Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2756/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Szef Służby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 105 ust. 1 pkt 9
journal: Dz.U. 2013 poz 1404
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 424/17 w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 18 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz W.S. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2017 r. o sygn. akt II SA/Wa 424/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia 18 czerwca 2014 r. nr [...]w przedmiocie zwolnienia ze służby.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Dyrektor Izby Celnej w [...]decyzją z dnia 19 marca 2014 r. nr [...], zwolnił Wojciecha Sochę ze służby celnej w Izbie Celnej w [...], po upływie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 105 pkt 9, art. 107 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 4, art. 188 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1404).

W motywach uzasadnienia organ pierwszej instancji podał, że stosownie do art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku zaistnienia ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków, a w szczególności, gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych.

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ wskazał min., że z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, że W.S. w dniu 26 lipca 2013 r., będąc w trakcie swojego urlopu wypoczynkowego, uczestniczył w spotkaniu towarzyskim, podczas którego spożywał alkohol. Na spotkanie to zabrał ze sobą broń prywatną, której nie zdążył odwieźć do domu.

W dniu zaś 27 lipca 2013 r., w godzinach porannych, W.S. wraz z dwoma znajomymi udał się taksówką do [...]. Jednakże zamiast do [...]wymienieni ok. godz. 6.00 dotarli do lokalu, w którym przebywały osoby spoza Służby Celnej. W lokalu tym doszło do sytuacji, w której W.S. wyjął, przeładował i wymierzył broń w kierunku właściciela lokalu oraz jednego z pracowników ochrony. Później rozładował jednak i odłożył broń, po czym został wyprowadzony przez pracownika ochrony na zewnątrz lokalu. Na miejsce zdarzenia została wezwana Policja. Policjanci doprowadzili W.S., w celu wytrzeźwienia, do pomieszczenia dla osób zatrzymanych w [...]. Tam ustalono, że funkcjonariusz miał 2,45 promila alkoholu we krwi.

Za posiadanie broni, w stanie po spożyciu alkoholu, Sąd Rejonowy w [...]wyrokiem nakazowym z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt [...]uznał W.S. winnym czynu przewidzianego w art. 51 ust. 2 pkt 4 ustawy o broni i amunicji oraz wymierzył mu grzywnę w kwocie 1000 zł.

W uzasadnieniu decyzji, Dyrektor Izby Celnej w Przemyślu podał, że nie jest on organem uprawnionym do oceny czy wskazana kara, wymierzona w odrębnym postępowaniu przez właściwe organy sądowe, jest rzeczywiście adekwatna do popełnionego przez funkcjonariusza czynu. W sprawie istotne jest natomiast to, czy W.S. swoim postępowaniem daje gwarancję należytego wykonywania obowiązków służbowych i czy powinien pozostać w gronie funkcjonariuszy celnych. Zdaniem organu, W.S. bez wątpienia swoim zachowaniem złamał zakaz posiadania broni w stanie po spożyciu alkoholu. Tym samym naruszył regulację prawną, której celem jest przede wszystkim ochrona życia i zdrowia ludzkiego. Oczywistym jest, że broń w rękach osoby, która uprzednio spożywała alkohol, stanowi śmiertelne niebezpieczeństwo. Posiadanie broni w stanie po spożyciu alkoholu świadczy o tym, że W.S. dopuszczał możliwość postępowania wbrew przepisom prawa. Swoim zachowaniem wykazał on, że nie jest funkcjonariuszem godnym zaufania. O jego nieodpowiedzialności i braku profesjonalizmu, zdaniem organu, świadczy to, że świadomie postanowił spożywać alkohol w momencie posiadania przy sobie broni. Dobrowolnie też znalazł się w lokalu, w którym doszło do incydentu z jego udziałem. Decydując się na to, W.S. powinien przewidzieć negatywne konsekwencje swoich wyborów, zwłaszcza w sytuacji, gdy ma on duże doświadczenie oraz wiedzę odnośnie posługiwania się bronią, gdyż jest wieloletnim wykładowcą i egzaminatorem w tym zakresie. Fakt, że W.S., mimo swojego doświadczenia naruszył przepisy dotyczące posiadania i posługiwania się bronią, świadczy, zdaniem organu, o tym, że funkcjonariusz nie gwarantuje, że będzie należycie i zgodnie z prawem wykonywał obowiązki służbowe. To on sam doprowadził do sytuacji, w której działał wbrew przepisom prawa, stanowiąc zagrożenie dla siebie oraz innych osób. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w [...], incydent, który z udziałem W.S. miał miejsce w dniu 27 lipca 2013 r., w sposób istotny zaszkodził wizerunkowi oraz prestiżowi formacji. Organy Służby Celnej musiały się ustosunkować do tego zdarzenia, gdyż było ono szeroko opisywane oraz komentowane przez media.

Organ wskazał, że ważną przyczyną, o której mowa w art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, było to, że skarżący naruszył przepisy w stanie po spożyciu alkoholu, co powoduje uznanie, że nie gwarantuje on swoją postawą należytego i zgodnego z prawem, wykonywania obowiązków służbowych.

Z uwagi na powyższe organ pierwszej instancji nie uwzględnił również negatywnych opinii Związku Zawodowego Pracowników Izby Celnej w [...]oraz Zakładowej Organizacji Związkowej Związku Zawodowego Celnicy PL, co do zamiaru zwolnienia skarżącego ze służby.

Odwołania od powyższej decyzji wniósł skarżący Zakładowa Organizacja Związkowa ZZ Celnicy PL.

Szef Służby Celnej decyzją z dnia 18 czerwca 2014 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 19 marca 2014 r. Powołując się na zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, Szef Służby Celnej stwierdził, że niewątpliwie słuszny interes strony przemawia za pozostawieniem funkcjonariusza w służbie. Skarżący przed zdarzeniem z dnia 27 lipca 2013 r., nie był karany dyscyplinarnie, a przełożeni nie mieli zastrzeżeń do realizacji przez niego zadań, co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy opinie służbowe. Był on był wielokrotnie wyróżniany, nagradzany i awansowany, uczestniczył w licznych szkoleniach i kursach, podnosząc w ten sposób swoje kwalifikacje zawodowe. Brał również udział w licznych projektach mających na celu usprawnienie działania Służby Celnej.

Organ odwoławczy podniósł, że musi mieć jednak na względzie, iż Służba Celna stanowi formację utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej. Do zadań Służby Celnej należy również rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw i wykroczeń w zakresie określonym w art. 2 ust. 1 ustawy. Funkcjonariusze celni, realizując zadania Służby Celnej, pełnią społecznie doniosłą rolę - służą dobru wspólnemu wszystkich obywateli - Rzeczypospolitej Polskiej. To poprzez służbę pełnioną m.in. przez funkcjonariuszy celnych przejawia się państwo. Z powyższych względów nieprzestrzeganie przez funkcjonariusza celnego obowiązujących regulacji prawnych, tj. przepisów prawa dotyczących posiadania i noszenia tak niebezpiecznego dla życia i zdrowia ludzkiego przedmiotu, jakim jest broń, stoi w sprzeczności z interesem społecznym i stanowi przeszkodę do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego przejawiającego się w pozostawieniu go w służbie.

Organ odwoławczy podkreślił, że W.S. dysponował zarówno wiedzą, jak i doświadczeniem w zakresie posługiwania się bronią. Jako posiadacz m.in. uprawnień instruktora strzelectwa sportowego i bojowego, wykładowca i egzaminator w zakresie posługiwania się bronią, niewątpliwie powinien zdawać sobie sprawę, że posiadając przy sobie broń, w stanie po użyciu alkoholu, postępuje wbrew obowiązującym w tym względzie przepisom, stwarzając zagrożenie nie tylko dla siebie, ale i innych osób przebywających w jego otoczeniu.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniach zarzutu braku dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego przebiegu zdarzenia i okoliczności, w których W.S. wyjął broń oraz motywów jego działania, organ wyjaśnił, że nie miały one istotnego znaczenia w sprawie. Przyczyną podjęcia przez organ pierwszej instancji decyzji o zwolnieniu ze służby było działanie W.S. wbrew obowiązującym przepisom prawa, a mianowicie posiadanie broni w stanie po spożyciu alkoholu, wyjęcie jej i kierowanie w stronę innych osób, a przez to stworzenie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego. Te z kolei fakty, ustalone zostały przez organ pierwszej instancji wyłącznie na podstawie niebudzących wątpliwości dowodów, pochodzących od niezależnych organów państwowych (Policja i Prokuratura) oraz od samego skarżącego. Zatem skarżący swoim zachowaniem udowodnił, że zdolny jest do świadomego działania wbrew przepisom prawa.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi W.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymują argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 1551/14, oddalił skargę na ww. decyzję Szefa Służby Celnej. Naczelny Sąd Administracyjny jednakże wyrokiem z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 3330/15 uchylił ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. NSA uznał bowiem, że przyjęty przez WSA w Warszawie stan faktyczny sprawy nie znajduje w pełni uzasadnienia w aktach sprawy, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), a uzasadnienie tego wyroku nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 141 § 4 P.p.s.a., a są to uchybienia, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W swoim wyroku NSA podkreślił, że uchylenie wyroku Sądu I instancji nie przesądza ostatecznego wyniku sprawy. Zobowiązuje jedynie ten Sąd do ponownego rozpoznania sprawy oraz dokonania analizy zarzutów zawartych w skardze i skonfrontowania ich z ustaleniami organów oraz materiałem dowodowym sprawy, a następnie sporządzenia uzasadnienia, które będzie spełniało wymagania przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Szefa Służby Celnej z dnia 18 czerwca 2014 r. o zwolnieniu W.S. ze służby, stanowił art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013, poz. 1404), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby, w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1 – 8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych.

Dalej Sąd wskazał, że zaskarżona i poprzedzającą ją decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby ma charakter uznaniowy i w judykaturze uznaje się, że taka decyzja pozostaje wprawdzie pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. W takich przypadkach kontrola dotyczy procesu wydania decyzji, tj. spełnienia przez organ wymogów proceduralnych, ustalania stanu faktycznego jako elementu tego procesu oraz oceny faktów, które z punktu widzenia obowiązujących przepisów mogą mieć w danej sprawie istotne znaczenie prawne. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona zasada dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), a także wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnienia rozstrzygnięcia stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając za podstawę powyższe kryteria Sąd I instancji uznał, iż organ nie wyszedł poza ramy uznania administracyjnego. Dla zastosowania art. 105 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy niezbędne jest ponadto wykazanie, że rozwiązania z funkcjonariuszem stosunku służbowego wymaga dobro służby. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie poglądem użycie w tekście pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ do jego doprecyzowania. Organ obowiązany jest zatem używać uznanych reguł i metod wykładni prawa oraz uwzględniać wszelkiego rodzaju okoliczności faktyczne i normatywne, które są prawnie doniosłe.

W ocenie Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, że zwolnienie skarżącego ze służby mieści się w pojęciu "dobra służby", które należy rozumieć z uwzględnieniem zadań nałożonych na Służbę Celną, jej specyfiki oraz obowiązków funkcjonariusza.

Następnie Sąd I instancji zauważył, iż W.S. w dniu 26 lipca 2013 r., będąc w trakcie swojego urlopu wypoczynkowego, uczestniczył w spotkaniu towarzyskim, podczas którego spożywał alkohol. Na spotkanie to zabrał ze sobą broń prywatną, której nie zdążył odwieźć do domu. W dniu zaś 27 lipca 2013 r., w godzinach porannych, W.S. wraz z dwoma znajomymi udał się taksówką do [...]. Jednakże zamiast do Leżajska wymienieni ok. godz. 6.00 dotarli do lokalu, w którym przebywały osoby spoza Służby Celnej. W lokalu tym doszło do sytuacji, w której W.S. wyjął, przeładował i wymierzył broń w kierunku właściciela lokalu oraz jednego z pracowników ochrony. Później rozładował jednak i odłożył broń, po czym został wyprowadzony przez pracownika ochrony na zewnątrz lokalu. Na miejsce zdarzenia została wezwana Policja. Policjanci doprowadzili W.S. w celu wytrzeźwienia do pomieszczenia dla osób zatrzymanych w [...]. Tam ustalono, że funkcjonariusz miał 2,45 promila alkoholu we krwi. Za posiadanie broni w stanie po spożyciu alkoholu Sąd Rejonowy w [...]wyrokiem nakazowym z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt [...]uznał W.S. winnym czynu przewidzianego w art. 51 ust. 2 pkt 4 ustawy o broni i amunicji oraz wymierzył mu grzywnę w kwocie 1000 zł.

Sąd I instancji zgodził się z organem, że w sprawie istotne jest to, czy W.S. swoim postępowaniem daje gwarancję należytego wykonywania obowiązków służbowych i czy powinien pozostać w gronie funkcjonariuszy celnych. Skarżący bez wątpienia swoim zachowaniem złamał zakaz posiadania broni w stanie po spożyciu alkoholu. Naruszył tym samym regulację prawną, której celem jest przede wszystkim ochrona życia i zdrowia ludzkiego.

Sąd I instancji przychylił się do stanowiska organu, że broń w rękach osoby, która uprzednio spożywała alkohol, stanowi śmiertelne niebezpieczeństwo. Posiadanie broni w stanie po spożyciu alkoholu świadczy o tym, że W.S. dopuszczał możliwość postępowania wbrew przepisom prawa a to oznacza, że swoim zachowaniem wykazał, że nie jest funkcjonariuszem godnym zaufania. Ponadto, co istotne, skarżący dysponował zarówno wiedzą, jak i doświadczeniem w zakresie posługiwania się bronią. Jako posiadacz m.in. uprawnień instruktora strzelectwa sportowego i bojowego, wykładowca i egzaminator w zakresie posługiwania się bronią, niewątpliwie powinien zdawać sobie sprawę, że posiadając przy sobie broń w stanie po użyciu alkoholu postępuje wbrew obowiązującym w tym względzie przepisom, stwarzając zagrożenie nie tylko dla siebie, ale i innych osób przebywających w jego otoczeniu.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego przebiegu zdarzenia i okoliczności, w których skarżący wyjął broń oraz motywów jego działania, Sąd stwierdził, że nie miały one istotnego znaczenia w sprawie. Przyczyną podjęcia przez organ decyzji o zwolnieniu ze służby było działanie skarżącego wbrew obowiązującym przepisom prawa, a mianowicie posiadanie broni w stanie po spożyciu alkoholu, wyjęcie jej i kierowanie w stronę innych osób, a przez to stworzenie zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego. O nieodpowiedzialności i braku profesjonalizmu skarżącego świadczy fakt, że świadomie spożywał alkohol w momencie posiadania przy sobie broni. Dobrowolnie też znalazł się w lokalu, w którym doszło do incydentu z jego udziałem.

Ponadto, co nie pozostaje bez wpływu na wizerunek zarówno funkcjonariusza jak i Służby Celnej, a co znalazło odbicie w aktach sprawy, incydent, który z udziałem W.S. miał miejsce w dniu 27 lipca 2013 r., w sposób istotny zaszkodził wizerunkowi oraz prestiżowi formacji. Organy Służby Celnej musiały się ustosunkować do tego zdarzenia, gdyż było ono szeroko opisywane oraz komentowane przez media.

Zdaniem Sądu I instancji, czyn, którego dopuścił się skarżący spowodował, że utracił on zatem atrybut konieczny do pozostawania w szeregach Służby Celnej. To z kolei sprawiło, że w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań wyłącznie przez osoby spełniające wymagania stawiane przed Służbą Celną, leżało wydalenie skarżącego z szeregów służby. Ponadto Sąd wskazał, że nałożenie na funkcjonariusza szczególnych obowiązków uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z jej działalnością zaufanie społeczne, które swoim postępowaniem W.S. podważył.

W ocenie Sądu nie sposób uznać za trafny zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, bowiem zarówno Szef Służby Celnej, jak i Dyrektor Izby Celnej w [...] podjęli wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały, rozpatrzyły i oceniły istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy oraz wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy orzekające prawidłowo także stwierdziły, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego był interes społeczny, tzn. dobro Służby Celnej, któremu to ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 76 ustawy o Służbie Celnej, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię, która wiąże się z poszanowaniem porządku prawnego. W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze charakter stosunku prawnego łączącego funkcjonariusza ze Służbą Celną oraz wynikające stąd prawa i obowiązki stron.

Sąd przyznał rację skarżącemu, że jego dotychczasowa służba była nienaganna, jednakże nie może to mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia, w zestawieniu z zaistniałym wydarzeniem w dniu 27 lipca 2013 r. Reasumując Sąd stwierdził, że organy nie mogły także oceniać sposobu pełnienia przez skarżącego dotychczasowej służby, a jedynie – co wynika z treści art. 105 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej – badać podstawy do dalszego utrzymywania stosunku służbowego, w sytuacji utraty zaufania do funkcjonariusza celnego.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył W.S., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotony wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo iż zaskarżone decyzje naruszają art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego czego wynikiem było poczynienie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że dalsze pozostawanie skarżącego w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 105 ust 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej;

2) art. 133 § 1 P.p.s.a. polegające na przyjęciu, że z akt sprawy, w tym z dowodów pochodzących od organów państwowych (Policji i Prokuratury) wynika, że skarżący swoim zachowaniem stworzył zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego oraz że skarżący świadomie spożywał alkohol posiadając przy sobie broń palną;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo iż zaskarżone decyzje naruszają art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony;

4) art. 141 § 4 zd. pierwsze P.p.s.a. polegające na pominięciu przez sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku rozważenia kwestii dlaczego skarżący nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych oraz na jakich dowodach oparł się Sąd I instancji ustalając, że skarżący swoim zachowaniem stworzył zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego oraz pominięciu oraz że spożywał alkohol posiadając przy sobie broń palną.

Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

1) art. 105 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania, gdyż przeprowadzone postępowanie dowodowe dało podstawy do przyjęcia, że dalsze pozostawanie w służbie skarżącego gwarantuje należyte wykonywanie obowiązków służbowych, a tym samym nie doszło do wyczerpania przesłanek określonych w dyspozycji wskazanego przepisu;

2) art. 105 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że nieetyczne zachowanie stanowi inną ważną przyczynę w rozumieniu art. 105 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej, podczas gdy takie zachowanie może stanowić przesłankę odpowiedzialności dyscyplinarnej, określonej w art. 166 ustawy o Służbie Celnej;

3) art. 32 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie strony w niniejszym postępowaniu, w szczególności gdy inni funkcjonariusze popełniający przestępstwa i wykroczenia, o znacznie większym ciężarze gatunkowym nie zostali równie represyjnie ukarani.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości maksymalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ podniesione w niej zarzuty procesowe okazały się zasadne.

Wszystkie one koncentrują się dwóch kwestiach, pierwsza to niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dlaczego zdaniem Sądu I instancji pozostawienie skarżącego w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, druga dotyczy błędnego ustalenia, że skarżący swoim zachowaniem stworzył zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego oraz że świadomie spożywał alkohol mając przy sobie broń.

Na wstępie należy przypomnieć brzmienie art. 105 pkt. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o Służbie Celnej, który to przepis stanowił podstawę zwolnienia skarżącego ze Służby Celnej. Stanowi on o możliwości zwolnienia funkcjonariusza ze służby w przypadku zaistnienia innej, niż określone w pkt 1-8, ważnej przyczyny, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności gdy wymaga tego dobro Służby Celnej lub gdy nastąpiła utrata zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych: zwolnienie funkcjonariusza ze służby może nastąpić w tym przypadku po zasięgnięciu opinii związku zawodowego funkcjonariuszy.

Z powyższego przepisu wynika, że dla jego zastosowania nie wystarczy wystąpienie innej ważnej przyczyny, ale konieczne jest aby zostało wykazane że pozostawienie funkcjonariusza w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na sposób zredagowania art. 105 pkt. 9 ustawy nie można zgodzić się z Sądem I instancji co do tego iż nienaganna 19 letnia służba skarżącego nie ma znaczenia dla oceny spełnienia warunku jakim jest nie dawanie przez niego gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych. Dotychczasowy przebieg służby z woli ustawodawcy ma istotne znaczenie z punktu widzenia dawania przez funkcjonariusza lub nie gwarancji należytego wykonywania obowiązków służbowych. Oznacza to, że musi być uwzględniany przy ocenie spełnienia warunku określonego w art. 105 pkt. 9 ustawy o Służbie Celnej. Konieczne jest zatem, wbrew stanowisku Sądu I instancji, rozważenie wszystkich okoliczności związanych z dotychczasowym przebiegiem służby funkcjonariusza, a dopiero potem uzasadnienie powodów dla których Sąd I instancji uznał je za pozostające bez wpływu na prawidłowość podjętej decyzji. Samo stwierdzenie przez Sąd I instancji, że nienaganna służba skarżącego nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje w kolizji z art. 105 pkt. 9 ustawy o Służbie Celnej i narusza art. 141 § 4 P.p.s.a., albowiem nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poznać przyczyny dla których Sąd I instancji uznał, że dotychczasowy nienaganny przebieg służby skarżącego nie ma znaczenia w sprawie.

Podobnie nie sposób ustalić w oparciu o jakie dowody Sąd I instancji przyjmuje że skarżący swoim zachowaniem stworzył zagrożenie dla innych osób oraz że spożywał alkohol posiadając broń.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nasuwa także inne uwagi.

W sytuacji gdy z przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący został zwolniony ze służby nie tylko za to, że będąc nietrzeźwym posiadał broń, ale i za to że wyjął broń i kierował do innych osób, przez co stworzył zagrożenie dla zdrowia i życia, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji motywy zamiaru użycia broni przez skarżącego mogą okazać się istotne np. gdyby działał on w swojej obronie. Nie można zatem z góry, jak uczynił to Sąd I instancji przyjąć, że motywy te nie są istotne w sprawie.

W tym miejscu należy wyraźnie podkreślić, że zdarzenie, które spowodowało zwolnienie skarżącego ze służby może być uznane za inną ważną przyczynę, o której mowa w art. 105 pkt. 9 ustawy o Służbie Celnej, jednak dodatkowe uwarunkowania w nim zawarte zobowiązują Sąd I instancji do kontroli zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem wszystkich przesłanek wynikających z przepisu.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pokazuje jednak, że Sąd I instancji skoncentrował się na ciężarze gatunkowym zdarzenia, które legło u podstaw zwolnienia skarżącego, a inne kwestie w zasadzie pominął.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niewątpliwie wysoce naganne zachowanie skarżącego samo przez się nie może przesądzać o tym, że pozostawienie go w służbie nie daje gwarancji należytego wykonywania obowiązków. Gdyby tak było treść art. 105 pkt. 9 ustawy o Służbie Celnej ograniczałaby się do dopuszczenia możliwości zwolnienia funkcjonariusza ze służby w razie zaistnienia innej niż wskazane we wcześniejszych punktach przepisu, ważnej przyczyny.

Oceniając, że zwolnienie funkcjonariusza na podstawie art. 105 pkt. 9 ustawy było prawidłowe Sąd I instancji winien rozważyć także inne okoliczności mające znaczenie w sprawie. Nie do przyjęcia jest postawienie przez Sąd I instancji tezy, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż zwolnienie skarżącego ze służby mieści się w pojęciu " dobra służby " bez poczynienia jednocześnie własnych pogłębionych rozważań potwierdzających prawidłowość takiego stanowiska Sądu.

Należy natomiast w całości zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że skarżący bez wątpienia swoim zachowaniem złamał zakaz posiadania broni w stanie po spożyciu alkoholu. Naruszył tym samym regulację prawną, której celem jest przede wszystkim ochrona życia i zdrowia ludzkiego. Trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że wskazane okoliczności nie wyczerpują dyspozycji art. 105 pkt. 9 ustawy o Służbie Celnej i samo wysoce naganne zachowanie skarżącego nie zwalnia Sądu I instancji od obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wszystkich uwarunkowań, które muszą zostać spełnione w sprawie. Innymi słowy skarżący nie może zostać pozbawiony kontroli negatywnej dla niego decyzji w jej całokształcie tylko dlatego, że zdarzenie z jego udziałem samo w sobie było poważne i pozostawało w kolizji ze złożonym ślubowaniem i zadaniami realizowanym przez Służbę Celną.

Z uwagi na wskazane wyżej nieprawidłowości dotyczące uzasadnienia zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. oraz art. 203 pkt. 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

W związku z powyższym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty materialne, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił jako przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę dokona analizy dotychczasowej służby skarżącego i oceni, czy jej wieloletni, nienaganny przebieg ( także po zdarzeniu ) ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a jeżeli nie, to wskaże motywy takiej oceny. W oparciu o akta administracyjne sprawy Sąd I instancji ustosunkuje się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego, dotyczących bezpodstawnego przyjęcia że stworzył zagrożenie dla życia i zdrowia innych osób oraz że spożywał alkohol posiadając broń. Sąd po dokonaniu analizy zeznań świadków ( właściciela lokalu i pracowników ochrony ) zweryfikuje twierdzenia skarżącego co do motywów wyciągnięcia przez niego broni. Dopiero tak dokonana kontrola pozwoli Sądowi I instancji ocenić, czy art. 105 pkt. 9 ustawy o Służbie Celnej został w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowany.