Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1402/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 154, art. 155, art. 30 par. 4
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 maja 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 21/07 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Ke 21/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. B. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] listopada 2006 r. znak: [...] w przedmiocie zmiany decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę oraz zasądził na rzecz radcy prawnego T. G. kwotę 292,80 zł. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. Starosta Powiatowy w Kielcach, na podstawie art. 155 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji Naczelnika Gminy Górno z dnia [...] marca 1986 r., udzielającej J. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego na działce o nr ewid. [...] w R., w części dotyczącej obowiązku rozbiórki starego budynku mieszkalnego po wybudowaniu nowego. Organ I instancji ustalił, iż na podstawie decyzji Naczelnika Gminy Górno z dnia [...] marca 1986 r. J. B. wybudował budynek mieszkalny na działce oznaczonej nr ewid. [...] w R.. W decyzji tej nałożono na inwestora obowiązek rozbiórki starego budynku mieszkalnego po wybudowaniu nowego. Organ podał, iż warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. jest m. in. zgoda wszystkich stron postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 1986 r. Stronami w niniejszej sprawie byli: J. R., zam. w [...] i W. K. , zam. w [...]. Z uwagi na to, że osoby te nie żyją wezwano ich spadkobierców: J. R. - właściciela działki nr [...] w R. i S. K. - właściciela działki nr [...] w R. do wyrażenia pisemnej zgody na uchylenie przedmiotowej decyzji w części dotyczącej obowiązku rozbiórki starego budynku mieszkalnego. Zgodę na piśmie wyraził jedynie J. R., nie uzyskano natomiast zgody od S. K..

Wojewoda Świętokrzyski – po rozpatrzeniu odwołania J. B. - decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., wydaną na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane i art. 138 k.p.a., utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanką dopuszczalności zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest m.in. zgoda wszystkich stron postępowania na zmianę decyzji. Zgoda strony na wzruszenie w całości lub w części decyzji, z której strona czerpie swe prawa, nie może być ani dorozumiana, ani domniemana. Tylko i wyłącznie zgoda udzielona wprost i wyraźnie, przez stosowne oświadczenie złożone organowi administracji publicznej, może stanowić jedną z przesłanek zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 1991 r., sygn. akt III ARN 32/90, OSNCAPiUS 1992, Nr 6, poz. 112),

Organ odwoławczy zaznaczył, że tylko J. R. wyraził zgodę na zmianę decyzji z dnia [...] marca 1986 r., natomiast S. K. zgody takiej nie udzielił. S. K. w piśmie z dnia 19 lipca 2005 r. domaga się wyegzekwowania obowiązku rozbiórki starego budynku mieszkalnego zgodnie z decyzją.

Organ odwoławczy zważył, że stosownie do treści art. 155 k.p.a., zgoda stron na zmianę decyzji ostatecznej jest wstępnym i bezwzględnym warunkiem weryfikacji decyzji w tym trybie. W razie braku tej zgody nie ma potrzeby prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego, które w tej sytuacji jest w istocie bezprzedmiotowe. Uchylenie przez organ administracji decyzji ostatecznej, bez zgody strony, która na mocy tej decyzji nabyła prawo, a zatem wbrew zasadzie art. 155 k.p.a., przy uwzględnieniu przepisów szczególnych, które wykluczają możliwość takiej zmiany, stanowiłoby rażące naruszenie prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. B. wniósł o uchylenie powyższej decyzji.

Zdaniem skarżącego, żadna ze stron nie nabyła prawa na mocy decyzji z dnia [...] marca 1986 r. w zakresie, w jakim dotyczy rozbiórki starego budynku. Pozwolenie na budowę zostało udzielone skarżącemu i to on nabył prawo. W ocenie skarżącego, organy obu instancji naruszyły prawo stosując zamiast właściwego w tej sprawie art. 154 k.p.a. przepis art. 155 k.p.a. Art. 155 k.p.a. ma na celu ochronę strony, która nabyła prawo na podstawie decyzji, która ma podlegać wzruszeniu, zaś S. K. nie był stroną decyzji z dnia [...] marca 1986 r., która nabyła na podstawie tej decyzji jakiekolwiek prawa. Skarżący podkreślił, że przepis art. 154 k.p.a. ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby wzruszyć decyzję ostateczną - decyzja nie może tworzyć praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a za wzruszeniem muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przepis ten pozwala na wzruszenie decyzji ostatecznej w sytuacji, w której strona nie nabyła prawa, a w zakresie w jakim skarżący wniósł o wzruszenie przedmiotowej decyzji, żadna strona nie nabyła prawa. Skarżący stwierdził, że w domu przeznaczonym do rozbiórki zamieszkuje jego siedemdziesięciopięcioletnia siostra, on zaś korzysta z piwnic w celu składowania ziemiopłodów i opału. Podał, że nie chce dokonać rozbiórki, gdyż jedyna decyzja zobowiązująca do rozbiórki została wydana na podstawie nie obowiązujących od dawna przepisów prawa dyktowanych wskazaniami ówcześnie obowiązującego ustroju politycznego. Zdaniem skarżącego, Wojewoda Świętokrzyski dopuścił się naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 155 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał skargę za niezasadną. Sąd wskazał, iż stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji nie był kwestionowany. Sporna natomiast pozostaje kwestia, czy decyzja z dnia [...] marca 1986 r., w części, w której nakazuje rozbiórkę starego budynku mieszkalnego po wybudowaniu nowego, powoduje nabycie prawa, a tym samym, czy jej uchylenie może nastąpić na podstawie art. 155 k.p.a. Sąd podkreślił, że przyjęty w przepisach art. 154 k.p.a. i 155 k.p.a. podział decyzji ostatecznych na decyzje, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa i decyzje, na mocy których strona nabyła prawo, wyklucza istnienie sytuacji, w których właściwy organ administracji publicznej byłby uprawniony do alternatywnego zastosowania jednego z wymienionych przepisów w celu uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej. Przyjęcie, że decyzja ostateczna podlega przepisowi art. 155 k.p.a. wymaga zatem od organu administracji publicznej rozstrzygnięcia kwestii, czy decyzja ta tworzy dla strony prawo.

Sąd stwierdził, iż zarówno decyzja uprawniająca jak i zobowiązująca powoduje nabycie prawa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem każde rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie na podstawie którego strona "nabyła prawo". Także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę obowiązek, ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabyła prawo", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie, czy i jakie obowiązki i w jakim zakresie na niej ciążą (wyroki NSA: z dnia 23 marca 2001 r., sygn. IV SA 1515/96, Lex nr 53442, z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1188/04, Lex nr 164973). Decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa - w rozumieniu art. 154 k.p.a. ( wyrok NSA z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. IV SA 1076/00, Lex nr 80587). Z tych względów za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut, iż decyzja z dnia [...] marca 1986 r. w części dotyczącej obowiązku rozbiórki starego budynku po wybudowaniu nowego, nie powoduje nabycia prawa. W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie zastosowały art. 155 k.p.a. Sąd wskazał, że jedną z koniecznych przesłanek zastosowania art. 155 k.p.a. jest wyrażenie zgody przez stronę, która nabyła prawo, na uchylenie lub zmianę decyzji, przy czym pojęcie strony użyte w tym przepisie należy rozumieć zgodnie z art. 28 k.p.a. Aktualnymi właścicielami działek o nr [...] i [...] - sąsiadujących z działką należącą do skarżącego, na której znajduje się budynek podlegający rozbiórce - są S. K. i J. R., których wyrażenie zgody jest konieczne do uchylenia bądź zmiany decyzji z dnia [...] marca 1986 r., gdyż mają oni interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. S. K., chociaż nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] marca 1986 r., to jako aktualny właściciel sąsiedniej nieruchomości, ma uprawnienie nie tylko do uczestnictwa w niniejszym postępowaniu w charakterze strony, ale także do żądania wykonania nakazu rozbiórki budynku znajdującego się na nieruchomości skarżącego. Przysporzenie prawne wypływa bowiem z samej treści decyzji nakazującej rozbiórkę, a zatem z przedmiotu nią objętego. Skoro S. K. nie wyraził zgody na uchylenie decyzji, to nie został spełniony jeden z określonych w art. 155 k.p.a. warunków, koniecznych do uchylenia ostatecznej decyzji. Sąd zaznaczył, że zasadność zarzutów dotyczących użyteczności starego budynku dla potrzeb J. B. i jego siostry można by rozważać z punktu widzenia "interesu strony", o jakim mowa w art. 155 k.p.a., ale tylko po spełnieniu pozostałych przesłanek określonych tym przepisem, w szczególności uzyskania zgody stron na uchylenie decyzji ostatecznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. B., reprezentowany przez radcę prawnego T G.

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, a to art. 155 k.p.a. przez przyjęcie, iż aktualny właściciel sąsiedniej nieruchomości S. K. ma uprawnienia do żądania wykonania nakazu rozbiórki budynku znajdującego się na nieruchomości skarżącego.

W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny J. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji naruszył prawo stosując art. 155 k.p.a., zamiast art. 154 k.p.a. Przepis art. 154 k.p.a. pozwala bowiem na wzruszenie decyzji ostatecznej w zakresie w jakim skarżący domaga się zmiany decyzji Naczelnika Gminy Górno z dnia [...] marca 1986 r. Zdaniem skarżącego, decyzji w zakresie, w jakim nakazuje rozbiórkę, nie można zakwalifikować jako decyzji, na mocy której strona nabyła prawa. Obowiązek rozbiórki starego budynku dotyczył wyłącznie skarżącego i nie można interpretować rozszerzająco, iż właściciele działek o nr [...] i [...] - sąsiadujących z działką należącą do skarżącego - nabyli prawa. S. K. nie był stroną postępowania dotyczącego decyzji z dnia [...] marca 1986 r. Za zmianą decyzji w zakresie rozbiórki starego budynku mieszkalnego – będącego w dobrym stanie technicznym - przemawia interes strony oraz interes społeczny. Rozbiórka jest bezsensownym niszczeniem dobra materialnego stanowiącego własność prywatną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Naruszenie prawa materialnego w postaci niewłaściwego zastosowania prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis.

Strona skarżąca zarzutu naruszenia art. 155 k.p.a. upatruje w tym, iż Sąd pierwszej instancji przyznał aktualnemu właścicielowi sąsiedniej nieruchomości S. K. uprawnienie do żądania wykonania nakazu rozbiórki budynku znajdującego się na nieruchomości skarżącego. Ten zarzut w istocie sprowadza się do kwestionowania statusu strony S. K. w postępowaniu administracyjnym wszczętym z wniosku J. B. o uchylenie decyzji Naczelnika Gminy Górno z dnia [...] marca 1986 r. w części nakazującej obowiązek rozbiórki starego budynku mieszkalnego ( po wybudowaniu nowego budynku mieszkalnego ). Zarzutu tego nie powiązano jednak z przepisem art. 28 k.p.a. Jednocześnie, zdaniem strony – jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej - Sąd pierwszej instancji naruszył prawo stosując art. 155 k.p.a. zamiast art. 154 k.p.a. , a to z uwagi zakwalifikowanie powyższej decyzji jako decyzji, na mocy której strona nabyła prawo.

Niezależnie od sposobu sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Zarówno w art. 154 k.p.a. jak i art. 155 k.p.a. ustawodawca przewidział nadzwyczajny sposób wzruszenia decyzji ostatecznej. W trybie art. 154 k.p.a. i art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane również decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony.

Przepis art. 154 k.p.a. określa prawne przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Natomiast przepis art. 155 k.p.a. ustanawia przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo.

Tak w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym owo "nabycie prawa" należy w tym przypadku rozumieć szeroko. Przyjmuje się, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabywa prawa". Oznacza to, że także w sytuacji, gdy ostateczna decyzja administracyjna nakłada na stronę określone obowiązki, ma ona znamiona prawne decyzji, z której strona "nabywa prawa", bowiem decyzja ta kształtuje sytuację prawną strony przez określenie czy i jakie obowiązki oraz w jakim zakresie na niej ciążą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1997 r., III RN/92/97, OSNAPiUS 1998, Nr 10, poz. 290, wyrok Najwyższego Trybunału Administracyjnego z dnia 27 stycznia 1932 r., 1. Rej. 7168/29 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1985r., III SA 1003/85, OSPiKA z 1987 r. Nr 7 - 8 poz. 163).

Ocena, czy strona nabyła lub nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej. Zagadnienie nabycia praw z decyzji ostatecznej powinno być rozważane na płaszczyźnie przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę (warunek) decyzji oraz w świetle treści (osnowy) decyzji ostatecznej. Ustalenie, że decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania wymaga stwierdzenia, że z treści rozstrzygnięcia strony nie mogą wywieść dla siebie żadnych korzyści prawnych, nie mogą wywieść ani uprawnień ani też sprecyzowania swoich obowiązków bądź obowiązków innych podmiotów, które byłyby korelatem ich uprawnień ( por. J.Borkowski [w:] B. Adamiak J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck,1996, s. 680, s. 691).

A zatem, nie można jako nie tworzącej praw nabytych dla strony potraktować decyzji, która ustanawia obowiązki. Tym samym, przepisowi art. 155 k.p.a. podlegają nie tylko decyzje uprawniające, lecz także decyzje zobowiązujące.

Z tych względów zgodzić należy się z przytoczonym przez Sąd pierwszej instancji stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 14 lutego 2002 r., sygn. akt IV SA 1076/00 ( LEX nr 80587, M. Prawn. 2002/12/532 – podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1188/04, LEX nr 164973 ), że decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa - w rozumieniu art. 154 k.p.a.

Skoro w decyzji Naczelnika Gminy Górno z dnia [...] marca 1986 r., udzielającej J. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, nałożono na inwestora obowiązek rozbiórki starego budynku mieszkalnego po wybudowaniu nowego budynku mieszkalnego, to także w części dotyczącej obowiązku rozbiórki decyzja ta nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa – w rozumieniu art. 154 k.p.a. W szczególności, właściciele nieruchomości sąsiednich nabyli z mocy tejże decyzji uprawnienie do żądania wykonania przez inwestora obowiązku rozbiórki starego budynku mieszkalnego, jaki wynika z tejże decyzji.

Z tych względów nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że naruszył prawo stosując art. 155 k.p.a. zamiast art. 154 k.p.a. – a właściwie zaakceptował zastosowanie przepisu art. 155 k.p.a. przez organy administracji. Jak trafnie też zauważył Sąd pierwszej instancji, jedną z koniecznych przesłanek uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest zgoda stron ( strony ).

Przypomnieć należy, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym, przy czym należy uwzględnić kwestie dotyczące przeniesienia / przejęcia praw i obowiązków wynikających z decyzji ostatecznej, która ma być zmieniona lub uchylona.

Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić postawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego - Warszawa 1994, s. 109).

Konkretyzacja interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu następuje w decyzji administracyjnej, stanowiąc treść prawa nabytego w rozumieniu art. 155 k.p.a.

W postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika Gminy Górno z dnia [...] marca 1986r. stronami byli J. R. i W. K. – właściciele sąsiednich nieruchomości. Prawa, jakie przysługiwały J. R. i W. K. oraz status strony w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją, wiązały się z prawem własności tych osób do nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości objętej inwestycją.

Zważyć należy, iż w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni ( art. 30 § 4 k.p.a.). Jeśli natomiast śmierć osoby, będącej stroną postępowania zwykłego ( lub zbycie prawa ), ma miejsce po uzyskaniu przez decyzję przymiotu ostateczności, to w przypadku wszczęcia postępowania w trybie nadzwyczajnym - w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych - stronami tego postępowania są następcy prawni tej osoby.

Prawa, jakie J. R. i W. K. nabyli z mocy decyzji Naczelnika Gminy Górno z dnia [...] marca 1986r. przeszły na spadkobierców tych osób tj. J. R. – aktualnego właściciela działki nr [...] w R. i S. K. - aktualnego właściciela działki nr [...] w R.. Z tych też przyczyn przejście na J. R. i S. K. praw dziedzicznych, jakim jest prawo własności, skutkuje tym, iż te osoby mają przymiot strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 155 k.p.a.

W tym stanie rzeczy za chybiony należy uznać zarzut skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, o jakim mowa w § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).