Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 611/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 45 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od czynności egzekucyjnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Burmistrza W. z dnia [...] marca 2021 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej A. M. kwotę 597,00 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

Burmistrz W. postanowieniem z [...] marca 2021 r. nr [...] odstąpił od czynności egzekucyjnych prowadzonych w stosunku do Prezydenta Miasta B. w postępowaniu dotyczącym realizacji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] listopada 2013 r. nr [...] w sprawie zmian stanu wody na gruncie, jakie zostały dokonane w trakcie przebudowy ul. [...] w B., szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie, tj. działki nr geod. [...] i [...] w B. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że ze sporządzonej w dniu [...] grudnia 2019 r. opinii biegłego z dziedziny geologii, geofizyki i hydrogeologii – M. G. wynika, że ww. decyzja została wykonana w całości, z należytą starannością oraz zachowaniem parametrów poszczególnych elementów infrastruktury objętej decyzją.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła A. M. i zarzuciła naruszenie art. 45 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2020 poz. 1[...]7; dalej powoływana jako u.p.e.a.), przez uznanie, że dłużnik wykonał obowiązki wynikające z ww. decyzji, w sytuacji gdy dowody tego nie potwierdzają, a jej nieruchomość jest w dalszym ciągu zalewana.

W uzasadnieniu zażalenia zakwestionowano prawidłowość sporządzonej opinii biegłego i zarzucono, że:

1. opinia nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że decyzja została wykonana;

2. stanowisko biegłego w odpowiedzi na zastrzeżenia do opinii wskazuje, że biegły w istocie nie ocenił zgodności wykonania rowu z przedmiotową decyzją SKO, lecz zgodność z decyzją nr [...] Starosty Powiatu B. z [...] grudnia 2015 r. Zapisy tej decyzji wprowadzają istotne zmiany w stosunku do treści decyzji SKO (np. wykonanie stopnia betonowego, wykonanie bystrotoków). Tymczasem do oceny zgodności wykonania rowu z decyzją SKO niezbędne było przede wszystkim dokonanie oceny w aspekcie przyjętych rozwiązań projektowych. Brak wskazanej oceny biegły argumentował tezą, że decyzja Starosty nie została zaskarżona. Argument ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem ocenie podlegało wykonanie decyzji SKO a nadto pozwolenie wodnoprawne jest decyzją związaną – art. 126 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. 2017 poz. 1121). Dokumentacja stanowiąca podstawę wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego nie naruszała warunków o których mowa w tym przepisie, ale nie była zgodny z decyzją SKO. Wskazana niezgodność nie mogła być jednak weryfikowana zarówno przez Starostę wydającego pozwolenie wodnoprawne, jak też przez organ odwoławczy - Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., dlatego składanie odwołania od decyzji Starosty byłoby niecelowe. Ta kwestia powinna być natomiast przedmiotem badania przez organ egzekucyjny w sprawie o wykonanie obowiązków wynikających z decyzji SKO. Strona zarzuciła, że nie miała żadnego wpływu na założenia projektowe odtwarzanego rowu - jeszcze przed wydaniem pozwolenia wodnoprawnego zgłaszała w tym zakresie uwagi, które nie zostały uwzględnione (pismo z [...] listopada 2016 r. wraz z załącznikami, pismo z [...] grudnia 2016 r. wraz z załącznikami - w aktach sprawy jako załączniki do pisma z [...] stycznia 2017 r.). To dłużnik miał obowiązek zaprojektować rów w taki sposób, aby spełniał wymagania decyzji SKO. Udzielone pozwolenie wodnoprawne nie stanowi dowodu na fakt zgodności projektu z decyzją SKO. Biegły tym samym poczynił nieprawidłowe założenie, że wskazania decyzji Starosty i projekt, w oparciu o który zrealizowano roboty, nie podlegają kontroli. Te błędne założenie czyni opinię nieprzydatną dla sprawy, bowiem sporządzając opinię należało w pierwszej kolejności ocenić, czy rów został w sposób prawidłowy zaprojektowany. Przedstawione w tabeli nr 1 opinii wyniki pomiarów mogą co najwyżej mieć znaczenie dla oceny, czy prace zostały wykonane zgodnie z decyzją Starosty, a nie czy została wykonana decyzja SKO;

3. nieprawidłowa jest także ocena biegłego w zakresie zgodności wykonania rowu z decyzją Starosty z [...] grudnia 2015 r. Biegły nie ustosunkował się do zastrzeżeń złożonych w piśmie z [...] czerwca 2020 r. Przeważającą cześć jego pisma z [...] lipca 2020 r., stanowią cytowania fragmentów zarzutów bez merytorycznego ustosunkowania się do ich treści, co czyni opinię nieweryfikowalną, a przez to niezdatną do rozstrzygnięcia sprawy. Dotyczy to w szczególności następujących zastrzeżeń zgłoszonych ww. piśmie:

a) bystrotoki - w opinii wskazano, że "W odniesieniu do wyżej wymienionej decyzji oraz decyzji SKO przedmiotem niniejszej ekspertyzy nie jest kwestia powstania bystrotoków (nie została zawarta w umowie)", a także, że "Ponieważ jednak decyzja SKO nie narzuca zobowiązań względem Prezydenta Miasta B. odnośnie wykonania bystrotoków, w porównaniu prac koniecznych do wykonania z pracami zrealizowanymi pominięto ten aspekt" (s. 10 opinii). Powyższe stanowisko jest nieprawidłowe, albowiem do oceny, czy decyzja SKO została wykonana, niezbędne jest dokonanie analizy w ujęciu całościowym;

b) głębokość rowu i szerokość rowu - w opinii wskazano, że "głębokości rowu są zgodne z orzeczeniem decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, która zakładała głębokość rowu w granicach 1-1,5 m" (s. 11 i 12 opinii), wskazując, że w poszczególnych przekrojach rów ma głębokość 1,54 (przekrój BB'), 1,14 m (przekrój CC'), 1,01 m (przekrój DD'), przy czym scharakteryzowano głębokości rowu wyłącznie od strony N. W treści decyzji SKO wskazano, że rów powinien mieć co najmniej głębokość 1,5 m, co oznacza, że głębokość odtworzonego rowu nie odpowiada treści egzekwowanej decyzji. W opinii wskazano, że z wykonanych pomiarów z 14 października 2019 r. szerokość dna rowu w poszczególnych przekrojach przedstawia się następująco: przekrój AA' - 0,9 m, przekrój BB' - 1,0 m, przekrój CC - 0,9 m, przekrój DD - 1,0 m. W treści decyzji SKO wskazano, że rów powinien mieć co najmniej szerokość 1 m, co oznacza, że głębokość odtworzonego rowu nie odpowiada treści egzekwowanej decyzji.

Na powyższe zarzuty biegły odpowiedział cytowaniem fragmentu decyzji SKO wskazującego na minimalne wymiary rowu (285 długości, 1 m w dnie, 1,5 m wysokości) oraz stwierdzeniem, że "zapis co najmniej jest nieprecyzyjny ponieważ może oznaczać wysokość skarp równą 1,51 m, jak również 2,0 m. Obie wartości będą zgodne z zapisami decyzji SKO". Biegły nie odpowiedział jednak na zarzut, że stwierdzenie głębokości 1,14 m (przekrój CC'), 1,01 m (przekrój DD') nie spełnia tych wymogów. Skoro szerokość rowu w dwóch wybranych przez biegłego miejscach wynosiła 0,9 m, co oznacza niezachowanie minimalnej szerokości określonej w decyzji SKO. Twierdzenie biegłego, że niezachowanie minimalnej szerokości określonej w decyzji SKO jest z tą decyzją zgodne jest nieuprawnione. Stanowisko biegłego potwierdza natomiast, że szerokość nie została przeanalizowana na całej długości rowu, lecz w czterech wybranych miejscach;

c) nachylenie skarp - w opinii opisano wymagany decyzją SKO poziom nachylenia skarp (1:1,5, tj. 66,6 %) oraz stwierdzony poziom nachylenia skarp (skarpa N - od 36 % do 76 %; skarpa S - od [...] % do 59 %) (s. 12 opinii) , jednak uchylono się od oceny prawidłowości tego zakresu. W treści decyzji SKO wskazano, że nachylenie skarp powinno być co najmniej 1:1,15, tj. 66,6 %, co oznacza, że nachylenie skarp nie odpowiada treści egzekwowanej decyzji. Biegły nie ocenił kwestii stanu umocnień skarp rowu, natomiast tych umocnień brak;

d) próg betonowy - w opinii błędnie oceniono kwestię wybudowania progu betonowego - wskazano, że "musiał on zostać wybudowany ponieważ rów na działce strony jest płytki. Do głębokości tego rowu został natomiast dostosowany wpust do osadnika oraz do kanału doprowadzającego wody deszczowe do studni kl120a". (s. 12 opinii). Argumentacja opiniującego nie ma jednak żadnego związku z zasadnością wybudowania progu, lecz bezkrytyczne powielenie stanowiska dłużnika wyrażonego w piśmie z [...] stycznia 2017 r., z którego wynika, że "rzędna stopnia betonowego wykonanego na włączeniu rowu wschodniego do odtworzonego rowu przydrożnego została dobrana tak aby odtworzony rów był odbiornikiem nadmiaru wód opadowych pochodzących z lasu [...], nie przejętych przez wpusty deszczowe wykonane wraz z osadnikiem w 2015 r. oraz uwzględniając istniejącą infrastrukturę techniczną zlokalizowaną na trasie inwestycji" (nie jest przy tym wiadome co oznacza "istniejąca infrastruktura zlokalizowana na trasie inwestycji"). Osadnikowi nadano funkcję niezgodną z tą wynikającą z decyzji SKO. Jak wynika z punktu 5 decyzji SKO celem wybudowania osadnika przed wpustem ulicznym Wp 137 było powstrzymanie zamulenia przykanalika między wpustem Wp 137 a studnią 120a. Zgodnie z decyzją SKO wody nie miały spływać w pierwszej kolejności do osadnika. Przyjęcie, że podstawowe znaczenie dla odbioru wód ma mieć osadnik, a dopiero później - w zakresie wód nieprzejętych - rów przydrożny, jest niezgodne z treścią decyzji SKO. Wskazano przy tym, że rura kanalizacji deszczowej może co najwyżej przejąć wodę ze zlewni 8 ha, a nie z ponad 50 ha zlewni (wód deszczowych, roztopowych, źródlanych).

Wbrew treści opinii takie rozwiązanie nie pozwoli na szybsze odprowadzanie wód napływających ze strony działki [...] w przypadku wyższego stanu wód. Wody wpływają do odtworzonego rowu dopiero po spiętrzeniu się w rowie R-5, tworząc tam zastoisko; to odtworzony rów miał pełnić funkcję zbiornika retencyjnego (zgodnie z ekspertyzą D. K.; tak też przyjęto w projekcie wykonawczym odwodnienia drenażem pasa drogowego projektowanej ulicy [...] z lipca 2011 r.). Ani w decyzji SKO, ani też w ekspertyzie D. K. przyjętej za podstawę określenia zakresu czynności potrzebnych do usunięcia zmian stanu wody na gruncie, nie wskazano na zasadność posadowienia stopnia betonowego na włączeniu rowu wschodniego do odtworzonego rowu przydrożnego; zamiast spływać do odtworzonego rowu, wody retencjonowane są w rowie R-5 na nieruchomości strony.

W opracowaniu wykonanym na zlecenie miasta B. przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. pn. "Aktualizacja programu zagospodarowania wód opadowych i rozbudowy kanalizacji deszczowej w granicach administracyjnych miasta B. wraz z racjonalnym rozmieszczeniem zbiorników retencyjnych, rowów i odparownikow" wśród proponowanych rozwiązań "koniecznych do przebudowy miejsc i odcinków kanałów deszczowych" w odniesieniu do omawianego obszaru wskazano: "opcja wariantowa: W1 - zmniejszenie (obniżenie) progu na działce [...] (przy działce [...]), w celu rozsączenia wody w rowie wzdłuż ul. [...]; W2 - w przypadku braku ograniczenia czasowych podtopień działki [...] wodami z Lasu [...] usprawnienie przepływu kanalizacji deszczowej poprzez dobudową kanału odciążającego" (wyciąg z ww. opracowania, pismo z UM w B. z [...] grudnia 2018 r.).

Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że istnienie wskazanego progu betonowego spowodowało znaczne trudności związane z czyszczeniem rowu.

Wskazano przy tym, że wlot osadnika jest zbyt wysoko, przez co zimą osadnik zamarza od dołu, lód namarza na kamienno - betonowym stopniu, woda piętrzy się powodując zamarznięcie całego wlotu odstojnika; latem też nie odbiera wody. Na nieprawidłowości w zakresie sposobu wykonania i działania odstojnika strona wskazywała w pismach z [...] kwietnia 2015 r. i [...] stycznia 2016 r.. Powyższe okoliczności potwierdza także dokumentacja zdjęciowa na s. 7-12 pisma z [...] czerwca 2020 r.;

e) utrzymywanie rowu - w opinii błędnie oceniono wywiązywanie się przez stronę z obowiązków w zakresie utrzymania rowu R-5. Powodem wypłycenia rowu jest stopień betonowy tamujący swobodny przepływ wody i zatrzymujący osady nanoszone wraz z wodą z Lasu [...] (vide: ekspertyza D. K.). Rów R-5 jest czyszczony każdego roku, a zdjęcia zamieszczone w ekspertyzie pochodzą z okresu, gdy ze względu na ciężką chorobę matki strona nie mogła wykonać stosownych prac;

f) wielkość zlewni - w opinii nie dokonano analizy zlewni, od której należało zacząć rozważania - bez ustaleń w tym zakresie rzetelna analiza nie jest możliwa;

g) analiza problemu zalewania nieruchomości - opiniujący błędnie sugeruje, że problem zalewania nieruchomości istniał jeszcze przed przebudową ul. [...], co jest sprzeczne ze stanem faktycznym, w tym także z ustaleniami z postępowania rozpoznawczego. Wbrew treści opinii, tereny nieruchomości nie były "od bardzo dawna terenami podmokłymi i bagiennymi". Niezależnie od tego, że nie jest wiadomym co oznacza zwrot "od bardzo dawna", należy wskazać, że do czasu rozpoczęcia przebudowy ul. [...], tj. do 2010 r., gospodarka wodna obejmująca wody z Lasu [...] prowadzona przez system przydrożnych rowów otwartych i przepustów odprowadzających wody w kierunku rzeki [...], była prawidłowa. W ramach przebudowy zlikwidowano istniejące rowy i przepusty, co w efekcie powoduje zalewanie nieruchomości. Przed przebudową ul. [...] nie było takich problemów, a inna ocena biegłego jest dowolna i nie została uzasadniona. Wbrew treści opinii, strona nie wskazała podczas wizji lokalnej, że zaprzestanie produkcji ogrodniczej było spowodowane wadliwie przeprowadzoną przebudową ul. [...] (w opinii na s. 14 błędnie wskazano "przebudową rowu przydrożnego ul. [...] w latach 2009 - 2011" - nie było przebudowy rowu, lecz nastąpiła jego likwidacja). Strona wskazała natomiast, że wskutek przebudowy niemożliwe stało się jej prowadzenie. Interpretacja biegłego w oparciu o załączone do opinii zdjęcia (niewyraźne wydruki z google maps i ortofotomapy) jest tendencyjna i nieuprawniona - określanie, gdzie była prowadzona produkcja rolna i ogrodnicza na podstawie wątpliwej jakości zdjęć przez osobę nieuprawnioną do wyrażania takich opinii (nieposiadającą wiadomości specjalnych w tym zakresie) cechuje się dowolnością. Wskazywany przez biegłego aktualny stan nieruchomości nie jest skutkiem zaniedbania, lecz naruszenia stosunków wodnych i nieusunięcia tego stanu przez miasto B.. W wyniku stagnowania wody na nieruchomości oraz zniszczeń dokonanych w trakcie przebudowy ul. [...] przez ciężki sprzęt strona dokonała rekultywacji nieruchomości we wrześniu 2011 r. Dokumentacja fotograficzna na s. 17 - 25 pisma z [...] czerwca 2020 r. potwierdza nieprawidłowość ocen wywodzonych przez biegłego w oparciu o nieczytelne zdjęcia satelitarne;

h) w opinii wskazano: Jak wspomniano w opracowaniu pn. Ekspertyza dotycząca zmiany stosunków wodnych na terenie działek nr ewid. [...] i [...] przy ul. [...] w B. po stronie dzisiejszej działki ewid. nr [...] przebiegał ciek, który wg. autora Ekspertyzy "docierał do drogi i solidnym przepustem przepływał na drugą stronę drogi. Ślady jego przebiegu widoczne są do dziś na zachowanych mapach topograficznych tego terenu (z roku 1933)". Wydaje się, że w XXI w. nie ma podstawy logicznej do odwoływania się do tak zamierzchłej historii, jednakże jak spojrzy się na zdjęcia satelitarne pochodzące z portalu GoogleEarth (Załącznik 3) to istotnie widoczne są rowy odwadniające w N granicy działkami ewid. nr [...] z działkami ewid. nr [...] i [...]. Charakterystyczna jest tam szata roślinna, która typowo porasta brzegi rowów. Jednakże w roku 2020 (fot. 3 Załącznik 3) woda z tego rowu odbija z W granicy działki ewid. nr [...] i zaczyna płynąć środkiem łąki, dążący w kierunku na S do odbiornika. Materiał dowodowy w postaci ortofotomap Miasta B. też jednoznacznie nie rozstrzyga jaki był przebieg rowu. Natomiast we wspomnianej wyżej Ekspertyzie wykonanej na zlecenie strony wyraźnie widać przebieg rowu zachodniego przez środek jej łąki (rys. 3) (...). Jak widać na przywołanych fotografiach problem zalewania przez ciek działki ewid. nr [...] istniał już wcześniej, a tylko odpowiednia sytuacja meteorologiczna, stan zazielenienia i inne czynniki spowodowały, że udało się tę sytuację udokumentować na zdjęciach satelitarnych w 2012." (s. 16 opinii). W opinii podważa się historyczny przebieg rowu, który znajduje potwierdzenie w dowodach, które co najmniej częściowo znajdują się w aktach sprawy, a z którymi biegły się nie zapoznał a mianowicie w:

- opracowaniu D. K. wskazano, że stwierdzony w rejonie zabudowy na działce [...] rodzaj i układ warstw geologicznych oraz wiek i kształt zachowanego drzewostanu pozwalają na twierdzenie, że jest to trasa przebiegu rowu zachodniego; wcześniej w tym opracowaniu wskazano, że "przebieg cieku zachodniego można również wywnioskować na podstawie starych drzew rosnących po obu stronach rowu. Stan taki zachował się jedynie w górnej części cieku zachodniego. Przy granicy działki [...] pozostały tylko drzewa po wschodniej części cieku (rowu)." (s. 12. opracowania D. K.);

- decyzji Prezydenta Miasta B. [...] z [...] lutego 2016 r.;

- operacie techniczny J. C. z 2015 r., w którym oznaczono obszar użytku W;

- piśmie Prezydenta Miasta B. z [...] lutego 2012 r., piśmie UM w B. Departamentu Urbanistyki z [...] stycznia 2012 r., piśmie UM w B. Departamentu Geodezji z [...] grudnia 2016 r. wskazujące, że: budynek oraz ogrodzenie zlokalizowane na terenie działki [...] częściowo wchodzi na obszar istniejącego rowu, który został na tym odcinku zasypany; na odcinku granicznym pomiędzy działkami nr [...] i [...] powinien istnieć rów, który jest niezbędny do prawidłowej gospodarki gruntowej z racji odprowadzania naturalnych wód źródłowych; że pomiędzy działką nr [...] i [...] oraz działkami nr [...],[...],[...] i działką nr [...]; zgodnie z wyrysem z mapy ewidencyjnej oraz miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego powinien znajdować się rów; użytek W - rów jest położony po obu stronach granicy działek [...] i [...]

- decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w B. z [...] lutego 2020 r. nakazująca właścicielom działek oznaczonych nr geod. [...] i [...] oraz [...] i [...] obręb [...], na częściach gruntu stanowiących ich własność, przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (rowu) zlokalizowanego na działkach nr geod. [...], [...] i [...], obręb [...], przy ul. [...] w B. poprzez odtworzenie rowu otwartego po trasie jego przebiegu tj. z osią dna rowu na granicy pomiędzy działkami nr geod. [...] i [...] oraz nr geod. [...] i [...] - od decyzji wniesiono odwołania, które nie zostały dotychczas rozpoznane.

W tym kontekście niezrozumiałe i całkowicie dowolne jest zaznaczenie dokonane czerwonym kolorem na fot. 3 i 4 opinii, które - jak się wydaje - miałoby sugerować położenie rowu zachodniego. Podobne rys. 1 na s. 7 opinii, który miałby przedstawiać lokalizację terenu objętego ekspertyzą, w istocie wskazuje zupełnie inny teren.

4. wniosek opinii, zgodnie z którym "decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. znak: [...] z dnia 2013.11[...]. została wykonana w całości, z należytą starannością, tj. z zachowaniem parametrów poszczególnych elementów infrastruktury objętej decyzji" jest dowolny i nieuzasadniony. Odtworzony rów nie spełnia swej funkcji usunięcia zmian stanu na gruncie nałożonych decyzją SKO. Potwierdza to dokumentacja fotograficzna - zarówno ta włączona do pisma z [...] czerwca 2020 r., jak i ta dołączona do pisma z [...] grudnia 2020 r., przy czym ta ostatnia została wykonana po dokonanych przez stronę pracach rekultywacyjnych i pracach polegających na utrzymywaniu w należytym stanie tzw. rowu wschodniego. Nieruchomość w dalszym ciągu jest zalewana, co wskazuje na błąd we wnioskowaniu biegłego, który założył, że to stan nieruchomości, a nie sposób wykonania rowu objętego decyzją SKO, jest przyczyną zalewania nieruchomości. Strona przedstawiła kolejną dokumentację fotograficzną potwierdzającą stan zalegania wód na nieruchomości;

5. stanowisko biegłego stanowi bezkrytyczne powielenie argumentacji dłużnika. Biegły przyjął jako wyznacznik opinię techniczną autorstwa inż. E. Ł. W podstawie opinii technicznej wymieniono dokument pn. "Koncepcja dotycząca możliwości odwodnienia terenu przyległego do ul. [...], maj 2014" autorstwa inż. E. Ł., który był próbą wykazania, że istnieje możliwość skutecznego odwodnienia wskazanego terenu za pomocą istniejącego i projektowanego układu kanalizacji deszczowej. Dokument został opracowany celem wzruszenia ostatecznej decyzji SKO, a jego podstawą było kontestowanie ekspertyzy autorstwa rzeczoznawcy w zakresie ochrony wód – D. K., która posłużyła do wydania decyzji. Dokument autorstwa inż. E. Ł. nie został jednak uznany za wiarygodny środek dowodowy, który mógłby stanowić podstawę jej wzruszenia. Inż. E. Ł. od początku kwestionował dokonanie zmian stanu wody na gruncie wskutek przebudowy ul. [...], a następnie celowość usuwania tych zmian. Od początku nie zgadzał się z ekspertyzą D. K. i podważał jej założenia (m. in. co do obszaru zlewni ogólnej, przyjętego tzw. współczynnika spływu dla lasów i zieleni, przepustowości rowu do 2000 l/s, etc). Powyższe miało wpływ na opracowanie z [...] marca 2017 r. skoro te sporządzone w maju 2014 r. stanowi jego podstawę opracowania i załącznik. Pomijając kwestię braku wymaganych w tym zakresie uprawnień, niewłaściwym jest by osoba z takim przeświadczeniem dokonywała oceny realizacji decyzji, której podstawą była ta ekspertyza techniczna. Ze stanowiska Urzędu Miejskiego w B. Zarządu Dróg Miejskich wyrażonego w piśmie z [...] stycznia 2017 r. wynika, że "rzędna progu odzwierciedla rzędną dna rowu z przed przebudowy ul. [...], którego odtworzenie, a więc przywrócenie do stanu pierwotnego w możliwie pełnym zakresie narzucone zostało decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. znak [...] z dnia [...] listopada 2013 r.". O ile we wskazanej decyzji wskazano na "odtworzenie istniejącego przed przebudową rowu otwartego, w pasie drogowym od cieku wonnego na posesji nr [...] (działki: nr geod. [...] i nr geod. [...])", w kierunku zachodnim", o tyle nie oznacza to bezwzględne zachowanie tych samych rzędnych w sytuacji, gdy nie jest to uzasadnione zmianami dokonanymi wskutek przebudowy ul. [...]. Przyjęcie tych samych rzędnych w innych uwarunkowaniach sprawia, że zaprojektowane i wykonane urządzenie nie działa efektywnie. Wykonanie decyzji - jak wynika z jej sentencji - ma natomiast spowodować usunięcie "zmian stanu wody na gruncie, jakie zostały dokonane w trakcie przebudowy ul. [...] w B., szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie";

6. organ niezasadnie nie uwzględnił wniosku strony o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego celem ustalenia, czy obowiązki wynikające z decyzji SKO zostały przez dłużnika wykonane, w szczególności: 1) oceny przyjętych rozwiązań projektowych ze wskazaniami tej decyzji; 2) oceny zgodności wykonanych robót ze wskazaniami tej decyzji;

7. biegły został wyłoniony w postępowaniu, w którym złożono dwie oferty: B. na kwotę 36.900 zł i G. na kwotę 6.0[...],50 zł. Wskazana cena była rażąco niska, niewiarygodna i oderwana całkowicie od realiów rynkowych. Wskazana cena spowodowała ten skutek, że biegły nie dołożył staranności niezbędnej do prawidłowego opracowania opinii. Zastrzeżenie budzi też specjalność biegłego - z dziedziny geologii, geofizyki i hydrogeologii, albowiem wiadomości z tych dziedzin nie stanowią wystarczającej podstawy do dokonania ustaleń w przedmiocie wykonania decyzji SKO.

Odwołująca końcowo podniosła, ze jej nieruchomość jest w dalszym ciągu zalewana. Zakończenie postępowania egzekucyjnego na tym etapie spowoduje, że dotychczasowy 10-letni wysiłek w przywrócenie prawidłowego stanu okaże się zbędny, a szanse na powrót do normalnego użytkowania nieruchomości zostaną zaprzepaszczone.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdzono, że aby ocenić prawidłowość skarżonego postanowienia o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych, ze względu na wykonanie nałożonego obowiązku, należy wskazać w jaki sposób obowiązek ten został sprecyzowany w ostatecznej decyzji. Obowiązek ten sformułowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w decyzji z [...] listopada 2013 r., znak [...]. Kolegium w pkt 2 decyzji, zobowiązało Prezydenta Miasta B. do usunięcia w terminie do [...] maja 2014 r. zmian stanu wody na gruncie, jakie zostały dokonane w trakcie przebudowy ul. [...] w B., szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie, tj. działki o nr geod. [...] i [...] w B., poprzez odtworzenie istniejącego przed przebudową rowu otwartego w pasie drogowym od cieku wodnego na posesji nr [...] (działki: nr geod. [...] i nr geod. [...]), w kierunku zachodnim poprzez wykonanie następujących niezbędnych robót:

a) wybudowanie rowu otwartego wzdłuż nieruchomości A. M. na odcinku od cieku wodnego na posesji nr [...] (działki: nr geod. [...], nr geod. [...] ) do posesji nr [...] (działka nr geod. [...]);

b) wykonanie przecisku, lub inną przyjętą przez uprawnionego projektanta metodą, pod drogą dojazdową z włączeniem do studni kd 117 o przekroju 500 mm od starego przepustu przy posesji nr [...] (działka nr geod. [...]) do studni kd nr 117;

c) wybudowanie przepustu pod zjazdem na posesję nr [...] (działka nr geod. [...]), w celu połączenia rowu otwartego wybudowanego zgodnie z punktem nr 1, ze znajdującym się rowem za zjazdem na posesję nr [...] (działka nr geod. [...]) w kierunku posesji nr [...] (działka nr geod. [...]);

d) wybudowanie przepustów pod zjazdami na posesje nr [...] (działka nr geod. [...]), [...] (działka nr geod. [...]), [...] (działka nr geod. [...]), [...] (działka nr geod. [...]), w celu umożliwienia odprowadzenia nadmiaru wód opadowych rowem otwartym do studni drenażowej przy posesji nr [...] (działka nr geod. [...]), w celu doprowadzenia do powstania rowu w linii przebiegu zgodnie z projektem budowlanym, zaś o parametrach co najmniej następujących: długości 285 m i wymiarach 1 m w dnie i wysokości 1,5 m przy nachyleniu zboczy 1: 1,5;

e) wybudowanie osadnika przed wpustem ulicznym Wp 137, który powstrzyma zamulenie przykanalika między wpustem Wp 137 a studnią 120a.

Kolegium określając w ten sposób obowiązek wykorzystało opinię biegłego, sporządzoną na zlecenie strony A. M. w kwietniu 2013 r. przez D. K. - rzeczoznawcę MOŚZNiL w zakresie Ochrony Wód Nr 602, Uprawnienie [...]. Biegły - rzeczoznawca MOSZNiL, po dokonaniu analizy dokumentacji w postaci załączników graficznych do projektu budowlanego, wykonawczego, map poinwentaryzacyjnych, a także oględziny w terenie inwestycji polegającej na przebudowie ul. [...] stwierdził, że istnieje zasadnicza rozbieżność pomiędzy rozwiązaniami zawartymi w projekcie budowlanym i wykonawczym, mapą poinwentaryzacyjną a stanem na gruncie zlustrowanym w trakcie oględzin opiniującego w terenie.

Proponowane rozwiązania przywrócenia drożności systemu odbierającego wodę z nieruchomości A. M. biegły przedstawił na załączniku graficznym nr 1, sporządzonym na podkładzie w postaci kopii Planu przebudowy i budowy: sieci wodociągowej, sieci gazowej, kanalizacji deszczowej, kanalizacji sanitarnej (arkusz 3) Projektu budowlanego - Projektu zagospodarowania terenu tom V Roboty sanitarne - załącznik nr/10 do decyzji z [...] stycznia 2010 r., nr [...]. Kolegium wyprowadziło ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanej, nienasuwającej zastrzeżeń opinii, którą uznało za rzetelną, dokładną i przekonującą, sporządzoną przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami w zakresie postępowania wodnoprawego.

Zdaniem Kolegium zasadnie organ egzekucyjny uznał, że ocena wykonania obowiązku wymaga co do zasady wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich maliz, badań, pomiarów lub obliczeń, co przekracza możliwości organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Na zlecenie organu egzekucyjnego zostało sporządzone przez firmę G., (tj. przez biegłych: z zakresu hydrologii dr M. G., mgr B. G. - studia magisterskie z zakresu geologii; specjalista ochrony środowiska i mgr inż. M. W. - studia magisterskie z zakresu geologii; technik geodezji), opracowanie, pn. "Ekspertyza (opinia biegłego) w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie obejmująca weryfikację stanu wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. znak: [...].". Przedmiotowa ekspertyza została wykonana dla działki ewid. nr [...], gdzie posadowiony jest rów otwarty znajdujący ujście do odtworzonego rowu otwartego w pasie drogowym drogi serwisowej ul. [...] oraz rowu i elementów kanalizacji deszczowej położonej wzdłuż ww. ulicy w kierunku zachodnim, aż do numeru [...] (do studni drenażowej zlokalizowanej przy posesji nr [...]). Przedmiotem ekspertyzy (opinii) jest stwierdzenie, czy wykonano w całości decyzję SKO.

Opinia składa się z części opisowej, graficznej i fotograficznej spornego terenu. Z opinii wynika, że rów został odtworzony, co zostało udokumentowane na mapie zasadniczej pozyskanej z zasobów Powiatowego Ośrodka Geodezji i Kartografii w B., na podstawie której powstała mapa sytuacyjno-wysokościowa zamieszczona w Załączniku 4a. Ponadto rów wraz z kolejnymi elementami infrastruktury wodnokanalizacyjnej zaznaczono również na mapie w Załączniku 4b i udokumentowano na fotografiach 16, 18, 21, [...] w Załączniku 3.

Odnosząc się do kwestii wykonania przecisku biegły wskazał, że kanał deszczowy o średnicy [...]0 mm został wykonany, co ma odzwierciedlenie na mapie zasadniczej pozyskanej z zasobów Powiatowego Ośrodka Geodezji i Kartografii w B., na podstawie której powstała mapa sytuacyjno-wysokościowa zamieszczona w Załączniku 4a. Na mapie zaznaczony jest kolektor kd [...]0 o przebiegu N-S odprowadzający wody ze studni zbierającej wody z rowu (wybudowanej w rejonie działki ewid. nr [...]) i przeprowadzający je pod jezdnią drogi serwisowej (dojazdowej) ul. [...] do studni kanalizacji deszczowej K 117 o średnicy kolektora o 500. Wlot do przecisku pod drogą od strony rowu przydrożnego został pokazany na fot. 25c w Załączniku 3. Przy wlocie do kanału deszczowego widoczny jest osadnik, który zapobiega zatykaniu wlotu. Rów przydrożny na odcinku od przepustu na wysokości numeru adresowego [...] przy ul. [...] do przecisku na wysokości działki ewid. nr [...] został zaprezentowany na fot. 24. Studnia zbierająca wody z rowu przydrożnego i kierująca je przeciskiem kd[...]0 pod drogą, do studni kanalizacji deszczowej kd 117 o o500 została zaprezentowana na fot. 25 w Załączniku 3. Oględziny studni oraz wlotów w trakcie wykonywania wizji lokalnej w dniu 14 października 2019 r. potwierdziły ich drożność (brak śladów zakolmatowania, zwężenia prześwitów itp.). Stan studni kd 117 o średnicy kolektora o 500 przedstawiono na fotografii 26 w Załączniku 3. Studnia ujmuje wody wprowadzane kolektorem [...] (przecisk pod drogą) z odtworzonego rowu przydrożnego oraz wody wprowadzane kolektorami kd200 z przyulicznych kratek ściekowych. Stan wnętrza studni oraz wlotów określić można jako bardzo dobry, nie budzący zastrzeżeń. Woda ze studni kd 117 jest prowadzona kolektorem w kierunku na W do systemu studni zlokalizowanych na wysokości posesji nr [...], skąd kolektorem kd600 wyprowadzana jest dalej w kierunku W.

Odnosząc się do kwestii wykonania przepustu biegły wskazał, że przedmiotowy przepust został wybudowany, co udokumentowano na fotografiach 21 w Załączniku 3. Przedmiotowy przepust został również udokumentowany na mapie zasadniczej pozyskanej z zasobów Powiatowego Ośrodka Geodezji i Kartografii w B., na podstawie której powstała mapa sytuacyjno-wysokościowa zamieszczona w Załączniku 4a, a także na mapie w Załączniku 4b, gdzie oznaczony został jako przepust P-1, zgodnie z przyjętą w decyzji Starosty z [...] grudnia 2015 r. (Załącznik 7). Zgodnie z przywołaną decyzją przepust posiada średnicę 50 cm, jest drożny co dokumentują fotografie w Załączniku 3.

Odnosząc się do kwestii głębokości rowu biegły wskazał, że z wykonanej mapy pomiarów wysokościowych (Załącznik 4a) oraz przekroju AA' (Załączniki 4b i 4c) wynika, że głębokość rowu R-5, zlokalizowanego na działce ewid. nr [...], mierzona przed wlotem do odtworzonego rowu wzdłuż ul. [...] wynosi od 0,4m do 0,5 m.

W ocenie biegłego, długość odtworzonego rowu wzdłuż ul. [...] wynosi 291,7 m i spełnia założenia przyjęte w decyzjach SKO (Załącznik 1) oraz wodnoprawnej (Załącznik 7), tj. długość rowu co najmniej 285 m.

Biegły także wskazał, że w czasie wizji lokalnej w dniu [...] października 2019 r. skontrolowano funkcjonowanie studni D32 i D31, zlokalizowanych wzdłuż S krawędzi działki ewid. nr [...] (Załącznik 4a, 9 a i 9b). Wizualizację studni przedstawiono na fotografiach 15-17 w Załączniku 3. Obie studzienki rewizyjne systemu drenażowego nie wykazują oznak zakolmatowania, niedrożności. W obu studniach na dnie stwierdzono pewną ilość wody poniżej poziomu wylotów.

Kolegium podniosło, że biegły dokonał analizy aktualnego stanu wody na gruncie dziatki ewid. ar [...], (będącą własnością strony), stwierdzając w konkluzji, że do sytuacji zalewania działki ewid. nr [...] nie dochodzi z przyczyny źle prowadzonej gospodarki wodnej przez miasto B. w obrębie rowu przydrożnego wzdłuż jezdni ul. [...], czy też jego wadliwego wykonania. Odpowiedzialnym za ten stan rzeczy jest czynnik historyczny (przodkowie strony), hydrogeologiczny (wysoki stan wód gruntowych) i hydrologiczny (lokalizacja terenu źródliskowego w sąsiedztwie działki ewid. nr [...]). W konkluzji swych wywodów biegły stwierdził, że decyzja została wykonana w całości, z należytą starannością, tj. z zachowaniem parametrów poszczególnych elementów infrastruktury objętej decyzją.

Kolegium oceniło, że sporządzona przez biegłego opinia zawiera szczegółowe dane w zakresie weryfikacji stanu wykonania decyzji. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego biegły odniósł się do zarzutów do opinii, podnoszonych przez pełnomocnika strony w piśmie z [...] czerwca 2020 r. Biegły odnosząc się do podnoszonego zarzutu dot. kwestii prawidłowego zaprojektowania rowu w piśmie z [...] lipca 2020 r. wskazał, że przedmiotem opinii jest ocena wykonania w całości decyzji SKO, nie zaś wykonanie koreferatu do projektu przebudowy rowu. W ocenie biegłego przedmiotowy rów, stanowiący urządzenie wodne, nie mógł być przebudowany w sposób niezgodny z decyzją wodnoprawną, bo jest ona dokumentem nadrzędnym.

Odnosząc się do podnoszonej kwestii niewłaściwych rzędnych biegły wskazał, że w trakcie przebudowy rowu w ciągu ul. [...] zadbano o odpowiednie spadki przepływu wody z kierunku wschodniego na zachód. Począwszy od progu od pikiety 14 (129,06 m n.p.m.), w stronę pikiety 34 (128,96 m n.p.m.), pikiety 35 przy wlocie do przepustu pod zjazdem na posesję [...] [...] (128,96 m n.p.m.) i za przepustem 128,83 m n.p.m. Dalej w kierunku zachodnim, w kierunku pikiety 37 zmierzono rzędną 128,72 m n.p.m. i wartości rzędnych obniżają się postępując w kierunku zachodnim. Spadki terenu zapewniają swobodny spływ wody rowem przydrożnym.

Odnosząc się do podnoszonej kwestii głębokości rowu biegły wskazał, że decyzja SKO zawiera zapis: "w celu doprowadzenia do powstania rowu w linii przebiegu zgodnie z projektem budowlanym, zaś o parametrach co najmniej następujących: długości 285 m i wymiarach 1 m w dnie i wysokości 1,5 m przy nachyleniu zboczy 1: 1,5". Zapis co najmniej jest nieprecyzyjny ponieważ może oznaczać wysokość skarp równą 1,51 m, jak również 2,0 m. Obie wartości będą zgodne z zapisami decyzji SKO. W odniesieniu do wyżej wymienionego zapisu można jedynie stwierdzić, że w dwóch wybranych przez zespół biegłego miejscach szerokość rowu wyniosła 0,9 m, w dwóch innych 1,0 m. Nie znaczy to, że rów został wykonany niezgodnie z decyzją, a jedynie że w dwóch losowo wybranych miejscach ten wymiar był węższy.

Biegły podtrzymał także stanowisko odnośnie rowów przebiegającej po posesji strony i w jej sąsiedztwie. Biegły w opinii opisał przebieg rowów oraz ogólną sytuację hydrologiczną i stan wód na gruncie działki ewid. nr [...] tylko w kontekście ich związku bądź braku związku z przebudową rowu przydrożnego ul. [...].

W ocenie Kolegium sporządzona opinia wraz z wyjaśnieniem biegłego jest prawidłowa, wiarygodna, spójna i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Organ pierwszej instancji prawidłowo orzekając w sprawie, dysponując dokumentem sporządzonym przez osobę posiadającą odpowiednie kompetencje z zakresu hydrologii, uznał, że należy odstąpić od czynności egzekucyjnych prowadzonych w stosunku do Prezydenta Miasta B. w postępowaniu dot. realizacji decyzji SKO z [...] listopada 2013 r. Podniesiono, że organ nie jest wprawdzie związany opinią biegłego, gdyż to od jego woli zależy ostateczny kształt decyzji, jednak trzeba zaznaczyć, że nie dysponuje on wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Zdaniem Kolegium strona skutecznie nie zakwestionowała zawartych w ekspertyzie ustaleń, co zresztą mogła uczynić przedstawiając równorzędny z przedmiotową opinią dowód.

W ocenie Kolegium organ prawidłowo uznał, że wobec wyjaśnienia w ekspertyzie hydrologicznej wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, które pozostają spójne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia wnioskowanego przez skarżącą dowodu z opinii kolejnego biegłego. Organ nie jest bowiem zobowiązany do przeprowadzania każdego dowodu wnioskowanego przez stronę oraz do jego weryfikacji, zwłaszcza jeżeli tak jak w niniejszej sprawie, nie miał wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości sporządzonej ekspertyzy, zaś głównym argumentem przemawiającym za sporządzeniem kolejnej miałyby być wyłącznie odmienne oczekiwania skarżącej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów kwestionujących prawidłowość opinii hydrologicznej Kolegium stwierdziło, że są one tożsame z zarzutami podnoszonymi w toku postępowania do których biegły odniósł się w piśmie z [...] lipca 2020 r.

Skargę na to postanowienie do sądu administracyjnego wniosła A. M. i zarzuciła naruszenie:

- art. 45 § 1 u.p.e.a., przez uznanie, że dłużnik wykonał obowiązki wynikające z decyzji SKO z [...] listopada 2013 r. w sytuacji, gdy dowody tego nie potwierdzają, a nieruchomość skarżącej jest w dalszym ciągu zalewana;

- art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie niewłaściwej oceny opinii biegłego i przyjęciu jej jako miarodajnej do uznania, że decyzja została wykonana;

- art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 45 § 3 u.p.e.a., przez wadliwe uzasadnienie postanowienia, co przejawiło się przede wszystkim w braku przedstawienia argumentacji odnoszącej się do zarzutów skierowanych przez stronę do opinii biegłego.

- art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co polegało w szczególności na braku ustosunkowania się do argumentów uważanych przez strony za istotne przy ocenie prawidłowości opinii biegłego.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Burmistrza W. oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi sformułowano identyczne jak w odwołaniu zarzuty dotyczące opinii.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest postanowieniem o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych dotyczących realizacji decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] listopada 2013 r. nr [...] w sprawie zmian stanu wody na gruncie, jakie zostały dokonane w trakcie przebudowy ul. [...] w B., szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie, tj. działki nr geod. [...] i [...] w B.

Podstawę prawną tego postanowienia stanowił przepis art. 45 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1[...]7 ze zm.; dalej powoływana jako u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. Organ egzekucyjny zawiadamia wierzyciela o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny czy przedmiotowa decyzja SKO z [...] listopada 2013 r. nr [...] została wykonana. Zdaniem organu, opierającego swoje rozstrzygnięcie na opinii biegłego – M. G. z [...] grudnia 2019 r. decyzja została wykonana w całości. Natomiast zdaniem skarżącej dowody nie potwierdzają tego, że dłużnik wykonał swoje obowiązki wynikające z tej decyzji.

Oceniając zaskarżone postanowienie przez pryzmat jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art.18 u.p.e.a., a to z uwagi na niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i braku jednoznacznego ustalenia czy decyzja SKO z [...] listopada 2013 r. nr [...] została wykonana.

Aby ocenić legalność postanowienia o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych, ze względu na wykonanie nałożonego obowiązku, należy wskazać, w jaki sposób obowiązek ten został sprecyzowany w ostatecznej decyzji. W sprawie niniejszej obowiązek ten został sprecyzowany nie tylko w decyzji SKO z [...] listopada 2013 r. nr [...] ale także w decyzji Starosty Powiatu B. z [...] grudnia 2015 r. nr [...].

Decyzją z [...] kwietnia 2013 r. SKO, w oparciu o wnioski zawarte w opinii biegłego D. K., sformułowało obowiązek wykonania następujących prac w celu przywrócenia stosunków wodnych

- wybudowanie rowu otwartego wzdłuż nieruchomości A. M. na

odcinku od cieku wodnego na posesji nr [...] (działki: Nr geod. [...], Nr geod. [...] ) do posesji nr [...] (działka Nr geod. [...]);

- wykonanie przecisku, lub inną przyjętą przez uprawnionego projektanta metodą, pod drogą dojazdową z włączeniem do studni kd 117 o przekroju 500 mm od starego

przepustu przy posesji nr [...] (działka Nr geod. [...]) do studni kd nr 117;

- wybudowanie przepustu pod zjazdem na posesję nr [...] (działka Nr geod. [...]), w celu połączenia rowu otwartego wybudowanego zgodnie z punktem nr 1, ze znajdującym się rowem za zjazdem na posesję nr [...] (działka Nr geod. [...]) w kierunku posesji nr [...] (działka Nr geod. [...]);

- wybudowanie przepustów pod zjazdami na posesje nr [...] (działka Nr geod. [...]), [...] (działka Nr geod. [...]), [...] (działka Nr geod. [...]), [...] (działka Nr geod. [...]), w celu umożliwienia odprowadzenia nadmiaru wód opadowych rowem otwartym do studni drenażowej przy posesji nr [...] (działka Nr geod. [...]), w celu doprowadzenia do powstania rowu w Unii przebiegu: zgodnie z projektem budowlanym, zaś o parametrach co najmniej następujących: długości 285 m i wymiarach 1 m w dnie i wysokości 1,5 m przy nachyleniu zboczy 1:1,5;

- wybudowanie osadnika przed wpustem ulicznym Wp 137, który powstrzyma zamulenie przykanalika między wpustem Wp 137 a studnią 120a.

Uzasadniając zakres tych prac organ wskazał, że proponowane rozwiązania przywrócenia drożności systemu odbierającego wodę z nieruchomości A. M. biegły przedstawił na załączniku graficznym nr 1, sporządzonym na podkładzie w postaci kopii Planu przebudowy i budowy: sieci wodociągowej, sieci gazowej, kanalizacji deszczowej, kanalizacji sanitarnej (arkusz 3) Projektu budowlanego - Projektu zagospodarowania terenu tom V Roboty sanitarne - załącznik nr/10 do decyzji nr [...] z dnia [...]. System ten posiada szerokie i głębokie rowy, jest wspomagany skutecznym drenażem podziemnym i dobrze funkcjonuje od posesji nr [...] (działka Nr geod. [...]) w kierunku ul. [...]. Zaproponowanie odwodnienia rowami otwartymi jest rozwiązaniem elastycznym i łatwym w konserwacji. Wody z sytemu drenażu podziemnego przewodami DN 200 są odprowadzane do kanalizacji zbiorczej DN 600, która umożliwia przepływ do 900 dm3/s. Zaproponowany rów otwarty będzie pełnił jednocześnie funkcję zbiornika retencyjnego, który rozłoży w czasie falę nawalnych opadów. Rów ten, w linii przebiegu zgodnie z projektem budowlanym, zaś o parametrach co najmniej następujących: długości 285 m i wymiarach 1 m w dnie i wysokości 1,5 m przy nachyleniu zboczy 1: 1.5 pozwoli na retencjonowanie 4[...] m3 wody przy 1 m napełnieniu a przy maksymalnym 780 m. W czasie deszczów nawalnych z terenu działki Nr geod. [...] i Nr geod. [...] może gromadzić się do 200 m3 wody (różnica między możliwą ilością odprowadzaną przez system wpustu 137, a całkowitą objętością opadu). Nadmiar możliwości retencyjnych rowu otwartego gwarantuje skuteczność działania zaproponowanego systemu i zabezpiecza okoliczne posesje, w tym również korpus drogi, przed podtapianiem terenu. Jego sprawne opróżnienie umożliwią wpusty przewidziane na studni drenażowej przy posesji nr [...] oraz wykonany przecisk pod drogą dojazdową z włączeniem do studni kd nr 117. Kolegium oceniło tę opinię jako rzetelną, zupełną, logiczną, zawierającą dokładne dane na temat przyczyn naruszenia stosunków wodnych i stanowiącą wiarygodną podstawę do wykonania niezbędnych prac, aby przywrócić prawidłowe stosunki wodne na przedmiotowej nieruchomości.

Z kolei decyzją z [...] grudnia 2015 r. Starosta Powiatu B., po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta B. w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na odbudowę rowu przydrożnego wraz z czterema przepustami, dwoma bystrotokami kamiennymi i stopniem betonowym wzdłuż ul. [...] w B. na działkach o nr geod. [...], [...], miasto B. oraz [...] i [...], obręb [...], miasto B., udzielił Gminie pozwolenia wodnoprawnego na odbudowę rowu przydrożnego wraz z czterema przepustami, dwoma bystrotokami kamiennymi i stopniem betonowym wzdłuż ul. [...] w B. na działkach o nr geod. [...], [...], obręb [...], miasto B. oraz [...] i [...], obręb [...], miasto B., pod następującymi warunkami:

1. wykonać rów przydrożny trapezowy wraz z czterema przepustami, dwoma bystrotokami kamiennymi i stopniem betonowym wzdłuż ul. [...] w B. na działkach o nr geod. [...], [...], obręb [...], miasto B. oraz [...] i [...]. obręb [...], miasto B., o parametrach:

- szerokość dna rowu otwartego: 1 m;

- głębokość rowu: 1-1,5 m;

- nachylenie skarp: 1:1,5.

Z powyższych decyzji wynika, że w celu przywrócenia stosunków wodnych nakazano dłużnikowi wybudowanie rowu otwartego o parametrach w sposób szczegółowy określony w pozwoleniu wodnoprawnym (przydrożny rów trapezowy wraz z czterema przepustami, dwoma bystrotokami kamiennymi i stopniem betonowy; o szerokości dna: 1 m; głębokości: 1-1,5 m i nachyleniu skarp: 1:1,5); wykonanie przecisku; wybudowanie przepustów i osadnika.

Organy w sprawie niniejszej stwierdziły, że decyzja SKO z [...] listopada 2013 r. została wykonana i w związku z tym brak jest podstaw do prowadzenia czynności egzekucyjnych. Stanowisko to organy oparły o treść opinii biegłego z [...] grudnia 2019 r. Oceniły, że opinia jest prawidłowa, wiarygodna, spójna i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiera szczegółowe dane w zakresie weryfikacji stanu wykonania decyzji a nadto biegły odniósł się do zarzutów do opinii dotyczących kwestii prawidłowego zaprojektowania rowu w piśmie z [...] lipca 2020 r. Stąd organy podzieliły konkluzję opinii, że decyzja została wykonana w całości, z należytą starannością, tj. z zachowaniem parametrów poszczególnych elementów infrastruktury objętej decyzją. Zdaniem sądu ocena opinii jest nieprawidłowa, albowiem zarówno sama opinia jak i odpowiedź biegłego na zarzuty do opinii w piśmie z [...] lipca 2020 r. budzą zastrzeżenia odnośnie tego czy rów został zaprojektowany prawidłowo. Spór w sprawie faktycznie nie dotyczy tego, czy roboty wskazane w decyzji SKO z [...] listopada 2013 r. zostały wykonane. Bezspornie bowiem został wybudowany rów, wykonano przecisk, wybudowano przepusty oraz wybudowano osadnik. Fakt wykonania tych robót potwierdza przedmiotowa opinia biegłego. Spór dotyczy natomiast tego czy rów został zaprojektowany prawidłowo. Zarzuty do opinii zgłoszone w piśmie z [...] czerwca 2020 r. koncentrują się wokół prawidłowości wykonania rowu i dotyczą braku odniesienia się przez biegłego do następujących kwestii: powstania bystrotoków, progu betonowego, głębokości i szerokości rowu, nachylenia skarp (elementów doprecyzowanych w pozwoleniu wodnoprawnym).

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że przedmiotowa opinia składa się z części opisowej, graficznej i fotograficznej i dokumentuje odtworzenie rowu, wykonanie kanału deszczowego o średnicy [...] mm, wybudowanie przepustu. Biegły w opinii ograniczył się zatem wyłącznie do stwierdzenia, czy roboty określone w decyzji SKO zostały wykonane. To pozwoliło mu na sformułowanie tezy, że do sytuacji zalewania działki nr [...] nie dochodzi z przyczyny źle prowadzonej gospodarki wodnej przez miasto B. w obrębie rowu przydrożnego wzdłuż jezdni ul. [...], czy też jego wadliwego wykonania. Biegły nie dokonał przy tym oceny czy rów została wykonany prawidłowo, tj. w sposób zgodny z parametrami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym. Biegły w stanowisku swoim dopuszcza się sprzeczności w tym zakresie z jednej strony stwierdza bowiem, że rów stanowiący urządzenie wodne nie mógł być przebudowany w sposób niezgodny z decyzją wodnoprawną z drugiej strony stwierdza, że przedmiotem ekspertyzy nie jest kwestia powstania bystrotoków. W konsekwencji odpowiadając na zarzuty do opinii biegły właściwie odniósł się tylko do kwestii niewłaściwych rzędnych oraz głębokości rowu. Została pominięta kwestia bystrotoków, progu betonowego i nachylenia zboczy. Przy czym już odpowiedź w zakresie głębokości rowu budzi wątpliwości czy został on wykonany prawidłowo. Pomimo tego, że w dwóch wybranych przez biegłego miejscach szerokość rowu wyniosła 0,9 m a w dwóch innych 1,0 m biegły stwierdził, że nie oznacza to, że rów został wykonany niezgodnie z decyzją a jedynie tyle, że w dwóch losowo wybranych miejscach wymiar był węższy (głębokość rowu powinna wynosić od 1-1,5 m).

Opinia biegłego jest dokumentem zawierającym oceny i informacje oparte na wiedzy specjalistycznej. W świetle art. 84 § 1 K.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Opinia biegłego nie wiąże organu administracji, który jest obowiązany poddać ją swej ocenie jak każdy dowód, gdyż to organ - nie zaś biegły - rozstrzyga sprawę. Ocena wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu, to bowiem organ ostatecznie rozstrzyga sprawę. Organ nie może bezkrytycznie przyjmować konkluzji zawartych w opiniach biegłych, ponieważ w takim przypadku biegli zamiast organu sprawują faktycznie władztwo w sprawach wymagających wiedzy specjalistycznej. Przy ocenie opinii biegłego organ nie może ograniczyć się do powołania treści opinii, ani konkluzji zawartej w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić na jakich przesłankach biegły tę konkluzję oparł i skontrolować prawidłowość jego rozumowania, co powinno wynikać z uzasadnienia decyzji.

W przypadku niniejszej sprawy opinia biegłego nie zawiera odpowiedźi na wszystkie pytania istotne do rozstrzygnięcia sprawy i zachodzi konieczność jej uzupełnienia o dodatkowe wyjaśnienia lub dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego. Organ pierwszej instancji uzasadnienie postanowienia ograniczył jedynie do przytoczenia konkluzji opinii. Z kolei organ odwoławczy nie ustosunkował się i nie udzielił odpowiedzi na wszystkie zarzuty sformułowane pod adresem opinii, ograniczając się do stwierdzenia, że biegły do zarzutów odniósł się w piśmie z [...] lipca 2020 r., co jak wykazano powyżej nie jest zgodne z prawdą. W sytuacji zaś, gdy strona w toku postępowania kieruje określone zarzuty przeciwko opinii biegłego, organ obowiązany jest do przekazania stanowiska strony biegłemu i zobowiązania autora opinii do złożenia wyjaśnień odnośnie do zarzutów strony. W sprawie niniejszej biegły odpowiedział na zarzuty strony do opinii, ale nie była to odpowiedź wyczerpująca. Tak sformułowane uzasadnienia organów obydwu instancji (organ pierwszej instancji ograniczył się do przytoczenia wniosków opinii a organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów) skutkuje stwierdzeniem, że nie spełniają one wymogów, o których mowa w art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 11 K.p.a. W świetle tej regulacji uzasadnienie faktyczne i prawne, powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący.

Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rzeczą organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie uwzględnienie powyższych wskazań i wydanie stosownego rozstrzygnięcia z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 K.p.a.