Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3434/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Prezydent Miasta~Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1148
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Gniezna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 400/20 w sprawie ze skargi L. D. na czynność Prezydenta Miasta Gniezna z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zapewnienia transportu do placówki oświatowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Prezydenta Miasta Gniezna na rzecz L.D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 400/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi L. D.: I. uchylił zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta Gniezna z [...] marca 2020 r., nr [...], w przedmiocie zapewnienia transportu do placówki oświatowej; II. zasądził od Prezydenta Miasta Gniezna na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Pismem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], skierowanym do L. D. (dalej: skarżący), Prezydent Miasta Gniezna wskazał, że w odpowiedzi na wniosek z dnia 3 lutego 2020 r. w sprawie dowozu dziecka J. D. do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kłecku informuje, że po indywidualnym rozpatrzeniu sprawy i otrzymaniu informacji w dniu 16 marca 2020 r. od Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 przy ul. Powstańców Wielkopolskich w Gnieźnie wynika, że placówka ta gwarantuje przyjęcie dziecka skarżącego. Organ wyjaśnił, że szkoła ta jest przygotowana do zapewnienia pełnej realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. na każdym etapie edukacyjnym. Organ poinformował, że placówka ta prowadzi zarówno zajęcia z pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizując wskazania zawarte w orzeczeniu. Zajęcia rewalidacyjne prowadzone są zgodnie z analizą zawartą w IPET ucznia oraz na podstawie wielospecjalistycznej oceny okresowej przygotowywanej przez zespół uczący. Porady i konsultacje zalecone w orzeczeniu są realizowane podczas działań doraźnych oraz w godzinach pracy pedagoga i psychologa wg. potrzeb rodziców. Placówka posiada również wysoko wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną, specjalizującą się w pracy z uczniami ze spektrum autyzmu. Organ wskazał, że po dokonaniu indywidualnej analizy wniosku skarżącego podtrzymuje swoje stanowisko z dnia [...] grudnia 2019 r. i nie znajduje uzasadnienia w pokrywaniu kosztów dowozu dziecka skarżącego do SOSW w Kłecku.

Pismem z 22 kwietnia 2020 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. czynność Prezydenta Miasta Gniezna z [...] marca 2020 r. Zarzucił organowi bezzasadną odmowę zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia z miejsca zamieszkania do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kłecku wskutek błędnego uznania, że najbliższą placówką edukacyjną jest Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 2 w Gnieźnie, podczas gdy organ zaniechał należytego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, w szczególności wykazania, iż wskazana przezeń placówka edukacyjna jest dostosowana do indywidualnych psychofizycznych potrzeb małoletniego ucznia, które wynikają z jego niepełnosprawności.

W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na to, że Prezydent Miasta Gniezna nie posiada zdolności sądowej, a ewentualnie o jej oddalenie.

Organ wskazał, że w Gnieźnie znajdują się dwa specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze zajmujące się kształceniem dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawności sprzężone, w tym niepełnosprawność umysłową w stopniu umiarkowanym tj.: Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 przy ul. Żwirki i Wigury 27 oraz Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 przy ul. Powstańców Wielkopolskich 16. Prezydent przeanalizował złożony wniosek o zwrot kosztów dowozu ucznia do szkoły w kontekście dwóch elementów składających się na bliskość w rozumieniu ustawy Prawo oświatowe. Element położenia geograficznego, tj. odległość szkoły od miejsca zamieszkania ucznia oraz element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności.

Jeśli chodzi o element geograficzny, to bezsporne jest, że bliższe miejscu zamieszkania ucznia są ośrodki w Gnieźnie, które znajdują się w odległości odpowiednio 1,8 km i 3 km. Droga do ośrodka w Kłecku jest kilkukrotnie dłuższa i wynosi niespełna 17 km. W przypadku drugiego elementu Prezydent w toku postępowania wyjaśniającego zwrócił się pismami z 6 marca 2020 r. do dyrektorów ośrodków w Gnieźnie z prośbą o udzielenie informacji czy są w stanie przyjąć ucznia i wypełnić zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Do korespondencji skierowanej do dyrektorów placówek dołączył zanonimizowane orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Organ wyjaśnił, że pismem z 11 marca 2020 r. Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 1 w Gnieźnie odpowiedział, że ośrodek "może w pełni zrealizować wszystkie zalecenia wskazane w orzeczeniach dziesięciu spośród siedemnastu przypadków dzieci". Jednocześnie wyjaśnił, że nie ma możliwości przyjęcia i zrealizowania zaleceń zawartych w orzeczeniach nr 6,12-17, z uwagi na brak zapisu w orzeczeniu o niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym, znacznym lub głębokim, co jest warunkiem edukacji w ośrodku. Pismem z 16 marca 2020 r. Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 w Gnieźnie odpowiedział, że: "jest w stanie przyjąć dzieci oraz wypełnić zalecenia wskazane w orzeczeniach oznaczonych nr 2, 3, 6-17". Z powyższego wynika więc, że zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dla ucznia (Nr 17) mogą zostać zrealizowane przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 w Gnieźnie.

Organ wskazał również, że w odpowiedzi na zapytanie Dyrektora Wydziału Edukacji Urzędu Miejskiego w Gnieźnie z 8 listopada 2019 r. dotyczące możliwości przyjęcia i wypełnienia zaleceń wskazanych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego dyrektorzy ośrodków z Gniezna zapewnili, że są w stanie przyjąć i wykonać wszystkie zalecenia zawarte w orzeczeniach. Przesłane wiadomości zawierały ponadto szczegółową informację o prowadzonych w każdym z ośrodków zajęciach terapeutycznych.

Zdaniem organu istotne dla sprawy jest również to, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, z których wynikałoby, że spośród trzech ośrodków specjalnych prowadzonych przez ten sam podmiot tylko ośrodek w Kłecku jest w stanie spełnić zalecenia wynikające z posiadanych orzeczeń. Twierdzenia zawarte w skardze są więc wyłącznie subiektywnymi opiniami skarżącego i nie mają wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia.

Pismem z 23 czerwca 2020 r. skarżący odniósł się do stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej czynności jest przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.; dalej: "Prawo oświatowe"). Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia.

W rozpoznawanej sprawie z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z [...] maja 2017 r. wynika, że u syna skarżącego zdiagnozowano autyzm wczesnodziecięcy. Wobec powyższego zespół orzekający zalecił kształcenie specjalne dla dzieci i młodzieży z autyzmem, realizowane najkorzystniej w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Zespół wskazał również, że orzeczona forma kształcenia może być realizowana również w szkole ogólnodostępnej w oddziale integracyjnym, w szkole integracyjnej lub w szkole specjalnej. Zespół zalecił zajęcia rewalidacyjne w celu usprawniania funkcji percepcyjno-motorycznych, doskonalenia umiejętności komunikacyjnych, wspomagania rozwoju społecznego J.ka, pomoc psychologiczno-pedagogiczną w trakcie bieżącej pracy z dzieckiem w formie zajęć socjoterapeutycznych celem kształtowania prawidłowych wzorców zachowań prospołecznych w warunkach grupowych, zajęć logopedycznych celem usprawniania mowy, zajęć korekcyjno- kompensacyjnych w celu usprawniania funkcji percepcyjno-motorycznych oraz porad i konsultacji dla rodziców w celu ukierunkowywania pracy edukacyjnej i wychowawczej z chłopcem w domu, a także dodatkowo pomoc nauczyciela posiadającego kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia.

Skarżący w oparciu o powyższą opinię domagał się od organu zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia z miejsca zamieszkania do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Kłecku. Skarżący wskazał, że na podstawie skierowania Starosty Gnieźnieńskiego oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecko skarżącego trafiło do ośrodka w Kłecku. Placówka ta specjalizuje się w wychowaniu i edukacji dzieci i młodzieży z zaburzeniem autystycznym. Jest to jedyna placówka w najbliższej okolicy miejsca zamieszkania dziecka skarżącego, która zapewnia wsparcie dla dzieci autystycznych. Z uwagi na oddalenie ośrodka od Gniezna, gdzie zamieszkuje skarżący wraz z rodziną, skarżący zmuszony jest do pokrywania codziennych kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do szkoły i powrotu. Wydatki te w znacznym stopniu uszczuplają budżet i możliwości finansowe skarżącego. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w ocenie organu Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Nr 2 w Gnieźnie gwarantuje przyjęcie dziecka skarżącego. Zdaniem Sądu stanowisko Prezydenta Miasta Gniezna, który nie uwzględnił wniosku skarżącego, jest wadliwe.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt. III SA/Gd 897/18). Sąd ten przywołał również wyrok NSA z 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14.

W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał, by wskazana przez niego placówka w Gnieźnie była "szkołą najbliższą" w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że organ, opierając się na stanowisku Dyrektora SOSW nr 2 w Gnieźnie, nie dowiódł, że placówka ta jest dostatecznie przystosowana do tak specyficznej formy niepełnosprawności, jaką jest autyzm i inne niepełnosprawności. W ocenie tego Sądu ogólnikowość deklaracji dyrektora wynika m.in. z faktu braku konkretyzacji poszczególnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej prowadzonych w SOSW nr 2 w Gnieźnie. Jedyną szczegółową informacją w tym zakresie jest liczba uczniów objętych daną formą pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz liczba godzin, jaką poświęca się w tym ośrodku na jej realizację w tygodniu. Z przedstawionego zestawienia wynika wprost, że SOSW nr 2 w Gnieźnie prowadzi realnie jedynie zajęcia rewalidacyjne w wymiarze 123 godzin tygodniowo na 144 uczniów, oraz zajęcia logopedyczne dla 54 uczniów w wymiarze 22 godzin tygodniowo, a także porady i konsultacje, którymi objęte jest 101 uczniów w wymiarze godzinowym zależnym od zapotrzebowania. Co więcej, pomimo objęcia danej liczby uczniów konkretnymi formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej SOSW nr 2 w Gnieźnie w rzeczywistości nie prowadzi ich, o czym świadczy zerowy tygodniowy wymiar godzin. Zdaniem Sądu pierwszej instancji stanowisko skarżącego znajduje swoje oparcie w aktach sprawy, w postaci tabeli zawartej na karcie 37 akt.

Sąd ten wskazał, że lakoniczność zapewnienia dyrektora wynika również z faktu, iż pod rodzajowymi nazwami poszczególnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej kryje się szereg różnych konkretnych aktywności, z których nie każda jest odpowiednia bądź wystarczająca dla ucznia z konkretną niepełnosprawnością, w szczególności dotyczy to dzieci autystycznych. Skarżący trafnie dostrzegł, że w załączonej tabeli form pomocy psychologiczno-pedagogicznej w SOSW nr 2 w Gnieźnie jest adnotacja dyrektora o treści: "w związku z brakiem w arkuszu organizacyjnym godzin przeznaczonych na zajęcia pomocy psychologiczno-pedagogicznej, pomoc taka udzielana jest w ramach godzin pracy pedagogów i psychologa". Zdaniem Sądu pierwszej instancji jest to stwierdzenie świadczące o obejściu prawa, gdyż zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy pedagogiczno-psychologicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Nie sposób bowiem sobie wyobrazić, aby zajęcia logopedyczne prowadzone były nie przez logopedę a przez pedagoga, lub zajęcia rewalidacyjne z zakresu terapii pedagogicznej nie przez terapeutę pedagogicznego, a przez psychologa. Natomiast taki stan rzeczy panuje w SOSW nr 2 w Gnieźnie, o czym świadczy oświadczenie dyrektora tej placówki.

W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższe dostrzeżone przez skarżącego okoliczności świadczą więc o tym, że brak jest w sprawie dowodów, że ośrodek, na który wskazuje Prezydent Miasta Gniezna, realnie pozwala zrealizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, tzn. prowadzić kształcenie specjalne dla dziecka z autyzmem w formach szczegółowo wymienionych w orzeczeniu. Skarżona czynność narusza więc przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził bezskuteczność skarżonej czynności, zgodnie z art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Sąd ten wskazał, że organ, ponownie rozpoznając sprawę winien więc mieć na względzie wyżej zaprezentowaną wykładnię przepisu art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego i dokonać w związku z tym oceny twierdzeń skarżącego, który wskazuje, że placówką najbliższą jest placówka w Kłecku. O kosztach postępowania Sąd ten orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezydent Miasta Gniezna reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Nadto wniósł o zasądzenie od skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że organ nie wykazał, by wskazana przez niego placówka w Gnieźnie byłą szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy prawo oświatowe z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r., t.j.: z dnia 7 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 910), podczas, gdy w toku postępowania wyjaśniającego dowiedziono, że SOSW nr 2 w Gnieźnie spełnia wszystkie warunki wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a ponadto usytuowany jest najbliżej miejsca zamieszkania ucznia i w konsekwencji jest szkołą najbliższą w rozumieniu ww. przepisów;

2. naruszenie prawa materialnego polegające na niezastosowaniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe na skutek błędnego przyjęcia, że w sprawie brak jest w dowodów, że ośrodek wskazany przez organ jako szkoła najbliższa faktycznie jest w stanie zrealizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, w sytuacji, gdy w toku postępowania dostatecznie dowiedziono, w szczególności poprzez pisemne oświadczenie dyrektora placówki, że SOSW nr 2 w Gnieźnie spełnia wszystkie warunki wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i w konsekwencji skargę należało oddalić.

W uzasadnieniu organ rozwinął powyższe zarzuty. W szczególności wskazał, że nie można jednoznacznie uznać, że ogólnikowość deklaracji dyrektora wynika z faktu braku konkretyzacji poszczególnych form pomocy - zajęć, które są prowadzone w SOSW nr 2 w Gnieźnie. Organ nie miał jakichkolwiek podstaw do kwestionowania oświadczenia dyrektora placówki wskazującego, że jest w stanie przyjąć dziecko skarżącego.

Zdaniem organu Dyrektor placówki wskazał, że pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest udzielana w ramach godzin pracy pedagogów i psychologa. Nadto z przedłożonej tabeli wynika, że ilość godzin poszczególnych zajęć dostosowywana jest do zaleceń zawartych w orzeczeniach wydanych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Nie można zatem wskazać, że pomimo objęcia danej liczby uczniów formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej SOSW nr 2 w Gnieźnie w rzeczywistości nie prowadzi ich, o czym świadczy zerowy tygodniowy wymiar godzin.

Prezydent nie zgodził się również z twierdzeniem Sądu, że wzmianka dyrektora placówki wskazująca, że z uwagi na brak w arkuszu organizacyjnym godzin przeznaczonych na zajęcia pomocy psychologiczno-pedagogicznej, pomoc jest udzielana w ramach pracy pedagogów i psychologa stanowi obejście prawa.

Z zapewnienia dyrektora jednoznacznie wynika, że takie zajęcia prowadzone są przez psychologów i pedagogów. Zdaniem organu z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że w SOSW nr 2 w Gnieźnie istnieją warunki do realizacji wszystkich zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Wynika to jednoznacznie z pisma dyrektora placówki.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania przed Sądami obu instancji, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności, co do zasady, podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania.

Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zrzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że organ nie wykazał, by wskazana przez niego placówka w Gnieźnie byłą szkołą najbliższą w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy prawo oświatowe z dnia z dnia 14 grudnia 2016 r., t.j.: z dnia 7 maja 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 910) stwierdzić należy, że zarzut ten nie jest zasadny. W ocenie skarżącego kasacyjnie, w toku postępowania wyjaśniającego dowiedziono, że SOSW nr 2 w Gnieźnie spełnia wszystkie warunki wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a ponadto usytuowany jest najbliżej miejsca zamieszkania ucznia i w konsekwencji jest szkołą najbliższą w rozumieniu ww. przepisów.

Wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto uchybienie to musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Za pomocą zarzutu naruszenia powyższego przepisu prawa nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Z wywodów tego Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze, a zatem konstrukcja uzasadnienia wskazuje, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Wskazać należy, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd pierwszej instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., I FSK 1696/11; z dnia 16 sierpnia 2012 r., II GSK 285/12; z dnia 19 grudnia 2013 r., II GSK 2321/13). Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, z jakich przyczyn uznał, że zaskarżona czynność Prezydenta Miasta Gniezna narusza art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, co w ocenie tego Sądu uzasadniało stwierdzenie jej bezskuteczności na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Podkreślić należy, że za pomocą zarzutu naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie oceny przyjętego przez ten Sąd stanu faktycznego sprawy.

Nie mógł także odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego polegającego na niezastosowaniu art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe na skutek błędnego przyjęcia, że w sprawie brak jest w dowodów, że ośrodek wskazany przez organ jako szkoła najbliższa faktycznie jest w stanie zrealizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. W ocenie skarżącego kasacyjnie w toku postępowania dostatecznie dowiedziono, w szczególności poprzez pisemne oświadczenie dyrektora placówki, że SOSW nr 2 w Gnieźnie spełnia wszystkie warunki wskazane w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i w konsekwencji skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.), obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia.

Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, powołując się w tym względzie także na orzecznictwo sądów administracyjnych, że na użyte w art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego pojęcie "bliskości" składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległości placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element, winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, którego zaleceń, o charakterze quasi-opinii biegłych, nie może modyfikować organ reprezentujący gminę (vide: wyrok WSA z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt. III SA/Gd 897/18, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Szkołą najbliższą jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu. (ppor. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14).

Prawidłowo ustalono w sprawie, że jak wynika z Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., u syna skarżącego zdiagnozowano autyzm wczesnodziecięcy. Wobec powyższego, zespół orzekający zalecił kształcenie specjalne dla dzieci i młodzieży z autyzmem, realizowane najkorzystniej dla dziecka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Zespół wskazał również, że orzeczona forma kształcenia może być realizowana również w szkole ogólnodostępnej w oddziale integracyjnym, w szkole integracyjnej lub w szkole specjalnej. Zespół zalecił zajęcia rewalidacyjne w celu usprawniania funkcji percepcyjno-motorycznych, doskonalenia umiejętności komunikacyjnych, wspomagania rozwoju społecznego J., pomoc psychologiczno-pedagogiczną w trakcie bieżącej pracy z dzieckiem w formie zajęć socjoterapeutycznych celem kształtowania prawidłowych wzorców zachowań prospołecznych w warunkach grupowych, zajęć logopedycznych celem usprawniania mowy, zajęć korekcyjno- kompensacyjnych w celu usprawniania funkcji percepcyjno-motorycznych oraz porad i konsultacji dla rodziców w celu ukierunkowywania pracy edukacyjnej i wychowawczej z chłopcem w domu a także dodatkowo pomoc nauczyciela posiadającego kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej w celu współorganizowania kształcenia.

Prawidłowo, mając na względzie z jednej strony przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe, z drugiej zaś ww. Orzeczenie zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. o potrzebie kształcenia specjalnego małoletniego syna skarżącego i przedstawione przez organ w oparciu o stanowisko Dyrektora SOSW nr 2 w Gnieźnie możliwości zapewnienia synowi skarżącego kształcenia specjalistycznego określonego w ww. Orzeczeniu z 17 maja 2017 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ nie wykazał, by wskazana przez niego placówka w Gnieźnie była "szkołą najbliższą" w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu. Ustaleń poczynionych w sprawie w powyższym zakresie strona skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie za pomocą naruszenia określonych przepisów postępowania. W tej sytuacji należało uznać za podstawę faktyczną orzekania stan faktyczny ustalony w sprawie przez Sąd pierwszej instancji, a stan ten dowiódł, że brak było w sprawie dowodów, że ośrodek, na który wskazuje Prezydent Miasta Gniezna realnie pozwala zrealizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, tzn. prowadzić kształcenie specjalne dla dziecka z autyzmem w formach szczegółowo wymienionych w orzeczeniu. W tej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe przez jego niezastosowanie.

Zauważyć należy, że ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie organ w istocie podważa dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę stanu faktycznego sprawy. Wskazać zatem należy, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tych zarzutów, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z: 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są co do zasady zarzutami bezpodstawnymi (por. wyroki NSA z: 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12; 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09; 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).

W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania okazał się nieusprawiedliwiony. Skarżący kasacyjnie organ nie podważył skutecznie oceny Sądu pierwszej instancji o braku ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy, wobec czego zarzut naruszenia art. 39 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe także nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.