Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 287/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] z udziałem B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o umorzenie mandatu karnego kredytowego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania B. D. od decyzji [...] Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2010 r. odmawiającej umorzenia należności z tytułu kar grzywny w łącznej kwocie 500 zł, uchyliła zaskarżoną decyzję w całości (wraz z prostującym ją postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r.) i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało oparte na następujących ustaleniach i rozważaniach:

Pismem z dnia 12 marca 2010 r. B. D. wystąpił do Straży Miejskiej w [...] o umorzenie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w kwocie 500 zł za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym. Wniosek ten został przekazany przez Straż Miejską do [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Prezydent [...], działając na podstawie art. 64 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), odmówił umorzenia należności z tytułu kary grzywny nałożonych w formie trzech mandatów w kwocie : 100 zł w dniu [...] marca 2009 r., 300 zł w dniu [...] września 2009 r. i 100 zł w dniu [...] września 2009 r., zaś postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. w trybie art. 113 § 1 sprostował rozdzielnik decyzji.

Odwołanie od decyzji złożył B. D. wskazując na swoje ubolewanie za zaistniałe fakty i stan zdrowia.

Skład orzekający kolegium w pierwszej kolejności wskazał ze kwestionowana decyzja jest wadliwa formalnie, gdyż organ pierwszej instancji nie zwrócił uwagi, że przywołane w decyzji jako podstawa prawna rozstrzygnięcia żądania B. D., art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, rozpoczynają się od odesłania do art. 60, w którym nie zostały wymienione grzywny nakładane w postępowaniach o wykroczenia. A więc rozpoznawanie tego rodzaju spraw mieści się w kategorii spraw wskazanych w art. 1 kpa. Do rozpoznania takich spraw właściwe jest postępowanie sądowe i Prezydent [...] powinien pouczyć zainteresowanego o swojej niewłaściwości – zwracając podanie zgodnie z dyspozycją art. 66 § 3 kpa. Organ przytoczył fragment uzasadnienia wyroku sygn. akt V SA/Wa 101/10 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2010 r., w którym stwierdzono, że "postępowanie mandatowe jako szczególny tryb postępowania w sprawach o wykroczenia uregulowane zostało w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 133 poz. 848 ze zm.) – art. 95 i następne ustawy. Zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 powyższej ustawy w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowego, wydawanego ukaranemu za pośrednictwem odbioru. Mandat taki powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia grzywny w terminie 7 dni przyjęcia mandatu oraz o skutkach nieuiszczenia grzywny w terminie. Staje on się prawomocny z chwilą przyjęcia pokwitowania jego odbioru przez ukaranego – art. 98 § 3 k.p.s.w.

Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia przewiduje również możliwość i procedurę postępowania w zakresie zaskarżania prawomocnych mandatów karnych. Stanowi o tym przepis art. 101 k.p.s.w., zgodnie z którym prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty Prawomocny mandat karny uchla sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna – art. 101 § 1 k.p.s.w.".

W takim stanie faktycznym i prawnym należy uznać decyzję Prezydenta m .st. Warszawy za wadliwą, a podjęcie postępowania administracyjnego dotyczącego umorzenia grzywny za nieuzasadnione. Skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji i umorzeniem wszczętego postępowania administracyjnego.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżył Prokurator Rejonowy dla [...] w [...] zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez błędne przyjęcie, iż nie ma on zastosowania w sprawie i nie rozpoznanie merytoryczne sprawy oraz obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść decyzji tj. art. 101 k.p.s.w. poprzez błędne przyjęcie, iż ma on zastosowanie w niniejszej sprawie.

Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skargi podkreślono m. in., że bezpodstawnie, błędne i sposób dowolny Kolegium Odwoławcze uznało pismo B. D. z dnia 12 marca 2010 r. jako wniosek o uchylenie prawomocnego mandatu karnego w rozumieniu art. 101 k.p.s.w. Dopuściło się tym samym obrazy tego przepisu. Przepis art. 101 k.p.s.w. ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy strona wnosi o ustalenie, iż czyn będący przedmiotem mandatu nie zawiera znamion czynu zabronionego jako wykroczenie, a wniosek o uchylenie mandatu musi zostać złożony w terminie zawitym 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu. Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do, faktu iż pisma w sprawie B. D. składał z uchybienie terminu z art. 101 k.p.s.w., nie wnosił o przywrócenie terminów i nigdy nie kwestionował ustaleń organu I instancji co do ustaleń jego winy. W swych pismach w sposób werbalny wnosił o umorzenie nałożonych na niego kar z uwagi na trudną sytuację materialną. Prezydent [...] słusznie pozytywnie ocenił swoją właściwość co do rozpoznania wniosku obwinionego z dnia 12 marca 2010 r. Odpisy decyzji merytorycznych w sprawie zawierają prawidłowe pouczenia dla obwinionego co do możliwości ich zaskarżenia i nie zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż nie zrozumiał on treści pouczeń. W sposób jednoznaczny B. D. zmierza do umorzenia mu prawomocnie wymierzonych kar grzywien. Organ administracji winien zatem ocenić treść pisma zgodnie z intencją jego autora. Kolegium winno więc rozpoznać odwołanie B. D. z dnia 1 czerwca 2010 r. w sposób merytoryczny. Brak więc jest zatem podstaw do umorzenia postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona i jako taka skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie niniejszej zainicjowane zostało pismem B. D. z dnia 12 marca 2010 r., w którym zwrócił się on do Straży Miejskiej w [...] o umorzenie grzywny będącej konsekwencją ukarania mandatami karnymi nałożonymi za spożywanie alkoholu w miejscu publicznym (art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi – Dz. U. nr 35/1982 poz. 230 ze zm.).

Zarówno w piśmie, o którym wyżej mowa jak i w późniejszej korespondencji kierowanej do organów B. D.i nie kwestionował faktu popełnienia wykroczeń. Nie kwestionował również zasadności nakładanych kar jak i ich wysokości. Przyznawał wręcz, że jego zachowanie polegające na spożywaniu alkoholu w miejscach publicznych było karygodne. Jego prośba o umorzenie należności zaakcentowana także w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji wiązała się jedynie z jego sytuacją materialną i osobistą. Skarżący twierdził bowiem, że ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy a zatem i uzyskać stosownych środków na opłacenie nałożonych na niego mandatów.

W istocie więc skarżący nie odwoływał się do procedury przewidzianej w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, który w art. 101 § 1 stanowi, że prawomocny mandat karny podlega uchyleniu jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Mało tego uchylenie, o którym mowa następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu.

Powyższe oznacza, iż wykładnia przepisu art. 101 k.p.s.w. dokonana przez organ odwoławczy była wadliwa, zaś odwołanie się do poglądów wyrażonych przez tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 101/10 błędne. Sprawa ta dotyczyła bowiem zupełnie innego stanu faktycznego. Skarżący w tejże sprawie podnosił, że w momencie przyjmowania i podpisywania mandatu karnego przebywał w szpitalu będąc w szoku powypadkowym. Nie był zatem w pełni świadomy co do czynności które podejmował. W sprawie, o której mowa (w przeciwieństwie do sprawy niniejszej) kwestią sporną było ustalenie, czy art. 102 k.p.s.w. daje organowi sprawującemu nadzór nad postępowaniem mandatowym możliwość uchylenia bądź "anulowania" prawomocnego mandatu karnego w sytuacji kiedy skarżący zakwestionował zasadność nałożenia grzywny w związku z uczestniczeniem w kolizji drogowej jak również przedstawił wątpliwości co do okoliczności towarzyszących nałożeniu grzywny będącej konsekwencją mandatu.

Zdaniem Sądu należności o umorzenie, których wnosił skarżący były objęte treścią art. 60 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157/2009 poz. 1240 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są m. in. dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego w postaci pobranych przez jednostkę samorządu terytorialnego dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Z powyższym przepisem koresponduje art. 100 k.p.s.w. zgodnie z którym ściągane grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przy czym grzywna ta stanowi dochód budżetu państwa a gdy nałożył ją funkcjonariusz organu podlegającego władzom jednostki samorządu terytorialnego – stanowi dochód tej jednostki samorządu.

Właściwość organów orzekających w obu instancjach sprawy niniejszej wynika z art. 61 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 4 ustawy o finansach publicznych.

Z przepisu tego wynika, że organami pierwszej instancji właściwym do wydania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej są:

• w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa.

Organami odwoławczymi są natomiast:

• samorządowe kolegia odwoławcze – od decyzji, o który mowa w ust. 1 pkt 2.

Nie ma więc racji SKO twierdząc, że właściwy do rozpoznania wniosku B. D. był sąd. Właściwość sądu wynika w prawdzie z art. 101 § 2 k.p.s.w. jednakże dotyczy uprawnienia do uchylania prawomocnego mandatu karnego, nie zaś uprawnień do umarzania grzywny będącej konsekwencją ukarania mandatem, którego zasadności adresat nie podważa zmierzając jedynie do umorzenia należności pieniężnej (wynikającej z tegoż mandatu) z powodu swojej sytuacji materialnej i zawodowej.

Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.