Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 944/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Artr. 24
journal: Dz.U. 2015 poz 520
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Barbara Pasternak Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 19 maja 2016 r. nr [....] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 września 2014 r. M. O. zwróciła się do Starosty z żądaniem podjęcia aktualizacji operatu ewidencyjnego odnośnie jej gruntów uwzględniającej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 orzekający o uchyleniu decyzji scaleniowej.

Następnie pismem z dnia 3 grudnia 2014 r. M. O. doprecyzowała swoje żądanie, po uprzednim wezwaniu organu ewidencyjnego poprzez wskazanie, że wnosi o podjęcie aktualizacji operatu ewidencyjnego odnośnie jej gruntów tj. działki nr [...] oraz służebności przejazdu, przechodu i przegonu pasem 4 metrów wzdłuż południowej granicy działki nr [...] i działki nr [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działki nr [...] uwzględniające prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 orzekający o uchyleniu decyzji scaleniowej w L.

Decyzją z dnia 5 marca 2015 r. znak [...] Starosta orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L, jednostka ewidencyjna L, przyjętej do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w dniu 15 marca 2010 r. za numerem [...], uwzględniającej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 orzekający o uchyleniu decyzji scaleniowej, w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] (oznaczenie według stanu przed scaleniem gruntów).

Odwołanie od ww. decyzji wniosła M. O. wskazując jednocześnie, że domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazała miedzy innymi, że niedopuszczalnym pozostaje, że pomimo ostatecznego uchylenia przez Sąd decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów w dalszym ciągu Starosta utrzymuje w obiegu prawnym zapisy geodezyjne i operat scaleniowy.

Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...] 2015 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Starosta ponownie rozpoznając sprawę wydał w dniu [...] 2016 r. decyzję znak [...] orzekającą o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L, jednostka ewidencyjna L, przyjętej do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej w dniu 15 marca 2010 r. za numerem [...], uwzględniającej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 orzekający o uchyleniu decyzji scaleniowej, w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] (oznaczenie według stanu przed scaleniem gruntów).

Odwołanie od tej decyzji wniosła M. O. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podniosła w odwołaniu, że starosta odmawiając zaktualizowania operatu ewidencyjnego do stanu prawnego na gruncie wynikającego z uchylenia decyzji scaleniowej w istocie neguje prawomocny wyrok sądowy, co jest sytuacją niedopuszczalną.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geologicznego i Kartograficznego decyzją z dnia 19 maja 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że przepisami prawa materialnego regulującymi kwestie prowadzenia przez starostę operatu ewidencji gruntów i budynków są przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 z późn. zm.), zwana dalej w skrócie "P.g.k." oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r. poz. 542 z późn. zm.), zwanego dalej w skrócie "rozporządzeniem o ewidencji gruntów".

Dalej wyjaśniono, że informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek uprawnionego podmiotu i następuje ona albo w formie czynności materialno-technicznej - w przypadkach określonych w art. 24 ust. 2b pkt 1 P.g.k. albo decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (tj. innych, niż określone w art. 24 ust. 2b pkt 1 P.g.k.). W formie decyzji administracyjnej następuje również odmowa aktualizacji (art. 24 ust. 2c P.g.k.). Obowiązek utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności oznacza zapewnienie zgodności stanu ewidencji z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2 rozporządzenia o ewidencji gruntów) i wymaga wprowadzenia do bazy danych ewidencyjnych udokumentowanych zmian w celu: 1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi, 2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, 3) wyeliminowania danych błędnych (§ 45 rozporządzenia o ewidencji gruntów). Wprowadzenie danych do ewidencji wynikających z dokumentów określonych w art. 23 ust. 1 - 3 P.g.k. powinno nastąpić w terminie 30 dni od ich otrzymania (art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. d i ust. 7 P.g.k.). Prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia o ewidencji gruntów, uwidacznia się w ewidencji na podstawie dokumentów określonych w § 12 rozporządzenia o ewidencji gruntów (poza określonymi w obecnym stanie prawnym także w samej P.g.k.). Źródła danych ewidencyjnych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych zostały wymienione w § 36 rozporządzenia o ewidencji gruntów.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że podstawę wprowadzenia zmiany danych do ewidencji może stanowić ostateczna decyzja administracyjna wydana w postępowaniu scaleniowym oraz sporządzona na jego potrzeby dokumentacja geodezyjna (art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. d P.g.k.).

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, że Starosta dokonał aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu L w oparciu o decyzję Wójta Gminy z [...] 2006 r. znak [...] zatwierdzającą projekt scalenia wsi L, która po rozpatrzeniu odwołań uczestników postępowania utrzymana została w mocy ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2008 r. znak [...] oraz w oparciu o operat scalenia i wymiany gruntów wsi L, przyjęty do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej 15 marca 2010 r. za numerem [...]. Złożono również stosowne wnioski do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, które zostały przez sąd wieczysto-księgowy w większości zrealizowane.

Działkę objętą niniejszym postępowaniem wykazano w nowo założonej księdze wieczystej nr [...], w której jako właściciele figurują M. i S. O.

Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy oraz wskazał, że decyzja nie może być wykonywana. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 października 2013 r., sygn. akt II OSK 698/13 na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Z ww. stanu faktycznego wynika, że decyzja Wójta Gminy dotycząca scalenia w L i utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zostały uchylone wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, a sprawę dotyczącą scalenia gruntów przekazano do ponownego rozpatrzenia.

Wobec wyeliminowania decyzji scaleniowej z obrotu prawnego nie powinna ona wywoływać żadnych skutków prawnych. Decyzja Wójta Gminy została uchylona w całości, a więc rozstrzygnięciem objęto również zawarty w decyzji scaleniowej rygor natychmiastowej wykonalności.

W takich okolicznościach, uchylone więc zostały wszystkie skutki wynikające z decyzji scaleniowej z dnia 14 września 2006 r. Skoro brak jest aktualnie aktu administracyjnego określającego sytuację prawną uczestników scalenia wprowadzone na podstawie ww. decyzji do ewidencji zmiany danych nie mają przez to podstawy prawnej, ponieważ dokument ten - stanowiący dotychczas podstawę wprowadzonych zmian, został wycofany z obrotu prawnego. Stan ewidencji ukształtowany tą uchyloną decyzją nie jest już wobec tego aktualny. Nie oznacza to jednak, że jest nie wiążący i nie powoduje to sytuacji, że nie jest ważna ewidencja założona wskutek uchylonej decyzji (czyli po zatwierdzeniu projektu scalenia). Zapisy w ewidencji gruntów i budynków dotyczące stanu prawnego nieruchomości mają charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny, gdyż są wtórne do stanu prawnego, a ewentualne nieprawidłowości ewidencji nie mają wpływu na treść oraz istnienie prawa własności.

W przedmiotowej sprawie stan poscaleniowy został ujawniony w nowo założonej księdze wieczystej nr [...]. Aktualnie w dziale pierwszym ww. księgi figuruje działka nr [...] o powierzchni 0,1401 ha położona w L.

W toku postępowania scaleniowego sporządzono wykaz zmian (zawarty w aktach sprawy), który obrazuje stan (wykaz działek) jednostki rejestrowej nr [...] założonej dla M. i S. O. przed scaleniem gruntów oraz stan tej jednostki po scaleniu. Wynika z niego, że scaleniem objęto następującą działkę nr [...] o powierzchni wynoszącej 0,1408 ha.

Z wykazu zmian wynika, że M. i S. O. w wyniku scalenia stali się właścicielami działki nr [...] o powierzchni 0,1401 ha, co ujawniono w ww. księdze wieczystej. Stan prawny powyższej działki w ewidencji gruntów i budynków jest zgodny ze stanem wykazanym w księdze wieczystej.

Podkreślono, że organy ewidencyjne rejestrują tylko stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Zgodnie bowiem z przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia o ewidencji gruntów prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych oraz prawomocnych orzeczeń sądowych. Również przepis art. 24 ust. 2b pkt 1b P.g.k. wskazuje, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje na podstawie wpisów w księgach wieczystych, a przepis art. 24 ust. 2b pkt 1c P.g.k. - że na podstawie prawomocnych orzeczeń sądów. Przy tym należy mieć na uwadze, iż organ ewidencyjny może wpisać do ewidencji tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie, w sposób niewątpliwy wynika z dokumentów wskazanych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym oraz rozporządzeniu w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Takim dokumentem jest odpis księgi wieczystej, o czym wspomniano powyżej. Jednakże oznaczenia nieruchomości wykazuje się w dziale I księgi wieczystej na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 P.g.k.).

Zatem stwierdzić należy, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w przedmiotowej sprawie jest nierozerwalnie związana z dokonaniem odpowiednich wpisów w zakresie prawa własności w księgach wieczystych. Funkcją ewidencji nie jest zastępowanie instytucji ksiąg wieczystych. Bez dokonania powyższych regulacji wpis dokonany w ewidencji gruntów i budynków pozostawałby w sprzeczności ze stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych.

Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o ewidencji gruntów, ostateczna decyzja administracyjna tylko wtedy stanowi podstawę w rozumieniu wymienionego przepisu do uwidocznienia zmian w zakresie prawa własności, gdy wprost przyznaje takie prawo określonej osobie. Decyzja zatwierdzająca projekt scalenia na pewno posiada taki charakter. Jednakże żaden przepis prawa nie stanowi wprost, jakie dokumenty winien zgromadzić oraz jakie podjąć czynności organ, który dokonał aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w oparciu o ostateczną decyzję, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności oraz w oparciu o którą dokonano wpisów w księgach wieczystych, w sytuacji uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny, a pozostawienia stanu wieczysto- księgowego ujawnionego na jej podstawie.

Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stoi na stanowisku, że pochodny charakter informacji znajdujących się w ewidencji oznacza, że wszelkie zmiany danych ewidencyjnych powinny mieć charakter bezsporny. Obowiązek zamieszczenia w ewidencji wyłącznie danych bezspornych wyklucza zatem samodzielne rozstrzyganie przez organ rejestrujący wszelkich kwestii związanych z prawem do nieruchomości. Podkreślenia wymaga także, że żądana przez wnioskodawców zmiana ma charakter przedmiotowo -podmiotowy, gdyż z jej istoty wynika konieczność określenia podmiotów, którym w świetle aktualnych tytułów prawnych przysługują prawa do nieruchomości.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle przepisów art. 23 i 24 P.g.k., aktualizacja winna być dokonana na podstawie stosownej dokumentacji geodezyjnej zawierającej wykazy zmian danych ewidencyjnych (§ 46 ust. 3 rozporządzenia o ewidencji gruntów), określające które dane uległy zmianie, z wyszczególnieniem danych dotychczasowych oraz danych aktualnych. Niemożliwe jest przywrócenie stanu sprzed scalenia wprost, z pominięciem sporządzenia dokumentacji geodezyjnej. Niemożliwe jest także sporządzenie takiej dokumentacji wybiórczo, dla wybranych działek np. objętych wnioskiem zainteresowanych, gdyż zmiana w zakresie jednej działki, wywołuje w okolicznościach scalenia gruntów zmianę w zakresie kolejnej itd. Sporządzenie dokumentacji winno być poprzedzone analizą aktualnego stanu prawnego nieruchomości, gdyż na obszarze objętym scaleniem, po dacie wydania ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt scalenia mogły mieć miejsce zdarzenia wywołujące nieodwracalne skutki prawne.

Również Starosta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że aktualizacja operatu ewidencyjnego polegająca na przywróceniu przebiegu granic, powierzchni i oznaczenia działki ewidencyjnej nr [...] obowiązującej przed scaleniem gruntów, spowodowałaby konieczność aktualizacji nieruchomości sąsiednich, ta z kolei aktualizację następnych nieruchomości sąsiednich, co w konsekwencji wiąże się z aktualizacją operatu ewidencji gruntów i budynków całego obrębu ewidencyjnego.

Celem scalenia gruntów jest tworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów). Przedmiotowym scaleniem objęte zostały grunty położone w L. Grunty te tworzą obszar scalenia. W świetle powyższych rozważań Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego stoi na stanowisku, że niemożliwe jest dokonanie aktualizacji polegającej na przywróceniu stanu sprzed scalenia w odniesieniu do pojedynczych działek. W wyniku scalenia gruntów powstały zupełnie nowe działki ewidencyjne, o odmiennym od poprzedniego przebiegu granic i odmiennym obszarze. Wydzielono także działki pod ulice i drogi publiczne.

W obszarze obrębu ewidencyjnego działka ewidencyjna wyróżniana jest przez jej numer, który ma postać liczby naturalnej. Oznaczenia działek w operacie ewidencyjnym umożliwiają wyróżnienie każdej działki ewidencyjnej, przyjmowane według określonych zasad, są niepowtarzalne. Niemożliwe jest wykazanie w ewidencji gruntów i budynków działki o nieaktualnym (np. sprzed scalenia) oznaczeniu i nieaktualnych atrybutach. Sposób oznaczania działek w obrębie reguluje przepis § 9 rozporządzenia o ewidencji gruntów.

Ponadto przywrócenie stanu sprzed scalenia wiąże się również ze zmianą w zakresie prawa własności do danej działki. Tymczasem nowy stan prawny wykazany został w księdze wieczystej i do chwili obecnej brak nawet wzmianki o niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze z jej rzeczywistym stanem prawnym.

Przyczyną odmowy wprowadzenia żądanej zmiany jest również fakt, że z mającego stanowić podstawę aktualizacji operatu ewidencyjnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 nie wynika wprost, które dane ewidencyjne i w jaki sposób należy zmienić. O ile w przypadku zmiany przedmiotowej (tj. przywrócenia oznaczenia) ww. kwestia jest intuicyjna, o tyle w przypadku określenia podmiotów uprawnionych rodziłoby to po stronie organu ewidencyjnego konieczność władczego rozstrzygnięcia co do ww. praw (z uwagi na fakt założenia nowych ksiąg wieczystych), co wykracza dalece poza techniczno-rejestracyjne kompetencje organu.

W postępowaniu wszczętym na wniosek to strona zakreśla granice rozpoznawanej sprawy, a rozstrzygnięcie organu musi odnosić się wprost do jej żądania i nie może zawierać orzeczenia w przedmiocie, co do którego strona wniosku nie złożyła. Niezastosowanie się do powyższego stanowi naruszenie art. 6 K.p.a., art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 61 K.p.a. oraz art. 104 K.p.a.

Mając na uwadze rozważania przedstawione w niniejszym uzasadnieniu oraz fakt, że organ związany jest zakresem wniosku zainteresowanego i zobowiązany jest rozpatrzyć sprawę w takim właśnie zakresie, stwierdzić należy, że obecnie niemożliwe jest zrealizowanie wniosku skarżącego bez sporządzenia stosowej dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz bez pełnej analizy stanu prawnego gruntów objętych scaleniem.

Organ pierwszej instancji nie wezwał skarżącej o przedłożenie stosownej dokumentacji niezbędnej do wprowadzenia zmiany danych ewidencyjnych, jednakże co należy dobitnie podkreślić, z uwagi na specyficzny charakter postępowania scaleniowego nie jest celowe sporządzenie dokumentacji geodezyjnej tylko dla działek określonych indywidualnym wnioskiem. Zatem w ocenie organu odwoławczego Starosta, związany zakresem żądania, prawidłowo orzekł o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wnioskiem M. O.

Odnosząc się do treści wniesionego odwołania organ odwoławczy podkreślił, że chybiony jest zarzut skarżącej, że Starosta wprowadził nową ewidencje gruntów na podstawie nieprawomocnej decyzji scaleniowej, która następnie została uchylona prawomocnym wyrokiem sądowym. Niedopuszczalnym pozostaje, że pomimo ostatecznego uchylenia przez Sąd decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów w dalszym ciągu Starosta utrzymuje w obiegu prawnym nieaktualne zapisy geodezyjne i operat po scaleniowy. Decyzja Wójta Gminy zatwierdzająca projekt scalenia wsi L utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zgodnie z art. 16 K.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. W toku instancji nie służy odwołanie od decyzji wydanych w drugiej instancji. Stosownie do art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a zatem od decyzji wydanej w pierwszej instancji (czyli np. przez wójta) służy odwołanie tylko do jednej instancji (samorządowe kolegium odwoławcze).

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu L dokonana została w oparciu o ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] 2008 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] 2006 r. znak: [...] zatwierdzającą projekt scalenia wsi L. Dopiero Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.

M. O. podniosła również, że nieuwzględnienie przez Starostę faktu, że jej działki w stanie przed scaleniowym nie były i nie są objęte żadnym obrotem prawnym i nadal w całości rozciągamy swoje władztwo nad nimi stoi w jawnej sprzeczności z wyrażonym stanowiskiem organu wojewódzkiego zawartym w piśmie z dnia 4 marca 2014 r. W niniejszym uzasadnieniu wyjaśniono już, że ze względu na specyfikę postępowania scaleniowego, z którym wiąże się także np. wydzielenie i urządzenie gruntów pod drogi i ulice, nie ma możliwości przywrócenia stanu sprzed scalenia wyłącznie w odniesieniu do działek wykazanych w jednej jednostce rejestrowej. Nawet w sytuacji gdy wiadomo, że w odniesieniu do tych działek nie nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Przywrócenie bowiem stanu sprzed scalenia w zakresie danej działki pociąga za sobą konieczność zmiany w zakresie kolejnych działek.

Odnosząc się natomiast do żądania wnioskodawczyni o podjęcie aktualizacji operatu ewidencyjnego odnośnie moich gruntów tj. działki nr [...] oraz służebności przejazdu, przechodu i przegonu pasem 4 metrów wzdłuż południowej granicy działki nr [...] i działki nr [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działki nr [...] organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podkreślono, że obecnie obowiązujące przepisy dotyczące ewidencji gruntów i budynków nie przewidują ujawniania służebności gruntowych w operacie ewidencji gruntów i budynków, zatem wniosek M. O. w tym zakresie jest bezpodstawny.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się M. O. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podano, że w sprawie jest bezsporne, że Urząd Wojewódzki na pisma Starosty z dnia 15 listopada 2013 r. znak [...] i z dnia 2 grudnia 2013 r. znak [...] w zakresie wskazania wytycznych co do dalszego trybu prowadzenia postępowania odnośnie scalenia gruntów w L i czynności aktualizacyjnych wynikających z prawomocnie uchylonej decyzji scaleniowej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 przekazał organowi powiatowemu pismem z dnia 4 marca 2014 r. znak [...] stanowisko Wydziału Prawnego i Nadzoru Urzędu Wojewódzkiego jako organu nadrzędnego, z którego wynika bezwzględny obowiązkiem Starosty do doprowadzenia ewidencji gruntów w L do stanu wynikającego z uchylenia decyzji scaleniowej, a każda sprawa powinna być rozpatrywana indywidualnie. Organ wojewódzki w swym ww. piśmie z dnia 4 marca 2014 r. stwierdza, że do obowiązków Starosty będzie niezwłoczne przystąpienie do prac w celu dokonania zmian w dokumentacji geodezyjnej.

Stanowisko organu nadrzędnego jest wiążące dla Starosty, gdyż wykonywane czynności z zakresu geodezji i kartografii należą do zadań zleconych przez administrację rządową reprezentowaną w tym przypadku przez Wojewodę i ten organ przekazuje środki na realizację działalności z zakresu aktualizacji operatu po scaleniowego. Starosta w skarżonej decyzji świadomie zanegował te wskazania organu nadrzędnego, a ponadto zanegował wykonalność prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. orzekającego o uchyleniu decyzji scaleniowej w L. Jednocześnie organ powiatowy stwierdził, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje fakt, że działka skarżącej w stanie przedscaleniowym wymieniona we wniosku aktualizacyjnym nie była i nie są objęta żadnym obrotem prawnym i nadal w całości rozciągamy swoje władztwo nad nią. Taka argumentacja stoi w jawnej sprzeczności z wyrażonym stanowiskiem organu wojewódzkiego zawartym w piśmie z dnia 4 marca 2014 r.

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu albo na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Starosta wprowadził nową ewidencję gruntów na podstawie nieprawomocnej decyzji scaleniowej, która następnie została uchylona prawomocnym wyrokiem sądowym. Niedopuszczalnym pozostaje, że pomimo ostatecznego uchylenia przez Sąd decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów w dalszym ciągu Starosta utrzymuje w obiegu prawnym nieaktualne zapisy geodezyjne i operat po scaleniowy.

Sam nieuzasadniony opór organu I instancji przed wykonaniem prawomocnego wyroku w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów nie ma żadnych podstaw, natomiast powoduje dalsze szkody dla mieszkańców i nieodwracalne skutki prawne. Starosta odmawiając zaktualizowania operatu ewidencyjnego do stanu prawnego na gruncie wynikającego z uchylenia decyzji scaleniowej w istocie neguje prawomocny wyrok sądowy, co jest sytuacją niedopuszczalną.

Wobec prawomocnego wyroku odpadła podstawa utrzymywania nieaktualnego operatu ewidencyjnego po scaleniowego, a działanie organu I instancji są oczywistym sabotowaniem prawa i orzeczeń sądowych.

Znamienna jest treść ostatnio wydanego prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1175/13, gdzie Sąd w sposób jednoznaczny uznał, że już w dacie wydania wyroku z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 organom administracji publicznej nie wolno było wydawać żadnych rozstrzygnięć w oparciu o uchyloną decyzję scaleniową, zaś stan prawny nieruchomości w L, które były objęte decyzją scaleniową oceniać należy tak, jakby scalenia nie było (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 1175/13). Starosta bezpodstawnie zwlekając z wydaniem decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie scalenia gruntów w L, w sytuacji gdy wniosek z 1984 r. o wszczęcie tego postępowania nie spełnia wymogów formalnych, albowiem nie został złożony przez wymaganą prawem większość właścicieli gruntów dopuszcza się rażącej bezczynności skutkującej naruszeniem przepisów prawa.

Starosta podważył także stanowisko Sądu Rejonowego Wydział V Ksiąg Wieczystych wyrażone w prawomocnym orzeczeniu z dnia 30 lipca 2010 r. gdzie organ ten uznał prawną możliwość dokonania stosownych wpisów, w sytuacji gdy nastąpi ostateczne uchylenie decyzji o scaleniu gruntów, kopia tego postanowienia [...] jest znana Staroście. Tymczasem Starosta jako uprzednio wnioskodawca założenia nowych Ksiąg Wieczystych celowo nie występuje do Sądu z wnioskiem o wpis ostrzeżenia co jest jego obowiązkiem, gdyż bezpośrednio zainteresowany jest utrzymaniem skutków decyzji scaleniowej, co w konsekwencji prowadzi do niekontrolowanego obrotu ziemią.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawo.

Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Skarga skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i został prawidłowo ustalony przez organy administracji. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego zwróciła się wnioskiem z dnia 25 września 2014 r. do Starosty o podjęcie aktualizacji operatu ewidencyjnego odnośnie jej nieruchomości uwzględniającej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 orzekający o uchyleniu decyzji scaleniowej, a kolejnym wnioskiem z dnia 3 grudnia 2014 r. skarżąca doprecyzowała swoje żądanie poprzez wskazanie, że domaga się przeprowadzenia aktualizacji operatu ewidencyjnego odnośnie jej działki nr [...] oraz służebności przejazdu, przechodu i przegonu pasem 4 metrów wzdłuż południowej granicy działki nr [...] i działki nr [...] na rzecz każdoczesnych właścicieli i posiadaczy działki nr [...].

Nie jest spornym i to, że Starosta dokonał aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu L w oparciu o ostateczną decyzję Wójta Gminy z 14 września 2006 r. znak [...] zatwierdzającą projekt scalenia wsi L oraz w oparciu o operat scalenia i wymiany gruntów wsi L, przyjęty do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej 15 marca 2010 r. za numerem [...]. Na twej podstawie złożono stosowne wnioski do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, które zostały przez sąd wieczysto-księgowy w większości zrealizowane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawomocnym wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 uchylił decyzje zatwierdzające projekt scalenia wsi L.

Skarżąca (wraz z mężem) przed scaleniem gruntów była właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni wynoszącej 0,1408 ha. W wyniku scalenia skarżąca M. O. i S. O. stali się właścicielami działki nr [...] o powierzchni 0,1401 ha, co ujawniono w ww. księdze wieczystej i taki też stan prawny obrazuje ewidencja gruntów i budynków.

Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz. 520 z późn. zm.), dalej w skrócie "P.g.k.", ewidencja gruntów i budynków jest jednolitym dla kraju, systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Jedną z zasad prowadzenia ewidencji gruntów i budynków jest zasada aktualności, zgodnie z którą starostowie są zobowiązani do utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi.

W przypadku stwierdzenia, że ewidencja gruntów i budynków stała się nieaktualna organy administracji geodezyjnej i kartograficznej zobowiązane są podjąć działania niezbędne do jej zaktualizowania. Nie oznacza to, że starosta ma obowiązek czuwania z urzędu nad stanem aktualności operatu ewidencyjnego i automatycznego wprowadzania wszelkich danych na każde żądanie wnioskodawcy, zwłaszcza jeśli miałoby to skutkować rozstrzygnięciem sporów własnościowych lub granicznych. Przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034) wyraźnie precyzują, kiedy i pod jakimi warunkami aktualizacja operatu jest możliwa, a brak wymaganej prawem dokumentacji, na podstawie której właściwy organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego musi prowadzić do odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym.

Zgodnie z art. 20 P.g.k. określono rodzaje informacji o gruntach (art. 20 ust. 1 pkt 1 P.g.k.) oraz ich właścicielach (art. 20 ust. 2 P.g.k.), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1 P.g.k.). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1 P.g.k.) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach (zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe) zawiera operat ewidencyjny, którego zawartość określa art. 24 ust. 1 P.g.k.

Szczegółowe zasady prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian reguluje wskazane już rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Nie ulega wątpliwości, i tak to wyjaśniały organy administracyjne w tej sprawie, że aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje przez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2b P.g.k., aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

f) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

g) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

h) wpisów w innych rejestrach publicznych,

i) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach.

Zgodnie z § 36 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej:

1) w postępowaniu rozgraniczeniowym,

2) w celu podziału nieruchomości,

3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów,

4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości,

5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej,

6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków.

Wyjątek od tego stanowi rozwiązanie zawarte w § 37, § 38 i § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, dopuszczające pozyskiwanie danych dotyczących przebiegu granic działek ewidencyjnych w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie.

W istocie intencją skarżącej było doprowadzenie do przywrócenia stanu przed scalenia na skutek, jak podniosła, wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 842/09 orzekającego o uchyleniu decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, to mając powyższe regulacje na względzie zgodzić się należało ze stanowiskiem orzekających organów, że nie mogły zadośćuczynić żądaniu skarżącej.

Sąd w tym zakresie podziela argumentację organów zawartą w wydanych w sprawie decyzjach. Przemawiają za tym następujące argumenty.

Po pierwsze, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji między innymi na podstawie dokumentacji sporządzonej w postępowaniu scaleniowym. W sytuacji, gdy sąd administracyjny w odrębnym postępowaniu sądowoadministracyjnym uchylił decyzje zatwierdzające projekt scalenia gruntów, to postępowanie scaleniowe to nie zostało zakończone ostateczną decyzją ani merytoryczną, ani w inny sposób kończącą to postępowanie. Zauważyć także przy tym należy, że argument, że nie doszło do wszczęcia postępowania scaleniowego nie jest zasadny. W wyroku uchylającym decyzje zatwierdzające projekt scalenia gruntów sąd administracyjny wskazał jedynie na wątpliwości w tym względzie, których jednakże nie był w stanie zweryfikować. Taki stan rzeczy determinował więc rozstrzygnięcie organów w niniejszej sprawie. Nie mogły one wydać innego rozstrzygnięcia wobec wniosku skarżącej, jak tylko negatywne, gdyż podstawę do aktualizacji operatu ewidencyjnego mogą stanowić jedynie ostateczne decyzje administracyjne, w tym ostateczna decyzja administracyjna wydana w postępowaniu scaleniowym oraz sporządzona na jego potrzeby dokumentacja geodezyjna, co wprost wynika z postanowień art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. d P.g.k.

Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów stanowi odrębny tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów (S. Rudnicki, Własność nieruchomości. Rozdział 3 Prawo sąsiedzkie, Scalanie i wymiana gruntów, LexisNexis 2008; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt III CZP 98/12, opub. w OSNC 2013/9/105). Brak jest obecnie aktu administracyjnego określającego sytuacje prawną uczestników scalenia. Ze stwierdzenia organów, że wskutek tego stan ewidencji ukształtowany decyzją zatwierdzającą projekt scalenia nie jest już aktualny, nie można w żaden sposób, jak zdaje się to czynić skarżąca, wyprowadzać wniosku o konieczności "powrotu" do stanu przed scaleniem gruntów. Organy wyposażone w kompetencję do aktualizowania operatu ewidencyjnego nie mogą tego uczynić, gdyż wiązałoby się to z ponownym ustalaniem własności nieruchomości zasadniczo wszystkich uczestników scalenia, a nie tylko samej skarżącej.

Po drugie, z kwestią ustalania własności wiąże się drugi powód uniemożliwiający pozytywne załatwienie wniosku skarżącej. Postępowanie scaleniowe polega na stworzeniu korzystniejszych warunków gospodarowania przez poprawę struktury obszarowej gospodarstw, racjonale ukształtowanie rozłogów gruntu oraz dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu (art. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2014 r. poz. 700 z późn. zm.)). W orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, że scalenie polega na połączeniu w jedną całość wielu rozdrobnionych lub też położonych w niekorzystnej konfiguracji nieruchomości celem dokonania ponownego podziału nieruchomości, które podlegały scaleniu, z zachowaniem proporcji w zakresie powierzchni tych scalonych nieruchomości, jednakże ze zmianą w zakresie ich usytuowania a także przeznaczenia. Cała skomplikowana konstrukcja scalenia i podziału nieruchomości, a przy tym długotrwała i kosztowna, ma na celu efektywniejsze wykorzystanie danego terenu przy jednoczesnym stworzeniu zaplecza technicznego, w postaci odpowiednich dróg i urządzeń infrastruktury technicznej, ułatwiającego eksploatację nowo wydzielonych działek (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 listopada 2010 r. sygn. II SA/Lu 454/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 23 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 868/15, opub. w Lex nr 2023528; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1517/15).

Wniosek skarżącej dotyczący aktualizacji jej działki musiałby prowadzić do zmiany ewidencji gruntów w zakresie całego obrębu ewidencyjnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania scaleniowego jego uczestnicy objęli w posiadanie nowo wydzielone działki które dodatkowo były przedmiotem obrotu prawnego w 2010 r. Tym samym nawet twierdzenie samej skarżącej, że po objęciu działki nie dokonywała żadnych zmian w stanie własnościowym nie zmienia prawidłowego stanowiska organów administracji, zgodnie z którym zmiana tylko w zakresie działki skarżącej musiałaby automatycznie powodować zmiany także w zakresie wszystkich innych działek objętych scaleniem.

Jeszcze raz należy podkreślić, że niemożliwym jest proste (automatyczne) wykazanie w operacie ewidencyjnym danych dotyczących działek w oparciu o ich oznaczenie i położenie sprzed scalenia.

Księgi wieczyste dla nieruchomości wg. oznaczenia przed scaleniem zostały zamknięte. Nowy natomiast stan prawny (w wyniku scalenia gruntów) wykazany został w księgach wieczystych, w których do chwili obecnej brak jest wzmianki o niezgodności stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym. Zasadnie zatem podnosi organ odwoławczy, że nie było możliwe uwzględnienie żądania skarżącej, bo musiałoby się wiązać ze zmianą w zakresie prawa własności nieruchomości, tj. z ponownym ustaleniem prawa własności, co jest wykluczone w postępowaniu aktualizacyjnym. Postępowanie aktualizacyjne w zakresie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ma charakter czysto rejestrowy. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie rozstrzygają samodzielnie kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Zgodnie z przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie wpisów dokonanych w księgach wieczystych oraz prawomocnych orzeczeń sądowych, o czym stanowi również art. 24 ust. 2 b pkt 1b P.g.k. Jeżeli w księgach wieczystych nie ma wzmianki o niezgodności stanu prawnego nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym (wpisu potrzebnego do usunięcia ewentualnej niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym dokonuje sąd wieczystoksięgowy wtedy, gdy niezgodność będzie wykazana orzeczeniem sądu lub innymi odpowiednimi dokumentami - art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2016 r., poz. 790), a przy tym skarżąca prócz zgłoszenia żądania i jego sprecyzowania poprzez wskazanie nr działki ewidencyjnej, nie poparła podania żadną dokumentacją lub materiałami źródłowymi wykazującymi, na podstawie których organ dokonuje aktualizacji operatu ewidencyjnego, że dane zawarte w operacie ewidencyjnym są nieaktualne, to prawidłowo i zgodnie z prawem postąpiły organy odmawiając dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego.

Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że może wpisać do ewidencji tylko takie prawo do nieruchomości, które jednoznacznie i niewątpliwie wynika z dokumentów wskazanych w Prawie geodezyjnym i kartograficznym i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. Aktualizacja operatu ewidencyjnego jest nierozerwalnie związana z dokonaniem odpowiednich wpisów w zakresie prawa własności w księgach wieczystych, a funkcją ewidencji, jak trafnie podnoszą organy, nie jest zastępowanie instytucji ksiąg wieczystych. Rację zatem mają orzekające organy, że póki to nie nastąpi, to wpis dokonany w ewidencji gruntów i budynków byłby sprzeczny ze stanem prawnym ujawnionym w księgach wieczystych.

W ocenie Sądu organy w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie nie naruszyły ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego w sposób, który skutkowałby uchyleniem tych decyzji, a zaskarżone decyzje są prawidłowe.

Ustosunkowując się dodatkowo do zarzutów skargi należy podnieść, że sąd administracyjny nie ma w tej sprawie instrumentów niezbędnych do ponaglenia wójta gminy L do przeprowadzenia (dokończenia przeprowadzania) postępowania scaleniowego. Niewątpliwie w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości i samych organów gminy L powinno być szybkie i zgodne z prawem przeprowadzenie postępowania scaleniowego, które wyeliminowałoby także i te trudności, które sygnalizuje skarżąca, ale to jest poza zakresem tej sprawy. Sąd w tej sprawie nie może także oceniać, czy Starosta wykonał lub nie wykonał prawomocny wyrok sądu administracyjnego, ponieważ nie jest to przedmiotem tej sprawy. Wbrew stanowisku skarżącej, co Sąd już wyjaśniał w uzasadnieniu tego wyroku, Starosta nie mógł dokonać aktualizacji ewidencji gruntów i budynków tylko w stosunku do działki skarżącej czy to poprzez wprowadzenie nowych oznaczeń, czy też poprzez powrót do stanu ewidencji sprzed scalenia.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.