Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 479/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

III SA/GL 479/04 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie: NSA Henryk Wach WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant: Joanna Spadek po rozpoznaniu w dniu 4 października 2005 r. sprawy ze skargi "A" SA w M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzja z [...] r. nr [...] w oparciu o art.5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm. ) oraz art. 104 r 1 i 2 k.p.a. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. stwierdził u E. N. chorobę zawodową – zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich stałe następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne: arsen, kadm lub jego związki: ostre zawodowe zatrucie arsenowodorem i związkami kadmu w miejscu pracy z następową niedokrwistością hemolityczną, toksycznym uszkodzeniem nerek i wątroby" wymienioną w pozycji 1/2/6 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniu Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nr [...] z [...] r., która to placówka rozpoznała u badanego ostre zawodowe zatrucie arsenowodorem i związkami kadmu w miejscu pracy z następową niedokrwistością hemolityczną, toksycznym uszkodzeniem nerek i wątroby.

Dalej organ orzekający ustalił, iż E. N. zatrudniony jest od 1975 r. w "A" na stanowisku [...], a w dniu [...] 2003 r. w trakcie pracy przy naprawie [...] w Zakładzie [...] uległ ostremu zatruciu arsenowodorem i związkami kadmu.

Od powyższej decyzji odwołał się pracodawca. Wnosząc o jej uchylenie podniósł, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, gdyż nie uwzględnia faktu, iż zdarzenie będące przyczyną zatrucia pracownika zostało zgłoszone jako wypadek przy pracy, na dowód czego załączono Protokół Nr [...] ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy jakiemu uległ E. N.. Podkreślono, że wydanie zaskarżonej decyzji spowodowało, że jedno zdarzenie jest jednocześnie wypadkiem przy pracy i chorobą zawodowa. Odwołano się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 kwietnia 1999 r. sygn. akt II S.A./Ka 1313/97, w myśl którego za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, które jest skutkiem wypadku przy pracy.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podzielił generalnie pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji o stwierdzeniu u E. N. ostrego zatrucia arsenowodorem i związkami kadmu. Podkreślił, że zatrucie zawodowe ostre może być jednocześnie rozpatrywane jako choroba zawodowa i wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany roboczej. W zatruciach zawodowych ostrych, objawy zatrucia lub ich powikłania rozwijają się po okresie utajenia trwającym od kilku do kilkudziesięciu godzin, co nie wyklucza jednocześnie późnych następstw zatrucia ostrego, a w tych sytuacjach rozpoznaje się zatrucie ostre, które jest równocześnie chorobą zawodową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pracodawca ponownie zakwestionował legalność zaskarżonej decyzji wnosząc o jej uchylenie i podnosząc, że spełnienie przesłanek wypadku przy pracy wyklucza wystąpienie choroby zawodowej. W uzasadnieniu wskazał na tożsamy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA/Ka 1313/97 (publ. Pr. Pracy 2000/5/35) oraz definicje wypadku przy pracy sformułowana w art.3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz.1673 ze zm.). Wskazał na toczące się jednocześnie postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w G. Wydział VIII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – sygn. akt [...] o odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy i niemożność korzystania z podwójnych świadczeń z wskazanej wyżej ustawy ubezpieczeniowej.

W odpowiedzi na skargą organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw merytorycznych i prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji. Odwołując się głownie do orzeczenia lekarzy kompetentnej placówki orzeczniczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy. Polegało ono na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy – art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji mogło prowadzić do wadliwego zastosowania prawa materialnego. Zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do formułowania tak kategorycznych twierdzeń jak uczyniły to organy obu instancji.

Trafnie powiada organ odwoławczy, że materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza § 2 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumie się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku z jej wykonywaniem. Inaczej mówiąc, że zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 i 80 k.p.a. Istnienie choroby zawodowej określonej w wykazie tych chorób stwierdza upoważniona placówka diagnostyczno-lekarska. Takimi jednostką był orzekający w niniejszej sprawie Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Związek doznanego uszczerbku na zdrowiu (zachorowania) z pracą może mieć charakter normatywny (miejscowy, czasowy, funkcjonalny) albo przyczynowy. Organ odwoławczy pominął jednak to, że opinia lekarska podlega jego ocenie jak każdy inny dowód, a zatem powinna być oceniana w aspekcie rozpatrzenia całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a.. Nadto, że w przypadku jej kwestionowania podlega ona kontroli przez inną uprawnioną jednostkę. W tej konkretnej sprawie z racji wydania pierwszego orzeczenia przez jednostkę II szczebla, inną równorzędną jednostkę orzeczniczą.

Sąd zauważa, iż organ odwoławczy nie podjął nawet takiej próby, uznając bezkrytycznie za uzasadnieniem orzeczenia lekarskiego, że zatrucie zawodowe ostre może być jednocześnie rozpatrywane jako wypadek przy pracy, jeżeli czas działania czynnika szkodliwego nie przekraczał jednej zmiany roboczej. W sytuacjach tych rozpoznaje się zatrucie ostre, które jest jednocześnie wypadkiem przy pracy. Krótki czas ekspozycji na substancje szkodliwe nie stanowi zatem żadnego ograniczenia w rozpoznaniu ostrego zatrucia, a tym samym choroby zawodowej, jeżeli wystąpiły jakiekolwiek negatywne skutki zdrowotne zdarzenia.

Słusznie podkreślił organ odwoławczy, że choroba zawodowa jest w istocie pojęciem prawnym oznaczającym, zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyna jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj, warunki wykonywania. Nie mieści się w katalogu przyczyn zakłócenie procesu pracy, a takie zdarzenie losowe wystąpiło w niniejszej sprawie i jak wynika z akt sprawy zostało zgłoszone jako wypadek przy pracy, któremu uległo trzech pracowników, w tym E. N..

Sąd orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał argumenty skarżącego, a w szczególności zarzut błędnego utożsamiania przez organy inspekcji sanitarnej pojęcia wypadku przy pracy z pojęciem choroby zawodowej. Podziela bowiem w całości pogląd wyrażony w powołanym w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 1999 r., sygn. akt II SA/Ka 1313/97, że za chorobę zawodową nie może być uznane schorzenie (wymienione w wykazie chorób zawodowych), wywołane nagłym i krótkotrwałym zdarzeniem mającym cechy wypadku przy pracy. Choroby zawodowe są przewidywalne, co oznacza, że z góry można przewidzieć, jakie skutki w organizmie człowieka (uszkodzenie zdrowia) wywołują określone czynniki. Zawodowe uszkodzenia zdrowia zebrane zostały w tzw. wykazie chorób zawodowych. Nie można utożsamiać pojęcia wypadku przy pracy i choroby zawodowej ze względu na różny charakter związku zachorowania z pracą. Trafnie także skarżący odwołał się do definicji wypadku przy pracy zawartej w art.3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniach społecznych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 199, poz.1673), który stanowi, że za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyna zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą.

Jest bezsporne, że E. N. pracuje jako [...] w Wydziale [...] W "A", a do przedmiotowego zdarzenia doszło w trakcie prowadzenia remontu [...] i [...] w Zakładzie [...], gdzie [...] po wymianie [...] dokonali próby uruchomienia [...], która wykazała konieczność dalszej naprawy, a której nie kontynuowali ze względu na zakończenie dniówki roboczej.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby E. N. w swojej codziennej pracy narażony był na kontakt z arsenowodorem (w szkodliwym stężeniu) Zdarzenie, w którym uczestniczył miało przypadkowy, krótkotrwały charakter i było charakterystyczne dla wypadku przy pracy. Tak zostało zakwalifikowane i opisane w Protokole Nr [...] przez zespół powypadkowy, na podstawie poczynionych ustaleń. Było konsekwencją awarii [...] i niezadziałania [...] oraz dopuszczenia pracowników do prac remontowych beż zastosowania właściwych zabezpieczeń ze strony procesu technologicznego i prowadzenia procesu technologicznego [...] w sposób niezgodny z instrukcja czynnościowa.

W tym miejscu należy przypomnieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnej i stosuje środki określone w ustawie czyli pod względem jej zgodności z prawem - art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270, w skrócie p.p.s.a.). Oznacz to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną ocenia czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego.

Ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie w istotny sposób mogło wpłynąć na wynik sprawy, została ona uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art.152 p.s.a., ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu. Zaś organ ponownie rozpatrując sprawę uwzględni przedstawione wyżej rozważania Sądu