmianę decyzji organu I instancji w sposób naruszający słuszny interes obywatela, pomimo niedopełnienia przez organ obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach sprawy, w tym zaniechanie wezwania strony do wyjaśnień odnośnie opinii i ich uzupełnienia, które to uchybienia wpłynęły na wydanie niekorzystnego rozstrzygnięcia w sprawie,

- art. 7 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez nie powołanie biegłych z zakresu branży sanitarnej oraz rzeczoznawstwa budowlanego w sytuacji, w której przedłożone ekspertyzy z ww. specjalności w ocenie organu były niewystarczające do wydania decyzji i budziły wątpliwości,

- art. 77 § 1 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, w szczególności w sytuacji, w której organ stwierdził przedłożone ekspertyzy za niewystarczające, a nadto niezasadne zdyskredytowanie opinii rzeczoznawców, nieprawidłowe przyjęcie, że rzeczoznawca budowlany nie udzielił wystarczających wyjaśnień;

- art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. mające wpływ na wynik sprawy poprzez brak uzasadnienia do rozstrzygnięcia pkt 3 decyzji organu, co uniemożliwia jego merytoryczną kontrolę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.

W piśmie z dnia [...] października 2021 r. uczestnik postępowania P. Z. (reprezentowany przez adwokata) również wniósł o oddalenie skargi oraz dodatkowo o zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów uznał, że akt ten odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, mocą której uchylono decyzję PINB i jednocześnie orzeczono co do istoty sprawy nakazując skarżącej wykonanie zmian i przeróbek w celu doprowadzenia samowolnie wykonanej rozbudowy przedsionka wejściowego o część kubaturową zawierającą kotłownię na paliwo stałe w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, do stanu zgodnego z prawem, poprzez: trwałe odłączenie kotła na paliwo stałe i zaślepienie otworu w przewodzie kominowym, demontaż drzwi do kotłowni oraz montażu rury spustowej na elewacji wschodniej przedsionka, celem odprowadzenia wód opadowych z dachu przedsionka na teren własny nieutwardzony.

Podstawę nałożenia obowiązków organ odwoławczy uczynił art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że zasadnie organ odwoławczy przyjął, że w niniejszej sprawie ze względu na przepis intertemporalny zawarty w art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. zastosowanie znajdują regulacje zawarte w ustawie Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy nie stosuje się art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.(tj. dotyczącego orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części). Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że przedmiotowa rozbudowa przedsionka nastąpiła w latach 80-tych XX wieku, a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z Prawo budowlane z 1994 r. W tym czasie obowiązujące przepisy prawa (tj. art. 28 ust. 1 ustawa Prawo budowlane z 1974 r. jak i § 44 § 1 rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego) wymagały w przypadku rozbudowy obiektu lub jego części posiadania pozwolenia na budowę, a którego to inwestorzy nie uzyskali. Wobec tego skoro rozbudowa przedsionka nastąpiła niezgodnie z przepisami obowiązującymi przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo budowlane z 1994 r., zatem zachodziła konieczność oceny samowoli budowlanej przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane w 1974 r.

Czyniąc rozważania w tej mierze słusznie organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do nałożenie nakazu rozbiórki w trybie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r, a zatem zaistniała możliwość zalegalizowania samowoli, po dokonaniu niezbędnych czynności celem doprowadzenia rozbudowy do stanu zgodnego z prawem. Zakres tych czynności również nie budzi żadnych zastrzeżeń, gdyż jest rezultatem prawidłowo przeprowadzonego postępowania.

Sąd podziela ustalenia organu odwoławczego dotyczące drzwi i komina kotłowni, gdyż te znajdują odzwierciedlenie w należycie zgromadzonym, rozpatrzonym i ocenionym materiale dowodowym. Zasadna jest również konstatacja organu odwoławczego, iż drzwi kotłowni są niezgodne z § 242 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2020 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zaś usytuowanie wylotu komina nie spełnia wymogu określone w § 98 ust 2 rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki jak i Polskiej Normie PN-B-10425:1989P.

Pierwszy z tym przepisów stanowi, że "skrzydła drzwi stanowiących wyjście na drogę ewakuacyjną nie mogą, po ich całkowitym otwarciu, zmniejszać wymaganej szerokości tej drogi. Wymagania nie stosuje się do drzwi wyposażonych w urządzenia samoczynnie je zamykające." Niewątpliwe regulacja ta na mocy § 207 ust. 2 ww. rozporządzenia w 2020 r. w związku z § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, znajduje zastosowanie także rozbudowy, która miała miejsce w ubiegłym wieku. Z kolei § 98 ust. 2 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki przewiduje, że przewody dymowe i spalinowe powinny być grupowane razem z ewentualnymi przewodami wentylacyjnymi w kominach i wyprowadzane ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed zadmuchiwaniem, a ponadto co najmniej 0,6 m ponad kalenicę przy pokryciu łatwo zapalnym i co najmniej 0,3 m ponad niepalne lub trudno zapalne pokrycie dachu, przy czym odległość wylotu przewodu od powierzchni dachu, mierzona poziomo, powinna wynosić co najmniej 1 m, zaś przy dachach płaskich, o nachyleniu mniejszym niż 12°, wyloty przewodów powinny, niezależnie od rodzaju pokrycia, znajdować się co najmniej 0,6 m nad poziomem kalenicy, jeżeli odległość kalenicy nie przekracza 10 m.

W świetle tych przepisów, drzwi wybudowanej samowolnie kotłowni po ich całkowitym otwarciu nie mogą zmniejszać wymaganej szerokości drogi ewakuacyjnej, zaś wylot komina powinien być usytuowany na takiej wysokości, aby chronić przez zadmuchiwaniem, co zgodnie Norma Polską w przypadku dachu wgłębionego wymaga usytuowania powyżej przeszkody. Tymczasem znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja w postaci zdjęć, inwentaryzacji mgr. inż. arch. J M. jak i szkicu rzeczoznawcy Z. K., dowodzi całkowitego zasłonięcia przez otwarte drzwi kotłowni spocznika klatki schodowej służącej ewakuacji mieszkańców poddasza budynku, kolizji z drzwiami wiodącymi na poddasze oraz usytuowania komina poniżej poziomu górnej krawędzi kalenicy dachu (przeszkody). Przede wszystkim załączone zdjęcia potwierdzają fakt zasłonięcia przez drzwi kotłowni drogi ewakuacyjnej i zadymiania połaci dachowej i tej części budynku, w której znajdują się pomieszczenia poddasza. Stąd doprowadzenie rozbudowy do stanu zgodnego z prawem wymagało nałożenia na skarżącą obowiązku demontażu drzwi kotłowni oraz odłączenia kotła i zaślepienia otworu w przewodzie kominowym.

Racje ma organ odwoławczy, że rzeczoznawca Z. K. kwestii, o których mowa ww. przepisach technicznych, nie rozważył w należyty sposób ani w sporządzonej przez siebie ekspertyzie ani w złożonych na żądanie organu dodatkowych wyjaśnieniach. Co prawda stwierdził, że obowiązek ewakuacyjny należy rozpatrywać przy zastosowaniu § 242 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2020 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale nie odniósł powyższego do realiów niniejszej sprawy i nie przedstawił właściwego rozwiązania technicznego celem doprowadzenia do zgodności z przepisami prawa. Natomiast oceniając zgodność wylotów kominowych z § 98 rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki pominął zachowanie wymogu wyprowadzenia przewodów kominowych ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed zadmuchiwaniem, poprzestając jedynie na spełnieniu pozostałych warunków, choć obie przesłanki musiały być spełnione łącznie.

Również ekspertyza branży sanitarnej autorstwa K. K. wymagała dodatkowych wyjaśnień, których to organ nie uzyskał pomimo wystosowania w tym przedmiocie wezwania.

Analiza akt sprawy w kontekście powyższych rozważań prowadzi do wniosku, że wbrew twierdzeniom skarżącej, w sprawie nie doszło do zarzucanego skargą naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. bowiem organ odwoławczy w sposób wyczerpujący zebrał i rozważył materiał dowodowy oraz podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, o czym świadczy zlecenie organowi powiatowemu przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego celem uzyskania stosownych wyjaśnień od autorów ekspertyz tj. K. K. i Z. K.. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że ekspertyzy, podlegają ocenie tak jak każdy inny dowód, a zatem organ nadzoru budowlanego może je przyjąć i uznać za trafne, żądać uzupełnienia ale także odrzucić. Zdaniem Sądu, skoro ekspertyzy nie wyjaśniały wszystkich istotnych dla spraw okoliczności, zatem zasadnie wezwano ich autorów do uzupełnienia. Przy czym nie uchybiono obowiązkowi informacyjnemu (art. 9 k.p.a), ani zasadzie pozgłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Jak wynika bowiem z akt sprawy pełnomocnikowi skarżącej przesłano pismo organu odwoławczego zawierające zestaw pytań, który należy skierować do ekspertów, zaś po otrzymaniu stanowiska rzeczoznawcy Z. K., doręczono zawiadomienie, w którym poinformowano o uzyskaniu nowych materiałów w sprawie i pouczono o prawach wynikających z art. 10 k.p.a., tym samym umożliwiając skarżącej odniesienie się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Materiał ten, co już wyżej wykazano, uprawniał organ do dokonania własnych ustaleń faktycznych i był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, stąd organ nie był zobligowany kontynuowania postępowania celem poszukiwania nowych dowodów. Należy mieć bowiem na uwadze, że organy nadzoru budowlanego są organami posiadającymi wiedzę z zakresu prawa budowlanego, dzięki której ma możliwości weryfikowania przedstawianych dowodów i dokonania własnych ustaleń i ocen prawnych. Natomiast obowiązek gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i bezwzględny, gdyż obciąża organy jedynie do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Nie istnieją podstawy do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w przypadku gdy dana okoliczność może być ustalona przez organ we własnym zakresie w oparciu o już zgromadzony materiał w sprawie. Właśnie taka sytuacja wystąpiła na tle badanej sprawy, stąd zbędnym było powołanie kolejnego biegłego w zakresu branży sanitarnej oraz rzeczoznawcy budowlanego.

W ustosunkowaniu się do zarzutu naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. stwierdzić należy, że aczkolwiek w motywach uzasadnienia nie przedstawiono wyczerpującej argumentacji co do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3 zaskarżonej decyzji, tym nie mniej uchybienie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Niewątpliwe nałożenie obowiązku w tym zakresie znajdowało oparcie w tych częściach ekspertyz, które nie zostały zakwestionowane przez organ odwoławczy. Z.. K. i K.. K. zgodnie bowiem przyznali, że celem doprowadzenia rozbudowy do stanu zgodnego z prawem należy założyć rurę spustową dachu przedsionka na elewacji wschodniej przedsionka, celem odprowadzania wód opadowych na własny teren nieutwardzony, zaś tematyka ta nie była przedmiotem pytań skierowanych do ekspertów.

Podsumowując stwierdzić należy, że zarzuty skargi nie są niezasadne. Również Sąd działając z urzędu nie dostrzegł żadnych uchybień, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił

Odnośnie złożonego przez uczestnika postępowania wniosku o zasądzenie na jego rzecz od strony skarżącej kosztów postępowania, wskazać należy, że taki wniosek nie mógł być rozpoznany przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 200, art. 201 i art. 202 p.p.s.a., zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przed sądem administracyjnym pierwszej instancji przysługuje wyłącznie stronie skarżącej i to od organu, który wydał zaskarżony akt, w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji lub umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Przepisy te nie mają więc zastosowania do uczestników postępowania, a zatem bez względu na wynik sprawy, nie przysługuje im zwrot kosztów poniesionych w związku z udziałem w sprawie.