Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 512/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Referent stażysta Marta Kubiak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Grodkowa z dnia 20 sierpnia 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. .


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 listopada 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie, wydaną z upoważnienia Burmistrza Grodkowa, z dnia 20 sierpnia 2013 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. K. na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad babcią A. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu 25 lipca 2013 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie wpłynął wniosek M. K. o przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad jej babcią - A. S.. Wnioskodawczyni wskazała, że A. S. posiada ustalony stopień niepełnosprawności od dnia 22 sierpnia 2011 r., natomiast nie ustalono, od kiedy istnieje u niej niepełnosprawność. Ponadto przedłożyła odpis skrócony aktu zgony męża A. S. - B. S., dziadka wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż nigdy nic pracowała zawodowo. W dacie złożenia wniosku kontynuowała naukę w [...] w [...], gdzie uczęszczała do 4 letniego technikum informatycznego i planowo, zgodnie z przedłożonym zaświadczeniem, edukację ma ukończyć w 2015 r. Podała, że pozostawała członkiem rodziny, którą tworzyła wraz z matką K. K. i bratem Ł. K.. Ojciec wnioskodawczyni J. I. nie zamieszkiwał z rodziną, był natomiast zobowiązany na mocy wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 8 października 2003 r. (sygn. akt [...]) do alimentowania M. i Ł. K. kwotami po 240 zł miesięcznie, co czynił. Poza wypłacanymi w ww. kwotach alimentami otrzymywanymi od ojca przez M. K. dochody w rodzinie wnioskodawczyni uzyskiwała jej matka K. K.. W 2011 r. łączny dochód rodziny podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych wynosił 8351,51 zł., co wynikało z PIT oraz zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że aby podjąć się stałej opieki nad babką przeprowadziła się do niej i zamieszkały razem, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe, a jego głównym źródłem finansowania były w 2011 r. świadczenia emerytalne A. S., w łącznej kwocie 13253,74 zł. M. K. oświadczyła także, że jest jedyną osobą, która może i faktycznie sprawuje opiekę nad A. S., pomagając jej we wszystkich czynnościach dnia codziennego, gdyż córka babci z racji swojego stanu zdrowia nie może wziąć tych obowiązków na siebie.

Organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, który potwierdził stan zdrowia A. S. i jej potrzeby pielęgnacyjne. Wymaga ona stałej opieki w czynnościach dnia codziennego, przygotowaniu posiłków, kontaktach z urzędami i rodziną. A. S. cierpi na schorzenia kręgosłupa, kardiologiczne i narządu wzroku, ma ograniczone możliwości ruchowe. Organ ustalił, że opiekę nad nią sprawuje zamieszkująca z nią wnuczka M. K.. Wnioskodawczym potwierdziła, że zamieszkuje u babci. Poza tym organ wskazał, że opieka jest sprawowana prawidłowo a inni krewni (tj. córka K. i jej dzieci) utrzymują kontakty z A. S..

Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie decyzją z dnia 20 sierpnia 2013 r., nr [...], odmówił przyznania M. K. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad babcią A. S.. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji przywołał opisany powyżej stan faktyczny sprawy, a także brzmienie obowiązujących przepisów prawa w zakresie przyznawania wnioskowanego zasiłku. Stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia niektóre kryteria do przyznania jej wnioskowanego świadczenia, w tym kryterium dochodowe, gdyż dochód rodziny nie przekroczył kwoty 623 zł (wynosił 444,50 zł). Poza tym M. K. jako zstępna i zamieszkująca z babcią, jest osobą pozostającą w kręgu zobowiązanych do alimentacji, a nadto może i faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym A. S.. Jednakże odmówiono jej przyznania wnioskowanego świadczenia, opierając się na treści art. 16a ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992, z późn. zm.), według którego kluczową okolicznością dla przyznania świadczenia jest stwierdzenie niebudzącego wątpliwości związku pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną a faktem rezygnacji opiekuna z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ, przywołując ustawową definicje zatrudnienia lub innej pracy zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy, stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku takiego związku się nie dopatrzył, albowiem M. K. do czasu złożenia wniosku stale się uczyła w systemie dziennym i nigdy nie pracowała zawodowo. Organ odnotował, że za spełnienie warunków, o których mowa w art. 16a ust. 1 ustawy nie mogą być uznane zarówno rozważania wnioskodawczyni o zmianie systemu kształcenia z dziennego na zaoczny, jak i fakt, że będzie opiekowała się babcią również w czasie nauki.

W odwołaniu od tej decyzji M. K. stwierdziła, że opiekę nad babcią A. S. przejęła po swojej matce K. K. i sprawuje ją od iipca 2013 r., przez cały okres wakacyjny, tak jak to poprzednio czyniła. Dowodziła, że skoro tryb opieki się nie zmienił, ani stan zdrowia A. S., która wymaga stałej pieczy osób trzecich, a K. K. otrzymywała poprzednio (do czerwca 2013 r.) świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł miesięcznie, to podobne uprawnienie powinno zostać przyznane także jej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wskazaną na wstępie decyzją uznało, że odwołanie M. K. nie zasługuje na uwzględnienie, podzielając w całości ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Zaakcentowało, że trafnie organ ten przyjął, że skoro M. K. nie podejmowała żadnego zatrudnienia zarobkowego i to nie tylko w okresie poprzedzającym złożenie wniosku z dnia 25 lipca 2013 r., ale również w całym swoim dotychczasowym życiu, to nie jest nawet osobą, którą można określić jako bierną zawodowo, ale raczej jako osobę pozostającą jeszcze w ogóle poza rynkiem pracy. Wnioskodawczyni była utrzymywana przez babcię A. S., z którą zamieszkała (jak stwierdziła "tymczasowo"), otrzymywała także alimenty od ojca, posiadała zatem źródła utrzymania, co nie uprawnia do przyjęcia, że była to forma zarobkowania spełniająca przesłanki ustawowe. Zwłaszcza, że dla wykładni zwrotu "rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki", podstawowym warunkiem jest ustalenie czy wnioskujący o specjalny zasiłek opiekuńczy kiedykolwiek pracował, prowadził działalność gospodarczą lub przejawiał inne udokumentowane i możliwe do weryfikacji zachowania świadczące o aktywności na płaszczyźnie zawodowej. Dopiero w kontekście takich ustaleń możliwe jest porównywanie czasookresów realizowanego zatrudnienia o przyczyn jego ustania w odniesieniu do wskazanej daty jej powstania w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności osoby wymagającej stałej opieki. Ustawa bowiem wprowadza więź opartą na związku przyczynowym dwóch grup faktów. Zdaniem Kolegium, badanie tego związku jest jednak bezcelowe, gdy któraś z ww. kategorii nie występuje. W omawianym zakresie prawodawca nie pozostawił organom administracji żadnej swobody, nie jest zatem możliwe pominięcie wspomnianych ustaleń i przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek szczególnych trybów możliwych do stosowania w sytuacjach, nawet indywidualnie najbardziej uzasadnionych. Odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu argumentów wskazało, że obecny specjalny zasiłek opiekuńczy, nie jest kontynuacją poprzednio funkcjonującego świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to zupełnie nowa forma wsparcia,

oparta na odrębnych kryteriach jej przyznania. Stąd nie ma tu znaczenia okoliczność, że innej osobie w danej rodzinie uprzednio przyznano świadczenie pielęgnacyjne. Ten fakt, nie powoduje automatycznie, iż innej osobie w rodzinie zostanie przyznane podobne, ale nie to samo, świadczenie, tj. specjalny zasiłek opiekuńczy, tylko dlatego, że nie zmieniła się osoba, nad którą sprawowana jest opieka i jej stan zdrowia. Dlatego domaganie się swoistej kontynuacji uprawnień jest nieuzasadnione.

Powyższą decyzję M. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, argumentując skargę zaawansowanym wiekiem i stanem zdrowia swojej babci oraz wynikającą stąd potrzebą udzielania jej stałej opieki i wsparcia. Wskazała, że A. S. jest niesamodzielna w podstawowych czynnościach egzystencjalnych, dlatego sprawuje nad nią. opiekę od lipca 2013 r., jako osoba dochodząca. Podała, że nadal kontynuuje naukę, lecz w trybie "zaocznym" i nie pracuje. Skarżąca stwierdziła, że nie ma środków na dojazdy do babci, tymczasem jest jedyną osobą mogącą objąć nad nią opiekę, gdyż matka skarżącej (córka A. S. - K. K.) sama jest osobą niepełnosprawną, natomiast jej siostra M. B. ma niepełnosprawne dziecko. Do skargi dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 9 października 2013 r. opisujące ogólny stan zdrowia A. S..

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło

0. jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z póżn. zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Grodkowa orzekającą o odmowie przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad babcią legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm, dalej zwanej także ustawą). W myśl tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Wyjaśnić przy tym należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt

4. ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Stosownie do ust. 2 art. 16a ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art.

5. ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Ostatnio wskazany przepis uznany został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, za zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 69 Konstytucji RP. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje zatem jeżeli, poza innymi warunkami, łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (dochód nie wyższy niż 623 zł na osobę w rodzinie).

W świetle przytoczonych regulacji, przesłankami warunkującymi przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego są: konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co do której ciąży obowiązek alimentacyjny po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, oraz rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki przez osobę taką opiekę sprawującą. Badaniu przez organy podlega także spełnienie przez wnioskodawcę przesłanki z art. 16a ust. 2 ustawy, tj. kryterium dochodowego. W sprawie należy jeszcze zaakcentować, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie jest świadczeniem przysługującym osobie niepełnosprawnej, lecz jest świadczeniem mającym częściowo zrekompensować członkowi jej najbliższej rodziny (zobowiązanemu do alimentacji) to, że z uwagi na konieczność sprawowania osobistej stałej opieki musiał on zrezygnować z zarobkowania - wykonywania pracy lub innej działalności służącej uzyskiwaniu środków niezbędnych do utrzymania oraz innych związanych z tym świadczeń. Nie jest to również świadczenie, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej osobom i rodzinom, które znalazły się w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, na skutek nieprzewidzianych wcześniej okoliczności (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1141/13 - Lex nr 1432711).

Odnosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd stwierdził, że organy administracji obu instancji prawidłowo ustaliły fakt spełnienia przez A. S. przesłanki legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto zgodnie z prawem stwierdziły, że skarżąca - jako wnuczka sprawująca stałą opiekę nad niepełnosprawną babcią - należy do kręgu osób uprawnionych do występowania o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trafnie też przyjęły, że spełnione zostało kryterium dochodowe, o którym stanowi przepis art. 16a ust. 2 ustawy.

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy.

Przypomnieć zatem należy, że organy obu instancji oparły wyjaśnienie tego przepisu na wykładni językowej. Kolegium wskazało, że z treści ww. przepisu wynika, że nie jest jedyną i wystarczającą podstawą przyznania wnioskowanego świadczenia stan niepełnosprawności osoby bliskiej i wynikająca stąd potrzeba sprawowania nad nią stałej opieki. Konieczne jest także, aby skarżąca w związku z tym faktem zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zaakcentowało, że w dacie złożenia wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy skarżąca była osobą kontynuującą naukę w szkole o profilu teoretycznym, która z racji młodego wieku nigdy jeszcze nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy (także w ramach praktyki uczniowskiej), jak również nie prowadziła działalności gospodarczej i nie podejmowała innej aktywności opisanej w ustawie o świadczeniach rodzinnych (art. 3 pkt 22). Zdaniem organu, z uwagi na wskazaną okoliczność nie mogła zrezygnować z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią.

W odniesieniu do tego trzeba zatem ocenić, czy fakt niepodjęcia przez skarżącą

pracy można zakwalifikować jako rezygnację zatrudnienia w celu sprawowania opieki w sytuacji, gdy skarżąca wcześniej nie podejmowała zatrudnienia z powodu kontynuowania nauki w szkole.

Przyjdzie wobec tego zauważyć, że zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki i w związku z tym zaprzestają wykonywania dotychczasowej pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Odnotować przy tym trzeba, że Sąd dostrzega różnicę w redakcji przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w treści przepisu art. 16a regulującego specjalny zasiłek opiekuńczy i art. 17 ustawy regulującego świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku spornego zasiłku ustawodawca wymaga rezygnacji z zatrudnienia, w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego przepis stanowi o rezygnacji z zatrudnienia bądź jej niepodejmowaniu. Różnica ta jednak, w ocenie Sądu, nie może mieć istotnego znaczenia, przesądzającego o wykładni tej przesłanki. Sąd w pełni bowiem podziela poglądy wyrażone w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, że rezygnacja z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ust.1 ustawy obejmuje również jej niepodejmowanie przez osobę zdolną do pracy, o ile zasadniczą przeszkodą do podjęcia zatrudnienia, czy innej pracy zarobkowej jest konieczność sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W toku postępowania administracyjnego o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego organ powinien ustalić, czy strona występująca z żądaniem przyznania jej świadczenia znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia. Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową, daje podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana, na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy, do uznania, że strona zrezygnowała z zatrudnienia (tak WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 8 sierpnia 2013 roku, sygn. akt. II SA/Go 516/13, Lex nr 1360596, WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 11 czerwca 2013 r. w sprawie II SA/Bd 436/13, Lex nr 1343998). Także odwołanie się do wykładni przesłanki dotyczącej rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ugruntowanej orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle art. 17 ustawy wydaje się uzasadnione chociażby istotą obydwu tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, tak jak świadczenie pielęgnacyjne, ma na celu rekompensatę finansową dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność i jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ustawy) przyznanie tej rekompensaty jest wsparciem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny. Osoby te zobowiązane są do sprawowania pieczy nad bliskimi, czy alimentacji z mocy unormowań kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ale przejmując na siebie cały ciężar opieki, zwalniają w tym zakresie Państwo z ww. obowiązku. Zdaniem Sądu, przedstawione podobieństwo pozwala na stosowanie analogicznej wykładni tych samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń.

Poza tym podkreślić trzeba, że według definicji osoby bezrobotnej zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674), osobą posiadającą taki status jest osoba pełnoletnia (ukończyła 18 lat) zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych. Zatem osoba taka w sytuacji powstania konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnuje z gotowości do pracy, a zatem również z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać w sytuacji zaproponowania jej zatrudnienia przez organ zatrudnienia, jeżeli dysponuje on ofertami pracy. Ta potencjalna możliwość zatrudnienia nie jest tożsama z trwającym zatrudnieniem, z które o w myśl art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy musiałaby zrezygnować. Niemniej nie można zakładać, że w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia o jakiej mowa w powołanym przepisie. Zwrot "rezygnacja" obejmuje dwie kategorie zachowań - zaprzestanie uczestniczenia w jakimś działaniu, jak i odstąpienie (niepodejmowanie) tego działania. Mówiąc inaczej, przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego czy też niepodejmowanie pracy (por. WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 630/13; WSA w Łodzi w wyroku z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 599/13 - dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Nadto każda z tych kategorii rezygnacji musi być związana z koniecznością sprawowania opieki, a nie przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować.

Należy też zwrócić uwagę na przepis art. 16a ust. 8 ustawy, który enumeratywnie wylicza podmioty, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Wśród tych podmiotów niewątpliwie nie wymienia się osób bezrobotnych. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o to świadczenie, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione w powyższym przepisie. Konstatacja ta jest istotna, ponieważ w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle zagadnienia dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 stycznia 2013 r., ugruntowało się stanowisko dopuszczające możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również osobie bezrobotnej (zob. wyrok NSA z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07, Lex 501328). Powyższe stanowisko zachowuje swą aktualność także na gruncie przepisu art. 16a ustawy.

W ocenie Sąd, już sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny winien być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na to, czy jest to rezygnacja z wykonywanej pracy, czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Faktyczne sprawowanie opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową daje podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy do uznania, że beneficjent zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W kontrolowanej sprawie organy zaniechały ustalenia, jaka jest zasadnicza przyczyna niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia, przyjmując, że rezygnacja taka musi się odnosić do konkretnych możliwości zatrudnienia, nie może to być kontekst jedynie hipotetyczny, teoretyczny, potencjalny, co przesądziło o niespełnieniu przesłanki z art. 16a ustawy. Takie założenie, w świetle powyższych wywodów, jest pozbawione podstaw. Zdaniem Sądu, zbadania wymaga, czy w sytuacji rodzinnej skarżąca podjęłaby pracę zarobkową, gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad babcią zwłaszcza, że z wnioskiem o świadczenie wystąpiła w czasie gdy nie uczęszczała do szkoły (okres wakacji), jak też wskazała na zamiar zmiany systemu nauki, zaś w skardze podała, iż obecnie - z uwagi na potrzebę sprawowania opieki nad babcią - uczy się w systemie "zaocznym".

Z powiedzianego dotychczas wynika, że nietrafna jest dokonana przez organy obu instancji interpretacja art. 16a ust. 1 ustawy. Ponadto, z uwagi na prezentowane przez organy administracji stanowisko, wedle którego w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, stwierdzić trzeba, że jest ono nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP (tak: np. WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 791/13 - dostępny w CBOSA). Podzielić trzeba argumentację wskazaną m.in. w powołanym ostatnio wyroku, że zasada równości nie pozwala na różnicowanie podmiotów prawa, które charakteryzują się daną cechą istotną (relewantną). Zgodnie z tą zasadą, wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Natomiast taka jak dokonana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy, jak już wyżej wykazano, różnicuje potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podczas gdy, odczytując przepis art. 32 Konstytucji RP nie sposób przyjąć, iż w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich będzie przysługiwało prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, bo w tym celu zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwało, ponieważ osoba ta, pomimo faktycznego sprawowania opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia nie spełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (tak WSA w Gdańsku w wyrokach: z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 549/14 i z dnia 2 października 2014 r" sygn. akt III SA/Gd 645/14 - dostępne w CBOSA). W kwestii możliwości pro konstytucyjnej wykładni komentowanego przepisu wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2082/12.

Jednocześnie należy zaznaczyć, że przepis art. 17 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) zmienił treść art. 16a ust. 1 ustawy, wyraźnie regulując kwestię prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również tych opiekunów, którzy nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wprawdzie przepis ten ma obowiązywać od dnia 1 stycznia 2015 r., jednak wprowadzenie regulacji o takiej treści potwierdza jedynie potrzebę dokonania prokonstytucyjnej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, a w dalszej kolejności powoduje uznanie niepodejmowania zatrudnienia za równoznaczne z pojęciem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Na koniec nie może ujść uwadze Sądu, że postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. (sygn. akt P 1/14) Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wywołane pytaniem prawnym WSA w Poznaniu o konstytucyjność art. 16a ust. 1 ustawy, z powodu którego to pytania zawieszono niniejsze postępowanie, uznając tę kwestię za dostatecznie wyjaśnioną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt K 27/13).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji dokonają oceny określonych w art. 16a ust. 1 ustawy przesłanek warunkujących przyznanie żądanego przez skarżącą zasiłku z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni tego przepisu oraz poczynią konieczne ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy w powyżej wskazanym kierunku.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.