Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1509/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 9, art. 5 ust. 3, art. 3a, art. 3b, art. 8b, art. 25
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 9 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania R. R. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lutego 2020 r., nr [...] orzekającą o uznaniu R. R. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Wójt Gminy [...] decyzją z [...] lutego 2020 r. orzekł o uznaniu R. R. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ I instancji podniósł, że R. R. nie stawił się na wywiad alimentacyjny i nie złożył oświadczenia majątkowego, a ponadto zgodnie z informacją otrzymaną od komornika sądowego w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie mniejszej niż 50 % kwoty bieżących alimentów. W ocenie organu I instancji zaistniały przesłanki do uznania R. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Od powyższej decyzji R. R. wniósł odwołanie, podnosząc naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2007r., nr 192, poz. 1378) poprzez wydanie decyzji o uznaniu go, jako dłużnika alimentacyjnego, za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, podczas gdy brak jest przesłanek do wydania takiej decyzji, gdyż nie odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, ani nie odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy, a od [...] lutego 2020 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako poszukujący pracy. Ponadto, wskazał na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie wyjaśnienia jego niestawienia się na wywiad alimentacyjny oraz zaniechanie czynności mających na celu uzyskanie oświadczenia majątkowego, mimo zgłoszenia się w GOPS po otrzymaniu zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 6 i 8 kpa, poprzez działanie niezgodne z przepisami prawa i zasadą pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej, w szczególności poprzez działanie sprzeczne z ustnymi ustaleniami, jakie poczynił z urzędnikami GOPS w zaufaniu pozytywnego rozpoznania sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym w przypadku, gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwy dłużnika,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych,

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Kolegium wskazało, że stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Odnosząc się do zarzutów R. R., że został błędnie poinformowany przez pracownika GOPS w S. o braku konieczności stawienia się na wywiad alimentacyjny i złożenia oświadczenia majątkowego Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy nie wynika, aby odwołujący się został o takim fakcie poinformowany. Organ wskazał, że w aktach sprawy i w samej decyzji znajduje się informacja o nie stawieniu się R. R. na wywiad alimentacyjny, jak również nie złożeniu stosownego oświadczenia majątkowego. Kolegium wskazało, że GOPS w S. poinformował, iż R. R. nie był informowany, iż do czasu wydania orzeczenia o niepełnosprawności ma nie zgłaszać się na wywiad. Brak dopełnienia powyższych warunków skutkował wszczęciem postępowania administracyjnego dotyczącego uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Kolegium zaznaczyło, że w odwołaniu R. R. od decyzji z [...] lutego 2020 r. jako załącznik wskazano przesłanie oświadczenia majątkowego, jednak takie oświadczenie razem z odwołaniem nie zostało złożone. GOPS w S. w piśmie z [...] kwietnia 2020r. także poinformował, że oświadczenie majątkowe nie zostało złożone. Ponadto, w decyzji znajduje się informacja z której wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy R. R. nie wywiązał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie mniejszej niż 50% kwoty bieżących alimentów. Natomiast art. 5 ust. 3a jednoznacznie wskazuje, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle powyższych okoliczności wystąpiły przesłanki z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy, co oznacza, że organ I instancji prawidłowo uznał R. R. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Kolegium podniosło, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów służą temu aby wskazać, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem - zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2020 r. złożył R. R.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z

7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez wydanie decyzji o uznaniu jako dłużnika alimentacyjnego, za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, podczas gdy brak jest przesłanek do wydania takiej decyzji, albowiem nie odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, ani nie odmówił zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy. Dodał, że od dnia [...] lutego 2020 r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako poszukujący pracy, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 w zw. z art. 107 § 3 kpa, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nieprzeprowadzenie pełnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i niepodanie przyczyn, z powodu których jego argumentom odmówiono wiarygodności;

3) naruszenie przepisów postępowania - art. 6 i 8 kpa, poprzez działanie niezgodne z przepisami prawa i zasadą pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej, w szczególności poprzez danie wiary wyjaśnieniom urzędników GOPS w S., które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Zarzuty rozwinął w uzasadnieniu skargi. Wniósł o dopuszczenie dowodów z: decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2020 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] kwietnia 2020 r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.

Pismem z 8 sierpnia 2020 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wobec tego, że organ nie sprzeciwili się wnioskowi, Sąd rozpoznał sprawę w powyższym trybie - na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.

Sąd oddalił wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z odpisu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] kwietnia 2020 r. Natomiast odpis decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2020 r. znajduje się w aktach administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje :

Skarga nie jest zasadna.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Treść tych przepisów organ przytoczył.

Postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec syna H. R.

Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań. Pomimo dwukrotnych wezwań (z [...] listopada 2019 r. i z [...] stycznia 2020 r. odebranych przez skarżącego) do osobistego stawiennictwa celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, dłużnik nie stawił się do organu i nie złożył oświadczenia. Tym samym organy zasadnie przyjęły, że wystąpiła przesłanka określona w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, tj. uniemożliwienie przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odmowa złożenia oświadczenia majątkowego.

Stosownie do art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Jak wynika z pisma komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. z [...] lutego 2020 r. egzekucja alimentów na rzecz osoby uprawnionej w okresie od [...] sierpnia 2019 r. do [...] tycznia 2020 r. okazała się całkowicie bezskuteczna. Dłużnik nie dokonywał żadnych wpłat tytułem zasądzonych alimentów. Komornik podał, że kwota zaległych alimentów wynosi ponad [...] zł plus odsetki w kwocie ponad [...] zł. Nie zaistniała zatem negatywna przesłanka określona w art. art. 5 ust. 3a ustawy. W konsekwencji w dacie wydawania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji R. R. nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w takim zakresie, w którym ustawodawca nie pozwala na wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i nie złożenie oświadczenia majątkowego. Zważyć przy tym należy, że wobec treści art. 5 ust. 3 ustawy do powyższego uznania wystarczy wystąpienie jednej z przesłanek w nim wskazanych. Wobec powyższego nie można twierdzić, że organ niewłaściwie zastosował art. 5 ust. 3 ustawy.

Skarżący nie może natomiast skutecznie kwestionować działań organów podejmowanych na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, ponieważ mają one, m.in. na celu realizację obowiązku państwa udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Dlatego też obowiązkiem skarżącego było stawienie się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego.

Odnosząc się zaś do zarzutów skargi, to wbrew twierdzeniom skarżącego w aktach sprawy brak jest notatki służbowej z rozmowy skarżącego z pracownikiem GOPS, podczas której pracownik miałby poinformować go o braku konieczności stawiania się na wyznaczony termin wywiadu alimentacyjnego do czasu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności.

Kwestia ta była przedmiotem wyjaśnień przez organ II instancji. Z pisma GOPS w S. z [...] kwietnia 2020 r. wynika, że informacja taka nie została skarżącemu udzielona. Wskazano, że w aktach sprawy znajduje się ponowne wezwanie skarżącego na wywiad z [...] stycznia 2020 r. Gdyby zatem pracownik udzielił takiej informacji skarżącemu, to nie wzywałby go ponownie do osobistego stawienia się w celu przeprowadzenia wywiadu. Z nadesłanej informacji wynika także, że skarżący dwukrotnie nie stawił się na wezwania Ośrodka, nie odbierał telefonów i w żaden sposób nie kontaktował się z Ośrodkiem (pomimo odbierania korespondencji). Dodano, że do dnia sporządzenia pisma ([...] kwietnia 2020 r.) dłużnik nie złożył oświadczenia majątkowego w Ośrodku, jak również nie dołączył kopii oświadczenia majątkowego do odwołania.

Z zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynika, że skarżący został poinformowany o skutkach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu oraz o wyznaczeniu 7 dni, od daty doręczenia zawiadomienia na stawienie się w Ośrodku celem złożenia wyjaśnień.

W świetle powyższego zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 8 kpa są bezzasadne.

Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego orzeczenia o niepełnosprawności z [...] października 2017 r. (zaliczenie do stopnia umiarkowanego) , stwierdzić należy iż okoliczność ta nie miała znaczenia w tym sensie, że dopiero gdyby skarżący umożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i złożył oświadczenie majątkowe, to na podstawie danych wynikających z tych dowodów organ mógłby ocenić, jakie dalsze kroki byłyby możliwe w celu wywiązania się dłużnika z zobowiązań alimentacyjnych. Z powyższych przepisów wynika także, że organ nie ma wyboru, co do rodzaju dowodów, na podstawie których ocenia możliwości dłużnika do wywiązania się z zobowiązań alimentacyjnych.

Okolicznością bezsporną natomiast jest, że skarżący nie stawił się w organie w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, ani nie złożył oświadczenia majątkowego. Jak wyjaśniono wyżej były to wystarczające przesłanki do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Zważyć należy, że orzeczenie o niepełnosprawności z [...] kwietnia 2020 r. zostało złożone dopiero przed Sądem i nie było znane organowi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wobec tego Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia. Natomiast oświadczenie majątkowe z [...] sierpnia 2020 r. sporządzone zostało po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z kolei powoływana w skardze i złożona do akt administracyjnych decyzja Starosty [...] z [...] marca 2020 r. uznająca skarżącego za poszukującego pracy nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż, jak wyżej wskazano wystarczające jest spełnienie chociaż jednej przesłanki z art. 5 ust. 3 ustawy.

Prawidłowo zatem organy uznały, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do uznania R. R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Wbrew zarzutom skargi organy przeprowadziły postępowanie prawidłowo, stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa i dokonały trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienia decyzji spełniają wymogi z art. 107 § 3 kpa. Właściwie zastosowano wskazane przepisy prawa materialnego.

Mając na uwadze wszystkie powyżej podane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.