Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 273/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1, art. 122, art. 187 § 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 11, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi MK i WO na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu i byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 i 2013 r. oraz odsetek za zwłokę od niezapłaconej zaliczki na podatek za IV 2013 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P., decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], orzekł o solidarnej ze spółką odpowiedzialności W. O. oraz M. K. (dalej zwanych skarżącymi) za zaległości podatkowe F(1) sp. z o.o. z siedzibą w L. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. i 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz o odpowiedzialności za odsetki za zwłokę w płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za kwiecień 2013 r. Omawianą decyzją orzeczono również o solidarnej ze spółką odpowiedzialności skarżących za niezaspokojone koszty postępowania egzekucyjnego.

F(1) sp. z o.o. w dniu 02 kwietnia 2013 r. złożyła zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2012 r. (deklaracja CIT-8), gdzie wykazano podatek do zapłaty w kwocie [...]zł. W dniu 12 maja 2014 r. spółka złożyła zeznanie podatkowe za 2013 r., gdzie wykazano podatek dochodowy od osób prawnych do zapłaty w kwocie [...]zł. F(1) sp. z o.o. dokonała na poczet podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. wpłat w łącznej kwocie [...]zł, z czego na należność główną zaksięgowano [...] zł, a na odsetki za zwłokę [...] zł. Na poczet zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 r. wpłacono łącznie [...] zł, z czego na należność główną zaksięgowano [...] zł, a na rzecz odsetek kwotę [...]zł. Omawiana spółka zadeklarowała również zaliczkę na podatek dochodowy od osób prawnych za kwiecień 2013 r., w kwocie [...]zł, dokonując przy tym wpłaty w kwocie [...]zł. Celem dochodzenia zaległości podatkowych spółki wystawiono tytuły wykonawcze. Prowadzone na ich podstawie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez organ I instancji postanowieniem z dnia 28 maja 2015 r., nr [...] z uwagi na stwierdzenie, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek uwalniających od odpowiedzialności przerzucono na stronę, a na organie podatkowym ciąży jedynie obowiązek wykazania przesłanek pozytywnych orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tzn. bezskuteczności egzekucji oraz pełnienia funkcji członka zarządu w okresie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w P. na podstawie umowy F(1) sp. z o.o. z dnia 27 czerwca 2006 r. ustalił, że do jej pierwszego zarządu wybrani zostali M. K. jako prezes zarządu oraz W. O. jako wiceprezes zarządu. Zgodnie z umową spółki zarząd powoływany był na czas nieokreślony. W. O. wciąż pełnił funkcję członka zarządu na dzień wydania decyzji przez organ I instancji. Mandat M. K. wygasł z mocy prawa w dniu 29 maja 2014 r., tj. w dacie uprawomocnienia się wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa z art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k. Z uwagi na powyższe uznano, że skarżący pełnili funkcję członków zarządu w terminie płatności zaległości podatkowych których dotyczy sprawa. W kontekście bezskuteczności egzekucji wskazano na fakt umorzenia przez organ I instancji postępowania w tym zakresie z uwagi na brak majątku wystarczającego nawet na zaspokojenie wydatków egzekucyjnych. Potwierdzenie bezskuteczności egzekucji stanowi również protokół wyjawienia majątku z dnia 17 maja 2014 r., z którego wynika, że F(1) sp. z o.o. nie posiada nieruchomości, środków finansowych, wierzytelności z papierów wartościowych, udziałów w innych spółkach, wierzytelności z tytułu praw autorskich oraz innych praw majątkowych. Spółka jest przy tym w posiadaniu samochodu, stanowiącego własność F(2).

Wyjaśniono, że pełnomocnik skarżących wyjaśnił w toku postępowanie, że nie złożono wniosków o ogłoszenie upadłości F(1) sp. z o.o. jak również nie wszczęto postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości tego podmiotu. Pełnomocnik skarżących wskazał jednak, że osoby te nie ponoszą winy w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosków o w powyższym zakresie. W okresie, w którym powstały zaległości podatkowe ze względu na liczne problemy o charakterze rodzinnym M. K. nie miał realnej możliwości podjęcia czynności w powyższym zakresie. Z kolei sytuacja życiowa oraz materialna W. O. uległa znacznemu skomplikowaniu w okresie powstania zaległości. Wskazana ostatnio osoba w ocenie pełnomocnika ze względu na liczne problemy osobiste nie była w stanie skutecznie zareagować w związku z pojawiającymi się problemami finansowymi spółki. W terminie otwartym do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonych dowodów wniesiono o przesłuchanie skarżących oraz świadków M. O. i M. K. na wskazane powyżej przez pełnomocnika okoliczności.

Organ I instancji wyjaśnił także, że w okresie pełnienia przez skarżących funkcji członków zarządu F(1) sp. z o.o. wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości tego podmiotu. Spółka już od 2008 r. nie regulowała wymagalnych zobowiązań względem Skarbu Państwa oraz M. L.. Co więcej zobowiązania spółki niewątpliwe przekraczają wartość jej majątku. Zastrzeżono jednak, że z uwagi na brak sporządzonych przez spółkę sprawozdań finansowych za lata 2010 - 2014 nie jest możliwe wskazanie dokładnej daty wystąpienia stanu niewypłacalności. Niewątpliwe jednak sytuacja ta wystąpiła przed dniem 17 maja 2014 r., tj. przed dniem wyjawienia majątku przed Sądem Rejonowym w L.. We wskazanej dacie F(1) sp. z o.o. poza samochodem stanowiącym własność F(2) nie posiadała już żadnego majątku. Odnosząc się do argumentacji mającej na celu wykazanie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości wskazano, że wina w ujęciu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. obejmuje zarówno winę umyślną jak i nieumyślną w obu jej postaciach (tj. niedbalstwo oraz lekkomyślność). Rozważając kryterium braku winy w niezgłoszeniu przez członka zarządu spółki wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W ocenie organu I instancji każdy z członków zarządu F(1) sp. z o.o. powinien mieć stosowną wiedzę o sytuacji majątkowej spółki i każdy z nich winien podjąć stosowne kroki przewidziane w prawie upadłościowym. Wskazano również, że sprawowanie funkcji członka zarządu czy też rezygnacja z tej funkcji jest kwestią dobrowolną. Skarżący mając świadomość, iż nie mogą z przyczyn osobistych lub rodzinnych prowadzić należycie spraw spółki winni złożyć rezygnację ze sprawowanych funkcji. Okoliczności związane z sytuacją osobistą i rodzinną nie stanowią przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Zaznaczono również, że w aktach sprawy znajdują się zeznania CIT-8 spółki za 2012 i 2013 r. opatrzone podpisem W. O.. Do Urzędu Skarbowego wpłynęły również wyjaśnienia o przyczynach niezłożenia sprawozdań finansowych, z których część jest podpisana przez skarżących a część przez samego W. O.. Wskazana ostatnio osoba potwierdził również swoim podpisem wyjaśnienia z dnia 08 stycznia 2014 r. złożone w toku postepowania egzekucyjnego. Z kolei M. K. potwierdził swoim podpisem w dniu 04 czerwca 2013 r. odbiór decyzji organu kontroli skarbowej oraz wynik kontroli wydanej przez ten organ. Powyższe potwierdza, że skarżący wbrew swoim wyjaśnieniom mieli możliwość prowadzenia spraw spółki. Końcowo wskazano, że okoliczności związane z sytuacja rodzinną i osobistą członków zarządu wobec prawnego obowiązku prowadzenia i reprezentowania spraw spółki nie mają znaczenia dla sprawy. Możliwość prowadzenia spraw spółki oraz reprezentowania jej przez skarżących została z kolei wykazana innymi dowodami.

Skarżący wnieśli odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji, domagając się jej uchylenia w całości oraz umorzenia postępowania w całości, względnie zaś przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. naruszenie:

– art. 10 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 233 ze zm. – dalej w skrócie: "p.u.n.") – w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r. – w zw. z art. 116 § 1 O.p. – poprzez uznanie, iż w sprawie zachodziła przesłanka do ogłoszenia upadłości F(1) sp. z o.o., w wyniku zaistnienia przesłanki niewypłacalności ze względu na niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych;

– art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 188 w zw. z art. 121 § 1 O.p. – poprzez niepodjęcie przez organ podatkowy wszystkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, polegające w szczególności na nieprzeprowadzeniu dowodów zawnioskowanych przez skarżących w piśmie z dnia 31 maja 2016 r.;

– art. 191 O.p. – poprzez dowolną i niepełną ocenę materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, polegającą w szczególności na uznaniu, że podpisy składane przez członka zarządu F(1) sp. z o.o. W. O. oraz byłego członka zarządu w/w spółki m.in. na wyjaśnieniach o przyczynach niezłożenia sprawozdań finansowych, czy potwierdzeniach odbioru korespondencji, stanowią dowód na okoliczność, iż wbrew złożonym wyjaśnieniom mieli możliwość prowadzenia spraw spółki, w tym powzięcia wiedzy o istniejących zaległościach podatkowych.

Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego z akt sprawy bezspornie wynika, że zaległości podatkowe spółki objęte zapadłą w sprawie decyzją powstały w okresie, gdy skarżący pełnili funkcję członków zarządu. Skarżący zostali bowiem powołani na stanowiska w dniu 27 czerwca 2006 r., na mocy zapisu umowy spółki. W. O. nadal pełni swoją funkcję przy czym M. K. pełnił swoją funkcję do dnia 29 maja 2014 r., tj. do dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 25 kwietnia 2013 r., [...]. Wyjaśniono również, że egzekucja z majątku spółki nie przyczyniła się do zaspokojenia jej zaległości podatkowych. Wskazano w tym kontekście na wydane przez organ I instancji postanowienie z dnia 28 maja 2015 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie wskazali również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części jak i żadnych innych przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Podzielono również pogląd organu I instancji, co do tego, że w czasie pełnienia przez skarżących funkcji członków zarządu doszło do wystąpienia stanu niewypłacalności kierowanego przez nich podmiotu z uwagi na zaistnienie obu przesłanek niewypłacalności z p.u.n. Stan niewypłacalności spółki z uwagi na zaprzestanie płacenia długów wystąpił już w 2008 r. W tym też okresie winien zostać złożony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Z kolei sprawozdanie finansowe F(1) sp. z o.o. za 2009 r. wskazuje na wystąpienie drugiej z przesłanek niewypłacalności na skutek przekroczenia przez zobowiązania wartości majątku spółki. Za bezzasadne uznano twierdzenie skarżących, że nie wystąpił stan niewypłacalności spółki z uwagi na zaprzestanie płacenia długów stanowiących należności publicznoprawne będące w ocenie skarżących należnościami spornymi. Odnosząc się do zarzutów nieprzeprowadzenia wskazanych przez skarżących dowodów, wskazano, że sytuacja osobista i rodzinna skarżących pozostaje bez znaczenia dla wykazania przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Z uwagi na powyższe niecelowe było przeprowadzanie dowodów na powyższe okoliczności. Odpowiedzialność członka zarządu nie jest uzależniona od faktycznego sprawowania zarządu nad spółką. Wskazano również, że skarżący byli zobowiązani do bieżącego monitorowania wszystkich spraw spółki w tym także jej kondycji ekonomiczno – finansowej, tak aby w przypadku wystąpienia niewypłacalności wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie. Z uwagi na powyższe podnoszona okoliczność faktycznego niezajmowania się sprawami spółki nie może stanowić przesłanki uwalniającej skarżących od odpowiedzialności.

Ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. W skardze skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuca się naruszenie przepisów postępowania, w szczególności naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 121 § 1 O.p. – poprzez nieprzeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności niezbędnych dla rzeczowej i prawidłowej oceny stanu faktycznego mającego wpływ na wynik postępowania, w tym niepodjęcie czynności w zakresie wyjaśnienia okoliczności faktycznych wskazanych przez skarżących w odwołaniu od decyzji, w szczególności poprzez uznanie, że sytuacja osobista i rodzinna stron pozostaje bez znaczenia dla wykazania przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Mając na uwadze powołany przepis, do ustalenia odpowiedzialności członka zarządu konieczne jest nie tylko spełnienie pozytywnych jej przesłanek, czyli bezskuteczności egzekucji zaległości podatkowej spółki oraz powstanie zobowiązania w okresie pełnienia przez niego tej funkcji, ale także wykazanie, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu to:

- nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki,

- wykazanie, że zaległości wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o ich odpowiedzialności jako osób trzecich, Ordynacja podatkowa definiuje jako:

- wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy.

- wykazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności zbadania wymaga zaistnienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

W sprawie poddanej sądowej kontroli poza sporem jest, że skarżący pełnili funkcję członków zarządu F(1) sp. z o.o. z siedzibą w L. w okresie, w którym upłynął termin płatności zobowiązań, za które ponoszą odpowiedzialność na mocy zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika bowiem, że na podstawie umowy spółki F(1) sp. z o.o. z dnia 27 czerwca 2006 r. do pierwszego zarządu wybrani zostali M. K. jako prezes zarządu oraz W. O. jako wiceprezes zarządu. Zgodnie z umową spółki zarząd powoływany był na czas nieokreślony. W. O. wciąż pełnił funkcję członka zarządu na dzień wydania decyzji przez organ I instancji. Mandat M. K. wygasł z mocy prawa w dniu 29 maja 2014 r., tj. w dacie uprawomocnienia się wyroku skazującego za popełnienie przestępstwa z art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 299 § 1 k.k.

Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że wobec skarżących orzeczono odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. i 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz o odpowiedzialności za odsetki za zwłokę w płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za kwiecień 2013 r. Orzeczono również o solidarnej ze spółką odpowiedzialności skarżących za niezaspokojone koszty postępowania egzekucyjnego.

Wobec tego została spełniona pierwsza pozytywna przesłanka odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż organy wykazały, że zaległości spółki wynikają ze zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członków zarządu przez skarżących.

W świetle akt sprawy niesporne jest także spełnienie drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności, tj. wykazanie przez organy obu instancji, że egzekucja z majątku spółki okazała się nieskuteczna w całości lub w części.

Odnosząc się do kwestii bezskuteczności egzekucji wobec spółki, wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 (uchwała dostępna w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Ponadto stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. W związku z powyższym należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 28 maja 2015 r. oraz trzy postanowienia tego organu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 27 września 2016 r. Z uzasadnień wszystkich tych rozstrzygnięć organu egzekucyjnego wynika, że spółka nie posiada żadnych nieruchomości, ani majątku ruchomego, z którego możliwe byłoby zaspokojenie wierzycieli. Prawidłowo także wskazał organ odwoławczy na protokół wyjawienia majątku z dnia 17 maja 2014 r., z którego wynika, że F(1) sp. z o.o. nie posiada nieruchomości, środków finansowych, wierzytelności z papierów wartościowych, udziałów w innych spółkach, wierzytelności z tytułu praw autorskich oraz innych praw majątkowych. Spółka jest przy tym w posiadaniu samochodu, stanowiącego własność F(2). W tej sytuacji, mając na uwadze zarówno brzmienie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jak i treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08, stwierdzić należy, że trafnie uznano w zaskarżonej decyzji, że spełniona została także druga pozytywna przesłanka orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialności, tj. egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

W rezultacie, w świetle powyższych wyjaśnień, stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo wykazano zaistnienie obu pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Skarżący pełnili funkcję członków zarządu spółki F(1) sp. z o.o. z siedzibą w L. w okresie, w którym upłynął termin płatności zobowiązań, za które ponoszą odpowiedzialność na mocy zaskarżonej decyzji oraz egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

W tej sytuacji należy odnieść się do kwestii prawidłowości ustaleń poczynionych w zaskarżonej decyzji dotyczących niewykazania przez skarżących zaistnienia okoliczności wyłączających ich odpowiedzialność. Przypomnieć należy, że członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdy wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) lub gdy wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W sprawie poddanej sądowej kontroli niesporne jest, że nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości i nie wszczęto postępowania zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Nie wystąpiła zatem przesłanka wyłączająca odpowiedzialność skarżących za zaległości podatkowe F(1) sp. z o.o. z siedzibą w L..

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowe jest twierdzenie organów, ze zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości F(1) sp. z o.o. z siedzibą w L.. Zasadnie organ odwołał się do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm.- według stanu prawnego obowiązującego w czasie sprawowania przez skarżących funkcji członków zarządu w spółce). Zgodnie z treścią art. 11 tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, bądź w przypadku osoby prawnej, zobowiązania przekroczą wartość jej majątku, nawet wówczas gdy zobowiązania te wykonuje. Zatem w przypadku wystąpienia jednej z powyższych okoliczności reprezentant osoby prawnej, w myśl przepisów art. 21 ust. 1 tej ustawy, był zobowiązany do zgłoszenia takiego wniosku w terminie dwóch tygodni, od dnia, w którym zaprzestano płacenia długów lub majątek nie wystarczył na zaspokojenie długów. W przypadku wystąpienia pierwszej przesłanki niewypłacalności (zaprzestania płacenia długów) istotne dla stwierdzenia istnienia (bądź nieistnienia) okoliczności uwalniającej członka zarządu od solidarnej odpowiedzialności za długi spółki jest wykazanie stanu trwałego zaprzestania płacenia długów. Przy czym dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny nieistotne jest, czy nie wykonuje on wszystkich, czy tylko niektórych zobowiązań pieniężnych. Nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości również oznacza niewypłacalność dłużnika. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia jest też przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków finansowych, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn.

W świetle powyższych wyjaśnień, trafna jest konkluzja organu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w okresie pełnienia przez skarżących funkcji członków zarządu występował stan niewypłacalności spółki, z uwagi na zaistnienie obu przesłanek niewypłacalności. Z akt sprawy wynika, że oprócz zobowiązań, których dotyczy zaskarżona decyzja, spółka nie uregulowała również w terminie zobowiązań publicznoprawnych, z tytułu podatku akcyzowego oraz długu celnego za okres lipiec, sierpień, październik, grudzień 2008 r., luty - wrzesień, listopad, grudzień 2009 r. oraz styczeń 2010 r. w łącznej kwocie [...]zł, oraz z tytułu opłaty za uzyskaną koncesję na obrót paliwami ciekłymi za 2013 r. w kwocie [...]zł. Spółka posiadała również zadłużenie w podatku od towarów i usług za I, II, III kwartał 2011 r., II, III kwartał 2012 r., II kwartał 2013 r. w łącznej kwocie [...]zł. Biorąc pod uwagę powyższe zaległości spółki stwierdzić należy, że prawidłowo uznano w zaskarżonej decyzji, że stan niewypłacalności spółki z uwagi na zaprzestanie płacenia długów wystąpił już w 2008 r. i w tym okresie winien być zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości spółki. Mimo tego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został w ogóle zgłoszony. Ponadto biorąc pod uwagę dane finansowe, zawarte w sprawozdaniu finansowym Spółki za 2009 r., w tym wartość zobowiązań, wartość majątku oraz ujemną wartość kapitału własnego, które na dzień 31 grudnia 2009 r. wyniosły odpowiednio [...] zł, [...] zł i (-) [...] zł, należy stwierdzić, że ziściła się druga przesłanka niewypłacalności spółki ze względu na fakt, że wartość zobowiązań przewyższa wartość majątku, wskazana w art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Z akt sprawy wynika, że za następne lata spółka nie złożyła sprawozdań finansowych do organu rejestrowego ani też do organu podatkowego.

Na ocenę zaistnienia powyższej przesłanki nie może wpłynąć argumentacja skarżących, zgodnie z którą nie wystąpił stan niewypłacalności spółki z uwagi na zaprzestanie płacenia długów, gdyż zaległości publicznoprawne spółki były należnościami spornymi. Trafnie zauważył organ, że zaległości te były zobowiązaniami wymagalnymi, co oznacza że winny być uregulowane przez spółkę zgodnie z terminem ich płatności. W rezultacie, nieuiszczenie tych zobowiązań publicznoprawnych oznacza, że spółka zaprzestała płacenia długów.

Prawidłowo ustalono także w zaskarżonej decyzji, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy skarżących. W toku postępowania skarżący argumentowali, że okoliczności związane z sytuacją rodzinną i osobistą uniemożliwiły im prowadzenia spraw spółki. W związku z tym domagali się przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków - M. O. i M. K.. Trafnie jednak zwrócił uwagę organ w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są innym dowodem. Tymczasem, w świetle art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej, sytuacja osobista i rodzinna członków zarządu pozostaje bez znaczenia dla wykazania przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Stanowisko organu jest tym bardziej zasadne, że sakrżący nie sprecyzowali, na czym polegała zła sytauacja rodzinna i w jaki sposób wpłynęła na brak wniy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Skarżący nie wykazali, że zła sytuacja rodzinna, na którą się powoływali była okolicznością, która w sposób obiektywny wykluczyła możliwość zgłoszenia we własciwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zasadnie zatem zaznaczył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że odpowiedzialność członka zarządu nie jest uzależniona od faktycznego sprawowania zarządu Spółki. Skarżący zatem zobowiązani byli do bieżącego monitorowania wszystkich spraw spółki, w tym także kondycji ekonomiczno-finansowej, tak aby w przypadku wystąpienia niewypłacalności spółki wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony z uwzględnieniem terminu wskazanego przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego. Dlatego też wskazywana przez skarżących okoliczność, że faktycznie nie zajmowali się sprawami spółki nie może stanowić przesłanki uwalniającej skarżaych od solidarnej odpowiedzialności za zaległość podatkową. Pełnienie funkcji członka zarządu ma charakter dobrowolny i w przypadku braku możliwości faktycznego zarządzania spółką skarżący winni byli złożyć rezygnację z pełnionej funkcji.

W rezultacie nie znajduje uzasadnienia podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób umożliwiający wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności niezbędnych dla rzeczowej i prawidłowej oceny stanu faktycznego mającego wpływ na wynik postępowania, w tym niepodjęcie czynności w zakresie wyjaśnienia okoliczności faktycznych wskazanych przez skarżących w odwołaniu od decyzji, w szczególności poprzez uznanie, że sytuacja osobista i rodzinna stron pozostaje bez znaczenia dla wykazania przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Wbrew twierdzeniom skarżących w toku postępowania podatkowego poddanego sądowej kontroli ustalono stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Organy ustaliły wystąpienie pozytywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazano bezskuteczność egzekucji zaległości podatkowej spółki oraz ustalono, że termin płatności zobowiązań przypadał w okresie pełnienia przez skarżących funkcji członków zarządu. Wykazano także, że nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne, tzn. skarżący nie wykazali, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), nie wykazali, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy oraz nie wskazali mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W rezultacie niezasadny jest zarzut naruszenia art. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Na podstawie art. 187 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§ 1). Organ podatkowy może w każdym stadium postępowania zmienić, uzupełnić lub uchylić swoje postanowienie dotyczące przeprowadzenia dowodu (§ 2). Art. 188 Ordynacji podatkowej stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Natomiast na mocy art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Odnosząc się do powołanych przepisów, podkreślić należy, że żądanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczności wykazania złej sytuacji rodzinnej skarżących nie zmierzało do ustalenia okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego zaniechanie przeprowadzenia tego dowodu przez organ nie stanowi naruszenia przepisów postępowania.

W sprawie poddanej sądowej kontroli niesporne jest natomiast, że skarżący nie wskazali mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Podsumowując, stwierdzić należy, że prawidłowo uznano w zaskarżonej decyzji, że zaistniały przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności skarżących za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2012 r. i 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz o odpowiedzialności za odsetki za zwłokę w płatności zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za kwiecień 2013 r.

Konkludując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że w sprawie poddanej sądowej kontroli decyzje organów podatkowych obu instancji stanowią wynik trafnego zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej. Organy wydające zaskarżone rozstrzygnięcia nie naruszyły przepisów materialnego i procesowego prawa podatkowego. Wobec powyższego nie zachodzą przesłanki uzasadniające konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy Sąd orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jak w sentencji wyroku.