Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 232/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Beata Sobocha, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 587/17 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 13 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 sierpnia 2017 r., III SA/Gl 587/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 13 kwietnia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w B.-B. z 5 września 2016 r. orzekającej o odpowiedzialności skarżącego, jako osoby trzeciej, za zaległość podatkową D. [...] sp. z o.o. w J. Z. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. w kwocie 15.400 zł, odsetki za zwłokę od tej zaległości naliczone do dnia wydania decyzji w kwocie 9.355 zł oraz koszty egzekucyjne w kwocie 1.436,50 zł. W podstawie prawnej organ odwoławczy powołał m.in. przepisy art. 233 § 1 pkt 1, art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4, art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "o.p.").

Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją ostateczną z 10 grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z 10 września 2015 r. w przedmiocie określenia Spółce D., na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze. zm., dalej: "u.p.t.u."), obowiązku zapłaty podatku wykazanego w wystawionych fakturach VAT, w tym za grudzień 2010 r. w wysokości 15.400 zł. Na decyzję tę spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a Sąd postanowieniem z 29 kwietnia 2016 r., III SA/Gl 177/16 skargę odrzucił.

Zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. nie została uregulowana przez Spółkę, stąd wierzyciel 7 stycznia 2016 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ustalił, że z majątku spółki nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, gdyż spółka nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem i nie posiada majątku ruchomego bądź nieruchomości ani środków na rachunkach bankowych, z których można by prowadzić egzekucję. Ustalenia w tym zakresie Naczelnik [..] Urzędu Skarbowego w B.-B.zawarł w postanowieniu z 29 czerwca 2016 r., którym umorzył prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne.

W następstwie powyższego organ I instancji postanowieniem z 30 czerwca 2016 r. wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. Z., członka zarządu spółki D., za zaległość podatkową Spółki obejmującą grudzień 2010 r., odsetki za zwłokę oraz koszty egzekucyjne. Organ I instancji wskazał, że zaistniały wszystkie przesłanki uzasadniające przeniesienie odpowiedzialności na skarżącego, jako członka zarządu Spółki D., za jej zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. Rozstrzygnięcie w tym zakresie organ zawarł w decyzji z 5 września 2016 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że po pierwsze w sprawie istniały zaległości podatkowe będące następstwem nieuregulowania przez Spółkę D. w terminie podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r., a potwierdzenie tej okoliczności nastąpiło w ostatecznej decyzji wymiarowej z 10 grudnia 2015 r. Przy czym zobowiązanie podatkowe, stanowiące źródło zaległości Spółki objętej zaskarżoną decyzją, w dalszym ciągu istnieje i nie uległo wygaśnięciu wskutek przedawnienia. Po drugie skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki D. w okresie od 10 stycznia 2008 r. do 1 lipca 2011 r., a więc w czasie, gdy upływał termin płatności podatku Spółki za grudzień 2010 r. Wskazują na to dokumenty przesłane przez Sąd Rejonowy w Gliwicach [...] Wydział Gospodarczy KRS przy piśmie z 11 kwietnia 2016 r. Wynika z nich, że jedynym członkiem zarządu Spółki D. w dacie powstania zaległości podatkowej z tytułu podatku od towarów i usług za w/w okres był M.Z., powołany na prezesa zarządu 10 stycznia 2008 r. uchwałą nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Odwołanie z zajmowanej funkcji nastąpiło natomiast z 1 lipca 2011 r. Uchwałą nr 9 Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z 14 czerwca 2011 r. Po trzecie, co do przesłanki bezskuteczności egzekucji, organ zaakcentował, że wobec nieuregulowania przez spółkę D. zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r., wierzyciel objął ją tytułem wykonawczym nr [...]. Jednakże wobec bezskuteczności egzekucji postanowieniem z 29 czerwca 2016 r. umorzył prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Po czwarte, nie wystąpiły żadne z przesłanek egzoneracyjnych wyłączających odpowiedzialność skarżącego za przedmiotową zaległość spółki. Nie wskazał on bowiem mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Ponadto analiza sprawozdań finansowych Spółki od 2006 r. pokazała, że począwszy od 2008 r. po stronie aktywów jako element majątku trwałego Spółka wykazała inwestycje długoterminowe w postaci udziałów lub akcji w kwocie 1.672.328,16 zł, co stanowiło znaczną część majątku Spółki. Jednakże już w sprawozdaniach finansowych za lata 2008-2013 brak jakichkolwiek dodatkowych informacji odnoszących się do tego składnika majątkowego. Natomiast z informacji dodatkowej stanowiącej załącznik do sprawozdań finansowych za lata 2014-2015 wynika, że zarówno inwestycje długoterminowe, krótkoterminowe jak i długoterminowe aktywa trwałe już nie występują. W konsekwencji, zdaniem organu, na aprobatę nie zasługują ogólne stwierdzenia skarżącego o istnieniu majątku Spółki, co do którego nie przeprowadzono postępowania egzekucyjnego, trudno bowiem przyznać im znamiona realności.

Organ zauważył jednocześnie, że skarżący nie wykazał, aby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości. Również z informacji udzielonych przez Sąd Rejonowy w Gliwicach [...] Wydział Gospodarczy w piśmie z 17 marca 2016 r. nie wynika, by został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu ani o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację w stosunku do Spółki D.

Co do braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie organ podkreślił, że Spółka D. zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań począwszy od zobowiązania podatkowego za kwiecień 2010 r., a zatem z całą pewnością należy uznać ją za niewypłacalną już w dacie powstania zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2010 r., tj. 27 lipca 2010 r. Oznacza to, że 14 - dniowy termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości upłynął z 10 sierpnia 2010 r. Skarżący, pełniąc funkcję członka zarządu w dacie powstania zaległości podatkowej, był zatem uprawniony i zobowiązany do wystąpienia z wnioskiem o upadłość lub otwarcie postępowania układowego zarządzanego podmiotu, czego nie dopełnił. Organ dodał, że decyzja określająca spółce wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług m.in. za grudzień 2010 r. w kwocie wyższej od zadeklarowanej ma charakter deklaratoryjny, tj. stwierdza istnienie zobowiązania podatkowego i jego wysokość. W konsekwencji wydanie spółce decyzji wymiarowej z 10 grudnia 2015 r. pozostaje bez wpływu na moment powstania zobowiązań, których termin płatności przypadał w okresie, w którym skarżący pełnił funkcję członka zarządu. Organ nadmienił przy tym, że postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za przedmiotową zaległość podatkową zostało wszczęte po doręczeniu spółce w/w decyzji wymiarowej. Organ odwoławczy nie podzielając pozostałych zarzutów odwołania, utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 116 o.p., art. 116 § 1 ust. 1 pkt 1b o.p., art. 54 § 1 pkt 7 o.p., art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 i art. 64b § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. i art. 2a o.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie budzi zastrzeżeń że w/w zaległość (zobowiązanie) powstała w okresie, gdy skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki. Skarżący nie wykazał, aby w sprawie zaistniały przesłanki ekskulpacyjne, o których mowa w art. 116 § 1 o.p., a mianowicie aby we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Nie wskazał również realnego mienia Spółki, z którego można w znacznej części zaspokoić zaległości podatkowe Spółki.

Wobec wypełnienia w okolicznościach rozpatrywanej sprawy przesłanek pozytywnych do orzekania o odpowiedzialności skarżącego solidarnie ze spółką, przy jednoczesnym braku wykazania wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych, wobec braku naruszeń przepisów postępowania - Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), skargę oddalił.

Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną, którą zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz uwzględnienie skargi strony skarżącej poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji lub uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania podatkowego na podstawie art. 145 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Wniósł również o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 109 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w ogóle przez WSA w Gliwicach do wniosku pełnomocnika strony odnośnie odroczenia terminu rozprawy wyznaczonej na 23 sierpnia 2017 r. pomimo złożenia przez pełnomocnika strony stosownego wniosku o zmianę terminu z powodu zaplanowanego wcześniej urlopu wypoczynkowego - co stanowiło znaną sądowi przeszkodę do rozpoznania sprawy, której nie można było przezwyciężyć.

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 191 o.p. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy zasady swobodnej oceny dowodów i dokonania przez organy błędnej oceny materiału dowodowego oraz wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, a więc w sposób całkowicie dowolny Sąd I instancji w szczególności:

- błędnie ocenił zasadność obciążenia skarżącego jako Prezesa Zarządu Spółki D. za zobowiązania Spółki wobec braku wystąpienia przesłanek negatywnych z art. 116 ,

- błędnie ocenił wywodzenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o upadłość, w sytuacji kiedy pełnił on funkcję prezesa zarządu Spółki, Spółka regulowała wszelkie zobowiązania pieniężne,

- błędnie ocenił wywodzenie na podstawie zebranego materiału dowodowego, że skarżący w sierpniu 2010 r. posiadał wiedzę odnośnie zaległości podatkowych Spółki, a zatem niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nie nastąpiło bez jego winy,

- błędnie ocenił, iż skarżący mógł aktualnie wskazać mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, w sytuacji gdy od 7 lat nie pełnił funkcji członka zarządu Spółki D., a zatem nie mógł dysponować taką wiedzą,

- błędnie ocenił, iż niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego nie rozstrzyga się na korzyść podatnika.

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 o.p. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo iż w toku postępowania organy nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skutkiem tego ustalono stan faktyczny w sposób nierzetelny, przyjmując za podstawę z góry przyjętą tezę, a zatem postępowanie nie było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Ponadto na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 116 o.p. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego i uznanie, że przeciwko Spółce przeprowadzona była bezskuteczna egzekucja przedmiotowych zobowiązań,

- art. 116 § 1 pkt. 1 lit. b) o.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o upadłość w sytuacji kiedy w okresie, gdy pełnił on funkcję prezesa Spółki, spółka regulowała wszelkie zobowiązania pieniężne, a ponadto w obliczu występujących przesłanek do wyłączenia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym odwołującego,

- art. 116 § 1 pkt. 2) o.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący mógł wskazać mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, w sytuacji gdy od 6 lat nie pełnił funkcji członka zarządu Spółki, a zatem nie dysponował wiedzą w tym zakresie,

- art. 24 ust. 5 i 6 Ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. 2016, poz. 720 ) uchylonej z dniem 1 marca 2017 r, poprzez zawyżenie kwoty odsetek w związku z nie wyłączeniem z okresu naliczania okresu od dnia wszczęcia postępowania kontrolnego do dnia doręczenia decyzji organu kontroli skarbowej, w związku z niedoręczeniem decyzji w terminie 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania,

- art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 i art. 64b § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez znaczące zawyżenie kosztów egzekucyjnych dotyczących tytułu wykonawczego [...],

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z której jest wywodzona jedna z podstawowych zasad służących ochronie praw podatników - zasada in dubio pro tributario,

- art. 2a o.p., który w razie wątpliwości nakazuje rozstrzygać wątpliwości na korzyść podatnika, poprzez jego niezastosowanie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Na początek odnieść się należy do zarzutu kasacyjnego dotyczącego pominięcia pełnomocnika strony skarżącej na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji.

We wniosku z 1 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o odroczenie – nie wyznaczanie - rozprawy z uwagi na planowany urlop wypoczynkowy. Wzmiankowany urlop nie został w żaden sposób uprawdopodobniony; profesjonalny pełnomocnik, który sporządził następnie skargę kasacyjną działając w ramach spółki doradztwa podatkowego, nie wskazał też nawet, że z określonych przyczyn nie może udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego do zastępowania skarżącego na rozprawie (k. 44, k. 72 akt sądowych). Postanowieniem z 23 sierpnia 2017 r. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wyżej wymienionego wniosku (k. 50 akt sądowych). Postanowienie to było dostatecznie poprawne, ponieważ pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił przeszkody do zastępowania skarżącego na rozprawie sądowej. Przywołany zarzut kasacyjny jest więc niezasadny.

Niezasadne są również pozostałe zarzuty kasacyjne.

Zasadniczym przedmiotem sprawy było przeniesienie odpowiedzialności podatkowej oraz kosztów postępowania egzekucyjnego dotyczących podatku od towarów i usług. Zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług unormowane i wykonywane są zasadniczo formie i w ramach samoobliczenia podatku; zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy samego prawa w dacie, z którą ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, datą tą nie jest doręczenie decyzji podatkowej (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.). Sporne w zakresie przeniesienia zobowiązania należało więc oceniać w relacji do czasu ich powstania ex lege, nie zaś w odniesieniu do daty ewentualnego wydania i doręczenia decyzji podatkowej. Zobowiązanie, o którym mowa w art. 108 ust. 1 u.p.t.u., ma wszelkie cechy podatku, wymienione w definicji podatku zawartej w art. 6 o.p. Ponadto, w odniesieniu do tego świadczenia ustawodawca wyraźnie używa określenia "podatek". W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że art.108 ust.1 ustawy o podatku od towarów i usług przewiduje szczególny przypadek samoistnego powstania obowiązku podatkowego w efekcie samego wystawienia faktur wykazującej kwotę podatku od towarów i usług (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 lipca 2009 r., I FSK 866/08, LEX nr 552188). Także w art. 203 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE L 347 a dnia 11 grudnia 2006 r.), a wcześniej w art.21 ust.1 lit. c Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 27 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych –wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG, Dz.U.UE L z dnia 13 czerwca 1977 r.), dla określenia analogicznego świadczenia użyto pojęcia "podatek". Takiego też określenia tej należności używa konsekwentnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (tak przykładowo w wyrokach z 13 grudnia 1989 r., w sprawie C-342/87 G.[....], ECR 1989/11/4227, z 15 marca 2007 r. w sprawie C-35/05 R.[...],ZOTiS z 2007 r., t.I, s. 2425). Podatek, wymierzony na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie może być "pozytywnie" porównywany do tzw. dodatkowego zobowiązania podatkowego.

W przypadku tego podatku do obrotu wprowadzana jest faktura, która powoduje istotne konsekwencje podatkowe, choćby w zakresie możliwości odliczenia podatku w niej naliczonego przez odbiorcę faktury. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe nigdy skutków takich powodować nie mogło (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 listopada 2011 r., I FSK 785/11, z 23 stycznia 2013 r., I FSK 119/12, LEX nr 1360614). Choć podatek z art. 108 ust. 1 u.p.t.u. bywa przyrównywany do swoistej sankcji, ma jednak wszystkie cechy podatku i jest podatkiem. Nie stanowiło w związku z tym naruszenia art. 116 § 1 w zw. z art. 107 § 1 i § 2 o.p. przeniesienie na skarżącego odpowiedzialności za zaległość podatkową, wynikającą z art. 108 ust. 1 u.p.t.u.

Konsekwencje prawne unormowania i wykonywania VAT na prawnej zasadzie samoobliczenia podatku, w zakresie adekwatnym do rozpoznanej sprawy są następujące. 1. Przy ocenie właściwego czasu do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. należy uwzględnić kwoty zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, które nie zostały zadeklarowane w ogóle bądź we właściwej wysokości w terminach przewidzianych w ustawie także wówczas, gdy decyzje podatkowe określające te zobowiązania bądź określające je w wysokości wyższej niż deklarowana zostaną wydane wówczas, gdy członek zarządu nie pełni już swojej funkcji. 2. W przypadku wskazywania przesłanek dotyczących odpowiedzialności lub braku winy, członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu finansów kierowanej przez siebie spółki, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów. W ocenie Sądu, członek zarządu podejmując się pełnienia tej funkcji, zobowiązany jest posiadać wiedzę i umiejętności pozwalające mu na zarządzanie nie tylko w interesie spółki, jej wspólników czy też zatrudnianych pracowników, ale również ochronę interesów wierzycieli (analogicznie – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2018 r., I FSK 2116/16, LEX nr 2576934).

Z tych zasadniczych powodów uznać należało, że stan faktyczny rozpoznanej sprawy – przeanalizowany przez Sąd pierwszej instancji w granicach swobodnej oceny dowodów i przedstawiony zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z art. 141 § 4 p.p.s.a. – uzasadnia dostatecznie zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji zastosowanie materialnego prawa podatkowego i nie wskazuje na naruszenie zasady przeprowadzenia wykładni prawa na niekorzyść podatnika, co potwierdza także przywołane powyżej orzecznictwo sądów unijnych i krajowych.

W przedstawionym stanie sprawy, nie doszukując się po stronie Sądu pierwszej instancji naruszeń prawa, które mogły mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia ad meritum, na podstawie art. 184 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.