Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 46/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2007-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 września 2007 r. sprawy ze skargi L.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ E. Makosz- Frymus


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kodeks postępowania administracyjnego), art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 204 poz. 2088 ze zm., dalej ustawa o transporcie drogowym) nałożył na L.D. karę pieniężną w łącznej kwocie [...] złotych, wskazując trzy naruszenia ustawy o transporcie drogowym:

1. wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, co stanowi naruszenie art. 87 ust. 2 oraz art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym

2. wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, co stanowi naruszenie art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym

3. wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące - tachograf, co stanowi naruszenie art. 87 ust. 1 wymienionej ustawy.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] lipca 2006 r. podczas kontroli przeprowadzonej na drodze krajowej nr [...] w miejscowości K., I.R., kierujący pojazdem marki Mercedes o numerze rejestracyjnym [...] stanowiącym własność L.D., wraz z przyczepą o numerze rejestracyjnym [...] stanowiącą własność T.M., na żądanie organu uprawnionego do kontroli nie okazał zaświadczenia ani wypisu z zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę wykonywania przewozów na potrzeby własne, jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Nadto stwierdzono, że kierowca nie posiadał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych a pojazd nie był wyposażony w urządzenie rejestrujące - tachograf.

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, natomiast art. 42 ust. 1 wymienionej ustawy głosi, że przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Przepis art. 87 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy określa, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych i zapisy tachografu. W myśl art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym również podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne, kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie również wypis z zaświadczenia.

W myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE .L nr 370 poz. 8 ze zm., dalej rozporządzenie Rady w sprawie urządzeń rejestrujących) urządzenie rejestrujące jest zainstalowane i używane w tych pojazdach, które są zarejestrowane w Państwach Członkowskich i są wykorzystywane do transportu drogowego osób lub rzeczy z tym - między innymi - wyjątkiem, że rozporządzenie to nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami przeznaczonymi do przewozu rzeczy, gdy dozwolona maksymalna masa pojazdu, łącznie z przyczepami lub naczepami nie przekracza 3,5 tony (rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. WE L nr 370 poz. 1 ze zm., dalej rozporządzenie Rady w sprawie harmonizacji). W momencie dokonywania kontroli samochód był połączony z przyczepą, w wyniku kontroli stwierdzono, że dozwolona maksymalna masa samochodu wraz z przyczepą wynosi 3550 kg, a zatem przekroczyła wskazywany wyżej próg 3,5 tony. Ponieważ nie jest to pojazd o szczególnym przeznaczeniu bądź szczególnego rodzaju powinien mieć zainstalowany tachograf. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków wynikających z przepisów wspólnotowych lub przepisów ustawy o transporcie drogowym określa załącznik do tejże ustawy.

W odwołaniu od decyzji L.D. wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, oraz przeprowadzenie dowodu z pisemnego zaświadczenia T.M. na okoliczność ustalenia zasad i okresu, na jaki udostępnił przyczepę. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu przez organ I instancji obowiązku posiadania zamontowanego tachografu w przedmiotowym pojeździe a w konsekwencji naruszenie przepisów prawa materialnego to jest wcześniej wymienionych rozporządzeń Rady (EWG). Ponadto zarzucił naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wymierzenie maksymalnej kary z tytułu nie okazania zaświadczenia o którym mowa w art. 33 ustawy o transporcie drogowym pomimo, że strona nie ma obowiązku legitymować się takim zaświadczeniem, przy czym, wykazując daleko idącą staranność w toku postępowania administracyjnego, okazała odpis stosownego zaświadczenia. W uzasadnieniu wskazał, że nie wykonuje stale przewozów drogowych pojazdem (zestawem) którego ciężar przekracza 3.500 kg. Z protokołu zeznania I.R. wynika, że przyczepa była cudzą własnością wynajętą wyłącznie na jeden dzień z uwagi na nieprzewidziane okoliczności. Obowiązek posiadania tachografu odnosi się do osób, które wykonują transport drogowy przy użyciu pojazdów (zestawów) o wadze przekraczającej 3.500 kg. Jednostkowy, uzasadniony wyjątkowymi okolicznościami przejazd z wynajętą przyczepą nie może automatycznie nakładać na właściciela obowiązku montażu tachografu, jak również posiadania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ustawy o transporcie drogowym.

Decyzją z dnia [...]nr [...] Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 4 ust. 1 i ust. 3, art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1 i ust. 3a, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 92 ust. 4, art. 93 ust. 1 oraz załącznika do ustawy o transporcie drogowym, art. 3 ust. 1 rozporządzenie Rady w sprawie urządzeń rejestrujących, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że analiza zebranego materiału dowodowego wykazała, że decyzja organu I instancji jest słuszna, a postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie było obarczone wadami formalnymi. Strona jest przedsiębiorcą działającym w sektorze transportu drogowego, wykonującym przewóz na potrzeby własne, czyli stosuje się wobec niej przepisy ustawy o transporcie drogowym. Kluczowe jest ustalenie, z jakiego rodzaju transportem drogowym organ I instancji miał do czynienia, bowiem na mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, jej przepisy mają zastosowanie tylko i wyłącznie w przypadku transportu drogowego wykonywanego pojazdem którego masa całkowita przekracza 3,5 tony, przy czym w/wskazany próg dotyczy zarówno pojazdu samochodowego jak i o zestawie pojazdów. Bez znaczenia jest częstotliwość dokonywania transportu co oznacza, że wszyscy przedsiębiorcy, w przypadku gdy spełniają kryteria przedmiotowo-podmiotowe podlegają przepisom prawa obowiązującym w tym zakresie. Na stronie, jako na przedsiębiorcy wykonującym transport drogowy na potrzeby własne, ciążą określone w przepisach prawa obowiązki. Zgodnie z art. 87 ust. 1 i ust. 3 ustawy o transporcie drogowym kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu między innymi wypis z zaświadczenia, kartę opłaty drogowej oraz zapis urządzenia rejestrującego. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z wymogów ustawa przewiduje określoną dolegliwość w postaci kary pieniężnej, w wysokości określonej w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. To, że strona uzyskała w terminie późniejszym wymagany dokument nie zmienia faktu, że w dniu kontroli takiego dokumentu, mimo wprost sformułowanego w ustawie obowiązku, w kontrolowanym pojeździe nie było. Jakkolwiek instalowanie tachografu w przedmiotowym pojeździe, w związku z jego tonażem poniżej 3,5 tony nie jest wymagane, to w chwili kontroli wykonywany był transport zespołem pojazdów, których łączna dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, zatem pojazd winien być wyposażony w tachograf. Obowiązek ten wynika wprost z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady w sprawie urządzeń rejestrujących, z wyłączeniem pojazdów o których mowa w art. 4 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady w sprawie harmonizacji. Wśród katalogu pojazdów zwolnionych z obowiązku posiadania tachografu są pojazdy przeznaczone do przewozu rzeczy, gdy dozwolona maksymalna masa pojazdu, łącznie z przyczepami lub naczepami nie przekracza 3,5 tony, ale kontrolowany zestaw pojazdów nie spełniał tego wymogu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu L.D. powtórzył zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto wskazał, że organ II instancji pominął część argumentów zawartych w odwołaniu dotyczących właściciela przyczepy T.M. i jednodniowego wypożyczenia przyczepy skarżącemu. Równocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że art. 75 § 1 kpa pozwala dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Wskazane w odwołaniu dowody znajdują się w aktach sprawy i podlegały ocenie dowodowej. Jako dotykające zagadnienia incydentalnego charakteru przewozu z udziałem pożyczonej naczepy został odrzucony łącznie z innymi dowodami zgłoszonymi w tej materii i skomentowany jako nieistotny dla sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/ 02/1270 ze zm., dalej prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granicą rozpoznania skargi przez Sąd są wyznaczone przez kryterium legalności działania organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie. Analizowana pod tym kątem skarga L.D. podlega oddaleniu bowiem zaskarżona decyzja organu II instancji nie zawiera błędów które uzasadniałyby jej wzruszenie.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że przedmiotowy zespół pojazdów w chwili kontroli drogowej miał dopuszczalną masę całkowitą 3550 kg (2800 kg pojazd silnikowy oraz 750 kg przyczepa) oraz, że miał miejsce przewóz drogowy rzeczy. Organy administracji prawidłowo przywołały przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym zgodnie z którym jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Ustawowy próg 3,5 tony odnosi się zarówno do pojazdu samochodowego jak i - co miało miejsce w niniejszej sprawie - zestawu pojazdów. Już samo powyższe oznacza, że przepisy ustawy o transporcie drogowym miały zastosowanie w sprawie. O tym, czy ustawa o transporcie drogowym obowiązuje czy też nie obowiązuje, decyduje przede wszystkim charakter wykonywanego przewozu, bowiem przyjęcie innej interpretacji mogłoby prowadzić do umożliwienia przedsiębiorcom omijania przepisów prawa. Bezzasadne są zatem argumenty zawarte w skardze a wcześniej w odwołaniu, że jednodniowe, wpadkowe udostępnienie przyczepy skarżącemu i związany z tym przewóz drogowy rzeczy zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony nie rodzi stosownych obowiązków określonych w ustawie o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 42 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Kwestię uiszczania wymienionych opłat, rodzaj oraz stawki opłaty szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 08 sierpnia 2006 r. (Dz. U. nr 151, poz. 1089). Zgodnie z §3 wymienionego rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat, umieszczenie winiety samoprzylepnej w sposób trwały w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu przy jednoczesnym przechowywaniu odcinka kontrolnego w pojeździe i okazywaniu na żądanie osób uprawnionych do kontroli. W ocenie Sądu organ prawidłowo zastosował dyspozycję przepisu 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 4.1 załącznika do ustawy, który karą 3.000 zł. sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.

Równie zasadnie organ administracji, na podstawie art. 92 ust. 1 w związku z lp 11.1.1.a) nałożył karę 3.000 złotych za naruszenie, jakim był wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące - tachograf.

Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym przedsiębiorca wykonujący przewozy na potrzeby własne odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. W myśl przepisu art. 87 ust. 1 wymienionej ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli:

1. wypis z licencji,

2. kartę opłaty drogowej,

3. zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (zapisy tachografu),

a ponadto - w transporcie drogowym rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem. Również podczas przewozu na potrzeby własne kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli zaświadczenie od przewoźnika drogowego poświadczające zatrudnienie oraz spełnianie wszystkich wymagań określonych ustawą. Tymczasem, jak wynika z załącznika protokołu kontroli drogowej, kierowca również nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli wymaganego wypisu z zaświadczenia o wykonywaniu transportu drogowego na potrzeby własne firmy w której jest zatrudniony. Także i w tej sytuacji organ administracji, na podstawie art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z lp. 1.4 zasadnie nałożył karę 2.000 zł. za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Nałożona kara pieniężna w łącznej kwocie 8.000 zł. jest sumą kar pieniężnych za trzy naruszenia. Zdaniem Sądu nakładając karę pieniężną organy celne obu instancji postąpiły prawidłowo. Zasadnie organ II instancji ocenił również, że późniejsze uzyskanie przez przedsiębiorcę zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej nie może wpływać na zmianę rozstrzygnięcia, ponieważ w dniu kontroli takiego dokumentu w pojeździe nie było.

Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne po drogach krajowych ponosi odpowiedzialność za skutek w postaci braku wymaganej opłaty za przejazd w dniu kontroli. Z zasady ogólnej, której źródłem jest art. 429 kodeksu cywilnego wynika, że powierzenie kierowcy wykonania określonego rodzaju czynności w rozumieniu tego przepisu, dokonane przez powierzającego przedsiębiorcę w ramach zarządu firmą, odnosi ten skutek, że w ramach tego umocowania kierowca działa w jego imieniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt II SA4139/02, LEX nr 148921). Prawidłowo zatem organy celne nałożyły karę pieniężną na przedsiębiorcę.

Należy podkreślić, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów regulujących sprawy transportu drogowego jest niezależna od winy a także od zaistniałej szkody bądź stanu zagrożenia nią. Zaistnienie określonych ustawą przesłanek zobowiązuje właściwy organ do wymierzenia kary. Ustawa nie określa jakichkolwiek przesłanek wyłączających odpowiedzialność (możliwość odstąpienia od wymierzenia kary) bądź prowadzących do jej ograniczenia; co do zasady nie ma też - między innymi z racji oderwania od winy i wysokości szkody - możliwości miarkowania wysokości kary. Rodzaje naruszeń są precyzyjnie określone w załączniku, a wysokość kary pieniężnej jest każdorazowo określona. W konsekwencji organ administracji pozbawiony jest jakiegokolwiek wpływu na wysokość kary.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ E. Makosz-Frymus

Za nieobecnego sędziego

/-/ G. Radzicka

AT