Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 175/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
article: art. 61 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi B. L. na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie rozpoznania pkt 1, pkt 2 i pkt 3 wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do rozpoznania pkt 1 i pkt 2 wniosku z [...] grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. 2. stwierdza, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu pkt 3 wniosku o udostępnienie informacji publicznej, 3. stwierdza, że bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 0 5. zasądza od Prezesa Trybunału Konstytucyjnego na rzecz B. L. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. L. w dniu [...] grudnia 2021 r. skierowała do Trybunału Konstytucyjnego (na jego skrzynkę e-PUAP) wniosek o udostępnienie, na podstawie art. 61 Konstytucji oraz art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej powoływana jako u.d.i.p.) m. in.:

1) kopii oświadczeń majątkowych złożonych w 2020 r. przez sędziów TK: J. W., M. W., B. S., J. P., K. P., które nie zostały udostępnione na stronie internetowej Trybunału;

2) informacji, czy w sprawie rozpoznawanej przez Trybunał pod sygn. [...] doszło do wyłączenia któregokolwiek z sędziów TK od orzekania, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, skarżąca wniosła o wskazanie którzy sędziowie zostali wyłączeni od orzekania, a także – w pkt 3 wniosku o udostępnienie informacji publicznej, udostępnienie kopii postanowienia (postanowień) o wyłączeniu sędziego (sędziów) wraz z uzasadnieniem.

W dniu 31 grudnia 2021 r. B. L. sprostowała swoje żądanie, podając, że w pkt 1 wniosku z [...] grudnia 2021 r. domaga się udostępnienia kopii oświadczeń majątkowych wymienionych sędziów TK, złożonych w 2021 r. (a nie w 2020 r.).

W dniu 13 stycznia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. poinformował B. L., że jej wniosek nie zostanie rozpoznany w ustawowym terminie (14 dni), z uwagi na "konieczność analizy różnorodnych dokumentów z punktu widzenia oceny prawnej możliwości ich udostępnienia (...)" i wskazał nowy termin załatwienia sprawy (3 lutego 2022 r.), a następnie w piśmie z 3 lutego 2022 r., wysłanym B. L. poprzez e-PUAP w dniu 7 lutego 2022 r., zawiadomił ją o tym, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej zostanie rozpoznany nie później niż do 3 marca 2022 r. W dniu 8 lutego 2022 r. Trybunał Konstytucyjny, w odpowiedzi na pismo B. L., w którym podała, że art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie przewiduje możliwości przedłużenia terminu udostępnienia informacji publicznej o ponad dwa miesiące od dnia jego złożenia, zawiadomił skarżącą, że sprawa zostanie rozpoznana nie później niż do 28 lutego 2022 r.

W dniu 3 marca 2022 r. Trybunał Konstytucyjny poinformował B. L., m. in. o tym, że stosownie do 87 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2072) w zw. z art. 19 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 1422) uwzględniony został wniosek sędziów TK K. P., J. W., M. W., B. S. i J. P. o nadanie klauzuli tajności "zastrzeżone" dla oświadczeń o stanie majątkowym za rok 2020.

Odnośnie pytań nr 2 i nr 3 podano, że dostęp do dokumentów zawartych w aktach sprawy Trybunału odbywa się w formach i trybie przepisanych ustawą z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym formach i trybie. Według art. 74 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, dostęp do dokumentów zawartych w aktach sprawy Trybunału odbywa się poprzez: 1) publikację dokumentów na stronie internetowej Trybunału, będącej stroną Biuletynu Informacji Publicznej; 2) umożliwienie przeglądania akt w siedzibie Trybunału z uwzględnieniem ust. 5; 3) udostępnienie na wniosek kopii, odpisów lub wyciągów z akt, o ile dokumenty te nie zostały opublikowane zgodnie z pkt 1, po wniesieniu opłaty ustalonej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, z późn. zm.). W związku z powyższym, B. L., chcąc uzyskać interesujące ją dokumenty z akt, powinna zwrócić się do Sekretariatu Biura Służby Prawnej ze stosownym wnioskiem.

B. L. w dniu 5 marca 2022 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w rozpoznaniu pkt 1 – pkt 3 jej wniosku z [...] grudnia 2021 r. (zmodyfikowanego w dniu 31 grudnia 2021 r.) i wniosła o zobowiązanie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego do jego rozpoznania, stwierdzenie jego rażącej bezczynności w tej sprawie, wymierzenie grzywny oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca podniosła, że na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego nie ma zamieszczonych oświadczeń majątkowych sędziów J. W., M. W., B. S., J. P., K. P., które zostały złożone w 2021 r., mimo że stosownie do art. 14 ust. 7 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, oświadczenie majątkowe sędziów TK jest jawne. Prezes Trybunału publikuje oświadczenia sędziów Trybunału, w tym oświadczenie złożone przez siebie, w Biuletynie Informacji Publicznej Trybunału Konstytucyjnego co roku do dnia 30 czerwca. Brak publikacji na stronie oznacza, że informacja publiczna jest dostępna na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.), który powinien zostać rozpoznany bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, wyjątkowo zaś - do 2 miesięcy od złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).

Skarżąca podała, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego we wskazanych terminach nie udostępnił jej wymienionych oświadczeń majątkowych, ani nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie ich udostępnienia, z uwagi na nadanie im klauzuli "zastrzeżone", na podstawie art. 87 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

B. L. podniosła, że kwestia jawności oświadczeń majątkowych została jednoznacznie rozstrzygnięta w ustawie o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z art. 14 ust. 7 tej ustawy, oświadczenia majątkowe sędziów TK są jawne i podlegają udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej. Skarżąca dodała, że w uzasadnieniu projektu ustawy o statusie sędziów Trybunału (źródło - uzasadnienie projektu ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, Sejm VIII kadencji, druk nr 880), podniesiono, że jawność oświadczeń majątkowych będzie miała charakter "kompleksowy" i "nie będzie konieczności stosowania zbędnych odesłań". Jawność oświadczeń majątkowych sędziów Trybunału miała dla prawodawcy duże znaczenie, skoro sędziowie Trybunału, którzy nie chcieli się poddać temu rygorowi, mieli przejść w stan spoczynku (art. 10 ust. 1 ustawy z 13 grudnia 2016 r. Przepisów wprowadzających ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego). W konsekwencji skarżąca stwierdziła, że nie jest uzasadnione, na podstawie art. 19 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, który stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do praw i obowiązków sędziów Trybunału stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące praw i obowiązków sędziów Sądu Najwyższego, stosowanie art. 87 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Skarżąca podniosła, że informacją publiczną jest informacja o zasadach funkcjonowania podmiotów o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d u.d.i.p.), stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit e u.d.i.p.), a także orzeczenia Sądu Najwyższego (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a).

Zdaniem B. L. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zobowiązany był do udostępnienia jej informacji, czy w sprawie rozpoznawanej przez Trybunał pod sygnaturą [...] (w której wydano wyrok w dniu [...] czerwca 2021 r.), doszło do wyłączenia któregokolwiek z sędziów TK od orzekania, a jeżeli tak to których. Informacja o tym, czy którykolwiek z sędziów TK został wyłączony od orzekania w konkretnej sprawie, nie wymagała dostępu do akt sprawy regulowanego art. 74 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym i powinna być udostępniona niezwłocznie w trybie wynikającym wyłącznie z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odniesieniu do żądania określonego w pkt 3 wniosku, skarżąca podała, że o charakterze jej żądania (wniosku) decydowała jego treść i "wtórną kwestią" było zatem to czy Trybunał rozpatruje ten wniosek w trybie dostępu do informacji publicznej czy częściowo w trybie dostępu do dokumentów zawartych w aktach sprawy. Nie zmienia tego także przywołana we wniosku podstawa prawna. Wniosek był czytelny i konkretny oraz powinien być rozpoznany zgodnie z przepisami, które organ uważa, że umożliwiają jego realizację, zgodnie z zasadą zaufania obywateli do organów prowadzących postępowanie. B. L. dodała, że ustawa o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym przewiduje jawność akt Trybunału jak i możliwość uzyskiwania kopii z akt po wniesieniu opłaty ustalonej zgodnie z przepisami o kosztach w sprawach cywilnych (art. 74 ust. 4 pkt 3). Przepisy te modyfikują zasady uzyskiwania kopii dokumentów, będących informacjami publicznymi - na zasadzie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przede wszystkim w zakresie odpłatności (tj. art. 7 ust. 2 u.d.i.p.). Wobec tego, że przepisy ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym nie wprowadzają odmiennych zasad (terminów, procedur, skarg) w zakresie uzyskiwania takich informacji (informacji publicznych) w pozostałym zakresie mają zastosowanie gwarancje wynikające z u.d.i.p. (zob. np. wyrok NSA z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1258/16).

Oznacza to, że Trybunał miał obowiązek udzielenia odpowiedzi na pytanie oraz – w wypadku odpowiedzi pozytywnej - wyliczenia opłaty ustalonej zgodnie z przepisami o kosztach w sprawach cywilnych, zaś po jej uiszczeniu - udostępnienia informacji (postanowienia Trybunału o wyłączeniu sędziego są informacją publiczną co wprost wynika z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit a u.d.i.p.) Wszystko to powinno odbywać się jednak w ramach toczącego się już postępowania i w terminie wynikającym z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

B. L. podała, że o rażącej bezczynności Prezesa TK w rozpoznaniu jej wniosku świadczy całokształt okoliczności sprawy m. in. przedłużenie terminu jej załatwienia o ponad maksymalny - 2 miesięczny, którego ostatecznie również nie dotrzymano. Trudno nie uznać tego za przejaw złej woli organu i próby bezprawnego uchylenia się od wypełnienia ustawowego i konstytucyjnego obowiązku udzielenia informacji publicznej. Powyższe jest również podstawą do wymierzenia podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej grzywny.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego w odpowiedzi na skargę odwołał się do wyroków NSA z 19 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 238/19 (LEX nr 2777614) oraz z 28 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4433/18 (LEX nr 2764640) i podał, że informacje, których udostępnienia domaga się skarżąca w pkt 2 i pkt 3 wniosku nie podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p., lecz w trybie ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnych wyrokach z 27 marca 2018 r., sygn. akt II SAB/Wa 91/18 (co do którego wypowiedział się NSA w wyroku o sygn. akt I OSK 238/19); i z 11 lipca 2018 r., sygn. akt II SAB/Wa 85/18, oddalił skargi na bezczynność Prezesa Trybunału wobec nieudostępnienia wnioskodawcy - w trybie u.d.i.p. - postanowień TK w przedmiocie wyłączenia sędziego TK z udziału w rozpoznawaniu sprawy. Sąd wskazał, że przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. nie jest dostatecznym argumentem na rzecz uwzględnienia skargi. Organ dodał, że art. 74 ustawy z 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym wyłącza stosowanie u.d.i.p. nie tylko w zakresie dostępu do dokumentów zawartych w aktach sprawy, lecz także w zakresie dostępu do informacji z dokumentów z akt sprawy. Odnośnie żądania określonego w pkt 1 wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, Prezes TK podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 612/21 (LEX nr 3340139) wywiódł, że utajnione oświadczenia majątkowe sędziów nie stanowią informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podmiot ten, będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie udostępnił posiadanej informacji publicznej w ustawowym 14 - dniowym terminie (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., ze względu na ograniczenia ujęte w art. 5 tej ustawy lub w związku z niespełnieniem przez stronę warunku, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (niewykazanie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2).

Rozważania w tej sprawie należy rozpocząć od przypomnienia, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika wprost z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i obejmuje prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zatem prawo do informacji publicznej to prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, tj. o takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych (por. np. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 1932/18, LEX nr 2616330, wyrok z 3 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1190/15, LEX nr 2316813).

Sprawą publiczną w rozumieniu art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest każda informacja o działalności publicznej podmiotów wykonujących zadania publiczne. Z przepisu art. 6 ustawy wynika, że udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach ich funkcjonowania, danych publicznych (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p.), majątku publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy wskazuje, że udostępnieniu podlega informacja o programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań. Nadto, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy stanowi, że informacją publiczną są informacje o zasadach funkcjonowania władz publicznych i podmiotów wykonujących zadania publiczne.

Podkreślenia wymaga, że przepis art. 6 u.d.i.p. nie ma charakteru zamkniętego, a wyliczenie stanów faktycznych w nim określonych jest jedynie przykładowe. Nie oznacza to, że niewymieniony w tym przepisie konkretny stan faktyczny, który w sposób jednoznaczny kwalifikuje się jako informacja o sprawie publicznej, nie jest informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy.

W skardze do Sądu B. L. zarzuciła Prezesowi Trybunału Konstytucyjnego bezczynność w udostępnieniu jej kopii oświadczeń majątkowych sędziów wskazanych we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Argumentowała, że oświadczenia majątkowe sędziów są jawne (art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego) i podlegają udostępnieniu w Biuletynie Informacji Publicznej Trybunału Konstytucyjnego co roku do dnia 30 czerwca. Zdaniem skarżącej, zasada jawności oświadczeń majątkowych jest absolutna, co oznacza, że nie jest dopuszczalne zastosowanie, na podstawie art. 19 ustawy o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego, art. 87 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, który stanowi (zdanie drugie), że na wniosek sędziego, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone", określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla składającego oświadczenie lub osób dla niego najbliższych. Ze stanowiska skarżącej wynika, że objęcie informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności "zastrzeżone" powoduje, że podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powinien wydać decyzję odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W rozpatrywanej sprawie Prezes Trybunału Konstytucyjnego nie udostępnił oświadczeń majątkowych, ani nie wydał decyzji administracyjnej o odmowie ich udostępnienia, co stanowi o jego bezczynności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela zapatrywanie skarżącej, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu pkt 1 jej wniosku z [...] grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Sąd zauważa, że Prezes Trybunału Konstytucyjnego nie kwestionował w toku postępowania, że oświadczenia majątkowe sędziów stanowią informację publiczną (co do zasady podlegają opublikowaniu w Biuletynie Informacji Publicznej). Konieczność kwalifikacji oświadczeń majątkowych sędziów jako informacji publicznej, nie budzi zresztą wątpliwości w orzecznictwie (wyroki WSA w Warszawie z 23 września 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 677/14, LEX nr 1553164, z 29 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 617/14, nr 1553160, z 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 709/14, LEX nr 1508017). W tej sytuacji, chcąc się "uwolnić" od zarzutu bezczynności, podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, zobowiązany był wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia, a nie w drodze zwykłego pisma informować wnioskodawczynię o tym, że oświadczenia majątkowe nie mogą zostać udostępnione z uwagi na ich zastrzeżenie przez składające je osoby.

Sąd wyjaśnia, że poza zakresem sprawy zainicjowanej skargą na bezczynność jest ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 87 § 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Ta kwestia podlegałaby badaniu przez Sąd rozpatrujący skargę na decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Prezes Trybunału Konstytucyjnego prawidłowo poinformowała skarżącą, w drodze zwykłego pisma, że postanowienia o wyłączeniu sędziego (sędziów) wraz z uzasadnieniem, których udostępnienia domagała się w pkt 3 wniosku z [...] grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej stanowią informację publiczną, jednak nie podlegają udostępnieniu w trybie przewidzianym w tej ustawie, z uwagi na to, że art. 74 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sposób kompleksowy reguluje zasady dostępu do akt spraw rozpoznawanych w Trybunale Konstytucyjnym oraz do dokumentów znajdujących się w tych aktach.

Przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. dopuszcza możliwość uregulowania zasad dostępu do informacji publicznej w sposób odmienny niż w u.d.i.p. (m.in. np. zawężający krąg podmiotów uprawnionych do dostępu do informacji publicznej czy też odmiennie regulujący jego zasady). Wówczas regulacje dotyczące dostępu do informacji publicznej, zawarte w innych aktach prawnych, wyłączają możliwość domagania się udostępnienia informacji publicznej w oparciu o u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z dnia 9 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OPS 8/13 (ONSAiWSA 2014, Nr 3, poz. 38), wywiódł, że istnienie innych zasad czy trybu udostępniania informacji publicznych wyłącza stosowanie u.d.i.p., jednak tylko w zakresie regulowanym wyraźnie tymi szczególnymi ustawami. Przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p. oznacza, że wszędzie tam, gdzie konkretne sprawy dotyczące zasad i trybu dostępu do informacji będącej informacją publiczną uregulowane są inaczej w u.d.i.p., a inaczej w ustawie szczególnej dotyczącej udostępnienia informacji i stosowania obu tych ustaw nie da się pogodzić - pierwszeństwo mają przepisy ustawy szczególnej. Natomiast tam, gdzie dana sprawa uregulowana jest tylko częściowo albo w ogóle nie jest uregulowana w ustawie szczególnej, zastosowanie mają odpowiednie przepisy u.d.i.p., przy czym w pierwszym przypadku stosowane są uzupełniająco, w drugim zaś stanowią wyłączną regulację prawną w danym zakresie.

Zgodnie z art. 74 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, uczestnicy postępowania mogą przeglądać akta sprawy oraz sporządzać i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt, z wyjątkiem dokumentów zawierających informacje niejawne (ust. 1). Ograniczenie, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy osób uprawnionych na podstawie odrębnych przepisów do zapoznania się z informacjami niejawnymi, zawartymi w aktach sprawy (ust. 2). W myśl ust. 3 art. 74, przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie i otrzymywanie odpisów, kopii lub wyciągów z tych akt przez podmioty niebędące uczestnikami postępowania, jest dopuszczalne po dokonaniu anonimizacji danych osobowych oraz innych danych istotnych ze względu na identyfikację podmiotową. Zgodnie z art. 73 ust. 4, dostęp do dokumentów zawartych w aktach sprawy Trybunału odbywa się poprzez: 1) publikację dokumentów na stronie internetowej Trybunału, będącej stroną Biuletynu Informacji Publicznej; 2) umożliwienie przeglądania akt w siedzibie Trybunału z uwzględnieniem ust. 5; 3) udostępnienie na wniosek kopii, odpisów lub wyciągów z akt, o ile dokumenty te nie zostały opublikowane zgodnie z pkt 1, po wniesieniu opłaty ustalonej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623). Przeglądanie akt w sprawie skargi konstytucyjnej oraz w sprawie pytania prawnego odbywa się poprzez udostępnienie kopii dokumentów zawartych w tych aktach, po dokonaniu anonimizacji, o której mowa w ust. 3. (ust. 5).

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z 28 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4433/18 (LEX nr 2764640) i z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 238/19 (LEX nr 2777614), dotyczących omawianej problematyki wywiódł, że art. 74 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sposób kompleksowy reguluje zasady dostępu do akt spraw rozpoznawanych przez Trybunał oraz dokumentów znajdujących się w tych aktach, zarówno dla uczestników postępowania, jak i podmiotów niebędących uczestnikami postępowania i stanowi lex specialis w stosunku do przepisów u.d.i.p. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można zarzucić Prezesowi TK bezczynności w rozpoznaniu pkt 3 wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, z uwagi na niepodjęcie działań zmierzających do udostępnienia żądanej informacji (postanowień o wyłączeniu sędziego sędziego), zgodnie z ustawą o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, tj. wyliczenia opłaty ustalonej zgodnie z przepisami o kosztach w sprawach cywilnych, zaś po jej uiszczeniu - udostępnienia informacji. Skarżąca we wniosku z [...] grudnia 2021 r. powołała się na u.d.i.p. i podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, w sposób prawidłowy odwołał się do art. 1 ust. 2 u.d.i.p., informując wnioskodawczynię o szczególnym trybie dostępu do tych informacji.

Zdaniem Sądu, podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie miał natomiast podstaw do odwołania się do art. 74 ust. 3 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do pkt 2 wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca we wskazanym punkcie nie wnosiła bowiem o "dostęp do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy" (ust. 4), które są udostępniane w formach i trybie określonym w powołanym przepisie.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezesa TK do rozpoznania pkt 1 i pkt 2 wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).

Sąd stwierdził (pkt 2 wyroku), na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 powołanej ustawy procesowej, że Prezes TK dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu pkt 3 wniosku skarżącej, albowiem odpowiedzi na niego udzielił w dniu 3 marca 2022 r., a więc po upływie terminu wyznaczonego do jego rozpoznania na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p.(28 lutego 2022 r.).

W ocenie Sądu bezczynność Prezesa Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie nie była rażąca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest bowiem wystarczające samo przekroczenie przez organ (podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej) terminu załatwienia sprawy. Zwłoka w załatwieniu sprawy musi być znaczna, pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, podyktowana złą wolą podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne, czego w niniejszej sprawie stwierdzić nie można (por. wyrok NSA z 7 września 2021 r., sygn. akt III OSK 977/21, LEX nr 3219595). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że kategoria "rażącego" naruszenia prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Z tego względu orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane jedynie dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić.

W tej sytuacji nie było wystarczających podstaw do wymierzenia organowi grzywny, o czym orzeczono w pkt 4 wyroku.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1, pkt 2 i pkt 3 wyroku. Orzeczenie o którym mowa w pkt 4 wyroku wydano na podstawie art. 151 p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania (pkt 5 wyroku), orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 powołanej ustawy.