Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 227/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 33 par. 1 pkt 6 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Inga Gołowska(spr.) WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 15 grudnia 2016r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania zabezpieczającego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

I.

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie zabezpieczające wobec F. sp. z o.o. z siedzibą w K. na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczenia z 31 sierpnia 2015r. nr [...] oraz nr [...], obejmujących przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres listopad - grudzień 2012 r. w wysokości 2.793.553,00 zł. wraz z odsetkami.

Pismem z 29 września 2015r. spółka F. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Jako podstawę prawną zarzutów wskazała:

art. 33§1 pkt 8, w zw z art. 166b oraz w związku z art. 7§2 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2014 poz. 1619 ze zm. dalej-u.p.e.a.) tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego;

art. 33§1 pkt 6 w zw z art. 166b oraz w zw z art. 155b§1 pkt 1 u.p.e.a. tj. przystąpienie do czynności zabezpieczających bez doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia.

Spółka wniosła jednocześnie o umorzenie prowadzonego postępowania zabezpieczającego na podstawie art. 34§4 w zw z art. 166b u.p.e.a.

Naczelnik Urzędu Skarbowego po rozpatrzeniu powyższych zarzutów wydał w dniu 30 października 2015r. postanowienie nr [...], w którym uznał złożone zarzuty za nieuzasadnione.

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie, powielając argumenty podniesione w zarzutach na postępowanie zabezpieczające tj.

niewłaściwe zastosowanie art. 33§1 pkt 8, w zw z art. 166b oraz w zw z art. 7§2 u.p.e.a., poprzez nieuprawnione uznanie, iż zabezpieczenie środków na rachunku bankowym zobowiązanego nie jest dla zobowiązanego najbardziej uciążliwym sposobem zabezpieczenia. W uzasadnieniu tego zarzutu Spółka wskazała, że dokonanie zabezpieczenia na rachunkach bankowych jest dla Spółki najbardziej uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Taki sposób zabezpieczenia uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej z uwagi na natychmiastową utratę płynności finansowej. W ocenie spółki taki stan rzeczy doprowadzi do zaprzestania działalności operacyjnej spółki co w konsekwencji doprowadzi do upadłości spółki.

niewłaściwe zastosowanie art. 33§1 pkt 6 w zw z art. 166b oraz w zw z art. 155b§1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez przystąpienie do czynności zabezpieczających bez doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczeń. W rozwinięciu tego zarzutu Spółka podniosła, że organ egzekucyjny przystąpił do czynności zabezpieczających z naruszeniem przepisu 155b§1 pkt 1 u.p.e.a ponieważ nie doręczył jej odpisów zarządzeń zabezpieczenia. Dodał ponadto, że czynności zabezpieczające zostały podjęte w dniu 31 sierpnia 2015r., a doręczenie zarządzeń zabezpieczenia nastąpiło dopiero w dniu 30 września 2015r.

niewłaściwe zastosowanie art. 34§4 w zw z art. 166b u.p.e.a., poprzez nieuwzględnienie zarzutów, pomimo naruszenia ww. przepisów.

Rozpoznając powyższe zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138§1 pkt 1 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania egzekucyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 poz. 267 ze zm.) w zw z art. 17, art. 18 i art. 34 w zw z art. 166b u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Odpowiadając na zarzut podniesiony w punkcie pierwszym, dotyczącym zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego w postaci zajęcia rachunku bankowego, Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że jest on bezzasadny. Organ zaznaczył, że w postępowaniu zabezpieczającym organ egzekucyjny kieruje się szeregiem zasad w tym m.in. zasadą celowości stosowania wyłącznie środków zabezpieczających przewidzianych w ustawie oraz środków, które nie prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród takich środków - środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Zgodnie z art. 158 u.p.e.a. w przypadku potrzeby organ egzekucyjny może stosować kilka sposobów zabezpieczenia. Stosowanie środka nie może być represją, a to oznacza, że stosowanie środków egzekucyjnych nie może zmierzać do wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości poprzez wybór najbardziej uciążliwego, jednakże o zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można mówić tylko wtedy, gdy istnieje możliwość wyboru.

Jeśli natomiast w konkretnej sprawie organ egzekucyjny ma do dyspozycji środki, które nie umożliwiają w pełni zabezpieczenia, to wówczas nie tylko jest on uprawniony, ale i zobowiązany do ich zastosowania ich w jak najszerszym zakresie. Sam fakt dążenia do spełnienia celu postępowania zabezpieczającego, nie świadczy automatycznie o stosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zaznaczono, że zobowiązany powołując się na zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego powinien wskazać inny środek zabezpieczający, który jego zdaniem byłby mniej uciążliwy. W mniejszej sprawie nie wskazano innego środka zabezpieczającego. Przy ocenie stopnia uciążliwości zastosowanego środka zabezpieczającego wskazano, że organ egzekucyjny pomimo podjętych prób zabezpieczenia na majątku F. sp. z o.o. poprzez skierowanie zajęć zabezpieczających do rachunków bankowych będących własnością spółki, na dzień wydania przez organ postanowienia odmawiającego uznania zarzutów, nie zabezpieczył w całości wykazanych w zarządzeniach zabezpieczenia kwot. Podlegająca zabezpieczeniu kwota zaległości podatkowej w wysokości 2.793.553,00 została zabezpieczona jedynie w niewielkiej części tj. około 3.514,35 zł. i 216 EUR, która może ulec zmianie w zależności od kursu EUR. Zabezpieczona na rachunkach bankowych kwota stanowi zaledwie 1,6% pełnej kwoty zabezpieczenia.

Odnosząc się natomiast do kwestii, że w decyzji o zabezpieczeniu wskazano, iż Spółka nie posiada zaległości, nie figuruje w rejestrze zastawów skarbowych, a organ egzekucyjny nie prowadził i nie prowadzi w chwili obecnej postępowań egzekucyjnych, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, że okoliczności te nie mają wpływu na ustalenia dokonane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. w trakcie prowadzonego postępowania kontrolnego. Decyzje zabezpieczające zostały wydane na jego wniosek m.in. po ustaleniach, że ww. spółka wystawiała faktury VAT na transakcje nie odzwierciedlające rzeczywistych operacji gospodarczych. Ww. decyzje zabezpieczające doręczono w dniu 10 sierpnia 2015r., a zarządzenia zabezpieczenia wydano w dniu 31 sierpnia 2015r. To decyzja o zabezpieczeniu przesądza o stwierdzeniu przesłanek do dokonania zabezpieczenia i uruchomienia postępowania zabezpieczającego. Dalsze postępowanie jest tylko realizacją tych decyzji.

Odpowiadając na zarzut podniesiony w punkcie drugim Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że jest on chybiony. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. przystępując do zajęcia zabezpieczającego rachunków bankowych w Alior Banku S. A oraz Banku Handlowym w W. S.A., podjął również działania mające na celu doręczenie przedmiotowych zajęć zabezpieczenia. W dniu 3 września 2015r. pracownicy organu egzekucyjnego udali się do siedziby spółki mieszczącej się pod adresem ul. B. w K., jednakże nie zlokalizowano pomieszczenia, w którym miała się ona znajdować. Przeprowadzono również rozmowy z osobami tam przebywającymi, lecz nikt z rozmówców nie znał spółki F.. Nie zastano także osoby pełniącej obowiązki administratora budynku.

W związku z powyższym ww. zawiadomienia oraz zarządzenia zabezpieczenia - których adresatem jest zobowiązana Spółka zostały nadane w placówce pocztowej w dniu 4 września 2015r. Ostatecznie zarządzenia zabezpieczenia doręczono Spółce w dniu 23 września 2015r., a nie jak twierdzi strona w dniu 30 września 2015r.

Organ zaznaczył w tym miejscu, że w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania egzekucyjnego. Zajęcia zabezpieczające ww. rachunki bankowe zostały dokonane w trybie art. 80§1 w związku z art. 164§4 u.p.e.a. Zarówno w u.p.e.a., jak i w odpowiednio stosowanym k.p.a. brakuje przepisów, które nakazywałyby bądź gwarantowałyby zobowiązanemu jednoczesne z bankiem, czy natychmiastowe otrzymanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K. użycie w art. 80§3 u.p.e.a. pojęcia "zawiadomienie skierowane do banku" (jak słusznie zauważył organ I instancji) wskazuje na kolejność działań podejmowanych przez organ egzekucyjny - najpierw kieruje się zawiadomienie do banku, a następnie do zobowiązanego, ponieważ zobowiązany ma możliwość szybkiego podjęcia gotówki, a tym samym udaremnienia zabezpieczenia środków na rachunku bankowym. Na potwierdzenie powyższego stanowiska organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2007r. sygn. akt: III SA/Wa 826/07, w którym Sąd powołując się na definicję zawartą w Uniwersalnym Słowniku Języka Polskiego pod red. St. Dubisza, Wyd. PWN Warszawa 2003r., s. 178, wskazał, że użyty w §3 art. 80 u.p.e.a. zwrot "jednocześnie", oznacza tyle co: w tym samym czasie, w tej samej chwili, również, także, w równym stopniu, zarazem. Nie ulega wątpliwości, że przesyłkę zawierającą zawiadomienia o zajęciach zabezpieczających oraz odpisy zarządzeń zabezpieczeń "także" doręczono Spółce - co nastąpiło 23 września 2015r.

Odpowiadając na kwestie podniesione w punkcie trzecim, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że sposób sformułowania tego zarzutu wskazuje, iż nie jest to zarzut samodzielny, a jedynie ewentualna konsekwencja uwzględnienia wniesionych zarzutów. Uznanie wniesionych zarzutów za nieuzasadnione czyni ten zarzut bezprzedmiotowym.

II.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. F. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zarzuciła:

1. niewłaściwe zastosowanie art. 33§1 pkt 8 u.p.e.a. w zw z art. 166b u.p.e.a. oraz w związku z art. 7§2 u.p.e.a. poprzez nieuprawnione uznanie, że zabezpieczenie środków na rachunku bankowym strony skarżącej nie jest dla Spółki najbardziej uciążliwym sposobem zabezpieczenia;

2. niewłaściwe zastosowanie art. 138§1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. jak również w związku z art. 33§1 pkt 6 u.p.e.a., w zw z art. 166b i 155b, u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo jego wadliwości, wyrażającej się uznaniem za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego dotyczących przystąpienia do czynności zabezpieczających pomimo braku doręczenia uprzednio zobowiązanemu zarządzeń zabezpieczeń.

Uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania art. 33§1 pkt 8 w zw z art. 166b oraz w zw z art. 7§2 u.p.e.a. strona skarżąca podniosła, że w toku postępowania administracyjnego wskazywała wielokrotnie, iż dokonanie zabezpieczenia na rachunkach bankowych jest dla Spółki najbardziej uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Taki sposób zabezpieczenia uniemożliwia bowiem Spółce F. prowadzenie działalności gospodarczej, poprzez spowodowanie utraty płynności finansowej wyrażającej się niemożnością zaciągania zobowiązań.

Oznacza to w praktyce nie tylko brak możliwości dokonywania bieżących płatności, ale przede wszystkim brak możliwości dokonywania zakupów towarów handlowych. Taki stan rzeczy, w sytuacji utrzymywania się na przestrzeni dłuższego czasu, prowadzić będzie do zaprzestania działalności operacyjnej Spółki, co nie tylko potencjalnie, ale realnie - zmusi Zarząd Spółki do ogłoszenia upadłości ze względu na trwałą niewypłacalność.

Wobec powyższego, w ocenie strony skarżącej, nie może budzić wątpliwości fakt, że zastosowanie środka zabezpieczającego w konsekwencji doprowadzi nie tylko do likwidacji działalności Spółki, ale pozbawi także Skarb Państwa przyszłych dochodów z tytułu generowanych przez Spółkę obrotów. Oceniając zasadność zarzutu Spółka wskazała dodatkowo, że sam organ I instancji, na s. 3 decyzji w sprawie zabezpieczenia podkreślał iż: "Spotka nie posiada zaległości podatkowych w Urzędzie oraz nie figuruje w rejestrze zastawów skarbowych. Ponadto organ egzekucyjny nie prowadził i nie prowadzi w chwili obecnej postępowań egzekucyjnych wobec ww. Spółki".

Uzasadniając drugi z postawionych zarzutów strona skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 155b§1 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności zabezpieczających doręcza zobowiązanemu odpis zarządzenia zabezpieczenia. W analizowanej sprawie organ egzekucyjny przystąpił do czynności zabezpieczających z naruszeniem ww. przepisu, albowiem nie doręczył zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia. Czynności zabezpieczające zostały bowiem podjęte w dniu 31 sierpnia 2015r. (skierowanie do banków zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym), zaś doręczenie odpisu zarządzenia zabezpieczenia miało miejsce dopiero w dniu 23 września 2015r. Oznacza to w konsekwencji, że czynności zabezpieczające zostały podjęte z naruszeniem art. 155b§1 pkt 1 u.p.e.a., a nadto zarządzenie zabezpieczenia nie zostało doręczone zobowiązanemu także w terminie 14 dni od dnia podjęcia czynności zabezpieczających.

W kontekście powyższego podkreślono, że przepisy dotyczące egzekucji stosowane są wprawdzie do postępowania zabezpieczającego, jednakże w art. 166b u.p.e.a. ustawodawca zastrzegł, że stosowane są one odpowiednio.

Strona skarżąca podniosła, że skoro więc z treści art. 155b§1 pkt 1 u.p.e.a., zawartego w Dziale Postępowanie zabezpieczające, wynika wprost, że organ egzekucyjny zobowiązany jest na podstawie przepisów dotyczących zabezpieczania doręczyć zobowiązanemu zarządzenie zabezpieczenia to taki obowiązek na nim spoczywa.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota problemu w rozpatrywanej sprawie sprowadzała się do oceny, czy w sprawie zasadnie i prawidłowo organ egzekucyjny wszczął wobec zobowiązanej spółki postępowanie zabezpieczające oraz zastosował środki zabezpieczającej wobec majątku spółki.

W toku postępowania zabezpieczającego spółka kwestionowała w drodze zarzutów, przystąpienie do czynności zabezpieczających bez doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia, a także sposób dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 154§1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej lub wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić egzekucję. Art. 155 u.p.e.a. stanowi natomiast, że zabezpieczenie może być dokonane również przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a przepisy odrębne zezwalają na takie zabezpieczenie. Taką podstawę daje m.in. art. 33§2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej-O.p.), który pozwala na ustanowienie zabezpieczenia w drodze decyzji przed określeniem wysokości zobowiązania podatkowego, jeżeli istnieje ryzyko, że zobowiązanie podatkowe może nie zostać wykonane.

Z treści przytoczonych regulacji prawnych wynika, że nieostateczna i niewykonalna decyzja organu I instancji z 23 lipca 2015r. wydana na podstawie art. 33 Ordynacji podatkowej, w pełni uprawniała organ I instancji i jednocześnie wierzyciela do wystawienia na jej podstawie zarządzenia zabezpieczenia, zaś organ egzekucyjny do wszczęcia i prowadzenia na wniosek wierzyciela postępowania zabezpieczającego. Wprost zgodnie z treścią art. 154§2 u.p.e.a. zabezpieczenie może być dokonane także przed terminem płatności należności pieniężnej, a więc może ono dotyczyć należności wynikającej z nieostatecznej, niewykonalnej decyzji organu podatkowego I instancji. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w okolicznościach analizowanego postępowania zabezpieczającego.

Należy również w pełni zgodzić się z organem co do tego, że postępowanie skarżącej spółki, które w myśl ustaleń zawartych w decyzji organu I instancji z 23 lipca 2015r. polegało na wystawianiu faktur niezgodnych z rzeczywistością, na wykazywaniu na ich podstawie rzekomego obrotu i kwot rzekomego podatku VAT na poziomie 291.094,00 zł, w całokształcie realizowało przesłanki wymienione przykładowo w art. 154§1 u.p.e.a., uprawniające organ podatkowy I instancji o statusie wierzyciela do wystawienia zarządzenia zabezpieczenia, zaś organ egzekucyjny do dokonania czynności zabezpieczających przyszłą egzekucję, kiedy już obowiązek podatniczki stanie się wymagalny.

Decyzja ta stała się podstawą wystawienia w dniu 31 sierpnia 2015r. zarządzenia zabezpieczenia, które zostało doręczone skarżącej spółce w dniu 23 września 2015r. Pismem z 29 września 2015r. spółka wniosła zarzuty na prowadzenie postępowania zabezpieczającego.

Dopuszczalność wniesienia zarzutu w postępowaniu zabezpieczającym reguluje art. 27§1 pkt 9 w zw. z art. 166b u.p.e.a. W myśl bowiem art. 27§1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Art. 166b u.p.e.a. stanowi zaś, że w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d. Z powołanych przepisów wynika nie wątpliwie, że spółka była uprawniona do wniesienia zarzutów na postępowanie zabezpieczającego, z czego w sprawie skorzystała w ustawowym terminie.

W opinii Sądu, żaden z zarzutów sformułowanych w skardze nie był zasadny.

Organy zasadnie wskazały, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. przystępując do zajęcia zabezpieczającego rachunków bankowych w Alior Banku S. A oraz Banku Handlowym w W S.A., podjął również działania mające na celu doręczenie przedmiotowych zajęć zabezpieczenia. W dniu 3 września 2015r. pracownicy organu egzekucyjnego udali się do siedziby spółki mieszczącej się pod adresem ul. B. w K., jednakże nie zlokalizowano pomieszczenia, w którym miała się ona znajdować. Przeprowadzono również rozmowy z osobami tam przebywającymi, lecz nikt z rozmówców nie znał spółki F.. Nie zastano także osoby pełniącej obowiązki administratora budynku. Powyższe czynności organu zostały dokładnie opisane i znajdują się w aktach sprawy, obrazując jakie działania podejmował organ by szybko i skutecznie doręczyć Spółce zarządzenie zabezpieczenia.

W takich okolicznościach faktycznych- które nie zostały w żadnej mierze podważone przez Spółkę (chociażby to, że poza tabliczką z nazwa Spółki, pod wskazanym adresem nie sposób było zlokalizować wejście do siedziby Spółki), próba bezpośredniego doręczenia zarządzenia zabezpieczenia nie powiodła się, zostało ono nadane w placówce pocztowej w dniu 4 września 2015r. Zarządzenia zabezpieczenia doręczono Spółce w dniu 23 września 2015r. za pośrednictwem poczty.

Po odebraniu zarządzenia zabezpieczenia, Spółka skutecznie złożyła zarzuty, które są przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.

W przedmiotowej sprawie zastosowane zostały środki zabezpieczające. Artykuł 164§1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog środków zabezpieczenia, które mogą być stosowane przez organ egzekucyjny w postępowaniu zabezpieczającym. Są to m.in. zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości (zob. art. 164§1 pkt 1 u.p.e.a.). Zajęciem zabezpieczającym-w rozumieniu art. 1a pkt 19 u.p.e.a.-jest natomiast czynność organu egzekucyjnego, w wyniku której organ egzekucyjny nabywa prawa do rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia wykonania przez niego obowiązku objętego dokumentem stanowiącym podstawę zabezpieczenia, ale która nie prowadzi do przymusowego wykonania obowiązku. Należy podkreślić, że skutkiem dokonanego zajęcia zabezpieczającego jest zakaz rozporządzania zajętym składnikiem przez zobowiązanego, co może powodować dla niego dolegliwości. Co istotne, do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym (art. 164§4 u.p.e.a.). Oznacza to, że przy stosowaniu środków zabezpieczenia organ egzekucyjny obowiązany jest uwzględnić specyfikę i zasady postępowania zabezpieczającego (por. M. Faryna [w:] D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz., LEX 2015).

W rozpoznawanej sprawie jako środek zastosowano wobec majątku spółki zajęcie rachunku bankowego. Czynność ta została expressis verbis wskazana w art. 164§1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny był uprawniony do zastosowania tego środka. Był to środek zabezpieczający. Potwierdza to treść zawiadomień o zajęciu (doręczonych także spółce), w których mowa była o dokonaniu zabezpieczenia należności, nie zaś egzekucji obowiązku. Organ, dokonując zajęć, powołał się na art. 80§1 u.p.e.a. (zajęcie rachunku bankowego) w zw. z art. 164§4 u.p.e.a. W treści zawiadomień o zajęciach wskazał także na zarządzenie zabezpieczenia oraz należność zabezpieczoną. Niewątpliwie zatem organ egzekucyjny zastosował przepis zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 166b u.p.e.a. Co warto podkreślić, samo zajęcie rachunku bankowego oraz innej wierzytelności-ze względu na brak regulacji-w postępowaniu zabezpieczającym zawsze będzie przebiegać według zasad ogólnych z postępowania egzekucyjnego.

Niezasadny był zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, oparty na art. 33§1 pkt 8 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 7§2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przywołany przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zamknięty katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych wymieniony został w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Należy mieć przy tym na uwadze, że celem każdego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego z obowiązującymi przepisami, jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. W tym kontekście z treści art. 7§2 u.p.e.a. jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwiają pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. Jak jednoznacznie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych organ musi mieć wybór w zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucji a logika podpowiada, że o wyborze środka najmniej uciążliwego może być mowa tylko gdy taki wybór istnieje (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2013r. sygn. akt: II FSK 1690/11, WSA w Olsztynie z 23 października 2013r. sygn. akt: l SA/Ol 587/13 czy WSA w Gdańsku z 9 lipca 2013r. sygn. akt: l SA/Gd 635/12). Akceptując przytoczone wyżej tezy i odnosząc je do stanu faktycznego sprawy uznać należy za prawidłowe zastosowanie przez organ, środka zabezpieczającego w postaci zajęcia rachunków bankowych Spółki. Ponieważ w postępowaniu dotyczącym zgłoszonych zarzutów, zobowiązana nie przedstawiła praw majątkowych lub rzeczy, na których możliwe byłoby dokonanie zabezpieczenia w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a ewentualnie w przyszłości zaspokojenie należności, działanie organu ocenić należy jako prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez WSA w Warszawie w wyroku z 1 lipca 2007r. sygn. akt: III SA/Wa 403/07 (LEX nr 441045), że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów u.p.e.a. stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych (środków zabezpieczających). W przypadku prowadzenia postępowania zabezpieczającego, zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega zabezpieczeniu. Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Ponadto z mocy art. 81§4 i §5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia.

Jak trafnie wskazuje się w doktrynie (por. W. Cisowska-Sakrajda [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, pod red. D. R. Kijowskiego, wyd. II, LEX 2015) kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucyjne, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.). Tym samym, powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w świetle okoliczności faktycznych sprawy oraz z uwagi na przytoczone powyżej przepisy za prawidłowe należy uznać przyjęcie przez organy administracyjne obu instancji, że - wbrew zarzutowi opartemu na art. 33§1 pkt 8 u.p.e.a. - zajęcia rachunku bankowego skarżącej dokonano zgodnie z obowiązującą procedurą, z jednoczesnym prawidłowym zrealizowaniem zasady celowości postępowania. Wybór środka był w rozpoznawanej sprawie ograniczony zasadą celowości postępowania zmierzającego do zaspokojenia zobowiązań o charakterze pieniężnym. Zasadnie w tych okolicznościach organ spośród przewidzianych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. wybrał m.in. ten, który najlepiej i najprościej realizował zakładany cel, tj. zabezpieczenie rachunku bankowego.

Sam fakt konieczności spełnienia celu postępowania zabezpieczającego nie świadczy automatycznie o stosowaniu zbyt uciążliwego środka.

Co ważne i co raz jeszcze wymaga zaakcentowania, prowadzone postępowanie jest postępowaniem zabezpieczającym nie zaś egzekucyjnym.

W tym stanie rzeczy nie istniały w sprawie żadne podstawy do wzruszenia zaskarżonego postanowienia. Z tych względów skargę spółki należało oddalić w całości na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).