Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1657/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Małgorzata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi P. S. P.P.H. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania celnego; 1. Uchyla zaskarżone postanowienie 2. Zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. S. P.P.H. [...] kwotę 100 (sto) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. Stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w W., zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2005 r., nr [...], działając w powołaniu na art. 216 i art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239, art. 267 § 1 pkt 4 i 5 , lit c) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa [Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami], art. 71 § 4 oraz art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny [Dz. U. Z 1997 r., Nr 23, poz. 117 z późniejszymi zmianami] po rozpatrzeniu zażalenia P. S. PPH [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] sierpnia 2004 r., nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia podano, iż Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. obciążył stronę kosztami postępowania celnego toczącego się w sprawie towaru importowanego wg. dokumentu SAD nr [...] z dnia [...].10.2001 r. Powyższe koszty postępowania dotyczyły wykonania przez biegłego rzeczoznawcę ekspertyzy z dnia [...].10.2001 r. oraz opinii uzupełniającej z dnia [...].03.2004 r. Opłata za sporządzenie ww. opinii wyniosła 901,27 zł.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż art. 269 § 1 Ordynacji podatkowej, mający zastosowanie w sprawach celnych w związku z art. 262 Kodeksu celnego, stanowi, iż jednocześnie z wydaniem decyzji organ celny, ustala w formie postanowienia wysokość kosztów postępowania, które obowiązana jest ponieść strona, oraz termin i sposób ich uiszczenia. W myśl art. 267 pkt 5 lit c) Ordynacji podatkowej stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności koszty wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Powołując się na treść art. 267 pkt 4 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy podał, iż stronę obciążają koszty przewidziane w odrębnych przepisach, a w przedmiotowej sprawie w przepisach Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu celnego, po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, polegającej w szczególności na kontroli zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów oraz rewizji celnej towarów z możliwością pobrania próbek w celu przeprowadzenia ich dalszej analizy lub dokładniejszej kontroli. Jeżeli w wyniku dokonanych badań i analiz stwierdzono, że towar został zgłoszony nieprawidłowo, koszty związane z przeprowadzeniem badań i analiz ponosi zgłaszający - art. 71 § 4 Kodeksu celnego.

Organ odwoławczy zauważył, iż decyzją z dnia [...].06.2004 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne wg. dokumentu SAD nr [...] z [...].10.2001 r. w części dotyczącej wartości celnej towaru, określenia kwoty wynikającej z długu celnego oraz podatku VAT. Po przeprowadzeniu badań towaru objętego przedmiotowym zgłoszeniem ustalono, że zadeklarowana w zgłoszeniu jego wartość transakcyjna odbiega od rzeczywistej wartości tego towaru. W tej sytuacji powstała konieczność przeprowadzenia wyceny towaru, a wywołana ekspertyza potwierdziła zaniżenie wartości towaru wskazanej na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego. Tym samym powstała konieczność poniesienia przez stronę dodatkowych kosztów postępowania.

Odnosząc się do zarzutu podniesionego w zażaleniu, że strona nie była powiadomiona o terminie przeprowadzonej wyceny co uniemożliwiło jej czynny udział w przeprowadzonym dowodzie organ odwoławczy podkreślił, iż postanowienie o powołaniu biegłego z dnia [...].10.2001 r. zostało odebrane przez agenta celnego, co potwierdza jego własnoręczny podpis na tym dokumencie. Strona działała przez pełnomocnika - agencję celną - w związku z tym stosownie do art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej korespondencję doręczano pełnomocnikowi. We wskazanym w postanowieniu dniu [...].10.2001 r. dokonano wyceny towaru, pobrano jego próbkę. Natomiast dzień [...].10.2001 r. był jedynie dniem sporządzenia operatu powyższej opinii.

Ponadto organ odwoławczy, powołując się na treść art. 49 Kodeksu celnego stwierdził, iż towary nabywają status składowanych czasowo aż do chwili nadania im przeznaczenia celnego. Koszt składowania towarów w magazynie celnym nie jest należnością celna przywozową ani opłatą w sprawach celnych w związku z czym nie stanowi przedmiotu postępowania celnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie z dnia [...] kwietnia 2005 r. skarżący wniósł o jego uchylenie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. rażące naruszenie art. 269 Ordynacji podatkowej poprzez brak kompleksowego i rzetelnego rozstrzygnięcia o całości kosztów przeprowadzonego postępowania,

2. naruszenie art. 267 Ordynacji podatkowej w związku z art. 71 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny [Dz. U. Nr 23, poz. 117 z późniejszymi zmianami] poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż towar zgłoszony został nieprawidłowo.

W uzasadnieniu skargi sformułował generalną tezę, iż organy celne bezzasadnie zakwestionowały wartość transakcyjną towaru, zadeklarowaną w zgłoszeniu celnym z [...].10.2001 r. Wartość ta zgodna była z załączoną do zgłoszenia fakturą handlową, kontraktem zawartym z eksporterem towaru oraz z bankowym potwierdzeniem zapłaty za przywieziony towar.

Skarżący podkreślił, iż w postanowieniu organ celnego z [...].10.2001 r. o powołaniu biegłego nie wskazano osoby tego biegłego. Ponadto postanowienie to nie zostało doręczone skarżącemu w terminie wymaganym art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej. Spowodowało to w ocenie skarżącego naruszenie jego uprawnień do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, w szczególności uniemożliwiło zadawanie pytań biegłemu oraz składanie wyjaśnień. Z tych powodów opinia ta nie stanowi dowodu w sprawie obciążanie skarżącego kosztami jej wywołania nieuzasadnione.

Ponadto skarżący podniósł, iż organ ustalając koszy postępowania pominął koszt przetrzymywania towaru przez organ celny w magazynie celnym. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie, tj. brak obciążenia nimi skarżącego skutkuje tym, że koszty ten ponosi Skarb Państwa.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W., wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Pismem procesowym z dnia 29 listopada skarżący podtrzymał w całości zarzuty zawarte skardze i wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 07 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269]. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 08 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.], w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie.

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Rozpatrywana sprawa [dotycząca obciążenia skarżącego kosztami uzyskania opinii biegłego z dnia [...].10.2001 r., uzupełnionej pismem z [...].03.2004 r., wywołanej w celu ustalenia wartości celnej towaru objętego zgłoszeniem SAD nr [...] z [...].10.2001 r.] powiązana jest z inną sprawą, znaną Sądowi z urzędu, o sygn. akt V SA/Wa 1656/05 w której skarga dotyczy decyzji podwyższającej wartość towaru ze zgłoszenia z [...].10.2001 r. z uwzględnieniem opinii biegłego z [...].10.2001 r. W obu tych sprawach występuje tożsamość skarżącego oraz organu celnego. W sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1656/05, wyrokiem z 13.12.2005 r., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż podwyższenie przez organy celne wartości celnej, nie było uzasadnione. W uzasadnieniu wyroku wskazał m. inn., iż możliwość odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego musi wynikać z uzasadnionych przyczyn. Odrzucenie wartości transakcyjnej musi być następstwem zakwestionowania wiarygodności [materialnej lub formalnej], informacji lub dokumentów, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego. Zgodnie z art. 23 § 1 ustawy Kodeks celny wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Dopiero wystąpienie prawnie uzasadnionych przeszkód, które uniemożliwiają zastosowanie wartości transakcyjnej, pozwala na zastosowanie kolejno pozostałych metod ustalania wartości celnej, opisanych w art. 25-29 Kodeksu celnego. Obowiązek uwzględniania kolejności [art. 24 Kodeksu celnego] oznacza, że organy celne powinny wykazać, iż nie jest możliwe zastosowanie wcześniejszych metod ustalania wartości celnej, które poprzedzają metodę przyjętą ostatecznie, w rozpatrywanej sprawie, dla ustalenia wartości celnej. Okoliczności, które zdaniem organów celnych uzasadniały konieczność zastosowania metody ostatniej szansy nie zostały należycie wyjaśnione. Organy nie rozważyły czy treść przepisów art. 26 lub 27 ustawy - Kodeks celny nie umożliwiałaby ustalenia wartości celnej w odniesieniu do konkretnego przypadku. Brak postępowania wyjaśniającego w tym zakresie nie pozwala ocenić, czy prawidłowo organy celne przyjęły, że według tych metod wartości celnej nie można ustalić.

Natomiast rozpatrując skargę w przedmiotowej sprawie [na postanowienie o obciążeniu skarżącego kosztami postępowania], w tym w kontekście przytoczonych powyżej rozważań Sądu w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1656/05, należy stwierdzić, iż jest ona zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, iż przepisy o kosztach postępowania, uregulowane w Dziale IV Ordynacji podatkowej - Postępowanie podatkowe, mające zastosowanie w postępowaniu celnym na mocy art. 262 Kodeksu Celnego, wprowadzają ogólna zasadę, zgodnie z którą koszty postępowania przed organami podatkowymi ponosi Skarb Państwa, województwo, powiat lub gmina [art. 264 Ordynacji podatkowej] Wyjątki od tak sformułowanej zasady - wynikające z dalszych przepisów o kosztach postępowania - powinny być stosowane z rozwagą oraz w sposób nie budzący wątpliwości.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu nie objęcia zaskarżonym postanowieniem kosztów związanych ze złożeniem towaru w magazynie celnym - określonych w fakturze VAT nr [...] z [...].11.2001 r. wystawionej przez P.H.P. U. Sp. z o. o. z siedzibą w W., [...], na kwotę brutto 1.659,20 zł. - należy stwierdzić, iż nie jest on uzasadniony. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż towar był czasowo składowany w magazynie celnym. Sąd podziela stanowisko wyrażone przez Dyrektora Izby Celnej w W. w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zgodnie z którym opłata za składowanie czasowe towarów nie jest należnością celną przywozową ani też opłatą w sprawach celnych w związku z tym nie jest przedmiotem postępowania celnego. Istotne jest bowiem to, iż zgodnie z art. 275 § 2 Kodeksu celnego organ celny pobiera opłatę za przechowywanie towarów w depozycie lub magazynie celnym prowadzonym przez organ celny, natomiast w przedmiotowej sprawie magazyn celny prowadzony jest przez Spółkę U. i spółka ta pobiera stosowną opłatę.

W pełni zasadny jest zarzut naruszenia art. 267 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 71 § 4 Kodeksu celnego. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, iż już w następnym dniu po zgłoszeniu towaru do odprawy, postanowieniem z [...].10.2001 r. organ powołał biegłego w celu ustalenia wartości celnej. Świadczy to w ocenie Sądu o tym, iż organ nie podjął żadnej próby zastosowania wcześniejszych metod ustalania wartości celnej towaru, które przecież w swej istocie [metoda wartości celnej towarów identycznych czy podobnych,- art. 25, art. 26 Kodeksu Celnego] nie wymagają powoływania biegłych. Również stosowanie dalszych metod ustalania wartości celnej nie musi zawsze oznaczać potrzeby wywoływania ekspertyzy. Natomiast warunkiem obciążenia strony kosztami wykonanych analiz i badań, w kontekście treści art. 71 § 4 Kodeksu celnego, powinno być bezwzględne wykazanie przez organ w oparciu o ich wynik, że towar zgłoszony został nieprawidłowo. Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca ponieważ - o czym była już mowa wyżej- decyzja Dyrektora Izby Celnej utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, podwyższającą wartość celną towaru zgłoszonego w dniu [...].10.2005 r. z uwzględnieniem opinii z [...].10.2001 [uzupełnionej pismem z [...].03.2004 r.] została uchylona.

Tym bardziej niezasadne jest powoływanie się przez Dyrektora Izby Celnej w W. na treść art. 267 § 1 pkt 5 lit.c) Ordynacji podatkowej zgodnie z którym stronę obciążają koszty powstałe z jej winy, a w szczególności koszty: wynikłe wskutek złożenia wyjaśnień lub zeznań niezgodnych z prawdą. Skuteczne zastosowanie przez organ omawianego przepisu wymaga równoległego zaistnienia dwóch jego aspektów - podmiotowego [zawierającego element zawinienia strony] oraz przedmiotowego [wynikającego ze świadczenia przez stronę nieprawdy]. W kontekście ustalonego w sprawie stanu faktycznego żadne z omówionych znamion przepisu nie zostało przez organy celne skutecznie wykazane a zarzuty ze strony organu w tym zakresie są bezpodstawne.

Z omówionych przyczyn zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać, dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.] Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.