Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1332/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 105  par. 1 w  zw z  art. 156  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska (spr.) WSA Małgorzata Miron Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. S. i D. N. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - po rozpatrzeniu wniosku M. S. i D. N. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej własną decyzją nr [...] z dnia [...] r., umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem M. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...]r., pozostawiającą bez rozpoznania wniosek o przyznanie odszkodowania za nieokreślony udział w nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - [...], oznaczonej jako tabela likwidacyjna Nr [...] (wspólne pastwisko) - utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] r.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...]r. repertorium nr [...], zawartym przed notariuszem T. S., W. K. sprzedał I. i M. małżonkom W. w równych częściach niepodzielnie na własność osadę włościańską (z wyłączeniem działki zajętej pod drogą fortową o powierzchni około dziesięciu prętów i sprzedanej parceli gruntu o powierzchni jednego tysiąca metrów kwadratowych), położoną we wsi [...] gmina [...], powiatu [...] zapisaną w tabeli likwidacyjnej pod Nr [...], zawierającą powierzchni 6 morgów 276 prętów gruntu. Na dowód swojego pochodzenia włościańskiego i prawa nabywania gruntów włościańskich I. W. załączył do ww. aktu zaświadczenie Urzędu Gminy W. z dnia [...]r.

Według zapisów aktu notarialnego sporządzonego przed J. P., zastępcą notariusza w W. w dniu [...]r. za numerem repertorium [...], działka gruntu zawierająca, według pomiaru mierniczego przysięgłego W. K. dokonanego w dniu [...] r. obszaru 24 dziesięciny 2167 sażeni kwadratowych, czyli 27 ha 2059 m2 położona we wsi [...], gmina W., powiatu [...], figurująca w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod numerem porządkowym [...], zapisana była jako własność właścicieli osad zapisanych w dziale I tej tabeli od nr 1 do nr 19 włącznie oraz na imię właścicieli osad zapisanych w dziale II tej tabeli likwidacyjnej pod nr 20 i nr 21. Przedmiotowa działka stanowiła wspólne pastwisko wsi [...] i włączona została do obszaru W., co stwierdza zaświadczenie Zarządu Gminnego w W. z dnia 20.03.1939 r.

W dalszej części ww. aktu notarialnego z dnia [...]r. M. W. przywołała zapisy aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...]r., tj. że wspólnie z mężem swym I. W. nabyli od W. K. resztę osady włościańskiej położonej we wsi 4 kwietnia 2014 r., gminy W., zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod Nr [...].

Jak oświadczyła M. W., do przedmiotowej osady Nr [...] we wsi [...] przywiązany był serwitut pastwiska - to jest prawo do opisanej wyżej działki gruntu Nr [...] położonej w obrębie W.

Na mocy aktów notarialnych zawartych w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. I. i M. małżonkowie W. sprzedali z należącej do nich reszty osady Nr [...] siedem parceli gruntu - lecz bez praw do gruntów serwitutowych.

Po tych wyjaśnieniach M. W. zbyła ww. aktem notarialnym z dnia [...] r. cały przypadający na należącą do niej współwłasność osady Nr [...] udział w opisanej działce gruntu Nr [...] ze wszelkimi prawami i przynależnościami, bez żadnych długów i obciążeń na rzecz: W. K. w 4/80 częściach, J. N. w 19/80 częściach, J. K. w 19/80 częściach oraz J. i W. małżonków N. w 38/80 częściach.

Przed podpisaniem tego aktu M. W. oświadczyła, że gwarantuje nabywcom, iż ona, jako współwłaścicielka osady Nr [...], ma prawo do opisanej wyżej działki Nr [...], stanowiącej wspólne pastwisko i że praw do tego wspólnego pastwiska nikomu nie sprzedała.

Organ wskazał, że nieruchomość [...] położona we wsi [...], gmina W., powiatu [...], figurująca w tabeli likwidacyjnej wsi [...], pod numerem porządkowym [...] zawierająca powierzchni 27 ha 2059 m2 została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunt powyższej nieruchomości przeszedł na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14. poz. 130).

Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Dzielnicy W. po rozpatrzeniu sprawy odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - [...], oznaczoną jako tabela likwidacyjna Nr [...] (wspólne pastwisko), orzekł o pozostawieniu wniosku o przyznanie odszkodowania bez rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdził, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) nie mają zastosowania do nieruchomości przy ul. [...] z uwagi na fakt, iż przedmiotowy grunt stanowi część wspólnego pastwiska o ogólnym obszarze 27 ha 2059 m2, jak wynika zaś z aktu notarialnego z dnia [...]r. nie została określona wielkość udziału współwłaścicieli we współwłasności pastwiska.

Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji Prezydent W. decyzją z dnia [...] r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...]r. M. W. sprzedała swój udział we współwłasności pastwiska o ogólnej pow. 27 ha 2059 m2 m.in. J. K. Ponieważ współwłasność pastwiska nie została zniesiona, musi być ono nadal traktowane jako jedna nieruchomość. Mimo iż przedmiotowa nieruchomość stanowi grunt o charakterze rolnym, to nie jest samodzielnym gospodarstwem rolnym, wobec czego nie mają w sprawie zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. wystąpił M. S., następca prawny J. N. (następnie S.).

Organ wskazał, że kwestionowana decyzja Prezydenta W. z. dnia [...] r. skierowana została do D. N., H. Z., H. K., W. M. i H. L., a zatem przymiot strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym ww. decyzji przysługuje D. N. i H. L. oraz następcom prawnym H. Z., H. K. i W. M..

Podniósł, iż M. S. wywodzi swój interes prawny we wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji z następstwa prawnego po J. S., uprzednio N. (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z [...]r. sygn. akt [...]). Zdaniem organu okoliczność ta nie powoduje, że M. S. może zostać uznany za wnioskodawcę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za wspólne pastwisko stanowiące działkę gruntu zapisaną w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod Nr [...].

Wskazał, że pastwisko wsi [...], określone jako działka gruntu figurująca w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod numerem porządkowym [...], stanowiło wspólną własność właścicieli tabelowych osad. Było to wynikiem uwłaszczenia w XIX w. włościan, w ramach którego nadano chłopom - obok wyłącznej własności gruntów rolnych - na wspólną własność obszary pastwiskowe i leśne. Każdy z uprawnionych miał we własności gruntu wspólnoty gruntowej odpowiedni udział oznaczony ułamkiem. Tabele były podstawowymi dokumentami stwierdzającymi prawo własności uwłaszczonych chłopów.

M. W. wspólnie z mężem I. W. aktem notarialnym z dnia [...]r. nabyła w równych częściach niepodzielnie na własność resztę osady włościańskiej położonej we wsi [...], gminy W., zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod Nr [...]. Na mocy aktów notarialnych zawartych w okresie od dnia 12.10.1931 r. do dnia 11.03.1937 r. I. i M. małżonkowie W. sprzedali z należącej do nich reszty osady Nr [...] siedem parceli gruntu bez praw do gruntów serwitutowych.

Organ wskazał, że w chwili zawierania aktu notarialnego z dnia [...]r. M. z K. W. była zamężna z I. W.. Do aktu notarialnego staje jednak wyłącznie M. W. i dokonuje zbycia całego przypadającego na należącą do niej współwłasność osady Nr [...] udziału w opisanej działce gruntu Nr [...] ze wszelkimi prawami i przynależnościami, bez żadnych długów i obciążeń, gdy tymczasem nabycie własności reszty osady Nr [...] aktem notarialnym z dnia [...]r. nastąpiło do majątku wspólnego małżonków W. w równych częściach niepodzielnie.

Podkreślił, że akt notarialny z dnia [...]r. nie zawiera wzmianki o tym, dlaczego M. W. staje do aktu sprzedaży własności gruntu sama. Nie ma w nim wskazania, że ustało małżeństwo albo zaistniała inna wyjątkowa okoliczność, np. zawarto umowę majątkową małżeńską lub ubezwłasnowolniono małżonka.

Wskazał, iż zgodnie z obowiązującym w dacie podpisywania aktu notarialnego z dnia [...] r. art. 228 ustawy z dnia 13 czerwca 1825 r. - Kodeks cywilny Królestwa Polskiego (Dz. Praw Królestwa Polskiego Nr 5, poz. 1 ze zm.) "za życia małżonków wspólność ten tylko ma skutek, że mąż połowy swoich nieruchomości i kapitałów hipotekowanych, do wspólności należących, bez zezwolenia żony, a żona połowy swoich takichże nieruchomości i kapitałów bez zezwolenia męża, nawet za upoważnieniem sądu, ani zbywać, ani obciążać nie może".

Organ stwierdził, iż wobec niewskazania okoliczności wyłączających wymaganą prawem zgodę męża na zbycie udziału żony we współwłasności oraz wobec braku zgody męża na to zbycie, że umowa zawarta aktem notarialnym w dniu [...]r. pomiędzy M. W. a J. N., J. K., J. N., W. N. oraz W. K. była nieważna. Wskazał, że zgodnie z art. 56 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań (Dz.U. RP Nr 82. poz. 598 ze zm.), umowy treści niemożliwej do wykonania oraz umowy sprzeczne z porządkiem publicznym, ustawą lub dobrani obyczajami, są nieważne.

Zdaniem organu tym samym żaden z kupujących - wobec nieważności aktu notarialnego - nie nabył tytułu własności do części osady włościańskiej nr [...] położonej we wsi [...]. Skoro zaś J. S. (N.) nie posiadała tytułu własności ww. nieruchomości, przywołany przez wnioskodawcę M. S. fakt spadkobrania po J. S. (N.) nie powoduje powstania po jego stronie przymiotu strony.

W ocenie organu M. S. nie posiada zatem interesu prawnego opartego o obowiązującą normę porządku prawnego, który uzasadniałby jego przymiot strony w postępowaniu nadzorczym, zasadne było zatem umorzenie postępowania nadzorczego.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] r. złożyli M. S. i D. N..

Wskazali, że pismem z dnia 27 maja 2002 r. M. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...]r., dołączając do niego odpis aktu notarialnego z dnia [...]r., rep. [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla W. - II Wydział Cywilny z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Podnieśli, że z aktu notarialnego z dnia [...]r. wynika bezspornie, że M. W. powyższą umową zbyła na rzecz osób do niej stawających, w tym m.in. J. N., prawo własności do całości przypadającej na należącą do niej współwłasność osady N. [...] udział w opisanej wyżej działce N. [...] położonej w obrębie W., ze wszelkimi prawami i przynależnościami, bez żadnych długów i obciążeń (...). Z kolei z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...]r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. N. wynika bezspornie, że zarówno M. S., jak i D. N. stali się jej jedynymi spadkobiercami, nabywając tym samym pełnię praw, jaka przysługiwała ich poprzedniczce prawnej do przedmiotowej nieruchomości.

Podnieśli, iż skoro J. S. – N. posiadała przymiot strony postępowania zakończonego kwestionowanymi decyzjami, z racji jej uczestnictwa w tym postępowaniu, to również skarżący M. S., jako jej następca prawny posiada przymiot strony w postępowaniu nadzwyczajnym, gdyż z tytułu spadkobrania postępowanie to dotyczy jego praw i obowiązków do nieruchomości określonej w tych decyzjach.

Wskazali też, iż błędne jest twierdzenie organu prezentowane w decyzji I instancji, zgodnie z którym wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony do żądania wszczęcia postępowania tylko z tego względu, że nie był on jednym z adresatów decyzji zwykłych. Podnieśli, że z ostrożności procesowej, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy drugi ze współskarżących, tj. D. N., w całości poparł wniosek M. S. z dnia 27 maja 2002 r. i jednocześnie potwierdził wszelkie czynności przez niego zdziałane w toku niniejszego postępowania, wnosząc o uznanie go za wnioskodawcę tego postępowania. Działanie to zostało jednak zakwestionowane przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w skarżonej decyzji, z czym skarżący się nie zgadzają.

Odnosząc się do tezy zawartej w decyzji organu I instancji wskazującej, iż przedmiotem umowy zbycia zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]r. było wyłącznie prawo serwitutu pastwiska polegające na prawie korzystania w określonym zakresie z cudzego pastwiska, skarżący stwierdzili, że jest ona zupełnie pozbawiona podstaw i oparta została jedynie na błędnej interpretacji zapisów aktu notarialnego. Podkreślili, iż prawo serwitutu było rodzajem nadania, umowy zawartej pomiędzy właścicielem, a podmiotem uprawnionym do korzystania z prawa do nieruchomości, bez prawa własności na rzecz tego drugiego. Zdaniem skarżących w niniejszym przypadku mamy odmienną sytuację, gdyż jak wynika z § 2 aktu notarialnego z dnia [...]r. aktem niniejszym M. W. cały przypadający na należącą do niej współwłasność osady N. [...] udział w opisanej wyżej działce N. [...] położonej w obrębie W., ze wszelkimi prawami i przynależnościami, bez żadnych długów i obciążeń, sprzedaje współstawającym: (...) M. W. zgadza się na przepisanie tytułu własności sprzedanego udziału na imię nabywców w wykazie hipotecznym i gdzie zajdzie potrzeba - na jednostronny wniosek nabywców (...).

Zdaniem skarżących treść zapisu ww. § 2 nie budzi żadnych wątpliwości, co do tego, iż na mocy aktu notarialnego z dnia [...] r. m.in. J. N. nabyła prawo własności do nieruchomości określonej w § 1 w odpowiedniej części ułamkowej, nie zaś jedynie prawo do korzystania z tej nieruchomości. W szczególności wskazuje na to zapis mówiący, że zbywczyni oświadczyła, że gwarantuje nabywcom, iż ona jako współwłaścicielka osady N. [...] ma prawo do opisanej wyżej działki N. [...], stanowiącej wspólne pastwisko i że praw do tego wspólnego pastwiska nikomu nie sprzedała oraz to, że M. W. zgadza się na przepisanie tytułu własności sprzedanego udziału na imię nabywców w wykazie hipotecznym i gdzie zajdzie potrzeba - na jednostronny wniosek nabywców.

Skarżący podnieśli, że nie można tym samym zgodzić się z twierdzeniem organu, jakoby M. W. rzeczonym aktem notarialnym zbyła więcej praw aniżeli posiadała, w sytuacji gdy potwierdziła to stosownym oświadczeniem. Również i twierdzenie wskazujące na to, że ww. zbywczyni zbyła rzeczoną nieruchomość na podstawie wymienionych w tym akcie umów sprzedaży nie jest zgodne z prawdą, gdyż sprzedaż ta dotyczyła jedynie siedmiu parcel i to bez praw do gruntów serwitutowych. Oznacza to, iż nabywcy wymienieni we wskazanym wyżej akcie notarialnym z dnia [...]r., rep. [...], w tym także J. N. skutecznie nabyli od M. W. określone części ułamkowe we wskazanej wyżej nieruchomości z prawem wpisania się do ksiąg hipotecznych jako właściciele.

Odnosząc się do argumentacji organu zawartej w skarżonej decyzji, iż zbycie przez M. W. nieruchomości opisanej w ww. akcie notarialnym z dnia [...]r. nastąpiło niezgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa z racji tego, że będąc w tym czasie zamężna z I. W. nie miała prawa do samodzielnego rozporządzenia przedmiotową nieruchomością skarżący wskazali, iż fakt pozostawania w związku małżeńskim przez M. W. w dacie sporządzania aktu notarialnego z dnia [...]r. nie został przez organ w żaden sposób potwierdzony. Podkreślili też, iż bezwzględnym obowiązkiem notariusza, warunkującym sporządzenie aktu sprzedaży, było sprawdzenie tytułu własności zbywcy do zbywanej przez niego nieruchomości. Skoro zatem sporządzający przedmiotowy akt notarialny notariusz nie dopatrzył się żadnej wady, wykluczającej możliwość dokonania czynności, to nie można teraz skutecznego faktu nabycia nieruchomości przez poszczególne osoby w tym akcie wymienione kwestionować. W świetle obowiązujących przepisów prawa do tego nie ma organ administracji publicznej, gdyż rola taka została przypisana wyłącznie sądowi powszechnemu. Co więcej, jak wynika z treści rzeczonego aktu notarialnego z dnia [...]r. przed podpisaniem tego aktu M. W. oświadczyła, że gwarantuje nabywcom, iż ona, jako współwłaścicielka osady N. [...] ma prawo do opisanej wyżej działki N. [...], stanowiącej wspólne pastwisko i że praw do tego wspólnego pastwiska nikomu nie sprzedawała. Skarżący podnieśli, że stwierdzenie współwłaścicielka należy odnosić do współwłasności do ww. osady włościańskiej, tj. osób zapisanych w dziale I tabeli likwidacyjnej pod numerem porządkowym [...] od nr 1 do 19, nie zaś współwłasności z mężem I. W.

W ocenie skarżących nie można również potwierdzić, iż M. W. nabyła na współwłasność z mężem I. W. ww. nieruchomość, albowiem okoliczność ta nie wynika z aktu notarialnego. W akcie tym widnieje jedynie zapis, iż w dniu [...] roku wspólnie z mężem swym I. W. nabyli do W. K. resztę osady włościańskiej (...), co oznacza, iż do tego aktu przystąpili razem, nie zaś nabyli ww. nieruchomość na wspólną własność.

M. S. i D. N. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...]r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zaproponowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r.. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. umarzającą na podstawie art. 105 § 1 kpa , wszczęte na wniosek M. S. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...]r., pozostawiającą bez rozpoznania wniosek o przyznanie odszkodowania za nieokreślony udział w nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] - [...], oznaczonej jako tabela likwidacyjna Nr [...] (wspólne pastwisko). Umorzenie nastąpiło wobec stwierdzenia przez organ, iż M. S. nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu.

Stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone załatwieniem sprawy, czyli jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Decyzje administracyjne rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 kpa). Decyzją "w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji" jest decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., tj. decyzja umarzająca postępowanie administracyjne, którą organ wydaje, gdy nie może rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty ze względu na pojawienie się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego (bezprzedmiotowość postępowania).

W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego określana jest jako brak przedmiotu postępowania. Przez przedmiot ten należy zaś rozumieć konkretną sprawę, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne, czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne.

Z pewnością postępowanie wszczęte przez podmiot nie posiadający przymiotu strony staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony - osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania ( vide wyrok NSA z19.09.2012r., II GSK 1038/11).

W ocenie Sądu jednak dokonana przez organ ocena przymiotu strony M. S. jest wadliwa., co czyni, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.w związku z art. 28 kpa.

Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Ustalenie istnienia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (tak w: wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2008 r., II SA/Gd 463/08).

Podkreślić należy, że materialna podstawa legitymacji strony ujmowana jest szeroko, a więc przepis prawny o którym mowa powyżej nie musi należeć do prawa administracyjnego. Źródłem interesu prawnego może być prawo cywilne, w szczególności prawo rzeczowe (tak w: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Łodzi z dnia 28 października 2003 r., II SA/Łd 1681/00 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2008 r., I OSK 2016/06).

Ponadto z przepisu art. 28 k.p.a. nie wynika, aby status strony przysługiwał jedynie tym podmiotom, których interes prawny jest kształtowany bezpośrednio przez akt administracyjny. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2009 r., II GSK 62/09 wskazano, że w przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego pomiotu w sposób pośredni, przy czym przepis art. 28 k.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego podmiotu w sposób bezpośredni.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej należy wskazać, iż

M. W. zbyła aktem notarialnym z dnia [...]r. cały przypadający na należącą do niej współwłasność osady Nr [...] udział w opisanej działce gruntu Nr [...] ze wszelkimi prawami i przynależnościami, bez żadnych długów i obciążeń na rzecz: W. K. w 4/80 częściach, J. N. w 19/80 częściach, J. K. w 19/80 częściach oraz J. i W. małżonków N. w 38/80 częściach.

Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Naczelnik Dzielnicy W. po rozpatrzeniu sprawy odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - [...], oznaczoną jako tabela likwidacyjna Nr [...] (wspólne pastwisko), orzekł o pozostawieniu wniosku o przyznanie odszkodowania bez rozpoznania. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji Prezydent W. decyzją z dnia [...] r. utrzymał ją w mocy. Jak wywodzi organ decyzja ta kierowana była do D. N., H. Z., H. K., W. M. i H. L., a zatem przymiot strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym ww. decyzji przysługuje D. N. i H. L. oraz następcom prawnym H. Z., H. K. i W. M.

Stanowisko organu należy uznać za błędne, bowiem przymiot strony w postępowaniu nadzorczym mają nie tylko podmioty które złożyły odwołanie od decyzji z dnia [...]r.( jak twierdzi organ –adresaci decyzji odwoławczej) ale wszystkie strony uczestniczące lub których udział był wymagany w postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...]r. Z rozdzielnika decyzji z dnia [...]r. wynika, iż stroną tego postępowania byli także "nieustaleni spadkobiercy J. N." ( k-32 akt).

Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika ,iż stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest przede wszystkim strona postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, ale również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...]r., sygn. akt [...]o stwierdzeniu nabycia spadku po J. N. ,jej jedynymi spadkobiercami stali się M. S. i D. N.

Z tej bezspornej okoliczności wynika, bezpośredni interes prawny spadkobiercy J. N., a w konsekwencji przymiot strony M. S. w postępowaniu , którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] r. utrzymującej ją w mocy decyzję Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...]r. .Konsekwentnie należy także uznać, iż posiada on legitymację do złożenia samego wniosku o stwierdzenie nieważności powyższego aktu administracyjnego.

Należy także zauważyć, iż dla oceny przymiotu strony M. N. bez znaczenia pozostają rozważenia organu zarówno co do przedmiotu umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] r..tj. czy jej przedmiotem było przeniesienie prawa własności gruntu czy też serwitut pastwiska jako prawa do działki gruntu Nr [...] położonej w obrębie W., jak i pozostająca poza kompetencjami organu , a wyrażona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji,ocena ważności umowy z dnia [...]r. w świetle art. 228 ustawy z dnia 13 .06.1825r, Kodeks Cywilny Królestwa Polskiego( Dz.Praw Królestwa Polskiego Nr 5, poz. 1 ze zm.) oraz ar 56 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 27.10.1933r.-Kodeks zobowiązań ( Dz.U. RP Nr 82, poz. 598 ze zm).

Z tych wszystkich względów należy uznać, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a.w związku z art. 28 k.p.a w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy, bowiem organ pozbawił stronę możliwości weryfikacji decyzji w trybie nadzorczym.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Stosownie do art. 152 wymienionej ustawy, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.