Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 947/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Referent stażysta Kinga Górka, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] roku, nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] nr [...] – po rozpatrzeniu zażalenia W. K. na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. K. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej jako "k.p.a.") utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia [...] Nr [...] K. D. R. Ś. M. O. P. R. w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, odmówił przyznania W. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. K., urodzoną w dniu 1 kwietnia 1930 r., W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że matka wnioskodawcy nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U z 2017 r. poz. 1952 ze zm. – dalej jako "u.ś.r."), albowiem jej niepełnosprawność w stopniu znacznym – zgodnie z orzeczeniem M. Z. d. S. O. o N. w L. z dnia [...] nr [...] – powstała dopiero z dniem 15 stycznia 2010 r. (a więc po ukończeniu 18 roku życia).

Po rozpatrzeniu odwołania W. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. Wnioskodawca nie skorzystał z prawa do zaskarżenia decyzji Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano W. K. - w związku z opieką sprawowaną nad W. K. - zasiłek dla opiekuna od dnia [...] listopada 2014 r, na czas nieokreślony w wysokości [...] zł miesięcznie.

We wniosku z dnia [...] listopada 2014 r. W. K. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. decyzją ostateczną z dnia [...], na podstawie art. 145a § 1 k.p.a., w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (orzekającego, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w punkcie 1, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP).

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Kolegium wznowiło postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr. [...] Kolegium utrzymało w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie odmowne z dnia [...].

Skarga W. K. na kończącą postępowanie wznowieniowe decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 677/15.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. W. K. ponownie złożył na urzędowym formularzu w M. O. P. R. w L. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. K. Jednocześnie złożył pismo, w którym powołując się na art. 27 ust. 5 u.ś.r. wniósł o zmianę zasiłku dla opiekuna przyznanego mu decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] na świadczenie pielęgnacyjne.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Kierownik sekcji ds. świadczeń socjalnych Nr 3 M. O. P. R. w L., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia na rzecz W. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W. K. Organ pierwszej instancji stwierdził, że wniosek strony dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], zaś wszczęcie kolejnego postępowania dotyczącego tej samej sprawy jest niedopuszczalne.

W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji W. K. zakwestionował twierdzenie, iż jego wniosek dotyczy sprawy, w której zapadło już rozstrzygnięcie. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nie rozstrzyga bowiem sprawy tożsamej ze sprawą objętą jego aktualnym wnioskiem. Wnioskodawca podkreślił, że zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które jest świadczeniem okresowym, a data złożenia wniosku kształtuje odmienną datę początkową, od której świadczenie ewentualnie zostałoby przyznane. Okoliczność ta – zdaniem strony – przesądza, że nie zachodzi res iudicata. Każdorazowa zmiana okresu, który podlega badaniu, wyłącza bowiem pełną tożsamość sprawy. Wnioskodawca zwrócił także uwagę, że wniósł o rozpoznanie sprawy na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r., tj. o zmianę zasiłku dla opiekuna na świadczenie pielęgnacyjne, jako świadczenie korzystniejsze przy zbiegu uprawnień do świadczeń. Okoliczność ta również świadczy o braku tożsamości obu spraw pod względem przedmiotowym. W konsekwencji, przyczyny uniemożliwiające organowi procedowanie w sprawie nie występują.

Powołując się na powyższe argumenty W. K. wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] (zaskarżonym w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...].

Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania, uznając, że istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącego.

Organ drugiej instancji podniósł, że z treści złożonego przez W. K. w dniu [...] kwietnia 2017 r. wniosku wynika, iż wnosi on o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz domaga się zmiany zasiłku dla opiekuna na świadczenie pielęgnacyjne, wskazując jako podstawę swoich roszczeń art. 27 ust. 5 u.ś.r. W ocenie Kolegium analiza akt sprawy wskazuje, że kwestia uprawnień strony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką W. K. rozstrzygnięta została ostateczną decyzją z dnia [...] [...], która to decyzja nie została uchylona pomimo wznowienia postępowania po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2017 r. sygn. akt K 38/13.

Kwestia prawa W. K. do świadczenia pielęgnacyjnego została zatem – jak stwierdził organ drugiej instancji – rozstrzygnięta w sposób ostateczny, a w związku z tym brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Kolegium jako chybiony oceniło przy tym zarzut zażalenia wskazujący na brak tożsamości sprawy pod względem przedmiotowym ze względu na możliwość ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od innej daty, niż w przypadku wcześniej złożonego wniosku. Podkreśliło, że warunkiem ustalenia okresu na jaki przyznane zostanie świadczenie, jest w pierwszym rzędzie spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących nabycie uprawnień, a w tym zakresie wydana została ostateczna decyzja.

Końcowo Kolegium zaznaczyło, że w związku z tym, iż W. K. w dniu [...] kwietnia 2017 r. złożył nie tylko wniosek o świadczenie pielęgnacyjne, lecz również o zmianę na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. zasiłku dla opiekuna na świadczenie pielęgnacyjne, organ pierwszej instancji winien rozpoznać ww. wniosek w odrębnym postępowaniu.

W. K. w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6 k.p.a. poprzez arbitralną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką skarżącego nad matką W. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonego postanowienia bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego (skarżącego) i słusznego interesu obywateli (skarżącego) oraz w całkowitej sprzeczności z zasadą pogłębiania zaufania obywateli (skarżącego) do organów Państwa;

- art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia bez wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...], a nadto o zobowiązanie organów obu instancji do przyjęcia oceny prawnej Sądu oraz wskazań co do dalszego postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał w całości swoje żądania oraz twierdzenia określone w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. Dodatkowo podniósł, że SKO pominęło fakt odmienności stanu prawnego powstałego po zmianie u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2016 r. poprzez dodanie art. 27 ust. 5, w którym ustawodawca opisał przypadki zbiegu uprawnień do poszczególnych świadczeń rodzinnych. W ocenie skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy oznacza to, skoro począwszy od złożonego wniosku, poprzez zażalenie, deklaruje on, iż ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne w miejsce zasiłku dla opiekuna, organ odwoławczy powinien uwzględnić jego wybór z jednoczesnym uwzględnieniem zmiany okoliczności faktycznych i prawnych sprawy.

W ocenie skarżącego Kolegium pominęło również odmienność stanu prawnego, który ukształtował się po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 sygn. akt K 38/13, a co potwierdzają orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (wyroki z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 117/17 oraz z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 117/17), w których przyjęto, że w związku z ww. wyrokiem organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. (data wpływu: [...] stycznia 2018 r.) udział w postępowaniu sadowym w niniejszej sprawie zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich, który przyłączył się do skargi W. K., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. K. Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił, że podjęte w sprawie rozstrzygniecie narusza przepisy postępowania mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 61a § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sytuacji, gdy kwestia prawa opiekuna osoby z niepełnosprawnością do świadczenia pielęgnacyjnego została wcześniej rozstrzygnięta w sposób ostateczny, to brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie nowego wniosku, a w konsekwencji błędne uznanie, że sam fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy o świadczenie pielęgnacyjne przesądza - z uwagi na tożsamość sprawy - o braku możliwości uzyskania świadczenia w przyszłości;

- art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i błędne przyjęcie, że istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji w przedmiocie prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego zwalniało organ procedujący nad kolejnym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego i niebudzącego wątpliwości ustalenia elementarnych w sprawie okoliczności faktycznych, tj. przede wszystkim, czy w sprawie faktycznie zachodzi res iudicata i czy nowy wniosek inicjowałby w istocie sprawę identyczną pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym ze sprawą rozstrzygniętą uprzednio decyzją ostateczną. Nadto RPO wskazał na pominięcie regulacji art. 24 ust. 2 u.ś.r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.), który stanowi, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest co do zasady ustalane na przyszłość począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, co doprowadziło organ do błędnej konstatacji, że żądanie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego zostało już rozpoznane, co z kolei skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Podstawę prawną kontrolowanych rozstrzygnięć stanowił art. 61a § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Powołany przepis określa dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym ta druga przesłanka nie została w żaden sposób dookreślona. Należy jednak przez nią rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Okoliczność taka będzie zatem miała miejsce na przykład wówczas, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym oraz gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2011, s. 298, a także wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, LEX nr 1094438 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1228/08 - dostępny w CBOSA). W konsekwencji uznać należy, że dyspozycję art. 61a § 1 k.p.a. każdorazowo wypełniać będzie bezprzedmiotowość złożonego wniosku, stanowiąca uzasadnioną przyczynę niemożności wszczęcia postępowania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Lu Gd 1009/12, LEX nr 1232079).

Prowadzenie postępowania sprawie, w której zapadło już rozstrzygniecie, prowadziłoby do wydania decyzji obarczonej wadą dającą podstawy do stwierdzenia jej nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (tzw. res iudicata). O naruszeniu res iudicata decyduje jednak istnienie tożsamości obu spraw. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, tożsamość ta będzie istniała jedynie wówczas, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (zob. M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz LEX, 4. wydanie, Warszawa 2011, str. 969 – 970 wraz z powołanym tam orzecznictwem).

W ocenie Sądu przekonanie organów administracji o tożsamości sprawy objętej wnioskiem W. K. z dnia [...] kwietnia 2017 r. o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. K., ze sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] nr [...], które to przekonanie przełożyło się na uznanie, iż niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania na skutek powyższego wniosku, nie zasługuje na aprobatę.

Przypomnieć wypada, że powołaną decyzją z dnia [...] która – co bezsporne – funkcjonuje nadal w obrocie prawnym jako decyzja ostateczna, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], odmawiającą przyznania W. K. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. K. Decyzja ta zapadła na skutek wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2013 r. (k. 6 akt adm. I inst.), zaś jej podstawę prawną stanowił w szczególności art. 17 ust. 1b u.ś.r., który to przepis określa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (pkt 2).

Pomimo, że obecnie (we wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r.) skarżący zwrócił się o przyznanie tożsamego świadczenia (lecz na inny okres), do którego uprawnienie wywodził z tej samej okoliczności faktycznej, co we wniosku z dnia [...] lipca 2013 r. (sprawowanie opieki nad matką W. K.), o tożsamości obu tych spraw nie może być mowy z przyczyn trafnie wskazanych zarówno przez skarżącego, jak i przez biorącego udział w niniejszym postępowaniu Rzecznika Praw Obywatelskich.

W pierwszej kolejności należy wskazać na różnicę stanu prawnego obu tych spraw, wynikającą ze stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, niekonstytucyjności zastosowanego przez organy w decyzjach z 2013 r. przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Podkreślić należy, że wyrok Trybunału stwierdzający niekonstytucyjność określonego przepisu lub jego części tworzy nowy stan prawny od chwili jego wejścia w życie, zaś jedynym wyjątkiem od tej zasady jest skorzystanie przez Trybunał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji RP możliwości wydłużenia mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów. W odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. Trybunał z tej możliwości jednak nie skorzystał. Jednocześnie podkreślić należy, że powyższy wyrok miał wprawdzie charakter zakresowy, a przez to nie doprowadził do utraty mocy obowiązującej całego art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak jego skutkiem było "wycięcie" z tego przepisu fragmentu uznanego za sprzeczny z Konstytucją, co jest wystarczające dla stwierdzenia, że wyrok ten spowodował zmianę stanu prawnego. Jak słusznie zauważył skarżący, potwierdza to liczne orzecznictwo sądowo- administracyjne wyrażające pogląd, że wejście w życie ww. wyroku Trybunału czyni koniecznym pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenia pielęgnacyjne tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał uznał za niezgodną z Ustawą Zasadniczą (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1668/14, z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 223/16, z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 755/16 i I OSK 1208/16, a także wyroki WSA: z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 910/16, z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/16 – dostępne w CBOSA).

Ubocznie w tym miejscu wyjaśnić wypada, że wprawdzie początkowo powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. wywołał w orzecznictwie rozbieżności co do interpretacji jego skutków prawnych i w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych przyjmowano, że skoro wyrok ten nie skutkował uchyleniem art. 17 ust. 1b u.ś.r., to nie zmienia on sytuacji prawnej osób ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne (tak np. wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 2926/14 i z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt I OSK 519/14, a także podjęty w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] wyrok WSA z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 677/15). W późniejszym czasie w przeważającej części orzecznictwa pogląd ten został jednak odrzucony na rzecz stanowiska przedstawionego wcześniej (uznającego za konieczne rozstrzygania wniosków o świadczenia pielęgnacyjne bez uwzględnienia zastrzeżenia wynikającego z art. 71 ust. 1b u.ś.r., z czym w pełni zgadza się skład orzekający w niniejszej sprawie.

Słuszne są również zarzuty skarżącego oraz RPO wskazujące na brak tożsamości przedmiotu sprawy załatwionej decyzją z dnia [...] oraz sprawy niniejszej (zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2017 r.). Przedmiot tych spraw w istocie różni się bowiem ze względu na odmienne okresy świadczeniowe, które zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., (w odniesieniu m.in. do świadczeń pielęgnacyjnych), każdorazowo wyznacza data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia.

Z powyższych względów stwierdzić należy, ze organy błędnie uznały, że sprawa objęta wnioskiem skarżącego z dnia [...] kwietnia 2017 r. jest sprawą już uprzednio rozstrzygniętą decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] nr [...]. Sprawy te nie są bowiem tożsame w pełnym zakresie. Prezydent Miasta, a za nim SKO, niezasadnie więc przyjęły, iż zachodzi przeszkoda w ponownym wszczęciu na skutek ww. wniosku postępowania w sprawie o ustalenie prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. W konsekwencji organy błędnie zastosowały art. 61 § 1 k.p.a., czym naruszyły ten przepis, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Końcowo stwierdzić należy, że błędne jest również stwierdzenie zawarte w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jakoby organ pierwszej instancji winien rozpoznać w odrębnym postępowaniu złożony przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2017 r. wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosek o zmianę, na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r., przyznanego skarżącemu decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] zasiłku dla opiekuna, na świadczenie pielęgnacyjne.

Należy zauważyć, że w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. "b" u.ś.r. sytuacja, w której opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do (m.in.) zasiłku dla opiekuna, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Stosując ten przepis należy mieć jednak na uwadze regułę określoną w art. 27 ust. 5 u.ś.r., z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie skarżącemu przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, nie będąc uprzednio pouczona o prawie wyboru jednego z nich.

W świetle powyższego organ pierwszej instancji winien zatem rozpatrzeć merytorycznie wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenie pielęgnacyjnego, zaś pismo skarżącego załączone do przedmiotowego wniosku, oznaczone jego "Wniosek o zmianę zasiłku dla opiekuna na świadczenie pielęgnacyjne" (k. 57 akt adm. I inst.), potraktować w tym postępowaniu jako oświadczenie co do wyboru świadczenia. Oczywiste jest przy tym, że w razie przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, organ pierwszej instancji zmuszony będzie jednocześnie orzec o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] przyznającej skarżącemu zasiłek dla opiekuna.

Obowiązkiem organu pierwszej instancji w dalszym toku postępowania będzie zatem wszczęcie postepowania w sprawie ustalenia prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad W. K. oraz wydanie w tej sprawie stosownej decyzji merytorycznej z uwzględnieniem przedstawionych wyżej uwag i wniosków, a przed wszystkim z uwzględnieniem faktu, że wobec ewentualnego zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uprawnieniem do pobierania zasiłku dla opiekuna, skarżący jednoznacznie dokonał wyboru świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.