Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 791/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 1, art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 23 ust. 1, art.24 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant St. sekretarz sądowy Agnieszka Liberda-Koczorowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu J.S.(Skarżącej) w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 kwietnia 2011r. o numerach: [...]

W uzasadnieniu organ wskazał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 15 kwietnia 2011r., obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za miesiące: grudzień 2005r., marzec i październik 2006r., styczeń, marzec i maj 2007r., luty i kwiecień 2008r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za luty 2008r. w łącznej kwocie należności głównej 1.756,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wystawienia tytułów w wysokości 807,80 zł.

Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniami z 15 kwietnia 2011r. dokonał, na podstawie art. 79 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. z 2005r nr 229 poz. 1954 ze zm. dalej jako ustawa pea) zajęcia świadczenia emerytalnego Skarżącej w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.. Wraz z zawiadomieniami o zajęciu, 20 kwietnia 2011r doręczono zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2011r. Skarżąca złożyła zarzuty twierdząc, że tytuły wykonawcze zostały wystawione niesłusznie, gdyż dochodzone należności wcześniej zapłaciła, na potwierdzenie czego przedłożyła dowody wpłat. Ponadto nie zgodziła się ze sposobem naliczania odsetek za okres 5-6 lat. Powołując się na ustawę o rachunkowości wskazała, że na dzień 31 grudnia każdego roku odsetki winny być wyliczane i księgowane, a dłużnik powinien być poinformowany o ich wysokości, jak również o niezapłaconych należnościach głównych.

Dyrektor Oddziału ZUS w B.postanowieniem z dnia [...] odrzucił w całości podniesione zarzuty jako nieuzasadnione.

Na powyższe rozstrzygnięcie, Skarżąca złożyła zażalenie, w wyniku którego postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy Dyrektor Oddziału ZUS w B. w dniu [...] wydał postanowienie, którym wniesione przez Skarżącą zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego uznał za nieuzasadnione.

W zażaleniu na powyższe Skarżąca stwierdziła, iż ZUS nie wykonał żadnych zaleceń wydanych przez Dyrektora Izby Skarbowej oraz nie dąży do wyeliminowania błędów i nieprawidłowości skutkujących niewłaściwym rozliczeniem składek. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i wstrzymanie egzekucji, która, jej zdaniem, przebiega nieprawidłowo, ponieważ tytuły wykonawcze zostały doręczone w dniu 21 kwietnia 2011r., a potrącenia z emerytury dokonano zajęciem z 15 kwietnia 2011r. Skarżąca podniosła także zarzut nieistnienia obowiązku, twierdząc, że należności objęte tytułami wykonawczymi zostały zapłacone, na potwierdzenie czego załączyła dowody dokonanych wpłat. Ponadto zakwestionowała sposób naliczania odsetek za okres kilkuletni.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby Skarbowej

wyjaśnił, że Dyrektor Oddziału ZUS w B.działając jako organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem wydał postanowienie na mocy art. 34 § 4 ustawy pea. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny uznając zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony wyraził stanowisko, iż tytuły wykonawcze zostały wystawione w sposób prawidłowy po rozliczeniu wszystkich wpłat, w tym tych, które Zobowiązana wskazała jako dowody, które powinny pokryć należności nimi objęte. Wpłaty rozliczono na pokrycie należności zgodnie z oznaczeniem dokonanym przez Zobowiązaną na dokumentach płatniczych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS. Po rozliczeniu wszystkich wpłat istniało zadłużenie, wystawiono więc upomnienia przedegzekucyjne. Natomiast ze względu na brak wpłat po doręczeniu upomnień, wystawiono tytuły wykonawcze, na podstawie których dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego w dniu 15 kwietnia 2011r. Podkreślono, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione za okresy, w których istniało zadłużenie, a wpłaty dokonane przez Skarżącą zostały rozliczone zgodnie z ich oznaczeniem i żadna z tych wpłat nie figurowała jako nadpłata. Wyjaśniono również, iż ZUS nie ma obowiązku informowania płatnika o sposobie zarachowania dokonanych wpłat. W związku z tym wierzyciel, działając jako organ egzekucyjny uznał, iż rozliczenia wpłat na koncie płatnika ZUS dokonał zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 78, poz. 465). W kwestii naliczania odsetek zauważono, iż ustawa o rachunkowości nie obowiązuje ZUS, który nalicza odsetki zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2009r nr 205 poz. 1585 ze zm. dalej jako ustawa sus). Natomiast z treści tego przepisu wynika, że od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r nr 8 poz. 60 ze zm. dalej jako O.p.).

Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy stwierdził, że podnoszone przez Skarżącą zarzuty są bezzasadne. Podkreślił, że kwestionowane rozliczenie zostało dokonane zgodnie z przepisami § 12-16 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS oraz przepisami § 9-11 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998r w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz. U. z 1998r., nr 165, poz. 1197) obowiązującymi do dnia 21 maja 2008r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że rozliczenia konta Skarżącej ZUS dokonał w myśl przepisów powołanych rozporządzeń w zakresie kolejności pokrywania poszczególnych należności na danym funduszu, rozliczania nadpłat pomiędzy funduszami, z uwzględnieniem wszystkich dokonanych przez Skarżącą wpłat, zgodnie z oznaczeniem dokonanym przez płatnika składek na dokumencie płatniczym, gdyż ZUS nie dysponował wnioskami płatniczki ani instytucji obsługującej wpłaty, dotyczącymi zmiany oznaczenia wpłat lub ich przeksięgowania.

Zatem, w jego ocenie, rozliczenia konta nie dokonano wybiórczo, lecz w oparciu o całokształt dokumentów złożonych przez Skarżącą. W związku z tym uznał, że tytuły wykonawcze zostały wystawione w sposób prawidłowy po rozliczeniu wszystkich dokonanych przez Skarżącą wpłat.

Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu kwestii nie otrzymania informacji dotyczących sposobu naliczenia odsetek za zwłokę oraz ich wysokości, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż stosownie do zapisu art. 46 ust. 1 ustawy sus, osoba prowadząca działalność gospodarczą zobowiązana jest, bez uprzedniego wezwania, do obliczania, rozliczania oraz opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonym terminie. W przypadku dokonania wpłaty składek po obowiązującym terminie płatności powinna ona obejmować również, zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy sus odsetki za zwłokę naliczone na zasadach i w wysokości określonej w ustawie Ordynacja podatkowa.

W kwestii przedawnienia organ nadmienił, iż w myśl art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027 ze zm.) należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie zaś do obowiązującego przepisu art. 24 ust. 4 ustawy sus, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne (z możliwością zawieszenia, przerwania biegu terminu przedawnienia, nie rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia).

W świetle powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż podniesione zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Ustosunkowując się natomiast do wniosku Skarżącej zawartego w zażaleniu dotyczącego uchylenia zaskarżonego postanowienia i wstrzymania egzekucji z emerytury organ zauważył, że jak wynika z akt sprawy, zawiadomienia z 15 kwietnia 2011r. o zajęciu świadczenia emerytalnego Skarżącej skierowane do Wydziału Przyznawania Emerytur i Rent w Inspektoracie w I.zostały jej doręczone w dniu 20 kwietnia 2011r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych, czego dowodzi zwrotne potwierdzenie odbioru. Zgodnie natomiast z art. 79 § 4 pkt 1 ustawy pea, jednocześnie z przesłaniem do organu rentowego zawiadomienia o zajęciu, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego.

Wobec powyższego, organ odwoławczy wskazał, iż zajęcie zostało dokonane właściwie, zgodnie z zasadami prowadzenia egzekucji uregulowanymi w ustawie pea. Ponadto stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 2 ustawy pea.

W skardze do sądu Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w B.oraz o zawieszenie egzekucji. W uzasadnieniu podtrzymała swoje zarzuty podnoszone zarówno przed organem egzekucyjnym oraz przed organem odwoławczym. Ponownie zakwestionowała sposób rozliczenia konta przez ZUS oraz naliczania odsetek. Wskazując jako nieprawidłowości brak informacji o zaległościach a także naliczanie odsetek za okres kilkuletni stwierdziła, że odsetki powstały z winy ZUS. Zdaniem Skarżącej ZUS ma obowiązek naliczania i przedstawiania dłużnikowi wysokości odsetek za zwłokę na koniec każdego roku obrachunkowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. dalej jako ustawa p.p.s.a.) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Ostatni z powołanych przepisów dawał w sprawie Sądowi podstawę prawną do kontroli postanowienia zawierającego stanowiska wierzyciela w sprawie, które na podstawie art. 83c ustawy sus nie podlegało kontroli przez Dyrektora Izby Skarbowej.

Istotą zarzutów w sprawie jest kwestia istnienia należności objętych przedmiotowymi tytułami egzekucyjnymi (należności głównej i odsetek). Na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy pea stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów o tym charakterze jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Oceniając legalność wypowiedzi wierzyciela, co do istnienia zaległości objętej wskazanymi przez Skarżącą tytułami wykonawczymi, za istotną należało uznać analizę odniesienia się tego organu do wskazanych przez zobowiązaną dowodów uregulowania należności. Skarżąca do pisma z 23 kwietnia 2011r zawierającego zarzuty do dziewięciu wymienionych tytułów wykonawczych dołączyła dowody, które, w jej ocenie, wskazywały na nieistnienie zaległości.

Wierzyciel a jednocześnie zgodnie z art. 19 § 4 ustawy pea organ egzekucyjny, Dyrektor Oddziału ZUS, odniósł się szczegółowo do podniesionych przez Skarżącą wpłat – najpierw w postanowieniu z [...], które zostało uchylone przez Dyrektora Izby Skarbowej a następnie w postanowieniu z [...] Pomiędzy obu orzeczeniami zachodzą różnice, które Skarżąca ujęła w zażaleniu. Wierzyciel odniósł się do tych zarzutów wskazując, że w pierwszym z postanowień (z [...]) ujęte zostały wpłaty dokonane przez nią w dniu 20 sierpnia 2008r, zamiast z datą 18 lipca 2008r w odniesieniu do wpłaty kwoty 297,04zł (poz. 8 postanowienia z [...]) i kwoty 335,22 zł (poz.9 w.w. postanowienia). Nadto w ponownie wydanym orzeczeniu I instancji zamieszczono wpłatę omyłkowo pominiętą w uchylonym postanowieniu tj wpłatę z 16 maja 2008r na kwotę 297,70zł.

Za istotną okoliczność należy uznać ustalenie, że wpłaty, które nie budziły wątpliwości (wskazane przez Skarżącą) i były pierwszymi na dany cel, zostały rozliczone zgodnie ze wskazaniami zobowiązanej. Dotyczy to wpłat na FUZ: za 10/2005 (z 17.11.2005r), za 11/2006 (z 19.12.2006r), za 02/2007 (z 16.04.2007r).

Natomiast wpłaty z 16 kwietnia 2007r za 03/2007, z 16 maja 2008r za 02/2008, z 18 lipca 2008 za 4/2008 (wyższa niż wysokość wskazanej należności), jak również wpłaty dokonywane jako kolejne za dany okres rozliczeniowy: wpłaty z 23 marca 2006 za 10/2005, z 15 maja 2007r za 4/2007 – zostały rozliczone we wskazany przez wierzyciela sposób na podstawie zasad wyznaczonych w § 12 – 16 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008r w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany ZUS oraz § 9 – 11 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1998r w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze.

Należy podkreślić, że Skarżąca w istocie nie kwestionowała sposobu zaliczenia dokonywanych przez nią wpłat, ani nie wykazała, że inne należności, na które ZUS dokonał zaliczenia były już przez nią zapłacone. Za niezasadny należy uznać zarzut, że organy w sprawie nie przeanalizowały całości rozliczenia konta Skarżącej, albowiem zakres złożonych zarzutów ograniczał także zakres analizy wpłat do przedstawionych przez Skarżącą.

Główny zarzut skargi koncentrował się na braku aktywności ZUS w zakresie informowania o stanie zaległości i naliczaniu odsetek, oez bieżącego informowania zobowiązanej o wysokości naliczanych odsetek. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z naliczaniem odsetek po 12 latach, nadto za nieprawidłowe uważa upomnienie za należności niezapłacone w 2005r wysyłane w 2011r. Zdaniem Skarżącej ZUS narusza obowiązujące go zasady postępowania albowiem z jednej strony jest obowiązany do systematycznej kontroli terminowości zapłaty zobowiązań pieniężnych, jednak nie informuje zobowiązanych na bieżąco, a jeśli to robi, to po upływie wielu lat. Skarżąca szczególnie, w trakcie całego postępowania akcentowała obowiązek ZUS "naliczania i przedstawiania podatnikowi wysokości odsetek za zwłokę na koniec każdego roku obrachunkowego". Jako podstawę prawną wskazywała na art. 53 § 3 O.p. oraz art. 53a § 1 O.p.

Powyższe zarzuty, jak i ich uzasadnienie Sąd uznał za nieuzasadnione. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 23 ust 1 ustawy sus, od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w Ordynacji podatkowej. Przepis ten jednak nie daje podstaw do stosowania w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych całego Rozdziału 6 Działu III Ordynacji podatkowej. Zakres przepisów Ordynacji podatkowej, które znajdują zastosowanie wskazany został w art. 31 ustawy sus. Ze wskazanego wyżej rozdziału przywołuje on jedynie art. 55 O.p. Stąd twierdzenie, że w sprawie ZUS miał obowiązek zastosować art. 53 i 53a O.p. jest całkowicie nietrafne.

Wbrew zarzutom Skarżącej nie ma także podstaw prawnych, by nakładać na ZUS obowiązki informacyjne i wywodzić z tego skutki prawne dla istnienia zaległości wobec tego organu. Zgodnie bowiem z art. 46 ust 1ustawy sus płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy; rozliczenie składek, o których mowa w ust. 1, oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczeniowej według ustalonego wzoru. Nie podlegają rozliczeniu w deklaracji rozliczeniowej zasiłki wypłacone przez płatnika bezpodstawnie (ust 2).

Powołane regulacje wskazują na szereg obowiązków leżących po stronie Skarżącej a nie organu.

Za całkowicie nieuzasadniony Sąd uznał także zarzut błędnego naliczania i egzekwowania przez ZUS należności ( w tym odsetek) za rok 2005, w roku 2011. Należy podkreślić, ze należność istnieje i może być egzekwowana aż do upływu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 24 ust 4 ustawy sus należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne; sytuacje wymienione w ust 5 do 6 przewidują przypadki, w których termin upływu przedawnienia ulega wydłużeniu z uwagi na różne zdarzenia prawne. Proste zestawienie dat – należności z roku 2005 oraz egzekucja podjęta w roku 2011, przy uwzględnieniu dziesięcioletniego terminu przedawnienia – wskazują, że egzekwowane należności nie były przedawnione i mogły być egzekwowane.

Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, zdaniem Sądu postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela nie naruszało prawa a jako wiążące dla Dyrektora Izby Skarbowej – dawało podstawę do uznania zarzutów za niezasadne w zaskarżonym postanowieniu.

W świetle powyższych wywodów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a