Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 531/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 53
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2008r. sygn. akt I SA/Wa 1301/07 w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od H. M. na rzecz Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1301/07, oddalił skargę H. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2005 r. o nadaniu H. M. stopnia doktora habilitowanego sztuk plastycznych, utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] odmawiającą zatwierdzenia powołanej uchwały.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Sekcja Sztuki, po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji, w głosowaniu tajnym, wypowiedziała się przeciw uchyleniu poprzedniej decyzji Centralnej Komisji. Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji w rozpatrywanej sprawie, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Wydziału.

W postępowaniu odwoławczym powołano kolejno dwóch recenzentów, którzy przedstawili jednoznacznie negatywne opinie w sprawie zasadności uchwały o nadaniu H. M. stopnia doktora habilitowanego sztuk plastycznych w zakresie sztuk użytkowych. Z opinii popartych niemal jednomyślnie przez członków Sekcji wynika, że Rada Wydziału nie przeprowadziła wystarczająco wnikliwej oceny twórczości artystycznej kandydatki i nie dysponowała wystarczającymi argumentami, by nadać jej stopień doktora habilitowanego. Potwierdzone zostały uwagi krytyczne wskazujące na to, iż faktyczny dorobek artystyczny kandydatki nie spełnia art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595) - nie stanowi on znaczącego wkładu w rozwój dyscypliny artystycznej sztuki użytkowe. Zdaniem recenzentów oraz członków Sekcji Sztuki, przedstawiony materiał prezentuje dobry poziom zawodowy, ale niewyróżniający się szczególną wartością artystyczną i niewykraczający poza rozwiązania uznane za konwencjonalne. W toku dyskusji członkowie Sekcji zwrócili także uwagę na brak cech nowatorstwa i poszukiwań artystycznych w przedstawionych pracach. Prace te nie spełniają kryteriów, które należy stosować przy ocenie przewodu habilitacyjnego. Również praca habilitacyjna oceniona została jako przedsięwzięcie dość przeciętne. Habilitantka proponuje w niej zupełnie przypadkowe układy kompozycyjne zieleni z zastosowaniem typowych wielkoseryjnych donic. Zaprezentowane rozwiązania robią wrażenie stworzonych w pośpiechu nieprzemyślanych kompozycji.

Mając powyższe na uwadze, Prezydium Centralnej Komisji uznało za uzasadnione stanowisko Sekcji sprzeciwiające się uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia uchwały przyznającej H. M. stopień doktora habilitowanego sztuk plastycznych.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H. M. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła:

1. Naruszenie art. 79 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 84 § 2 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytułach naukowych oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki polegające na:

niezawiadomieniu skarżącej o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego (recenzenta),

niezapoznaniu skarżącej z treścią sporządzonej opinii biegłego,

utajeniu tożsamości biegłych, co uniemożliwia stwierdzenie, czy zaszły przesłanki wyłączenia biegłego (recenzenta);

2. Naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zdanie 1 ustawy o stopniach naukowych i tytułach naukowych oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki polegające na niezamieszczeniu w zaskarżonej decyzji podpisu jednej z osób wchodzących w skład organu, wskutek czego uznać należy, iż decyzja nie została wydana przez organ administracji publicznej;

3. Naruszenie art. 10 K.p.a. w związku z art. 140 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zdanie 1 ustawy o stopniach naukowych i tytułach naukowych oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki, polegające na niewyznaczeniu skarżącej terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym;

4. Rażące naruszenie art. 9 w związku z art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 140 K.p.a. polegające na zawarciu w zaskarżonej decyzji błędnego i niepełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego;

5. Naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytułach naukowych oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przejawiającym się w uznaniu, iż rozprawa habilitacyjna skarżącej nie stanowi znacznego wkładu autora w rozwój dyscypliny artystycznej, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisu winno doprowadzić do wniosku, że rozprawa habilitacyjna skarżącej stanowi znaczny jej wkład w rozwój dyscypliny artystycznej oraz art. 16 cyt. ustawy polegający na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przejawiającym się w przyjęciu, iż skarżąca nie uzyskała znacznego dorobku artystycznego, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisu winno doprowadzić do wniosku, że dotychczasowy dorobek artystyczny skarżącej jest znaczny.

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji lub ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podkreśliła, iż wskazane w skardze naruszenia proceduralne w sposób wystarczający uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji, jednakże z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia wcześniejszych argumentów, skarżąca uznała za zasadne podniesienie zarzutu naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy oraz art. 17 ust. 1 cyt. ustawy.

Wniosła również o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie zgodności z Konstytucją art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także § 7 i § 14 Statutu przyjętego na posiedzeniu plenarnym w dniu 19 kwietnia 1991 r. z późniejszymi zmianami.

Przede wszystkim jednak skarżąca podniosła, iż Statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów nie może być uznany za źródło prawa, a tym samym jego postanowienia nie mogą stanowić podstawy do wydawania decyzji wobec obywateli. Poza tym, gdyby jednak uznać, że statut stanowi "prawo", to zapisy tegoż aktu pozostają w rażącej sprzeczności z przepisami Konstytucji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego - w szczególności § 7 i § 14 - które, zgodnie z zasadą niezawisłości sędziowskiej i bezpośredniego stosowania Konstytucji, winny być przez Sąd, pominięte, a zamiast nich należy zastosować odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku skarżącej o zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego oraz uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego oraz stopni naukowych cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Wynika stąd ograniczony zakres kontroli Sądu Administracyjnego, który nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 r. III ARN 86/95 OSNAP 1996/21/315). Nie dokonuje on także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Sąd Administracyjny nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki.

Zatem kontrola Sądu Administracyjnego ogranicza się zatem jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją jej organy nie naruszyły norm postępowania wynikających z przepisów ustawy i statutu Centralnej Komisji, a także przepisów K.p.a. mających odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym ustawą.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie, Sąd mógł poddać swej kontroli jedynie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji, czyli dochowanie przez Centralną Komisję norm regulujących postępowanie przed organami Komisji; natomiast nie mógł rozważać tych zarzutów skargi, które dotyczą merytorycznej oceny przez recenzentów Centralnej Komisji i członków Centralnej Komisji rozprawy habilitacyjnej oraz pozostałego dorobku naukowego H. M.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów nie może być uznany za źródło prawa, a jego treść jest rażąco sprzeczna z zapisami Konstytucji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego - Sąd powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 9 października 2007 r. sygn. akt I OSK 955/07, stwierdził, że "Statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów" uchwalony na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych ma charakter przepisów wykonawczych w świetle art. 53 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) i zachował moc do czasu uchwalenia "nowego statutu". Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również wyjątkowy charakter Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, która działając przy Prezesie Rady Ministrów, jedynie w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcję centralnego organu administracji rządowej, zgodnie z art. 33 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 14 marca 2003 r. Stąd już sama istota Centralnej Komisji, której konstrukcja posiada atrybuty swoistego samorządu pracowników naukowych, quasi korporacji uczonych, sprawującej kontrolę nad dopuszczeniem określonych podmiotów do przyznawania lub otrzymywania stopni i tytułów naukowych, pozwala przyjąć, że uchwalony przez ten organ statut ma odmienny od typowych statutów charakter.

Tak więc, tylko w oparciu o treść statutu obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu, możliwe jest dokonanie kontroli legalności decyzji Centralnej Komisji, którą odmówiono zatwierdzenia ww. uchwały Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2005 r. o nadaniu H. M. stopnia doktora habilitowanego sztuk plastycznych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ art. 29 ust. 1 przedmiotowej ustawy Sąd pierwszej instancji podał, że postępowanie przed Centralną Komisją, w tym postępowanie w sprawie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego podjętej przez radę właściwej jednostki organizacyjnej, uregulowane jest w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.) i tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 29 ust. 1). Poza wskazanymi uregulowaniami, moc obowiązującą mają przepisy Statutu przyjętego na posiedzeniu w dniu 19 kwietnia 1991 r.

Sąd pierwszej instancji stwierdził. iż dokonując kontroli decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w oparciu o wskazane wyżej przepisy prawa, Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

Podkreślił, że skarżąca nie zarzucała, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem - konkretnie wymienionych - przepisów statutu. Istota jej skargi dotyczy zarzutu naruszenia przez Centralną Komisję przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które to przepisy - według skarżącej - powinny być zastosowane przez Komisję zamiast określonych przepisów statutu - w szczególności § 7 i § 14.

Sąd pierwszej instancji uznał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż postępowanie przed Centralną Komisją w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2005 r. o nadaniu H. M. stopnia doktora habilitowanego sztuk plastycznych przebiegało zgodnie z obowiązującymi w tym postępowaniu regułami. Podstawą decyzji odmawiających zatwierdzenia uchwały były negatywne opinie recenzentów, powołanych przez Centralną Komisję prawidłowo.

W ocenie Sądu pierwszej instancji zamierzonego skutku nie może wywołać zawarty w skardze zarzut naruszenia przez Centralną Komisję art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wydanej decyzji. Decyzje Centralnej Komisji to decyzje organu kolegialnego, które stanowią podsumowanie postępowania mającego, charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym (art. 20 ust. 1 ustawy oraz § 7 ust. 2 statutu). Z tych względów brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia takiej decyzji, z uwagi na specyfikę tego rodzaju rozstrzygnięcia, nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi. W orzecznictwie Sądu Administracyjnego przyjęto, że ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje organu kolegialnego podejmowane w głosowaniu tajnym. Wyników zaś tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 października 1999 r. I SA 813/99).

Sąd pierwszej instancji za niezasadny uznał również zarzut dotyczący niepodpisania decyzji przez jednego z członków Prezydium Komisji - nieobecnego w dniu głosowania. Decyzje zostały bowiem podpisane przez członków Prezydium biorących udział w głosowaniu i zgodnie z § 7 statutu (uchwały zapadają bezwzględną większością głosów przy obecności co najmniej połowy liczby członków) są zatem prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła H. M., reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła:

1) art. 113, art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ oraz pkt 2 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. art. 7, art. 8 ust. 2 oraz art. 87 ust. 1 i art. 88 ust. 2 Konstytucji oraz art. 53 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki polegające na błędnym uznaniu, iż statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów jest obowiązującym źródłem prawa powszechnie obowiązującego, a jego postanowienia mogą wpływać na treść praw i obowiązków Skarżącej, wskutek czego doszło do oddalenia wniesionej skargi, gdy prawidłowe dokonanie ustaleń w tym zakresie winno doprowadzić do wniosku, że statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów nie jest źródłem przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a jego treść nie może modyfikować uprawnień strony wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a sama skarga zasługuje na uwzględnienie;

2) naruszenie art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ oraz pkt 2 oraz art. 151 ustawy - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 7, art. 8 ust. 2 oraz art. 87 ust. 1 i art. 88 ust. 2 Konstytucji mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o przedstawione dokumenty, a także w oparciu o postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy z naruszeniem przepisów:

a) naruszeniem art. 8, art. 10 K.p.a., art. 79 § 1 i 2 K.p.a oraz art. 84 § 2 K.p.a w zw. z art. 140 K.p.a w zw. art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki w zw. z § 14 Statutu polegające na:

niezawiadomieniu skarżącej o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego (recenzenta),

niezapoznaniu skarżącej z treścią sporządzonej opinii biegłego,

utajnieniu tożsamości biegłych, co uniemożliwia stwierdzenie, czy zaszły przesłanki wyłączenia biegłego (recenzenta),

b) naruszeniem art. 107 § 1 K.p.a w zw. z art. 140 K.p.a w zw. z art. 29 ust. 1 zd 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki polegające na niezamieszczeniu w zaskarżonej decyzji podpisu jednej z osób wchodzących w skład organu, wskutek czego uznać należy, iż decyzja nie została wydana przez organ administracji publicznej,

c) naruszeniem art. 10 K.p.a w zw. z art. 140 K.p.a w zw. z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytułach naukowych oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki polegające na niewyznaczeniu skarżącej terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym oraz niedoręczeniu jej sporządzonych w postępowaniu odwoławczym opinii biegłych,

d) rażącym naruszenie art. 9 w zw. z art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 K.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki polegające na zawarciu w zaskarżonej decyzji błędnego i niepełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego,

e) naruszenie art. 24. § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. w zw. z art. 29 ust 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki polegające na niedostrzeżeniu okoliczności, iż część osób wydających decyzję w drugiej instancji uczestniczyło w wydaniu decyzji w pierwszej instancji;

3) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przejawiającym się w uznaniu, iż rozprawa habilitacyjna skarżącej nie stanowi znacznego wkładu autora w rozwój dyscypliny artystycznej, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisu winno doprowadzić do wniosku, iż rozprawa habilitacyjna skarżącej stanowi znaczny jej wkład w rozwój dyscypliny artystycznej oraz art. 16 ustawy polegający na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu przejawiającym się w przyjęciu, iż skarżąca nie uzyskała znacznego dorobku artystycznego, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisu winno doprowadzić do wniosku, iż dotychczasowy dorobek artystyczny skarżącej jest znaczny.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżonej kosztów postępowania za pierwsza i drugą instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Ponadto, skarżąca w niosła o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie zgodności:

art. 35 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, w zakresie w jakim przepis ten przewiduje określenie organizacji i trybu działania oraz sposobu powoływania recenzentów przez statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 2, art. 31 ust 1 i ust. 2 zd. 2, art. 45 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji R.P, a także:

§ 7 ust. 2 oraz § 14 w zw. z § 11 ust. 1 Statutu przyjętego na posiedzeniu plenarnym w dniu 19 kwietnia 1991 r. ze zmianami na posiedzeniach plenarnych w dniu 9 marca 1994 r. i w dniu 31 stycznia 2003 r. w zakresie w jakim wyłącza zasadę jawności i możliwość udziału strony w postępowaniu przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów z art. 10 § 1 K.p.a oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji,

§ 14 Statutu przyjętego na posiedzeniu plenarnym w dniu 19 kwietnia 1991 r. ze zmianami na posiedzeniach plenarnych w dniu 9 marca 1994 r. i w dniu 31 stycznia 2003 r. w zakresie w jakim wyłącza zasadę jawności i uniemożliwia identyfikację osób recenzentów powoływanych w postępowaniu przed tym organem z art. 8 i art. 24 § 1 K.p.a oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim przepisy te przewidują prawo obywatela do bezstronnego załatwienia jego sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że ustawodawca niewątpliwie uprawniony był w drodze ustawy do utworzenia organu o nazwie "Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów". Na ustawodawcy ciążył jednak obowiązek pełnego i wyczerpującego uregulowania zasad i trybu funkcjonowania tego organu w "prawie", a zatem w samej ustawie albo też rozporządzeniu wydanym na podstawie ustawy. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy regulacja instytucji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów ma charakter "kadłubowy", zaś szereg istotnych z punktu widzenia spraw uregulowanych zostało w statucie ww. instytucji. Co istotne, wspomniany statut wydany został przez samą Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów i jako taki, wbrew art. 88 ust. 1 Konstytucji, nie został nigdy opublikowany. Tym samym statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów nie może zostać uznany za źródło prawa (w tym wypadku nie można go uznać za rozporządzenie). W rezultacie postanowienia statutu nie mogą stanowić podstawy do wydawania decyzji wobec obywateli. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do rozstrzygania o prawach i wolnościach Skarżącej przez organ, który nie miał należytego umocowania prawnego do podejmowania takich władczych działań. Istniejąca regulacja pozostaje zatem w rażącej sprzeczności z wymogami konstytucyjnymi, a sama Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, wobec ułomności regulacji ustawowej, nie ma podstaw prawnych do działania, w szczególności do odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu.

W tej sytuacji, zdaniem autora skargi kasacyjnej, chybione są rozważania Sądu dotyczące utrzymania mocy prawnej statutu na podstawie art. 53 ustawy, który nie został opublikowany i nigdy takiej mocy nie nabył.

Błędne i naruszające art. 87 ust. 1 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji było także przyjęcie, że postanowienia statutu mają zastosowanie w sprawie. Organy władzy publicznej, a za nimi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z naruszeniem art. 7 Konstytucji, uznając treść statutu jako wiążącą w niniejszej sprawie, nie działali na podstawie prawa.

Zamknięcie przez przewodniczącego rozprawy na podstawie art. 113 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nastąpiło przed prawidłowym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, tj. kwestii charakteru prawnego statutu. Wskazany przepis został zatem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszony.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie także błędnie uznał, iż skarga na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi winna podlegać oddaleniu, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy należało ją, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ oraz pkt 2 tej ustawy uwzględnić albowiem wystąpiły naruszenia K.p.a.

Doszło również do naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi przez błędne sporządzenie uzasadnienia, gdyż nie odniesiono się w nim do zarzutu nieopublikowania statutu Komisji.

Ponadto skarżąca podniosła, iż Sąd pierwszej instancji nie zauważył naruszenia art. 8 K.p.a. oraz wynikającej z niego zasady budowania zaufania do organu, jak i naruszenia art. 10 K.p.a. oraz wynikającej z niego zasady jawności. Przeoczył również fakt naruszenia art. 79 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 84 K.p.a. polegający na niezapewnieniu stronie możliwości czynnego udziału w przeprowadzeniu dowodu z biegłego oraz zapoznania się z jego tożsamością.

Skarżąca podkreśliła, że nawet gdyby uznać § 14 Statutu w zakresie w jakim przepis ten wyłącza zasadę jawności i uniemożliwia identyfikację osób recenzentów powoływanych w postępowaniu przed tym organem za obowiązujący przepis prawa, to i tak pozostaje on w rażącej sprzeczności z regulacją zawartą w K.p.a., a w szczególności w sprzeczności z art. 8 i art. 24 § 1 K.p.a oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim przepisy te przewidują prawo obywatela do bezstronnego załatwienia jego sprawy.

Wobec zatem sprzeczności normy wyższego rzędu wynikającej z ustawy oraz normy niższego rzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie obowiązany był odmówić zastosowania § 14 Statutu w zakresie w jakim przepis ten wykluczał jawność i możliwość wzięcia przez skarżącą udziału w postępowaniu.

Dodatkowo w skardze kasacyjnej zaznaczono, że nawet gdyby przyjąć, iż § 14 Statutu obowiązuje i wyłącza jawność postępowania, to obowiązkiem organu było doręczenie opinii biegłych równocześnie z doręczeniem decyzji, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Taki wymóg wynikałby z § 14 Statutu w zw. z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytułach naukowych oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki. Z zakończeniem postępowania winno nastąpić także ujawnienie tożsamości biegłych.

Autor skargi kasacyjnej podniósł także, iż w skład Prezydium Komisji wchodzi 12 osób. Tymczasem jedna z ww. osób, Pan Profesor W. N. był w dniu podejmowania decyzji nieobecny, a w konsekwencji nie podpisał się pod decyzją. Skoro zatem Prezydium jest organem kolegialnym, a w jego skład wchodzi 12 osób, to wydanie decyzji przez 11 osób oznacza, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie mamy de facto do czynienia z decyzją Prezydium Centralnej Komisji.

Zdaniem skarżącej oznacza to, że decyzja organu drugiej instancji dotknięta jest wadą nieważności, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem art. 107 § 1 K.p.a w zw. z art. 140 K.p.a w zw. z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytułach naukowych oraz stopniach i tytułach w zakresie sztuki. Sąd pierwszej instancji nie zauważył również, że skarżąca nie została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Skarżąca wskazała także na braki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, m.in. brak sformułowania, dlaczego niemalże jednogłośnie zaakceptowany przez Radę Wydziału [...] Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu materiał nie może zostać zaakceptowany Jej zdaniem skarżącej uniemożliwiło to dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie weryfikacji decyzji.

Dodatkowo, w skardze kasacyjnej podniesiono, że nawet gdyby zatem uznać Statut za źródło prawa, to zgodnie z § 12 ust. 1 tego aktu w głosowaniu zamiast zatem przewodniczących poszczególnych sekcji, którzy głosowali działając jako organ w pierwszej instancji, w drugiej instancji w ich miejsce w głosowaniu winni brać ich zastępcy z poszczególnych sekcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł zatem, iż wydanie decyzji przez te same osoby w obu instancjach było niedopuszczalne.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 ustawy oraz art. 17 ust. 1 ustawy, skarżąca wskazała, że recenzenci jej pracy habilitacyjnej wyrazili się o jej pracy w sposób bardzo pozytywny. Nie mieli wątpliwości, iż ma ona znaczący dorobek artystyczny, a jej praca stanowi znaczny wkład autora w rozwój dyscypliny artystycznej. Analogiczne stanowisko zajął recenzent "B". W tym stanie Centralna Komisja powinna była zatem uznać, że istnieją podstawy do zatwierdzenia uchwały o nadaniu Skarżącej tytułu doktora habilitowanego.

Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod uwagę nieważność postępowania, której przyczyny określone w § 2 art. 183 w rozpoznawanej sprawie nie występują.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych.

W ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) podniesiono zarzut naruszenia art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 5 lit. b/ i c/ oraz pkt 2 oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1 i art. 88 ust. 2 Konstytucji, poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o przedstawione dokumenty, a także w oparciu o postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy z naruszeniem art. 8, 10, 79 § 1 i 2, art. 84 § 2 w zw. z art. 140 K.p.a. i art. 107 § 1 K.p.a. w związku z art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki w związku z § 14 Statutu.

Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia art. 29 ust. 1 norma 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.).

Przepis ten stanowi, że "W postępowaniach dotyczących nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".

W myśl reguł wykładni przyjęcie regulacji o odpowiednim stosowaniu oznacza konieczność uwzględnienia cech właściwych dla regulacji podstawowej. Odpowiednie zastosowanie powoduje zatem konieczność oceny, czy i w jakim zakresie w tych sprawach przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego będą miały zastosowanie.

Uwzględnienie cech regulacji szczególnej powoduje, że zastosowanie określonych przepisów będzie wyłączone, określone przepisy będą miały zastosowanie odpowiednio, a określone przepisy będą miały zastosowanie bezpośrednio.

Wskazać należy, iż postępowanie w tych sprawach charakteryzuje się wieloma odrębnościami.

Należy zwrócić uwagę na to, że przedmiotem postępowania w tej sprawie przed Centralna Komisja jest uchwała o nadaniu stopnia naukowego. W postępowaniu tym osoba, której dotyczy uchwała, nie korzysta z praw strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., a zatem nie mają do niej zastosowania przepisy art. 10 K.p.a. Do chwili wydania decyzji postępowanie to ma charakter niejawny (§ 14 Statutu). Z woli ustawodawcy uprawnienia takiej osoby sprowadzają się do prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Centralną Komisję (art. 19 ust. 2 ustawy) i do zaskarżenia ostatecznej decyzji Komisji do Sądu Administracyjnego (art. 29 ust. 1).

Natomiast postępowanie dowodowe ograniczone jest do pewnych środków dowodowych. Sprowadza się ono jedynie do uzyskania recenzji oraz stanowisk sekcji. W świetle art. 35 ust. 3 cyt. ustawy, uchwały o niezatwierdzenie uchwał o nadanie stopnia lub odmowie przedstawienia kandydata do tytułu profesora w sprawach, o których mowa w art. 15 ust. 2 oraz w art. 28 ust. 4 mogą być podjęte po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów, w tym, co najmniej jednego z poza Składu Centralnej Komisji.

Przede wszystkim jednak zauważyć należy, że postępowanie przed Centralną Komisją nie stwarza kandydatowi na stopień naukowy możliwości toczenia dyskusji na temat recenzji, czy też kwestionowania w drodze postępowania sądowego wystawionych ocen rozprawy habilitacyjnej (dzieła), nawet jeżeli zainteresowany jest najgłębiej przekonany, iż nie są one umotywowane, czy niesłuszne lub krzywdzące (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r. I OSK 659.07 niepubl. oraz wyrok Sadu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 r. III ARN 86/95, OSNP 1996/21/315).

W powołanym wyroku Sad Najwyższy podkreślił, że sposób przeprowadzenia postępowania, tj. powoływanie recenzenta i następnie tajne głosowanie jest gwarancją wolności wyrażenia stanowiska przez członków Prezydium Centralnej Komisji.

A zatem wskazana specyfika postępowania przed Centralną Komisją uregulowana w przepisach powołanej ustawy i wydanego w ramach jej upoważnienia Statutu, powoduje iż niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie są w sprawie stosowane.

A zatem zarzut, iż zostały one w sprawie naruszone uznać należy za niezasadny.

Jako nietrafny ocenić należy także zarzut niepodpisania decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów przez jednego z jej członków nieobecnego w dniu głosowania. Decyzja administracyjna organu kolegialnego jest "opatrywana podpisami" osób uczestniczących w jej przyjęciu. Taka praktyka podpisywania decyzji administracyjnych (art. 104 K.p.a.) podejmowanych przez kolegialne organu orzekające jest zgodna z art. 107 § 1 K.p.a.

Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. w związku z cyt. już art. 29 ust. 1 zd. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym.

W myśl art. 33 ust. 1 cyt. ustawy Centralna Komisja działa przy Prezesie Rady Ministrów i w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcję centralnego organu administracji rządowej. Oznacza to, że do Komisji tej nie jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika z art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 zd. 1 K.p.a., ponieważ należy ono do organów administracji, posiadających na gruncie K.p.a. status ministra i choć ma charakter kolegialny, to podejmuje swoje rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym działając w in pleno (por. Wojciech Chróścielewski, Glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/06, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007/3/137)".

Nie można uznać zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia przesłanki, jakim winno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego.

Podobnie ocenić należy zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ oraz pkt 2 P.p.s.a., ponieważ w świetle materiału dowodowego sprawy Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż wydane w sprawie decyzje nie naruszały wskazanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów.

Nietrafny jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 113 P.p.s.a., art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7, art. 8 ust. 2, art. 87 ust. 1 i art. 88 ust. 2 Konstytucji oraz art. 53 cyt. ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. Zarzut naruszenia powołanych przepisów autor skargi kasacyjnej upatruje w tym, iż nie oceniono charakteru prawnego Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej Sad pierwszej instancji powołując się na wyrok NSA z dnia 9 listopada 2007 r. (OSK 955/07) stwierdził, iż ma on charakter przepisów wykonawczych i który w świetle art. 53 cyt. ustawy zachował moc do czasu uchwalenia nowego Statutu.

Zauważyć należy, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że wspomniany Statut ma charakter aktu powszechnie obowiązującego.

Źródła prawa, w tym źródła o charakterze wykonawczym mogą przybierać postać aktów powszechnie obowiązujących jak i aktów wewnętrznych. Zgodnie z art. 87 Konstytucji RP akty powszechnie obowiązujące w przypadku aktów wykonawczych można przybrać formę rozporządzenia i ich katalog jest zamknięty. Należało zatem rozważyć charakter prawny Statutu. Niewątpliwie ma on charakter normatywny, gdyż reguluje kwestie podziału zadań i kompetencji w ramach Centralnej Komisji. Ma również charakter aktu wykonawczego, gdyż wykonuje dyspozycję art. 35 ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Natomiast zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przybiera on postaci powszechnie obowiązującej, gdyż nie dotyczy bezpośrednio uprawnień i obowiązków obywateli niepodporządkowanych organizacyjnie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów lecz dokonuje wewnętrznego podziału pracy w ramach Komisji. Zarówno sekcje tej Komisji jak i jej Prezydium działające na podstawie Statutu, działają w imieniu Centralnej Komisji.

Natomiast jako niezrozumiały ocenić należy wniosek autora skargi kasacyjnej o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 35 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz § 7 ust. 2, § 14 w zw. z § 11 ust. 1 i § 14 Statutu ze wskazanymi przepisami Konstytucji RP.

Przepis art. 35 ust. 1 ustawy stanowi bowiem, iż Centralna Komisja działa na posiedzeniach plenarnych lub przez swoje organy, zaś przepisy Statutu nie mogą być przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego.

Nie można również uznać za zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego art. 17 ust. 1 i art. 16 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki. przypomnieć należy, iż w sprawach o nadanie stopni naukowych i tytułu naukowego ocena dorobku naukowego kandydata pod kątem wymogów stawianych przez ustawę wymaga specjalistycznej wiedzy, zaś Sąd Administracyjny sprawuje swa kontrolę jedynie w zakresie badania legalności decyzji Centralnej Komisji kończącej postępowanie, a to oznacza, że kontroluje czy decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami cyt. ustawy z wydanym na jej upoważnienie Statutem regulującym tryb i zasady postępowania w tego rodzaju sprawach.

Natomiast rolą Sądu Administracyjnego nie jest, bo w tym przypadku być nie może wkraczanie w merytoryczną ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie stopnia czy tytułu naukowego, dokona na w troku tego postępowania zarówno w recenzjach jak i stanowisku Sekcji Centralnej Komisji zawierającym propozycje dla Prezydium Centralnej Komisji rozstrzygnięcia sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 § 1, art. 205 § 2 i art. 209 cyt. ustawy, a ich wysokość określono w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).