Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 257/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 8 i art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2101
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: § 36
journal: Dz.U. 2016 poz 1034
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. M. i R. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków oddala skargę


UZASADNIENIE

U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu B., orzeczono o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego U., gmina Ł. w zakresie wykazania przebiegu linii granicznych i zmiany wielkości pól powierzchni m.in. działek oznaczonych nr [...]. Wskutek odwołania wniesionego przez R. i S. M., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. (dalej: "PWINGiK") decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...] uchylił decyzję Starosty i umorzył postępowanie pierwszej instancji wskazując, że opracowana na potrzeby tego postępowania dokumentacja geodezyjno – kartograficzna nie mogła stanowić podstawy do zmiany granic działek, a postępowanie prowadzone przez organ ewidencyjny było bezprzedmiotowe.

W dniu 21 września 2016 r. w piśmie skierowanym do Starosty Powiatu B. K.i R.M. (powoływani dalej też jako: "Skarżący") wnieśli o wykonanie decyzji PWINGiK z dnia [...] września 2011 r. oraz o wykazanie w operacie ewidencyjnym przebiegu granic działki nr [...] w oparciu o kopię wyrysu z mapy zasadniczej sporządzonej w 1996 r.

W następstwie złożonego wniosku, Starosta B. zawiadomieniem z dnia 3 października 2016 r. wszczął na żądanie Skarżących postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z dnia 3 listopada 2016 r. odmówił aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego U., gmina Ł. w zakresie wykazania przebiegu linii rozgraniczających działki oznaczone numerami [...]. Odwołanie od tej decyzji złożyli Skarżący zarzucając, że mimo rozstrzygnięcia PWINGiK z dnia [...] września 2011 r., Starosta nadal utrzymuje krzywdzący dla nich stan podziału działki nr 109/6, wbrew stanowi faktycznemu i stanowi użytkowania.

PWINGiK decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że na podstawie dwóch aktów notarialnych: pierwszego, Rep. [...] z dnia [...] września 1996 r. dotyczącego sprzedaży przez A. udziałów w działce nr [...] dla R. M. oraz drugiego, Rep. A Nr[...]z dnia [...] grudnia 2010 r. dotyczącego umowy działu spadku oraz zniesienia współwłasności nieruchomości i umowy rozszerzenia wspólności ustawowej, na mocy której J. K. stał się wyłącznym właścicielem działki nr [...], powstała niezgodność stanu prawnego i posiadania nieruchomości Skarżących i J. K. z rzeczywistym stanem prawnym. Niezgodność ta wymagała ustalenia, jaki faktycznie obszar gruntu i w jakich granicach był przedmiotem sprzedaży oraz jaki faktycznie obszar gruntu i w jakich granicach był przedmiotem działu spadku i zniesienia współwłasności w 2010r. Następnie wskazał, że postępowanie ewidencyjne nie rozstrzyga i nie może rozstrzygać sporów o prawa własności. Organ odwoławczy stwierdził, że wyrys mapy zasadniczej dla działki nr [...] nie stanowi dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a w związku z tym nie odpowiada wyliczeniom wskazanym w § 36 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Organ wyjaśnił jednocześnie, że ustalenie rzeczywistych stosunków własnościowych, które będą stanowiły podstawę wpisu do księgi wieczystej, a tym samym podstawę dokonania zmian w operacie ewidencyjnym, może nastąpić jedynie w postępowaniu o usuniecie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. Wskazał, że umorzenie postępowania, na mocy decyzji PWINGiK z [...] września 2011 r., spowodowało unicestwienie skutków decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2011 r., a tym samym zapis przedmiotowy dla działek nr [...] nie uległ zmianie. Końcowo PWINGiK w B. krytycznie odniósł się do aktualizacji wpisów ewidencyjnych na podstawie ponownej oceny dokumentów archiwalnych. Podniósł, że w niniejszej sprawie nie można pominąć faktu, że po dokonanym w latach 1982-1983 odnowieniu ewidencji gruntów zaistniał nowy stan prawny w postaci zawartych aktów notarialnych, jednego z 1996 r. (umowa sprzedaży), oraz drugiego z 2010 r. (umowa działu spadku i zniesienia współwłasności). Zaznaczył, że organ, do właściwości którego należy prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, nie ma legitymacji do zgłoszenia wniosku o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, nie jest bowiem podmiotem, którego praw dotyczy wynik postępowania o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej.

W dniu 28 lutego 2017 r. K. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na powyższe rozstrzygnięcie. Zaskarżonej decyzji zarzucili, że organ pominął istotne dla sprawy fakty m.in. nie zbadał istoty sprawy, skupiając się jedynie na aspektach technicznych; pominął fakt, iż po zakupie działki nr [...] przez R. powinna nastąpić aktualizacja operatu gruntów; pominął również fakt, że J. K. bezprawnie przesunął część działki nr [...] na działkę [...] pomimo tego, że w akcie notarialnym, wraz z pozostałymi współwłaścicielami przeniósł prawo własności do niej na R.. Nie zgadzali się również z ustaleniami organu, jakoby działka J. K. miała mieć powierzchnię dwukrotnie większą aniżeli wynika to z wypisu z rejestru gruntów. Zarzucali także nieuprawnione podważanie wiarygodności przedstawionych kopii dokumentów, które zostały sporządzone na podstawie państwowych zasobów geodezyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 18 maja 2017 r., o sygn. akt II SA/Bk 220/17, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia [...] listopada 2016r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia WSA ustalił, że istota sporu sprowadza się do ustalenia czy obecnie istniejący wpis w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczący działki nr 109/6 pozostaje sprzed decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2011 r., która następnie została uchylona i postępowanie umorzone, czy też uwzględnia zmiany wprowadzone tą decyzją. Przed datą wydania decyzji przez Starostę jak wskazuje organ zachodziły zmiany własnościowe, które miały wpływ na przebieg granic działek [...], co obrazują znajdujące się w aktach administracyjnych wyrysy. Tymczasem jedynym wyrysem stanowiącym podstawę wpisu do księgi wieczystej jest – jak podkreślił Sąd - wyrys z [...] września 1996 r. dotyczący działki [...]. W tych okolicznościach Sąd wskazał, że w sprawie należy wyjaśnić, czy podstawą wpisu do ewidencji gruntów i budynków był wyrys z 2 września 1996 r. czy też inny wyrys, jeżeli tak to z jakiej daty i w oparciu o co sporządzony. Wyjaśnienia wymagało ponadto kiedy i w oparciu o jaką dokumentacje dokonano zmian w operacie ewidencji dotyczących działki nr \[...] oraz czy zmian tych nie dokonywano i w związku z tym obecny stan prawny pozostaje niezmieniony od 1996 r.

Rozpatrując sprawę ponownie Starosta B. decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] odmówił po raz kolejny aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu ewidencyjnego U., gm. Ł., w zakresie wykazania przebiegu linii rozgraniczających działki oznaczone numerami \[...]. Odnosząc się do zarzucanego wykreślenia w ewidencji wpisów dotyczących działki nr [...], którego miano dokonać na podstawie nieostatecznej decyzji Starosty B. z dnia [...] czerwca 2011 r., organ wskazał, ze na jej podstawie nie dokonano żadnych zmian w ewidencji. Co prawda przebieg linii rozgraniczających działki nr [...] w obecnie prowadzonej ewidencji, jest przedstawiony inaczej niż to wynika z wyrysu z 1996 r., jednakże takie odmienne zobrazowanie nie jest wynikiem wprowadzenia zmian w oparciu o nieostateczną decyzję Starosty, a wykazaniem tych granic w procesie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Różne przedstawienie granic działek na mapach ewidencyjnych obowiązujących w latach 1975 – 2016 spowodowało wydawanie odmiennych wyrysów, ale postępowanie ewidencyjne nie może służyć rozstrzygnięciu sporów co do prawa własności. Organ stwierdził, że nie jest jego rolą dokonywanie interpretacji, czy wykładni niejasnych dokumentów, ale dokonywanie wpisów na podatnie niebudzącej wątpliwości dokumentacji. Wyjaśnił również, że katalog dokumentacji stanowiącej podstawę do wykazania przebiegu granic jest zamknięty i nie może byś rozszerzany. W związku z tym skoro nie został w nim przewidziany wyrys z mapy ewidencyjnej, to nie może on stanowić podstawy dokonania aktualizacji ewidencji.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Skarżący zarzucając organowi szereg nadinterpretacji obowiązującego stanu prawnego. W dalszej części stwierdzili, że Starosta jest następcą prawnym organów prowadzących zasoby ewidencyjne w latach 1982 – 1983 i to na nim ciąży pełna odpowiedzialność za stan tych materiałów. Wskazywali, że od 1996 roku na działce nr 109/6 nie zachodziły żadne zmiany ewidencyjne, a mimo to Starosta wprowadził zmiany na ich niekorzyść, bez żadnej postawy prawnej. Dowodem na to jest według nich porównanie treści mapy ewidencyjnej z 1996 r. i mapy aktualnej. Mając na uwadze powyższe wnosili o przywrócenie treści mapy ewidencyjnej, w zakresie ich działki, do stanu faktycznego i prawnego zgodnego z wyrysem z 1996 roku oraz o wypłatę odszkodowania na ich rzecz przez Starostę, który bezprawnie ogranicza ich prawo własności i uniemożliwia rozporządzanie nią.

PWINGiK, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr[...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ przytoczył i omówił m.in. przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm., zwanej dalej "ustawą") oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Powołując się na powyższe regulacje organ przypomniał, że postępowanie ewidencyjne nie rozstrzyga i nie może rozstrzygać sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali, a więc własności. Organy ewidencyjne jedynie rejestrują zmiany ustalone w innym trybie lub przez inny organ, przy czym mogą tego dokonać tylko na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonego w określony sposób. Katalog takiej dokumentacji ma charakter zamknięty, skoro więc nie zawiera on wyrysu z mapy zasadniczej czy też wyrysu z mapy ewidencyjnej, to nie może on stanowić takiej dokumentacji. Dopóki organ nie otrzyma prawomocnego orzeczenia sądowego lub innego wskazanego dokumentu, tak długo nie będzie podstaw do dokonania zmian w przebiegu granicy na mapie ewidencyjnej. Ustalenie rzeczywistych stosunków własnościowych działek nr [...], umożliwiających zmianę w operacie ewidencyjnym może nastąpić jedynie na podstawie powództwa o ustalenie. Organ odwoławczy wskazał również, że organy ewidencyjne nie dysponują legitymacją do zgłoszenia wniosku o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, ponieważ nie są podmiotami, których dotyczy wynik takiego postępowania. PWINGiK podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że między rokiem 1996, a 2017 Starosta nie wprowadził zmian w przebiegu kwestionowanych linii granicznych, natomiast odmienny sposób ich przedstawienia na wyrysach z 1996 i 2009 roku wynikał z nieprawidłowych i niezgodnych z dokumentacja źródłową, danych zawartych na prowadzonych ówcześnie analogowych mapach ewidencyjnych. Do zgodności takiej doprowadziła dopiero modernizacja ewidencji gruntów przeprowadzona w latach 2015 – 2016. W oparciu o powyższe organ II instancji stwierdził, że decyzja odpowiada przepisom prawa procesowego i materialnego.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli K. M., zarzucając jej:

- pominięcie przez PWINGiK faktu, że po zakupie działki nr [...] przez R. w 1996 roku, powinna nastąpić aktualizacja operatu ewidencji gruntów do stanu zgodnego z mapą będącą załącznikiem do wniosku o założenie księgi wieczystej [...];

- pominięcie przez PWINGiK faktu, że J. K. uzurpuje sobie prawo do części działki nr 109/6 w wyniku bezprawnego przesunięcia na tę działkę działki nr [...], pomimo tego, że własnoręcznym podpisem na akcie notarialnym wraz z innymi współwłaścicielami przeniósł prawo własności do działki nr [...] na rzecz R.;

- zmianę przez Starostę B., po raz kolejny w latach 2005 – 2008, granic działki w ten sposób, ze działka J. przebiega wzdłuż działki Skarżących tak, że wschodnia ściana ich domu leży na działce J. Ogranicza to ich prawo własności i uniemożliwia normalne korzystanie z nieruchomości;

- pominięcie faktu, ze skoro Państwo K., do podpisania aktu notarialnego w 1996 roku przedstawili wyrys mapy ewidencyjnej, to ponad wszelką wątpliwość musieli przyjąć do wiadomości i zaakceptować fakt przebiegu granicy działki nr[...];

- przyjęcie przez PWINGiK, że wyrys z mapy ewidencyjnej nie stanowi dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej i pominięcie faktu przedstawienia przez Skarżących jedynie kopii dokumentów sporządzonych w oparciu o państwowe zasoby geodezyjne udostępnione przez organy administracji;

- skoncentrowanie się na nieistotnych aspektach technicznych i brak zważenia na kwestie wielokrotnych zmian granic działki nr [...] na przestrzeni lat 1996 – 2017 oraz brak odniesienia się do faktu, że w stosownym czasie Skarżący wezwali pisemnie Starostę B. do zaniechania wprowadzania jakichkolwiek zmian w materiałach ewidencyjnych dotyczących tej działki.

W uzasadnieniu stwierdzili, że Starosta jest następcą prawnym organów prowadzących zasoby ewidencyjne w latach 1982 – 1983 i przez to ciąży na nim pełna odpowiedzialność za stan tych materiałów. Wskazywali, że wbrew twierdzeniom Starosty, od 1996 roku na działce nr [...] nie zachodziły żadne zmiany ewidencyjne, a mimo to wprowadził on zmiany na ich niekorzyść, bez żadnej postawy prawnej. Według nich wystarczającym dowodem na to jest porównanie treści mapy ewidencyjnej z 1996 r. i aktualnej mapy. Zgodzili się z organem co do faktu, iż spór dotyczący własności działki powinien być rozstrzygnięty w innym postępowaniu. Jednak mimo iż nie zaszły żadne zmiany, to ich działka zmieniła swoje cechy geometryczne. Ich zdaniem PWINGiK powinien był nakazać Staroście, w wydanej decyzji, przywrócenie stanu mapy ewidencyjnej do stanu zgodnego z wyrysem z 1996 r., a nie próbować wytłumaczyć go i popełnione przez niego błędy. Podkreślali, że PWINGiK przychyla się do utrzymywania w mocy błędnego stanu materiałów geodezyjnych na podstawie sprzecznych ze sobą materiałów archiwalnych mimo, iż nie zostały przedstawione żadne dokumenty, które uzasadniałyby wprowadzenie zmian w porównaniu do wyrysu z 1996 roku. Mając na względzie przedstawione okoliczności Skarżący wnieśli o nakazanie Staroście Białostockiemu przywrócenia stanu granic działki nr [...] do stanu wskazanego w mapie ewidencyjnej z 1996 r., na podstawie której założono księgę wieczystą tej działki, solidarną wypłatę odszkodowania w wysokości 18.000 złotych przez oba organy na ich rzecz z tytułu wieloletniego ograniczania ich prawa własności, a w razie dalszych wątpliwości co do przebiegu granic działki nr [...] także przeprowadzenie przez Starostę na własny koszt postępowania rozgraniczeniowego lub innego przewidzianego przez Kodeks Cywilny oraz zwrot kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę PWINGiK wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż wbrew temu co twierdzą Skarżący, Starosta B. w latach 1996 – 2017 nie dokonał zmian w istniejącej ewidencji gruntów w zakresie przebiegu granicy między działkami nr[...]. Za bezsporny organ uznał jednak fakt, że w istniejącej wówczas ewidencji gruntów, dokumentacji źródłowej odpowiadały jedynie powierzchnie wskazanych działek, natomiast ich kształt i umiejscowienie nie miały natomiast oparcia w zgromadzonej, w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, dokumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017, po. 1369 – dalej; w skrócie: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wbrew zarzutom skargi nie naruszają prawa materialnego, a ich wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w obecnie rozpoznawanej sprawie jest decyzja P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2018 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty B. z [...] grudnia 2017 r. odmawiającą aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków dla obrębu ewidencyjnego U., Gmina Ł. w zakresie wykazania przebiegu linii rozgraniczających działki oznaczone nr [...]. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek wydania przez WSA w Białymstoku wyroku z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 220/17, uchylającego poprzednią decyzję PWINGiK z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości aktualnie zaskarżonej decyzji miało więc zbadanie przez Sąd, czy organy administracji zastosowały się - stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w powołanym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. We wspomnianym wyroku Sąd nakazał natomiast wyjaśnić, kiedy i w oparciu o jaką dokumentację dokonano zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr[...], czy też zmian tych nie dokonywano i obecny stan prawny wskazany w operacie ewidencji gruntów i budynków pozostaje niezmieniony od roku 1996 tj. od daty kiedy wydano skarżącym wyrys działki z przebiegiem granic.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszego sprawę wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w powyższym orzeczeniu WSA zostały w całości wykonane przez organy. Na wstępie merytorycznej analizy powstałego na tle przedmiotowej sprawy sporu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 pkt 8 tej ustawy przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) - rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt.1), oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter podmiotowy lub przedmiotowy. W odniesieniu do gruntów informacje o charakterze przedmiotowym dotyczą ich położenia, granic, rodzaju użytków gruntowych i klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub rodzaju dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Informacje podmiotowe dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych lub samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Dane podmiotowe służyć mają wyłącznie odzwierciedleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości i potwierdzają zaistniały stan, ukształtowany na podstawie innych dokumentów. Nie mogą samodzielnie tego stanu kształtować. Powyższe informacje zawiera tzw. operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów - art. 24 ust. 1 ustawy. Podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi, dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (art. 24 ust. 2a). Sposób zakładania ewidencji gruntów i budynków, sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych regulują przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu § 44 pkt 2 tego rozporządzenia wynika, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy między innymi utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Zgodnie z jego § 45 ust. 1 rozporządzenia, przepisy posługują się pojęciem aktualizacji operatu ewidencyjnego poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu: (1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi; (2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych; (3) wyeliminowania danych błędnych. Jak wynika z powyższego w ramach aktualizacji ewidencji istnieje możliwość usuwania błędów lub pomyłek, jednakże pod warunkiem, że uzasadnia to aktualny stan prawny, który ewidencja ma odzwierciedlać, a nie tworzyć (wyrok WSA w Krakowie z dnia 16.04.2008 r., III SA/Kr 119/08, LEX nr 510289). Organy ewidencyjne rejestrują bowiem jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu, budynku lub lokalu.

Szczególna regulacja obowiązuje w zakresie wykazywania w ewidencji przebiegu granic działek ewidencyjnych. Zgodnie bowiem z treścią § 36 rozporządzenia, przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1) w postępowaniu rozgraniczeniowym; 2) w celu podziału nieruchomości; 3) w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów; 4) w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości; 5) na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej; 6) przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków; (7) przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji; 8) w wyniku geodezyjnego pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wyznaczonych punktów granicznych. Wyliczenie powyższe stanowi zamknięty katalog podstaw wykazywania przebiegu granic działek ewidencyjnych na mapie ewidencyjnej.

Wnioskując zatem o dokonanie aktualizacji (przywrócenia) przebiegu linii rozgraniczających działki ewidencyjne oznaczone nr [...] na mapie ewidencyjnej według stanu na 1996 rok, strona skarżąca powinna powołać się na jedno ze źródeł wymienionych w § 36 rozporządzenia, jako podstawę żądanej zmiany i doręczyć organowi stosowny dokument. Dołączona zaś do wniosku Skarżących kopia mapy ewidencyjnej z dnia 2 września 1996 r. podpisana z up. Burmistrza Miasta i Gminy dla działki nr [...](załączona do wniosku o nadanie numeru księgi wieczystej dla działko nr [...]) nie stanowi – jak słusznie uznały organy - dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a tym samym nie może być podstawą do zmiany przebiegu granic ww. działki ewidencyjnej. W toku ponownie prowadzonego postepowania administracyjnego organy ustaliły bowiem, że działki oznaczone numerami geodezyjnym [...], w aktualnym stanie ewidencji gruntów i budynków, wykazane są zgodnie z przeprowadzoną w latach 2015-2016 w obrębie ewidencyjnym U., modernizacją operatu ewidencji gruntów i budynków, przeprowadzoną w trybie art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Powierzchnie ww. działek oraz ich przedstawienie geometryczne odpowiadają dokumentacji źródłowej czyli szkicowi z postępowania administracyjnego z lat 1975-1977, przeprowadzonego w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. Nr 27, poz. 250), sporządzonemu przez J. Dąbrowską, wchodzącemu w skład operatu technicznego z 1975 roku zaewidencjonowanego w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod numerem [...]. Z ustaleń organów wynika również, że dane zawarte w projektach operatów opisowo-kartograficznych objęte modernizacją ewidencji gruntów i budynków, wyłożone były do wglądu zainteresowanych (w tym Skarżących) w siedzibie Starostwa Powiatowego w Bi. w okresie od 25 października 2016 r. do 16 listopada 2016 r. zgodnie z informacją Starosty Powiatu B. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa P., a z dniem 8 grudnia 2016 r. stały się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegały ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Przebieg linii rozgraniczających działki [...] obrazuje zatem obecnie mapa ewidencyjna (prowadzona w formie zbioru informatycznego), na której działkę [...][ przedstawiono jako obszar gruntu dochodzący do drogi o szerokości 6 m (ul. P.) rozpoczynający się mniej więcej w połowie odległości pomiędzy drogą o szerokości 6 m, a drogą o szerokości 12 m (ul. B.), natomiast działkę o numerze 118/9 przedstawiono jako wąski pas gruntu przylegający od wschodniej strony do działki nr [...] przebiegający od drogi o szerokości 6m (ul. P.) do końca działki nr [...]. W ewidencji wykazano także nowe wielkości pól powierzchni działek ewidencyjnych, w tym działki nr [...] 0,0788 ha i działki nr [...] 0,0257 ha.

Jak wynika z powyższych ustaleń Starosta, wbrew przekonaniu Skarżących, na przełomie lat 1996 - 2016 nie wprowadził żadnych zmian w przebiegu granicy pomiędzy działkami nr[...], a odmienny, sygnalizowany również w skardze, sposób ich przedstawienia na wyrysach z 1996 i 2009 roku wynikał z nieprawidłowych, niezgodnych z dokumentacją źródłową, danych zawartych na prowadzonych w tamtym czasie analogowych mapach ewidencyjnych. Opisana zaś wyżej modernizacja ewidencji gruntów (przeprowadzona w 2015-2016) ostatecznie doprowadziła do zgodności treści mapy ewidencyjnej z danymi zawartymi w dokumentach źródłowych (zgromadzonych w państwowym zasobie geodezyjnym) dotyczących przebiegu linii rozgraniczającej działki [...].

Konkludując, prostowanie błędnych wpisów w ewidencji jest możliwe, ale zawsze musi mieć to oparcie w stosownej dokumentacji. Nie może natomiast sprowadzać się do merytorycznego ustalania przez organ prowadzący ewidencję przebiegu granic pomiędzy poszczególnymi sąsiadującymi działkami. W razie powstania sporu, co do tego czyją własnością jest nieruchomość ujawniona w operacie gruntów, powinno najpierw dojść do rozstrzygnięcia takiego sporu w drodze odpowiedniego procesu cywilnego, a dopiero potem do ujawnienia zapadłego w takim procesie orzeczenia w operacie ewidencyjnym. Jak trafnie podkreślił bowiem organ odwoławczy, postępowanie ewidencyjne nie rozstrzyga i nie może rozstrzygać sporów o prawa do gruntów, lokali, budynków, a więc własności. Organy ewidencyjne są tylko rejestratorem tych zmian prawnych, które zostały ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a mogą tego dokonać wyłącznie w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów. Rejestr ma więc charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Organy nie mają też podstaw, wbrew oczekiwaniom autorów skargi, do wprowadzania zmian w wyniku, których mogłoby dochodzić do zmiany zakresu prawa własności. Dopóki zatem Skarżący, ewentualnie uczestnik postępowania, nie przedłożą organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków prawomocnego orzeczenia sądowego (lub innego dokumentu wskazanego w § 36 rozporządzenia), to brak będzie podstaw do dokonywania zmian w przebiegu granicy na mapie ewidencyjnej.

Ustalenie bowiem rzeczywistych stosunków własnościowych stanowiących podstawę wpisów w księgach wieczystych prowadzonych dla działek nr [...], a tym samym zmian w operacie ewidencyjnym, może nastąpić jedynie na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych wydanych w postępowaniu o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym (powództwo o ustalenie). To prawo, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przysługuje zaś osobie, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia. O tym, kto jest legitymowany do złożenia wniosku o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej, rozstrzygają przepisy art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Organ do właściwości którego należy prowadzenie ewidencji gruntów i budynków nie ma legitymacji do zgłoszenie wniosku o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej z danymi z ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że legitymacja taka przysługuje tylko właścicielowi nieruchomości i wieczystemu użytkownikowi.

W tych okolicznościach zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zostało przeprowadzone rzetelne postępowanie dowodowe, którego wyniki są rezultatem zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego, z którego następnie wyciągnięto wnioski odpowiadające logice i zasadom doświadczenia życiowego. Organy geodezyjne nie działały również w sposób utrudniający budowanie zaufania obywateli do organów państwa – zapewniły bowiem stronie oraz uczestnikom czynny udział w każdym stadium kontrolowanego postępowania. Sama zaś okoliczność, że ustalenia zapadłe w wyniku tego postępowania nie odpowiadają oczekiwaniom Skarżącym nie przesądza o tym, aby organy dopuściły się naruszenia wspomnianej zasady.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.