Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2079/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 169 ust. 2., art. 152(15), art. 255 ust. 4.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2012 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2011 r. nr Sp. [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia ochrony międzynarodowego znaku towarowego w części oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy RP działający w postępowaniu spornym stwierdził z dniem [...] czerwca 2006 r. wygaśnięcie we wskazanej części dot. towarów z kl. 3 ochrony międzynarodowego znaku towarowego BIG STAR [...], udzielonej na rzecz B. z siedzibą w K., skarżącej w niniejszej sprawie.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] września 2009 roku do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek A. W. z C. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na ww. znak towarowy BIG STAR [...] w zakresie towarów sklasyfikowanych w klasie 3.

Ostatecznie jednak wniósł on o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa w zakresie: mydła produkty kosmetyczne, szampony, lakiery do włosów, produkty do pielęgnacji włosów, makijażu, demakijażu, produkty do golenia, perfumy, olejki i esencje zapachowe, produkty do pielęgnacji ciała, produkty do pielęgnacji paznokci, lakier do paznokci, balsamy do celów kosmetycznych, kremy kosmetyczne, produkty kosmetyczne do pielęgnacji skóry, dezodoranty do użytku osobistego (perfumowane), antyperspiranty, preparaty kosmetyczne do kąpieli, żele pod prysznic.

Zdaniem wnioskodawcy, od [...] grudnia 1995 roku sporny znak towarowy nie był używany przez pięć lat a więc są spełnione przesłanki z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. - brak rzeczywistego używania, upływ pięciu lat od dnia rejestracji istnieje zatem możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa od dnia [...] grudnia 2004r. Zdaniem wnioskodawcy, brak jest uzasadnionego nieużywania spornego znaku towarowego. Interes prawny wnioskodawca wywiódł z przepisów Konstytucji RP i odpowiednich przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a nadto podniósł, że jest stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie odmowy udzielenia przez Urząd Patentowy praw ochronnych na znaki towarowe wnioskodawcy: BIG STAR HOMME oraz BIG STAR FEMME, które zostały przeznaczone do oznaczania towarów w klasie 3, a powodem odmowy jest właśnie istnienie wcześniejszej ważnej rejestracji znaku towarowego BIG STAR o nr [...].

Uprawniony w piśmie z dnia [...] listopada 2009r. przedstawił swoje stanowisko i stwierdził, że brak jest przesłanek umożliwiających stwierdzenie wygaśnięcia znaku BIG STAR. B. Sp. z o.o. używała znaku dla towarów z klasy 3, a ponadto B. jest producentem odzieży dżinsowej i jest to główny nurt działalności uprawnionego. Nadto stwierdził, że wprowadził do powszechnego obrotu kosmetyki do używania w samochodach i jest to liczba 42 tyś szt. w okresie 2004-2006r., są to produkty oznaczane znakiem BIG STAR, które były także dystrybuowane poza granicami Polski. Podniósł, że sporny znak towarowy był używany do oznaczania proszku do prania - BIG STAR WASHING POWDER, który był wprowadzany do obrotu jako element ekspozycji wystawienniczej, obecnie zaś uprawniony opracowuje "nutę zapachową", która będzie zastosowana w sklepach firmowych B., by następnie stanowić zapach perfum. Uprawniony zakwestionował istnienie interesu prawnego wnioskodawcy, podnosząc, że okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, w tym powołanie przepisów Konstytucyjnych i odpowiednich ustaw, mają wyłącznie charakter faktyczny. Podniósł, że okoliczności te nawiązują do linii obrony wykreowanej przez wnioskodawcę na potrzeby postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w G, sygn. akt [...] - w którym wnioskodawca jest oskarżony z art. 305 ust. 1 i 3 p.w.p., a w czasie rozprawy w dniu [...] lipca 2009r., wnioskodawca wyjaśnił, że przedsiębiorstwo należące do matki wnioskodawcy dystrybuowało towary oznaczane znakami BIG STAR HOMME i BIG STAR FEMME, a obecnie osoba wnioskodawcy nie posiada legitymacji pełnomocnictwa w postępowaniu karnym.

Odnosząc się do stanowiska uprawnionego, wnioskodawca stwierdził, że uprawniony nie przedstawił żadnych dowodów na używanie spornego znaku towarowego, jego dostępności, ilości oraz czasu kiedy tak oznaczany towar był wprowadzany do obrotu. Podniósł, że proszek do prania stosowny w celach wystawienniczych nie posiada znaczenia gospodarczego, także wytwarzanie produktu, który ma wyłącznie charakter gadżetu nie jest używaniem znaku towarowego. Co do informacji o opracowywaniu przez uprawnionego "nuty zapachowej", to zdaniem wnioskodawcy, zgodnie z przepisem art. 170 p.w.p. rozpoczęcie lub wznowienie używania znaku towarowego przed złożeniem wniosku prowadzi do oddalenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia. Niemniej w przedmiotowej sprawie samo rozpoczęcie prac nad stworzeniem "nuty zapachowej" nie świadczy o używaniu spornego znaku towarowego, brak jest na to dowodów. Wnioskodawca potwierdził, że powołanie się na postępowanie karne toczące się między stronami, uzasadnia istnienie interesu prawnego, dodatkowo powołał się na opinię w której stwierdzono, że kosmetyki wprowadzone przez uprawnionego nie były przedmiotem obrotu gospodarczego i zarobkowego. W dniu [...] maja 2010r. uprawniony złożył do akt sprawy materiały świadczące, jego zdaniem, o rzeczywistym używaniu spornego znaku towarowego w postaci faktur oraz umowy dotyczące usług aromamarketingu.

Zdaniem wnioskodawcy umowa, na mocy której na rzecz uprawnionego realizowana jest usługa aromomarketingu w żaden sposób nie potwierdza, iż uprawniony produkuje i oznacza znakiem towarowym BIG STAR o nr [...] kosmetyki, poza tym umowa ta została zawarta po wszczęciu przedmiotowego postępowania, stąd też nie ma znaczenia dla sprawy. Także przedłożone faktury potwierdzające sprzedaż "zawieszek zapachowych", nie zaliczają się do klasy towarowej 3, ponieważ nie stanowią kosmetyków służących do pielęgnacji i osobistego użytku, a ponadto nie wykazano, aby zawieszki te oznaczone były znakiem towarowym BIG STAR. Wnioskodawca twierdzi, że sprzedaż tychże zawieszek ma marginalny charakter bez znaczenia gospodarczego i stanowi rodzaj marketingu, reklamy i formy urozmaicenia oferty uprawnionego. Podczas rozprawy w dniu [...] stycznia 2011r. uprawniony podtrzymał wniosek o oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy BIG STAR [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt. 1 i art. 169 ust. 2 i ust. 6 oraz art. 15215 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.) stwierdził z dniem [...] czerwca 2006 roku wygaśnięcie ochrony międzynarodowego znaku towarowego BIG STAR [...] w części dotyczącej towarów z klasy 3: mydła, produkty kosmetyczne, szampony, lakiery do włosów, produkty do pielęgnacji włosów, makijażu, demakijażu, produkty do golenia, perfumy, olejki i esencje zapachowe, produkty do pielęgnacji ciała, produkty do pielęgnacji paznokci, lakier do paznokci, balsamy do celów kosmetycznych, kremy kosmetyczne, produkty kosmetyczne do pielęgnacji skóry, dezodoranty do użytku osobistego (perfumowane), antyperspiranty, preparaty kosmetyczne do kąpieli, żele pod prysznic.

Urząd Patentowy RP odwołując się do wyroków SN z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 218/2001 oraz wyroku z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 163/06 stwierdził, że normy prawne, gwarantujące swobodne prowadzenie działalności gospodarczej mogą być źródłem interesu prawnego, tylko wtedy, gdy cudzy znak towarowy przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej, co ma miejsce m.in. wtedy, gdy wnioskodawca używa znaku albo ubiega się o udzielenie ochrony na znak kolidujący ze znakiem wskazanym we wniosku. Taka też sytuacja występuje w rozpatrywanej sprawie, wnioskodawca wykazał, że przedmiotowy znak towarowy BIG STAR o nr [...] stanowi przeszkodę w uzyskaniu praw wyłącznych na zgłoszone przez wnioskodawcę znaki towarowe: BIG STAR HOMME o nr [...] i BIG STAR FEMME o nr [...], co skutkuje jego interesem prawnym w objętym wnioskiem żądaniu.

Dokonując oceny merytorycznej powyższego żądania organ podniósł, że w świetle art. 169 ust. 1 wyżej powołanej ustawy zdarzeniem prawnym, z którym ustawa wiąże skutek wygaśnięcia prawa jest nieużywanie znaku towarowego w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie precyzują terminu od którego, powinien być liczony okres pięciu lat nieużywania znaku towarowego, ale zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II GPS 1/08: bieg pięcioletnego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 u.p.w.p., będzie rozpoczynał się po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego przy niepodjęciu w ogóle używania znaku lub od dnia zaprzestania jego używania, okres ten" w stosunku do międzynarodowego znaku towarowego, którego ochrona została uznana na terytorium Polski, biegnie od dnia ogłoszenia w Wiadomościach Urzędu Patentowego o uznaniu tejże ochrony, co jest zgodne z art. 15215 p.w.p.

W przedmiotowej sprawie uprawniony ze spornej rejestracji to jest B. z siedzibą w K. był obowiązany do używania znaku BIG STAR o nr [...] to jest od dnia [...] czerwca 2001 roku. Natomiast czas, którego dotyczy obowiązek wykazania używania znaku przez uprawnionego obejmuje pięć lat po dniu udzielenia prawa ochronnego przy niepodjęciu używania znaku, a więc w przedmiotowej sprawie bieg pięcioletniego okresu będzie rozpoczynał się w dniu [...] czerwca 2001 roku by upłynąć w dniu [...] czerwca 2006 roku.

Uprawniony, aby skutecznie odrzucić zarzut o nieużywaniu znaku, powinien wskazać na poważne i jednoznaczne używanie spornego znaku w tym okresie dla towarów objętych prawem z rejestracji na terenie Polski, zgodnie z treścią art. 169 p.w.p.

Przedmiotem wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia jest zarzut nieużywania spornego znaku towarowego BIG STAR o nr [...] dla towarów z klasy 3, to jest następujących towarów: mydła, produkty kosmetyczne, szampony, lakiery do włosów, produkty do pielęgnacji włosów, makijażu, demakijażu, produkty do golenia, perfumy, olejki i esencje zapachowe, produkty do pielęgnacji ciała, produkty do pielęgnacji paznokci, lakier do paznokci, balsamy do celów kosmetycznych, kremy kosmetyczne, produkty kosmetyczne do pielęgnacji skóry, dezodoranty do użytku osobistego (perfumowane), antyperspiranty, preparaty kosmetyczne do kąpieli, żele pod prysznic.

Uprawniony na potwierdzenie rzeczywistego używania znaku towarowego BIG STAR przedłożył dowody w postaci faktur dotyczących okresu od 2004 do 2006 roku dla towarów określonych jako zawieszki zapachowe.

Zdaniem Urzędu Patentowego w wykazie towarów objętych żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku towarowego brak jest zawieszek zapachowych, dlatego też nie można przyjąć, iż wykazanie używania znaku BIG STAR dla zawieszek zapachowych jest wykazaniem używania spornego znaku towarowego dla towarów w klasie 3. Skoro w wykazie towarów oznaczanych spornym znakiem towarowym, brak jest zawieszek zapachowych to wykazanie ich używania nie powoduje oddalenia wniosku. Dlatego uzasadnione jest w przedmiotowej sprawie, stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku towarowego w zakresie wskazanym przez wnioskodawcę, nie istnieją bowiem żadne inne dowody uprawnionego, które świadczyłyby o używaniu znaku towarowego BIG STAR [...], dla towarów w zakresie objętym wnioskiem.

W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej oraz art. 256 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 28 k.p.a., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego w sprawie oraz

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i § 4, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 256 ust. 1 p.w.p., poprzez niepodjęcie wyjaśnienia lub niepełne wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie, zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie i jego błędną ocenę wykraczającą poza granicę zasady swobodnej oceny dowodów, w wyniku których zaskarżona decyzja została oparta na błędnych założeniach w zakresie stanu faktycznego jak i prawnego w sprawie.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

- kopii Uchwały z dnia [...] listopada 2004 roku Sądu Kantonalnego w B. Wydział Prawa Cywilnego i Karnego - Izba Trzech - sygn. akt [...] wraz z tłumaczeniem na język polski;

- internetowego wypisu ze szwajcarskiego rejestru firm wskazującego aktualny status prawny B. H. AG + tłumaczenie na język polski;

- internetowych wypisów z rejestru WIPO obejmujących podstawowe dane rejestrowe dla rejestracji międzynarodowych znaków BIG STAR o nr [...] i [...];

- wyników badań Instytutu Pentor - 2010;

- opinii z dnia [...].08.2010 roku sporządzonej przez Biegłego Sądowego ds. ochrony znaków towarowych przy Sądzie Okręgowym w G. R. M.

- na okoliczność istnienia ważnych powodów ewentualnego nieużywania znaku - które to dowody powinny wzięte pod rozwagę z urzędu przez organ orzekający; na okoliczność powszechnej renomy przedmiotowych znaków niezależnie od klasy rejestracyjnej; nieistnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy oraz celem wskazania źródeł jego interesu faktycznego.

Zdaniem strony działanie wnioskodawcy jest jedynie elementem wykreowanej strategii obrony w toczącej się przed Sądem Rejonowym G. w G (obecnie o sygnaturze akt [...]) sprawie karnej o naruszenie praw do znaku BIG STAR. Wnioskodawca nie miał przy tym bezpośredniego, konkretnego i realnego interesu prawnego w złożeniu wniosku o stwierdzenia wygaśnięcia praw ochronnych uprawnionego do międzynarodowego znaku BIG STAR, bo zdaniem skarżącej, nie prowadził bezpośrednio jako przedsiębiorca w rozumieniu ustawy p.w.p działalności gospodarczej, której przedmiotem byłaby produkcja/dystrybucja lub handel kosmetykami jako rodzajem towarów w rozumieniu klasy 3 klasyfikacji nicejskiej. Sporny znak nie mógł zatem stanowić przeszkody dla żadnych legalnych inicjatyw gospodarczych wnioskodawcy podejmowanych zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, a szczególnie do oznaczania towarów spornym znakiem przez wnioskodawcę jako przedsiębiorcę, co oznacza brak po stronie wnioskodawcy interesu prawnego.

Organ nie zażądał od wnioskodawcy złożenia dokumentów potwierdzających jego status jako przedsiębiorcy prowadzącego określony, zarejestrowany zakres działalności gospodarczej w dacie złożenia przedmiotowego wniosku.

Urząd pominął również możliwy do ustalenia z urzędu na podstawie prostej analizy dowodów zebranych w postępowaniu, że znak towarowy objęty międzynarodową rejestracją, wobec której w części dotyczącej klasy towarowej 3 Urząd Patentowy stwierdził zaskarżoną decyzją jego wygaśnięcie, jest tożsamy z nazwą firmy uprawnionego do znaku, co stanowi dobro osobiste Spółki. Dobra osobiste korzystają zarówno z ochrony na podstawie prawa cywilnego i Konwencji Paryskiej /art. 8/ o ochronie własności przemysłowej i kolizja ta wyklucza, zdaniem skarżącej, również rejestrację znaków towarowych objętych zgłoszeniami wnioskodawcy, które wskazał jako podstawę swojego interesu prawnego. Znak towarowy BIG STAR ma charakter znaku renomowanego, powszechnie znanego na terytorium RP, który ponadto jest objęty prawami ochronnymi na rzecz uprawnionego na znakomitej większości obszarów terytorialnych kontynentu europejskiego i nie tylko, a więc stwierdzenie jego wygaśnięcia w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, nie otwierałoby wnioskodawcy drogi do używania tego oznaczenia w działalności gospodarczej, gdyby taką prowadził.

Zgodnie bowiem z art. 296 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 1 oraz art. 301 ustawy p.w.p. oraz roszczeniami, które skarżący mógłby oprzeć na prawie z rejestracji znaku towarowego, wnioskodawca nawet gdyby był hipotetycznym przedsiębiorcą, kim nie był, nadal po wygaśnięciu rejestracji [...] nie mógłby skutecznie używać znaku towarowego BIG STAR dla towarów w klasie 3, albowiem uprawniony do renomowanego znaku mógłby mu tego skutecznie zakazać lub te działania zablokować, niezależnie od przysługujących roszczeń na podstawie przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Dla poparcia powyższej argumentacji, skarżący dołączył do niniejszej skargi badania renomowanej instytucji badania opinii publicznej potwierdzającej pozycję znaku na rynku polskim, która jest wynikiem wieloletnich poważnych nakładów finansowych na reklamę i promocję, z których wnioskodawca czerpałby bezpodstawne korzyści, gdyby jego czynności zostały uznane za prawnie usprawiedliwione i zasługujące na ich podniesienie do rangi "interesu prawnego" w rozumieniu art. 169 ust. p.w.p.

Nadto do skargi dołączono opinię z dnia [...] sierpnia 2010 r. stałego Biegłego Sądowego ds. ochrony znaków towarowych przy Sądzie Okręgowym w G. R. M. sporządzoną do sprawy sygn. akt [...], jako dowód nie tylko powszechnej renomy znaku towarowego BIG STAR w ogóle, ale również na dowód tego, jakież to czynności i procedery podejmowane przez wnioskodawcę lub inne osoby, doprowadziły w efekcie do uznania przez Urząd Patentowy istnienia interesu prawnego wnioskodawcy.

Zdaniem strony sposób, w jaki został przedstawiony w decyzji w sprawie rejestracji znaku towarowego BIG STAR - [...] wykaz towarów dla oznaczania, których przeznaczony jest znak, nie ma istotnego znaczenia w postępowaniu spornym o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, co do części towarów. Zatem kwestia, w jaki sposób został sporządzony przez uprawnionego z rejestracji, wykaz towarów w dokumentacji zgłoszeniowej, dla oznaczania, których przeznaczony jest znak, przyjęty następnie w decyzji w przedmiocie rejestracji znaku, ma charakter czysto techniczny, nie zaś merytoryczny. Klasyfikacja nicejska dotycząca klasyfikacji towarów nie ma charakteru rozstrzygającego, co do przynależności poszczególnych towarów do danej kategorii. Organ ma obowiązek dokonać oceny, co do rzeczywistej przynależności używanych przez uprawnionego towarów do danej kategorii, bez względu na to, w jaki sposób został sporządzony wykaz tych towarów. Odmówienie dowodom przedstawionym przez stronę skarżącą w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym w zakresie używania zawieszek zapachowych, w ilości 42 tys. sztuk, wartości wykazującej używanie towarów w klasie 3 klasyfikacji nicejskiej tylko z tego powodu, że zawieszki te nie są ujęte w wykazie towarów użytych w dokumentacji zgłoszeniowej, dla oznaczania, których przeznaczony jest znak towarowy, przyjętym następnie w decyzji w przedmiocie rejestracji znaku, jest sprzeczne z poglądem utrwalonym w orzecznictwie, iż klasyfikacja nicejska ma charakter pomocniczy niewystarczający dla ustalenia jednorodzajowości jak i konsekwentnie niejednorodzajowości towarów. Towary zaliczane do jednej klasy mogą, bowiem być towarami różnego rodzaju i przeciwnie - towary z różnych klas mogą być uznane za podobne.

Kierując się przyjętym w decyzji rozumowaniem Urząd Patentowy powinien, zdaniem skarżącej, stwierdzić wygaśnięcie praw ochronnych w stosunku do wszystkich towarów zaliczanych do klasy 3, a nie tylko towarów objętych wnioskiem złożonym przez wnioskodawcę, skoro wniosek ten obejmował wszystkie towary objęte wykazem przyjętym w decyzji o rejestracji spornego znaku towarowego.

Urząd Patentowy, zdaniem strony, bezpodstawnie pominął dowód znany mu z urzędu w postaci wpisów podstawowych danych rejestrowych dotyczących spornego międzynarodowego znaku BIG STAR - [...] do rejestru WIPO, z których wynika, że w części danych rejestrowych oznaczonych jako Partial assignment, w poz. 450, 833, 871, 580 zostały wpisane zgodnie z prawdą obiektywną dane, że strona skarżąca stała się właścicielem spornego znaku towarowego w wyniku częściowej cesji praw z rejestracji znaku [...], która to cesja została zarejestrowana dla terytoriów Białorusi, Litwy, Polski, Czech i Słowacji pod nowym numerem międzynarodowego znaku towarowego BIG STAR [...] w dniu [...].02.2007 roku i opublikowana w dniu [...].07.2007 roku - 2007/22 Gaz, uzyskując z dniem publikacji pełną moc rejestrowych praw ochronnych w relacjach prawnych uprawnionego z osobami trzecimi, co oznacza, że pięcioletni okres z art. 169 pwp jeszcze nie upłynął.

Podmiotem, który wykreował znak towarowy i zgłosił stosowne zgłoszenia aplikacyjne dla rejestracji międzynarodowego znaku towarowego [...] z którego wywodzą się własnościowe prawa ochronne uprawnionego do spornego znaku towarowego BIG STAR, była szwajcarska spółka akcyjna B. H. AG z siedzibą w A. Od początku 2004 roku B. H. AG z siedzibą w A. odnotowywał coraz poważniejsze kłopoty z płynnością płatniczą w wyniku, których oraz na mocy uchwały Sądu Kantonalnego w B., Wydział Prawa Cywilnego i Karnego - Izba Trzech z dnia [...] listopada 2004 roku - sygn. akt [...], został zmuszony przejść faktycznie do procesu likwidacji Spółki poprzez sprzedaż wszystkich swoich aktywów w celu zaspokojenia wierzycieli Spółki. Skarżącą z B. H. AG z siedzibą w A. łączyła współpraca gospodarcza oparta o umowę licencji znaków towarowych i know-how, która obejmowała prawo skarżącej do korzystania ze znaków towarowych BIGSTAR i udostępnionego know-how w zakresie obejmującym produkcję, dystrybucję oraz handel detaliczny wyrobami odzieżowymi i dodatkami do odzieży rodzajowo dających się zaklasyfikować do towarów z klas 25, 18 i 9 klasyfikacji nicejskiej oraz pełnomocnictwo licencjodawcy do zwalczania wszelkich przejawów naruszeń praw do znaków BIG STAR na terytorium RP. Produkcją, dystrybucją i handlem towarami oznaczonymi znakiem BIG STAR należącymi rodzajowo do innych klas towarowych zajmował się bezpośrednio podmiot uprawniony z rejestracji praw ochronnych do znaków, czyli B. H. AG, który korzystał z własnych kanałów dystrybucji w tym zakresie pozostających poza sferą aktywności gospodarczej skarżącego. Skarżący nigdy nie miał dostępu do jakiejkolwiek dokumentacji obrotowej licencjodawcy w tym zakresie, jak również nie miał żadnego interesu faktycznego do wykazywania zainteresowania tym obszarem spraw. Nie oznacza to jednak, że skarżący nie wprowadzał do obrotu w swojej sieci sprzedaży na terytorium RP okresowo niektórych towarów pozostających wyłączną domeną aktywności licencjodawcy, w tym z klasy 3, zawsze jednak za aprobatą licencjodawcy, o czym może świadczyć bezpośrednio złożony w sprawie dowód potwierdzający wprowadzenie do obrotu rynkowego w latach 2004-2006 ca. 42 tys. sztuk zawieszek zapachowych.

Zaistniałe problemy finansowe B. H. AG jako licencjodawcy wymusiły po stronie skarżącej od ca. połowy 2004 roku szczególne skupienie uwagi w prowadzonej działalności gospodarczej na dwóch strategicznie ważnych i racjonalnie uzasadnionych kwestiach:

a/ utrzymanie pozycji rynkowej brandu na terytorium RP w głównym przedmiocie działalności gospodarczej jako marki renomowanej mimo mocno ograniczonego wsparcia ze strony licencjodawcy z wyżej wskazanych względów,

b/ kumulacji środków pieniężnych i podjęcia wszelkich dostępnych starań dla zakupu praw do znaków towarowych BIG STAR od uprawnionego licencjodawcy, które stanowiły strategiczną podstawę działalności gospodarczej skarżącej, co w znaczącym zakresie potwierdza treść dołączonej uchwały Sądu Kantonalnego w B.

Ostatecznie po wielu perturbacjach faktycznych i prawnych związanych z procedurą konkursu ofert, zawarciem i w końcu wykonaniem umów zakupu praw ochronnych do znaków BIG STAR, które pozostawały całkowicie poza wpływem i kontrolą skarżącej, zdołano uzyskać w efekcie końcowym stan, w którym prawa do znaków BIG STAR były stopniowo cedowane na skarżącą, a wśród nich prawa do spornego znaku [...].

Zaskarżona decyzja narusza zatem prawo, bo nie zaistniały wszystkie przesłanki znajdujące potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym pozwalające na zastosowanie wyżej wskazanego przepisu prawa materialnego jako podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia merytorycznego. W stosunku do aktualnie uprawnionego do praw ochronnych z rejestracji spornego znaku nie upłynął jeszcze okres 5 lat nieprzerwanego nieużywania znaku towarowego pozwalający na stwierdzenie wygaśnięcia praw ochronnych zgodnie z wyżej wskazanym przepisem prawa materialnego, niezależnie od innych dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie. Ponadto w sprawie nie występują żadne okoliczności, które wskazywałby, że strona skarżąca jest następca prawnym kontynuującym działalność gospodarczą poprzednich właścicieli spornego znaku w oparciu o przejęte/nabyte składniki majątku trwałego czy struktury organizacyjne. Gdyby nawet niezależnie od pozostałej argumentacji podniesionej w niniejszej skardze, uznać, ze moment wejścia w prawa własności praw ochronnych do spornego znaku towarowego strony skarżącej nie ma znaczenia dla ustalenia okresu nieprzerwanego nieużywania praw do znaku, to zdaniem skarżącej do uczestnictwa w sprawie powinni zostać formalnie wezwani poprzedni właściciele praw do znaku tj. B. H. AG w likwidacji oraz obywatel turecki Pan N. E., aby stworzyć w pełni możliwość dowodzenia zgodnie z treścią art. 169 ust. 6 p.w.p., dostępną samodzielnie w równym stopniu dla wszystkich rejestrowych właścicieli znaku (danymi tych podmiotów Urząd Patentowy dysponował z urzędu). Strona skarżąca nie pozostając w jakichkolwiek stosunkach zależności, związkach kapitałowych, współpracy gospodarczej, czy nawet w stałych stosunkach faktycznych z którymkolwiek z poprzednich właścicieli zarejestrowanego znaku, nie miała i nie ma w dyspozycji żadnych instrumentów mogących wpłynąć na udział tych podmiotów w postępowaniu przed organem orzekającym w jakikolwiek prawnie wiążący sposób, bądź udostępnienia istotnej dla sprawy dokumentacji dowodowej. Nie można bowiem wykluczyć, że w ramach i dyspozycji poprzednich beneficjentów praw do znaku istnieją inne oczywiste dowody jego używania w przedmiotowej klasie.

Poza powyższym strona skarżąca uważa, że w stanie faktycznym i prawnym w sprawie również zasługuje na uwagę i uwzględnienie następująca poniższa argumentacja.

Zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy nie wygasa w sytuacji gdy uprawniony wykaże, że z ważnych powodów nie mógł używać znaku towarowego. Ustawa posługuje się terminem "ważne powody", nie zawiera jednak jego wyjaśnienia ani przez wskazanie cech, ani choćby przykładowe ich wyliczenie. W literaturze przedmiotu wysunięto tezę, że do tych okoliczności należą wszelkie zdarzenia, które uchylają zarzut nagannego postępowania uprawnionego z rejestracji. Do takich zdarzeń zaliczono w pierwszym rzędzie takie, które nosiły cechy siły wyższej lub inne okoliczności zewnętrzne niemożliwe do przewidzenia i zapobieżenia im. Zaznaczono jednak, że zbiór powodów istotnych z punktu widzenia powyższego przepisu nie ogranicza się tylko do wymienionych okoliczności rozważanych pod kątem winy uprawnionego z rejestracji. Obejmuje on także przeszkody natury faktycznej lub prawnej, niezależne od woli uprawnionego. Doktryna i praktyka europejska opowiada się również za uwzględnieniem okoliczności subiektywnych po stronie przedsiębiorcy, które jakkolwiek były skutkiem zachowania się uprawnionego z rejestracji, to nie miały znamion winy i odpowiadały działaniom podejmowanym w sposób właściwy dla rozsądnego przedsiębiorcy - wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2006 roku VI SA/Wa 1571/06. Nadto skarżąca podniosła, że w orzecznictwie przyjmuje się, że działania uprawnionego objęte pojęciem tzw. ryzyka przedsiębiorcy, których skutkiem jest nieużywanie znaku, uchylają zarzut niewykonywania obowiązku używania znaku towarowego, jeśli postępował on w sposób właściwy dla "rozsądnego przedsiębiorcy", a jego działaniu nie można przypisać winy. Jako okoliczność niezawinioną przez "B. " Sp. z o.o. z siedzibą w K. należy uznać ewentualne nieużywanie znaku w przedmiotowej klasie w okresie, w którym prawa do znaku przysługiwały podmiotom trzecim. Z kolei po nabyciu tych praw do rangi ważnych powodów należy zaliczyć okoliczności powołane wyżej, związane z nabyciem tych praw pod względem finansowym i organizacyjnym, a także czynności podjęte w celu aktywnego używania znaku w przedmiotowej klasie, między innymi na podstawie przedstawionej w sprawie umowy o opracowanie stosownej nuty zapachowej i to podjęte w okresie 2 lat od nabycia praw do znaku.

W odpowiedzi na skargę organ oraz uczestnik postępowania A. W. wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. ppsa - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie nosi bowiem znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do art. 169 ust. 2 pwp Urząd Patentowy RP wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Przesłanka interesu prawnego jako przesłanka uprawniająca do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia ochrony na znak towarowy kreuje pojęcie strony postępowania administracyjnego art. 28 kpa.

Istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego wszczęcia postępowania musi być ustalane na tle okoliczności faktycznych wskazywanych we wniosku i odpowiadających tym okolicznościom przepisów prawa materialnego przy uwzględnieniu charakteru stosunków administracyjnoprawnych, których wniosek dotyczy.

W sprawach z zakresu dot. znaków towarowych normę prawną dla ustalenia istnienia interesu prawnego należy, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 309/07, wyprowadzać z prawnomaterialnej regulacji problematyki znaków towarowych z uwzględnieniem roli, jaką prawa ochronne (prawa z rejestracji) spełniają dla funkcjonowania to jest ich funkcji w obrocie polegającej w szczególności na odróżnieniu towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa i uwzględnieniem celu ustanowienia ochrony, którym jest nabycie prawa wyłącznego do używania znaku towarowego. Z istoty i celu ustanowienia ochrony na znak towarowy wynika, że znak towarowy powinien w sposób rzeczywisty funkcjonować w obrocie gospodarczym. W ww. wyroku NSA podkreślił, że na to wskazuje również Pierwsza Dyrektywa Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. w sprawie harmonizacji znaków towarowych, która w pkt 8 preambuły zaznacza, że w celu ograniczenia ogólnej liczby zarejestrowanych i chronionych we wspólnocie znaków towarowych i w następstwie tego kolizji powstających między nimi istotne jest stosowanie warunku, że zarejestrowane znaki towarowe muszą być rzeczywiście używane, a jeżeli nie są używane, powinny podlegać wygaśnięciu.

Celem instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy statuowanej w art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp jest eliminowanie ochrony na te oznaczenia, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez czas określony w ustawie. Dlatego też, jak stwierdził w ww. wyroku NSA i pogląd ten sąd w rozpoznawanej sprawie podziela, wskazany w art. 169 ust. 2 pwp wymóg wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa z powodu nieużywania znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp nie może być rozumiany w sposób, który w istocie zamykałby drogę do stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego nieużywanego przez czas określony w ustawie oraz czyniłby iluzorycznym uprawnienie objęte art. 169 ust. 2 pwp do żądania wygaśnięcia prawa ochronnego na taki znak towarowy. Przyjmując za uzasadniony taki kierunek wykładni interesu prawnego jako przesłanki uprawniającej do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia prawa wyłącznego używania znaku towarowego uznać należy, iż stanowisko Urzędu Patentowego co do istnienia po stronie wnioskodawcy (uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego) interesu prawnego jest trafne.

Bezsporną w sprawie jest bowiem okoliczność i do niej wnioskodawca uzasadniając interes prawny się odwołuje, iż przedmiotowy znak towarowy stanowi przeszkodę w uzyskaniu praw wyłącznych przez wnioskodawcę na zgłoszone znaki towarowe BIG STAR HOMME nr [...] i BIG STAR FEMME nr [...].

Podnoszona w skardze kwestia ew. innych przeszkód do rejestracji ww. znaków, w postaci, jak podaje strona naruszenia jej dóbr osobistych z uwagi na tożsamość znaku z nazwą firmy uprawnionego, czy też rozważenia strony, iż stwierdzenie wygaśnięcia znaku w zakresie objętym zaskarżoną decyzją z uwagi na renomę znaku i tak nie otwierałby drogi do używania oznaczenia w działalności gospodarczej pozostają bez istotnego znaczenia dla powyższej oceny wniosku w aspekcie interesu prawnego.

Zdaniem Sądu nie ma bowiem wątpliwości co do tego, iż przedstawiany wyżej stan rzeczy rzutuje na sferę praw i obowiązków wnioskodawcy tak w płaszczyźnie przepisów dot. działalności gospodarczej, jak w płaszczyźnie regulacji prawnych dot. znaków towarowych w szczególności istoty i celu ustanowienia prawa ochrony znaku towarowego. Nie ma więc podstaw, by podzielić twierdzenia skarżącej co do wadliwości stanowiska Urzędu w powyższym zakresie.

Spełnienie przesłanki interesu prawnego obligowało Urząd Patentowy do dokonania oceny merytorycznej wniosku tj. z punktu widzenia przesłanek materialnych określonych w art. 169 ust. 1 pwp z uwzględnieniem nie tylko wskazanej w tym przepisie przesłanki, na której żądanie wniosku zostało oparte ale również zakresu żądania, który, jak się wydaje, skarżąca podnosząc wątpliwości wiążące się z używaniem, jak twierdzi, zawieszek zapachowych, pomija.

Stosownie do art. 255 ust. 4 pwp Urząd Patentowy był wnioskiem związany.

Podnieść zatem należy, iż przedmiotowy wniosek obejmuje żądanie stwierdzenia wygaśnięcia prawa w zakresie mydła, produkty kosmetyczne, szampony, lakiery do włosów, produkty do pielęgnacji włosów, makijażu, demakijażu, produkty do golenia, perfumy, olejki i esencje zapachowe, produkty do pielęgnacji ciała, produkty do pielęgnacji paznokci, lakier do paznokci, balsamy do celów kosmetycznych, kremy kosmetycznego pielęgnacji skóry, dezodoranty do użytku osobistego (perfumowane, antyperspiranty, preparaty kosmetyczne do kąpieli, żele pod prysznic. Wnioskodawca wskazał zatem enumeratywnie kategorię towarów i w takim też zakresie Urząd Patentowy wniosek rozpoznał nie ograniczając się do wskazania klasyfikacji (03). W powyższym wykazie, którym co ponownie należy podkreślić, Urząd Patentowy był związany nie figurują zawieszki zapachowe. Nie ma więc znaczenia dla rozstrzygnięcia podnoszona w skardze okoliczność, iż klasyfikacja nicejska ma charakter pomocniczy niewystarczający dla ustalenia jednorodzajowości towarów. Potrzeby czynienia ustaleń w tym zakresie bowiem nie było. Zasadnie zatem Urząd Patentowy RP uznał, że przedstawione przez stronę dowody co do używania znaku w zakresie zawieszek zapachowych nie są dowodami wskazującymi na używanie znaku w zakresie objętym wnioskiem, a skarżąca nie podważa ustaleń Sądu, iż na potwierdzenie używania znaku przedstawiła jedynie dowody w postaci faktur dotyczących okresu od 2004 do 2006 dla towarów w postaci zawieszek zapachowych.

Strona również nie kwestionuje daty stanowiącej początek biegu pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp, a którą Urząd Patentowy uznał stosownie do art. 15215 pwp dzień ogłoszenia w Wiadomościach Urzędu Patentowego o uznaniu ochrony ww. międzynarodowego znaku towarowego. Twierdzi jedynie, iż stała się właścicielem znaku w wyniku częściowej cesji praw z rejestracji znaku [...], która została zarejestrowana pod nowym numerem międzynarodowego znaku BIG STAR [...] w dniu [...] lutego 2007 r. i opublikowana [...] lipca 2007 r. – 2007/22 Gaz, co zdaniem strony oznacza, iż nie może być mowy o upływie pięcioletniego okresu.

Pamiętać jednak należy, iż stosownie do powołanego przepisu prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego, a zatem wygaśnięcie dotyczy prawa z rejestracji a nie osoby uprawnionej z tego prawa. Zatem odwoływanie się przez skarżącą do umowy cesji i okoliczności z nią związanych i sytuacją poprzedzającą jej zawarcie jest w zaistniałym stanie rzeczy nieskuteczne w szczególności zaś nie skutkuje wadliwością ustalenia Sądu, iż pięcioletni okres biegł od [...] czerwca 2001 r. Nie stanowi również podstawy do przyjęcia, iż stronami postępowania powinien być poprzedni właściciel praw do znaku. Stroną postępowania w powyższym przedmiocie są bowiem wnioskodawca i uprawniony do prawa objętego wnioskiem nie zaś jego poprzednicy prawni.

Podnieść przy tym należy, iż przesłanką stwierdzenia wygaśnięcia prawa na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp jest nieużywanie zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat po wydaniu decyzji o udzieleniu prawa ochronnego (w tym przypadku liczonym zgodnie z art. 15215 pwp) chyba, że istnieją ważne powody jego nieużywania. Kwestia, czy znak był znakiem renomowanym i czy jest tożsamy z nazwą firmy pozostaje zatem poza oceną wymaganą powyższym przepisem. Takich przesłanek przepis bowiem nie wymienia. Przepis wprawdzie wyklucza możliwość stwierdzenia wygaśnięcia prawa w sytuacji, gdy w przypadku nieużywania znaku istnieją ważne powody jego nieużywania jednakże zarówno ciężar dowodu wykazania używania znaku jak i jego nieużywania z ważnych powodów spoczywa na uprawnionym, a zatem w rozpoznawanej sprawie na skarżącej, do której z tego tytułu a nie do Urzędu, należy inicjatywa dowodowa w tym zakresie.

Skarżąca w postępowaniu przed Urzędem Patentowym nie przedstawiła jednak dowodu na używanie znaku w zakresie objętym wnioskiem ani też dowodu na ważne powody jego nieużywania. Podejmowane w skardze próby wykazania, iż takie powody istniały są spóźnione i nieskuteczne.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż Urząd dokonał prawidłowej oceny wniosku z punktu widzenia art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pwp zasadnie stwierdzając wygaśnięcie z dniem [...] czerwca 2006 r. ochrony ww. znaku we wskazanym zakresie i w konsekwencji Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji.