Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 24/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1, art. 71a par. 9, art. 89 par. 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2021 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) dalej jako: k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 71a § 9 w związku z art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) dalej jako: u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia A Spółki z o.o. z siedzibą w W., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] r. określające nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu kwotę wierzytelności w łącznej wysokości 285 237,00 zł.

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec B Sp. z o.o., w toku którego organ egzekucyjny skierował do A Sp. z o.o. zawiadomienie z dnia 29 lipca 2019 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej. Ww. zawiadomienie A Sp. z o.o. otrzymała w dniu 13 sierpnia 2019 r.

W dniu 26 sierpnia 2019 r. Spółka A przekazała na rachunek Urzędu Skarbowego w O. kwotę 18 757,50 zł wskazując numer jednego z tytułów wykonawczych widniejących w ww. zawiadomieniu o zajęciu z dnia 29 lipca 2019 r.

Z uwagi na fakt, iż dłużnik zajętej wierzytelności nie złożył organowi oświadczenia wskazanego w zawiadomieniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. skierował do Spółki A ponaglenie dłużnika zajętej wierzytelności z dnia 30 sierpnia 2019 r. W odpowiedzi na powyższe ponaglenie Spółka A przesłała do organu egzekucyjnego pismo z dnia 6 września 2019 r., w którym wskazała, że "na dzień udzielenia odpowiedzi Spółce B nie przysługują żadne wymagalne wierzytelności względem Spółki A".

Organ egzekucyjny ustalił, iż zobowiązana Spółka stale współpracuje ze Spółką A w związku z powyższym wystąpił do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności z tytułu współpracy u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Spółki A. W odpowiedzi, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W - Ś wskazał, iż pismem z dnia 15 listopada 2019 r. A Sp. z o.o. poinformowała, że "spółka nie wypłaciła na rzecz B Sp. z o.o. żadnych wierzytelności od dnia 29.07.2019 r. Dokonała wyłącznie dwóch transakcji na konto Urzędu Skarbowego w Ł. wskazane na zawiadomieniach o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej". Do przedmiotowych wyjaśnień Spółka dołączyła potwierdzenie przelewów bankowych dokonanych w dniu 09.08.2019 r. i 26.08.2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W - Ś poinformował nadto, że ze względu na nieobecność w siedzibie podmiotów uprawnionych do reprezentowania Spółki brak jest możliwości przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności.

Pismem z dnia 4 listopada 2019 r. wezwano Spółkę A do przedłożenia dokumentów potwierdzających wypłatę wierzytelności z tytułu wszelkich roszczeń na rzecz B Sp. z o.o. od dnia otrzymania skierowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. zawiadomienia z dnia 29 lipca 2019 r., tj. od dnia 13 sierpnia 2019 r.

Organ egzekucyjny wezwał Spółkę A do wskazania sposobu uregulowania należności wynikającej z faktury Nr [...] z dnia 9 lipca 2019 r. z terminem płatności do dnia 7 września 2019 r. Jednocześnie organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności do wskazania wszystkich dokonywanych płatności względem B Sp. z o.o. po dniu 13 sierpnia 2019 r.

W odpowiedzi Spółka A poinformowała, że "do faktury nr [...] zostało zawarte porozumienie o wydłużeniu terminu płatności, nowy termin płatności przypada na 5.03.2020 r." Ponadto Spółka poinformowała, że od dnia 13 sierpnia 2019r. na rzecz B Sp. z o.o. wniesiona została płatność "dnia 26.08.2019 r., kwota 18.757,50 zł, tytułem 1015-SEW. 726.634.2019". Do przedmiotowych wyjaśnień Spółka załączyła kopię porozumienia dotyczącego zmiany terminu płatności zawartego pomiędzy A Sp. z o.o. a B Sp. z o.o. do faktury VAT Nr [...]. W odpowiedzi na pisma organu egzekucyjnego likwidator B Sp. z o.o. przedłożył zestawienie faktur VAT wystawionych w okresie od dnia 01.07.2019 r. do dnia 13.11.2019 r., wyszczególniając ich pierwotny oraz wydłużony termin płatności. Do przedmiotowego pisma załączono kopie faktur sprzedaży za okres od dnia 01.07.2019 r. do dnia 31.08.2019 r., kopię porozumienia o udzielenie kredytu kupieckiego z dnia 10 lutego 2018 r. zawartego między A Sp. z o.o. a B Sp. z o. o. oraz kopie miesięcznych zestawień faktur, co do których A Sp. z o.o. korzystała z kredytu kupieckiego wraz ze wskazaniem wydłużonego terminu płatności.

Postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. określił nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu przez A Sp. z o.o. kwotę z tytułu zajęcia innej wierzytelności pieniężnej należnej B Sp. z o.o. w łącznej wysokości 285 237 zł. W ocenie organu egzekucyjnego dłużnik zajętej wierzytelności - Spółka A, wbrew przepisom art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a., dokonał rozporządzenia zajętą kwotą w ten sposób, że odroczył termin płatności zobowiązań wynikających z faktur VAT i jednocześnie nie przekazał zajętych kwot na rachunek organu egzekucyjnego.

W zażaleniu na postanowienie organu I instancji Spółka A zarzuciła organowi naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. przez wydanie zaskarżonego postanowienia mimo błędnego ustalenia, iż Spółka A bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, bez przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności i pomimo, że ww. wierzytelności nie są wymagalne wobec skutecznego odroczenia terminów płatności; art. 89 § 3 pkt 2 u.p.e.a. przez uznanie, że odroczenie terminu płatności stanowi rozporządzenie zajętą kwotą.

Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podzielił ustalenia faktyczne i wywiedzioną na ich podstawie ocenę, czemu dał wyraz utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, iż wydawane na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienie stanowi konsekwencję dokonanego uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika i stwierdzenia, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Celem tego postępowania, które może być poprzedzone czynnościami kontrolnymi, jest jedynie ustalenie okoliczności, czy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Wskazując na orzecznictwo sądowe organ dodał, że przeprowadzenie przez organ egzekucyjny czynności kontrolnych wskazanych w art. 71 a § 1 u.p.e.a. nie jest konieczne, gdy – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - materiał dowodowy sprawy, zgromadzony z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. uzasadniał stwierdzenie, że doszło do bezpodstawnego uchylenia się dłużnika od wpłaty zajętej wierzytelności.

Organ odwoławczy powtórzył ustalenia faktyczne przedstawione w zaskarżonym postanowieniu zwracając uwagę, iż na podstawie faktur zarejestrowanych w Jednolitym Pliku Kontrolnym organ egzekucyjny ustalił, iż zobowiązana Spółka stale współpracuje z Trans Sp. z o.o. i w okresie od dnia 01.07.2019 r. do dnia 04.11.2019 r. Premium Trade Sp. z o.o. wystawiła na rzecz A Sp. z o.o. 14 faktur VAT. Organ zaznaczył, iż na dzień wydania postanowienia organu I instancji terminy płatności należności objętych przedmiotowymi fakturami już upłynęły, przy czym w stosunku do 13 z ww. faktur przedłużono termin ich płatności na mocy "Porozumienia o udzieleniu kredytu kupieckiego" z dnia 10.02.2018 r. W ocenie Spółki A możliwe było jednostronne odroczenie terminu płatności należności względem B Sp. z o.o., gdyż ww. porozumienie zostało zawarte przed datą doręczenia zajęcia A Sp. z o.o., co miało miejsce w dniu 13 sierpnia 2019 r.

Organ odwoławczy wskazując na treść opisanego porozumienia zgodził się ze stroną, iż co do zasady A Sp. z o.o. jako dłużnikowi zajętej wierzytelności przysługiwało prawo do przedłużenia terminu płatności należności, na poczet których B Sp. z o.o. wystawiła faktury VAT. Przyznał również, iż porozumienie zostało zawarte przed dniem otrzymania przez dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu z dnia 29 lipca 2019 r. Zwrócił jednak uwagę, iż w odniesieniu do faktur o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], A Sp. z o.o. złożyła oświadczenie o wydłużeniu terminu płatności należności wynikających z tych faktur już po otrzymaniu od organu egzekucyjnego ww. zawiadomienia o zajęciu z dnia 29 lipca 2019 r. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., taka zmiana terminu płatności faktury VAT, aczkolwiek skuteczna w stosunkach między stronami porozumienia, nie mogła wywierać żadnych skutków w odniesieniu do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, iż stosownie do art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Tym samym dłużnik zajętej wierzytelności, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu, zobowiązany jest przekazać organowi egzekucyjnemu wymagalną wierzytelność przysługującą od niego zobowiązanemu - na poczet należności dochodzonych przez organ egzekucyjny od zobowiązanego. Tymczasem Spółka A mimo, iż w dniu 13 sierpnia 2019 r. otrzymała zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, wymagalnych kolejno na dzień 07.09.2019 r., 03.11.2019 r., 04.10.2019 r., 02.10.2019 r., 31.10.2019 r. i 04.12.2019 r., wierzytelności nie przekazała organowi egzekucyjnemu, lecz rozporządziła nimi poprzez odroczenie terminu ich płatności, nie informując o tym organu egzekucyjnego, który zgodnie z art. 67a § 1 u.p.e.a. zajmując wierzytelność wstępuje w prawa i obowiązki zobowiązanego.

Podsumowując organ II instancji podkreślił, iż okoliczności, na które powołuje się Spółka nie są okolicznościami prawnymi, które umożliwiałyby A Sp. z o.o., jako dłużnikowi zajętej wierzytelności, skuteczne uchylanie się od przekazania organowi egzekucyjnemu wierzytelności przysługujących B Sp. z o.o. wynikających z faktur VAT, co do których A Sp. z o.o. złożyła oświadczenie o wydłużeniu terminu płatności należności już po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu z dnia 29 lipca 2019 r. W związku z powyższym, prawidłowo organ I instancji określił nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu kwotę zajętej wierzytelności na kwotę 285 237 zł.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik Spółki A zarzucił powyższemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania:

- art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 i art. 71a § 1, § 3-7 i § 9 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy organ I instancji z naruszeniem art. 71 a § 1, § 3-7 i § 9 u.p.e.a. wydał postanowienie o nieprzekazaniu kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności bez przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, która jest ustawowym obowiązkiem organu poprzedzającym wydanie tego postanowienia, podczas gdy na skutek opisanego naruszenia postanowienie organu I instancji powinno zostać uchylone, a sprawa zwrócona organowi I instancji celem przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, co miało wpływ na wynik postępowania, gdyż dłużnikowi odebrano możliwość skorzystania z gwarancji postępowania kontrolnego, wynikających m.in. z obecności przy czynnościach kontrolnych i możliwości kwestionowania protokołu kontroli;

- art. 71a § 1, § 3-7 i § 9 u.p.e.a. i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez uznanie, że brak przeprowadzenia kontroli u dłużnika przed wydaniem postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty jest uzasadniony przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy w realiach niniejszej sprawy organ egzekucyjny nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wybiórczo i w sposób dowolny ocenił i rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, zaś wyniki wadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie pozwalają w niniejszej sprawie na jednoznaczne przyjęcie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania kwot tytułem zajęcia, co aktualizuje obowiązek przeprowadzenia przez organ egzekucyjny rzetelnej kontroli przed wydaniem postanowienia na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a.;

- art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 89 § 3 pkt 2 i art. 67a § 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, zaś jednostronne oświadczenie A Sp. z o.o. o skorzystaniu, na podstawie zawartego ze zobowiązanym (B Sp. z o.o. w likwidacji) dnia 10.02.2018 r. porozumienia, z uprawnienia odroczenia terminu płatności stanowi niedozwolone rozporządzenie zajętą kwotą w sytuacji, gdy organ egzekucyjny, wstępując w sytuację zobowiązanego powinien respektować czynności prawne dokonane między stronami w ramach stosunków cywilnoprawnych przed datą zajęcia (tj. 13.08.2019 r.) w tym porozumienie w przedmiocie udzielenia kredytu kupieckiego co oznacza, że organowi egzekucyjnemu nie przysługuje prawo sprzeciwu do odroczenia terminów płatności faktur VAT dokonanego także po doręczeniu zawiadomienia o zajęciu wobec braku przysługiwania takiego uprawnienia zobowiązanemu, a w konsekwencji, że wobec skutecznego odroczenia terminów płatności zobowiązań obciążających stronę skarżącą na rzecz B sp. z o.o. w likwidacji, wierzytelności objęte zajęciem na rzecz organu egzekucyjnego nie były wymagalne w dacie zajęcia i wydania postanowienia o wysokości nieprzekazanych kwot, dłużnik posiadał podstawę prawną do uchylenia się od zapłaty na rzecz organu, zaś postanowienia organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa.

Pełnomocnik wniósł w imieniu strony skarżącej o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Kontrolując w powyżej zakreślonej kognicji zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [... r. w stanie prawnym i faktycznym na dzień jego podjęcia, Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie doszło do mającego, bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia są przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności przepis art. 71a § 9 u.p.e.a., w którym ustawodawca wskazał, iż jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty.

Postanowienie takie stanowi zatem konsekwencję dokonania uprzednio przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności zobowiązanego u jego dłużnika i stwierdzenia, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. W ocenie Sądu, analiza stanu faktycznego przedstawionego w zaskarżonym rozstrzygnięciu uzasadnia podzielenie oceny organu co do zasadności określenia nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu kwoty wierzytelności.

Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie doszło do bezpodstawnego uchylania się przez stronę skarżącą jako dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania na rzecz organu egzekucyjnego I instancji wierzytelności. Wbrew zarzutom skargi, oceny tej nie zmienia okoliczność, iż nie znajduje ona oparcia w wynikach przeprowadzonej kontroli. Kontrola, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a., została bowiem określona przez ustawodawcę jako uprawnienie organu egzekucyjnego dla zabezpieczenia realizacji celów jakie zostały określone w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazuje na to sformułowanie "organy egzekucyjne uprawnione są". Celem tego postępowania jest jedynie ustalenie okoliczności wskazujących czy dłużnik zajętej wierzytelności nie uchylił się od bezpodstawnego przekazania tej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, który dokonał zajęcia. Jeżeli więc cel, dla którego przeprowadzenie kontroli zostało przewidziane, zostaje zrealizowany bez konieczności jej przeprowadzenia, to można uznać, że nieprzeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 71a § 1 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia o jakim mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1515/10; z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FSK 34/20; z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1153/15 – dostępne, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://cbosa.nsa.gov.pl).). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że ustalenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności może nastąpić alternatywnie na podstawie zgromadzonego w sprawie egzekucyjnej materiału dowodowego lub poprzez przeprowadzenie kontroli (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 196/10, wyroki WSA w Gdańsku z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 571/10, z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 633/11).

Z wykładni art. 71a § 1 i § 9 u.p.e.a. wynika zatem, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej - a uprzednio zajętej przez organ egzekucyjny kwoty wierzytelności u dłużnika, u którego została zajęta - może być wydane także bez przeprowadzenia kontroli, o ile uchylanie się tego dłużnika od jej przekazania organowi egzekucyjnemu - w świetle przeprowadzonego postępowania i zgromadzonych dowodów, z uwzględnieniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. - jak w niniejszej sprawie - nie budzi wątpliwości.

Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B Sp. z o.o. organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z dnia 29 lipca 2019 r. dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanej u dłużnika zajętej wierzytelności A Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność (art. 89 § 3 u.p.e.a.) W wyznaczonym 7- dniowym terminie dłużnik zajętej wierzytelności nie złożył ww. oświadczenia, a jedynie w dniu 26.08.2019 r. dokonał wpłaty na rachunek organu egzekucyjnego kwoty 18.757,50 zł, wskazując numer jednego z tytułów wykonawczych widniejących w ww. zawiadomieniu o zajęciu z dnia 29.07.2019 r. Organ egzekucyjny ustalił, iż zobowiązana Spółka stale współpracuje z A Sp. z o.o. i w okresie od dnia 01.07.2019 r. do dnia 04.11.2019 r. B Sp. z o.o. wystawiła na rzecz A Sp. z o.o. 14 faktur VAT. W kolejnym piśmie strona skarżąca wskazała natomiast, że "na dzień udzielenia odpowiedzi Spółce nie przysługują żadne wymagalne wierzytelności względem Spółki A". Jak wynika z kolejnych pism strony, skarżąca Spółka swojego uprawnienia do usprawiedliwionego uchylenia się od przekazania organowi egzekucyjnemu należności z tytułu zajętej wierzytelności upatruje w fakcie zawarcia w dniu 10 lutego 2018 r. z B Sp. z o.o. porozumienia o udzielenie kredytu kupieckiego. Z postanowień przedmiotowego porozumienia wynika, iż przedłużenie terminu płatności należności wynikających z faktur VAT odbywać się miało w drodze przesłania przez A Sp. z o.o. wystawcy faktury jednostronnego oświadczenia, w którym Spółka wskazywała faktury w stosunku, do których korzystać będzie z kredytu kupieckiego wraz ze wskazaniem nowego terminu ich płatności. Jak ustalił organ, a nie kwestionuje strona skarżąca, w realizacji postanowień porozumienia Spółka A w stosunku do 6 faktur VAT o numerach: [...] z dnia 09.07.2019r., [...] z dnia 05.08.2019 r., [...] z dnia 05.08.2019 r., [...] z dnia 02.09.2019 r., [...] z dnia 01.10.2019 r., [...] z dnia 04.11.2019, złożyła oświadczenie o wydłużeniu terminu płatności należności wynikających z tych faktur.

Z tych wszystkich względów trafnie ocenił organ egzekucyjny, iż omawiane oświadczenie strona skarżąca złożyła po otrzymaniu od organu egzekucyjnego zawiadomienia z dnia 29 lipca 2019 r., co miało miejsce w dniu 13 sierpnia 2018 r., zatem w dacie kiedy to strona skarżąca nie była już uprawniona do swobodnego rozporządzania wierzytelnościami (art. 67a u.p.e.a.). Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają argumenty strony, iż samo porozumienie zostało zawarte w dniu 10 lutego 2018 r., ponieważ organ egzekucyjny stosownie do wspomnianego już przepisu art. 67a u.p.e.a. może z mocy samego zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego albo ruchomości wykonywać wszelkie prawa zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Z kolei, dłużnik zajętej wierzytelności po zajęciu wierzytelności, zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a., winien przekazać organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub oświadczyć z jakiego powodu odmawia tego przekazania. Oznacza to, iż po zajęciu wierzytelności strona skarżąca nie była uprawniona do rozporządzania wierzytelnością, poprzez przedłużenie terminu płatności poszczególnych faktur, bez względu na datę w jakiej strona skarżąca zawarła porozumienie ze Spółką B.

Nadto, wbrew zarzutom skargi, wstąpienie organu egzekucyjnego w prawa zobowiązanego nie obliguje organu do przestrzegania czynności prawnych dokonanych między stronami w ramach stosunków cywilnoprawnych przed datą zajęcia (tj. 13.08.2019 r.) i oznacza, że organ egzekucyjny ma prawo podważać skuteczność przedłużenia terminów płatności.

W ślad za wypracowanym i podzielanym stanowiskiem judykatury i doktryny podkreślić trzeba, iż zwrot normatywny art. 71a § 9 u.p.e.a. "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy, uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych będzie stanowiło podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. Wzajemne relacje wynikające ze stosunków zobowiązaniowych, mimo że skuteczne między stronami takich stosunków, nie wywołują skutków prawnych na gruncie toczącego się postępowania egzekucyjnego, co potwierdza ww. art. 67a § 1 u.p.e.a. Dłużnik zajętej wierzytelności nie może, według swego uznania, decydować o przeznaczeniu zajętych już wierzytelności bądź ich uiszczeniu zobowiązanemu bez zgody organu egzekucyjnego. Podstawą uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania bądź przekazania jej części - w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny) (vide. Wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 155/18; w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 314/20; wyroki NSA z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2287/16 oraz z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3576/16; por. R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz, Warszawa 2011, str. 370; D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, Wrocław 2011, str. 780).

Z tych wszystkich względów, zdaniem Sądu, prawidłowa jest konkluzja organu egzekucyjnego, iż strona skarżąca jako dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, co uzasadniało wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy wykazały, iż skarżąca Spółka nie wykazała żadnych okoliczności, które pozwoliłby na stwierdzenie, że to uchylanie się nie jest bezpodstawne. Tym samym skarżąca nie wykazała bezpodstawnego zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a. Skoro bowiem, mimo braku przeszkód prawnych i wobec uznania dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia, nie przekazała zajętych wierzytelności, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a przez organ egzekucyjny było zasadne. Sąd nie dopatrzył się również zarzucanego organom naruszenia przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.

mko