Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 357/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2012-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 pkt 2 i pkt 8, ust. 4, art. 92a ust. 1 i ust. 2, ust. 4, ust. 5, art. 93 ust. 7
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 69 poz 622
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do  kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 2 i ust. 3
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).

SENTENCJA

Dnia 28 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi T. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 grudnia 2011 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 lipca 2011 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego – działając m.in. na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia 7 czerwca 2011 r. nałożył na T. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A." karę pieniężną w łącznej kwocie [...] zł. za:

1) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty - załącznik do ustawy lp. 1.7.;

2) skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego – załącznik do ustawy lp. 10.2

3) przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego – załącznik do ustawy lp. 10.4;

4) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne – załącznik do ustawy lp. 1.8.1;

5) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: wystawiania zaświadczenia poświadczającego spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą – załącznik do ustawy lp. 1.8.3.

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji T. R. wniósł o jej uchylenie, jako niezgodnej z prawem. Zarzucił naruszenie lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Wskazał, że podczas kontroli kierowca był wyposażony w zaświadczenie potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu za dni, w których faktycznie nie prowadził pojazdu. W związku z powyższym, podniósł że nie miał wypływu na powstałe naruszenie, ponieważ kierowca z niewiadomych przyczyn nie wziął ze sobą tych dokumentów. Odnośnie naruszenia lp. 1.8.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym strona podniosła, że podczas kontroli wyposażyła kierowcę w wymagane zaświadczenie, co bezspornie potwierdza uzasadnienie wydanej decyzji. Natomiast w kwestii naruszenia lp. 1.8 załącznika do ustawy odwołujący wskazał, że kierowca w dniu kontroli posiadał ważne badania psychologiczne i lekarskie, które zostały załączone do odwołania. Wobec powyższego, za bezzasadne uznał nałożenie kary w tym zakresie. Dodatkowo odnośnie naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców, strona wniosła o ustalenie, czy kierowca opisał wykresówki zgodnie z art. 12 rozporządzenia 561/2006, ponieważ w uzasadnieniu decyzji organu I instancji brak informacji na ten temat. W ocenie przedsiębiorcy organ nie wykazał, aby to jego firma była sprawcą stwierdzonych naruszeń.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 19 grudnia 2011 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 39a ust. 1, art. 39j ust. 1 - 3, art. 391 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 235, poz. 1701), art. 31 ust. 1-3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), art. 15 ust. 7 a ppkt i) rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985), art. 4 pkt g) i pkt k), art. 6 ust. 1 oraz art. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 roku w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE nr L 102/1 z 11.04.2006 r.) oraz lp. 1.7, 1.8.1, 1.8.3, 10.2 lit. a i b oraz 10.4 lit. a i b załącznika do ustawy o transporcie drogowym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości.

Organ wskazał, że w dniu 7 czerwca 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości B. miała miejsce kontrola zespołu pojazdów składającego się z pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] nr rej. [...] przeprowadzona przez Inspekcję Transportu Drogowego. Pojazdem kierował D. K. Ustalono, że w dniu kontroli wykonywano krajowy transport drogowy rzeczy. Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół nr [...].

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał przepisy stanowiące materialnoprawną podstawę nałożenia na T. R. kary pieniężnej.

Odnosząc się do naruszenia z lp. 1.8.1 Generalny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że podczas kontroli drogowej kierowca okazał zaświadczenie o zatrudnieniu i spełnieniu wymogów ustawowych. Do dnia wydania decyzji w I instancji przedsiębiorca, pomimo wezwania, nie złożył wyjaśnień w sprawie, a także nie przesłał orzeczeń lekarskiego i psychologicznego stwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Kserokopie wymaganych dokumentów przedłożył dopiero z odwołaniem. Dokonując oceny załączonego orzeczenia lekarskiego nr [...] organ zauważył, że stwierdza ono jedynie brak przeciwwskazań kierowcy D. K. do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy określonych kategorii. Wskazał jednak, że właściwe orzeczenie lekarskie winno stwierdzać brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami określonych kategorii, gdyż tylko taki dokument uprawniałby skarżącego, zgodnie z art. 39a ust. 1 pkt 3) ustawy o transporcie drogowym, do wykonywania przewozu drogowego. W związku z powyższym, organ uznał za słuszne nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 500 zł.

W kwestii naruszenia z lp. 1.8.3 załącznika do ustawy Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, że w omawianym przypadku kierujący pojazdem okazał wprawdzie kontrolującym zaświadczenie potwierdzające spełnienie wymogów ustawowych, jednakże w toku postępowania przed organem I instancji strona nie przesłała dokumentów potwierdzających brak przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. W ocenie organu okoliczność w postaci stwierdzenia naruszenia z lp. 1.8.1 wskazuje, że zaświadczenie o spełnieniu wymogów ustawowych jest nieważne, gdyż zawiera nieprawdziwe informacje. W związku z powyższym organ uznał za prawidłowe nałożenie na stronę kary w kwocie [...] zł. tytułem naruszenia z lp. 1.8.3 załącznika do ustawy.

Zdaniem organu odwoławczego zasadnie również wymierzono przedsiębiorcy karę za naruszenia z lp. 1.7 załącznika do ustawy. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z treścią protokołu kontroli kierowca nie okazał do kontroli wykresówek, karty kierowcy, wydruku z tachografu cyfrowego ani zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu za dni 13 - 18, 20 i 26 -29 maja oraz 4 -6 czerwca 2011 r. Będąc przesłuchiwanym w charakterze świadka, kierowca zeznał, że w powyższych dniach nie prowadził pojazdu. Dodał, że pracodawca wystawił mu zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu, lecz nie odebrał ich z biura. Pomimo powyższych wyjaśnień kierowcy organ uznał, że przedsiębiorca nie wyposażył kierowcy skutecznie w wymagane zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu. Fakt wystawienia dokumentu przy jednoczesnym jego nieokazaniu przez kierowcę do kontroli stanowi naruszenie przepisów art. 87 ust. 1, ust. 3 ustawy o transporcie drogowym oraz art. 31 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców. Powołując art. 92 ust. 1, art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, organ podkreślił, że to przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za kierowców, którymi posługuje się przy wykonywaniu działalności gospodarczej związanej z przewozami drogowymi.

Za słuszne organ II instancji uznał również nałożenie na odwołującego kary pieniężnej za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców tj. naruszeń z lp. 10.2 i z lp. 10.4 lit. a i b. Zaznaczył przy tym, że we wszystkich przedstawionych przypadkach nie stwierdzono adnotacji na wykresówkach bądź wydruków z tachografu cyfrowego uzasadniających odstąpienie od norm czasu pracy kierowców.

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Odpowiadając na zarzut strony, że winę za powstanie naruszeń ponosi wyłącznie kierowca, organ zwrócił uwagę na treść art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy lub podmiotu realizującego przewóz drogowy. Zaznaczył, że sankcje wynikające z art. 92 ust. 1 powołanej ustawy dotyczą tylko podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane. Podmiotami tymi nie są jednak kierowcy przewoźnika drogowego, lecz sam przedsiębiorca, co wynika z definicji przewozu drogowego zawartej w art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowanie w sprawie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) przepisów postępowania administracyjnego:

- art. 6 k.p.a. poprzez błędne wskazanie strony jako winnej popełnienia zarzucanych czynów;

- art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i błędne wskazanie osoby naruszającej przepisy;

- art. 68 k.p.a. poprzez niewskazanie, kto naruszył przepisy ustawy o transporcie drogowym.

2) przepisów prawa materialnego:

- art. 92a ust. 4 i ust. 5 ustawy o transporcie drogowym poprzez uznanie błędnie winy strony, a nie faktycznego sprawcy, czyli kierowcy, który doprowadził do tychże naruszeń, co jednoznacznie potwierdzają dowody w postaci protokołu kontroli, obecnie od 1 stycznia 2012 r. art. 92b ustawy o transporcie drogowym;

- art. 93 ust. 7 ustawy transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia, obecnie od 1 stycznia 2012 r. art. 92 c ustawy o transporcie drogowym;

- lp. 1.7, 1.8.1, 1.8.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, które to przepisy zostały z dniem 1 stycznia 2012 r. uchylone przez zmianę przepisów ustawy o transporcie drogowym z dnia 16 września 2011 r. w związku z czym odpowiedzialność za te naruszenia została wyłączona jako odpowiedzialność przedsiębiorcy.

Skarżący podniósł, że naruszeń w zakresie czasu pracy oraz braku wymaganych dokumentów dopuścił się kierowca, co potwierdza protokół kontroli. Zgodnie z ustawą o transporcie drogowym to on powinien za to odpowiadać, a wobec skarżącego postępowanie powinno zostać umorzone. Przedsiębiorca zarzucił, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wziął pod uwagę przepisu art. 92a ust. 4 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, z którego wynika, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za czyny osób działających w jego imieniu nie jest odpowiedzialnością absolutną.

W zakresie naruszeń dotyczących lp. 1.7, 1.8.1. oraz 1.8.3 strona zwróciła uwagę na wyłączenie od 1 stycznia 2012 r. odpowiedzialności przedsiębiorcy za powyższe naruszenia, które ustawodawca wprowadził na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw. Dodatkowo odnośnie naruszenia lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym skarżący ponownie podniósł, że kierowca był wyposażony w zaświadczenie potwierdzające fakt nieprowadzenia pojazdu za wskazane dni. Ponieważ jednak kierowca z niewiadomych przyczyn nie wziął ze sobą tych dokumentów, skarżący nie miał wpływu na powstałe naruszenie. Zdaniem przedsiębiorcy, skoro wyposażył kierowcę w wymagane dokumenty, to nie ma podstaw do nałożenia kary za brak tych dokumentów.

Z kolei w kwestii naruszenia lp. 1.8.1 oraz lp. 1.8.3. skarżący podniósł, że skoro organ zakwestionował przesłane badanie lekarskie, to nie można było nałożyć kary za brak dokumentu w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu kierowcy i spełnieniu przez niego wszystkich wymagań określonych ustawą, ponieważ takiego zaświadczenia nie można wystawić, gdyż nie zawiera informacji o badaniu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Sąd dokonuje kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów celowości i słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co należy podkreślić w rozpoznawanej sprawie, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając skargę w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że jest ona zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 grudnia 2011 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 lipca 2011 r.

Według ustaleń organów obu instancji w dniu 7 czerwca 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości B. miała miejsce kontrola zespołu pojazdów składającego się z pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] nr rej. [...] przeprowadzona przez Inspekcję Transportu Drogowego. Pojazdem będącym własnością T. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A." T. R., kierował jego pracownik D. K. Ustalono, że w dniu kontroli wykonywano krajowy transport drogowy rzeczy. Z przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół nr [...]. Według ustaleń organu I instancji, podczas kontroli kierowca okazał zaświadczenie o nieprowadzeniu pojazdu za okres od 21 do 24 maja 2011 r. Nie okazał natomiast wykresówek, karty kierowcy, wydruku z tachografu cyfrowego ani zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu za okres 13, 18, 20, 26 – 29 maja 2011 r. oraz 4 – 6 czerwca 2011 r. kierowca okazał również zaświadczenie o zatrudnieniu i spełnieniu wszystkich wymagań określonych ustawą, nie przedstawił jednak orzeczenia lekarskiego i psychologicznego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organy stwierdziły uchybienia przepisom prawa polegające na:

1) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty - załącznik do ustawy lp. 1.7.;

2) skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego – załącznik do ustawy lp. 10.2

3) przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu przy wykonywaniu przewozu drogowego – załącznik do ustawy lp. 10.4;

4) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne – załącznik do ustawy lp. 1.8.1;

5) wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: wystawiania zaświadczenia poświadczającego spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą – załącznik do ustawy lp. 1.8.3.

Skarżący T. R. w toku postępowania, jak i w skardze nie kwestionował naruszeń dokonanych przez kierowcę. Wywodził jednak, że nie miał żadnego wpływu na postępowanie kierowcy, stąd nie powinien zostać pociągnięty do odpowiedzialności za naruszenia dokonane przez kierowcę. Zdaniem przedsiębiorcy, w niniejszej sprawie, pomimo wystąpienia przesłanek wyłączających jego odpowiedzialność, organy nie zastosowały art. 92a ust. 4 i ust. 5 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym.

Wobec zarzutów skargi należy podkreślić, że odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów transportowych wynika zarówno z przepisów unijnych, jak i krajowych. Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE.L. 1985, 370, 8) oraz rozporządzenie nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (WE) nr 3820/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE.L. 2006.102.1) nakładają na przedsiębiorcę bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy kierowców tak, aby nie dochodziło do naruszeń. Wyrazem tego obowiązku jest m.in. art. 10 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, który nakłada na przedsiębiorstwo transportowe obowiązek organizowania pracy kierowców w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia.

Z kolei z przepisów art. 92 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), w dalszej części u.t.d., w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli drogowej wynika, że karze pieniężnej podlega podmiot, który wykonuje przewóz drogowy, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów u.t.d. lub przepisów o czasie pracy kierowców i przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy na własny rachunek i podlegającym karze administracyjnej na podstawie art. 92 ust. 1 u.t.d. jest przedsiębiorca. W orzecznictwie administracyjnym wskazuje się na niezależność odpowiedzialności przedsiębiorców na podstawie art. 92 ust. 1 i ust. 4 u.t.d. oraz załącznika do tej ustawy od odpowiedzialności karnoadministracyjnej kierowców na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 2 u.t.d. (por. wyroki NSA z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 1000/05 i z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, Lex nr 920618). Także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. sygn. akt TK SK 75/06 stwierdził, że istniejące regulacje zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, aby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy też na zasadzie samozatrudnienia. W orzecznictwie podkreśla się także, że przepis art. 92 ust. 1 u.t.d. wyraźnie statuuje odpowiedzialność obiektywną. Nie wystarczy zatem wykazanie przez przedsiębiorcę braku winy, lecz wymagane jest pozytywnie udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Rzeczą przedsiębiorcy jest zatem właściwy dobór osób współpracujących. Przy zachowaniu należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących nie dochodziłoby bowiem do naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji niedopuszczalne jest przyjęcie, że przedsiębiorca nie odpowiada za naruszenia przepisów, o których mowa w art. 92 ust. 1 u.t.d. z tego wyłącznie powodu, że to pracownik dopuścił się tych naruszeń, a on nie miał wpływu na ich powstanie. Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za działania tych osób i ponosi z tego tytułu ryzyko w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jak wskazano wyżej, obowiązkiem przedsiębiorcy jest nie tylko zorganizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby mogli oni przestrzegać obowiązujących przepisów, ale również kontrolowanie wykonania powierzonych obowiązków. Ma rację skarżący, że odpowiedzialność przedsiębiorcy prowadzącego usługi w zakresie transportu drogowego za cudzy czyn osób wykonujących transport drogowy w jego imieniu nie jest odpowiedzialnością absolutną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt P 12/01, wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, Lex nr 920618). Ustawa przewiduje bowiem możliwość zwolnienia z odpowiedzialności za działania osób, którymi przedsiębiorca się posługuje w wykonywaniu działalności, jeżeli jednak zastaną wykazane okoliczności wymienione w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 u.t.d. Zgodnie z art. 92a ust. 4 u.t.d. postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Natomiast art. 93 ust. 7 u.t.d. stanowi o braku możliwości przewidzenia przez przedsiębiorcę zdarzeń lub okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie przez kierowcę przepisów prawa. W ocenie Sądu, organy prawidłowo nałożyły na skarżącego karę pieniężną z tytułu naruszenia przepisów w zakresie czasu pracy kierowcy tj. naruszenia wskazanego w lp. 10.2 oraz 10.4 załącznika do u.t.d. Rację ma bowiem organ odwoławczy, że odnośnie tych naruszeń skarżący nie przedłożył żadnych dowodów uzasadniających zastosowanie przepisów wyłączających jego odpowiedzialność. Niewątpliwie, w świetle wskazanych wyżej rozważań, takim dowodem nie może być samo oświadczenie przedsiębiorcy, że nie miał on wpływu na zachowanie kierowcy.

Wątpliwości Sądu budzi natomiast zasadność nałożenia na skarżącego kary za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty – lp. 1.7. załącznika do u.t.d. Według ustaleń organów, kierowca podczas kontroli nie posiadał zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu za okres 13-18, 20, 26-29 maja 2011 r. oraz 4-6 czerwca 2011r. Podczas przesłuchania kierowca przyznał jednak, że zaświadczenie takie pracodawca mu wystawił, ale on nie odebrał go z biura. Również skarżący w odwołaniu i skardze podnosił, że wystawił kierowcy przedmiotowe zaświadczenie, ale z niewiadomych przyczyn kierowca go nie odebrał. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy nie dokonały żadnej oceny powyższych okoliczności w aspekcie art. 92a ust. 4 i 5 u.t.d. Organ odwoławczy jedynie ogólnie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma przesłanek do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 93 ust. 7 u.t.d. Stanowiska tego jednak w tym zakresie organ nie uzasadnił, czym naruszył art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności, nie odniósł się do zeznań kierowcy oraz zawartych w odwołaniu oświadczeń przedsiębiorcy i nie dokonał oceny, czy w tym przypadku przedsiębiorca miał wpływ na powstanie naruszenia w postaci braku podczas kontroli zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu

Ponadto, za niezasadne Sąd uznał nałożenie na skarżącego kary za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie: kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne, tj. naruszenie wskazane w lp. 1.8.1. załącznika do u.t.d. Dokonując oceny przedłożonego wraz z odwołaniem orzeczenia lekarskiego kierowcy, organ odwoławczy stwierdził, że nie spełnia ono wymogów ustawy, gdyż potwierdza jedynie, że kierowca nie ma żadnych przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy, podczas, gdy prawidłowe orzeczenie lekarskie winno stwierdzać brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami określonych kategorii. Zdaniem organu, tylko taki dokument uprawniałby skarżącego, zgodnie z art. 39a ust. 1 pkt 3 u.t.d., do wykonywania transportu drogowego. Należy jednak zwrócić uwagę, że przedłożone wraz z odwołaniem orzeczenia lekarskie i psychologiczne zostały wydane przez uprawnionych lekarzy na wzorach przewidzianych w rozporządzeniach, co wynika z treści samych orzeczeń. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 215) uprawniony lekarz na podstawie badania lekarskiego wydaje orzeczenie lekarskie stwierdzające brak lub istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim". Przy czym, stosownie do ust. 4 § 10, wzór orzeczenia lekarskiego określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. Również § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622) stanowi, że uprawniony psycholog na podstawie wyników badania wydaje orzeczenie psychologiczne, zwane dalej "orzeczeniem", stwierdzające istnienie lub brak przeciwwskazań psychologicznych do: 1) kierowania pojazdem, 2) wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Wzór tego orzeczenia jest określony w załączniku nr 12 do rozporządzenia (§ 8 ust. 3). Z powyższego wynika, że skarżący nie miał żadnego wpływu na treść ani formę tych orzeczeń, skoro zostały one wydane na urzędowych formularzach i przez uprawnionych lekarzy.

Wobec powyższego, organ odwoławczy winien dokonać ponownej oceny przedłożonych przez stronę orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Ponadto, dokonane przez organ ponowne ustalenia, co do prawidłowości orzeczeń lekarskiego i psychologicznego będą miały również wpływ na ocenę przedłożonego podczas kontroli przez kierowcę zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnieniu wszystkich wymagań określonych ustawą, a tym samym na nałożenie kary pieniężnej za naruszenie wskazane w lp. 1.8.3. załącznika do u.t.d.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Transportu Drogowego uwzględni poczynione wyżej rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania.

W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.