Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 491/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 156 par. 1 pkt 2, art. 16 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 5 ust. 1, 2 i 3, art. 3 pkt 16
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
Teza: Trafnie w orzecznictwie podkreśla się, że przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa, co oznacza, że nie każde naruszenie prawa stwierdzone w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu administracji rodzi skutek nieważności, część naruszeń pozbawiona jest takiej wagi. Decyzja, nawet wydana z naruszeniem prawa, któremu nie możne przypisać cechy naruszenia rażącego, nie podlega stwierdzeniu nieważności. Rażące naruszenie to zwrot o charakterze wartościującym, który skutkuje koniecznością ewaluacji naruszeń w kategoriach ich doniosłości, oczywistości i wywoływanych skutków. Ponieważ nieważność decyzji rodzi poważne konsekwencje dla pewności obrotu prawnego i zasady trwałości decyzji ostatecznej, przy jej stwierdzaniu należy wystrzegać się automatyzmu, w szczególności powielania argumentacji przyjmowanej w innych sprawach, cechujących się własną specyfiką stanu faktycznego.

W konsekwencji też należy stwierdzić, że za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może zostać uznane tylko takie naruszenie prawa, które skutkuje względem strony powstaniem doniosłych i niekorzystnych następstw społeczno-gospodarczych, niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności.

Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2016 r., stanowił, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.

Z powyższego wynika, że aby uzyskać świadczenie w tym trybie kumulatywnie musiały zostać spełnione dwie przesłanki:

1) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się nie mógł przekraczać kryterium dochodowego o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany,

2) osobie ubiegającej się o świadczenie musiał przysługiwać zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym.

TEZY

Trafnie w orzecznictwie podkreśla się, że przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa, co oznacza, że nie każde naruszenie prawa stwierdzone w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu administracji rodzi skutek nieważności, część naruszeń pozbawiona jest takiej wagi. Decyzja, nawet wydana z naruszeniem prawa, któremu nie możne przypisać cechy naruszenia rażącego, nie podlega stwierdzeniu nieważności. Rażące naruszenie to zwrot o charakterze wartościującym, który skutkuje koniecznością ewaluacji naruszeń w kategoriach ich doniosłości, oczywistości i wywoływanych skutków. Ponieważ nieważność decyzji rodzi poważne konsekwencje dla pewności obrotu prawnego i zasady trwałości decyzji ostatecznej, przy jej stwierdzaniu należy wystrzegać się automatyzmu, w szczególności powielania argumentacji przyjmowanej w innych sprawach, cechujących się własną specyfiką stanu faktycznego.

W konsekwencji też należy stwierdzić, że za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może zostać uznane tylko takie naruszenie prawa, które skutkuje względem strony powstaniem doniosłych i niekorzystnych następstw społeczno-gospodarczych, niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności.

Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2016 r., stanowił, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.

Z powyższego wynika, że aby uzyskać świadczenie w tym trybie kumulatywnie musiały zostać spełnione dwie przesłanki:

1) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się nie mógł przekraczać kryterium dochodowego o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany,

2) osobie ubiegającej się o świadczenie musiał przysługiwać zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk, Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [..] r. nr [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi B. C. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [..] zł ([..]), w tym [..] zł ([..]) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu sprawy z wniosku M. D. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny [...] na dzieci: P. D., P. D., R. D. i A. D., a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: R. D. i A. D. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko: A. D., na okres zasiłkowy od dnia [...] listopada 2014 r. do [...] października 2015 r., na podstawie art. 158 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 i art. 157 § 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a), pkt 2, pkt 2a, pkt 23 lit. c), art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2, ust. , ust. 4, art. 6 ust. 1, art. 12a, art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny [...] na dzieci: P. D., P. D., R. D. i A. D., a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: R. D. i A. D. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko: A. D., na okres zasiłkowy od dnia [...] listopada 2014 r. do [...] października 2015 r.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. M. D. wniosła o wznowienie postępowania między innymi w sprawie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych na dzieci: P. D., P. D., R. D. i A. D. na okres zasiłkowy 2014-2015. W dniu 7 czerwca strona złożyła w Kolegium pismo, w którym zmodyfikowała ww. wniosek prosząc o potraktowanie pisma z dnia [...] kwietnia 2019 r. jako wniosku o stwierdzenie nieważności wymienionych w nim decyzji.

Na wstępie organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym środkiem wzruszenia zapadłego w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, przy czym przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji wymienione zostały enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a.

Organ wskazał, że decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny [...] na dzieci: P. D., P. D., R. D. i A. D., a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: R. D. i A. D. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko: A. D., na okres zasiłkowy od dnia [...] listopada 2014 r. do [...] października 2015 r., a Kolegium decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] utrzymało w mocy ww. decyzję.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. M. D. wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy [...]. W dniu [...] czerwca 2019 r. strona złożyła w Kolegium pismo wnosząc o potraktowanie ww. w pisma jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Kolejne pisma w sprawie złożone zostało w dniu [...] czerwca 2019 r., [...] czerwca 2019 r., [...] lipca 2019 r. W pismach tych strona wskazuje, że w jej ocenie decyzja jest nieważna ponieważ źle obliczony został dochód rodziny. Ponadto błędnie ustalony został stan osobowy rodziny oraz nie uwzględniona została trudna sytuacja, w której musiała zmagać się z chorobą syna, potwierdzoną orzeczeniem o niepełnosprawności w dniu [...] czerwca 2014 r. Okoliczności te obligowały organ do dokonania z urzędu weryfikacji dochodu. M. D. zarzuca, że organ miał możliwość przyznania świadczenia. Gdyby uwzględnił niepełnosprawność syna, to kryterium dochodowe wynosiłoby [...] zł na osobę, a dochód mógłby przekroczy kwotę najniższego zasiłku rodzinnego [...] zł (art. 5 ust. 1 albo ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zaznacza, że w okresie zasiłkowym [...] nie pobierała zasiłków rodzinnych, lecz gdyby dokonać weryfikacji dochodu w związku z chorobą syna prawo do ww. świadczenia przysługiwałoby. Mając na względzie ww. okoliczności zdaniem strony decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, przy czym poza okolicznościami o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie wskazała innych przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji.

Jak podniósł organ zgodnie z doktryną i judykaturą pod pojęciem rażącego naruszenia prawa o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rozumie się naruszenie normy prawnej w sposób oczywisty, wyraźny i bezsporny, w sytuacji gdy decyzja wydana została wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie. Natomiast nie dochodzi do rażącego naruszenia prawa w przypadku, rozbieżności w dokonywaniu wykładni i stosowaniu danego przepisu. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie, a rażące naruszenie prawa musi mieć miejsce w momencie wydania decyzji. Okoliczności, które ujawnią się po wydaniu ostatecznej decyzji nie mogą mieć wpływu na uznanie jej za decyzję rażącą naruszającą prawo. Tym samym okoliczność przesądzająca o tym, że decyzja pozostaje w oczywistej i wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu musi istnieć już w momencie wydania decyzji.

W ocenie Kolegium przedstawione przez stronę zarzuty są bezzasadne i stanowią powtórzenie argumentów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, do których Kolegium odniosło się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...]

W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji, zasiłek rodzinny przysługuje osobom o których mowa w art. 4 ust.2 jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności kwoty [...]zł. Powyższa kwota określona została w § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959).

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. ustawy w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Najniższa kwota zasiłku rodzinnego zgodnie z § 2 pkt 1 lit. a powołanego wyżej rozporządzenia wynosi [...] zł. W myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatki do zasiłku rodzinnego posiadają charakter akcesoryjny i mogą być przyznane jedynie w przypadku, gdy ustalone jest prawo do świadczenia głównego jakim jest zasiłek rodzinny.

Organ wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że w 2013 r. na dochód rodziny składał się dochód męża wnioskodawczyni - P. D. w wysokości [...] zł. Miesięczny dochód rodziny stanowi kwotę [...]zł. Ponieważ dochód sześcioosobowej rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynoszące [...] zł o kwotę [...]zł oznacza to, że nie spełnione zostały przesłanki o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkujące nabycie prawa do zasiłku rodzinnego. Pomimo tego, że różnica przekroczonego kryterium dochodowego nie jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego w okresie, na który jest ustalany, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przypadkiem o którym stanowi art. 5 ust. 3 cyt. ustawy, w którym możliwe jest przyznanie świadczeń rodzinnych, gdyż wnioskodawczyni w poprzednim okresie zasiłkowym [...] nie legitymowała się prawem do świadczeń rodzinnych. Analiza akt sprawy wskazuje, że decyzją z dnia [...] października 2013 r. [...] [...] organ pierwszej instancji odmówił M. D. przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na dzieci: P. D., P. D., R. D. i A. D. na okres zasiłkowy [...], ponieważ jak ustalono dochód na osobę w rodzinie wynosił [...] zł, przekraczając kryterium dochodowe, w tym również określone w art. 5 ust. 2 ww. ustawy dotyczące rodziny, której członkiem jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Decyzja ta została utrzymana decyzją Kolegium z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] Wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 48/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę od ww. decyzji Kolegium, podkreślając, iż zarówno wysokość dochodu rodziny jak i jej stan ustalony został w sposób prawidłowy.

Odnosząc się do argumentów przedstawionych w pismach z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] czerwca 2019 r., [...] czerwca 2019 r., [...] lipca 2019 r. w tym przedłożonych przez stronę dokumentów, między innymi zaświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w P. wystawionych w 2013 r. celem potwierdzenia statusu wskazanych w nich członków rodziny, kopii oświadczeń składanych przez stronę oraz członków jej rodzin, a także kopii wywiadu środowiskowego sporządzonego w latach 2012 i 2013 r. na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej, Kolegium stwierdziło, że nie potwierdzają zasadności zarzutów co do wydania kwestionowanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie podkreślono, iż sześcioosobowy stan osobowy rodziny ustalony został w oparciu o złożone przez stronę pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oświadczenie, a zatem brak jest podstaw do jego kwestionowana.

Reasumując Kolegium stwierdziło, że decyzja ostateczna odmawiającą przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: P. D., P. D., R. D. i A. D., na okres zasiłkowy [...] znajduje umocowanie w treści przytoczonych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem Kolegium uznaje za bezpodstawny zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego czy też procesowego.

Decyzja z dnia [...] lipca 2019 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji została zaskarżona przez M. D. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze zwrócono się do Sądu o zapoznanie się ze skargą.

W skardze podniesiono, że jak wielokrotnie pisała skarżąca w swoich wnioskach do SKO w L. - w uzasadnieniu decyzji MOPS P. z dnia [...] kwietnia 2015 r. jest źle podana kwota kryterium dochodowego na dziecko niepełnosprawne w okresie zasiłkowym [...]. Powinna być tam wymieniona kwota [...]zł a nie [...] zł, ponieważ zmienia to wszelkie naliczenia. Istnieje także ogromna rozbieżność pomiędzy uzasadnieniem decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 roku a odpowiedzią dla Pani Poseł J. M. z dnia [...] marca 2015 roku sporządzoną przez kierownika Ośrodka Dział Świadczeń Rodzinnych pana P. S.. To właśnie Pan S. P. podaje, że mogliśmy otrzymać zasiłek rodzinny i dodatki na dzieci, jednakże ponieważ toczyło się postępowanie administracyjne Ośrodek wstrzymał sprawy. Pan S. twierdzi także w odpowiedzi dla Pani Poseł że ponieważ było przekroczenie dochodu w roku poprzednim w następnym roku zasiłkowym zasiłki rodzinne nie należą się. Pragnę wyjaśnić, że nie było przekroczenia w związku z podwyższonym kryterium na dziecko niepełnosprawne tj. kwotą [...]zł gdyż ustawa przewiduje dodanie [...] zł jako najniższego zasiłku rodzinnego. Nie przekroczyliśmy tej kwoty. Każdy wniosek musi być także rozpatrzony na bieżący rok. To nie ma znaczenia, że w roku ubiegłym było jakieś przekroczenie dochodu. Poprzednie lata nie mają znaczenia. Nie powinna być zastosowana ta zasada, ponieważ dochód został źle wyliczony przez Ośrodek i decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 roku była odmowna. Była ona wydana miesiąc później po wysłaniu odpowiedzi do Pani Poseł. Pragnę nadmienić, że za okres [...] i [...] pobieraliśmy zasiłki rodzinne na dzieci.

Jak stwierdziła skarżąca błędne wyliczenia Ośrodka i wydana decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r. opierała się więc na złej rachunkowości i błędach Ośrodka w związku z naszymi dochodami. Proszę Sąd o zapoznanie się z treścią decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., a także z odpowiedzią dla Pani Poseł J. M. z dnia [...] marca 2015 r. - czyli o jeden miesiąc wcześniejszej od wydania samej decyzji odmownej oraz Postanowienia z dnia [...] października 2014 r. Od postanowienia z dnia [...] października 2014 nr. [...] nie wniosłam zażalenia ponieważ nasze najmłodsze dziecko chorowało na raka. Przez cały czas od maja 2014 do [...] września 2015 roku kiedy nasz synek zmarł przebywaliśmy z mężem na zmianę w szpitalu w L.. To był okres traumy dla nas, a szczególnie dla mnie jako matki. Nie miałam głowy na odwołania, śledzenie i monitorowanie pism. Wnosiłam wprawdzie jakieś odwołania ale nie mogłam być na bieżąco ponieważ po prostu traciłam też pamięć. Ośrodek wiedział o chorobie dziecka, dołączyłam do dokumentacji do Działu Świadczeń Rodzinnych orzeczenie o niepełnosprawności [...] z dnia [...] czerwca 2014 roku. MOPS P. miał i ma obowiązek do działań na podstawie przepisów prawa. Istnieje przecież zasada prawdy obiektywnej płynącej z artykułu 7 kpa. Artykuły 7a i 7b kpa mówią o zasadach rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych jak również o adekwatności proporcjonalności. Z artykułu 8 kpa płynie zasada pogłębiania zaufania. Z artykułu 9 kpa płynie zasada udzielania informacji. Z artykułu 10 kpa płynie zasada wysłuchania stron. Pracownicy MOPS P. nie dopełnili swoich obowiązków, ponieważ niepoinformowanie w sposób należyty co do sprawy naliczeń a także nie zebranie wystarczających dowodów w sprawie oraz błędne naliczenie spowodowały wydanie decyzji odmawiającej mi prawo do zasiłków rodzinnych i dodatków dla dzieci. Zgodnie z zapisami artykułu 231 niedopełnienie obowiązku zachodzi wtedy, gdy funkcjonariusz publiczny nie podejmuje określonych czynności, mimo że był obowiązany to uczynić albo czyni to w sposób wadliwy. W tym wypadku funkcjonariusz publiczny wykonał nienależycie czynności wyliczenia dochodu rodziny na 2013 rok. względem ustalenia kwoty podwyższonego kryterium i zastosowania ulgi płynącej z ustawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył reguł wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowania. Organ zebrał i rozważył wyczerpująco materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy. W takim też zakresie ustalił stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Co ważne w większości ustalenia te wynikają wprost z dokumentów urzędowych znajdujących się aktach sprawy.

Organ nie naruszył dyspozycji art. 6 k.p.a. Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Nie można także uznać, by doszło do naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. Prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie organ odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.

Organ nie naruszył również dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. albowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem.

W ocenie Sądu brak jest także podstaw do przypisania organowi naruszenia przepisów prawa materialnego.

W sprawie skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. D. świadczeń rodzinnych w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2014-2015.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r., którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. odmawiającą przyznania wnioskodawczyni świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2014-2015.

W realiach niniejszej sprawy rozstrzygnięcie takie należy zaaprobować albowiem nie można przyjąć, że uchybienie, których dopuściły się organy przy wydawaniu decyzji miało charakter rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Stwierdzenie nieważności jest nadzwyczajnym środkiem wzruszenia decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym.

Stwierdzenie nieważności decyzji wskutek rażącego naruszenia prawa jest wyjątkiem od wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji, zapewniającej stabilizację i pewność obrotu prawnego, co oznacza, że pojęcie to musi być interpretowane wąsko.

Trafnie zatem w orzecznictwie podkreśla się, że przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa, co oznacza, że nie każde naruszenie prawa stwierdzone w odniesieniu do rozstrzygnięcia organu administracji rodzi skutek nieważność, część naruszeń pozbawiona jest takiej wagi. Decyzja, nawet wydana z naruszeniem prawa, któremu nie możne przypisać cechy naruszenia rażącego, nie podlega stwierdzeniu nieważności. Rażące naruszenie to zwrot o charakterze wartościującym, który skutkuje koniecznością ewaluacji naruszeń w kategoriach ich doniosłości, oczywistości i wywoływanych skutków. Ponieważ nieważność decyzji rodzi poważne konsekwencje dla pewności obrotu prawnego i zasady trwałości decyzji ostatecznej, przy jej stwierdzaniu należy wystrzegać się automatyzmu, w szczególności powielania argumentacji przyjmowanej w innych sprawach, cechujących się własną specyfiką stanu faktycznego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2721/17).

Podkreślić należy, że w wyroku tym wprost wskazano na konieczność uwzględniania przy ocenie tego pojęcia doniosłości skutków wywołanych naruszeniem prawa. W analogiczny sposób kwestię tą ocenił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazując w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 706/18, że o tym, czy naruszenie prawa jest rażącym, decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga, zaś za rażące należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności.

W konsekwencji też należy stwierdzić, że za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. może zostać uznane tylko takie naruszenie prawa, które skutkuje względem strony powstaniem doniosłych i niekorzystnych następstw społeczno-gospodarczych, niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności.

W przedmiotowej sprawie naruszenia, którego dopuściły się przy rozstrzyganiu sprawy organy nie można kwalifikować w taki sposób, albowiem naruszenie to nie doprowadziło do powstania jakichkolwiek negatywnych skutków. Uchybienie to nie miało w istocie żadnego wpływu na treść wydanych w sprawie decyzji odmawiających przyznania wnioskodawczyni świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2014-2015 z tej podstawowej przyczyny, że także przy wyeliminowaniu tego uchybienia brak było podstaw do przyznania skarżącej żądanych świadczeń.

Jak trafnie podsumował to organ skarżąca w swoich pismach wskazywała, że decyzja jest nieważna ponieważ nieprawidłowo został obliczony dochód rodziny oraz stan osobowy rodziny, jak też, że nie uwzględniona została trudna sytuacja, w której musiała zmagać się z chorobą syna, potwierdzoną orzeczeniem o niepełnosprawności. Jej zdaniem organ miał możliwość przyznania świadczenia albowiem gdyby uwzględnił niepełnosprawność syna, to kryterium dochodowe wynosiłoby [...] zł na osobę, a dochód mógłby przekroczy kwotę najniższego zasiłku rodzinnego [...] zł. Skarżąca powoływała się przy tym na art. 5 ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. - dalej jako: "ustawa o świadczeniach rodzinnych" lub "u.ś.r.").

Z zarzutami tymi nie można się zgodzić.

Po pierwsze nietrafnie zarzuca skarżąca, że organy przy rozstrzyganiu sprawy nie uwzględniły tego, iż członkiem jej rodziny było dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, tj. że w istocie nie uwzględniono treści art. 5 ust. 2 u.ś.r.

Art. 5 ust. 1 i 2 u.ś.r. określa kwoty kryteriów dochodowych, których nie może przekroczyć osoba ubiegające się o świadczenie, przy czym kryterium z ust. 2 tego przepisu jest wyższe (korzystniejsze dla świadczeniobiorcy) i dotyczy przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Przyjęta przez organy kwota [...]zł jest kwotą tego wyższego kryterium dochodowego z art. 5 ust. 2 u.ś.r., co oznacza, że organy przy rozstrzyganiu sprawy uwzględniły to, iż w skład rodziny skarżącej wchodziło dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Wadliwość w postępowaniu organów polega na czym innym, a mianowicie na tym, że przyjęły one do wyliczeń kwotę zwiększonego kryterium dochodowego w wysokości [...] zł, która nie obowiązywała już w tym okresie, zamiast kwoty aktualnej w wysokości [...] zł (§ 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959)).

Uchybienie to nie miało jednak charakteru rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Po pierwsze dotyczyło ono jedynie błędnego określenia kwoty kryterium dochodowego, a więc jednego z wielu elementów, które należało ustalić przy rozstrzyganiu sprawy.

Po drugie i co istotniejsze naruszenie to nie doprowadziło do powstania jakichkolwiek negatywnych skutków albowiem także przy przyjęciu prawidłowej kwoty kryterium dochodowego w wysokości [...] zł brak było podstaw do przyznania skarżącej żądanych przez nią świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2014-2015.

Powyższe świadczenia rodzinne mogłyby zostać przyznane skarżącej tylko wtedy, gdyby dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekroczył [...] zł.

Na dochód rodziny skarżącej składał się dochód jej męża w wysokości [...] zł miesięcznie ([...] zł rocznie), co oznacza, że dochód sześcioosobowej rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł ([...] zł : 6 = [...] zł) i przekraczał kryterium dochodowe z art. 5 ust. 2 u.ś.r. o kwotę [...]zł.

Wobec przekroczenia kwoty kryterium dochodowego skarżąca nie była uprawniona do otrzymania świadczenia na podstawie art. 5 ust. 2 u.ś.r.

Stwierdzić należy także, że choć kwota powyższego przekroczenia była kwotą niższą od najniższego zasiłku rodzinnego (wynoszącego wówczas [...] zł) to skarżąca nie była także uprawniona do uzyskania świadczenia w trybie art. 5 ust. 3 u.ś.r. z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w tym przepisie, tj. fakt, że w poprzednim okresie zasiłkowym 2013-2014 nie przysługiwał jej zasiłek rodzinny.

Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] stycznia 2016 r., stanowił, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.

Z powyższego wynika, że aby uzyskać świadczenie w tym trybie kumulatywnie musiały zostać spełnione dwie przesłanki:

1) dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się nie mógł przekraczać kryterium dochodowego o kwotę wyższą niż kwota odpowiadająca najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany,

2) osobie ubiegającej się o świadczenie musiał przysługiwać zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym.

W przypadku skarżącej nie została spełniona ta ostatnia przesłanka albowiem w poprzednim okresie zasiłkowym 2013-2014 nie przysługiwał jej zasiłek rodzinny.

Skarżąca wprawdzie ubiegała się o świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2013-2014 jednakże nie zostały one jej przyznane, a rozstrzygnięcia w tym przedmiocie są prawomocne i ostateczne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. D. świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2013-2014. Wniesiona od decyzji organu drugiej instancji przez M. D. skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Lu 48/14. Wyrok ten jest prawomocny. Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium, jednakże decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważność decyzji. Wniesiona od tej decyzji skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 490/19.

Skoro więc wnioskodawczyni nie przysługiwał zasiłek rodzinny w poprzednim okresie zasiłkowym 2013-2014 to tym samym nie była ona także uprawniona do uzyskania świadczenia w trybie art. 5 ust. 3 u.ś.r.

Reasumując należy więc stwierdzić, że uchybienie, którego dopuściły się organy nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa, albowiem nie doprowadziło ono do powstania jakichkolwiek negatywnych dla wnioskodawczyni skutków, gdyż także przy przyjęciu prawidłowej kwoty kryterium dochodowego w wysokości [...] zł brak było podstaw do przyznania skarżącej żądanych przez nią świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2014-2015.

W kategoriach rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie można postrzegać także pozostałych okoliczności podnoszonych przez skarżącą.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w taki sposób nie mogą być kwalifikowane kwestie związane z ustaleniem wysokości dochodu, który osiągnięty został w rodzinie wnioskodawczyni.

Dochód ten organy ustaliły na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Na dochód ten składał się wyłącznie dochód osiągnięty w 2013 r. przez męża wnioskodawczyni, pomniejszony o odprowadzone składki na ubezpieczenie społeczne i składki zdrowotne, co było zgodne z obowiązującymi przepisami. Do dochodu tego nie zostały doliczone żadne inne dochody, w tym w szczególności dochody z tytułu stypendium, jak też jakiekolwiek dochody innych członków rodziny.

Nie sposób więc uznać, że ustalając wysokość dochodu osiągniętego w rodzinie skarżącej organy dopuściły się naruszenia prawa.

W takim sam sposób ocenić należy także zarzuty skarżącej odnoszące się do ustalenia składu osobowego rodziny wnioskodawczyni.

Również i tych ustaleń organ dokonał w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty.

Nie sposób jest więc przyjąć, że dokonanie przez organ ustaleń na podstawie dowodów zgromadzonych w sprawie może zostać uznane za rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W tym kontekście podkreślić należy, że ustalenia liczby osób wchodzących w skład rodziny organ dokonał na podstawie oświadczenia pochodzącego od samej skarżącej, które pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, złożone zostało we wniosku o świadczenia rodzinne.

W oświadczeniu tym wnioskodawczyni wskazała nie tylko ogólną liczbę osób wchodzących w skład jej rodziny, ale także wymieniła dokładnie wszystkie te osoby.

We wniosku tym wskazane zostały także kryteria, które należy uwzględnić przy podawaniu osób wskazywanych jako wchodzące w skład rodziny. Okoliczności takie musiały być także znane skarżącej już z racji tego, że we wcześniejszych latach korzystała ona ze świadczeń rodzinnych. Skarżąca musiała więc zdawać sobie sprawę z wagi tych danych przedstawionych przez nią we wniosku.

W tych okolicznościach nie sposób jest uznać, że zawarte we wniosku dane nie zostały podane przez samą skarżącą, bądź też, że zostały na niej wymuszone lub zasugerowane przez bliżej nieokreślonego pracownika opieki społecznej.

Powyższe okoliczności zostały uwzględnione przez organy przy rozstrzyganiu sprawy, co w sposób jednoznaczny wynika z uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] czerwca 2015 r., gdzie nadto organ drugiej instancji odniósł się także do dalszych zarzutów skarżącej, wskazując, że nie ma prawnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że aktualnie dwie dorosłe córki zamieszkują z odwołującą, gdyż ukończyły one 25 lat i w świetle art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mogą być zaliczane do składu rodziny branego po uwagę przy wyliczeniu dochodu na osobę w rodzinie, co trafnie zauważył organ pierwszej instancji.

Z uwagi na powyższe nie sposób jest uznać, że ustalając liczbę osób w rodzinie skarżącej w rozumieniu art. 3 pkt 16 u.ś.r. organy dopuściły się jakiegokolwiek naruszenia prawa, bądź też, by naruszenie to miało charakter rażącego naruszenia prawa.

Reasumując stwierdzić należy, że żadna z okoliczności ujawnionych w sprawie nie daje wystarczających podstaw do uznania, że organy przy rozstrzyganiu sprawy dopuściły się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jako, że w sprawie nie zaistniały także jakiekolwiek inne okoliczności wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że prawidłowo Kolegium zaskarżonym obecnie rozstrzygnięciem odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 18).