Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1243/00
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 2001-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 165 par. 2, art. 215, art. 219
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Niepowołanie w podstawie prawnej postanowienia wszczynającego z urzędu postępowanie podatkowe przepisu art. 165 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ lecz tylko art. 165 świadczy o braku w podstawie prawnej, którego nie można zakwalifikować do innych oczywistych omyłek podlegających sprostowaniu na podstawie art. 215 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej.

TEZY

Niepowołanie w podstawie prawnej postanowienia wszczynającego z urzędu postępowanie podatkowe przepisu art. 165 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ lecz tylko art. 165 świadczy o braku w podstawie prawnej, którego nie można zakwalifikować do innych oczywistych omyłek podlegających sprostowaniu na podstawie art. 215 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt. 3 w zw. z art. 29 ustawy o NSA uchylił zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej w przedmiocie sprostowania błędu pisarskiego oraz poprzedzające je postanowienie Urzędu Skarbowego i na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA zasądził od Izby Skarbowej na rzecz skarżącego dziesięć zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 10 grudnia 1999 r. Urząd Skarbowy w S. zawiadomił Witolda G., że wszczyna z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Jako podstawę prawną postanowienia powołano art. 165 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

Wobec żądania podatnika o sprostowanie podstawy prawnej wydanego postanowienia Urząd Skarbowy w Sopocie postanowieniem z dnia 4 stycznia 2000 r. - wydanym na podstawie art. 215 par. 1 Ordynacji podatkowej - sprostował błąd pisarski poprzez to, że zamiast cyt. art. 165 powinno było być art. 165 par. 1, par. 2, par. 4 Ordynacji podatkowej, zaś w uzasadnieniu tego postanowienia podano, że powołując jako podstawę prawną cały art. 165 popełniono oczywistą omyłkę.

Na skutek zażalenia podatnika, w którym wytknął on organowi I instancji, że przepis art. 215 par. 1 Ordynacji podatkowej powinien był powiązać z przepisem art. 219 tejże Ordynacji oraz zarzucił, że "błąd pisarski" nie został wymieniony w treści cyt. art. 215 par. 1, zaś błędna podstawa prawna nie może być traktowana jako "oczywista omyłka".

Izba Skarbowa w G. postanowieniem z dnia 23 maja 2000 r. (...) utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego, po przytoczeniu treści art. 215 par. 1 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej stanowiącego, że organ podatkowy może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki zauważono, że przepis ten nie daje ustawowej definicji tych pojęć, a zatem stosując go należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć.

W związku z tym organ drugoinstancyjny odwołując się do literatury przedmiotu stwierdził, że oczywistość omyłki zaistniałej w postanowieniu musi wynikać z zestawienia materiału zawartego w aktach sprawy z treścią postanowienia, gdyż wnioskować o oczywistym błędzie można wtedy, gdy sprzeczność między treścią postanowienia a materiałem nie da się wytłumaczyć jakąś inną przyczyną poza błędem.

Na tym tle organ rozpatrujący zażalenie uznał, że organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu popełnił omyłkę pisarską. Na oczywistość tej pomyłki wskazywała treść spornego postanowienia, z której wynikało, iż postępowanie wszczęte zostało z urzędu, a w myśl przepisu art. 165 par. 2 Ordynacji podatkowej postanowienie o wszczęciu postępowania wydaje się wyłącznie w sytuacji, kiedy dokonuje go organ podatkowy.

W tym stanie rzeczy podniesiony zarzut o niemożności naprawienia istotnej omyłki, którą była oczywista omyłka pisarska uznany został za bezzasadny. Natomiast podzielono stanowisko zażalenia co do tego, że przepis art. 215 par. 1 nie wymienia określenia "błąd pisarski", co jednakże nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro w definicjach słownikowych wyrazowi omyłka przypisuje się różne znaczenia, w tym "omyłka, to popełnienie błędu".

W skardze z dnia 9 czerwca 2000 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Witold G. podtrzymał zarzuty podnoszone w toku prowadzonego postępowania, a ponadto zaskarżonemu postanowieniu zarzucił wydanie go po upływie ustawowego terminu.

W odpowiedzi na skargę z dnia 27 lipca 2000 r. wnoszono o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 165 powołanej na wstępie ustawy - Ordynacja podatkowa zawiera cztery jednostki redakcyjne oznaczone par. od 1 do 4. Przepis par. 1 stanowi o wszczęciu postępowania podatkowego na żądanie strony lub z urzędu. par. 2 stwierdza, że wszczęcie postępowania 2 urzędu następuje w formie postanowienia. Natomiast przepisy par. 3 i 4 podają w jakim momencie postępowanie podatkowe zostaje wszczęte poprzez określenie jego daty.

Z opisanych przepisów do przepisu kompetencyjnego umożliwiającego zastosowanie w postanowieniu wszczynającym postępowanie podatkowe z urzędu nadaje się tylko przepis art. 165 par. 2 Ordynacji podatkowej. Pozostałe przepisy mogą mieć tylko znaczenie wówczas, gdy powstanie spór na tle daty wszczęcia postępowania. Jednakże ta kwestia zazwyczaj nie będzie rozstrzygana w postanowieniu o wszczęciu postępowania, lecz w odrębnym późniejszym postępowaniu.

Przyjmując takie stanowisko oczywistym staje się, że sedno sprawy tkwi na płaszczyźnie zastosowania podstawy prawnej, a nie innej oczywistej omyłki /art. 215 par. 1 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej/.

Wbrew temu, co napisano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na użytek sprawy niniejszej, że o oczywistym błędzie /omyłce/ można mówić wtedy, gdy istnieje sprzeczność między treścią postanowienia a materiałem zawartym w aktach sprawy i sprzeczności tej nie można wytłumaczyć inną przyczyną niż błędem, to w sprawie niniejszej takiej sprzeczności nie było, skoro przedmiotem zaskarżonego postanowienia było w istocie powiadomienie skarżącego o czynności podjętej przez organ podatkowy z urzędu. Zatem w myśl cyt. przepisów art. 165 należało w podstawie prawnej powołać przepis art. 165 par. 2, nie zaś art. 165 Ordynacji podatkowej. W tym miejscu należy dodać, iż o braku sprzeczności, o której rozważał organ drugoinstancyjny tym bardziej nie mogło być mowy, że użyty w postanowieniu pierwszoinstancyjnym zwrot "postępowanie wszczęte z urzędu" jak najbardziej odpowiadał treści cyt. art. 165 par. 2.

W związku z tymi rozważaniami należy dojść do przekonania, że nie powołanie w podstawie prawnej postanowienia wszczynającego z urzędu postępowanie podatkowe przepisu art. 165 par. 2 Ordynacji podatkowej lecz tylko art. 165 świadczy o braku w podstawie prawnej, którego nie można zakwalifikować do innych oczywistych omyłek podlegających sprostowaniu na podstawie art. 215 par. 1 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Z tych względów wydane w sprawie postanowienia naruszały prawo proceduralne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Pozostałe zarzuty skarżącego, w tym dotyczący terminowości rozpatrzenia zażalenia, nie podlegały uwzględnieniu z tych względów, o których mowa była wyżej /por. przepis art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Skarżącemu należy ponadto wyjaśnić, iż ułomności w podstawie prawnej, a nawet jej nie powołanie, pod warunkiem, iż taka podstawa istnieje w rzeczywistości, nie stanowią podstaw do wzruszenia z tego tylko powodu wydanych aktów administracyjnych.

W przedstawionym stanie prawnym i faktycznym na żądanie skarżącego o sprostowanie postanowienia z dnia 10 grudnia 1999 r., skoro do postanowień nie stosuje się przepisu art. 208 Ordynacji podatkowej, a na wymienione postanowienie zażalenie nie przysługiwało, powinna była być udzielona odpowiedź tego rodzaju, że postanowienie to powinno było być zaskarżone w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej skutkiem wszczętego postępowania /art. 237 Ordynacji podatkowej/.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 22 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 29 cyt. ustawy o NSA uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające, a o kosztach postępowania orzekł po myśli art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.