Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1221/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41a
journal: Dz.U. 2013 poz 1403
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 24 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Referent-stażysta Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 roku sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w Ł. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], po rozpoznaniu wniosku J.S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2006.3 i 2013.03/07 do 2014.2/06, których kwota w dniu wpływu wniosku wynosiła 3.067,60 zł. (w tym 2753 zł. należność główna, 303,00 zł. odsetki i koszty upomnienia 11,60 zł.), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), art. 59 ust 3, art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015 r., poz. 704), spełniając warunki określone w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz. Urz. UE L 352) Prezes Kasy Ubezpieczenia Społecznego Rolników utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] o odmowie umorzenia J.S. zaległości składkowych za ww. okres.

Powyższe rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujący stan faktyczny:

W dniu 13 sierpnia 2015 r. do Centrali KRUS w W. J.S. skierowała wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zaległych składek, zakończonej decyzją z dnia [...], odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Oddział Regionalny KRUS w Ł., Placówka Terenowa KRUS w P. rozpatrując przedmiotowy wniosek podjęła postępowanie wyjaśniające.

Pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. poinformowano skarżącą o terminie wizytacji w jej gospodarstwie rolnym. Korespondencję wysłano przesyłką kurierską, ale skarżąca odmówiła jej przyjęcia w dniu 31 sierpnia 2015 r.

Na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oraz w oparciu o obowiązujące przepisy organ ustalił, że we wniosku o umorzenie należności z dnia 23 maja 2014 r. skarżąca powołała się na trudną sytuację materialną, pogorszenie stanu zdrowia i straty jakie ponosi jej syn T.S. w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dla uzasadnienia wniosku przedłożyła orzeczenie lekarskie o lekkim stopniu niepełnosprawności, PIT 36 - zeznanie za rok podatkowy 2013 T.S. (świadczący o poniesionej stracie), VAT-7K deklaracja dla podatku od towarów i usług za I kw. 2014 r. T.S., informację o wysokości przysługującej jej emerytury -1.506,89 zł., informację o kosztach i opłatach ponoszonych w gospodarstwie domowym, prowadzonym w [...] (tj. 3000zł /rok koszty ogrzewania - miesięcznie 250,00 zł i około 700 zł miesięcznych opłat za prąd, gaz, podatek od nieruchomości i inne), informacje o zaciągniętym kredycie na remont dachu, który nadal jest spłacany- miesięczna rata wynosi 380 zł.

W dniu 21 sierpnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności lub o udzielenie ulgi w postaci układu ratalnego. Wniosek o układ ratalny rozpatrzono pozytywnie wydając w dniu 13 października 2014 r. decyzję o przyznaniu ulgi w spłacie zaległości składkowych. Od decyzji odmawiającej umorzenia zaległości J.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r. uchylił decyzje z dnia 16 lipca 2014 r. i z dnia 1 października 2014 r.

Uwzględniając podniesiony przed Sądem zarzut nieprawidłowego powiadomienia o terminie wizytacji w gospodarstwie rolnym skarżącej, wyznaczono nowy termin wizytacji na dzień 20 maja 2015 r. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 6 maja 2015r., a poza terminem wizytacji zawierało informację o możliwości zmiany terminu gdyby był nieodpowiedni. Z możliwości tej skarżąca nie skorzystała i nie była obecna podczas wizytacji.

Organ wskazał, że miejsce położenia gospodarstwa rolnego zostało prawidłowo ustalone przez pracownika Kasy, w oparciu o mapy geodezyjne z naniesionymi numerami działek i wyjaśnienia świadków (sołtys, sąsiad). W ocenie organu potwierdza to, że kwestionowana przez skarżącą wizytacja z dnia 4 lipca 2014 r. została przeprowadzona również w należącym do skarżącej gospodarstwie rolnym. W trakcie oględzin w dniu 20 maja 2015 r. stwierdzono, że na posesji znajduje się zrujnowany budynek murowany, kryty eternitem, bez drzwi i okien oraz oznak użytkowania. Powyższe poparto dokumentacją fotograficzną. Obejście wokół budynku jest zaniedbane i zachwaszczone.

Wizytacja przeprowadzona w dniu 10 września 2015 r. potwierdza wyżej opisany stan nieruchomości natomiast grunty orne są zaorane, a uprawiane wcześniej pszenżyto skoszone. Skarżąca nie uczestniczyła w tej wizytacji odmawiając w dniu 31 sierpnia 2015 r. przyjęcia przesyłki kurierskiej.

Organ ustalił, iż w piśmie procesowym z dnia 9 marca 2015 r. skarżąca zawarła informację, iż pozarolnicza działalność gospodarcza została zawieszona od dnia 1 sierpnia 2010 r. z uwagi na problemy zdrowotne. Z zaświadczenia ZUS z dnia 7 maja 2015 r. wynika, że składki na ubezpieczenia zdrowotne jako świadczeniobiorca, prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą opłacała w okresie od 20 marca 2008 r. do 31 lipca 2010 r. Z kolei z zaświadczenia wydanego przez Naczelnika I Urzędu Skarbowego w C. z dnia 11 maja 2015 r. wynika, że działalność gospodarczą prowadziła do dnia 1 sierpnia 2012 r. Potwierdzają to dochody wykazywane przez skarżącą w rozliczeniach rocznych PIT 36 i PIT 37 tj: z PIT 36 za 2001 r. dochód z emerytury w kwocie 19.020,88 zł., z działalności gospodarczej 2.349,04 zł. Z PIT 36 za 2012 r. dochód z emerytury w kwocie 20.398,64 zł., z działalności gospodarczej strata 3.269,30 zł., z PIT 37 za 2013 r. dochód z emerytury w kwocie 21.225,34 zł., z PIT 36 za 2014 r. dochód z emerytury w kwocie 22.143,40 zł.

W ocenie organu z powyższego wynika, że pomimo poinformowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu działalności i zaprzestaniu regulowania składek na ubezpieczenie zdrowotne w latach 2011 i 2012 skarżąca nadal prowadziła działalność gospodarczą o czym świadczą wykazane w zeznaniach podatkowych uzyskane z niej dochody.

W toku dalszego postępowania ponownie przeanalizowano zapisy znajdujące się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) i ustalono, że działalność gospodarczą skarżąca rozpoczęła w dniu 20 marca 2008 r. co jest zgodne z informacją uzyskaną z ZUS, następnie zawiesiła działalność w dniu 1 sierpnia 2010 r. Jest to zgodne z informacją z ZUS lecz sprzeczne z danymi uzyskanymi z Urzędu Skarbowego. Ze złożonego przez skarżącą w dniu 12 czerwca 2012 r. formularza CEIDG (poz. 14) wynika że działalność była zawieszona w okresie od 1 sierpnia 2010 r. do 1 sierpnia 2012 r. Są to dane niezgodne z informacją z Urzędu Skarbowego. W dniu 31 lipca 2012 r. złożyła ponownie wniosek na formularzu DEIDG-1 wznawiając pozarolniczą działalność gospodarczą (poz. 15). Kolejny wniosek na formularzu CEIDG-1 złożyła w dniu 27 lutego 2015 r. informując o zawieszeniu działalności gospodarczej od 1 sierpnia 2010 r. pomimo, iż wykazywała w Urzędzie Skarbowym osiągane z tego tytułu dochody.

Organ ustalił, że dodatkowym źródłem dochodu skarżącej są dopłaty uzyskiwane z ARiMR. Ustalono, że w 2012 r. skarżąca otrzymała dopłaty w wysokości: 1.211,85 i 1.060,80 zł. Wypłacone przez ARiMR dopłaty na łączną kwotę 2.272,65 zł. stanowiły dochód skarżącej w 2012 r. i należało go uwzględnić analizując sytuację finansową w aspekcie wniosku o umorzenie zaległości.

Organ wskazał, iż składając wniosek o ponowne rozpatrzenie strawy w dniu 18 maja 2015 r. skarżąca nie przedłożyła nowych dokumentów i nie wskazała nowych okoliczności w sprawie. Na podstawie zaświadczenia z Urzędu Gminy w N. z dnia 29 maja 2014 r. ustalono aktualną powierzchnię gospodarstwa skarżącej 1,1999 ha fiz. co stanowi 1,0559 ha przeliczeniowe. Z tytułu posiadania gospodarstwa powyżej 1 ha przeliczeniowego skarżąca podlegała z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: od 24 marca 1998 r. do 30 września 2006 r. z przerwami. Na koncie, którego jest płatnikiem do ubezpieczenia społecznego rolników zgłoszony jest w charakterze domownika syn T.S., prowadzący jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą. Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i jako świadczeniobiorca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zadłużenie za okres 2006.3 dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników skarżącej jako rolnika, natomiast zadłużenie za okres od 2013.3/07 do 2014.2/06 dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za domownika. Z pisma z GOPS w K. z dnia 2 czerwca 2014 r. wynika, że skarżąca nie korzysta z żadnej pomocy ze strony urzędu.

Obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 23 września 2013 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosi 2.431,00zł., co w przypadku skarżącej wynosi 1.0559x 2431,00 zł.=2566,90zł./ 213,91 miesięcznie. Kwota dochodu osiąganego z emerytury wynosi

za 2011 r. - 19.020,88zł. rocznie co miesięcznie stanowi kwotę 1.585,08zł.

za 2012 r. - 20.398,64zł. rocznie co miesięcznie stanowi kwotę 1.699,89zł.

za 2013 r. - 21.225,34zł. rocznie co miesięcznie stanowi kwotę 1.768,78zł.

za 2014 r. - 22.143,40zł. rocznie co miesięcznie stanowi kwotę 1.845,29zł.

Zaś pobierane dopłaty z ARiMR w: -2010r. - 1.139,21zł. -2011r. - 1.060,80zł. -2012r. -2.272,65, -2013r. –brak, -2014r. - 1.133,46 zł (94,45 zł. na miesiąc). W sumie miesięczny dochód w 2014 r. ze wszystkich ww. źródeł wyniósł 2.153,65 zł. (213,91zł+ 1845,29zł.+94,45zł).

Koszty utrzymania ustalone na postawie oświadczenia złożonego w dniu 23 czerwca 2014 r. wynoszą około 950 zł. plus 380 zł. rata kredytu. Razem – 1330 zł miesięcznie. Zadłużenie za okres od 2012.2/06 do 2013.2/06 było objęte tytułami wykonawczymi, które w całości zostały zrealizowane przez Urząd Skarbowy. Skarżąca nie przedłożyła żadnych rachunków dotyczących wysokości ponoszonych kosztów leczenia z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia.

W ocenie organu koszty utrzymania na ogrzewanie, ratę kredytu oraz inne koszty są wydatkami podstawowymi i przewidywalnymi. Z takimi kosztami boryka się każde gospodarstwo domowe i nie świadczą one o pogarszającej się sytuacji finansowej. Ponadto mogą być ponoszone przez każdego dorosłego członka rodziny. Zawarcie umowy kredytu, o którym mowa w piśmie z dnia 26 czerwca 2014 r., zostało poprzedzone przez bank analizą oceniającą możliwości płatnicze kredytobiorcy. Organ wskazał, że wzrost kosztów związanych z pogorszeniem stanu zdrowia, pomimo dostarczonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie był brany pod uwagę, ponieważ wydatki z tym związane nie zostały w żaden sposób udokumentowane.

W ocenie organu sytuacji skarżącej nie można uznać za nadzwyczajnie trudną, pomimo zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz poniesionej straty w ostatnim roku jej prowadzenia. Nie można uznać, że nie może ona uregulować zadłużenia w ramach zawartego układu ratalnego, w ramach którego wysokość rat może być dostosowana do jej możliwości płatniczych. Taka forma spłaty zadłużenia pomaga całej rodzinie, pomimo problemów finansowych, a tym samym wstrzymuje naliczenie dalszych odsetek za zwłokę.

Organ wskazał, iż podejmowane decyzje wydawane w oparciu o art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników powinny uwzględniać nie tylko słuszny interes obywateli, ale także mieć na względzie interes społeczny wszystkich ubezpieczonych rolników. Ulgi w spłacie zobowiązań i umorzenie należności mają charakter wyjątkowy, bowiem zasadą jest płacenie należności składkowych w terminach przewidzianych prawem, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku i dlatego mogą być stosowane w wyjątkowych przypadkach. Ponadto, przy rozpatrywaniu spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek istnieje także konieczność stosowania przepisów prawa unijnego dotyczących pomocy publicznej, której zasady regulują m.in. postanowienia rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1408/2013, w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej. Według tych przepisów udzielenie pomocy może być uzasadnione wtedy, gdy rolnik znajduje się w przejściowo trudnej sytuacji spowodowanej okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od rolnika. Dodatkowo decyzja w ramach pomocy de minimis stanowi incydentalną pomoc w ustabilizowaniu się sytuacji finansowej, gdyż udzielając pomocy publicznej oczekuje się w zamian efektów w postaci osiągnięcia korzyści, które mają znaczenie dla rolnika poprzez wzrost produkcji rolnej.

Organ podkreślił, że podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników podstawowym źródłem utrzymania rolnika i domownika powinno być gospodarstwo rolne. Inne możliwości zarobkowania mogą stanowić dodatkowe źródło utrzymania i nie powinny mieć wpływu na płatność składek. Fakt, iż syn skarżącej poniósł straty w 2013 r. z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest traktowany przez KRUS jako okoliczność przemawiająca za umorzeniem należności, gdyż nie jest ona podstawowym źródłem utrzymania skarżącej i jej syna. Ponadto organ poinformował, że ubezpieczenie w KRUS jest instytucją dla rolników, którzy spełniając określone warunki mogą dodatkowo prowadzić działalność gospodarczą.

Ponadto w trakcie przeprowadzonej wizytacji w gospodarstwie (w dniu 10 września 2015 r.) nie stwierdzono żadnych znamion wyjątkowości oraz zdarzeń losowych, niezależnych od skarżącej, które wpłynąłby na zmniejszenie dochodowości gospodarstwa rolnego oraz przemawiałyby za innym rozpatrzeniem sprawy o umorzenie zaległych składek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J.S. wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Obu decyzjom zarzuciła naruszenie art. 79 § 1 i 2 oraz art. 44 § 1, 2, 3 i 4 k.p.a. Wskazała, że jej gospodarstwo rolne położone jest w miejscowości N. a nie w miejscowości Ł. i w promieniu kilkuset metrów od jej gruntu ornego nie ma żadnych sąsiadów. Wyjaśniła, że o oględzinach wyznaczonych na dzień 20 maja 2015 r. została powiadomiona. W wyznaczonym na oględziny dniu o umówionej godzinie oczekiwała kogoś z KRUS, nikt się jednak nie pojawił. Powołując się na treść notatki służbowej z dnia 6 maja 2015 r. podniosła, że oględziny miały miejsce faktycznie 6 maja 2015 r., a nie 20 maja 2015 r. jak twierdzi organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko oraz argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2016 r. zatytułowanym "Wniosek i uzupełnienie" skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania i zawiadomienie właściwych organów ścigania w celu ustalenia szczegółowych okoliczności przestępstwa, które ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przestępstwo to polegać ma na odnotowaniu przez pracownika KRUS, na kopercie zawierającej powiadomienie o wizytacji gospodarstwa, fałszywej informacji o odmowie przyjęcia przez skarżącą tej przesyłki w dniu 31 sierpnia 2015 r.

Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej zawarty w piśmie z dnia 14 lutego 2016 r o zawieszenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oznacza to, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada czy postępowanie w wyniku którego wydany został zaskarżony akt, dokonana czynność, przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami je regulującymi oraz czy ustalenia faktyczne mają oparcie w zebranym w sprawie materiale i czy ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję przepisu powołanego przez organ jako podstawa prawna rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd administracyjny nie prowadzi przy tym postępowania dowodowego – poza wypadkami, kiedy przeprowadzenie dowodu z dokumentu uzna za służące wyjaśnieniu i przyspieszeniu rozpoznania sprawy – lecz orzeka na podstawie akt sprawy i w granicach sprawy; nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, że nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a.).

Ponadto, co istotne w rozpatrywanej sprawie, sprawa ta była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 1110/14, który uprawomocnił się w dniu 29 maja 2015 r., a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Stanowi o tym art. 153 p.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa KRUS dotycząca odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, której podstawę materialnoprawną stanowi art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 704 – dalej: ustawy). Zgodnie z tym przepisem Prezes Kasy (lub upoważniony przez niego pracownik Kasy), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przy czym zgodnie z art. 6 pkt 13b ustawy za należności z tytułu składek na ubezpieczenie uznaje się nie tylko składki, ale i należne od nich odsetki oraz koszty upomnienia. Zatem z treści przytoczonego art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników jest jej uznaniowy charakter.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku uchylił decyzję organu I i II instancji. Uchylone decyzje odmawiały J.S. umorzenia należności wynikających z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2006.3 do 2014.2/06 w kwocie 3.067,60 zł., w tym:

- składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 2006.3 do 2014.2/06 w kwocie 2.412 zł. i naliczone odsetki za zwłokę 235 zł.

- składki na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie wraz z kosztami upomnienia za okres od 2006.3 do 2014.2/06 w kwocie 655,60 zł i naliczone odsetki za zwłokę 68 zł.

Wniosek J.S. o umorzenie zaległości złożony w dniu 23 maja 2014 r. dotyczył zadłużenia wynikającego z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników w kwocie 3.067,60 zł. za okres od 2006.3 do 2014.3/06. Zadłużenie to dotyczy zarówno skarżącej, jak i ubezpieczonego na jej koncie domownika - syna T.S.

W wyroku z dnia 17 marca 2015 r. Sąd wskazał, że trafne są zarzuty skargi dotyczące niewykazania przez organ, iż strona została prawidłowo zawiadomiona o terminie oględzin jej gospodarstwa oraz bezzasadnego przyjęcia, że prowadziła ona działalność gospodarczą, po wcześniejszym jej zawieszeniu w sierpniu 2010 r. W aktach administracyjnych (k. 122) znajduje się pismo organu z dnia 26 czerwca 2014 r. zawierające zawiadomienie o oględzinach gospodarstwa skarżącej, wyznaczonych na dzień 4 lipca 2014 r. Natomiast nie dołączono do tych akt dowodu określającego datę nadania w urzędzie pocztowym tego zawiadomienia oraz dowodu doręczenia zawiadomienia adresatce przed 4 lipca 2014 r. Natomiast z załączonego do skargi wydruku raportu Poczty Polskiej wynika, iż przesyłkę doręczono skarżącej dopiero w dniu 11 lipca 2014 r., to jest po zakończeniu oględzin gospodarstwa. Spisany w dniu 4 lipca 2014 r., przez pracowników KRUS, protokół z przeprowadzonej wizytacji gospodarstwa rolnego zawiera adnotacje o bardzo złym stanie tego gospodarstwa. Jak wyjaśnił organ w wezwaniu z dnia 26 czerwca 2014 r. protokół stanowić miał istotny dowód w prowadzonym postępowaniu dowodowym w sprawie wszczętej wnioskiem o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Strona nie zgodziła się z treścią protokołu. Podniosła, że przedmiotem opisów zawartych w protokole jest inne gospodarstwo niż należące do niej. Organ rozpoznając wniosek o umorzenie zaległych składek, w kontekście wymienionej w art. 41 a ust. 1 ustawy przesłanki ważnego interesu zainteresowanej, wziął pod uwagę stan gospodarstwa rolnego ustalony w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 4 lipca 2014 r. bez udziału strony. Sąd zalecił organowi, aby ponownie rozpatrując sprawę ustalił datę doręczenia stronie wezwania z dnia 26 czerwca 2014 r. oraz wyjaśnił czy rzeczywiście, jak twierdzi skarżąca, przedmiotem kontroli było gospodarstwo, które do niej nie należy. Jeśli okaże się, że strona nie została prawidłowo powiadomiona o przeprowadzeniu dowodu z oględzin gospodarstwa lub skontrolowane gospodarstwo nie należy do niej, to konieczne będą oględziny gospodarstwa skarżącej, o których zostanie ona powiadomiona w terminie określonym w art. 79 § 1 k.p.a. Prezes KRUS badając możliwości płatnicze strony zapozna się także z decyzją Ministra Gospodarki z dnia 2 marca 2015 r. nr [...] o wykreśleniu przedsiębiorcy A. J.S. z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z powodu niezłożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej przed upływem okresu 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności. Co prawda ww. decyzja została wydana po zakończeniu postępowania w przedmiocie odmowy umorzenia należności strony z tytułu niespłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, to jednak z jej treści wynika, że Prezes KRUS nieprawidłowo zinterpretował zapisy zawarte w otrzymanym wydruku z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej R.P. (k. 132-137 akt administracyjnych), dotyczące wznowienia przez skarżącą zawieszonej wcześniej działalności gospodarczej. Według Prezesa KRUS od sierpnia 2008 r. skarżąca prowadziła działalność gospodarczą. Ustalenie to jest rozbieżne z treścią ww. decyzji Ministra Gospodarki, z której wynika, że od sierpnia 2008 r. do dnia wydania decyzji przez ministra działalność gospodarcza strony była zawieszona. Okoliczność prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w okresie wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległych składek miała bezpośredni wpływ na wydanie niekorzystnej dla niej decyzji. Wydanie ponownej decyzji w tym przedmiocie musi być zatem poprzedzone wnikliwą analizą pozwalającą na ustalenie, czy zawieszenie działalności gospodarczej mogło w znacznym stopniu wpłynąć na możliwości płatnicze wnioskodawczyni. Organ wypowie się także co do możliwości partycypacji syna skarżącej w uregulowaniu zaległych składek. Na stronie 3 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego znajduje się zdanie, cyt. " Co prawda w Pani rodzinie sytuacja finansowa syna w roku 2013 uległa pogorszeniu ze względu na straty poniesione w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, jednak nie oznacza to, że dochody w bieżącym roku uległy lub ulegną w najbliższej perspektywie poprawie". W ocenie sądu wyjaśnienia wymaga, czy przed słowem " uległy" omyłkowo nie pominięto słowa " nie". Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii możliwe będzie skontrolowanie przez Sąd prawidłowości stanowiska organu w zakresie możliwości partycypowania syna skarżącej w regulowaniu zaległych należności. Dyrektor KRUS odniesie się również w uzasadnieniu ponownie wydanej decyzji do zarzutu strony, iż jej dochody nie mogą być powiększone o kwotę dopłaty obszarowej 2272,65 zł.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organy podatkowe sprostały tym wytycznym, realizując przy tym treść art. 153 ustawy p.p.s.a. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotniej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie. Innymi słowy, celem wskazań jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjny w trakcie kontroli zaskarżonego orzeczenia i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

Co do ustalenia daty doręczenia stronie wezwania z 26 czerwca 2014 r. oraz wyjaśnienia, czy wizytowane gospodarstwo rzeczywiście należało do skarżącej oraz powiadomienia jej o kontroli w trybie art. 79 k.p.a. należy wskazać, iż z akt sprawy wynika, że ponownie rozpoznając sprawę organ dwukrotnie przeprowadzał wizytację na nieruchomości skarżącej. Pierwsza odbyła się w dniu 20 maja 2015 r. – zawiadomienie o wizytacji skarżąca otrzymała 6 kwietnia 2015 r. – k. 27 akt adm. Przeprowadzono wizytacje kolejny raz na tej samej nieruchomości, według danych adresowych wskazanych przez skarżącą. Fakt, że wizytowane gospodarstwo należy do skarżącej potwierdzili pracownikom organu rozpytani przez nich sąsiedzi. Fakt ten potwierdził m.in. najbliższy kontrolowanej nieruchomości sąsiad w obecności sołtysa, który potwierdził sporządzoną na tę okoliczność notatkę służbową pieczęcią i podpisem – k. 26 akt adm. Sąsiad ów wskazał dodatkowo, iż skarżąca wraz z synem około dwa tygodnie temu porządkowali obejście. Należy przy tym podkreślić, iż skarżąca ponownie nie była obecna przy wizytacji – z protokołu sporządzonego z tej czynności wynika, iż rozpoczęto ją dopiero po 40 minutach oczekiwania na skarżącą. W wyniku kontroli potwierdzono ustalenia z poprzedniej wizytacji - na posesji znajduje się zrujnowany budynek murowany, kryty eternitem, bez drzwi i okien oraz oznak użytkowania (k. 34 akt adm.). Powyższe poparto dokumentacją fotograficzną.

Po złożeniu przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (zaznaczyć należy, że wniosek nie zawierał żadnych argumentów, ani nie wskazywał naruszeń) ponownie przeprowadzono wizytację w dniu 10 września 2015 r.

Nie może przy tym ujść uwadze, że wizytację ponownie przeprowadzono pod nieobecność skarżącej. Jak wynika ze znajdującego się w aktach wyjaśnienia operatora pocztowego – k.25 ( załączone do pisma procesowego strony z dnia 14 lutego 2016 r.) przesyłka nadana przez KRUS w dniu 27 sierpnia 2015 r., choć dwukrotnie awizowana nie została odebrana przez skarżącą.

Sąd nie uwzględnił wniosku strony o zawieszenie postępowania i zawiadomienie organów ścigania o popełnieniu przestępstwa przez pracownika KRUS, który zdaniem skarżącej miał sfałszować informację o odmowie przyjęcia przesyłki przez skarżącą.

Strona może bowiem sama wystąpić z powyższym wnioskiem do odpowiednich organów.

Ponadto w ocenie Sądu nawet ewentualne nieprawidłowe awizowanie przesyłki nie miało istotnego wpływu na możliwość prawidłowego wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy. Pozostały zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na podjęcie decyzji. Wizytacja gospodarstwa rolnego strony była już wcześniej dwukrotnie przeprowadzona w dniach 20 maja 2015 r. oraz 4 lipca 2014 r. Bezsporne w sprawie pozostaje, iż stronie prawidłowo doręczono powiadomienie o wizytacji wyznaczonej na dzień 20 maja 2015 r.

Zdaniem Sądu strona skarżąca błędnie podnosi, że wizytacja odbyła się w dniu 6 maja 2015 r. Z tej daty pochodzi jedynie notatka służbowa, potwierdzona przez sołtysa, potwierdzająca okoliczność prawidłowego dołączenia podczas wizytacji z 2014 roku fotografii budynków należących do strony.

Ponadto należy wskazać, że N. to wieś położona w powiecie [...], zaś A 4 to ulica w N., nie zaś odrębna miejscowość, jak utrzymuje skarżąca.

Według wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 marca 2015 r., badając możliwości płatnicze strony organ miał się zapoznać z decyzją Ministra Gospodarki z dnia 2 marca 2015 r o wykreśleniu przedsiębiorcy z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z powodu niezłożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej przed upływem okresu 24 miesięcy od dnia zawieszenia wykonywania działalności. Co prawda ww. decyzja została wydana po zakończeniu postępowania w przedmiocie odmowy umorzenia należności strony z tytułu niespłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników, to jednak z jej treści wynika, że Prezes KRUS nieprawidłowo zinterpretował zapisy zawarte w otrzymanym wydruku z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej R.P. (k. 132-137 akt administracyjnych), dotyczące wznowienia przez skarżącą zawieszonej wcześniej działalności gospodarczej. Okoliczność prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w okresie wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległych składek miała bezpośredni wpływ na wydanie niekorzystnej dla niej decyzji. Wydanie ponownej decyzji w tym przedmiocie musiało być zatem poprzedzone wnikliwą analizą pozwalającą na ustalenie, czy zawieszenie działalności gospodarczej mogło w znacznym stopniu wpłynąć na możliwości płatnicze wnioskodawczyni.

Należy zauważyć, że w aktach sprawy o sygn. akt III SA/Łd 1110/15 znajduje się pismo procesowe skarżącej z dnia 9 marca 2015 r., z którego wynika, iż pozarolniczą działalność gospodarczą zawiesiła ona z dniem 1 sierpnia 2010 r. Organ ustalił na podstawie danych z ZUS (zaświadczenie z 7 maja 2015 r.), że składki na ubezpieczenie zdrowotne jako świadczeniobiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą skarżąca opłacała od dnia 20 marca 2008 r. do dnia 31 lipca 2010 r. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dn. 11 maja 2015 r. wynika, że działalność gospodarczą skarżąca prowadziła do dnia 1 sierpnia 2012 r. Wzięto również pod uwagę uzyskiwane przez skarżącą dochody wykazane w rozliczeniach rocznych PIT-36 i PIT-37. Organ na podstawie tych informacji doszedł do wniosku, że pomimo poinformowania ZUS o zawieszeniu działalności w 2010 r. w latach 2011 i 2012, skarżąca nadal ją prowadziła. Organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wziął pod uwagę decyzję Ministra Gospodarki (wskazaną w uzasadnieniu wyroku WSA w Łodzi) z dnia 2 marca 2015 r. o wykreśleniu działalności z CEIDG. Zestawiając posiadane informacje z ZUS, Urzędu Skarbowego, CEIDG oraz PIT-36 i 37 organ uznał, że są one niespójne, ale doszedł do wniosku, że w związku z prowadzeniem w latach 2011 – 2012 działalności gospodarczej i uzyskiwaniem z tego tytułu dochodów, skarżąca wina była opłacić składkę zdrowotną w ZUS. Organ wziął również pod uwagę dopłaty z ARiMR, które skarżąca pobrała w 2012 r.

Tym samym w ocenie Sądu organ przy odmowie umorzenia skarżącej należności uwzględnił istotne okoliczności sprawy, dochodząc do prawidłowego wniosku, iż w powyższym okresie strona faktycznie osiągała dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i otrzymywała dopłaty rolne.

Organ zasadnie także przyjął, że prowadzenie przez syna skarżącej pozarolniczej działalności gospodarczej ze stratą nie przemawia za umorzeniem należności z tytułu składek. Jeśli działalność okazuje się nieopłacalna to celowe jest jej zakończenie lub zawieszenie. Ponadto stwierdzić trzeba, że prowadzenie działalności ze stratą nie jest równoznaczne z brakiem wpływu jakichkolwiek środków pieniężnych. Część tych środków przeznaczona może zostać na spłatę zaległych należności składkowych, choćby w formie ratalnej.

Analizując postępowanie organu w kontekście wypełnienia wytycznych zawartych w wyroku WSA z 17 marca 2015 r. Sąd uznał, że organ przeprowadził kompleksową analizę sytuacji finansowej strony biorąc pod uwagę otrzymane przez nią płatności z ARIMR. Odniósł się także do zarzutu strony, iż jej dochody nie mogą być powiększone o kwotę dopłaty obszarowej 2272,65 zł., wskazując prawidłowo, że stanowiły one jej dochód, który należało uwzględnić analizując jej sytuacje finansową w aspekcie wniosku o umorzenie należności KRUS.

Reasumując, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna.

Ponadto przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie uszło uwadze Sądu, że w ponownie prowadzonym postępowaniu skarżąca nie wykazuje w ogóle inicjatywy dowodowej. Nie podała organom żadnej informacji, jak faktycznie kształtowało się prowadzenie przez nią działalności gospodarczej. Nie wyjaśniła, że w okresie formalnego zawieszenia działalności gospodarczej taką działalność jednak prowadziła osiągając dochody. Argumenty zawarte w skardze, związane z rzekomo nieprawidłową lokalizacją działki przez organ, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego okazały się całkowicie niewiarygodne.

Należy podkreślić, że to w interesie strony leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i zadbanie o ich utrwalenie w formie dokumentów. Jeśli strona oczekuje od organów umorzenia zadłużenia, to konieczne jest rzetelne przedstawienie swojej rzeczywistej i aktualnej sytuacji materialnej. Tylko bowiem taka postawa strony pozwala na rozważnie, czy jest ona w stanie spłacać zadłużenie. Jak już wskazano na wstępie rozważań, zgodnie z art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, może umorzyć należności w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Przepis ten wprost stanowi, że uwzględnieniu przez organ podlegają możliwości płatnicze wnioskodawcy, których nie da się ustalić bez pełnego obrazu dochodów i wydatków strony. Ponadto co istotne, uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie należności składkowych został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany należycie zgromadzić materiał dowodowy, a następnie prawidłowo ten materiał ocenić. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 237/13 (v. System Informacji Prawnej LEX nr 1481761) ciężar dowodu istnienia przesłanek umorzenia, co do zasady spoczywa na wnioskodawcy, zaś organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń.

W niniejszej sprawie brak inicjatywy dowodowej ze strony skarżącej sprawił, że ocena zaistnienia przesłanek do umorzenia należności mogła zostać dokonana jedynie na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez KRUS. Ten zaś nie dostarczył podstaw do wydania dla Strony pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie. Należy bowiem wskazać, że obowiązek przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w sposób pełny i wyczerpujący nie zwalnia strony z obowiązku przedstawienia tych dowodów, o których ma najlepszą wiedzę. W odniesieniu do sytuacji majątkowej i rodzinnej to strona skarżąca dysponuje najlepszymi środkami dowodowymi aby wykazać, że jej sytuacja jest na tyle ciężka, że uniemożliwia spłatę należności bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał dowodowy zebrany w toku postępowania wyjaśniającego jest wyczerpujący, zaś wyciągnięte na jego podstawie wnioski znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonej dokumentacji.

Organ prawidłowo przyjął, że sytuacji majątkowej strony nie można uznać za trudną i nie pozwalającą na spłatę należności. Skarżąca otrzymuje stały dochód z emerytury i dopłat rolniczych. Przez szereg lat prowadziła działalność gospodarczą z pozytywnym wynikiem finansowym. Jej sytuacja majątkowa jest na tyle korzystna, że bank przyznał jej kredyt, który jest spłacany terminowo.

Z tych przyczyn Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

D.Cz.