Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 391/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Parafii [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew; oddala skargę /-/ E. Brychcy /-/ B. Kamieńska /-/ W. Batorowicz


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta O. decyzją z dnia [...] października 2004r. na podstawie art. 47k i art. 47l ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079 z późn. zm.), art. 158 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) i na podstawie § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 06 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99, poz. 907) po ponownym rozpatrzeniu sprawy dotyczącej usunięcia drzew z terenu cmentarza przy ul. [...] w O. bez wymaganego zezwolenia, wymierzył Parafii [...] w K. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] sztuk drzew rosnących na terenie cmentarza oraz zobowiązał do wpłaty tej kwoty na konto Miejskiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w O. w terminie 14 dni.

W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniu [...] października 2003r. z urzędu wszczęto postępowanie administracyjne dotyczące usunięcia drzew z cmentarza będącego własnością Parafii [...] w K. W toku oględzin terenu cmentarza ustalono, że w październiku 2003r. z cmentarza wycięto [...] sztuk drzew. Rzeczoznawca ustalił nazwy rodzajowe usuniętych drzew oraz określił jaka była żywotność drzew w momencie ścięcia. Ponownie rozpoznając sprawę na podstawie opinii rzeczoznawcy ustalono jakie obwody pni na wysokości 1,30 metra od poziomu gruntu mogły mieć ścięte drzewa. Na podstawie dowodów z zeznań świadków ustalono, że wycinka została przeprowadzona na polecenie oraz za wiedzą i zgodą ówczesnego Proboszcza Parafii [...]. Prace te prowadzone były przez wynajętą firmę "A" s.c. R.K. i E.K. Pomiędzy tą firmą a Proboszczem Parafii zostało zawarte ustne porozumienie w sprawie wycięcia drzew. Porozumienie to poprzedzone zostało pisemną ofertą złożoną przez firmę "A" z dnia [...] września 2003r. W toku postępowania administracyjnego zlecający wycinkę drzew ksiądz A.B. jak i przyjmujący zlecenie R.K. prezentowali stanowisko, że uzgodniono ustnie że wyciętych drzew miało być około [...] sztuk. Zważywszy na fakt, że komisyjnie ustalono, iż faktycznie usunięto [...] sztuk drzew w ocenie organu orzekającego powyższy fakt obciąża Parafię, ponieważ jako właściciel terenu i zleceniodawca prac powinien prowadzić bieżący nadzór nad wykonywanymi pracami.

Wysokość kary wyliczono kierując się ustaleniami biegłego rzeczoznawcy co do rodzaju drzew oraz obwodu pnia ściętego drzewa na wysokości 1,30 od ziemi w oparciu o § 2 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 06 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew. W stosunku do drzew obumarłych zastosowano współczynnik zmniejszający 0,1.

Wyjaśniono także, że nie ma podstaw do tego aby karę zmniejszyć o 12 sztuk drzew tj. o liczbę sztuk drzew, na które decyzją z dnia [...] lipca 1989r. wyrażono zgodę usunięcia z terenu cmentarza, ponieważ decyzja ta dotyczy rodzajowo innych drzew niż faktycznie zostały usunięte.

Odwołanie od powyższej decyzji poprzez swojego pełnomocnika złożyła Parafia [...] w K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w celu ponownego przesłuchania byłego proboszcza Parafii ks. A.B., przeprowadzenia wizji lokalnej na cmentarzu oraz przesłuchania w charakterze świadków członków Rady Parafialnej: H.K. i A.S. na okoliczność przekazania placu budowy jakim był cmentarz przy ul. [...].

Odwołujący się zarzucił naruszenie przepisu art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody, przez wymierzenie Parafii kary za wycięcie bez wyzwolenia [...] sztuk drzew w sytuacji gdy Proboszcz Parafii przekazał cmentarz jako plac budowy firmie R.K. i zlecił jedynie wycinkę [...] drzew.

Dalej odwołujący zarzuca naruszenie szeregu przepisów proceduralnych i wskazuje, że naruszono art. 6 i 7 kpa polegający na nieuwzględnieniu faktu przyczynienia się organów administracji państwowej i samorządowej do zaistnienia niniejszej sprawy co miało polegać na szykanowaniu społeczności ewangelickiej O., uniemożliwieniu zagospodarowania oddanego w 1989r. całkowicie zdewastowanego cmentarza.

Zarzucono także, że doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 7 kpa w związku z art. 82 kpa powodujący nieważność postępowania z powodu przesłuchania w charakterze świadka byłego Proboszcza Parafii A.B. pomimo, że świadek ten w skutek represyjnych działań kierowanych wobec Parafii doznał zaburzeń psychicznych i w dniu przesłuchania przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie był zdolny do złożenia pełnowartościowych zeznań.

Zarzucono naruszenie art. 75 § 1 kpa polegające na nieuwzględnieniu wniosków dowodowych Parafii w przedmiocie przeprowadzenia wizji lokalnej, która pozwoliłaby ustalić rzeczywisty zakres zleconej przez Proboszcza wycinki. Argumentowano bowiem, że dokonując wizji lokalnej cmentarza w październiku 2003r. należało z urzędu ustalić kto konkretnie wykorzystując sprzęt mechaniczny dokonuje nielegalnej wycinki i zawiadomić o tym organy ścigania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. na podstawie art. 127 § 2 i 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach uzasadnienia wskazano, że działka o nr ewidencyjnym [...] będąca cmentarzem stanowi własność Parafii [...] w K. W październiku 2003r. na terenie cmentarza prowadzono prace porządkowe polegające na naprawie ogrodzenia, wywozie śmieci oraz wycince drzew. Powyższe prace zlecił ówczesny Proboszcz Parafii ks. A.B., a wykonywane były przez firmę "A" s.c. R.K. i E.K. Parafia przyjęła ofertę złożoną przez firmę "A" z dnia [...] września 2003r. Na podstawie zeznań ks. A.B. i R.K. ustalono, że strony umowy zlecenia w sposób precyzyjny nie uzgodniły jednoznacznie, które drzewa mają być usunięte. Poza sporem jest, że Parafia nie wystąpiła o zezwolenie na wycinkę drzew, bo jak zeznał ks. A.B. na rozprawie w dniu [...] listopada 2003r. sądził on, iż na wycięcie samosiejek zgoda nie jest wymagana, natomiast w dniu [...] września 2004r. zeznał, że nie wystąpił o zezwolenie ponieważ obawiał się ,że takowego nie otrzyma. Ustalono także, że wycinka drzew na cmentarzu prowadzona była w październiku 2003r.

Dokonując analizy prawnej wskazano, że w dacie wycinania drzew, a zarazem w dacie wszczęcia postępowania w przedmiocie wycinki drzew obowiązywały przepisy ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody.

Art. 47e ust. 1 i 2 cyt ustawy stanowi, że władający nieruchomością obowiązani są do utrzymywania we właściwym stanie drzew oraz krzewów rosnących na nieruchomości będących w ich władaniu. Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta wydanym na wniosek władającego. W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że władającym nieruchomością jest Parafia i tylko ona mogła uzyskać zezwolenie na wycięcie drzew z cmentarza. Nie ma znaczenia czy władający nieruchomością sam dokonuje usunięcia drzew, czy przy tej czynności posługuje się innymi osobami.

Argumentowano dalej, że wykonująca prace porządkowe firma "A" nie może być uznana za wykonawcę prac budowlanych, któremu przekazano plac budowy w celu realizowania inwestycji wymagającej uzyskania stosownych zezwoleń. Z przyjętej oferty wynika, że strony tego porozumienia ustaliły cenę za wycięcie drzew. Prace trwały przez kilka tygodni, odbywały się podczas dnia i zawsze pracowało kilka osób.

W ocenie organu zeznania wszystkich świadków przesłuchiwanych na okoliczność prowadzenia prac związanych z wycinką drzew jednoznacznie wskazują na to, że wycinka odbywała się w sposób zorganizowany i legalny w tym znaczeniu, że za wiedzą władającego nieruchomością. Odnosząc się do zarzutu odwołującego, że przeprowadzono wycięcie drzew ponad warunki zlecenia udzielone przez Parafię wyjaśniono, że takie twierdzenie jest nieprawdziwe ponieważ, gdyby tak było Parafia dokonałaby dużo wcześniej zgłoszenia o nielegalnej wycince drzew, a nie dopiero w lutym 2004r.

Kolegium nie uznało za zasadne uwzględnienie wniosku zawartego w odwołaniu o ponowne przesłuchanie księdza jak i dwóch członków Rady Parafialnej wyjaśniając, że zeznania te niczego istotnego do sprawy nie wniosą. Podobnie uznano, że i ponowne oględziny wyciętych drzew nie uzupełnią w istotnym zakresie dowodów.

Wysokość kary za wycinkę poszczególnych drzew została wyliczona na podstawie opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę dr inż. W.K., który określił wiek, żywotność, gatunek drzew oraz przedstawił obwód pnia ściętego drzewa na wysokości 1,30 metra. Ekspertyza biegłego stanowiła podstawę do wyliczenia stawki kar za poszczególne drzewa oraz łącznie za wszystkie usunięte [...] drzew.

W uzasadnieniu wskazano również, że z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów może wystąpić jedynie władający nieruchomością co wynika z art. 47e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Tym samym kara za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia może być wymierzona jedynie władającemu nieruchomością, co wynika z art. 47k cytowanej ustawy. Osoba nie będąca władającym nieruchomością nie może uzyskać zezwolenia na usuwanie drzew, a tym samym nie można jej wymierzyć administracyjnej kary pieniężnej za usuwanie tych drzew. W przedmiotowej sprawie tylko Parafia [...] w K. jako właściciel cmentarza i władająca nieruchomością winna była przed zleceniem wycinki drzew wystąpić o zezwolenie, a ponieważ tego nie uczyniła została zobowiązana do zapłaty wyliczonej kary.

Skargę na powyższą decyzję za pośrednictwem swego pełnomocnika złożyła Parafia [...] w K.

W skardze ponowiono zarzuty zawarte w odwołaniu naruszenia art. 6 i 7 kpa, 82 pkt 1 kpa powodujące nieważność postępowania w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 7 kpa oraz naruszenie art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody. Wskazano także na sprzeczność istotnych ustaleń Kolegium z treścią zebranego w sprawie materiału przez przyjęcie, że skoro wycinka drzew na cmentarzu była prowadzona w sposób zorganizowany, to musiała być prowadzona w sposób "legalny", czyli za wiedzą właściciela nieruchomości. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu ponownego przesłuchania byłego Proboszcza księdza A.B. oraz przeprowadzenia wizji lokalnej i przesłuchania wnioskowanych świadków w celu ustalenia zakresu zleconej przez Proboszcza nielegalnej wycinki.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych mocno podkreślane zarówno w odwołaniu jak i w skardze w tym art. 6 i 7 kpa, 82 pkt 1 kpa oraz 75 § 1 kpa nie znajdują żadnego uzasadnienia. W szczególności należy wskazać, że ogólna reguła legalności i praworządności działalności organów administracji państwowej została w niniejszej sprawie zachowana. Wyjaśnić należy, że w 1988r. Parafii [...] w K. przekazano na własność wcześniej zarządzany przez Skarb Państwa cmentarz. Stawiany przez skarżącego zarzuty dewastacji cmentarza w latach, gdy skarżący nim nie władał nie pozostają w związku z zakresem rozpoznawanej sprawy.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 82 pkt 1 kpa, polegający na tym że za wiarygodne uznano zeznania niezdolnego do komunikowania swych spostrzeżeń byłego proboszcza A.B. Należy tu podkreślić, że ksiądz A.B. przed organami administracji państwowej zarówno w toku pierwszego jak i drugiego postępowania miał pełną możliwość swobodnego wypowiadania się. Pierwszy raz ksiądz A.B. zeznawał w dniu [...] listopada 2003 r. w charakterze strony jako reprezentant Parafii. Z protokołu rozprawy wynika ,że tego dnia był w obecności drugiego księdza z Parafii – księdza T.S. Żadna z tych osób nie sygnalizowała jakichkolwiek dolegliwości mogących sugerować o niezdolności do spostrzegania i komunikowania się. Przeciwnie z protokołu wynika ,że zeznania księdza A.B. są składane spontanicznie i w sposób precyzyjny przedstawiają zaistniałe kilka dni wcześniej okoliczności związane z wycinką drzew. Ponownie ksiądz A.B. zeznawał już w charakterze świadka w dniu [...] września 2004 r. Ponieważ w między czasie nastąpiła zmiana Proboszcza w Parafii i nowym administratorem został ksiądz K.R. - to właśnie ksiądz K.R. tego dnia reprezentował Parafię. Obecny był również pełnomocnik Parafii adwokat D.B. Również i tego dnia żadna z osób nie zakwestionowała możliwości swobodnego i rzeczowego wypowiadania się przez księdza A.B. W tym stanie w ocenie Sądu obecne powoływanie się przez skarżącego na niezdolność do należytego komunikowania się i spostrzegania przez księdza A.B. jest niczym nie uzasadniona , a przez sąd została oceniona jako złożona dla nieuzasadnionego przewlekania postępowania. Należy wskazać, że oprócz zeznań składanych ustnie, działający w imieniu Parafii ksiądz A.B. składał pisma, w których opisywał okoliczności w jakich doszło do zlecenia usunięcia drzew. I tak w piśmie z dnia [...] stycznia 2004r. przedstawia historię cmentarza oraz relacjonuje zakres zleconych i wykonywanych od początku października 2003r. prac porządkowych na cmentarzu. W piśmie z dnia [...] października 2003r. kierowanym do Prezydenta O. ksiądz B. podaje, że pomimo zgody na wycięcie drzew "przedstawiciele ochrony środowiska z Urzędu Miasta niepokoją pracujących na cmentarzu ludzi".

Odpowiedzią na powyższe było pismo z dnia [...] października 2003r. Urzędu Miejskiego w K. kierowane do Parafii wzywające do natychmiastowej decyzji zaniechania dalszej wycinki drzew.

W tej sytuacji nie znajduje żadnego uzasadnienia zarzut, że kilkudniowe zwolnienie lekarskie obejmujące okres od [...] września 2004r. do [...] września 2004r. miałoby sprawiać, że ksiądz A.B. nie był zdolny do należytego spostrzegania i komunikowania swych spostrzeżeń. Również najdalej idący wniosek zarzucający, że decyzja zawiera wadę powodującą nieważność z mocy prawa jest nieuzasadniony.

Ponieważ tylko prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe może stanowić podstawę do prawidłowych ustaleń stanu faktycznego uznać należy ,że nietrafne zarzuty co do wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego nie skutkują uznaniem ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego.

W niniejszym stanie faktycznym materialno – prawną podstawą wymierzenia stronie skarżącej kary pieniężnej jest przepis art. 47k w związku z art. 47e ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001r. Nr 99, poz. 1079). Z przepisów tych wynika, że za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierzą administracyjną karę pieniężną. Jedynie uprawnionym podmiotem do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia jest zgodnie z art. 47e cytowanej ustawy władający nieruchomością. W związku z tym w pierwszej kolejności organ administracji winien dokonać ustaleń czy podmiot, który usunął drzewa mógłby uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest on posiadaczem nieruchomości, na której one rosną. Tylko bowiem taki pomiot może ponosić odpowiedzialność za usunięcie drzew. Skoro bowiem nikt inny nie mógłby uzyskać zezwolenia to oczywiste jest, że nikt inny nie może ponosić odpowiedzialności za ich usunięcie bez zezwolenia. Odpowiedzialność w tym zakresie została zobiektywizowana, a do jej ponoszenia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew. W niniejszej sprawie nie może budzić żadnych wątpliwości, że pomiędzy działaniem Proboszcza Parafii polegającym na zleceniu firmie "A" wykonywanie prac porządkowych, a wycinką [...] drzew indywidualnie określonych zachodzi normalny związek przyczynowy. To oferta przyjęta przez Proboszcza Parafii, z której wynika, że za wykonanie wycinki drzew i krzewów na terenie cmentarza wraz z wywózką oraz usunięciem śmieci uzgodniono cenę [...] zł netto. Nie ulega wątpliwości, że zleceniodawca tej pracy nie posiadał zezwolenia na wycinkę faktycznie usuniętych drzew, a co więcej miał świadomość, że takie zezwolenie jest potrzebne.

Nietrafne są argumenty skarżącego, że pomiędzy Parafią a firmą dokonującą wycinki drzew została zawarta umowa o roboty budowlane. Twierdzenie takie jest nieuprawnione i pozostaje w rażącej sprzeczności zarówno z pisemną ofertą z dnia [...] września 2003r. oraz zeznaniami składanymi wielokrotnie przez strony tej umowy tj. R.K. i administratora Parafii księdza A.B.

Trafna jest więc decyzja organu II instancji, które nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniosku o słuchanie w charakterze świadków członków Rady Parafialnej i to na okoliczność przekazania placu budowy jakim był cmentarz. Rolą organu było zebranie wszystkich dowodów i ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 78 § 1 kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Okoliczność, którą za pomocą wskazanych dowodów chciałby wykazać odwołujący, a mianowicie teza o przekazaniu placu budowy, nie ma dla sprawy znaczenia. Okoliczności, które należało w niniejszej sprawie ustalić zgodnie z przepisami ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody to: podmiot władający nieruchomością, ilość, rodzaj, wiek i żywotność usuniętych drzew oraz fakt czy podmiot władający nieruchomością dysponował stosownym zezwoleniem na ich usunięcie. Powyższe okoliczności zostały w sposób precyzyjny, dokładny i zgodnie z zasadami procedury ustalone, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano przesłanki, które przemawiały przeciwko prowadzeniu dalszych dowodów na okoliczności nie mające w sprawie istotnego znaczenia.

W sprawie nie zachodzi również zarzut sprzeczności ustaleń Kolegium z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegająca na tym, że skoro przy wycince w sposób zorganizowany przy wykorzystaniu sprzętu i samochodów pracowały firmy to wycinka musiała być prowadzona za wiedzą właściciela nieruchomości. Jak wskazano wyżej jedynie uprawnionym podmiotem mogącym uzyskać zezwolenie na wycinkę drzew była parafia. W sytuacji więc gdy Proboszcz Parafii zlecił zakres prac porządkowych na cmentarzu związanych z wycinką drzew logiczne jest przyjęcie, że wycinka tych drzew odbywała się za jego wiedzą i zgodą. Wcześniej bowiem pomiędzy zlecającym i zleceniobiorcą nie ustalono w sposób precyzyjny, które indywidualnie oznaczone drzewo ma być usunięte określając to ogólnie, że usuwane mają być wszystkie, które będą uznane za samosiewy. Wyjaśnić zaś trzeba, że na wycięcie drzew nawet jeśli były tzw. samosiewami również potrzebne jest otrzymanie stosownego zezwolenia.

W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustalono stan faktyczny i zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego. Uznać więc należy, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw wobec czego Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – orzekł o oddaleniu skargi.

/-/E. Brychcy /-/B. Kamieńska /-/W. Batorowicz

kk