Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2365/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Sędzia WSA Krystyna Madalińska – Urbaniak, Asesor WSA Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant Izabela Kucharczyk – Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Usługowo Handlowego "E." spółka cywilna – E. K. i Z. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; - oddala skargę -


UZASADNIENIE

E. i Z. K. wspólnicy spółki cywilnej – Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "E." w S. (zwani dalej: "Skarżącymi") wnioskiem z 30 marca 2006 r. wystąpili do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: "Zakładem") o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu oświadczyli, iż przyczyną złożenia wniosku jest likwidacja spółki cywilnej oraz jej problemy finansowe związane z zaległościami w stosunku do wierzycieli, brak możliwości wyegzekwowania przysługujących spółce należności od kontrahentów oraz zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Oświadczyli, iż poza wykonywaną pracą nie posiadają innych źródeł dochodów. Nie mają żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, a przy tak dużej kwocie zaległości jej spłata pociągnie za sobą skutki w postaci braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Zakład decyzją z [...] czerwca 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm., zwanej dalej: "u.s.u.s.") odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne z tytułu kosztów upomnień, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu organ rentowy wyjaśnił, że podane w sentencji decyzji saldo zadłużenia zostało o pomniejszone składki finansowane przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, które zgodnie z art. 30 u.s.u.s. nie ulegają umorzeniu, ani też rozłożeniu na raty. Wysokość tych składek za ubezpieczenia społeczne wynosi [...] zł, zaś na ubezpieczenie zdrowotne [...]zł. Ponadto przytoczył treść art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i uznał, iż wnioskodawcy w przedstawionej dokumentacji nie uwiarygodnili należycie okoliczności, które stanowiłyby podstawę do umorzenia należności lub stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności. Wyjaśnił także, że Urząd Skarbowy prowadzi wobec spółki egzekucję na rzecz Zakładu, której bezskuteczności nie stwierdzono. Ponadto podkreślił, że wspólnicy spółki cywilnej, stosowanie do art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), odpowiadają całym majątkiem solidarnie ze spółką, za zaległości podatkowe spółki i wspólników.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 20 czerwca 2006 r. Skarżący wnieśli o uchylenie ww. decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdzili, iż organ niewłaściwie przeprowadził postępowanie dowodowe nie uwzględniając treści art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. oraz art. 28 ust.3a i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."). Analiza dokumentów dokonana przez organ nie uwzględniła stanu posiadanego majątku, niskich wynagrodzeń za pracę, które uniemożliwiają spłatę zobowiązań oraz utrudniają zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Zakład decyzją z [...] lipca 2006 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., podtrzymał decyzję organu pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję Skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 4 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3052/06 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, iż do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organem właściwym do jego załatwienia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Prezesem Zakładu"). Tymczasem w niniejszej sprawie, decyzję wydał organ niewłaściwy Zakład, a nie Prezes Zakładu, co stanowi naruszenie przepisów o właściwości na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., która skutkuje nieważnością decyzji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Zakładu decyzją z [...] czerwca 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. i art. 138 k.p.a. postanowił utrzymać w mocy decyzję z [...] czerwca 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiając kolejne przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. stwierdzono, że żadna z nich w stosunku do Skarżących, byłych wspólników spółki, nie zachodzi. W szczególności organ uznał, że nie wystąpiła przesłanka z pkt 3 (nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa), PPHU "E." s.c. zlikwidowała działalność gospodarczą z dniem 15 lipca 2005 r. W dniu 6 grudnia 2004 r. Zakład wydał decyzje orzekające o odpowiedzialności Skarżących za zobowiązania wynikające z działalności spółki. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. 16 kwietnia 2007 r. zwrócił tytuły wykonawcze PPHU "E." s.c. z uwagi na likwidację spółki. W piśmie z 17 kwietnia 2007 r. poinformował, że wobec Skarżących jest prowadzone odrębne postępowanie egzekucyjne na rzecz Zakładu, które nie doprowadziło wprawdzie do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, jednak Naczelnik Urzędu Skarbowego będzie w dalszym ciągu podejmował działania zmierzające do ustalenia źródeł skutecznej egzekucji. W związku z tym 15 maja 2007 r. Zakład skierował egzekucję do Naczelnika Urzędu Skarbowego wobec Skarżących na podstawie ww. decyzji. Ponadto E. K. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie brutto 1000 zł, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję.

Nie wystąpiła też przesłanka z pkt 5 (naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję), organ ponownie powołał się na decyzje z 6 grudnia 2004 r. orzekające o odpowiedzialności Skarżących za zobowiązania wynikające z działalności spółki. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. 16 kwietnia 2007 r. zwrócił tytuły wykonawcze PPHU "E." s.c. z uwagi na likwidację spółki, a Zakład skierował egzekucję do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z 17 kwietnia 2007 r. wynika, że wobec Skarżących jest prowadzone odrębne postępowanie egzekucyjne na rzecz Zakładu, które nie doprowadziło wprawdzie do wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, jednak Naczelnik Urzędu Skarbowego będzie w dalszym ciągu podejmował działania zmierzające do ustalenia źródeł skutecznej egzekucji. Ponadto Komornik Sądowy prowadzi postępowania egzekucyjne wobec PPHU "E." s.c. E., Z. K. Z porównania należności wykazanych w piśmie z 27 marca 2007 r. z należnościami wykazanymi w piśmie z 29 marca 2006 r. wynika, że część z nich została zapłacona (KM 1257/03, KM 119/04/ KM/114/02), część uległa zmniejszeniu (KM 632/01, KM 76/02, KM 44/02, KM 952/04, KM 1278/05), a pozostała kwota należności nadal pozostaje na podanym poziomie. Dodatkowo z przeprowadzonej analizy zobowiązań podatkowych PPHU "E." s,c, wykazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na dzień 22 marca 2006 r. i 30 kwietnia 2007 r. wynika, że zobowiązania uległy zmniejszeniu (wg stanu zaległości zobowiązanego na dzień 22 marca 2006 r. – wydruk komputerowy, pisma Urzędu Skarbowego z 30 kwietnia 2007 r. znak US.28VIA.824-45.TS 269/ZM/07). Powtórzył także, że E. K. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1000 zł brutto, z którego można prowadzić skuteczną egzekucję. Nie wystąpiła także przesłanka z pkt 6 (jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne), ponieważ ze środków pieniężnych uzyskiwanych z egzekucji administracyjnej w pierwszej kolejności pokrywane są koszty egzekucyjne, których część, zgodnie z art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) stanowią ewentualne wydatki egzekucyjne, tj. koszty faktyczne poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji. Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego jest nadal prowadzone i nie wyklucza wyegzekwowania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W świetle powyższego stwierdzono, że w sytuacji Skarżących nie zachodzą żadne okoliczności pozwalające na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek na podstawie ww. przepisów.

Prezes Zakładu ustosunkowując się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że iż w trakcie prowadzonego postępowania organ nie uchybił treści art. 77 § 1 k.p.a., gdyż Skarżący 11 kwietnia i 26 czerwca 2006 r. byli wzywani do uzupełnienia materiału dowodowego sprawy, a 15 maja i 11 lipca 2006 r. podpisali oświadczenie, że nie wnoszą zastrzeżeń i uwag, co do toczącego się postępowania oraz że zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny. Tym samym przed wydaniem decyzji organ umożliwił Skarżącym wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego i zachował zasadę czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie uwzględnienia w decyzji z 2 czerwca 2006 r. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., Prezes Zakładu wyjaśnił, iż ww. przepis ma zastosowanie tylko do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a w związku z art. 32 u.s.u.s. także do składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości, do których art. 28 ust. 3a ma zastosowanie jest przedmiotem toczących się odrębnych postępowań dotyczących umorzenia należności wynikających z działalności PPHU "E." s.c. zewidencjonowanych na indywidualnych kontach płatników składek tj. E. K. i Z. K.

Natomiast do umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, a więc tych zewidencjonowanych na koncie PPHU "E." s.c. zastosowanie ma wyłącznie art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Prezes Zakładu uznał, że nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności składek, gdyż Urząd Skarbowy w S. prowadził wobec PPHU "E." s.c. egzekucję administracyjną, której bezskuteczności nie stwierdził. Nie można było również stwierdzić w sposób oczywisty, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto Prezes Zakładu na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalił, że PPHU "E." s.c. E., Z. K. posiadają: wierzytelność w łącznej kwocie 105.124,06 zł plus dalsze odsetki (wg wykazu dłużników z 20 kwietnia 2006 r., zgłoszenia wierzytelności z 20 października 1998 r., pozwu z 3 stycznia 2004 r.); zobowiązania cywilnoprawne w łącznej kwocie 133.599,18 zł plus dalsze odsetki (wg zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. z 27 marca 2007r., wezwania do zapłaty z 13 czerwca 2006 r.) oraz zadłużenia w Urzędzie Skarbowym w S. w kwocie 10.241,16 zł (wg pisma Urzędu Skarbowego z 30 kwietnia 2007 r.).

Prezes Zakładu wyjaśnił, iż mając na względzie fakt, że umorzenie jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek, powinien ten środek stosować wyłącznie w stosunku do dłużników, których sytuacja w sposób istotny różni się od sytuacji innych płatników składek. Zdaniem Prezesa Zakładu nie można przyjąć, że sytuacja majątkowa Skarżących, choć niewątpliwie ciężka, w istotny sposób różni się od tej, w jakiej znajduje się ogół dłużników Zakładu i dlatego podjął decyzję o utrzymaniu decyzji Zakładu w mocy.

W skardze do Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Warszawie nadanej 25 lipca 2007 r. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji drugiej instancji i wydanie, bądź orzeczenia co do istoty, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W motywach skargi podniesiono, iż postępowania odwoławcze nie toczyło się w Warszawie przed Prezesem Zakładu, lecz przed Oddziałem ZUS w S., który wcześniej wydał zaskarżoną decyzję, a więc niewłaściwy organ w sprawie.

Skarżący zarzucili, iż zatrważające jest twierdzenie w zaskarżonej decyzji, iż przy ich łącznym dochodzie brutto wynoszącym 1500 zł, są oni w stanie spłacić zadłużenie Zakładu w łącznej kwocie [...] zł. Podkreślili, iż mieszkanie wraz z kredytem zostało darowane synowi wobec niemożliwości spłaty kredytu. Stwierdzili, iż wierzytelność spółki "E." wynosząca 105.124,06 zł jest nieściągalna, ponieważ postępowanie komorników sądowych okazało się nieskuteczne. W opinii Skarżących w ich sytuacji doszło do całkowitej nieściągalności zadłużenia o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Skarżący zarzucili także błędną wykładnię § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. oraz stwierdzili, iż analiza dokumentów nie uwzględniła stanu posiadanego majątku oraz stanu zadłużenia. Skarżący zarzucili także organowi stronniczość.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżących z 30 marca 2006 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek wraz z odsetkami.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków, stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżących dotyczy to także wskazywanego przez Skarżących i określonego w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. przypadku, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Sąd uznał, iż Prezes Zakładu w zaskarżonej decyzji zasadnie wskazał, iż okoliczność powyższa w sprawie nie występuje, gdyż toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i nie jest wykluczone wyegzekwowanie kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ odwoławczy prawidłowo także wyjaśnił, iż powyższy przepis dotyczy wydatków egzekucyjnych, a nie szerszej kategorii jaką są koszty egzekucyjne. Rozróżnienie tych pojęć zawierają także przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954) – art. 64b i art. 64c.

Ponadto trafnie zauważono, iż długi spółki Skarżących w okresie od marca 2006 r. w stosunku do marca 2007 r. uległy zmniejszeniu – porównanie należności wykazanych w piśmie z 27 marca 2007 r. z należnościami wykazanymi w piśmie z 29 marca 2006 r. (p. str. 34 i 102 akt adm.) – część z nich została zapłacona (KM 1257/03, KM 119/04/ KM/114/02), część uległa zmniejszeniu (KM 632/01, KM 76/02, KM 44/02, KM 952/04, KM 1278/05), a część pozostała na dotychczasowym poziomie. Dodatkowo Skarżący (PPHU "E." s.c.), posiadają wierzytelność w łącznej kwocie 105.124,06 zł plus dalsze odsetki, która jak twierdzą w skardze jest nieściągalna, jednakże z akt sprawy wynika – oświadczenia Skarżących z 20 kwietnia 2006 r. i 7 maja 2007 r. (k. 33 i 129 akt adm.) – iż postępowania wobec dłużników nie zostały zakończone, trwa zarówno postępowanie upadłościowe "P." Sp. z o.o. w S., jak też ugodowe z "M." S.A. w W. Zatem twierdzenie Skarżących o nieściągalności tych wierzytelności należało uznać ze przedwczesne. Nadto Skarżący osiągają stały dochód miesięczny w wysokości 1500 zł brutto.

W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone, iż w stosunku do Skarżących nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, na którą się powoływali, a w konsekwencji brak było możliwości – jak wyżej wyjaśniono – umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem Zakładu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Sąd odnosząc się do zarzutu niezastosowania w sprawie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, stwierdza, iż jest to zarzut chybiony. Trafnie Prezes Zakładu wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (a więc także ww. rozporządzenie wykonawcze do powyższego przepisu), bowiem do umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, a więc tych zewidencjonowanych na koncie PPHU "E." s.c. zastosowanie ma wyłącznie art. 28 ust. 2 u.s.u.s. – zgodnie z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Natomiast postępowanie w sprawie umorzenia zaległości, do których art. 28 ust. 3a ma zastosowanie, jest przedmiotem toczących się odrębnych postępowań dotyczących umorzenia należności wynikających z działalności PPHU "E." s.c. zewidencjonowanych na indywidualnych kontach płatników składek tj. E. K. i Z. K. W tej sytuacji odstąpienie od badania przez Prezesa Zakładu czy w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, na podstawie przepisu art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. jest usprawiedliwione, a zarzut podniesiony w skardze w tym zakresie bezzasadny.

Sąd za chybiony uznał zarzut skargi dotyczący rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez niewłaściwy organ. Otóż działający z upoważnienia Prezesa Zakładu – Dyrektor Oddziału Zakładu w S., był władny podjąć decyzję w jego imieniu. Należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład (por. wyrok NSA z 15 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 224/06, z 28 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 317/06). Przy czym ważnym jest – biorąc pod uwagę to, że Zakład nie jest organem jednoosobowym (monokratycznym) – ażeby w wyniku ponownego rozpoznawania konkretnej sprawy, co polega na rozpoznaniu jej od początku na zasadach właściwych do rozpoznawania odwołań, decyzji nie wydawał i nie podpisywał ten sam pracownik, co wynika z treści art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. – pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie decyzja Zakładu z 2 czerwca 2006 r. i decyzja Prezesa Zakładu z 25 czerwca 2007 r. zostały podpisane przez dwie różne osoby, a więc zgodnie z prawem.

Na końcu zauważyć należy, że Sąd oceniał prawidłowość rozstrzygnięcia Prezesa Zakładu w dacie jakiej zapadło. Natomiast każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, osoby zobowiązanej zaistniała po wydaniu decyzji, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i – jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. sygn. akt III SA 398/99 (LEX nr 40399) – zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długu, jak długo zaległość ta istnieje. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, to jednak jest w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Reasumując Sąd stwierdza, że Prezes Zakładu wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo zastosował normy prawa materialnego, zawarte w u.s.u.s., jak również nie naruszył przepisów proceduralnych k.p.a. w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.