Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 206/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant st. inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w postaci zasiłku na zakup obiadu I.oddala skargę w całości; II.przyznaje adwokatowi P. P. kwotę 590,40 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych w tym 23% VAT od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1, art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 3, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015r. poz. 163 ze zm.), dalej: uops, po rozpatrzeniu wniosku H. B. (dalej: skarżący) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2015r. w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] (opisanej błędnie jako nr [...]) wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta P. Z., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. z dnia [...] czerwca 2015r. dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku w kwocie 360zł. miesięcznie na zakup obiadu do grudnia 2015r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podano następujący stan prawny i faktyczny sprawy.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta P. Z., Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. z dnia [...] czerwca 2015r. dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku w kwocie 360zł. miesięcznie na zakup obiadu do grudnia 2015r.

W dniu 4 lutego 2015r. do Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo skarżącego zatytułowane "wezwanie przedsądowe", w którym zarzuca Kolegium wydanie orzeczeń w trybie konspiracyjnym w dniu 28 grudnia 2015r. w gmachu publicznym. Zarzuciła SKO znieważenie art. 17 uops podniesionego do rangi zasady konstytucyjnej poprzez nie rozpoznanie na rozprawie jego wniosku z dnia 16 października 2015r. w terminie zawitym 30 dni, obrażanie i znieważanie art. 16, art. 124, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, naruszenie dóbr osobistych ubogiego/niepełnosprawnego prawnie chronionych nie tylko w art. 23 kodeksu cywilnego ale również prawem międzynarodowym dotyczącym praw osoby obciążonej trwale chorobami psychicznymi. Zarzucił zorganizowanej grupie napastniczej poplecznictwo i ochronę Kierownika OPS P. Z. przed odpowiedzialnością karną za to, że w okresie od kwietnia 2015r. do nadal pozbawiono go prawa do publicznych środków pieniężnych na zakup jednego ciepłego posiłku. Podaje, że nie osiąga dochodu 813zł. i uprawnia go to do korzystania z pomocy państwa w zakresie dożywiania. Żąda na podstawie art. 17 ustawy SKO w związku z art. 16 KPA otwarcia rozprawy administracyjnej w celu niezwłocznego dobrowolnego usunięcia z obrotu prawnego patologicznych orzeczeń z dnia 28 grudnia 2015r. Żąda również w oparciu o art. 3a ustawy samorządowych kolegiach odwoławczych pilnego zawiadomienia o sprawie nadzór zwierzchni Prezesa Rady Ministrów i informowania o wszystkich podejmowanych czynnościach oraz udzielenia informacji faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazało, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę załatwioną decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. W wyroku z dnia 22 marca 1996r. SA/Wr 1996/95 ( ONSA 1997r. Nr 1, poz. 35) NSA podkreślił: "Istota administracyjnego toku postępowania polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (...)". Wynika to z art. 138 kpa, który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji.

W dniu 16 października 2015r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynęło pismo skarżącego o "stwierdzenie nieważności/uchylenie/zmianę wszystkich decyzji/postanowień wydanych przez podejrzanego Kierownika OPS mgr M. W. w okresie od luty 2015 do września 2015r.- wobec pokrzywdzonego H. B.". W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że obydwa organy dokonały zamachu na jego niezbywalne, konstytucyjne prawa dotyczące wypowiedzi wobec materiału dowodowego, przed wydaniem decyzji oraz inne dotyczące praw człowieka. Decyzje pozbawiły niepełnosprawną ofiarę prawa do godnego mieszkania, utrzymania, czystości i obowiązku leczenia zdrowia psychicznego, prawa do jednego ciepłego posiłku dziennie, higieny osobistej. W dniu 28 maja 2015r. na żądanie strony przeprowadzono wywiad środowiskowy, wykorzystano w tym celu druki niedozwolone w rozumieniu § 13 rozporządzenia z dnia 8 czerwca 2012r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zdaniem strony w czasie przeprowadzania wywiadu autorzy sami tworzyli jego treść poprzez zadawanie pytań i sugerując jednocześnie odpowiedź na pytanie. W trakcie wywiadu podał, ze jest osoba pozbawioną statusu bezrobotnego na stałe z uwagi na złożony proces chorobowy i nie posiada należnych dochodów. Stronie nie podoba się, że podczas wypełniania kwestionariusza wywiadu środowiskowego pracownik socjalny wpisał, że jest bierny zawodowo co w ocenie strony oznacza, że jest pasożytem społecznym podejmującym próbę wyłudzenia nienależnego świadczenia. Skarżący kwestionuje sposób obliczenia jego dochodu. Prezes Sądu wystawił czek na pokrycie odsetek karnych za okres od 1 czerwca 2011 r. do stycznia 2015r. oraz dalszych odsetek do czasu zwrotu świadczenia rentowego za okres od lipca do września 2002r. zdeponowanego w Sądzie przez Skarb Państwa-MZS, jako zaliczka tytułem szkód i krzywd wyrządzonych przez Rzeczpospolitą Polską. Zaświadczył, że Rzeczpospolita Polska jest mu winna kwotę około 1000.000 zł. i inne świadczenia wymagane prawem. Postępowanie cywilne w tej sprawie toczyło się dwukrotnie przed Sądem Najwyższym, a obecnie sądami powszechnymi we Wrocławiu i Kłodzku. Skarżący podał, że kwota wypłacona przez bank stanowiła dochód za okres od czerwca 2011 r. do stycznia 2015r., nie jest to dochód na kolejne miesiące lecz jest to dochód zaległy/wsteczny, tytułem bezprawnego rozporządzania się przez Prezesa Sądu pieniędzmi strony. W ocenie strony bezsporne jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rażąco naruszyło zasady prawdy obiektywnej poprzez lekceważenie zarzutów odwołującego, a opieranie się na stronniczych zarzutach podejrzanego Kierownika OPS, to jest przedstawianie i popieranie faktów nieprawdziwych tak jak sugerował to podejrzany mgr socjologii M. W.. Zdaniem strony prawo polskie określa, że pracownik przeciwko któremu toczy się postępowanie karne lub dyscyplinarne nie może prowadzić żadnych czynności wobec osoby, z którą dodatkowo pozostaje w stałym konflikcie. W chwili obecnej Komisja Dyscyplinarna nie podjęła czynności wobec jego wniosku z dnia 13 maja 2015r. o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec mgr M. W. w oparciu o statut Urzędu Miejskiego w P. Z. Burmistrz Miasta P. Z. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Strona złożyła kolejny wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec zorganizowanej grupy napastniczej obrażającej polskie prawo i rażąco naruszającej dobra osobiste prawnie chronione. Wniosek ten został przekazany do Przewodniczącego Rady Miejskiej w P.Z.. Strona oczekuje od SKO poddania się samokontroli i bez przymusu naprawienia swojego ciężko wadliwego postępowania, oczywiście obciążając winą Kierownika OPS mgr socjologii M. W. o ukrywaniu faktów, jakie dotyczą jego osoby (...).

Na podstawie akt sprawy ustalono, że w dniu 15 maja 2015r. skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku w kwocie 360zł na zakup obiadu do grudnia 2015r. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą niepełnosprawną bez prawa do pracy, a nawet jej poszukiwania, jego dochód nie przekracza kryterium wskazanego w ustawie na świadczenie tego rodzaju pomocy.

Z kwestionariusza wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 28 maja 2015r. wynika, że dochód skarżącego wynosi 787,55zł., a skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

W dniu 6 marca 2015r. skarżący złożył pisemne zaświadczenie, że w miesiącu marcu 2015r. uzyskał dochód tytułem odsetek karnych. W dniu 31 marca 2015r. złożył oświadczenie o stanie majątkowym, z którego wynika, że w marcu 2015r. uzyskał dochód tytułem odsetek karnych 9075,42zł. plus 13,80zł. za każdy dzień zwłoki pomniejszony o podatek 19%, na potwierdzenie załączył czek bankowy z dnia 2 marca 2015r. wystawiony przez pracownika Sądu Rejonowego w Kłodzku opiewający na kwotę 9450,55zł.

Kolegium Odwoławcze uwzględniło tę kwotę w dochodzie strony stosując rozwiązanie zawarte w art. 8 ust. 11 pkt 1 uops. Przepis ten stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1. kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2. kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Skarżący twierdzi, że ten dochód należy potraktować jako dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 12 uops, ponieważ jest to kwota, wypłacona przez Bank za okres od czerwca 2011 r. do stycznia 2015r. Kolegium pismem z dnia 25 listopada 2015r. zwróciło się do skarżącego o nadesłanie dokumentu, z którego wynika z jakiego tytułu została wypłacona kwota 9450,55zł. i za jaki okres. Kolegium uprzedziło skarżącego, że w przypadku nie nadesłania dokumentu Kolegium przyjmie, że ta kwota stanowi dochód jednorazowy, o którym mowa w art. 8 ust. 11 uops. Pismo to strona otrzymała w dniu 2 grudnia 2015r. jednak nie udzieliła na nie odpowiedzi.

W ocenie Kolegium, nawet gdyby przyjąć, co nie wynika z dokumentu urzędowego, że ta kwota została wypłacona tytułem odsetek to dochód z tytułu odsetek należy traktować jako dochód w rozumieniu art. 8 ust. 11 uops tak samo jak dochód z tytułu odszkodowania za szkodę ponieważ odsetki są swego rodzaju zadośćuczynieniem za niemożność korzystania z pewnej kwoty i nie jest to dochód za pewien okres tylko swego rodzaju odszkodowanie za np. nie wypłacenie pieniędzy przez pewien czas.

Warunkiem skorzystania ze świadczeń z pomocy społecznej jest uzyskanie dochodu nieprzekraczającego kwoty 542zł. kryterium dochodowego (kryterium dochodowe obowiązujące w chwili wydawania decyzji przez Kolegium w dniu 20 sierpnia 2015r.).

Uwzględniając treść art. 8 ust. 11 pkt 1 uops, kwotę 9450,55zł. uzyskaną 2 marca 2015r. należy podzielić przez 12 miesięcy co daje kwotę 787,54zł. dochodu miesięcznie poczynając od marca 2015r. do lutego 2016r. Jeżeli by przyjąć, że od kwoty 9450,55zł. strona zapłaci jak podaje w oświadczeniu z dnia 6 marca 2015r. podatek w wysokości 19 %, to dochód strony wyniósłby 7654,95zł. (9450,55zł. - 1795,60zł. 19% z kwoty 9450,55zł) : 12 miesięcy = 637,91zł.

Tak ustalona wysokość dochodu strony, którą należy uwzględnić w jego dochodzie na przestrzeni okresu od marca 2015r. do lutego 2016r. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 542zł. ( w dniu wydania decyzji przez organ I instancji) i stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie stronie świadczenia z pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Kolegium Odwoławcze, po dokonaniu analizy dokumentacji sprawy oraz wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji stwierdziło, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności omawianej decyzji (...).

Odnosząc się do zarzutu skarżącego wydania decyzji przez osobę, która podlega wyłączeniu, Kolegium stwierdziło, że nie zostało wydane postanowienie wyłączeniu M. W. od załatwienia wniosku strony z dnia 15 maja 2015r.

Zdaniem Kolegium nieuzasadniony jest zarzut strony dotyczący nieprawidłowego druku przy sporządzaniu wywiadu środowiskowego. Obowiązujący wzór wywiadu środowiskowego został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy

Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Kolegium stwierdza, że kwestionariusz wywiadu z dnia 28 maja 2015r. znajdujący się w aktach sprawy jest zgodny z tym wzorem.

Na zarzut skarżącego, że został on pozbawiony prawa do wypowiedzi przez organ I i II instancji, Kolegium stwierdziło, że jest to zarzut bezpodstawny ponieważ brał on udział w wywiadzie środowiskowym, w którym mógł się wypowiedzieć, również Kolegium zwracało się o nadesłanie dokumentacji, z której wywodzi swoje stanowisko, co do sposobu liczenia dochodu, na co nie odpowiedział.

Skarżący zarzucił również, że uniemożliwiono mu wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. W orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, że zarzut naruszenia postanowień art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się, co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por.m.in. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 575/10, LEX nr 1070853; wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1279/09, LEX nr 746442). Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wymienił w skardze żadnych czynności, których mógłby dokonać przed organami administracji, gdyby został zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do składania wniosków.

Skoro na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy, to uznać należy w okolicznościach tej sprawy, iż skarżący nie wykazał takiego związku przyczynowego. Dlatego też nie można uznać naruszenia art. 10 § 1 kpa jako naruszenia mającego istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do żądania skarżącego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 ze zm.) orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Żaden przepis szczególny ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych nie określa sytuacji, w której kolegium byłoby zobowiązane do wyznaczenia rozprawy, w której miałaby oczywiście prawo wziąć udział strona odwołująca się od decyzji. Uznać należy zatem, że znajduje w tej sytuacji zastosowanie przepis art. 89 kpa, który nakłada na organ administracji obowiązek przeprowadzenia rozprawy, w każdym przypadku, gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania albo gdy wymaga tego przepis prawa. Artykuł 89 § 2 kpa stanowi natomiast, że organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin.

W ocenie Kolegium Odwoławczego przeprowadzenie rozprawy administracyjnej celem rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 16 października 2015r. nie zapewni przyspieszenia lub uproszczenia postępowania, przeprowadzenia rozprawy nie wymaga przepis prawa, nie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron, przeprowadzenie rozprawy nie jest potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Z tego względu Kolegium Odwoławcze na posiedzeniu niejawnym rozpatrzyło wniosek strony z dnia 4 lutego 2015r. w oparciu o obowiązujące przepisy prawne.

Kolegium poinformowało skarżącego, który domaga się zawiadomienia Prezesa Rady Ministrów o sprawie, że organ nadzoru nad działalnością administracyjną kolegiów, o którym mowa w art. 3a ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz.U. z 2015r. poz. 1659 ze zm.), nie sprawuje nadzoru merytorycznego nad wydawanymi przez Kolegium orzeczeniami. W każdym orzeczeniu Kolegium wydanym w wyniku rozpatrzenia wniosku strony zawarte jest pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia środka odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przypadku gdy strona nie zgadza się z merytorycznym rozstrzygnięciem Kolegium. Uwzględniając powyższe orzeczono jak na wstępie.

W skardze z dnia 16 marca 2016 r. skarżący wniósł o "(...) stwierdzenie nieważności wszystkich orzeczeń oskarżonego SKO w W. ogłoszonych konspiracyjnie w grudniu 2015 r. i lutym 2016 r. na szkodę pokrzywdzonego H.B.".

W uzasadnieniu skargi stwierdził, że jest pozbawiony prawa do pracy i jakichkolwiek środków finansowych do życia oraz dostępu do bezpłatnej opieki lekarskiej, a SKO lekkomyślnie pomija dowody (...) oraz znieważa Polski i Międzynarodowy porządek prawny poprzez nie szanowanie przyrodzonej i niezbywalnej godności niepełnosprawnego i ciężko chorego skarżącego. Skarżący powołał się na uchwałę Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. nr 221 w sprawie "pomocy państwa w zakresie dożywiania na lata 2010-2020", uchwałę Rady Miejskiej w P. Z. z dnia 25 lutego 2014 r. nr XLVI 11/295/2014 - o podwyższeniu dochodu uprawniającego do korzystania z pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup jednego ciepłego posiłku dziennie dla osób objętych programem osłonowym "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014-2020", ustawę o ochronie zdrowia psychicznego, Konstytucję RP, Europejską Kartę Społeczną oraz Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, a nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi i rozstrzygając w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ppsa), sąd nie znalazł powodów do jej uwzględnienia.

W niniejszej sprawie decyzją z dnia lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 28 grudnia 2015 r., wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, odmawiającej przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej.

Na wstępie wskazać należy, że postępowanie administracyjne toczyło się w trybie nadzwyczajnym, tj. stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to instytucja procesowa, stwarzająca prawną możliwość eliminacji z obrotu prawnego aktów administracyjnych, dotkniętych jedną z kwalifikowanych wad enumeratywnie wyliczonych w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością, od chwili jej wydania, ze skutkiem ex tunc.

Rozważając, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, określone w art. 156 § 1 kpa, Sąd uznał, że decyzje SKO prawidłowo wykazały, iż określonych w pkt 1 i 3-7 § 1 art. 156 kpa przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie brak.

Po pierwsze, w sprawie zachowana została właściwość organów, gdyż właściwym do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku był Burmistrz Miasta P.Z.. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej gmina posiada kompetencje do przyznania i wypłaty zasiłków celowych. Z uwagi na to, że sprawy dotyczące zasiłku celowego należą do zadań własnych gminy, rozpoznanie odwołania od kontrolowanej decyzji należy do właściwości rzeczowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

Po drugie, sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku nie była rozstrzygnięta uprzednio inną decyzją administracyjną, a wydane orzeczenie zostało skierowane do wnioskodawcy - czyli strony tego postępowania.

Po trzecie, jako że skarżącemu odmówiono przyznania żądanego zasiłku, decyzja odmowna nie wymaga wykonania. Z powyższego wynika zatem, iż nie istnieje obiektywna możliwość, że wykonanie orzeczenia może nastąpić a tym samym wywołać czyn zagrożony karą.

Po czwarte, kwestionowane przez skarżącego orzeczenie nie zawiera żadnej wady, powodującej nieważność z mocy prawa - gdyż nie istnieje żaden przepis prawa, który wskazywałby taką sankcję.

Odrębnego wyjaśnienia wymaga przesłanka, określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W doktrynie i judykaturze uznaje się - jak prawidłowo wyjaśniło SKO - że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997, nr 2, s. 26).

W niniejszej, sprawie taka okoliczność nie wystąpiła. Organ prawidłowo wyjaśnił, że dochód skarżącego, w okresie od marca 2015r. do lutego 2016r. przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 542 zł (w dniu wydania decyzji przez organ I instancji) i stanowi negatywną przesłankę uniemożliwiającą przyznanie stronie świadczenia z pomocy społecznej.

Skarżący w skardze co prawda powołał się na treść uchwały Nr XLVI 11/295/2014 Rady Miejskiej w P. Z. z dnia 25 lutego 2014r., z której wynika, że Rada Miejska podwyższyła do 150% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 uops dla osób i rodzin wymienionych w uchwale nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 ( MP z 2013r. poz. 1024) korzystających z pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oraz w formie posiłku albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych przyznawanych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020, jednak w pkt V ppkt 1 uchwały Rady Ministrów określono zakres podmiotowy i przedmiotowy programu. Z zapisu tego wynika, że ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 uops. Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia w szczególności: 1) dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej,

2) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej,

3) osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. uops, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym

- w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo

świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych.

Powyższa regulacja stanowi powtórzenie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). Z orzecznictwa sądowo-administracyjnego natomiast wynika, że organy pomocy społecznej, realizując postanowienia programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", obowiązane są w pierwszej kolejności do zapewnienia świadczenia w formie posiłku, natomiast zastosowanie formy pieniężnej lub rzeczowej zasadne jest dopiero wówczas, gdy forma posiłku nie jest możliwa do realizacji lub nieuzasadniona z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną danej osoby ( wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 listopada 2012r. sygn. akt. II SA/Lu 532/12). W ramach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) i rozporządzenia z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w naturze, czyli w formie posiłku wyprzedza pomoc w formie finansowej (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 marca 2008r. sygn. akt. IV SA/GI 893/07). Pierwszorzędnym celem ustawy z 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jest zapewnienie pomocy w formie posiłku lub żywności, gdyż świadczenia w takiej formie gwarantują ich prawidłowe spożytkowanie i spełnienie celu ustawy. Odmienne postępowanie organu stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i godzi w słuszny interes strony art. 7 kpa( wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 lutego 2013r. sygn. akt. IV SA/GI 211/12). Pomoc w formie posiłku nie może być utożsamiana z pomocą w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku, ponieważ art. 3 ustawy z 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w sposób wyraźny rozróżnia trzy formy pomocy, z których każda stanowi odrębny rodzaj świadczenia ( wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 luty 2012r. sygn. akt. II SA/Lu 7/12).

Z pisma Kierownika OPS P. Z. z dnia 25 kwietnia 2016r. wynika, że Gmina P. Z. zadania w zakresie zapewnienia realizacji uchwały nr 221 Rady Ministrów realizuje w formie "jednego gorącego posiłku dziennie" (pełny obiad tj. zupa i drugie danie) w stołówce Baru Mlecznego "[...]" w P. Z.. Z pisma organu wynika, że skarżącemu proponowano pomoc w tej formie, jednak propozycji tej odmówił.

Zgodnie z uchwałą Ośrodek zapewnia pomoc w formie gorącego posiłku. Pomoc w formie pieniężnej jest uzasadniona dopiero wówczas gdy zapewnienie posiłku nie jest możliwe lub nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną. W ocenie organu w przypadku skarżącego brak jest podstaw przyznania pomocy w formie świadczenia pieniężnego, zamiast gorącego posiłku. Skarżący nie wykazał by jego stan zdrowia wymagał przestrzegania jakiejkolwiek diety ani innych okoliczności rodzinnych, wystąpienie których powodowałoby konieczność rezygnacji z przyznania pomocy w formie posiłku.

Z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" wynika, że pomoc w zakresie dożywiania pozostawiona została tzw. uznaniu administracyjnemu, o czym świadczy użycie w tym przepisie zwrotu "może". Oznacza to, że przyznanie świadczenia w ramach tego programu jest nieobowiązkowe, a zatem mimo spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek może on nie otrzymać żądanego świadczenia w ogóle, bądź może być mu ono przyznane w kwocie, jaką organ (a nie wnioskodawca) uzna za stosowną. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie takiego świadczenia musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 6 czerwca 2013r. sygn. akt. II SA/Ol 323/13).

Uwzględniając powyższe w ocenie Sądu, organ rozważając wniosek strony o przyznanie konkretnej sumy pieniężnej tj. 360zł. na zakup obiadu do grudnia 2015r. mógł potraktować wniosek skarżącego jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności i przyjąć kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 uops. Istotne jest to, że świadczenia z pomocy społecznej w myśl art. 102 uops przyznawane są na wniosek, skoro więc skarżący domagał się pieniędzy i nie chciał skorzystać z obiadów, a brak jest przeciwskazań do korzystania z tej formy pomocy zasadne było rozpatrzenie wniosku skarżącego jako wniosku o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 uops.

Organ zatem w sposób zgodny z prawem wykazał, że skarżący nie jest osobą, której należy udzielić wsparcia, gdyż nie spełnia przesłanek, warunkujących jej udzielenie.

W tych okolicznościach Sąd stanął na stanowisku, że Kolegium orzekając w I i II instancji, prawidłowo uznało, iż weryfikowane orzeczenie nie jest obarczone kwalifikowanymi wadami.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w pkt I sentencji.

Podstawę prawną wydania rozstrzygnięcia w punkcie II sentencji stanowił natomiast art. 250 § 1 ppsa oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714).