Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 591/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: Art. 30 ust.9
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M.B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależenie pobranego świadczenia rodzinnego oraz rozłożenia na raty 1. uchyla pkt 1) i 2) zaskarżonej decyzji 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana ,


UZASADNIENIE

IV SA/Po 591/14

Uzasadnienie

Burmistrz W. decyzją wydaną dnia [...].12.2013r. na podstawie art.104 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz.267 ze zm., dalej Kpa) oraz art.30 ust.9 ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz.1456, dalej u.ś.r.) w pkt 1 odmówił M. P. (dalej skarżąca) umorzenia kwoty [...] zł do zwrotu której została ona zobowiązana decyzją nr [...] z dnia [...].11.2013r., a jednocześnie w pkt 2 rozłożył na raty kwotę [...] zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości po [...] zł miesięcznie począwszy od stycznia 2014r., tj. na 15 rat po [...] zł, 1 rata w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że uprzednią decyzją nr [...] z dnia [...].11.2013r. zobowiązano skarżącą do zwrotu należności głównej w kwocie [...] zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z odsetkami. W dniu 15.11.2013r. skarżąca wniosła o umorzenie w/w należności wskazując, że jest jedynym żywicielem rodziny i nie wystarcza jej środków na życie po opłaceniu wszystkich rachunków.

Organ wyjaśnił, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca mieszka z córką O. i utrzymuje się ze swego wynagrodzenia, które jest zajęte przez komornika w kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania to [...] zł.

Następnie organ I instancji wskazał, że w myśl art.30 ust.9 u.ś.r. organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W ocenie organu w tym przypadku takie szczególne okoliczności nie zachodzą, gdyż skarżąca osiąga regularne dochody, a ponadto złożyła fałszywe oświadczenie o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne za rok 2011 i 2012 w celu uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych. Ponieważ skarżąca nie jest w stanie jednorazowo spłacić swego zadłużenia należność główną rozłożono na raty.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniosła M. P. wskazując, że utrzymuje 12-letnią córkę, a jej dochody nie pozwalają na płacenie tak wysokich rat. Skarżąca wskazała, że jej dochód miesięczny wynosi [...] zł, a w kwocie [...] zł zajęty jest przez komornika. Odliczając wydatki od dochodu pozostaje jej kwota [...] zł. Według skarżącej jej wydatki miesięczne to kwota [...] zł na energię elektryczną, telewizję satelitarną, telefon i Internet, [...] zł na podatek od nieruchomości, [...] zł miesięczny koszt zakupu opału, [...] zł ubezpieczenie zdrowotne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...].03.2014r. nr [...] uchyliło pkt 2 zaskarżonej decyzji organu I instancji. W pkt 2 swej decyzji organ odwoławczy rozłożył na raty kwotę [...] zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na 16 miesięcznych rat, tj. na 15 rat po [...] zł każda rata i ostatnia 16 rata w wysokości [...] zł, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu doręczenia skarżącej decyzji organu odwoławczego. W pozostałym zakresie utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swej decyzji Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczyło treść art.30 ust.1 i 9 u.ś.r. podkreślając, że zasadą jest, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie rodzinne jest zobowiązana do jego zwrotu, a jedynie w sytuacji wyjątkowej, gdy występują szczególnie uzasadnione okoliczności możliwe jest umorzenie obowiązku zwrotu w/w świadczenia.

Kolegium podkreśliło, że wynagrodzenie netto skarżącej wynosi [...] zł miesięcznie. Ma ona na utrzymaniu córkę, a zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie ustalone przepisach o pomocy społecznej, a wynoszące [...] zł na osobę w rodzinie, które wyznacza minimum socjalne.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji wskazując jednak, że opłaty za energię elektryczną pobierane są za 2 miesiące, rata podatku od nieruchomości za 3 miesiące. Tak więc Kolegium przyjęło, że po opłaceniu wszystkich stałych kosztów utrzymania i zajęcia komorniczego rodzinie pozostaje [...] zł. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji trafnie przyjął, że w świetle powyższego brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowej kwoty, gdyż strona uzyskuje stały dochód i jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Ponadto nie można akceptować, by zobowiązania skarżącej wobec innych podmiotów były uprzywilejowane wobec zobowiązań z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

Jednocześnie Kolegium przyjęło, że wprawdzie sytuacja skarżącej nie jest szczególna na tle innych rodzin (co by uzasadniało umorzenie), lecz jest trudna, co uzasadniało rozłożenie przedmiotowego świadczenia na raty. Kolegium podzieliło rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie wysokości ustalonych rat zmieniło jedynie termin początkowy spłaty poszczególnych rat uwzględniając, że terminy wskazane w decyzji organu I instancji już upłynęły.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniosła M.P.

Skarżąca zarzuciła, że będące w jej dyspozycji środki finansowe nie pozwalają jej płacić rat w wysokości po [...] zł miesięcznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawą prawną wydanej w sprawie decyzji jest przepis art. 30 ust. 9 u.ś.r. Bezspornym jest, że Burmistrz W. decyzją z dnia [...].11.2013r. nr [...] zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi.

W myśl art.30 ust.1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie z art.30 ust.9 u.ś.r. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.

W ocenie Sądu wydanie rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności powinno być poprzedzone starannie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego dokonana zostanie analiza aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia. Dopiero ustalenia dokonane w tym zakresie pozwolą na stwierdzenie, czy w sprawie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające udzielenie umorzenia lub ulgi w spłacie należności w zakresie określonym art. 30 ust. 9 ustawy. W tym miejscu należy wskazać, że samo sformułowanie wniosku o umorzenie należności nie uniemożliwia organowi rozważenia możliwości zastosowania ulgi innego rodzaju określonej w powyższym przepisie (rozłożenia na raty, częściowego umorzenia lub odroczenia terminu płatności) jeśli sytuacja rodziny wnioskodawcy uzasadniałaby przyznanie ulgi w zakresie mniejszym niż wskazany we wniosku.

Podkreślić należy, że przesłanką sine qua non zastosowania dobrodziejstwa określonego wart.30 ust.9 u.ś.r. jest stwierdzenie występowania szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny. Przy czym użyty w art. 30 ust. 9 u.ś.r. zwrot "szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny" należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. Nawet sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich rodzin. (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 02.07.2012r. o sygn. IV SA/Gl 1037/11, publ. CBOSA oraz LEX nr 1230697, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 28.10.2010r. o sygn. II SA/Łd 742/10, publ. LEX nr 755911)

Przyjmuje się, że wykładnia przepisu art. 30 ust. 9 ustawy z 2003r. o świadczeniach rodzinnych wskazuje, iż instytucja umorzenia należności czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego, bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. (tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28.03.2012r. o sygn. IV SA/Wr 768/11, publ. LEX nr 1146158).

Jednocześnie użyty przez ustawodawcę w przepisie art. 30 ust. 9 u.ś.r. zwrot "może umorzyć" oznacza, że decyzja wydana na jego podstawie ma charakter uznaniowy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego organ administracji ma prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Zakres swobody działania organu administracyjnego, wynikający z przepisu prawa materialnego, ograniczony jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w art. art. 7, 77 § 1 i innych przepisach k.p.a. jak i kryteriami, które organ musi uwzględnić w każdym indywidualnym przypadku. (tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28.03.2012r. o sygn. IV SA/Wr 767/11, publ. LEX nr 1146157)

Przed wydaniem decyzji na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ powinien ustalić, w jaki sposób zwrot nienależnie pobranych świadczeń będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności, czy pozbawienie zobowiązanego świadczeń nie pogorszy jego sytuacji na tyle, że będzie on zmuszony ubiegać się o kolejne świadczenia. Organ musi więc ustalić, czy inne okoliczności takie jak wiek, stan zdrowia, stan rodziny wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, osoba zobowiązana będzie w stanie samodzielnie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby bytowe i będzie mogła żyć w warunkach odpowiadających godności człowieka. (tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28.03.2012r. o sygn. IV SA/Wr 765/11, publ. LEX nr 1146155)

Na pojęcie "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny", o którym mowa w art. 30 ust. 9 u.ś.r., składa się więc całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., zasadą jest, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Natomiast na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r., organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z treści zacytowanego przepisu wynika, iż zasadnicze znaczenie ma wykładnia pojęcia "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny". Bez wątpienia oceny tychże okoliczności należy dokonywać na gruncie stanu faktycznego danej sprawy. Nie ulega wątpliwości, że na pojęcie tych okoliczności składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, iż rozpoznając wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń organy administracji powinny dokonać oceny, czy sytuacja życiowa wnioskodawcy, w tym stan rodzinny, wiek, niepełnosprawność, stan zdrowia mieszczą się w ustawowym pojęciu "szczególnie uzasadnionych okoliczności". Co istotne, zwrot ten należy interpretować biorąc pod uwagę fakt, iż co do zasady do świadczeń rodzinnych uprawnione są jedynie osoby o niewysokich dochodach, spełniające tzw. kryterium dochodowe. Nawet sama trudna sytuacja materialna danej rodziny nie uzasadnia umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jest to możliwe dopiero wówczas, gdy sytuacja rodziny będzie "szczególna" i to szczególna na tle rodzin uprawnionych do świadczeń rodzinnych, a nie względem wszystkich rodzin.

Reasumując należy stwierdzić, że wykładnia przepisu art. 30 ust. 9 u.ś.r. wskazuje, iż instytucja umorzenia należności czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego, bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązaną albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż poza sporem w niniejszej sprawie jest okoliczność, że skarżąca ma na utrzymaniu córkę i uzyskuje miesięcznie dochód rzędu [...]zł netto, zajęty w kwocie [...] zł przez komornika. Tak więc dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Kwota ta – jak słusznie wskazał organ odwoławczy - przekracza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie ustalone przepisach o pomocy społecznej, a wynoszące aktualnie 539 zł na osobę w rodzinie, które wyznacza minimum socjalne. Podzielić też należy ustalenie Kolegium, że po opłaceniu wszystkich stałych kosztów utrzymania i zajęcia komorniczego rodzinie skarżącej pozostaje [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu organy administracji trafnie przyjęły, że w świetle powyższego brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowej kwoty, gdyż skarżąca uzyskuje stały dochód i jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Ponadto nie można akceptować, by zobowiązania skarżącej wobec innych podmiotów były uprzywilejowane wobec zobowiązań z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych.

W ocenie Sądu powyższe prawidłowe i niekwestionowane przez stronę ustalenia faktyczne dają obraz, zgodnie z którym skarżąca i jej córka żyją wprawdzie skromnie, ale powyżej minimum socjalnego, czy egzystencji. Jednocześnie jednak należy zauważyć, że poziom ich dochodów jest zbliżony do kryterium dochodowego wskazanego w ustawie o świadczeniach rodzinnych (aktualnie jest to kwota 539 zł na osobę w rodzinie, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych - Dz. U. z 2012 r. poz. 959), które nie jest wprawdzie wyznacznikiem zastosowania szczególnych instrumentów z art. 30 ust. 9 u.ś.r., niemniej jednak pozwala zakwalifikować sytuację materialną jako wymagającą pomocy.

Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy wskazać należy, że podstawą odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń było twierdzenie organu I instancji, podtrzymane w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że sytuacja skarżącej nie wskazuje, aby w sprawie zachodziły szczególnie uzasadnione okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności. Sytuacja socjalno-bytowa wnioskodawczyni nie jest szczególnie zła, albowiem nie korzysta ona ze świadczeń pomocy społecznej co wskazuje, że spełnione jest minimum socjalne rodziny. Sąd podziela stanowisko organów administracji w zakresie odmowy umorzenia. Dlatego też nie uchylono pkt 3 zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w zakresie nieuchylonym przez organ odwoławczy.

Tym niemniej Sąd orzekający stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wymykały się spod kontroli w zakresie wysokości ustalonych rat na które rozłożono kwotę do której zwrotu zobowiązano skarżącą. Podkreślić należy, że skarżąca zarówno w skardze, jak i w swym odwołaniu, kwestionowała nie tyle odmowę umorzenia przedmiotowego świadczenia, ile wysokość rat na które to świadczenie rozłożono. Tymczasem decyzje organów obydwu instancji nie spełniały w tym zakresie kryteriów określonych w art.107 § 3 Kpa, a tym samym wymykały się spod kontroli sądowej. Organy bowiem w istocie rzeczy nie uzasadniły dlaczego przyjęły taką, a nie inna wysokość rat i nie oceniły jaki wpływ mają raty w przyjętej wysokości na sytuację materialną i życiową skarżącej. Organ I instancji jedynie stwierdził, że skarżąca nie jest w stanie spłacić jednorazowo spornej należności i z tego względu należy ją rozłożyć na raty. To samo w istocie rzeczy w tej kwestii w uzasadnieniu swej decyzji napisało Kolegium. Te lakoniczne sformułowania w żaden sposób nie wyjaśniają dlaczego przyjęto wysokość raty miesięcznej w kwocie [...] zł i jakie wywoła to skutki dla skarżącej.

Brak wskazania konkretnych i rzeczowych przyczyn dla których organy administracji ustaliły taką, a nie inną wysokość rat, nie pozwoliły stronie (a także organowi odwoławczemu i sądowi administracyjnemu) na dokonanie faktycznej kontroli prawidłowości wydanych decyzji. Brak powyższych elementów w uzasadnieniu decyzji organu I i II instancji uniemożliwił stronie skuteczną ochronę swych praw.

W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie nie tylko przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, ale także daje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 - 10 Kpa), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. np. wyroki NSA: 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09 publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, z dnia 16 marca 1998 r., II SA 96/98 - Lex nr 41681; z dnia 28 października 1998 r., I SA/Gd 1651/96; z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 497/88 - ONSA 1989, nr 2, poz. 68, Lex nr 10079; z dnia 8 maja 1998 r., I SA/Lu 380/97 - niepublik.).

Wobec powyższego, skoro już decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadała wymogom art. 107 § 1 i 3 Kpa, nie zawierała bowiem odpowiedniego uzasadnienia, organ odwoławczy winien był decyzję tę na podstawie art.138§1 pkt 1 Kpa uchylić i orzec, co do istoty sprawy. Powyższe Sąd wywiódł z tego ,że w związku ze zmianą stanu prawnego, z dniem 11 kwietnia 2011 roku zmieniły się przesłanki dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 138 § 2 Kpa organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyraźnie zatem kodeks wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: a) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w tym przepisie przyłączającego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; konieczne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej na jej rozstrzygnięcie"

Przypomnieć trzeba, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, organy, przed podjęciem decyzji na podstawie art. 30 ust. 9 u.ś.r., zobowiązane są do ustalenia w jaki sposób zwrot nienależnie pobranych świadczeń będzie mieć wpływ na sytuację życiową zobowiązanego, w szczególności czy pozbawienie zobowiązanego tej kwoty nie spowoduje takiego pogorszenia się jego sytuacji materialnej, że będzie on zmuszony ubiegać się o dodatkowe świadczenia z pomocy społecznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 554/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 920/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Tym samym, organ musi ustalić czy wszystkie okoliczności dotyczące osoby zobowiązanej, obejmujące również stan rodzinny, wskazują na to, że pomimo dokonania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, osoba zobowiązana będzie w stanie samodzielnie zaspokoić niezbędne potrzeby swoje oraz swojej rodziny.

Trzeba także przypomnieć, że wskazać należy, że organ administracji, wydając uznaniową decyzję opartą na powołanym przepisie, nie jest związany wnioskiem i może samodzielnie zdecydować czy świadczenie umorzyć, rozłożyć na raty czy jedynie odroczyć. Uznanie administracyjne, pomimo iż pozostawia organowi administracji swobodę w podejmowaniu decyzji, nie oznacza jednak dowolności, a każde rozstrzygnięcie oparte na uznaniu powinno być wyjątkowo wnikliwie i szczegółowo uargumentowane (art. 107 § 3 K.p.a.) i poparte wyczerpującym zbadaniem okoliczności sprawy zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.

Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że organy administracji publicznej rozstrzygając przedmiotową sprawę dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy, w szczególności przepisu art. 107 § 3 K.p.a.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję w części obejmującej jej pkt 1 i 2 oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej winny szczegółowo wyjaśnić okoliczności faktyczne istotne dla oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej i rozważyć czy wskazują one na to, że skarżąca obecnie spełnia przesłanki uzasadniające spłatę należności z tytułu obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w ratach o wysokości [...] zł miesięcznie, czy też w ratach o innej – a w szczególności o niższej – wysokości.

Na podstawie art. 152 Ppsa określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.