Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1943/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 10  par. 1 i 2,  art. 77  par. 1,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Joanna Kube, Protokolant specjalista Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie 15 października 2021r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2021r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz M. D. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej "Prezesem UODO") decyzją z [...] marca 2021r. nr [...]udzielił M. D. (zwana dalej "Skarżącą") upomnienia za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U. UE, L 119, 4 maja 2016, zwane dalej "RODO"), polegające na wykorzystaniu [...] stycznia 2019r. danych osobowych P. D. (zwany dalej "Wnioskodawcą"), w zakresie imienia, nazwiska i numeru PESEL, bez podstawy prawnej, w celu uzyskania dostępu do jego danych osobowych zlokalizowanych na Platformie Usług Elektronicznych (zwana dalej "Platformą ZUS" lub "PUE ZUS"), administrowanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w [...] przy ul. [...].

Prezes UODO w uzasadnieniu decyzji wskazał, że Wnioskodawca w skardze na nieprawidłowość w przetwarzaniu Jego danych osobowych wskazał, że zgodnie z informacją otrzymaną na Platformie ZUS, Skarżąca uzyskała [...] stycznia 2019r. dostęp do jego danych osobowych, wykorzystując uprawnienia nadane przez ZUS w celu wystawienia zaświadczeń ZUS ZLA.

W toku postępowania ustalono, że Skarżąca korzystała w ww. dniu z danych osobowych Wnioskodawcy, zawartych w PUE ZUS. Korzystanie z tych danych nie zakończyło się wystawieniem zaświadczenia lekarskiego lub jego anulowaniem. Skarżąca wyjaśniła, że znała dane osobowe Wnioskodawcy, bo był jej mężem i pacjentem Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej w [...] (zwana dalej "Przychodnią"), w której Skarżąca była zatrudniona od [...] marca do [...] września 2019r. Skarżąca wskazała, że [...] stycznia 2019r. o godz. [...] weszła na PUE ZUS i korzystając z Certyfikatu ZUS dokonała wyboru pacjenta. Wejście na konto Wnioskodawcy miało miejsce w godzinach pracy i musiało wynikać z określonych czynności, dokonanych za zgodą i wiedzą Wnioskodawcy. Natomiast Wnioskodawca wskazał, że korzystał z porad lekarskich byłej żony do pierwszego kwartału 2018r. i po tym okresie nie zwracał się o poradę, zwolnienie lub inne czynności w systemie PUE ZUS.

Prezes UODO, uwzględniając ww. ustalenia, stwierdził, że przedmiotem postępowania był proces przetwarzania danych osobowych Wnioskodawcy przez Skarżącą, polegający na wykorzystaniu danych osobowych w zakresie imienia, nazwiska i nr PESEL, celem uzyskania dostępu do danych osobowych Skarżącego za pośrednictwem PUE ZUS, w związku z wykonywanym zawodem lekarza, w celach prywatnych.

Zdaniem Prezesa UODO przetwarzanie danych osobowych oznacza operację lub zestaw operacji wykonywanych na danych osobowych lub zestawach danych osobowych w sposób zautomatyzowany lub niezautomatyzowany, taką jak zbieranie, utrwalanie, organizowanie, porządkowanie, przechowywanie, adaptowanie lub modyfikowanie, pobieranie, przeglądanie, wykorzystywanie, ujawnianie poprzez przesłanie, rozpowszechnianie lub innego rodzaju udostępnianie, dopasowywanie lub łączenie, ograniczanie, usuwanie lub niszczenie (art. 4 pkt 2 RODO). Na podstawie art. 5 ust. 1 RODO dane osobowe muszą być przetwarzane m.in. zgodnie z prawem (lit. a); zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami (lit. b); adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów, w których są przetwarzane (lit. c) oraz przetwarzane w sposób zapewniający odpowiednie bezpieczeństwo danych osobowych, w tym ochronę przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem za pomocą odpowiednich środków technicznych lub organizacyjnych (lit. f). Administrator, na podstawie art. 5 ust. 2 RODO, jest odpowiedzialny za przestrzeganie przepisów ust. 1 i musi być w stanie wykazać ich przestrzeganie. Każda forma przetwarzania danych osobowych tzw. "zwykłych" powinna znaleźć oparcie w jednej z następujących, enumeratywnie wyliczonych w alt. 6 ust. 1 RODO przesłanek, warunkujących legalność tego procesu. Niezależnie od zgody osoby, której dane dotyczą (art. 6 ust. 1 lit. a RODO), przetwarzanie danych osobowych jest zgodne z prawem, gdy jest niezbędne do wypełnienia obowiązku ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit c RODO).

Prezes UODO wskazał, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2017r., poz. 1368), zwanej dalej u.ś.p.), ZUS upoważnia do wystawiania zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo w innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego, wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne: lekarza, lekarza dentystę, felczera lub starszego felczera, po złożeniu, w formie określonej w tym przepisie, oświadczenia, że zobowiązuje się do przestrzegania zasad orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wykonywania obowiązków wynikających z przepisów ustawy i przepisów o ochronie danych osobowych. ZUS, na mocy art. 55a ust. 2 u.ś.p., w celu wystawienia zaświadczenia lekarskiego udostępnia bezpłatnie wystawiającemu zaświadczenie lekarskie na jego profilu informacyjnym dane zgromadzone w prowadzonych na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, m.in.: Centralnym Rejestrze Ubezpieczonych (pierwsze imię, nazwisko, datę urodzenia i adres zamieszkania ubezpieczonego), Centralnym Rejestrze Płatników Składek (nazwę skróconą oraz NIP lub nr PESEL albo serię i numer paszportu płatnika składek, jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL), a także informacje o wcześniejszych zaświadczeniach lekarskich wystawionych ubezpieczonemu, zgromadzone w rejestrze, o którym mowa w art. 55b ust. 1 u.ś.p., oraz o zaświadczeniach, o których mowa w art. 59 ust. 8 u.ś.p. ZUS, zgodnie z art. 55a ust. 3 u.ś.p. udostępnia dane i informacje, o których mowa wyżej, po podaniu przez wystawiającego zaświadczenie lekarskie numeru PESEL ubezpieczonego albo serii i nr paszportu, jeżeli ubezpieczonemu nie nadano nr PESEL.

Wskazuje to, że lekarz - jako podmiot zobowiązany do oceny zasadności wystawienia zaświadczenia lekarskiego - jest upoważniony do dostępu do danych zgromadzonych na Platformie ZUS, ale dostęp taki jest możliwy w sytuacji służącej do udostępniania osobom wystawiającym zaświadczenia lekarskie usług, umożliwiających wystawienie zaświadczenia lekarskiego. Okoliczność ta wskazuje, że choć lekarz ma dostęp do danych zgromadzonych w systemie PUE ZUS, nie może w sposób dowolny korzystać z dostępu do nich.

Zdaniem Prezesa UODO w sprawie nie spełniono żadnej z przesłanek określonych w art. 6 RODO. Skarżąca wprawdzie znała dane osobowe Wnioskodawcy (imię, nazwisko, nr PESEL), gdyż był jej mężem, ale wykorzystała je (w szczególności nr PESEL) w celach niezwiązanych z udzielaniem świadczeń medycznych. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że Skarżący nie korzystał z porad lekarskich byłej żony po pierwszym kwartale 2018r. Brak jest też przepisów, które legalizowałyby wykorzystywanie danych, jakie miało miejsce w sprawie - celem uzyskania dostępu do PUE ZUS przez Skarżącą, nieuzasadnionego względami medycznymi (w szczególności w zamiarze wystawienia, anulowania lub sprostowania zaświadczenia lekarskiego lub potwierdzenia prawdziwości zawartych w zaświadczeniu danych). W związku z tym należało Skarżącej udzielić upomnienia, na mocy art. 58 ust. 2 lit. b) RODO za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a) i art. 6 ust. 1 RODO - przez wykorzystanie [...] stycznia 2019r. danych osobowych Wnioskodawcy bez podstawy prawnej w celu dostępu do jego konta zlokalizowanego w PUE ZUS.

2. Skarżąca w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o uchylenie ww. decyzji Prezesa UODO i zasądzenie kosztów postępowania, z uwagi na naruszenie:

- art. 5 ust. 1 lit a) RODO - przez błędną wykładnię, która skutkowała błędnym uznaniem, że przetwarzanie danych było niezgodne z prawem, co jest błędnym ustaleniem, gdyż Wnioskodawca korzystał z usług lekarskich Skarżącej do [...] sierpnia 2019r., a nie, jak wskazał w piśmie z [...].11.2020r.,

- art. 6 ust. 1 RODO - przez jego błędną wykładnię, która skutkowała błędnym ustaleniem, że Wnioskodawca nie wyrażał zgody na przetwarzanie danych, gdy zgoda była koniecznym warunkiem do korzystania z usług leczniczych, oraz zgoda, obowiązek prawny i cel spełniono, a przetwarzanie było zgodne z prawem,

- art. 9, art. 10, art. 36, art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256, zwana dalej "k.p.a."), dotyczących czasu trwania postępowania administracyjnego, przez brak wydania postanowienia o przedłużeniu postępowania, które od momentu wniesienia skargi do wydania decyzji trwało ponad rok, oraz braku informowania strony o prawach mających wpływ na treść wydanej decyzji.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi stwierdziła, że błędne było przyjęcie przez organ, że bez podstawy prawnej wykorzystała dane Wnioskodawcy (imię, nazwisko, nr PESEL), gdyż Wnioskodawca korzystał z usług Skarżącej (Lekarza zatrudnionego do [...] września 2019r. w Przychodni na podstawie umowy zlecenia - świadczenie usług medycznych) do [...] sierpnia 2019r. ([...] stycznia, [...] lutego, [...] sierpnia 2019r.), co wynika z danych z systemu informatycznego Przychodni. Okres ten pokrywa się z okresem wykonywania przez Skarżącą pracy w Przychodni, a nie jak wskazał Wnioskodawca w uzupełnieniu skargi z [...] listopad 2020r., o korzystaniu z usług medycznych Skarżącej przez pierwszy kwartał 2018r.

Skarżąca podniosła, że uzyskała dostęp do danych osobowych Wnioskodawcy przez logowanie do systemu PUE ZUS, na prośbę i za zgodą pacjenta, który [...] stycznia 2019r. stawił się w Przychodni, kiedy była w pracy i poprosił o sprawdzenie wcześniej wystawionego zwolnienia lekarskiego. Przetwarzanie przez Skarżącą danych Wnioskodawcy wynikało ze świadczenia usług medycznych i korzystania z PUE ZUS - Panel Lekarz, w celu ich realizacji: najpierw wystawienia zwolnienia lekarskiego, a potem jego sprawdzenia, na życzenie i za zgodą Wnioskodawcy – pacjenta. Skarżąca nie ma dostępu do indywidualnego – osobistego Panelu ZUS Ubezpieczonego, której jest dostępnego pacjentowi.

Tym samym Skarżąca uzyskała dostęp do danych zlokalizowanych na PUE Panel Lekarz w dniu pracy w przychodni, w celu weryfikacji danych związanych z wystawionymi przez Nią wcześniej zwolnieniami lekarskimi. Dostęp ten nie zakończył się ani wystawieniem ani anulowaniem zwolnienia, lecz jego sprawdzeniem, co nie nosi cech dowolności, ani nie było dokonane w celach prywatnych, jak przyjął Prezes UODO. Skarżąca jako lekarz, w ramach usług medycznych, miała prawo wglądu do danych pacjentów w systemie informatycznym (pismo z Przychodni potwierdzające Jej obecność w pracy; wydruk z PUE-panel Lekarz dotyczący przeglądu zaświadczeń lekarskich). Ponadto Dyrektor Przychodni potwierdził, że Panel ZUS jest obsługiwany przez lekarzy placówki, a z informacji uzyskanych z PUE ZUS (funkcjonalność dostępności w wersji mobilnej Panelu Lekarza) wynika, że umożliwia on: wystawienie podpisanie zaświadczenia ZUS ZLA, wystawienie i wysłanie nowego zaświadczenia lekarskiego, przegląd zaświadczeń lekarskich, przegląd zaświadczeń lekarskich wystawionych przez danego lekarza. (Dowód wydruk PUE-Panel Lekarz dotyczący zaświadczeń lekarskich). Lekarz ma zatem możliwość sprawdzenia pacjentów pod względem wystawionego zwolnienia, anulowania, wydrukowania i nie ma potrzeby takich informacji zawierać w dokumentacji medycznej i nie wymaga to wizyty osobistej.

Dodatkowo Wnioskodawca w prywatnych smsach kierowanych do Skarżącej potwierdził, że [...] stycznia 2019r. był w jej gabinecie lekarskim, a także wcześniej i później korzystał z Jej usług medycznych, w tym prosił o sprawdzanie i wystawienie potwierdzenia ZUS. Ponadto Wnioskodawca dopiero po roku od rzekomego niezgodnego z prawem przetwarzania Jego danych osobowych, zareagował na ewentualną nieprawidłowość, czyli [...] listopada 2019r., a do sierpnia 2019r. korzystał z usług medycznych Skarżącej. Takie działania, podejmowane już po rozwodzie i po wyprowadzeniu się przez Skarżącą z [...], mają na celu zdyskredytowanie Skarżącej, jako lekarza, kobiety, matki, co jest krzywdzące.

Skarżąca wskazała też, że nie była pouczona przez Prezesa UODO o uprawnieniach związanych z możliwością uczestnictwa w postępowaniu na każdym etapie, o możliwości wglądu w akta sprawy, przedstawienia swojego stanowiska, co wpłynęło na wynik postępowania.

3. Prezes PUODO w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

4. Skarżąca w piśmie z [...] czerwca 2021r. wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i podtrzymała stanowisko o legalności przetwarzania danych osobowych Wnioskodawcy wyłącznie na Panelu Lekarza, a nie na Panelu Pacjenta. Podkreślając, że załączone do skargi dowody wskazują na sprzeczność ustaleń organu ze stanem faktycznym oraz chęcią wprowadzenia organu w błąd przez Wnioskodawcę. Organ nie zweryfikował prawdziwości twierdzeń Skarżącego, a doprowadziło to do nakierowania postępowania przeciwko Skarżącej, co jest sprzeczne z dowodami załączonymi do skargi. Skarżąca powołała się na art. 6 RODO i wskazała, że przetwarzanie było zgodne z prawem, gdyż przeglądnięcie zaświadczenia odbyło się za zgodą i na wniosek Wnioskodawcy i było możliwe przez mobilną wersję Panelu Lekarza. Skoro Skarżąca miała prawo wystawić zaświadczenie lekarskie, mogła też dokonać jego przeglądu. Dodatkowo Skarżący nie umawiał w tym zakresie wizyty lekarskiej, bo nie ma takiego wymogu i nie ma potrzeby zawarcia tego w dokumentacji medycznej. Skarżąca podkreśliła, że jakkolwiek podstawą do wydania zaświadczenia jest u.ś.p., to możliwość wykonania nadanych uprawnień stwarza PUE – Panel Lekarza, przez określone opcje w aplikacji systemu informatycznego, pozwalające na przeglądanie zaświadczeń, nie na koncie Pacjenta, a na Panelu Lekarza, bez możliwości wejścia na Panel Pacjenta.

5. Wnioskodawca - uczestnik postępowania - w piśmie z [...] lipca 2021r. wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że ww. decyzja Prezesa UODO odpowiada prawu, a Skarżąca nie przedstawiła dowodu na Jego stawiennictwo [...] stycznia 2019r. w Jej gabinecie i na rejestrację wizyty w Przychodni.

Wnioskodawca wyjaśnił też, że między małżonkami, w ww. dacie istniał głęboki konflikt, a Skarżąca oprócz naruszenia ww. przepisów RODO dopuściła się także naruszenia art. 190a § 1 k.k. wobec Wnioskodawcy i jego partnerki. Wnioskodawca [...] stycznia 2019r. nie zwracał się ani o wystawienie ani o sprawdzenie zwolnienia lekarskiego. W Przychodni miał wybranego innego lekarza, więc nie mógł korzystać do [...] sierpnia 2019r. z usług medycznych Skarżącej. Wnioskodawca, odnosząc się do wiadomości sms, wskazał, że nie zawiera ona daty i nie została sporządzona w związku z wizytą w Przychodni [...] stycznia 2019r.

6. Skarżąca w piśmie z [...] sierpnia 2021r. podtrzymała swoje dotychczasowe wyjaśnienia i powołała się dodatkowo na art. 24 ust 2 ustawy z 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta (Dz.U. z 2020r., poz. 849, zwana dalej "u.p.p.r.p.r."). Wyjaśniła, że pacjent udzielił zgody na przetwarzanie danych i konieczność ich dalszego przetwarzania wynikała z konieczności udzielenia świadczenia medycznego/usługi. Art. 24 ust. 2 u.p.p.r.p.r. jasno wskazuje, że do przetwarzania danych zawartych w dokumentacji medycznej, o której mowa w art. 25 ust. 1 tej ustawy, w celu ochrony zdrowia, udzielania oraz zarządzania udzielaniem świadczeń zdrowotnych, utrzymania systemu teleinformatycznego, w którym przetwarzana jest dokumentacja medyczna i zapewnienia bezpieczeństwa tego systemu, są uprawnione w pkt 1) osoby wykonujące zawód medyczny. W rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2021r. poz.711) są to osoby uprawnione do udzielania świadczeń zdrowotnych. Skarżąca odwołała się też do art. 4 RODO i wskazała, że pacjent, wyrażając zgodę na leczenie w przychodni, dokonując prawa wyboru konkretnego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, ma prawo leczyć się u każdego innego lekarza obecnego w przychodni, co czynił Wnioskodawca, korzystając z porad medycznych Skarżącej, tym samym wyrażając na to zgodę. Skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że sprawdzenie wystawionych przez Skarżącą zaświadczeń lekarskich było poprzedzone świadczeniem medycznym wobec Wnioskodawcy - pacjenta, a cel przetwarzania i podstawa przetwarzania zostały zawarte w klauzuli informacyjnej Przychodni, którą pacjent podpisał.

Skarżąca podkreśliła, że przeglądnięcie wystawionych wcześniej zwolnień lekarskich przez lekarza nie wymaga rejestracji wizyty lekarskiej, a system PUE dla Lekarza w mobilnej wersji panelu lekarza daje możliwość przeglądu zaświadczeń lekarskich jako, dostępną funkcjonalność. Pracownik Centrum Obsługi Telefonicznej w kolejnej informacji z ZUS z [...] listopada 2019r., dopiero po interwencji Wnioskodawcy, stwierdziła, że ww. zdarzenie należy uznać za naruszenie przepisów ochrony danych osobowych, a właśnie to stanowi nieuprawnione działanie tego pracownika, niewyposażonego w środki prawne, dające możliwość oceny postępowania Lekarza, a zainicjowało to całą procedurą administracyjną. Na stronie internetowej www.zus.pl/e-ZLA jest wpis dający wskazówki w zakresie wystawiania zwolnień lekarskich i przetwarzania danych.

7. Prezes UODO w piśmie z [...] września 2021r., ustosunkowując się do ww. pisma Skarżącej z [...] sierpnia 2021r. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ, odnosząc się do braku uwzględnienia korzystania przez Wnioskodawcę (do [...] sierpnia 2019r.) z usług Przychodni, w której była zatrudniona Skarżąca, w tym okoliczności przebywania przez Wnioskodawcę w gabinecie Skarżącej [...] stycznia 2019r., wskazał, że z materiału dowodowego sprawy, w tym wyjaśnień złożonych przez Skarżącą nie wynika, by Skarżący [...] stycznia 2019r. w jakikolwiek sposób podejmował z nią kontakt uzasadniony względami medycznymi, a ponadto nie był zarejestrowany w Przychodni. Skarżąca nie przedstawiła też (poza wyjaśnieniami) dowodów (np. potwierdzenia realizacji wizyty) na korzystanie przez Wnioskodawcę z jej usługi lekarskiej [...] stycznia 2019r. Dodatkowo Wnioskodawca wyraźnie zakwestionował dostęp Skarżącej do jego danych osobowych zlokalizowanych na koncie PUE ZU [...] stycznia 2019r., a ustalenia faktyczne nie wskazują by Skarżąca dysponowała tego dnia uprawnieniniem do wejścia na profil Wnioskodawcy. Skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła dowodów, potwierdzających uzyskanie [...] stycznia 2019r. dostępu do danych Wnioskodawcy, logując się do systemu PUE-ZUS Panel Lekarz, na prośbę i za zgodą Wnioskodawcy, który poza tym wyjaśnił, że bycie pacjentem w danym okresie, nie przyznaje dowolności w decydowaniu o uzyskiwaniu dostępu do systemu PUE-ZUS. Korzystanie z systemu uprawnione jest w sytuacjach uzasadnionych względami medycznymi.

8. Wnioskodawca w piśmie z [...] września 2021r., ustosunkowując się do ww. pisma Skarżącej z [...] sierpnia 2021r., podtrzymał dotychczasowe wyjaśnienia i wskazał, że Skarżąca [...] lutego 2019r. wystawiła mu L4, na opiekę nad córką, a poza tym zwolnienie [...] stycznia 2018r. – czyli ponad rok przed [...] stycznia 2019r. Wyjaśnienie Skarżącej, jakoby Wnioskodawca prosił Ją o sprawdzenie, jakie ma wcześniej wystawione zwolnienia jest przyjętą przez linią obrony, mającą na celu uchylenie się od odpowiedzialności za przetwarzanie danych osobowych. Wnioskodawca podkreślił też, że w styczniu 2019r. uczestniczył w obowiązkowym kursie języka angielskiego, zorganizowanym przez Akademię [...] im. [...] w [...], od września 2018r. do lutego 2019r. i każda nieobecność wymagała usprawiedliwienia pismem urzędowym. Zajęcia odbywały się codziennie o godz. 8.00 - 14.00 lub 14.30, w budynku Biblioteki [...] i były podzielone na bloki, trwające ok. 1,5 godziny. Przerwy między zajęciami wynosiły 10 minut i był to czas, w którym możliwe było jedynie spożycie niewielkiego posiłku, odbycie krótkich rozmów telefonicznych lub zaspokojenie potrzeb fizjologicznych. Przerwy były zbyt krótkie, aby móc dotrzeć do przychodni, oddalonej o 700 m, w celu odbycia wizyty w gabinecie Skarżącej i konieczność oczekiwania na dostanie się do gabinetu. Wskazał też na wszczęte przeciwko Skarżącej postępowania karne, które były, w Jego ocenie, wyłącznie konsekwencją popełnienia przez Skarżącą czynów zabronionych, co potwierdzają dowody zgromadzone w tych postępowaniach: w [....] - sygn. akt [....] i w [...] - sygn. akt [...]. Skarżąca nie wspomina o aktach oskarżenia, chcąc stworzyć wizerunek osoby pokrzywdzonej, gdy to Ona jest sprawcą czynów zabronionych względem Wnioskodawcy i innych. Skarżąca utrudnia Wnioskodawcy kontakty z dzieckiem, zaś wysyłanie wiadomości z życzeniami stanowi jedynie wyraz szacunku dla matki dziecka, co Skarżąca błędnie odczytuje. Wspólne wakacje to efekt braku zgody Skarżącej na spotkania z dzieckiem bez jej obecności. Skarżąca dokonując nieuprawnionego przeglądania danych osobowych Wnioskodawcy i dopuszczając się czynów zabronionych z art. 190a § 1 k.k. potwierdza, że ignoruje ustalony porządek prawny i nawet wobec dowodów potwierdzających jej sprzeczne z prawem zachowanie próbuje odpowiedzialnością za swoje zachowanie obarczyć innych.

9. Wnioskodawca przy piśmie z [...] października 2021r. nadesłał wyciąg z rozkazu dziennego z [...] września 2018r., z którego wynika, że od [...]09.2018r. do [...].02.2019r. został skierowany do odbycia kursu języka angielskiego na poziomie [...], wraz z godzinami i czasem trwania zajęć.

10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem wydanym na rozprawie [...] października 2021r., stosownie do art. 106 § 3 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), dopuścił dowody załączone przez Skarżącą do skargi (k. 10-19 akt sądowych sprawy) oraz dokumenty załączone przez Wnioskodawcę do pisma z [...] października 2021r.

11. Pełnomocnik Skarżącej na rozprawie zmodyfikowała skargę, wnosząc jedynie o zasądzenie wpisu sądowego od skargi. Skarżąca dodatkowo wskazała, że Wnioskodawca był [...] stycznia 2019r. w Przychodni, a okoliczność przebywania na kursie języka angielskiego nie przeszkadzała mu w tym, gdyż budynek, w którym odbywały się zajęcia mieści się naprzeciwko Przychodni.

12. Uczestnik postępowania na rozprawie przed WSA w Warszawie zaprzeczył, że był w Przychodni i wskazał, że nie korzystał z porad Skarżącej.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga ma uzasadnione podstawy, choć nie wszystkie zarzuty w niej zawarte i sformułowane wnioski mogły być uznane przez Sąd za zasadne.

2. Sąd na wstępie zauważa, że Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji administracyjnych sprawowana jest przez Sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 P.p.s.a.).

Sąd administracyjny, stosownie do art. 133 § 1 P.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że Sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej decyzji, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ administracji publicznej w toku całego postępowania administracyjnego.

Ustawodawca przewidział jednak, że Sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów. Wynika to z dyspozycji art. 106 § 3 P.p.s.a. W doktrynie podkreśla się, że zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd administracyjny jest ściśle wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, jaką jest ocena zaskarżonego aktu lub czynności, zgodnie z kryterium legalności (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Zalasińska w Komentarzu do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H..Beck 2017, s. 520-521).

Celem postępowania dowodowego prowadzonego przez Sąd administracyjny nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 24 marca 2009r. sygn. akt I OSK 441/08 i z 20 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1306/08 – dostępne na www.nsa.gov.pl).

Warto też wyjaśnić, że Sąd administracyjny w postępowaniu sądowo-administracyjnym nie ustala stanu faktycznego sprawy, lecz bada czy w trakcie postępowania administracyjnego ujawniono wszelkie istotne okoliczności i czy były one uwzględnione przy wydawaniu decyzji i w jaki sposób zostały ocenione zebrane w sprawie dowody. Pomocne w tym zakresie mogą być dowody uzupełniające z dokumentów, które przedłożą strony w toku postępowania sądowego, a Sąd uzna za zasadne ich dopuszczenie na mocy art. 106 § 3 P.p.s.a. – jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Zdaniem Sądu przedłożone przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie dowody uzupełniające z dokumentów, i to zarówno te, które załączyła Skarżąca do skargi, jak również te, które przedłożył Wnioskodawca przy piśmie procesowym z [...] października 2021r. - a które Sąd dopuścił, stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a. - wyraźnie wskazują, że w toku postępowania administracyjnego przed Prezesem UODO w sposób dostateczny i zgodny z wymogami zasady prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie doszło do należytego zgromadzenia materiału dowodowego, który pozwoliłyby w sposób prawidłowy zastosować przepisy prawa materialnego.

Sąd po pierwsze wskazuje, że jakkolwiek z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że Prezes UODO umożliwił obu stronom postępowania: Skarżącej (k. 25 akt administracyjnych) i Wnioskodawcy (k. 24 akt administracyjnych), w trybie art. 10 § 1 k.p.a. wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów, tym niemniej w pismach tych - z [...] stycznia 2021r. - organ wskazał, że zgromadził już materiał dowodowy, a strony mają możliwość, stosownie do art. 73 § 1 i 1a k.p.a., wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów w lokalu organu i w obecności pracownika organu.

Z uprawnienia przewidzianego w art. 10 § 1 k.p.a. skorzystał Wnioskodawca, którego pełnomocnik adwokat A. S. otrzymała kopię całości akt sprawy (k. 26 akt administracyjnych), a następnie Wnioskodawca złożył do akt administracyjnych dwa pisma z [...] i [...] lutego 2021r. z załącznikami (k. 29-39 akt administracyjnych sprawy). Z załączników tych wynika, że Skarżąca wystawiła Wnioskodawcy zwolnienie lekarskie [...] lutego 2019r. (k. 37 akt administracyjnych). Wnioskodawca przedłożył też kserokopie SMS-ów, które wysyłali do siebie małżonkowie [...] stycznia 2019r., a które wskazują na ich stały kontakt, nie tylko w sprawach osobistych, lecz także w sprawach medycznych (k. 32 od góry akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu okoliczności wynikające z tych dowodów nie były przedmiotem wyczerpującej analizy Prezesa UODO, o której mowa w art. 77 § 1 k.p.a., i w tym zakresie próżno szukać odniesień w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choć wymóg taki wynika z art. 107 § 3 k.p.a. Dodatkowo stwierdzić też należy, że powyższe dowody wskazują, że nieuprawnione było oceny Prezesa UODO zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "Jak bowiem wynika z ustalonego stanu faktycznego" Wnioskodawca "nie korzystał z porad lekarskich swojej byłej żony (tutaj Lekarka) po upływie I kwartału 2018 roku." Warto wskazać, że doświadczenie życiowe wskazuje, że w kontaktach rodzinnych nie wszystkie porady lekarskie są odnotowywane w odpowiednich rejestrach i nie mają charakteru sformalizowanego, a małżonkowie mimo konfliktowych sytuacji, potrafią nieść sobie pomoc, na co również wskazuje korespondencja prowadzona przez małżonków, przy pomocy SMS, załączona przez Wnioskodawcę do akt administracyjnych sprawy, co do których Skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się i przedłożenia innych dowodów, które mogłyby przyczynić się do innego stanowiska organu niż wyrażony w zaskarżonej decyzji.

Sąd wskazuje ponadto, że z poglądów prezentowanych w judykaturze wynika, że dowód, co do którego strona nie miała możliwości wypowiedzenia się w postępowaniu administracyjnym – a z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdyż Skarżącej uniemożliwiono zapoznania się z dokumentami złożonymi przez Wnioskodawcę w toku postępowania administracyjnego - nie ma jakiejkolwiek mocy dowodowej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 grudnia 1987r. sygn. akt SA/Kr 1079/87, LEX nr 1689112; 16 września 1998r. sygn. akt III SA 5646/98, LEX nr 44805; teza pierwsza wyroku NSA z 7 listopada 1988r. sygn. akt IV SA 701/88, GAP 1989, nr 12, s. 42; wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2007r. sygn. akt V SA/Wa 160/07, LEX nr 334267). Naruszenie zatem przez Prezesa UODO obowiązku stworzenia stronie możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów stanowi naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym mające istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyroki NSA z: 13 lutego 1986r. sygn. akt II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13; 4 listopada 1998r. sygn. akt III SA 1035/97, LEX nr 36901).

Sąd stwierdza, że aktach administracyjnych sprawy nie ma dowodów wskazujących, że Prezes UODO przekazał Skarżącej w celu zajęcia stanowiska złożone przez Wnioskodawcę [...] i [...] lutego 2021r. materiały dowodowe, ani nie zawiadomił Skarżącej w trybie art. 10 § 1 k.p.a., aby mogła się wypowiedzieć co do nowych dowodów, których nie było w aktach administracyjnych sprawy w chwili, gdy organ wysyłał Skarżącej, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomienie z [...] stycznia 2021r.

Powyższa wadliwość proceduralna stanowi istotne naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a. Warto bowiem przypomnieć, że stosownie do art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Brak umożliwienia Skarżącej przez Prezesa UODO wypowiedzenia się co nowego materiału dowodowego, przedłożonego przez Wnioskodawcę oznaczał brak zapewnienia Skarżącej czynnego udziału w sprawie, gdy nie zachodziły przesłanki z art. 10 § 2 k.p.a.

Sąd zauważa ponadto, że Skarżąca zwróciła się do organu w piśmie z [...] lutego 2021r. o zrobienie odpisu z akt sprawy, uwypuklając sytuację pandemiczną i wykonywanie zawodu medycznego, jak też zamieszkiwanie w [...] i sprawowanie opieki nad dzieckiem. Skarżąca wyjaśniła też, że mimo próby nie udało Jej się nawiązać połączenia telefonicznego z organem. Skarżąca podtrzymała też dotychczasowe stanowisko, że nie dopuściła się niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych pacjenta – Wnioskodawcy.

Sąd stwierdza, że jakkolwiek Prezes UODO w postanowieniu z [...] lutego 2021r. prawidłowo wskazał, że nie jest zobowiązany przesłać Skarżącej kopii dokumentów znajdujących się w aktach, a Skarżąca - stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. i do poglądów doktryny z tego zakresu - powinna zapoznać się z aktami administracyjnymi w siedzibie organu, tym niemniej organ powinien przed wydaniem zaskarżonej decyzji - z uwagi na poszerzenie materiału o nowe dowody - wystosować do Skarżącej, kolejne zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a. Było to bowiem - jak pokazały załączone do skargi przez Skarżącą dowody – niezbędne do należytego załatwienia sprawy. Wydrukowane przez Skarżącą SMS z [...] stycznia 2019r., które potwierdziła za zgodność z oryginałem pełnomocnik Skarżącej (radca prawny J. W.), wskazują bowiem, że Wnioskodawca był w Przychodni, w której pracowała Skarżąca [...] stycznia 2019r. "A nie powiedziałen ze nie chcesz mi pomoc. Powiedzialas prawde, nie jesteś od wystawiania recept (...). Zgadzam się dlatego wyszedłem a nie dlatego ze nie chcialas mi pomoc" (k. 16 akt sądowych sprawy).

Sąd zauważa ponadto, że okoliczność późniejszego, niż wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, okresu korzystania przez Wnioskodawcę z usług medycznych Skarżącej (I kwartał 2018r.) potwierdza korespondencja małżonków prowadzona przy pomocy SMS, wydrukowanych i załączonych do skargi z:

- [...] stycznia 2019r.: "Dziekuje, lekarstwa które mi przepisalas dzialaja niewiarugodnie" (k. 17 akt sądowych);

- [...] lutego 2019r. "Możesz mi od siebie wystawić potwierdzenie zus. Bo mi przyszlo ale tam nie mam napisane jasno ze o mnie chodzi (...)" – k. 18 akt administracyjnych;

- [...] sierpnia 2019r. "Byłem w laboratorium. Dziekuje za skierowanie chociaż o tym rozmawialismy" – k. 19 akt administracyjnych.

Sąd na tej podstawie, jak również w związku z załączonymi przez Wnioskodawcę w postępowaniu sądowo-administracyjnym dokumentami przy piśmie z [...] października 2021r., uznał, że materiał dowodowy zgromadzony przez Prezesa UODO w postępowaniu prowadzonym przez rok był niewystarczający do wydania zaskarżonej decyzji, a organ wbrew treści art. 7 k.p.a. nie podjął w toku sprawy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie rozpatrzył, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., znajdującego się w aktach administracyjnych materiału dowodowego sprawy.

Tym samym przedwczesne i jednocześnie nieuprawnione było przyjęcie przez Prezesa UODO, że Skarżąca w sposób nieuprawniony wykorzystała [...] stycznia 2019r. dane osobowe Wnioskodawcy. Bez należytego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, z uwzględnienie zasady czynnego udziału obu stron postępowania nie jest możliwe prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie obywateli do władz publicznych (por. wyrok NSA z 7 października 1983r. sygn. akt SA/Lu 240/83, LEX nr 1688578). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.) Analogiczne stanowisko było wielokrotnie prezentowane w judykaturze (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 listopada 1994r. sygn. akt III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2001r. sygn. akt I SA 1768/99, LEX nr 54171).

3. Prezes UODO przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie zobowiązany wziąć pod rozwagę, stosownie do art. 153 P.p.s.a., oceny prawne i wskazania Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Dodatkowo Prezes UODO powinien sięgnąć do mobilnej wersji panelu lekarza, z której wynika, że każdy lekarz, który wystawił zaświadczenie lekarskie może dokonać jego przeglądu. Skarżąca, której w postępowaniu administracyjnym nie zapewniono w pełni czynnego udziału w sprawie, w pismach procesowych składanych do Sądu wskazywała bowiem, że z informacji uzyskanych z PUE ZUS (funkcjonalność dostępności w wersji mobilnej Panelu Lekarza) wynika, że Panel Lekarza umożliwia: wystawienie podpisanie zaświadczenia ZUS ZLA, wystawienie i wysłanie nowego zaświadczenia lekarskiego, przegląd zaświadczeń lekarskich, przegląd zaświadczeń lekarskich wystawionych przez danego lekarza. Skarżąca podnosiła również, że jakkolwiek podstawą prawną do wydania zaświadczenia jest, powoływana przez Prezesa UODO u.ś.p., to możliwość wykonania nadanych uprawnień stwarza PUE – Panel Lekarza, przez określone opcje w aplikacji systemu informatycznego, pozwalające na przeglądanie zaświadczeń, nie na koncie Pacjenta, a na Panelu Lekarza, bez możliwości wejścia na Panel Pacjenta. Skarżąca podkreśla ponadto, że pacjent, wyrażając zgodę na leczenie w przychodni, dokonując prawa wyboru konkretnego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, ma prawo leczyć się u każdego innego lekarza obecnego w przychodni, co czynił Wnioskodawca, korzystając z porad medycznych Skarżącej, wyrażając na to zgodę. Skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że sprawdzenie wystawionych przez Skarżącą zaświadczeń lekarskich było poprzedzone świadczeniem medycznym wobec Wnioskodawcy - pacjenta, a cel przetwarzania i podstawa przetwarzania zostały zawarte w klauzuli informacyjnej Przychodni, którą pacjent podpisał.

Prezes UODO powinien ponadto zastanowić się, jakiego rodzaju szkodę poniósł Wnioskodawca, w związku z tym, że Skarżąca miała dostęp do Jego danych osobowych, oraz uwzględnić w tym zakresie datę rozwodu małżonków. Niezbędne będzie ponadto ustalenie w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez Prezesa UODO, na podstawie dowodów z korespondencji prowadzonej przez małżonków przy pomocy SMS, jak również innych dowodów, także tych załączonych przez Wnioskodawcę do pisma procesowego z [...] października 2021r., czy Wnioskodawca korzystał z usług medycznych Skarżącej [...] stycznia 2019r., jak i po tej dacie, tak aby możliwe było prawidłowe zastosowanie art. 4 pkt 2 RODO w związku z art. 5 ust. 1 lit. a) oraz art. 6 ust. 1 RODO i czy w związku z tym możliwe i niezbędne będzie skorzystanie z dyspozycji art. 58 ust. 2 lit. b RODO.

4. Sąd, mając powyższe na względzie uznał za zasadne uwzględnienie skargi na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 132 P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji). Zawarte w punkcie drugim sentencji wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych wydano na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a.