Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 887/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 2176
law: Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda Sędzia WSA Agnieszka Grosińska - Grzymkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. z [...] roku (znak [...]); 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. A 8/1, kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie. B.A.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 887/20

Uzasadnienie

Wnioskiem z 13 października 2020 r., który wpłynął do Sądu Okręgowego w Ł. 16 października 2020 r. R. S. wystąpił o udostępnienie mu informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 rejestrowanych w repertorium C pod symbolami 056 i 056s.

Decyzją z [...] r. (znak [...]) Prezes Sądu Okręgowego w Ł. odmówił wnioskodawcy udzielenia wnioskowanej informacji publicznej. W uzasadnieniu rzeczonej decyzji wskazano, że udzielenie żądanej informacji nie jest możliwe ze względu na prywatność osób, których informacja ta dotyczy. W ocenie organu I instancji tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne danej osoby, zatem samo zanonimizowanie danych osobowych nie zawsze jest wystarczające do zapewnienia skutecznej ochrony prywatności osób fizycznych. Prezes Sądu Okręgowego w Ł. wskazał, że sprawy dotyczące ochrony dóbr osobistych są sprawami szczególnymi - zawierają szereg opisów stanu faktycznego, których skutkiem byłoby naruszenie dóbr osobistych, a więc wartości podlegających ochronie w najwyższym stopniu w szczególności takich jak zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko, pseudonim, wizerunek tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania. W takim przypadku charakterystyka sytuacyjna tworzy ryzyko naruszenia prawa do prywatności osób fizycznych nawet przy dokonaniu anonimizacji danych osobowych. Tym samym opisy stanów faktycznych zawarte w żądanych przez wnioskodawcę orzeczeniach mogłyby doprowadzić do "rozszyfrowania" życiowych sytuacji faktycznych poszczególnych osób, a przez to ich identyfikację, skutkującą naruszeniem prywatności tych osób.

W swym odwołaniu od powyższej decyzji R. S. stwierdził, że organ administracji mógł dokonać anonimizacji orzeczeń i udostępnić je wnioskodawcy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Decyzją z [...] r. (Nr [...], znak [...]) Prezes Sądu Apelacyjnego w Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji wskazał, że ujawnienie jakiekolwiek okoliczności mogącej konkretyzować daną osobę, narusza sferę jej życia prywatnego. Takie działanie pozostaje w opozycji w szczególności do przepisu art. 23 Kodeksu cywilnego, a także przepisu art. 47 Konstytucji RP. Stanowiłoby to naruszenie nie tylko przywołanych wyżej norm ale przede wszystkim przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej]. Stąd w ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Łodzi, decyzja organu I instancji była słuszna.

Na powyższą decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Ł. R. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, ponadto wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów korespondencji oraz kosztów rozmów telefonicznych z pełnomocnikiem. W skardze, jej autor podtrzymał dotychczas zaprezentowane stanowisko w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyraził opinię, iż ujawnienie jakiekolwiek okoliczności mogącej konkretyzować daną osobę, narusza sferę jej życia prywatnego. Takie działanie pozostaje w opozycji w szczególności do przepisu art. 23 Kodeksu cywilnego, a także przepisu art. 47 Konstytucji RP. Stanowiłoby ono naruszenie nie tylko przywołanych wyżej norm ale przede wszystkim przepisu art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Szeroki zakres udostępniania informacji publicznych nie może wkraczać sferę prywatności. Już z samego określenia pojęcia "informacja publiczna" wynika, że odnosi się ono wyłącznie do życia publicznego, a nie prywatnego. Udostępnienie zatem informacji nie mających charakteru publicznego wykraczałoby poza zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej i naruszało prawa jednostki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa skierowana była do rozpoznania na rozprawie, jednak w związku z ogłoszeniem siedziby sądu i terenu całego kraju czerwoną strefą zagrożenia epidemiologicznego wynikającego z wirusa SARS-CoV-2, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U z 2020 r., poz. 1842) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Stosowne zarządzenie p.o. Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zostało wydane 1 grudnia 2020 r. i doręczone organowi i pełnomocnikowi skarżącego. Z uwagi na sytuację epidemiczną - zaliczenie całego kraju do tzw. czerwonej strefy - przeprowadzenie rozprawy stanowiłoby nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych, dlatego Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 powoływanej ustawy obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w Ł. z [...] r., którą na mocy art. 16 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.) [dalej: ustawa o dostępie do informacji publicznej], po rozpatrzeniu odwołania R.S., organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego z [...] r. o odmowie udzielenia skarżącemu informacji publicznej w zakresie udostępnienia wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2019, rejestrowanych w rep. C pod symbolem 056 i 056s.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jako podstawową przyczynę odmowy udostępnienia żądanej informacji organ wskazał ochronę prywatności osoby fizycznej.

Ocena prawidłowości działania organu, do którego wpłynął wniosek, w pierwszej kolejności wymaga stwierdzenia, czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i czy podmiot będący adresatem żądania jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

W świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Okręgowego w Ł. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania posiadanych informacji publicznych. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Z mocy zaś art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej, a jak stanowi art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 365), organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu.

Nie jest również przez strony kwestionowane, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej orzeczenia sądów powszechnych w jakiejkolwiek kategorii spraw wraz z uzasadnieniami stanowią informację publiczną, o czym stanowi wprost przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a zatem podlegają co do zasady udostępnieniu w ramach tej ustawy.

W kontrolowanej sprawie, jak już wskazano wyżej, dwukrotnie w toku instancji odmówiono skarżącemu udostępnienia żądanych przez niego uzasadnień wyroków, z tej samej przyczyny, mianowicie przyjmując, że odmowę udostępnienia tej informacji uzasadnia ochrona prywatności osoby fizycznej, albowiem prawo do żądania udostępnienia informacji publicznej podlega w tym przypadku ograniczeniu ustawowemu, o którym mowa w art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organy obu instancji stanowisko nie zasługuje na aprobatę. W tym względzie przede wszystkim podkreślić należy, że prawo do prywatności ma charakter szczególny w systemie praw i wolności konstytucyjnych. Art. 47 Konstytucji RP wskazuje bowiem, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Przepis ten nakłada więc na władze publiczne obowiązek ochrony chronionych prawem dóbr jednostki, w tym ochrony prawnej życia prywatnego, przed nieuzasadnioną ingerencją. Przy czym pamiętać należy, że art. 61 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

W przypadku kolizji tych dwóch konstytucyjnych praw – z jednej strony konstytucyjnego prawa do informacji, zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, z drugiej prawa do prywatności – nie można bezwzględnie przyznać priorytetu temu pierwszemu. Nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji za wszelką cenę. Nie można również wykluczyć możliwości ingerencji w sferę prywatną za pomocą prawa do informacji publicznej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 czerwca 2002 r., K 11/02, publ. OTK-A 2002 nr 4, poz. 43). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 5 marca 2003 r., K 7/01 wskazał, że prawo do ochrony życia prywatnego, tak jak każda inna wolność i prawo jednostki, znajduje swoje umocowanie aksjologiczne w godności osoby, jednakże utożsamianie naruszenia każdego prawa i wolności z naruszeniem godności pozbawiałoby gwarancje zawarte w art. 30 Konstytucji RP samodzielnego pola zastosowania. Spłycałoby w gruncie rzeczy i nadmiernie upraszczało sens oraz treść normatywną zawartą w pojęciu, którym operuje art. 30 Konstytucji RP. Obejmuje ono bowiem najważniejsze wartości, które nie korzystają z innych, samodzielnych gwarancji na gruncie konstytucyjnym, a które dotykają istoty pozycji jednostki w społeczeństwie, jej relacji do innych osób oraz do władzy publicznej. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do zakwestionowania ukształtowanej linii orzecznictwa na gruncie art. 47 Konstytucji RP, która wyraźnie przyjmuje założenie, że prawo do życia prywatnego nie może być traktowane w kategoriach absolutnych i również może podlegać ograniczeniu stosownie do kryteriów określonych przez zasadę proporcjonalności (publ. OTK-A 2003, nr 3, poz. 19). Prywatność zatem może być w pewnych sytuacjach przedmiotem ingerencji dla ochrony dobra wspólnego, jednak wkraczanie w tę sferę, musi być dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją. Nie zawsze jednak dobro wspólne przeważa nad interesem indywidualnym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2006 r., K 17/05).

Z tego powodu pogodzenie obu wartości konstytucyjnych, tj. prawa do informacji publicznej, bez uszczerbku dla prawa do prywatności osoby fizycznej, może i powinno być zrealizowane poprzez anonimizację (usunięcie) danych umożliwiających identyfikację osoby.

Jednakże nie można tracić z pola widzenia, że zakresem żądania skarżącego objęte były sprawy dotyczące naruszenia dóbr osobistych, a więc sprawy, w których uzasadnienia mogą odnosić się do danych wrażliwych, do specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe czy społeczne, do poglądów politycznych czy światopoglądu, do statusu majątkowego lub do charakterystycznych, acz typowych dla określonego środowiska czy społeczności okoliczności faktycznych sprawy. Wskazane powyżej czynniki nie wyczerpują otwartego katalogu rodzajów informacji, które mogą być przypisane konkretnej osobie fizycznej. Wskazuje się również, że informacje, które bez nadzwyczajnego wysiłku, bez nieproporcjonalnie dużych nakładów dają się powiązać z określoną osobą, zwłaszcza przy wykorzystaniu łatwo osiągalnych źródeł powszechnie dostępnych, również podlegają zaliczeniu do kategorii danych osobowych (zob. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., I OSK 491/09).

W konsekwencji udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o znaczącym nakładzie pracy, ale i prowadzi do powstania nowej pod względem jakości informacji.

W ocenie Sądu, konieczność ochrony prywatności osób fizycznych nie zwalnia organu z obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Rzeczą organu jest jedynie zapobiec dostępowi do konkretnych informacji umożliwiających identyfikację osoby fizycznej, co w praktyce oznacza udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych ze względu na prywatność osoby fizycznej, o czym stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dopiero jednak w razie uznania i przekonującego wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien – w oparciu o art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej – wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ocena czy prawo do informacji publicznej danego rodzaju podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej winna być przy tym dokonana w sposób zindywidualizowany, odrębnie dla każdej z żądanych informacji, z wyraźnym wskazaniem, jakie konkretnie przesłanki przemawiają za odmową udzielenia konkretnej informacji (por. wyrok WSA w Łodzi z 17 listopada 2015 r., II SA/Łd 801/15).

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, konieczność dokonania zaawansowanej anonimizacji w znacznym zakresie, z użyciem znacznych sił i środków również nie mogłaby stanowić podstawy do odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej, lecz stanowi przesłankę do uznania żądanej informacji za przetworzoną. Powyższego argumentu organ nie podniósł, lecz godzi się wyjaśnić, że nie bez znaczenia dla uwzględnienia rozpoznawanej skargi jest także to, że choć wniosek o udostępnienie informacji publicznej odnosił się do wszystkich orzeczeń wydanych przez Sąd Okręgowy w Łodzi z symbolu 056 i 056s w 2016 r., to w istocie organy nie wyjaśniły ile takich orzeczeń zapadło, a więc na obecnym etapie nie jest też możliwa ocena jakie obciążenie dla organu stanowiłoby przetworzenie tych informacji. Przypomnieć zatem warto, że analizowana ustawa nie definiuje pojęcia informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jednak zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych informację publiczną przetworzoną stanowi informacja, na którą składa się pewna suma informacji prostych, lecz ze względu na treść żądania, udostępnienie jej to nie tylko techniczne przeniesienie danych, lecz konieczność przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem, które to zabiegi czynią takie informacje proste informacją przetworzoną. Tym samym informacja przetworzona to informacja, którą podmiot zobowiązany na dzień złożenia wniosku nie dysponuje - to jest nie posiada gotowej informacji podlegającej żądaniu - w związku z czym jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności, połączonych z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem określonych środków osobowych i finansowych.

W konsekwencji należy stwierdzić, że stanowisko, iż udzielenie informacji publicznej w postaci uzasadnień wyroków wydanych w sprawach dotyczących ochrony dóbr osobistych jest niemożliwe, gdyż będzie wiązało się z naruszeniem prywatności osoby fizycznej i przyjęcie a priori i bez odniesienia się do konkretnych informacji, że anonimizacja danych osobowych nie uchroni przed ujawnieniem tożsamości tych osób, nie zasługuje na akceptację. Tym samym, w ocenie Sądu, zaskarżone decyzje obu instancji naruszają art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego. Analogicznej treści stanowisko wyraził uprzednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokach tego samego skarżącego zapadłych w sprawach o sygn. II SA/Łd 365/20 i II SA/Łd 425/20.

Jednocześnie należy wyjaśnić, że w świetle art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej brak spełnienia ustawowej przesłanki udzielenia informacji publicznej przetworzonej, tj. istnienia po stronie wnioskodawcy "szczególnie uzasadnionego interesu publicznego", skutkuje decyzją o odmowie udzielenia tej informacji. Niemniej jednak podkreślić należy, że wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej nie musi wiedzieć na etapie składania wniosku, że żądana przez niego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a zatem w momencie formułowania i kierowania wniosku nie jest zobligowany do wskazania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Natomiast brak powołania się na takie okoliczności we wniosku o udostępnienie informacji publicznej rodzi po stronie organu obowiązek wezwania wnioskodawcy do wykazania, że udostępnienie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i uwzględni powyższe wskazania Sądu dotyczące ww. obowiązków organu.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny legalności sąd na podstawie art. 135 ustawy p.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 629).

Mając powyższe na uwadze, a także uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane na skutek nieprawidłowego zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowało treść obu decyzji, sąd za uzasadnione uznał wyeliminowanie ich z obrotu prawnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

Natomiast na mocy art. 250 powoływanej ustawy p.p.s.a. oraz § 2, § 3, § 4 ust. 1 i ust. 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 68), orzeczono o przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi w osobie radcy prawnego (punkt 2 sentencji wyroku).

Ponadto Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zasądzenie od organu zwrotu nieudokumentowanych kosztów postępowania sądowego wskazanych w skardze.

Należy w związku z tym stwierdzić, że przepis art. 200 ustawy p.p.s.a. przewidujący odstępstwo od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania przez stronę na rzecz zasady odpowiedzialności za wynik sprawy w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, nie przewiduje odpowiedzialności za wszystkie koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, lecz wyłącznie za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Przy tym jednak pojęcie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw nie może być interpretowane jako pojęcie autonomiczne w ramach art. 200 ustawy p.p.s.a., tylko z uwzględnieniem rozumienia niezbędności jako celowości lub potrzeby poniesienia kosztów. Interpretacja ta musi bowiem uwzględniać treść przepisów art. 205 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., w których została przedstawiona definicja "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika oraz w wypadku, gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

W związku z tym przedstawiony katalog niezbędnych kosztów nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego (np.: prowizja banku od przelewu, koszty związane z prowadzeniem korespondencji, koszty rozmów telefonicznych).

Podkreślić należy, że w ramach uregulowanej w rozdziale 1 działu V ustawy p.p.s.a. instytucji zwrotu kosztów postępowania między stronami, strona nie może domagać się zwrotu wszystkich kosztów, jakie kiedykolwiek poniosła w związku ze sprawą administracyjną, która swój finał znalazła przed sądem administracyjnym. Instytucja zwrotu kosztów postępowania uregulowana jest w ustawie dotyczącej wyłącznie postępowania przed sądem administracyjnym i już z tego względu odnosi się wyłącznie do kosztów, jakie strona ponosi w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Do podlegających zwrotowi koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się koszty ponoszone w postępowaniu przed organem administracji publicznej, ani koszty przygotowawcze przed wniesieniem sprawy do sądu.

Wyjaśnić zatem należy, że wniosek strony odnosi się do drobnych wydatków, które zwykle występują przy okazji prowadzenia postępowania, co oznacza, że strona nie może dochodzić ich zwrotu z uwagi na zamknięty katalog kosztów niezbędnych określony w art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a.

Z tych względów wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów korespondencji oraz kosztów rozmów telefonicznych należało oddalić, o czym Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 151 w zw. z art. 64 § 3 i art. 205 § 2 powoływanej ustawy p.p.s.a.

dc