Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1708/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: 181, 183 § 1, 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia WSA (del.) Bogumiła Kalinowska (spr.) Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Ol 507/05 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług I. oddala skargę kasacyjną; II zasądza od skarżącej A. J. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie kwotę 2700 złotych (słownie: dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Ol 507/05 po rozpoznaniu skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie z dnia [...] października 2005 r. nr [...] - oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że w dniu [...] października 2000 r. w Oddziale Celnym w Braniewie objęto procedurą dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD nr [...] samochód osobowy Mercedes Benz S 500, sprowadzony z Niemiec przez A. J.. Samochód ten został zwolniony przez organ od cła, podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego na podstawie art. 190 § 1 pkt 6 ustawy Kodeks celny, zgodnie z którym przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są towary stanowiące mienie osób przesiedlających się, z zastrzeżeniem nieodstępowania pojazdu przez okres dwóch lat od dnia dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Olsztynie wszczął postępowanie w sprawie kontroli przedmiotowego zgłoszenia celnego. Organ ustalił na podstawie zeznań skarżącej, jak i przeprowadzonych działań operacyjnych, że skarżąca zbyła przedmiotowy pojazd nie dochowując warunku, od którego Kodeks celny uzależnia zwolnienie towaru w całości od należności celnej. W związku z tymi ustaleniami Urząd Celny w Elblągu wszczął postępowanie karne skarbowe w sprawie o czyn z art. 89 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. W postępowaniu tym ustalono, że skarżąca zawarła umowę w dniu 20 grudnia 2001 r. z J. K., na mocy której zobowiązał się on do odpłatnego przechowania z prawem korzystania z przedmiotowego samochodu osobowego. Ustalono również na podstawie zeznań świadków M. i B. Ś. (teściów skarżącej), że przebywa ona za granicą, oraz że pojazd użytkowany był przez Jacka Majewskiego.

Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. stwierdził powstanie długu celnego i określił kwotę wynikającą z tego długu w wysokości 48 067,30 zł, kwotę podatku akcyzowego - 32 630,80 zł oraz podatku VAT w imporcie towarów w wysokości 47 967,30 zł.

Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie po rozpatrzeniu odwołania A. J. decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Według organu II instancji, Naczelnik Urzędu Celnego w Elblągu właściwie ocenił dowód z umowy przechowania twierdząc, że skarżąca udzieliła w niej J. K. prawa do korzystania z przechowywanego u niego pojazdu, w związku z czym skarżąca straciła możliwość ze zwolnienia od cła, przysługującego na podstawie art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego. Organ nadto podkreślił, wbrew twierdzeniom skarżącej, że korzystanie bądź nie korzystanie z pojazdu przez przechowawcę, nie zmienia charakteru umowy. Jako nietrafny uznał również argument o nie wykonaniu zapisu o prawie korzystania przez przechowującego. Organ przyjął za bezsporne w sprawie, że z pojazdu na którym ciążył warunek nieodstępowania korzystał także J. M., który otrzymał dowód rejestracyjny i kartę elektroniczną do pojazdu od J. K..

Organ mając powyższe na uwadze skonstatował, że zgodnie z art. 212 § 1 pkt 1 i § 2 Kodeksu celnego, w dniu podpisania umowy przechowania, tzn. z datą 20 grudnia 2001 r. powstał dług celny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając skargę A. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Olsztynie przytoczył dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym wyrażono pogląd, że termin zawarty w art. 190 § 1 pkt 6 lit a) - "nieodstępowanie" ma szeroki zakres i oznacza zarówno zakaz przeniesienia własności, zakaz odstąpienia "prawa do czegoś" i zrzeczenia się "czegoś na czyjąś korzyść", jak też zakaz użyczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę podzielił powyższe poglądy i uznał, że poprzez użyte w tym przepisie pojęcie "nieodstępowania" należy rozumieć niedopuszczalność oddania towaru do faktycznego korzystania lub używania innym podmiotom na podstawie umowy najmu, darowizny lub innej umowy o podobnym charakterze.

W ocenie Sądu l instancji istota sporu polegała na rozstrzygnięciu, czy organy słusznie przyjęły, że zawarta umowa przechowania samochodu oraz pozostałe ustalenia faktyczne – w tym oddanie pojazdu do użytkowania także J. M. potwierdziły, iż obowiązek nieodstępowania, o którym mowa w art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego, nie został przez stronę wykonany. Sąd, aprobując stanowisko organów celnych wskazał, że nie wykracza ono poza granice swobodnej oceny dowodów i zostało zajęte po dokładnym wyjaśnieniu całokształtu okoliczności faktycznych sprawy zaś odrzucenie twierdzeń strony skarżącej – jako niewiarygodnych – zostało przez organy celne logicznie i wyczerpująco uzasadnione.

Zdaniem Sądu niedopełnieniem warunku nieodstępowania było samo wskazanie w treści zawartej umowy na prawo do korzystania z przywiezionej rzeczy przez osobę przechowawcy. W tym kontekście nieistotne dla oceny okoliczności sprawy pozostaje podnoszona przez skarżącą zmiana treści przedmiotowej umowy na podstawie aneksu z dnia 8 stycznia 2002 r., czy powoływane przez skarżącą inne okoliczności, jak dokonanie wpłat za przechowanie pojazdu, ilość przejechanych kilometrów na podstawie licznika przebiegu pojazdu, brak przekazania faktycznego władztwa nad samochodem osobom trzecim.

W konkluzji Sąd l instancji uznał, że zebrany materiał dowodowy badanej sprawy jednoznacznie potwierdził słuszność przyjęcia przez organy obu instancji, iż skarżąca nie wykonała obowiązku wynikającego z objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, z zastosowaniem zwolnienia od cła towarów stanowiących mienie osób przesiedlających się.

Aneta Jaroć - Święcicka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżyła ten wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie " p.p.s.a.", zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię zwrotu "nieodstępowanie", skutkującą niewłaściwym zastosowaniem przedmiotowego przepisu,

2. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo że obowiązkiem Sądu l instancji było stwierdzenie naruszenia przepisu art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego oraz naruszenia przez organy celne przepisu art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w skutek powyższego uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu stwierdził, że Sąd l instancji niesłusznie zakwalifikował umowę przechowania zawartą pomiędzy A. J., a J. K. do umów naruszających zakaz nie odstępowania, przewidziany w przepisie art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego. Argumentowano, że zawarta umowa przechowania jest umową realną i dla jej skuteczności prawnej wymagane jest wydanie rzeczy, co nie nastąpiło w dniu 20 grudnia 2001 r., gdyż nie zostały przekazane kluczyki do pojazdu oraz dowód rejestracyjny, nie można więc utrzymywać o faktycznym przekazaniu towaru do korzystania. Zdaniem skarżącej istotną okolicznością był odpłatny charakter umowy przechowania, skarżąca zobowiązała się płacić za przechowanie pojazdu, co jej zdaniem potwierdzało podobieństwo umowy do wstawienia samochodu na parking strzeżony, a nie do umowy najmu czy darowizny. Dla podkreślenia braku korzystania z przedmiotowego samochodu, skarżąca wskazała na przebieg pojazdu od chwili przekroczenia granicy polskiej wynoszący 1672 km.

W konkluzji skarżąca podniosła, że nigdy niewykonany zapis umowy, który został później zmieniony przez strony umowy, gdyż był sprzeczny z jej celem i ich ustaleniami, nie mógł stanowić podstawy do obciążenia skarżącej należnościami publicznoprawnymi, a Sąd l instancji dopuścił się w przedmiotowym zakresie uproszczeń na jej niekorzyść. Brak przeniesienia posiadania, jako okoliczność bezsporna, czyni niesłusznym wyrok oraz decyzje organów celnych.

Dyrektor Izby Celnej w Olsztynie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, gdy w sprawie występuje jedna z przesłanek nieważności, wymieniona enumeratywnie w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wyszczególnionych w przywołanym przepisie art. 183 § 2 p.p.s.a.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną wymienia art. 174 p.p.s.a. W myśl tego przepisu skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię to mylne zrekonstruowanie treści normy prawnej zawartej w określonym przepisie, a naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie to błąd polegający na mylnym przyjęciu lub błędnym zanegowaniu związku, jaki zachodzi pomiędzy ustalonymi w postępowaniu administracyjnym faktami a przepisem prawnym. Również druga z ustawowych podstaw skargi kasacyjnej może przybierać takie same formy jak naruszenie prawa materialnego, przy czym w sytuacji posłużenia się tą podstawą kasacyjną strona skarżąca zobligowana jest do wskazania potencjalnego związku przyczynowego pomiędzy wytkniętym uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadminiostracyjnego. Zważyć bowiem trzeba, że tylko takie uchybienie przepisom postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej.

W sprawie będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania skargę kasacyjną oparto na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji, w pierwszym rzędzie rozważenia wymaga zasadność zarzutu o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny jedynie w stosunku do określonego, ustalonego stanu faktycznego, stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego. W omawianym kontekście, skoro skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i obowiązuje rygor związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, zatem sąd kasacyjny bada trafność ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonym wyroku tylko wówczas, gdy skarżący skutecznie powołał się na stosowną podstawę kasacyjną, wynikającą z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tymczasem, jakkolwiek strona skarżąca przywołała formalnie podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dopatrując się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., wszakże powiązała ją z niedostrzeżeniem przez Sąd I instancji, jak zarzuciła, obrazy przez organy celne przepisów art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej zaś materii należy podnieść, iż Sąd I instancji nie mógł stwierdzić naruszeń przywołanych regulacji procesowych przez organy celne, albowiem z racji kategorycznego w swym brzmieniu unormowania zawartego w art. 262 Kodeksu celnego – w postępowaniu celnym stosuje się przepisy działu IV Ordynacji podatkowej, a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które nie znajdują zastosowania w procedurze celnej.

Nadto strona skarżąca – jak wnosić należy z uzasadnienia skargi kasacyjnej – w istocie z zebranego w sprawie oraz niekwestionowanego materiału dowodowego wyprowadza przeciwne wnioski, dokonując odmiennej oceny dowodów niż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, lecz jednocześnie nie sformułowała w podstawach kasacyjnych zarzutu naruszenia normy art. 141 § 4 p.p.s.a., który to przepis powoływany jest jako podstawa skargi kasacyjnej w wypadku, gdy zarzut sprowadza się do przyjęcia przez wojewódzki sąd administracyjny nieistniejącego stanu faktycznego lub stanu faktycznego ustalonego przez organ administracji publicznej z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej w zakresie zasady prawdy obiektywnej, wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz reguły swobodnej oceny dowodów.

Godzi się podkreślić, iż w świetle związania Naczelnego Sądu Administracyjnego skonkretyzowanymi podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej, Sąd ten nie może dokonywać odmiennej kwalifikacji zarzutu skargi kasacyjnej i wyłączona jest możliwość badania naruszenia przepisów prawa, których strona nie wskazała wyraźnie w skardze kasacyjnej. W judykaturze oraz doktrynie wyrażane jest zapatrywanie o niedopuszczalności ustalania w drodze wnioskowania okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji na podstawie uzasadnienia środka zaskarżenia. (Szerzej: vide A. Kubiak – Kozłowska glosa do wyroku NSA z 11 stycznia 2006 r. II FSK 104/05, OSP Nr 1 z 2007 r., B. Gruszczyński w: B. Dauter i inni "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, str. 453 i n.)

Na tym tle trzeba zatem uznać, że skarżąca nie zdołała skutecznie podważyć przyjętych jako prawidłowe przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych organów celnych, wbrew jej twierdzeniom nie mogło bowiem dojść do stwierdzenia przez tenże Sąd uchybienia norm art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro nie znajdowały one zastosowania w postępowaniu celnym, a innych naruszeń przepisów prawa procesowego skarżąca nie wskazała. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny za wiarygodne musi przyjąć ustalenia faktyczne uznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Wyłączona jest w konsekwencji ocena w postępowaniu kasacyjnym trafności ustaleń faktycznych organów celnych zaaprobowanych w pełnej rozciągłości przez Sąd I instancji.

Drugi z zarzutów dotyczy naruszenia prawa materialnego, tzn. art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego, przez niewłaściwą wykładnię zwrotu "nieodstępowanie" skutkującą błędnym zastosowaniem przedmiotowego przepisu. W myśl przywołanego artykułu – w stanie prawnym obowiązującym w sprawie - przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm zwolniony jest od cła, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy stanowiące mienie:

a) osoby fizycznej, będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osobą krajową, przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu przez co najmniej 1 rok, które służyły tej osobie do użytku osobistego lub domowego,

b) osoby fizycznej, będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osobą zagraniczną przez co najmniej 1 rok, przybywającej do kraju na pobyt stały, które służyły tej osobie do użytku osobistego lub domowego,

- z zastrzeżeniem ich nieodstępowania przez okres 2 lat, licząc od dnia dopuszczenia do obrotu.

Odnośnie interpretacji wymienionego artykułu, Naczelny Sąd Administracyjny podziela dotychczasową linię orzecznictwa, zaprezentowaną obszernie w zaskarżonym wyroku i uprzednio w decyzjach organów celnych obu instancji. W szczególności podkreślić wypada, że w treści przywołanej normy prawnej chodzi nie tylko o wyrażony w niej zakaz przenoszenia władztwa nad rzeczą bez względu na jego tytuł prawny i formę, w tym również zakaz przeniesienia posiadania lub użyczania choćby w celu krótkotrwałego użytkowania rzeczy stanowiącej przedmiotu przywozu zwolnionego od cła, ale przy szerokim rozumieniu niezdefiniowanego legalnie terminu "nieodstępowanie" należy zgodzić się z poglądem, iż omawiany przepis obejmuje swym zakresem przedmiotowym także zakaz odstąpienia samego prawa do sprawowania faktycznego władztwa nad rzeczą. Wykładnia taka jest wsparta regułami celowościowymi oraz wykładnią systemową w ramach całego aktu prawnego jakim jest ustawa Kodeks celny. Zważyć bowiem należy na okoliczność, iż jak trafnie argumentował Sąd I instancji, art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego stanowi odstępstwo od generalnej zasady powszechności poboru cła, jako wyjątek od tej reguły winien być interpretowany ściśle, a nadto, iż intencją ustawodawcy - co wynika bezpośrednio z brzmienia cytowanego przepisu – było objęcie przedmiotowym zwolnieniem tylko tych rzeczy, które służą osobie je przywożącej dla użytku osobistego lub domowego, a nie do użytku osób trzecich.

Na kanwie niniejszej sprawy zaakcentować trzeba, iż z niepodważonego przez stronę skarżącą stanu faktycznego wynika jednoznacznie, iż umowa przechowania spornego pojazdu, zawarta przez skarżącą z J. K., zawierała zapis w § 6 przewidujący, iż cyt. "w czasie trwania umowy przechowawca ma prawo korzystania z przedmiotu przechowania". Takie postanowienie umowy, oznaczające prawo faktycznego używania sprowadzonego pojazdu objętego zwolnieniem celnym z art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego przez osobę trzecią, czyli możliwość przekazania faktycznego władztwa nad rzeczą (towarem objętym zwolnieniem od cła) – jak słusznie wskazał Sąd I instancji – jest samo w sobie wystarczające dla uznania, na gruncie wykładni art. 190 § 1 pkt 6 Kodeksu celnego, że mieści się w pojęciu "odstąpienia". Zebrany materiał dowodowy potwierdził bezsprzecznie okoliczność faktycznego przekazania pojazdu przez skarżącą do używania najpierw przechowawcy w osobie J. K., a następnie J. M. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poparcie zarzutu naruszenia prawa materialnego strona skarżąca w zasadzie dokonuje polemiki z ustaleniami organów celnych i ich oceną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, przeciwstawiając im własne ustalenia, oparte przede wszystkim na innych dowodach lub formułując odmienne wnioski na tle dowodów przyjętych przez organy oraz Sąd I instancji za miarodajne w sprawie. Zarzut naruszenia zatem prawa materialnego nie został przez skarżącą właściwie uzasadniony, a argumenty skargi kasacyjnej sprowadzają się w istocie do podważania ustaleń faktycznych. Jak już jednak przytoczono na wstępie – aby zakwestionować stan faktyczny konieczne byłoby podniesienie w skardze kasacyjnej w sposób skuteczny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca z przyczyn wskazanych na wstępie.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną i na mocy art. 181, 183 § 1, 184 oraz art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Zarządzenie:

1) Odnotować.

2) Odpis wyroku wraz uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron.

3) Akta sprawy wraz z odpisem wyroku i uzasadnieniem przesłać WSA w Olsztynie.