Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 162/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3,art. 149 par. 1a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 35, art. 36, art. 12
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi J.S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącej J.S. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej J.S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Małoletnia J.S., reprezentowana przez matkę O.S. , wystąpiła z wnioskiem do Wojewody (...) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek wpłynął do organu w dniu 18 lutego 2021 r.

W dniu 15 kwietnia 2021r. przedłożono organowi następujące dokumenty: fotografie, kserokopie paszportów małoletniej J.S. oraz jej rodziców O.S. i V.S. (potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika organu), umowę o pracę V.S. , umowę najmu mieszkania z aneksem, powiadomienie o nadaniu numeru PESEL, druk ZUS P ZUA, oświadczenia rodziców małoletniej o wyrażeniu zgody na jej pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz w sprawie zobowiązania się do pokrycia wszelkich kosztów związanych z jej pobytem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2021r. Wojewoda (...) poinformował przedstawiciela ustawowego małoletniej, O.S. , że termin do wydania decyzji w sprawie został przedłużony do dnia 30 września 2021 r.

Pismem z dnia 14 października 2021 r. wnioskodawczyni reprezentowana przez pełnomocnika złożyła ponaglenie w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.

Pismem z dnia 26 października 2021 r. Wojewoda (...) wezwał pełnomocnika strony do przedłożenia aktu urodzenia małoletniej J.S. .

Pismem z dnia 27 października 2021 r. Wojewoda (...) wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 26 stycznia 2022 r.

Pismem z dnia 28 października 2021 r. Wojewoda (...) przekazał ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśniając, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniej J.S. został złożony ze względu na pobyt z rodzicami. Wojewoda (...) nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dla O.S. i V.S. . W związku z powyższym organ nie mógł wydać decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniej, ponieważ nie zachodzą okoliczności uzasadniające pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Ponadto czynności podejmowane były niezwłocznie, na ile pozwalało obciążenie pracowników liczbą wpływających wniosków oraz zasoby kadrowe.

W dniu 19 listopada 2021 r. wpłynął do organu akt urodzenia J.S. .

W dniu 16 grudnia 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez Wojewodę (...) skarga J.S. , działającej przez przedstawicielkę ustawową O.S. i reprezentowaną przez pełnomocnika, wniesiona w dniu 8 listopada 2021 r., na bezczynność Wojewody (...) w postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wojewody (...) do wydania w terminie miesiąca rozstrzygnięcia w sprawie, stwierdzenie, że Wojewoda (...) dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W skardze podniesiono zarzuty naruszenia:

a. przepisu art. 35 § 1 k.p.a., poprzez niezałatwienie niniejszej sprawy zgodnie z określonym w tym przepisie terminie załatwienia sprawy, tj. bez zbędnej zwłoki;

b. przepisu art. 36 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez niezawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie;

c. przepisu art. 37 § 4 k.p.a., poprzez nieprzekazanie ponaglenia organowi wyższego stopnia bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie siedmiu dni, co skutkowało brakiem rozpatrzenia ponaglenia do chwili obecnej;

d. przepisu art. 7 i 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

e. przepisu art. 9 k.p.a., poprzez naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego, tj. zasady informowania, udzielania informacji stronie;

f. przepisu art. 12 k.p.a., poprzez naruszenie naczelnej zasady postępowania administracyjnego, tj. szybkości i prostoty postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że sytuacja, w której skarżąca po złożeniu wniosku czeka prawie 8 miesięcy na podjęcie jakichkolwiek czynności przez organ, a w trakcie tego oczekiwania jedyną odpowiedzią organu jest pismo z informacją o nowym terminie załatwienia sprawy i po upływie wyznaczonego (przedłużonego) terminu nie następuje zakończenie sprawy przez wydanie rozstrzygnięcia, nie da się pogodzić z regułami państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie przez organ prawa. Skarżąca jest też pozbawiona możliwości korzystania z pełni praw przysługujących osobie posiadającej zezwolenie na pobyt czasowy, w tym np. przekraczania granicy w celu odwiedzenia rodziny bez konieczności uzyskiwania wizy, nie może też uzyskać wsparcia z programu 500+. Skarżąca podkreśliła też, że organ dopuścił się opieszałości w przekazaniu złożonego ponaglenia. Wszystkie te okoliczności uzasadniają przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł.

W odpowiedzi na skargę z dnia 6 grudnia 2021 r. Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi organ wyjaśnił, że ponaglenie przekazane zostało do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z dnia 28 października 2021r. oraz że w sprawie w dniu 6 grudnia 2021 r. wydana została decyzja o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 5 grudnia 2024 r. Decyzja o udzieleniu zezwolenia małoletniej była zależna od rozstrzygnięcia wniosku rodziców, które Wojewoda (...) wydał 6 grudnia 2021r.

Pismem z dnia 20 stycznia 2021 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 3 grudnia 2021r., które załączyła do pisma. Postanowieniem tym o nr (...) Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do dnia 1 kwietnia 2022r. Ponadto organ ten zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie i stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 sąd: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że co do zasady warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność i przewlekłość organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Poza sporem było, że skarżąca spełniła formalny wymóg wniesienia skargi, gdyż poprzedziła ją wniesieniem ponaglenia do właściwego organu. Tym samym przesłanka do wniesienia skargi w niniejszej sprawie została spełniona.

Wskazać również należy, że dopuszczalności rozpoznania sprawy ze skargi na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania nie ogranicza okoliczność zakończenia postępowania administracyjnego po wniesieniu skargi. Wojewoda (...) decyzją z dnia 6 grudnia 2021 r. udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 5 grudnia 2024 r. Oznacza to jednak, że na dzień wniesienia skargi postępowanie administracyjne nie było zakończone, co z kolei oznacza brak podstaw do umorzenia postępowania jedynie z tego względu, że organ zakończył postępowanie po dniu wniesienia skargi i przed wydaniem przez Sąd orzeczenia.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę akceptuje stanowisko, zajęte m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2021 r. III SAB/Gd 27/21, zgodnie z którym możliwość uwzględnienia skargi poprzez stwierdzenie przez sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczy także sytuacji, kiedy organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania dotyczące terminów załatwienia sprawy w dniu wniesienia skargi - wobec czego skarga ta była uzasadniona - jednak w dacie orzekania przez sąd wydał już stosowny akt lub dokonał czynności, a zatem nie jest możliwe zobowiązanie go do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności. Nowe brzmienie art. 149 § 1 p.p.s.a. nadano ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W uzasadnieniu do projektu nowelizacji (druk sejmowy nr 1633/VII kadencja) stwierdzono, że: "(...) proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności. Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości". Intencją ustawodawcy odczytaną z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w aspekcie nadania nowej treści art. 149 p.p.s.a., było zatem wzięcie pod rozwagę stanu sprawy administracyjnej z daty wnoszenia skargi, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

W złożonej skardze zarzucono Wojewodzie (...) bezczynność w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735, z późn. zm., zwanej dalej także "k.p.a."), bezczynność to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (a więc w terminie dodatkowym wyznaczonym przez organ). Skarga na bezczynność stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie.

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi należało uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego postępowanie jest przedmiotem skargi. Należy odnotować, że z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji dodano art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym w myśl art. 112a ust. 2 nowelizacji termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W przepisie art. 13 nowelizacji przewidziano przepisy intertemporalne. W myśl art. 13 ust. 1 nowelizacji wskazano, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 [ustawa o cudzoziemcach] w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 nowelizacji, jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W niniejszej sprawie postępowanie prowadzone wobec skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zakończone zostało wydaniem w dniu 6 grudnia 2021 r. decyzji, co miało miejsce przed wejściem w życie powyższej nowelizacji. Oznacza to, że przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie miał zastosowania, co wynika wprost z art. 13 ust. 1 nowelizacji. W związku z powyższym kontrola prowadzonego przez Wojewodę (...) postępowania pod kątem zarzucanej mu bezczynności, musi nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie przedmiotowej nowelizacji. W tym zaś stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm.) nie określały terminu w jakim powinna zostać wydana decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tej materii należy zatem odwołać się do przepisów k.p.a., odnotowując jednocześnie, że art. 109 ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach, które przewidują zwrócenie się do określonych organów o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego i przewidujące termin na udzielenie tej odpowiedzi, nie miał w sprawie zastosowania, bowiem wnioskodawczyni w chwili złożenia wniosku nie ukończyła 13 lat (art. 109 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach).

Natomiast na gruncie k.p.a. należy wskazać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem, niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Mając na uwadze przywołane powyżej regulacje Sąd doszedł do przekonania, że Wojewoda (...) dopuścił się bezczynności w sprawie udzielenia J.S. zezwolenia na pobyt czasowy.

Wniosek skarżącej o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody (...) w dniu 18 lutego 2021 r. i od tego dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku. W dniu 15 kwietnia 2021 r. do akt sprawy wpłynął szereg dokumentów w uzupełnieniu wniosku. Pierwszą czynnością organu wobec skarżącej, znajdującą materialne odzwierciedlenie w przekazanych Sądowi aktach administracyjnych, było wezwanie pełnomocnika skarżącej do przedłożenia aktu urodzenia małoletniej J.S. . Podkreślić należy, że czynności tej dokonano w dniu 26 października 2021r., czyli niemal osiem miesięcy od wpływu wniosku i sześć miesięcy od daty uzupełnienia wniosku, co niewątpliwie stanowi rażące przekroczenie wynikających z powyższych przepisów reguł dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych. Obowiązkiem organu była nie tylko rejestracja wniosku, ale również weryfikacja złożonego wniosku pod kątem wymogów formalnych, w tym oceny kompletności załączonych dokumentów. Skoro jedynym brakującym dokumentem był akt urodzenia małoletniej, to nie znajduje usprawiedliwienia wezwanie o jego przedłożenie 8 miesięcy od wpływu wniosku i 6 miesięcy od uzupełnienia wniosku przez stronę. Świadczy to o niedopełnieniu przez organ obowiązku niezwłocznej weryfikacji wniosku pod kątem formalnym.

Organ nie dopełniał również obowiązków wynikających z art. 36 § 1 k.p.a. Pierwsze zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie sporządzone zostało dopiero w dniu 21 kwietnia 2021 r. Wskazano w nim termin załatwienia sprawy na dzień 30 września 2021r., który również nie został dotrzymany. Kolejne zawiadomienie sporządzone zostało po jego upływie, tj. w dniu 27 października 2021r.

Sąd zgadza się z pełnomocnikiem strony, że sytuacja, w której skarżąca po złożeniu wniosku czeka prawie 8 miesięcy na podjęcie jakichkolwiek czynności przez organ, a w trakcie tego oczekiwania jedyną odpowiedzią organu jest pismo z informacją o nowym terminie załatwienia sprawy i po upływie wyznaczonego (przedłużonego) terminu nie następuje zakończenie sprawy przez wydanie rozstrzygnięcia, nie da się pogodzić z regułami państwa prawa i wskazuje na rażące naruszenie przez organ prawa.

Podnoszony przez organ argument, że decyzja o udzieleniu zezwolenia małoletniej była zależna od rozstrzygnięcia wniosku jej rodziców, które Wojewoda (...) wydał w dniu 6 grudnia 2021r., nie mógł zostać uwzględniony. Również bowiem i w sprawie udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy dla rodziców małoletniej O.S. i V.S. postępowanie prowadzone było przewlekle, o czym Sąd ma wiedzę z urzędu, w związku z wydaniem w dniu 17 marca 2022 r. wyroków w sprawach o sygnaturach akt odpowiednio III SAB/Gd 163/21 i 164/21.

Powyższe uzasadnia wniosek, że Wojewoda (...) dopuścił się bezczynności w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał, że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę organ nie wskazał żadnych okoliczności usprawiedliwiających bezczynność w tej sprawie. Jak wyżej wskazano, argument, że decyzja o udzieleniu zezwolenia małoletniej była zależna od rozstrzygnięcia wniosku rodziców, nie mógł zostać uwzględniony z podanych wyżej przyczyn.

Sąd ocenił, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać przy tym pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała w ocenie Sądu miejsce, gdyż załatwienie nieskomplikowanej sprawy wielokrotnie przekroczyło zastrzeżony przepisami termin, a organ nie wskazał niezależnych od organu podstaw takiego stanu rzeczy.

Sąd uwzględnił też wniosek o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie wskazuje się, że przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, na co wskazuje posłużenie się przez ustawodawcę w treści wspomnianego przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. W tej sytuacji ocenie podlegają konkretne okoliczności danej sprawy.

Instytucja sumy pieniężnej ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania i pełni funkcję prewencyjną (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 616). Przyjąć zatem należy, że jej celem jest m.in. zdyscyplinowanie organu i zapobieżenie w przyszłości tego rodzaju naruszeniom przez organ, przy czym zasądzona kwota pełni także funkcję kompensacyjną za czas nieuzasadnionego oczekiwania na działanie organu i poniesione w związku z tym konsekwencje braku należytego (terminowego) działania organu w sprawie.

Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani nie ma waloru odszkodowania tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Stanowi ona natomiast swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś jej przyznanie powinno być uzależnione od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącego oraz ewentualnego zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1442/20 oraz z dnia 24 września 2020 r.; sygn. akt I GSK 1172/20). Suma pieniężna powinna wynagrodzić stronie niedogodności związane z opieszałym, a co za tym idzie wadliwym działaniem organu. W okolicznościach sprawy przyznanie sumy pieniężnej ma zatem na celu zwalczenie wadliwego działania organu oraz jego zdyscyplinowane na przyszłość.

Mając na uwadze z jednej strony argumentację skargi wskazującą na negatywne przeżycia związane z brakiem pewności co do prawa pobytu i brak możliwości korzystania ze świadczenia wychowawczego 500+, a z drugiej strony, czas trwania bezczynności organu, Sąd uznał, że kwota 1000 zł będzie kwotą adekwatną, stanowiącą dla strony rodzaj rekompensaty za związane z tym niedogodności a z drugiej strony zdyscyplinuje organ na przyszłość. Sąd uznał przy tym, że żądana przez stronę skarżącą w skardze kwota 5.000 zł była zbyt wygórowana. Należy też wskazać, że zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej nie wyklucza dochodzenia od organu odszkodowania na drodze cywilnej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody (...) na rzecz skarżącej 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis sądowy w kwocie 100 zł uiszczony od skargi, wynagrodzenie reprezentującego stronę radcy prawnego, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).