Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 480/96
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1997-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 5, art. 55 ust. 1
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 28 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: Treść przepisów art. 10 ust. 5 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ wskazuje, że wszelkie porozumienia, umowy, oświadczenia woli stron składane w przedmiocie zarówno wysokości odszkodowania, jak też jego ustalenia i wypłaty nie mogą wywołać żadnych skutków prawnych na gruncie cytowanej ustawy. Organ orzekający  o podziale nieruchomości jest nie tylko uprawniony, lecz także obligowany z mocy art. 55 ust. 1 powyższej ustawy do ustalenia odszkodowania za grunt, który przeszedł na własność gminy w związku z zatwierdzeniem projektu podziału nieruchomości.

TEZY

Treść przepisów art. 10 ust. 5 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./ wskazuje, że wszelkie porozumienia, umowy, oświadczenia woli stron składane w przedmiocie zarówno wysokości odszkodowania, jak też jego ustalenia i wypłaty nie mogą wywołać żadnych skutków prawnych na gruncie cytowanej ustawy. Organ orzekający  o podziale nieruchomości jest nie tylko uprawniony, lecz także obligowany z mocy art. 55 ust. 1 powyższej ustawy do ustalenia odszkodowania za grunt, który przeszedł na własność gminy w związku z zatwierdzeniem projektu podziału nieruchomości.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Burmistrza Miasta W. na decyzję Wojewody S. z dnia 31 stycznia 1996 r. (...)/ w przedmiocie odszkodowania za przejętą przez Państwo nieruchomość - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu Rejonowego w W. decyzją z dnia 25 lipca 1994 r., wydaną na podstawie art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127/, działając na wniosek Apolonii A. Barbary A. i Elżbiety Sz. - zatwierdził projekt podziału nieruchomości, położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 3780, na 5 wydzielonych działek, z których jedna, oznaczona nr 3780/1, wydzielona została pod budowę drogi (...)/.

W dniu 11 sierpnia 1994 r. od przedmiotowej decyzji wniósł odwołanie Burmistrz Miasta W., po czym, ten sam organ, pismem z dnia 9 września 1994 r. wycofał swoje odwołanie.

W tej sytuacji Wojewoda S. decyzją z dania 13 września 1994 r. umorzył postępowanie odwoławcze, w sprawie podziału nieruchomości.

Decyzją dnia 23 listopada 1995 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w W. - działając na podstawie art. 10 ust. 5 powołanej na wstępie ustawy - orzekł o odszkodowaniu za działkę nr 3780/1 o powierzchni 690 m2, przeznaczoną pod drogę, w wysokości 5.596 zł na rzecz byłych właścicieli.

Od decyzji tej odwołał się Burmistrz Miasta W., twierdząc, iż jedynym motywem, dla którego wycofał swoje odwołanie od powołanej na wstępie decyzji, zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, była okoliczność, iż Apolonia A., Barbara A. oraz Elżbieta Sz. w dniu 18 sierpnia 1994 r. złożyły oświadczenie, iż zrzekają się prawa do odszkodowania. Na podstawie art. 60-61, art. 82 i art. 88 par. 1 Kodeksu cywilnego od skutków prawnych swego oświadczenia może uchylić się tylko ten, kto złożył, oświadczenie woli pod wpływem bezprawnej groźby - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Decyzją z dnia 31 stycznia 1996 r. Wojewoda S. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia został szczegółowo opisany przebiec postępowania oraz podniesiona następująca argumentacja:

Apolonia i Barbara A. oraz Elżbieta Sz. złożyły oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania za działkę, przeznaczoną pod drogę, w dniu 18 sierpnia 1994 r., a więc w dacie, kiedy nie nabyły jeszcze prawa do tego odszkodowania, prawo to nabyły bowiem dopiero - w dacie, kiedy powołana na wstępie decyzja o podziale nieruchomości stała się ostateczna, to jest w dniu 13 września 1994 r. Ich oświadczenie woli nie mogło zatem być prawnie skuteczne;

- zgodnie z art. 10 ust. 5 powołanej na wstępie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty wydzielone pod budowę ulic przechodzą na własność gminy z dniem, w którym orzeczenie o podziale stało się ostateczne, za odszkodowaniem, ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości;

Decyzja Wojewoda S. z dnia 31.01.1996 r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Burmistrza Miasta W. W jej uzasadnieniu został szczegółowo przedstawiony przebieg postępowania, a w szczególności motywy, którymi kierował się Burmistrz Miasta W., wycofując odwołanie od powołanej na wstępie decyzji o podziale nieruchomości. Nadto Burmistrz w treści odwołania polemizuje ze stanowiskiem właścicielek nieruchomości, jakoby zrzeczenie się prawa do odszkodowania zostało na nich wymuszone przez ten organ. Burmistrz miasta W. zarzuca organowi odwoławczemu, iż nie ustosunkował się do tych zarzutów odwołania, które dotyczyły związania Apolonii i Barbary A. oraz Elżbiety Sz. złożonym przez nie oświadczeniem woli z dnia 18.08.1994 r. o zrzeczeniu się prawu do odszkodowania.

W toku rozprawy przed Naczelny Sądem Administracyjnym skarga Burmistrza miasta W. została rozszerzona przez pełnomocnika tego organu przez zarzut zawyżenia ustalonego odszkodowania, z tej przyczyny, że biegły, dokonujący szacunku nieruchomości nie wziął pod uwagę cen kształtujących się za sąsiednie działki.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Dokonując oceny legalności tej decyzji Sąd miał na względzie dwie okoliczności, a mianowicie iż:

- grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętych podziałem przechodzą na własność gminy za odszkodowaniem, ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości /art. 10 ust. 5 powołanej na wstępie ustawy/,

- zasadą obowiązującą przy wywłaszczaniu nieruchomości jest to, ze wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem /art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy/;

Zestawienie treści powyższych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, iż wszelkie porozumienia, umowy, oświadczenia woli stron składane w przedmiocie zarówno wysokości odszkodowania, jak też jego ustalenia i wypłaty nie mogą wywołać żadnych skutków prawnych na gruncie cytowanej ustawy.

Organ orzekający o wywłaszczeniu, a w rozpoznawanej sprawie odpowiednio o podziale nieruchomości, jest nie tylko uprawniony, lecz także obligowany z mocy art. 55 ust. 1 do ustalenia odszkodowania. Stąd też nie można skutecznie zarzucić organom orzekający w sprawie niniejszej, iż nie wzięły one pod uwagę ani oświadczenia właścicielek nieruchomości objętej podziałem o zrzeczeniu się prawa do odszkodowania ani, tym bardziej, motywów, dla których Burmistrz miasta W. wycofał swoje odwołanie od orzeczenia poprzedzającego zaskarżoną decyzję.

Na marginesie się sprawy wypada tylko zauważyć, że ani z oświadczenia właścicielek nieruchomości, objętej podziałem, nie wynikają żadne motywy, którymi kierowały się wymienione strony postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu podniesionego w toku rozprawy przed Sądem w dniu 17.11.1997 r. o rzekomym zawyżeniu ustalonego odszkodowania z przyczyn następujących:

- zarzut nie może mieć wpływu na ocenię legalności zaskarżonej decyzji skoro został podniesiony już po jej wydaniu, a wiec nie był znany wcześniej organowi, który wydał tę decyzję,

- zarzut ten należało poczytać za gołosłowny, skoro nie został poparty żądny dowódca, który mógłby wskazywać na wadliwość raportu rzeczoznawcy, inżyniera Stanisława L. z dnia 6 listopada 1995 r., na którym to dokumencie została oparta zaskarżona decyzja.