Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 359/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151,153
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 lit e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi P. O., A. J., J. O. i T. O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznał wnioski T. O., J. O., A. J., P. O., P. Sp. z o.o. oraz Gminy-Miasta T., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] orzeczeniem z dnia [...] marca 1946 r., L.dz. [...] orzekł:

1) uznać obszar gruntów o pow. [...] ha położonych w granicach miasta [...], pochodzących z terenów podleśnych, a użytkowanych jako działki rolne, stanowiące własność J. O., za podlegające działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) – dalej: "dekret PKWN";

2) uznać, że parcele budowlane pochodzące z majątku [...], położone: przy ul. [...] oznaczone numerami [...] do [...] i [...] o pow. od [...] m2 do [...] m2; przy ul. [...] oznaczone numerami [...] do [...] o pow. [...] m2 każda; przy ul. [...] nr [...] do [...] o pow. [...] m2 każda i [...] do [...] o pow. [...] m2 każda; przy ul. [...] nr [...] do [...] i [...] do [...] o pow. [...] m2 każda; przy ul. [...] nr [...],[...] i [...] o pow. [...] m2 każda; a także działki budowlane pochodzące z nieruchomości hip. Nr [...] i Nr [...] położone przy ul. [...], wskazane na planie parcelacyjnym, sporządzonym przez miernika przysięgłego Z. G. w [...] w 1934 r., nr [...] zatwierdzonym przez Zarząd Miejski w [...] w 1934 r. o pow. ogólnej [...] ha [...] m2 nie podlegają działaniu dekretu PKWN;

3) uznać, że nieruchomość przy ul. [...], składająca się z budynku wraz z parkiem o pow. [...] ha nie podlega działaniu art. 2 ust. 1 lit. e) powołanego dekretu.

Od punktu 1 tego orzeczenia J. O. wniósł odwołanie.

Minister Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1949 r., nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w części objętej punktem 1, a uchylił je w punktach 2 oraz 3 i uznał, że wszystkie nieruchomości położone w granicach miasta [...], stanowiące własność J. O. przechodzą na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN.

Wnioskiem z dnia 22 marca 1999 r. J. O., będący jednym z następców prawnych dawnego właściciela, wniósł o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia. Wniosek ten podtrzymali następcy prawni po byłym właścicielu nieruchomości: T. O., J. O., A. J., P. O.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]:

1) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1949 r. w części orzekającej o przejściu na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN gruntów o powierzchni [...] ha, położonych na terenie miasta [...];

2) odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w części orzekającej o przejściu na rzecz Państwa parcel budowlanych położonych w [...] przy ul. [...], pochodzących z majtku [...];

3) stwierdził nieważność ww. orzeczenia w części orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa działek budowlanych pochodzących z nieruchomości Hip nr [...] i [...] położonych w [...] przy ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...]; które obecnie stanowią własność Skarbu Państwa (działki nr: [...]); w odniesieniu natomiast do działek obecnie oznaczonych nr: [...], będących we władaniu osób fizycznych i prawnych, ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, Minister stwierdził, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...] stycznia 1949 r. wydane zostało z naruszeniem prawa.

4) odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia w części w części orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości składającej się z budynku wraz z parkiem położonej w [...] przy ul. [...].

Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili J. O., T. O. oraz P., będący użytkownikiem wieczystym m.in. działki nr [...] zastąpiony w toku postępowania przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], na które to przedsiębiorstwo przeniesione zostało użytkowanie wieczyste ww. działki.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]:

1) uchylił własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2008 r. w części objętej punktami 2 i 4 oraz stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. w części:

a) orzekającej o przejściu na rzecz Państwa [...] parcel budowlanych o łącznej pow. [...] ha położonych w [...] przy ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...];

b) orzekającej o przejściu na rzecz Państwa nieruchomości składającej się z budynku wraz z parkiem, położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] ha;

2) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skarg P. O., T. O., J. O., A. J., P. Sp. z o.o. w [...] i Gminy Miasta T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. - wyrokiem z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/WA 1588/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż znaczna część nieruchomości obejmującej w 1949 r. [...] parcel budowlanych pochodzących z majątku "[...] " o łącznej pow. [...] ha oraz [...] działki budowlane pochodzące z nieruchomości hip. Nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiła przedmiot obrotu cywilnoprawnego. Wobec tego biorąc pod uwagę ukształtowane stosunki własnościowe i konsekwencje prawne wynikające z respektowania praw osób trzecich chronionych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, Minister winien poprzestać na stwierdzeniu na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., że kontrolowane orzeczenie w granicach w jakich wywołało nieodwracalne skutki prawne wydane zostało z naruszeniem prawa. Sąd stwierdził, że te okoliczności uszły uwadze Ministra w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i to pomimo tego, że przy pierwszym rozpoznawaniu sprawy konsekwencje nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych orzeczeniem wydanym z rażącym naruszeniem prawa organ uwzględnił w odniesieniu do części znacjonalizowanych parcel pochodzących z nieruchomości hipotecznych nr [...] i [...] - pkt 3 decyzji z [...] kwietnia 2008 r., zdanie po średniku (choć także dokonał tego w sposób błędny). Efektem powyższego było wadliwe wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w odniesieniu do wszystkich ujętych w tym orzeczeniu [...] parcel budowlanych o łącznej powierzchni [...] ha położonych w [...] przy ulicach: [...], mimo że na [...] aktualnie istniejących na tym obszarze działek, [...] stanowiło przedmiot obrotu cywilnoprawnego (zestawienie działek dla nieruchomości "[...]" - k.49-61 ekspertyzy z 12 grudnia 2009 r.). W konsekwencji Sąd stwierdził, że niezbadanie przez organ odwoławczy kwestii nieodwracalnych skutków prawnych narusza zasady procedury administracyjnej. Ponadto wskazał, że wadliwe prawnie było także formułowanie treści rozstrzygnięcia częściowo eliminującego ostateczne orzeczenie organu rolnego II instancji, bez precyzyjnego odniesienia się do aktualnego oznaczenia geodezyjnego nieruchomości, których ono dotyczy. Zdaniem Sądu odwołanie się w sentencji decyzji jedynie do obszaru nieruchomości i jej historycznych oznaczeń hipotecznych powoduje, iż tak zredagowane rozstrzygnięcie nadzorcze, bez sięgnięcia do dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, jest faktycznie niewykonalne.

Odnosząc się do podniesionych wyżej wad rozstrzygnięcia organu zawartego w pkt 3 decyzji z [...] kwietnia 2008 r., utrzymanym w mocy decyzją z [...] maja 2013 r. (pkt 2 decyzji) Sąd zauważył, że Minister przyjął, iż nieodwracalne skutki prawne orzeczenie z 1949 r. wywołało jedynie w odniesieniu do [...] ze [...] wymienionych w sentencji aktualnych działek ewidencyjnych powstałych z kolejnych przekształceń geodezyjnych i prawnych dawnych [...] działek budowlanych wydzielonych z nieruchomości hipotecznych nr [...] i [...]. W odniesieniu do pozostałych [...] działek takich skutków, w ocenie Ministra, orzeczenie nie wywołało, gdyż jak przyjął Minister stanowiły one nadal własność Skarbu Państwa. Sąd podkreślił jednak, iż stwierdzenie to nie koresponduje z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach, albowiem większość tych działek nie stanowi własności Skarbu Państwa lecz jest własnością komunalną (np. działki nr nr [...]), co nie determinuje oczywiście zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych orzeczenia nacjonalizacyjnego, ale już takie skutki wywołuje oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste i ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej (działka nr [...] w użytkowaniu wieczystym S. [...] w [...], działka nr [...] - od 2010 r. w użytkowaniu wieczystym P. Sp. z o.o.). Cztery działki ([...]) stanowią z kolei własność osób fizycznych. Wobec tego Sąd stwierdził, że w odniesieniu do tej część orzeczenia z 1949 r., która obejmuje nieruchomości trwale rozdysponowane, Minister winien stwierdzić zaistnienie przeszkody prawnej z art. 156 § 2 in fine k.p.a. i ograniczyć swoje rozstrzygnięcie do stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa, podobnie jak miało to miejsce w odniesieniu do [...] działek.

Ponadto Sąd uznał za zasadny zarzut braku zawarcia w podstawie prawnej reformatoryjnej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi materialno-prawnej podstawy rozstrzygnięcia poprzez pominięcie w niej przepisów art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 pkt 2 k.p.a. a ograniczenie się przez organ jedynie do wskazania normy kompetencyjnej - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko Ministra co do obarczenia orzeczenia z [...] stycznia 1949 r. wadą rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do tej części orzeczenia, która odnosi się do należących do J. O. parcel i działek budowlanych oraz pałacu wraz z parkiem.

Sąd zgodził się także z organem nadzoru, "że - w świetle dostępnych organowi dokumentów – nie sposób stwierdzić w odniesieniu do tej części orzeczenia, która odnosi się do pochodzącej z obszarów podleśnych nieruchomości o pow. [...] ha położonej w granicach miasta [...], iż wydane ono zostało z rażącym naruszeniem prawa (...). Kluczowe znaczenie dla oceny stanowiska organów ma bowiem to, że z uwagi na upływ czasu jaki upłynął od wydania przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych orzeczenia, zachował się jedynie szczątkowy materiał archiwalny dotyczący prowadzonego przed nim postępowania, a analiza dawnych ksiąg hipotecznych nieruchomości wchodzących w skład majątku J. O. ze względu na zaginięcie części tomów księgi hipotecznej [...] nie pozwala na precyzyjne zlokalizowania położenia przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy prawidłowo organy obydwu instancji oceny legalności ww. orzeczenia w zakresie odnoszącym się do tej części nieruchomości ziemskiej dokonały mając na względzie przede wszystkim jego treść oraz zastosowaną przy jego wydawaniu podstawę prawną. Sytuacja bowiem, w której organowi nie udało się zgromadzić kompletnych akt własnościowych, a strona nie przedstawia dowodów pozwalających na stwierdzenie, że okoliczności sprawy przedstawiają się w sposób odmienny niż wynika to z treści orzeczenia organu rolnego, jedynym możliwym sposobem zweryfikowania jego legalności (zwłaszcza, gdy wydana ona została kilkadziesiąt lat wcześniej), jest odniesienie się do obowiązujących w dacie jej wydawania przepisów i zachowanych dokumentów".

W konsekwencji Sąd zalecił Ministrowi uwzględnienie prawnej oceny zawartej w wyroku, zbadanie w odniesieniu do jakich ściśle oznaczonych nieruchomości orzeczenie z 1949 r. wywołało nieodwracane skutki prawne oraz, uwzględniając konsekwencje prawne wynikające z tych skutków, odwołanie się w sentencji do aktualnego geodezyjnego oznaczenia nieruchomości.

Ponownie rozpoznając sprawę, po ww. wyroku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r.:

1) odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. w pkt 1, w części orzekającej o przejściu na rzecz Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN gruntów o pow. [...] ha, położonych na terenie miasta [...], stanowiących byłą własność J. O.;

2) stwierdził wydanie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. w pkt 2 z naruszeniem prawa, ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, w odniesieniu do działek obecnie oznaczonych jako: "[...] obręb [...] nr nr: [...], "[...]" obręb [...] nr nr: [...] "Hip. [...] " obręb [...] nr nr: [...] "Hip. [...]" obręb [...] nr nr: [...];

3) stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. w pkt 2 w pozostałym zakresie - działek obecnie oznaczonych jako: "[...]" obręb [...] nr nr: [...], "Hip. [...] " obręb [...] nr nr: [...], "Hip. [...] " obręb [...] nr nr: [...], park i pałac przy ul. [...] obręb [...] nr nr: [...] - części działek które wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej należącej do J. O. obecnie oznaczonych jako: "[...]" obręb nr [...] nr nr: [...], "Hip. [...]" obręb [...] nr: [...].

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli Gmina-Miasto T., P. Sp. z o.o. w [...] oraz T. O., J. O., A. J. i P. O.

Gmina-Miasto T. zarzuciła naruszenie art. 156 § 2 k.pa., w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie trzecim powyższej decyzji Ministra, poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w sytuacji, gdy zachodziła ku temu przeszkoda ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Wskazano na działkę nr [...] obręb [...] i stwierdzono, iż w decyzji organ posłużył się nieaktualnym oznaczeniem nieruchomości. Podniesiono, iż część tej nieruchomości została zbyta w drodze umów zamiany i sprzedaży zawartych w formie aktu notarialnego.

P. Sp. z o.o. w [...] podniosło zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych w odniesieniu do działki [...]. Wskazano, iż działką tą rozdysponowano na rzecz osób trzecich na mocy decyzji administracyjnych oraz umów cywilno-prawnych. Dokonano ponadto licznych naniesień budowlanych, a obecnie funkcjonują tam podmioty gospodarcze.

T. O., J. O., A. J. i P. O. wnieśli o uzupełnienie postępowania dowodowego oraz zmianę sentencji decyzji w jej:

- pkt 1) poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. odnośnie działek należących do J. O. objętych orzeczeniem Ministra z [...] stycznia 1949 r. w zakresie gruntów położonych na terenie miasta [...],

- pkt 2) poprzez uwzględnienie działek nr nr [...], oraz działki nr [...], które w uchylonej decyzji Ministra z [...] kwietnia 2008 r. były uwzględnione jako objęte poprzednią decyzją, co do której stwierdzono rażące naruszenie prawa, a w decyzji Ministra z [...] kwietnia 2015 r. zostały pominięte,

- pkt 2) i 3) poprzez uwzględnienie, iż, zgodnie z opinią biegłego geodety inż. L. C., liczba działek odpowiadającym [...] parcelom daw. [...] o pow. [...] ha wynosi [...], a nie jak błędnie wymieniono w sentencji decyzji [...] oraz odnośnie gruntów objętych dawną księgą hipoteczną Hip. [...], gdzie zgodnie z opinią biegłego dawnych [...] parcel budowlanych o pow. [...] ha odpowiada [...] działkom, podczas gdy w decyzji wymieniono jedynie [...],

- pkt 3) poprzez wskazanie w sposób nadający się do wykonania zakresu stwierdzonej nieważności orzeczenia w pkt 3 decyzji, w szczególności poprzez wyraźne określenie, w jakim zakresie stwierdzona jest nieważność decyzji co do poszczególnych działek tam wymienionych.

W wyniku rozpoznania wniosków, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r.:

1) uchylił zaskarżoną decyzję w pkt 3, w części dotyczącej działki oznaczonej jako "Hip. [...]" obręb [...] nr [...];

2) stwierdził wydanie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. w pkt 2 z naruszeniem prawa, ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, w odniesieniu do działek obecnie oznaczonych jako "Hip. [...]" obręb [...] nr [...];

3) stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r., w pkt 2 w zakresie działek obecnie oznaczonych jako "Hip. [...]" obręb [...] nr [...] oraz [...];

4) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.

Organ odwoławczy przytoczył w pierwszej kolejności przepisy prawa zastosowane w sprawie oraz wyjaśnił (z odwołaniem się do orzecznictwa sądowego) na czym polega rażące naruszenie prawa. Podniósł, że złożony w niniejszej sprawie wniosek dotyczy stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w całości, jednak treść wniosku wskazuje, że J. O. kwestionuje fakt, iż objęte pkt 2 i 3 orzeczenia z [...] stycznia 1949 r. nieruchomości ze względu na swój charakter nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Odnośnie zatem nieruchomości o obszarze [...] ha położonej w granicach miasta [...] nie wskazano jakiego rodzaju naruszenie przepisów nastąpiło przy orzeczeniu o przejęciu tej części nieruchomości należącej do J. O.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w części dotyczącej uchylenia decyzji Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] została podjęta bez należytej analizy wszystkich okoliczności sprawy. W orzeczeniu z 1949 r. brak jest odniesienia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych do kwestii możliwości wyłączenia spod działania dekretu tej części nieruchomości, która jest przeznaczona na parcelację czy też tej części, która stanowiła budynek pałacu wraz z parkiem. W uzasadnieniu orzeczenia z 1949 r. organ wskazał jedynie, iż nieruchomości położone na terenie miasta [...], wraz z innymi nieruchomościami stanowiącymi własność J. O., przekraczają [...] ha powierzchni ogólnej. Wobec tego organ nadzoru stwierdził, iż w niniejszej sprawie należało ocenić - w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawa - skuteczność parcelacji przeprowadzonej przez byłego właściciela a dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. W okresie dokonywania ww. parcelacji ustawodawca przewidział dwa odrębne tryby dla postępowania w zakresie podziału nieruchomości. Pierwszy uregulowany był w ustawie z 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej i dotyczył parcelacji nieruchomości ziemskich, a drugi - przewidziany był dla parcelacji terenów budowlanych - wynikał z rozporządzenia Prezydenta RP z 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Podczas prowadzonego postępowania z wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2008 r. geodeta uprawiony, L. C., sporządził ekspertyzę. W załącznikach nr 4a i 4b opinii, stanowiącym kserokopię "Planu podziału gruntów wchodzących w skład hipoteki [...] pomiędzy ulicami [...] i innymi na terytorium miasta [...], położonych sekcja A i sekcja B, w skali 1:1000" znajduje się klauzula nr [...], z treści której wynika, że plan podziału części gruntów z nieruchomości "[...] " na parcele budowlane, parcele użyteczności publicznej i inne, wymienione w klauzuli, zatwierdził 31 grudnia 1936 r. Zarząd Miejski [...], na podstawie art. 57 Prawa budowlanego z 1928 r. (Dz. U. RP Nr 23, poz. 202 z późn. zm.). Według rejestru pomiarowego zamieszczonego na ww. planie powierzchnia części gruntów z nieruchomości "[...] ", objętych podziałem na parcele budowlane wynosiła [...] ha, przy czym orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. przejęto ogółem [...] parceli o łącznej pow. [...] ha. Przepisy powołanego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli przewidywały zatwierdzenie planu parcelacyjnego jako końcową czynność całego procesu przygotowań do podziału nieruchomości. Zatwierdzenie planu parcelacyjnego poprzedzone było w razie konieczności sporządzeniem planu zabudowania (art. 58) i w sposób definitywny kończyło przygotowanie do podziału nieruchomości poprzez ustalenie ilości, rozmiaru, kształtu i położenia działek budowlanych (art. 54), a także poprzez umożliwienie przeniesienia prawa własności, które przed zatwierdzeniem planu nie miało mocy prawnej (art. 52). W tym miejscu Minister wyjaśnił, że organ nadzoru nie jest uprawniony do badania w postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji prawidłowości przeprowadzenia procesu parcelacji przedmiotowej nieruchomości pod kątem skuteczności przekwalifikowania wydzielonych ewidencyjnie, w ramach parcelacji, działek na parcele budowlane. Minister przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjngow z 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 937/10, w którym Sąd stwierdził, iż "Prawidłowość podziału rozparcelowanych terenów na działki budowlane nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia przejęcia majątku - z rażącym naruszeniem prawa - na podstawie przedmiotowego dekretu". Wobec tego Minister stwierdził, że w odniesieniu do ww. części nieruchomości stanowiącej własność J. O. - z datą zatwierdzenia planu parcelacji - utraciły one charakter nieruchomości ziemskich. Dodatkowo, ze sporządzonej w niniejszej sprawie ekspertyzy (str. 9) wynika, iż parcele nr [...] każda o pow. [...] ha z obszaru nieruchomości "[...] ", zostały przed 1 września 1939 r. sprzedane przez J. O.

Organ nadzoru zaznaczył, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z dnia 2 czerwa 2015 r. spadkobiercy byłego właściciela kwestionują ustalenia organu odnośnie pkt 1 decyzji nacjonalizacyjnej z [...] stycznia 1949 r. Podniesiono tam, iż z treści decyzji wynika, iż parcelacja nieruchomości [...] obejmowała grunty o pow. [...] ha, a decyzja Ministra z [...] kwietnia 2015 r. w zakresie tych nieruchomości dotyczy jedynie [...] parcel, tj. [...] działek o łącznej pow. [...] ha. Ustosunkowując się do powyższego, organ odwoławczy wyjaśnił, że informacja ta pochodzi z rejestru pomiarowego zamieszczonego na planie podziału gruntów wchodzących w skład hipoteki "[...], pomiędzy ulicami [...] i innymi na terenie miasta [...] położonych, sekcja A i sekcja B, w skali 1:1000 (załącznik nr 4a i 4b opinii biegłego C.). Ponieważ rozpatrujący sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej Minister jest związany zakresem badanej decyzji - może orzekać w tym trybie jedynie w takim zakresie, o jakim jest mowa w kwestionowanym pkt 1 decyzji nacjonalizacyjnej z [...] stycznia 1949 r.

W ocenie organu nadzoru nadal pozostaje aktualna uwaga zawarta w pkt 3.4.1. opinii biegłego z 12 grudnia 2009 r.: "Brak mapy dla całej nieruchomości "[...]" uniemożliwia pełną i poprawną identyfikację całej nieruchomości w odniesieniu do aktualnej mapy ewidencji gruntów miasta [...]. Nie ma możliwości zlokalizowania położenia tej części gruntów, która została opisana w punkcie 1 uzasadnienia w orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...].01.1949 r., jako grunty o pow. [...] ha, położone w granicach miasta [...], pochodzące z obszarów podleśnych, a użytkowane jako działki orne. Planu i rejestru pomiarowego dla tych gruntów brak w udostępnionej wykonawcy dokumentacji Ministerstwa Rolnictwa. Wykonawca nie odnalazł ich również w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...]. Spadkobiercy byłego właściciela również nie posiadają dokumentów oraz wiedzy o miejscu położenia tych gruntów." Minister podniósł, że sami spadkobiercy byłego właściciela nieruchomości przyznają we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, iż w dokumentacji po J. O. brak jest kompletu pozwalającego na precyzyjne odtworzenie prowadzonej parcelacji. Zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r. W 3/89 (OTK 1990/1/26, Dz.U. 1990/66/39) zakres przedmiotowy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z 6 września 1944 r. nie obejmuje tych nieruchomości ziemskich lub ich części, które przed dniem 1 wrzesnia 1939 r. zostały rozparcelowane z przeznaczeniem na działki budowlane po uprzednim zatwierdzeniu projektu parcelacji przez właściwy organ administracji państwowej Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem z datą takiego zatwierdzenia utraciły one charakter nieruchomości ziemskich bez względu na to, kiedy w następstwie parcelacji własność tych działek została prawnie przeniesiona na ich nabywców. Minister podniósł, że na podstawie dostarczonych przez wnioskodawców map nie sposób jednoznacznie określić, które spośród działek tam oznaczonych zostały rozparcelowane zgodnie z obowiązującymi przepisami przedwojennymi. Załącznik nr 4 do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy to dwie mapy, które biegły wykorzystał w swojej opinii eksperckiej wraz z załącznikiem do nich - rejestrem pomiarowym. Z kolei, mapy stanowiące załączniki do wniosku od 1 do 3 nie mają waloru zatwierdzonych przez władze miejskie [...] przedwojennych planów podziału nieruchomości i choć poglądowo dają wyobrażenie o niektórych nieruchomościach mogących należeć do hrabiego O. przed wojną, to należy zwrócić uwagę, iż:

załącznik nr 1 to odrys planu gruntów projektowanych do wydzielenia oddzielną księgą wieczystą oraz zpod odpowiedzialnej pożyczki Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego wchodzących w skład dóbr [...] sporządzony w 1946 r. z planu z 1925 r. wykonanego wg planu sporządzonego w 1890 r.;

załączniki 2 i 3 to jedynie szkice parcel należących do hrabiego O. przy wskazanych tam ulicach, co jest widoczne po porównaniu ze sobą odrysu planu załącznika nr 1 ze szkicami - mapami nr 2 i 3.

Minister stwierdził, iż ww. mapy nie pozwalają określić także charakteru gruntów, które stanowiły własność hr. O. Z samego bowiem faktu położenia nieruchomości w granicach miasta nie można wyciągać wniosku o ich miejskim charakterze (wyrok WSA w Warszawie z 14 czerwca 2013 r.). Akty prawne z okresu międzywojennego tj. ustawa z 26 września 1922 r. (Dz. U. R.P. Nr 89, poz. 812) oraz ustawa z 29 kwietnia 1925 r. (Dz. U. R.P. Nr 5, poz. 346) o rozbudowie miast wyraźnie stanowią o nieruchomościach ziemskich położonych w obrębie miast. Do tych nieruchomości miały zastosowanie przepisy o wykonaniu reformy rolnej (Dz. U. R.P. z 1920 r. Nr 70, poz. 462), jak również przepisy Rozporządzenia Tymczasowego Rady Ministrów o przenoszeniu własności nieruchomości ziemskich z 1 września 1919 r., jeżeli ich ogólny obszar przekraczał 23 ha. Ustawy przewidywały swobodę w dobrowolnym obrocie ziemią i dobrowolną parcelację gruntów w obrębie miast, przy czym parcelacja nie mogła naruszać planów regulacyjnych. Stąd konieczne było zezwolenie na parcelacyjny podział nieruchomości. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 kwietnia 1927 r. o rozbudowie miast w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 1936 r. (Dz. U. R. P. Nr 10, poz. 107) uchyliło ustawę z 29 kwietnia 1925 r. o rozbudowie miast. W art. 20 wprowadziło nową regulację prawną w odniesieniu do nieruchomości ziemskich położonych w granicach administracyjnych miast. Według tego przepisu do nieruchomości ziemskich w obrębie miast nie stosuje się Rozporządzenia Tymczasowego Rady Ministrów z 1 września 1919 r. o przenoszeniu własności nieruchomości ziemskich, a podział takich nieruchomości może nastąpić tylko na podstawie planu podziałowego zatwierdzonego przez zarząd miejski.

Według art. 2 ust. 2 dekretu o reformie rolnej stan prawny nieruchomości ziemskich podlega ocenie na dzień 1 września 1939 r. Minister wskazał, że w każdym przypadku nieruchomości położonej w granicach administracyjnych miast badać należy czy nieruchomości takie miały charakter typowo miejski, czy też pozostawały w związku gospodarczym z gospodarstwem rolnym, a więc czy istniał związek funkcjonalny z nieruchomością ziemską przejmowaną na cele reformy rolnej, co potwierdza liczne orzecznictwo sądowe. W toku prowadzonego postępowania sporządzona została ekspertyza przez geodetę uprawionego L. C., która stanowi podstawę ustalenia stanu prawnego nieruchomości w niniejszej decyzji. Z ekspertyzy tej wynika (co wskazywano wyżej), iż brak mapy dla całej nieruchomości "[...]" uniemożliwia pełną i poprawną identyfikację nieruchomości w odniesieniu do aktualnej mapy ewidencji gruntów miasta [...]. Nie ma możliwości zlokalizowania położenia tej części gruntów, która została opisana w punkcie 1 uzasadnienia orzeczenia nacjonalizacyjnego z [...] stycznia 1949 r. Minister zauważył, iż z ww. orzeczenia wynika, iż obszar gruntów o pow. [...] ha pochodził z terenów podleśnych, a użytkowany był jako działki rolne.

W konsekwencji organ stwierdził, iż podniesione we wniosku spadkobierców byłego właściciela twierdzenia nie mogą podważyć ustaleń biegłego, dokonanych na podstawie dostępnego materiału dowodowego. Ani stronom, ani orzekającemu w niniejszej sprawie Ministrowi nie udało się określić dokładnego położenia nieruchomości, o których mowa w pkt 1 decyzji nacjonalizacyjnej. Nie uzyskano również dowodów potwierdzających inny niż rolny charakter tej części nieruchomości. Postępowanie zakończone orzeczeniami Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1949 r. oraz Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z 1946 r. było poprzedzone przeprowadzeniem postępowania dowodowego, o czym świadczy powołanie się w nich na protokół Komisji z 21 grudnia 1946 r. oraz całokształt akt sprawy. Ze względu na powyższe i uwzględniając domniemanie legalności decyzji administracyjnej oraz wyrażoną w art. 16 K.p.a. zasadę ochrony trwałości decyzji ostatecznej, organ przyjął, że w tej części kwestionowane orzeczenia nie są dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa. Powyższe stanowisko potwierdzone zostało także w wyroku WSA w Warszawie zapadłego w niniejszej sprawie z 28 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1588/13.

W odniesieniu do przejętej orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. nieruchomości składającej się z budynku pałacu wraz z parkiem, położonej w [...] przy ul. [...] o pow. [...] ha organ nadzoru podkreślił, iż oceniając w trybie nieważnościowym prawidłowość takiego orzeczenia o podpadaniu nieruchomości pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej należy zbadać, czy objęta tym orzeczeniem nieruchomość spełniała kryteria pozwalające zaliczyć ją do nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym, a więc m.in. czy nadawała się do wykorzystania na cele reformy rolnej. Ponadto, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym, rezydencje ziemiańskie co do zasady nie nadawały się do prowadzenia działalności rolniczej. Budynek pałacu nie pozostawał w związku z produkcją rolną. Strony w niniejszej sprawie wskazywały, iż administracja [...] znajdowała się z [...]. Pałac w [...], decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] Wydział Kultury z [...] grudnia 1967 r. został wpisany do rejestru zabytków. Według informacji zawartych, w znajdującej się w aktach sprawy Karcie Ewidencyjnej Zabytków Architektury, pałac powstał w 1812 r. Z wydanej w 2006 r. przez Muzeum w [...] publikacji "Pałac O. w [...] zarys dziejów" A. K. wynika, iż w 1851 r. pałac stał się własnością [...] magistratu. W 1853 r. pałac nabył A. K., który następnie odsprzedał go S. O.. J. O., syn S. O., był znawcą i kolekcjonerem sztuki. Następny właściciel pałacu, którym był J. O., zamieszkał w pałacu w [...]. W latach międzywojennych pałac w [...] stał się siedzibą różnych organizacji społecznych. Pomieszczenia pałacowe były wydzierżawiane [...] klubom sportowym i organizacjom społecznym. W latach 1928-1937 administracja [...] wynajmowała odpłatnie sale pałacowe na zebrania, akademie, odczyty i zabawy. Z sal pałacowych korzystały też organizacje: "[...] ", [...],[...], kluby sportowe "[...] " i ,, [...] " oraz parafia rzymsko-katolicka. Zarządca [...], który również administrował [...] pałacem, na stałe mieszkał we wsi [...]. W latach trzydziestych aż do wybuchu wojny w 1939 r. w pałacu mieściła się siedziba klubu sportowego "[...] ", który to klub przejął część pomieszczeń pałacowych na czas nieograniczony za symboliczną opłatę jednego złotego rocznie. W przypałacowym parku urządzone zostało boisko do uprawiania lekkiej atletyki i piłki nożnej, a w okresie zimowym członkowie klubu organizowali lodowisko i tor saneczkowy. Na mocy uchwały Miejskiej Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1950 r. pałac został przekazany dla muzeum [...]. Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] września 1988 r. park w [...] wpisano do rejestru zabytków województwa [...] pod numerem [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż jest to przypałacowy park krajobrazowy z pocz. XIX w. posiadający duże wartości zabytkowe i przyrodnicze. Wobec powyższego Minister stwierdził, że pałac wraz z parkiem położony w [...]. przy ul. [...] nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji zwierzęcej czy sadowniczej, a tym samym nie mógł być przeznaczony na cele reformy rolnej.

W konsekwencji, zdaniem organu nadzoru, należało stwierdzić nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w części dotyczącej pałacu wraz z parkiem, albowiem orzeczenie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 lit. e) w zw. z art. 1 ust. 2 dekretu PKWN. Organ stwierdził, że wskazana część nieruchomości nie stanowiła ani gruntu rolnego, ani też terenu (w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. d) i e) dekretu), i jako taka nie mogła zostać przeznaczona na cele reformy rolnej.

Dalej Minister wyjaśnił na czym polega nieodwracalność skutków prawnych (art. 156 § 2 in fine k.p.a.). Podniósł, że jak wykazano wyżej, orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w zakresie w jakim orzeka o przejściu na rzecz Państwa gruntów położonych przy ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...], stanowiących parcele budowlane w czasie wydawania decyzji nacjonalizacyjnej (i nie mających, zgodnie z powołanym orzecznictwem, charakteru użytków rolnych), rażąco narusza przepis art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jednakże, ze względu na zaistnienie okoliczności o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. - wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych (działki były przedmiotem obrotu cywilnoprawnego - zbycia lub ustanowienia użytkowania wieczystego) wobec działek obecnie oznaczonych jako "[...] " obręb [...] nr nr: [...], "[...] " obręb [...] nr nr: [...] należy stwierdzić wydanie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w pkt [...] z naruszeniem prawa.

Odnośnie zaś działek budowlanych pochodzących z nieruchomości Hip. Nr [...] i Hip. Nr [...] położonych w [...] przy ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...] Minister podniósł, iż w aktach sprawy znajduje się "Plan nieruchomości położonej w mieście [...] przy ul. [...], sporządzony na podstawie planu wykonanego przez mierniczego przysięgłego Z. G. w 1934 r." (załącznik 14 ekspertyzy). Plan ten uzupełniło projektem parcelacyjnym Biura Pomiarów Zarządu Miejskiego w [...], co zostało poświadczone na planie 23 czerwca 1936 r. przez inż. W. W. Według zapisu w rejestrze pomiarowym zamieszczonym na planie powierzchnia ogólna gruntów objęta parcelacją wynosiła [...] ha w tym: obszar ,,a" o pow. [...] ha (na północ od przedłużenia ul. [...] do granic nieruchomości, wyłączając przedłużoną ul. [...]), obszar ,,b" o pow. [...] ha (na południe od przedłużenia ul. [...] do ul. [...], włączając przedłużoną ul. [...]) oraz obszar ,,c" o pow. [...] ha (pomiędzy ul. [...] i ul. [...]). W zbiorze dowodów księgi wieczystej Hip. nr [...] znajduje się natomiast "Plan rozparcelowanych gruntów uregulowanych w księdze hipotecznej Hip. nr [...], w mieście [...], przy ulicach [...] położonych, stanowiących własność J. O.", który został sporządzony przez mierniczego przysięgłego C. K. w 1936 r. na podstawie planu wykonanego przez kierownika Biura Pomiarów Zarządu Miasta [...], mierniczego przysięgłego inż. W. D. w 1934 r. Ww. plan z 1936 r. zawiera powierzchnie [...] parcel budowlanych (od nr [...] do [...]) oraz [...] parcel pod ulice i zieleńce (od litery [...] do litery [...]). Powierzchnia ogólna rozparcelowanych gruntów wynosi [...] ha. Na planie tym znajduje się klauzula Nr [...] z 17 kwietnia 1934 r., z treści której wynika, że ze strony Zarządu Miejskiego [...] nie ma przeszkód na podział parceli o pow. [...] ha na [...] parcel nr nr [...], jednak Zarząd zastrzega sobie prawa przewidziane ustawą o rozbudowie miast oraz, że przy sprzedaży poszczególnych parcel, przedstawione będą plany każdej parceli do zatwierdzenia Zarządowi Miejskiemu. Z porównania planów inż. W. D. i C. K. wynika, że obszar "c" z planu inż. W. D. odpowiada obszarowi parcelacji na planie C. K. pod względem położenia. Ponadto obszar ,,c" pod względem powierzchni odpowiada dokładnie obszarowi nieruchomości hipotecznej Hip. nr [...] o pow. [...] ha wykazanej na planie C. K. z 1936 r. Orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. z księgi hipotecznej Hip. nr [...] przejęto ogółem [...] parcel o łącznej pow. [...] ha. Odnośnie nieruchomości zapisanej w księdze hipotecznej Hip. nr [...] biegły w sporządzonej ekspertyzie (str. 15) stwierdził, iż nieruchomości wchodzące w skład tej księgi nie stanowiły 1 września 1939 r. własności J. O. W dokumentach wystąpił błąd w oznaczeniu księgi hipotecznej (powinno być "Hip. Nr [...] "), nieruchomość opisana w księdze Hip. nr [...] odpowiada bowiem obszarom "a" i "b" z planu W. D. Księga hipoteczna Hip. nr [...] została założona w 1934 r. W dziale drugim tej księgi, jako właściciel w dacie założenia wpisany był J. hrabia O. W zbiorze dowodów tej księgi wieczystej znajduje się "Plan rozparcelowanych gruntów położonych w mieście [...], przy ulicach [...], stanowiących własność J. hr. O.", który został sporządzony przez mierniczego przysięgłego C. K. w 1934 r. na podstawie planu wykonanego przez kierownika Biura Pomiarów Zarządu Miasta [...], mierniczego przysięgłego inż. W. D. w 1934 r. Na planie tym znajduje się klauzula Nr [...] z 30 czerwca 1934 r., z treści której wynika, że ze strony Zarządu Miejskiego [...] nie ma przeszkód na podział parceli o pow. [...] ha na [...] parcele nr nr [...], jednak Zarząd zastrzega sobie prawa przewidziane ustawą o rozbudowie miast oraz, że przy sprzedaży poszczególnych parcel, przedstawione będą plany każdej parceli do zatwierdzenia Zarządowi Miejskiemu. Orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. z księgi hipotecznej Hip. Nr [...] przejęto ogółem [...] parcele o łącznej pow. [...] ha. Mając powyższe na uwadze organ podniósł, że w odniesieniu do ww. części nieruchomości stanowiącej własność J. O. z datą zatwierdzenia planów parcelacji utraciły charakter nieruchomości ziemskich. Ze sporządzonej w niniejszej sprawie ekspertyzy (str. 13 i 19) wynika, iż parcele nr [...] o łącznej pow. [...] ha, wchodzące w skład nieruchomości objętej księga wieczystą Hip. nr [...] oraz parcele nr [...] o łącznej pow. [...] ha, wchodzące w skład nieruchomości objętej księga wieczystą Hip. nr [...] zostały przed 1 września 1939 r. sprzedane przez J. O.

Wobec powyższego Minister stwierdził, że orzeczenie nacjonalizacyjne z [...] stycznia 1949 r. rażąco narusza prawo (art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej) w zakresie w jakim orzeka ono o przejściu na rzecz Państwa działek budowlanych pochodzących z nieruchomości Hip. nr [...] i Hip. nr [...] położonych w [...] przy ul. [...], ul [...], ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...]. Jednakże, ze względu na zaistnienie okoliczności o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a. - wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych (działki były przedmiotem obrotu cywilnoprawnego) wobec działek obecnie oznaczonych jako "Hip. [...] " obręb [...] nr nr: [...], "Hip. [...] " obręb [...] nr nr: [...] należy stwierdzić wydanie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w pkt 2 z naruszeniem prawa.

Za zasadne Minister uznał zarzuty Gminy-Miasta [...] w odniesieniu do podania nieaktualnych oznaczeń działki [...], o której mowa w pkt 3 zaskarżonej decyzji Ministra z [...] kwietnia 2015 r. Działka [...] (obręb [...]), o pow. [...] m2, położona w [...], ulica [...], wskazywana w opinii geodety uprawnionego, została podzielona decyzją Prezydenta [...] z [...] lipca 2008 r., nr [...], na działki: [...] (droga) o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, oraz [...] o pow. [...] m2. Z kolei decyzją z [...] lipca 2013 r., nr [...], Prezydent [...] podzielił działkę [...] o pow. [...] m2 na działki: [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 oraz [...] o pow. [...] m2 (ul. [...]). Działki [...] i [...] nie są już własnością Gminy-Miasta [...], wobec tego Minister stwierdził, iż orzeczenie nacjonalizacyjne zostało wydane z naruszeniem prawa, ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych (o czym wskazano wyżej). Natomiast działki [...] oraz [...] stanowią własność Gminy-Miasta [...]. W konsekwencji, w stosunku do tych ostatnich, organ stwierdził nieważność orzeczenia Ministra z [...] stycznia 1949 r.

Zdaniem Ministra niezasadne są zarzuty strony postępowania – P. Spółki z o.o. odnośnie działki [...]. W sentencji decyzji stwierdzono bowiem, iż w odniesieniu do tej działki powstały nieodwracalne skutki prawne.

Odnośnie pozostałych zarzutów T. O., J. O., A. J. i P. O., tj. co do braku konsekwencji co do treści decyzji Ministra z 2008 r. i 2015 r. poprzez brak w zaskarżonej decyzji wymienionych działek [...] oraz [...], które zostały wymienione w decyzji Ministra z 2008 r. - Minister wyjaśnił, że decyzja z 2008 r. została usunięta z obrotu prawnego wyrokiem WSA z 2014 r. Wobec tego, ówczesne ustalenia w niej zawarte nie mogą być uznane za wiążące dla orzekającego obecnie Ministra. Ponadto decyzja ta została podjęta przed wydaniem ekspertyzy biegłego L. W. C. sporządzonej 12 grudnia 2009 r. Obecne ustalenia opierają się o stan faktyczny jaki ustalił geodeta uprawniony, w związku z tym nie można czynić zarzutu organowi, iż skorygował, w oparciu o opinię biegłego, ustalenia odnoszące się do byłej własności J. K. O. Ekspertyza biegłego dotyczyła określenia aktualnych numerów działek gruntowych i ich powierzchni dla nieruchomości położonych w [...], stanowiących byłą własność J. O., wskazanych w orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. Organ podniósł, że wydając decyzję z [...] kwietnia 2015 r. uwzględniał zmiany prawne, wynikające ze zmian związanych z obrotem prawnym ziemią, w zakresie obecnej numeracji działek. Stąd ich liczba i oznaczenie, choć oparte są na powołanej opinii biegłego i mając na względzie ustalenia sądu w niniejszej sprawie, różnią się od powyższych ustaleń. Dlatego niezasadne są zarzuty wnioskodawców odnoszące się do niekonsekwencji w numeracji w treści decyzji organu z 2008 r. i 2015 r. oraz różnicy co do ilości działek objętych stwierdzeniem naruszenia prawa. Ponadto Minister podkreślił, że w związku z zarzutami strony podziela wyjaśnienia organu pierwszej instancji zawarte na stronie 14 zaskarżonej decyzji. Wskazano tam, iż: "wyliczenie podane na stronie 14 wyroku WSA z 28 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1588/13 wymieniające 93 działki jako stanowiące przedmiot obrotu prawnego w oparciu o zestawienie działek dla nieruchomości zawartych w ekspertyzie z 12 grudnia 2009 r., zostało zweryfikowane w oparciu o aktualny stan prawny, uwzględniono też fakt, iż w powołanym wykazie sporządzonym przez biegłego, numery kilku działek zostały przyporządkowane w różnych częściach do różnych dawnych parcel".

Odnosząc się natomiast do zarzutu rzekomego braku możliwości określenia, na podstawie pkt 3 zaskarżonej decyzji, rzeczywistego położenia działek o częściach, których orzeczono tam – Minister wyjaśnił, iż Sąd zalecił organowi "uwzględnienie prawnej oceny zawartej w wyroku, zbadanie w odniesieniu do jakich ściśle oznaczonych nieruchomości orzeczenie z 1949 r. wywołało nieodwracane skutki prawne oraz, uwzględniając konsekwencje prawne wynikające z tych skutków, odwołanie się w sentencji do aktualnego geodezyjnego oznaczenia nieruchomości". Wobec tego, według zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 28 lutego 2014 r., podana została aktualna numeracja działek. Konsekwentnie, Minister w decyzji z [...] kwietnia 2015 r. podał (za oznaczeniem w decyzji nacjonalizacyjnej, iż park i pałac znajdują się przy ul. [...]) aktualne oznaczenia (numery działek) tych nieruchomości.

Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. wnieśli T. O., J. O. A. J. oraz P. O.. Zaskarżonej decyzji zarzucili, że została wydana z naruszeniem:

1) konstytucyjnej zasady państwa prawa poprzez nieuwzględnienie wszystkich koniecznych elementów decyzji wymaganych dla stwierdzenia nieważności, w szczególności w art. 158 § 2 k.p.a.

2) przepisów postępowania, a w szczególności:

a) 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób wzbudzający brak zaufania obywateli do organów Państwa,

b) art. 12 § 1 k.p.a., poprzez opieszałe i mało wnikliwe działanie organu, który dysponując szerokim materiałem dowodowym zgromadzonym w wyniku wieloletniego postępowania, zaniechał wyciągnięcia z niego wniosków, co doprowadziło do wydania decyzji nie w pełni oddającej stan faktyczny sprawy,

c) art. 7 oraz art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez zaniechanie przez organ dokonania prawidłowej subsumpcji, pominięcia istotnych okoliczności faktycznych, które ustalone zostały w toku postępowania dowodowego

d) art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak uwzględnienia wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. I SA/Wa 1588/13, a dotyczących powołania się w decyzji na aktualne oznaczenie geodezyjne nieruchomości oraz na konieczność takiego sformułowania decyzji, które zapewni jej wykonalność.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz pkt 2) poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r., a także pkt 3) decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. w zakresie "- części działek które wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej należącej do J. O. obecnie oznaczonych jako: "[...]" obręb nr [...], nr nr [...], "Hip. [...] " obręb [...] nr nr [...],[...]" ze wskazaniem na konieczność takiego sformułowania punktu dotyczącego stwierdzenia nieważności, który umożliwiłby precyzyjne oznaczenie nieruchomości, których dotyczy nieważność, w jakim zakresie nieważność ta jest stwierdzona, co do poszczególnych wymienionych nieruchomości, z uwzględnieniem aktualnego oznaczenia geodezyjnego. Ponadto wnieśli o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz zwrotu kosztów dojazdu do Sądu.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że decyzja musi być wydana przez organ w taki sposób, by nadawała się do wykonania i efektywnie rozstrzygała sprawę przedstawioną przez stronę do rozstrzygnięcia. Tymczasem, redakcja pkt 3) sentencji decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. powoduje, że nadal nie jest wiadomym, co do których z działek organ naruszenie stwierdził. W tej części decyzja jest niezrozumiała. Skarżący podnieśli, iż w ich ocenie w całości naruszenie to dotyczy działek "[...]" obr. [...] nr nr [...],[...] oraz działek "Hip. [...]" obr. [...] nr nr [...], "Hip. [...] " obr [...] nr nr [...] (korekta oznaczenia działek w brzmieniu nadanym decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r.), [...] oraz parku i pałacu przy ul. [...] (choć do tej pory w księgach wieczystych nieruchomość była oznaczona jako ul. [...]). Zdaniem skarżących, w żaden sposób nie jest możliwe dalsze ustalenie zakresu decyzji, gdzie Minister stwierdza nieważność orzeczenia odnośnie: "części działek, które wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej należącej do J. O. obecnie znaczonych jako "[...]" obręb nr [...] nr nr: [...], "Hip. [...] " obręb [...] nr nr: [...]" Po numerze działki [...] następuje bowiem pauza "-" i sformułowanie jak wyżej. Minister Rolnictwa w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. w żaden sposób nie odniósł się do tej kwestii. Nie wiadomo o jaką część działek, które wchodziły w skład [...] nr [...]" obręb [...] nr nr [...] oraz "Hip. [...] " obręb [...] nr nr [...] chodzi.

Zdaniem skarżących, zarzut braku prawidłowych ustaleń co do stanu i oznaczenia działek należy postawić w stosunku do działek:

1) Obecnie oznaczonych jako [...] obręb [...]:

– z działek nr nr [...] wydzielono działki włączone następnie do księgi wieczystej [...]. Obecnie działki te, zgodnie z aktualnymi oznaczeniami w księgach wieczystych mają numery: [...];

– działka nr [...] ma inny numer ujawniony w księdze wieczystej, tj. [...].

2) Obecnie oznaczonych jako [...] obręb [...]:

– wymieniono działkę nr [...], przy czym według opinii biegłego jedynie w części pokrywa się ona z parcelą należącą poprzednio do J. O.;

– działki nr [...] zostały podzielone i zgodnie z zapisami w księgach wieczystych noszą obecnie oznaczenie [...], a działki [...] zostały dołączone do księgi wieczystej [...];

– działka nr [...], zgodnie z zapisem w księdze wieczystej, ma numer [...];

– działka nr [...] ma ujawniony numer w księdze wieczystej [...];

– działka nr [...] ma ujawniony numer w księdze wieczystej [...];

– działki nr [...] zostały podzielone i obecnie w księgach wieczystych ujawnione ich numery to [...], zaś działki [...] zostały włączone do księgi wieczystej [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej numer działki [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej numer [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej numer [...];

3) Obecnie oznaczonych jako Hip. [...] obręb [...]:

– działka nr [...] ma ujawnioną w księdze wieczystej większą powierzchnię, niż wynikałaby z opinii stanowiącej podstawę wydania decyzji, przy czym w całości została ujęta jako przedmiot decyzji;

– działka nr [...], jak wynika z księgi wieczystej, została podzielona na działki nr [...], objętą księgą wieczystą [...];

– działka nr [...], wedle dokumentacji geodezyjnej, została podzielona na działki nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej nr [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej numer [...];

– działka nr [...] ma ujawniony w księdze wieczystej numer [...];

– działka nr [...] została podzielona i w księdze wieczystej jest oznaczona jako [...], zaś dla działki [...] urządzona została księga wieczysta nr [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

4) Obecnie oznaczonych jako Hip [...] obręb [...]:

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...];

– działka nr [...] ma w księdze wieczystej podwójne oznaczenie: nr [...] oraz nr [...];

– działka nr [...] jest oznaczona w księdze wieczystej jako działka [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Minister wskazał, że rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zobligowany do jej rozpatrzenia jeszcze raz, a nie tylko do rozpoznania argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podniósł, że zastosował się do wskazówek wynikających z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2014 r., sygn. SA/Wa 1588/13, zaś zasadne wnioski zgłoszone na etapie postępowania odwoławczego znalazły odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2015 r. uchylającej w części decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu skarżących, co do braku prawidłowych ustaleń co do stanu i oznaczenia działek oznaczonych jako "[...]" obręb [...], "[...] " obręb [...], "Hip. [...]" obręb [...], "Hip. [...]" obręb [...] Minister wskazał, że skarżący nie przedstawiają dowodów na poparcie swoich twierdzeń i gołosłownie operują numerami działek, nie przedstawiając podstawy zarzutów odnoszących się do zmiany numeracji poszczególnych działek.

Minister podkreślił, że decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, stanowi jedynie etap w dalszym ustalaniu czy nieruchomość należąca niegdyś do hrabiego O. podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, którego dalszy ciąg stanowi ewentualne postępowanie przed właściwym wojewodą. Tak więc ustalenia dotyczące numeracji działek, zawarte w kwestionowanych decyzjach Ministra wydanych zgodnie ze wskazówkami zawartymi w treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2014 r., sygn. I SA/Wa 1588/13, w ocenie organu, są wystarczające do podjęcia przez skarżących dalszych działań w celu odzyskania własności nieruchomości bądź uzyskania odszkodowania w przypadku przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa z rażącym naruszeniem prawa.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu 24 sierpnia 2016 r., pełnomocnik Ministra wyjaśniła, że rozstrzygnięcie organu zawarte w pkt 3 tirecie drugim decyzji z [...] kwietnia 2015 r. dotyczy tylko części działek należących do J. O. obecnie oznaczonych jak wskazano w tirecie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem postępowania nadzorczego, prowadzonego pod kątem zaistnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), było orzeczenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r., nr [...], na podstawie którego organ utrzymał w mocy orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w części objętej punktem 1, uchylił w punktach 2 oraz 3 i uznał, że wszystkie nieruchomości położone w granicach miasta [...], stanowiące własność J. O. przechodzą na własność Skarbu Państwa na rzecz Państwowego Funduszu Ziemi - zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: w pkt 1) uchylił własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. w pkt 3, w części dotyczącej działki oznaczonej jako "Hip. [...]" obręb [...] nr [...]; w pkt 2) stwierdził wydanie orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. w pkt 2 z naruszeniem prawa, ze względu na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, w odniesieniu do działek obecnie oznaczonych jako "Hip. [...]" obręb [...] nr [...],[...]; w pkt 3) stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r., w pkt 2 w zakresie działek obecnie oznaczonych jako "Hip. [...]" obręb [...] nr [...]; oraz w pkt 4) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.

W ocenie Sądu kontrolowana decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. odpowiada prawu.

Zauważyć przy tym należy, że wcześniejszą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia i poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1588/13. Dla przypomnienia, Minister ww. decyzją z [...] maja 2013 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, (w pkt 1 sentencji) uchylił własną decyzję z [...] kwietnia 2008 r. w części objętej punktami 2 oraz 4 i stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] stycznia 1949 r. w części: a) orzekającej o przejściu na własność Państwa: [...] parcel budowlanych o łącznej pow. [...] ha położonych w [...] przy ul. [...], ul. [...], ul. [...] i ul. [...]; b) orzekającej o przejściu na rzecz Państwa nieruchomości składającej się z budynku wraz z parkiem, położonej w [...] przy ul. [...] o powierzchni [...] ha. W pozostałej części Minister utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję (punkt 2 sentencji).

Uchylając w 2014 r. obie decyzje Sąd I instancji stwierdził po pierwsze, że obowiązkiem organu nadzoru w tej sprawie była prawidłowa ocena w odniesieniu do jakich ściśle oznaczonych nieruchomości orzeczenie nacjonalizacyjne z 1949 r. wywołało nieodwracalne skutki prawne. Sąd podniósł, że: "Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego - w tym przede wszystkim obszernej ekspertyzy uprawnionego geodety z 12 grudnia 2009 r., do której załączone zostały odpisy z ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych działek powstałych z części dawnej nieruchomości J. O., orzeczeń sądów powszechnych i aktów notarialnych - wynika że znaczna część nieruchomości obejmującej w 1949 r. [...] parcel budowlanych pochodzących z majątku "[...]" o łącznej powierzchni [...] ha oraz [...] działki budowlane pochodzące z nieruchomości hip Nr [...] i [...] o łącznej pow. [...] ha, stanowiła niewątpliwie przedmiot obrotu cywilnoprawnego." Wobec tego Sąd wskazał, że Minister winien poprzestać na stwierdzeniu, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., że kontrolowane orzeczenie - w granicach w jakich wywołało nieodwracalne skutki prawne - wydane zostało z naruszeniem prawa, a nie orzekać o nieważności na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto Sąd wskazał, że pomimo iż przy pierwszym rozpoznawaniu sprawy w 2008 r. Minister konsekwencje nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych orzeczeniem nacjonalizacyjnym w odniesieniu do parcel pochodzących z nieruchomości hipotecznych Nr [...] i [...] uwzględnił, to jednak dokonał tego w sposób błędny a to zaakceptował organ odwoławczy. Minister przyjął bowiem (w utrzymanym w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem punkcie 3 decyzji z [...] kwietnia 2008 r.), że nieodwracalne skutki prawne orzeczenie z 1949 r wywołało jedynie w odniesieniu do [...] ze [...] wymienionych w sentencji aktualnych działek ewidencyjnych powstałych z kolejnych przekształceń geodezyjnych i prawnych dawnych [...] działek budowlanych wydzielonych z nieruchomości hipotecznych nr [...] i [...]. W odniesieniu do pozostałych [...] działek takich skutków, w jego ocenie ww. orzeczenie nie wywołało, gdyż jak przyjął Minister stanowiły one nadal własność Skarbu Państwa. To stanowisko, jak wskazano wyżej, Sąd zakwestionował.

Po drugie Sąd podkreślił, że: "Wadliwe prawnie było także formułowanie treści rozstrzygnięcia częściowo eliminującego ostateczne orzeczenie organu rolnego II instancji, bez precyzyjnego odniesienia się do aktualnego oznaczenie geodezyjnego nieruchomości, których ono dotyczy." Nastąpiło to w pkt 1 lit. a i b sentencji decyzji z [...] maja 2013 r. Jak bowiem podkreślił Sąd: "Odwołanie się w sentencji decyzji jedynie do obszaru nieruchomości i jej historycznych oznaczeń hipotecznych powoduje, że tak zredagowane rozstrzygnięcie nadzorcze, bez sięgnięcia do dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, jest faktycznie niewykonalne".

Z wytycznych tych – wiążących obecnie Sąd oraz Ministra, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." – organ nadzoru w ponownie prowadzonym postępowaniu, w ocenie Sądu, wywiązał się należycie.

I tak, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzjach z dnia [...] kwietnia 2015 r. i [...] grudnia 2015 r. po pierwsze uwzględnił stan faktyczny i prawny jaki zaistniał po 1949 r. na przejętej nieruchomości, tj. istniejące na niej stosunki własnościowe i wywiódł z tego konsekwencje prawne wynikające z respektowania praw osób trzecich chronionych rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W odniesieniu do wskazanych ewidencyjnie w decyzjach działek oznaczonych jako: "[...]" obręb [...], Hip [...] obręb [...], Hip [...] obręb [...] (pkt 2 decyzji z [...] kwietnia 2015 r. i pkt 2 decyzji z [...] grudnia 2015 r.) - Minister, na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., stwierdził, że kontrolowane orzeczenie z 1949 r. w pkt 2 - w granicach w jakich wywołało nieodwracalne skutki prawne - wydane zostało z naruszeniem prawa.

Po drugie, dokonując oceny orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1949 r., Minister odstąpił (zgodnie z zaleceniem Sądu) od odwoływania się w sentencji decyzji jedynie do obszaru nieruchomości i jej historycznych oznaczeń hipotecznych. To bowiem czyniło decyzję organu niewykonalną. Z wytycznych Sądu, wbrew przyjętej interpretacji przez stronę skarżącą, nie wynikał obowiązek dla organu oznaczenia ewidencyjnego działek, objętych rozstrzygnięciem, na dzień wydawania decyzji administracyjnych. Chodziło tutaj o odwołanie się przez organ do oznaczeń ewidencyjnych działek w rozumieniu ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, które to działki odnotowane były chociażby w materiale dokumentacyjnym sprawy, w tym m.in. w Ekspertyzie z 17 grudnia 2009 r., sporządzonej przez uprawnionego geodetę L. C., na temat: Określenie aktualnych numerów działek gruntowych i ich powierzchni dla nieruchomości położonych w [...] stanowiących byłą własność J. O. wykazanych w orzeczeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] stycznia 1949 r. W tym miejscu Sąd zauważa, że ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadając czy ujmując owych praw. Odstąpienie więc przez organ od posłużenia się oznaczeniem ewidencyjnym działek na dzień wydawania decyzji, nie czyni decyzji (wbrew opinii skarżących) niewykonalnej, uniemożliwiającej aktualną tożsamość działek. Świadczy o tym chociażby uzasadnienie skargi, w której strona skarżąca (wprawdzie bez odwoływania się do dokumentacji źródłowej) starała się wykazać aktualne oznaczenie działek, których dotyczą decyzje Ministra.

Ponadto, Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego pkt 3) sentencji decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., uchylonego częściowo przez organ odwoławczy. Z rozstrzygnięcia tego (wbrew stanowiska skarżących) wynika bowiem, co do których z działek organ stwierdził zaistnienie rażącego naruszenie prawa. Minister wskazał, że dotyczy ono w pozostałym zakresie pkt 2 orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1949 r., tj.:

a) działek obecnie oznaczonych jako: "[...]" obręb [...] (nr nr [...]); Hip [...] obręb [...] (nr nr [...]); Hip [...] obręb [...] (nr nr [...]); park i pałac przy ul. [...] obręb [...] (nr nr [...] i [...]);

b) części działek, które wchodziły w skład nieruchomości ziemskiej należącej do J. O., obecnie oznaczonych jako: "[...]" obręb [...] (nr nr [...]); Hip [...] obręb [...] (nr nr [...]).

Powyższe oznaczenie ewidencyjne pokrywa się z materiałem dokumentacyjnym zgromadzonym w aktach sprawy, np. z załącznikiem nr 15 do opinii geodety L. C. z grudnia 2009 r. W ocenie Sądu, w postępowaniu nadzorczym, organ nie miał obowiązku oceny, wobec których konkretnie części wyżej wskazanych działek orzeczenie nacjonalizacyjne z 1949 r. zostało wydane z naruszeniem prawa. Zaleceń takich nie formułował także Sąd w wyroku z 2014 r. Ponadto rozstrzygnięcie nie czyni niemożliwym wykonanie decyzji i nie stoi na przeszkodzie ewentualnemu postępowaniu w kwestii oceny czy powyżej oznaczona nieruchomość należąca niegdyś do hrabiego O. podpadała pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, prowadzonemu przed właściwym wojewodą.

W konsekwencji, Sąd nie dostrzegł, wbrew zarzutom skargi, naruszenia przepisów postępowania, które miałyby polegać na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy, lub niewłaściwej ocenie dowodów w niej zgromadzonych. Ocena sprawy na gruncie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a., jak wyjaśniono wyżej, została zaś przez organ nadzoru dokonana w sposób prawidłowy, bez naruszenia również art. 153 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.