Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1616/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6109 Inne o symbolu podstawowym 610
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28,  art. 127  par. 1,  art. 138  par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 14 i  art. 49
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1590
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998    r. o samorządzie województwa - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1  lit. c,  art. 152 i  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Wojewódzkiego Szpitala [...] w L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekazania mienia na rzecz województwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego Wojewódzkiego Szpitala [...] w L. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] dotyczącą odmowy przekazania na rzecz Województwa [...] mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną, położoną w L. przy ul. [...].

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Zarząd Województwa [...] wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. wystąpił do Wojewody [...] - na podstawie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz.1590 ze zm.) - o przekazanie na własność Województwu [...] zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w L., przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW [...] będącej we władaniu Wojewódzkiego Szpitala [...] im. [...] w L.

Zgodnie z ww. art. 49 ust. 1 przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służącego realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art.14, następuje na podstawie decyzji administracyjnej wojewody wydanej z urzędu.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. Wojewoda [...] zawiesił postępowanie prowadzone na podstawie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. - o samorządzie województwa - do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przedmiotowego mienia nieruchomego z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. przez gminę Miasto L.

Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2008 r.,

nr [...] stwierdził nieodpłatne nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. z mocy prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², w obrębie [...].

Wobec wydania decyzji komunalizacyjnej Wojewoda L. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], odmówił przekazania na rzecz Województwa [...] mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną, położoną w L. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy dla L. prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz budynki i budowle trwale połączone z tą nieruchomością wykazane w karcie inwentaryzacyjnej jednostki.

Wojewoda stwierdził, że w związku z tym, iż gmina Miasta L. nabyło prawo własności do przedmiotowej nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r., brak jest podstaw do przekazania ww. nieruchomości na rzecz Województwa [...].

Od powyższej decyzji odwołał się Wojewódzki Szpital [...]

im. [...] w L. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji.

Stwierdził, iż Zarządowi Województwa [...] oraz Szpitalowi, który włada tą nieruchomością od 1992 r. nie została doręczona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r., którą orzeczono o nabyciu z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasta L. spornych nieruchomości. Dodał, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia z urzędu nieważności tejże decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. – bo nie było podstaw prawnych do komunalizacji tej nieruchomości, gdyż służyła ona do realizacji zadań województwa. Gdyby przedmiotową nieruchomość przekazano Województwu [...], to ustanowi ono prawo nieodpłatnego użytkowania na rzecz Wojewódzkiego Szpitala [...] im. [...] w L. – zgodnie z art. 53 ust.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej. Wobec powyższego Szpital ma przymiot strony w postępowaniu dotyczącym odmowy przekazania na rzecz Województwa [...] mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną, położoną w L. przy ul. [...].

Po rozpoznaniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] odmawiającą przekazania na rzecz Województwa [...] mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną, położoną w L. przy ul. [...].

Minister stwierdził, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości toczyło się już postępowanie komunalizacyjne w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), w wyniku którego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2008r., nr [...], stwierdził, że nieruchomość ta stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. własnością Gminy Miasta L. Zaznaczył, iż nabycie mienia z mocy prawa w trybie art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym(...) ma charakter. deklaratoryjny, a zatem w decyzji administracyjnej potwierdzany jest jedynie fakt nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Nabycie takie ma zatem "pierwszeństwo" przed nabyciem mienia Skarbu Państwa w trybie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r.,

nr 142, poz. 1590 ze zm.), które ma charakter konstytutywny, a więc poprzez decyzję administracyjną kreowany jest nowy stan prawny.

Jeżeli zatem decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] pozostaje w obrocie prawnym, to brak jest podstaw prawnych do orzeczenia przez organ administracyjny nabycia tego mienia przez Województwo [...] w trybie ww. art. 49, gdyż nieruchomość ta nie stanowi własności Skarbu Państwa. Warunkiem przekazania samorządowi województwa mienia w tym trybie jest m.in. fakt, że mienie to stanowić ma własność Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa, przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służącego realizacji zadań województwa następuje na podstawie decyzji wojewody.

A zatem Wojewoda [...] słusznie odmówił przekazania spornej nieruchomości na rzecz Województwa [...].

Minister dodał, iż w przedmiotowym postępowaniu toczącym się na podstawie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa, brak jest możliwości oceny zasadności stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r. przez Gminę Miasta L. spornej nieruchomości. Postępowanie administracyjne uwłaszczające Gminę Miasto L. toczyło się bowiem na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym (...). Ewentualne wzruszenie decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia

[...] września 2008 r., może nastąpić w odrębnym trybie. Jednakże Minister Skarbu Państwa nie jest organem nadzorczym w stosunku do decyzji wydawanych w trybie art. 5 w związku z art. 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.- Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym (...). Zgodnie z orzecznictwem dotyczącym art. 18 w/w ustawy, organem właściwym w sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych dotyczących nabycia mienia Skarbu Państwa przez jednostki samorządu terytorialnego w trybie wskazanego artykułu jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W związku z powyższym Minister Skarbu Państwa uznał, iż decyzja Wojewody [...] z [...] stycznia 2009 r. jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa materialnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Wojewódzki Szpital [...] im. [...] w L. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W skardze zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 kpa poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy podczas, gdy zachodziły przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. Podniósł, że w dniu 1 lutego 2010 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. i postępowanie w niniejszej sprawie jest w toku.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej, Minister wskazał, iż nie uzyskał żadnej informacji od strony skarżącej o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji. W związku z powyższym należy uznać, iż zarzut przedstawiony przez skarżącego jest nieuzasadniony.

Na podstawie ww. decyzji Wojewody [...] sporna nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy Miasta L. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz., 191 ze zm.). Skoro zatem decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, to brak było podstaw prawnych do orzeczenia przez Ministra Skarbu Państwa nabycia tego samego mienia przez Województwo [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje uwzględnienie – ale zupełnie z innej przyczyny.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. odmawiającą przekazania na rzecz Województwa [...] mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną, położoną w L. przy ul. [...].

Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. Nie jest zatem dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania. Przystępując do rozpatrzenia odwołania organ - we wstępnej fazie postępowania - ma obowiązek ustalenia, czy żądanie zgłoszone w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania Ustalenie, że odwołanie wniosła osoba nie posiadająca przymiotu strony, obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Stosownie zaś do art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozpoznawanej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną nie pozwala na uznanie składającego wniosek za stronę.

Jednocześnie - od tak pojmowanego interesu prawnego - należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Zatem o tym, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego. O posiadaniu przez podmiot interesu prawnego, a tym samym o posiadaniu przez zainteresowanego uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym, rozstrzyga istnienie odpowiedniego przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wyprowadzić można legitymację podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym.

W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego było uwłaszczenie województwa mieniem Skarbu Państwa.

Podstawę prawną uwłaszczenia stanowi art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz.1590 ze zm.), z którego wynika, że przekazanie województwu mienia Skarbu Państwa oraz mienia Skarbu Państwa będącego we władaniu państwowych osób prawnych, służącego realizacji zadań województwa, w szczególności określonych w art.14, następuje na podstawie decyzji administracyjnej wojewody wydanej z urzędu. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o jego przekazaniu stała się ostateczna.

Zatem przejście prawa własności nieruchomości na województwo stwierdza wojewoda w drodze decyzji, która ma charakter konstytutywny, gdyż dopiero poprzez decyzję kreowany jest nowy stan prawny.

W związku z tym stronami postępowania jest Skarb Państwa i właściwe województwo – w niniejszej sprawie [...].

Poza tym stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot (osoba) który wykaże, iż ma interes prawny w tym postępowaniu administracyjnym. Tylko taki podmiot (osoba) będzie również, obok Skarbu Państwa i województwa, stroną postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie Minister Skarbu Państwa rozpatrzył odwołanie złożone od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. dotyczącej odmowy przekazania na rzecz Województwa [...] mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną, położoną w L. przy ul. [...].

Decyzja organu I instancji została doręczona Wojewódzkiemu Szpitalowi [...] im. [...] w L. "do wiadomości".

Fakt, doręczenia decyzji szpitalowi stworzył możliwość złożenia przez niego odwołania; jest to bowiem formalnoprocesowe prawo adresata decyzji do jej zaskarżenia. Jednakże nie kreowało to u niego prawa strony postępowania - prawo do skutecznego żądania rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy musi być oparte na interesie prawnym w rozumieniu art. 28 kpa, tj. mającym swe źródło w przepisie prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie.

Rozpoznając merytorycznie odwołanie wniesione przez Wojewódzki Szpital [...] im. M. [...] w L. Minister Skarbu Państwa naruszył art. 127 § 1 w związku z art. 28 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy – co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji przez Sąd.

Minister nie wykazał, dlaczego uznał, że ww. Szpital ma przymiot strony niniejszego postępowania, nie wyjaśnił jego interesu prawnego, nie wskazał przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którym Szpital opiera swoje żądanie.

Tymczasem o posiadaniu przez podmiot interesu prawnego, a tym samym o posiadaniu przez zainteresowanego uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym, rozstrzyga istnienie odpowiedniego przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wyprowadzić można legitymację podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym.

Rozpoznając ponownie sprawę organ najpierw wyjaśni, czy Wojewódzki Szpital [...] im. [...] w L. ma przymiot strony niniejszego postępowania i z czego on wynika – a następnie podejmie odpowiednią decyzję.

Fakt, że w innym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał Wojewódzki Szpital [...] im[...] w L. za stronę postępowania nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż w każdej sprawie należy indywidualnie badać interes prawny.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c , art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.