Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1214/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2015 r. sprawy ze skargi F. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką F.P. W uzasadnieniu wskazano, że F.P. uzyskał z testu 98 punktów. Komisja kwalifikacyjna podniosła, że zgodnie z treścią art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze, pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez F.P. liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.

W dniu [...] października 2013 r. F.P. złożył odwołanie od ww. uchwały, które wpłynęło do Ministra Sprawiedliwości w dniu [...] listopada 2013 r. W odwołaniu zakwestionował prawidłowość 52 pytań egzaminacyjnych (pyt. nr: 1, 2, 4, 8, 13, 15, 22, 24, 25, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 37, 38, 41, 43, 65, 67, 69, 71, 72, 75, 84, 86, 88, 89, 90, 91, 97, 100, 102, 105, 111, 112, 115, 117, 118, 122, 123, 126, 128, 133, 136, 142, 143, 145, 146 i 148), twierdząc, że są niejednoznacznie sformułowane i wprowadzają w błąd.

F.P. zarzucił ponadto niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia oraz "występowanie niewielkiej różnicy brakujących punktów". Podniósł również, że zaskarżona uchwała jest niesprawiedliwa.

Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały i przyjęcie go na aplikację adwokacką oraz uznanie, że zaskarżone pytania są niejednoznacznie sformułowane oraz wprowadzają w błąd, a w szczególności pytanie nr 32 posiada dwie poprawne odpowiedzi, pytanie nr 37 jest podstępnie sformułowane, a w pytaniu nr 41 odwrócenie przepisu k.c. w pytaniu powoduje wypaczenie jego treści, a tym samym uniemożliwienie udzielenia poprawnej odpowiedzi.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w zw. z art. 75j ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, ze zm.), po rozpoznaniu odwołania F.P. od uchwały Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu organ wskazał, że godnie z art. 75i ust. 1, 1a, 1b, 1c oraz 1d ustawy, egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona. Wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego. Natomiast art. 75i ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Stosownie zaś do art. 75 ust. 2 ustawy, aplikantem adwokackim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Minister stwierdził, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym należy stwierdzić, że test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 cytowanej wyżej ustawy.

Minister podkreślił, że F.P. udzielił prawidłowych odpowiedzi na 98 pytań, uzyskując 98 punktów, a zatem ustalenie przez komisję kwalifikacyjną negatywnego wyniku egzaminu F.P. jest prawidłowe. Zdający nie uzyskał bowiem wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowo progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze.

F.P. zakwestionował prawidłowość pytań nr: 1, 2, 4, 8, 13, 15, 22, 24, 25, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 37, 38, 41, 43, 65, 67, 69, 71, 72, 75, 84, 86, 88, 89, 90, 91, 97, 100, 102, 105, 111, 112, 115, 117, 118, 122, 123, 126, 128, 133, 136, 142, 143, 145, 146 i 148, tj. wszystkich 52 pytań, na które udzielił wadliwej odpowiedzi. Zarzucił, że są niejednoznacznie sformułowane i wprowadzają w błąd.

Rozpoznając niniejszą sprawę Minister Sprawiedliwości ponownie poddał analizie kartę odpowiedzi, sprawdzając jeszcze raz udzielone przez stronę odwołującą się odpowiedzi. Minister szczegółowo odniósł się do zarzutów dotyczących pytań nr 32, 37 oraz 41.

Jeżeli chodzi o pytanie nr 32 Minister wyjaśnił, że dotyczyło ono podstawowych uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym i chodziło w nim o wskazanie, czy można ubezwłasnowolnić osobę małoletnią mająca ukończone lat trzynaście, która wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Udzielenie prawidłowej odpowiedzi "B" na pytanie nr 32, a przy tym wykluczenie pozostałych dwóch jednoznacznie wadliwych propozycji odpowiedzi "A" i "C" wymagało jedynie znajomości treści przepisu art. 13 § 1 k.c. W żadnym razie, zdaniem organu wbrew opinii F.P., nie można uznać za prawidłową odpowiedzi "A", albowiem Kodeks cywilny odróżnia pełną zdolność do czynności prawnych, którą posiadają osoby pełnoletnie, od ograniczonej zdolności do czynności prawnych (obejmującej osoby między trzynastym a osiemnastym rokiem życia i osoby częściowo ubezwłasnowolnione) oraz od braku zdolności do czynności prawnych (w przypadku osób, które nie ukończyły trzynastego roku życia lub które zostały całkowicie ubezwłasnowolnione). Zatem w przypadku osoby małoletniej mającej ukończone lat trzynaście możliwe jest jedynie ubezwłasnowolnienie całkowite, gdyż osoba ta, w świetle prawa, ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Nie można bowiem ubezwłasnowolnić częściowo osoby posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych, gdyż ograniczona zdolność do czynności prawnych ma ten sam skutek, co ubezwłasnowolnienie częściowe. Odpowiedź "A" nie może być zatem uznana za prawidłową, gdyż ubezwłasnowolniona częściowo może być jedynie osoba pełnoletnia, a pytanie nr 32 dotyczyło osoby małoletniej, mającej ukończone 13 lat.

W przypadku zakwestionowanego przez odwołującego pytania nr 37 organ wyjaśnił, że zestawienie treści pytania nr 37 z propozycjami odpowiedziami "A", "B" i "C" wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że jedynie odpowiedź "C" tworzy wraz z pytaniem zdanie prawdziwe, natomiast pozostałe odpowiedzi - "A" i "B" są jednoznacznie wadliwe. W pytaniu zawarto kryterium przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia z winy umyślnej. Umyślność osoby, która przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczyła granice sąsiedniego gruntu powoduje natomiast, że po stronie właściciela tego gruntu odpadają ograniczenia w dochodzeniu roszczeń od sprawcy przekroczenia zawarte w art. 151 k.c., bowiem te dotyczą wyłącznie sytuacji, kiedy przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego nastąpiło bez winy umyślnej. W tym znaczeniu, przekroczenie granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej jest więc działaniem a contrario w stosunku do nieumyślnego przekroczenia granicy i sprawcy takiego przekroczenia nie chronią już normy zawarte w szczególnym przepisie, jakim jest art. 151 k.c., bowiem właścicielowi gruntu, którego granica została naruszona w sposób umyślny przysługuje pełna ochrona jego własności zawarta w treści przepisu art. 222 § 2 k.c., a więc roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zaniechanie naruszeń, które w przypadku wzniesienia budynku lub innego urządzenia może skutkować żądaniem rozebrania tego budynku lub usunięcia tego urządzenia w takim zakresie, w jakim przekroczona została z winy umyślnej granica gruntu sąsiedniego.

W ocenie Ministra udzielenie prawidłowej odpowiedzi "C" na pytanie nr 37, a przy tym wykluczenie pozostałych dwóch jednoznacznie wadliwych propozycji odpowiedzi "A" i "B" wymagało jedynie znajomości treści przepisów art. 151 k.c. i art. 222 § 2 k.c. i posiadania wiedzy co do tego, że w przypadku ingerencji w cudze prawo własności w postaci naruszenia granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej, właściciel tego gruntu może dochodzić ochrony swego prawa w pełnym zakresie na podstawie art. 222 § 2 k.c., nie zaś w stopniu ograniczonym do żądania stosownego wynagrodzenia albo wykupienia odpowiedniej części gruntu, jak ma to miejsce w przypadku takiego naruszenia z winy nieumyślnej, zgodnie z art. 151 k.c.

Odnosząc się do pytania nr 41 organ wskazał, ze udzielnie prawidłowej odpowiedzi "C" jest powtórzeniem literalnego brzmienia przepisu art. 374 § 2 k.c. Samo natomiast przestawienie szyku wyrazów zawartych w tym przepisie na potrzeby zadania egzaminacyjnego jest oczywiście dopuszczalne, o ile nie powoduje wypaczenia istoty tego przepisu. Pytanie jest jasne, precyzyjne i nie wprowadza w błąd zdającego.

Minister Sprawiedliwości podkreślił, że egzamin ma sprawdzić wiedzę kandydata na aplikanta, a nie jego pamięć odnośnie do dosłownego brzmienia wybranego przepisu prawnego z danej dziedziny, nie można zatem oczekiwać, że pytania w teście będą wiernie przytaczać jeden, konkretny przepis prawa.

Odnosząc się do wniosku odwołującego o uwzględnienie jego merytorycznego przygotowania do rozpoczęcia aplikacji, (ukończenie studiów prawniczych, odbywanie studiów doktoranckich, ukończenie studiów podyplomowych w dziedzinie prawa karnego oraz bycie wykładowcą wyższej uczelni) oraz podkreślanej przez niego "minimalnej różnicy brakujących punktów", Minister wskazał, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Odnosząc się z kolei do wniosku F.P. o przyjęcie go na aplikację adwokacką, organ wyjaśnił, że aplikantem adwokackim, zgodnie z przywołanym wcześniej art. 75 ust. 2 ustawy, może być osoba, która m.in. uzyskała pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, a tego warunku odwołujący nie spełnia. Ponadto, zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy, właściwą w sprawach wpisu na listę aplikantów jest okręgowa rada adwokacka, właściwa ze względu na miejsce złożenia zgłoszenia o przystąpieniu do egzaminu wstępnego, nie zaś Minister Sprawiedliwości.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. F.P. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej niewłaściwe wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia podniesionych w odwołaniu z dnia [...] października 2013 r. w szczególności:

1. występowanie niewielkiej różnicy brakujących punktów (odwołujący uzyskał 98 punktów na wymagane 100 punktów do przyjęcia na aplikację adwokacką) co czyni brakującą liczbę punktów na prawdę minimalną i wynikającą z nieostrości przedstawionych pytań testowych;

2. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia w szczególności, że odwołujący F.P. jest studentem III roku studiów doktoranckich niestacjonarnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w K. gdzie przygotowuje się do obrony pracy doktorskiej z zakresu prawa karnego, ponadto ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie Jagiellońskim z dziedziny prawa karnego, jest wykładowcą na prywatnej uczelni w [...], które to okoliczności powodują, że nieustannie pogłębia swoją wiedzę prawniczą i jest dobrym materiałem na urząd adwokata w przyszłości.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej i przyjęcie skarżącego F.P. na aplikację adwokacką, zmianę zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. znak sprawy [...] i przyjęcie skarżącego na aplikację adwokacką, uznanie że pytanie nr 32 wprowadza w błąd i jest nie jednoznaczne oraz że posiada dwie poprawne odpowiedzi, uznanie że pytanie nr 37 wprowadza w błąd zdającego i jest nie jednoznaczne oraz jest podstępnie sformułowane, uznanie że pytanie nr 41 jest nie jasno sformowane, język polski nie dopuszcza na takie formowanie pytania. Odwrócenie przepisu k.c. w pytanie powoduje wypaczenie jego treści, a tym samym uniemożliwienie udzielenia poprawnej odpowiedzi, uznanie że pytania 1, 2, 4, 8, 13, 15, 22, 24, 25, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 37, 38, 41, 43, 65, 67, 69, 71, 72, 75, 84, 86, 88, 89, 90, 91, 97, 100, 102, 105, 111, 112, 115, 117, 118, 122, 123, 126, 128, 133, 136, 142, 143, 145, 146,1 48 są niejednoznaczne wprowadzają w błąd oraz są nie jednoznacznie sformowane.

Ponadto skarżący wniósł o powołanie:

a) biegłego sądowego z zakresu prawa cywilnego, karnego, handlowego itp. w celu stwierdzenia że zaskarżone pytania wprowadzają w błąd zdającego i są nie jednoznacznie oraz podstępnie sformowane, o którą opinię niezależną i bezstronną się wnosi,

b) biegłego sądowego językoznawcę na okoliczność iż zaskarżone pytania są sformułowane z sposób sprzeczny z kulturą języka polskiego oraz wprowadzają w błąd zdającego i są nie jednoznacznie oraz podstępnie sformowane, o którą opinię niezależną i bezstronną się wnosi.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że zaskarżona uchwała jest niesprawiedliwa, albowiem z powodu braku 2 punktów wymaganych do zaliczenia testu (98/100 wymaganych) odwołujący nie ma możliwości rozpocząć aplikacji adwokackiej, a różnica jest niewielka. Podkreślił, że ma merytoryczne przygotowanie do rozpoczęcia aplikacji adwokackiej, ukończył uniwersyteckie studia prawnicze, kontynuuje studia doktoranckie niestacjonarne, ukończył studia podyplomowe w dziedzinie prawa karnego, jest wykładowcą wyższej uczelni.

Zdaniem skarżącego tylko ponowne wnikliwe przeanalizowanie zawartości pytań testowych i precyzyjności przygotowanych do jednokrotnego wyboru odpowiedzi z udzielonymi odpowiedziami odwołującego a także uwzględnienie jego dotychczasowych starań zmierzających do doskonalenia kwalifikacji prawniczych pozwoli na przyjęcie, iż brak wymaganych 2 punktów zostanie zniwelowany w toku odbywania aplikacji i nie jest on wielki. Skarżący tak jak w odwołaniu zakwestionował sfomułowanie pytań: nr 32, nr 37 i nr 41.

Zdaniem skarżącego również pozostałe wskazane przez niego w skardze pytania są sformułowane w sposób niewłaściwy, wprowadzający w błąd udzielającego odpowiedzi. Odwołując się do orzecznictwa, skarżący podkreślił, że pytanie nieprawidłowo sformułowane to takie, na które żadna z zaproponowanych odpowiedzi nie stanowi zdania prawdziwego, gdy więcej niż jedna z odpowiedzi jest odpowiedzią prawdziwą, a także takie, na które odpowiedź nie wynika wprost z przepisów prawa, a jedynie z poglądów doktryny i orzecznictwa. Nie jest też rzeczą zdającego - bez specjalnego polecenia w pytaniu - czynienie jakichkolwiek założeń niewynikających z treści pytania lub nieprecyzyjnie w nim wyrażonych. Wadliwie sformułowane pytanie nie może powodować negatywnych skutków dla zdającego, zatem za wadliwie formułowane pytanie należy zdającemu przyznać punkt

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 75i ust. 1, 1a, 1b, 1c oraz 1d ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze(Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188, ze zm.), egzamin wstępny na aplikację adwokacką polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi (A albo B, albo C). Zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona. Wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Prawidłowość odpowiedzi ocenia się według stanu prawnego obowiązującego w dniu egzaminu wstępnego.

Art. 75i ust. 3 ustawy stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.

Stosownie zaś do art. 75 ust. 2 ustawy, aplikantem adwokackim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego.

Jak wynika z akt sprawy skarżący F.P. przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką w dniu [...] września 2013 r. F.P. uzyskał z testu 98 punktów, a zatem uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w K. ustaliła negatywny wynik egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką F.P.

Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie skarżącego podkreślił, że egzamin, którego był uczestnikiem, przeprowadzony został zgodnie z wymogami cytowanej wyżej ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej oraz przeprowadzania egzaminu wstępnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 945, ze zm.). Z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków komisji kwalifikacyjnej, który znany jest organowi II instancji z urzędu, gdyż doręczony został Ministrowi Sprawiedliwości w trybie art. 75i ust. 5 ustawy. Z protokołu wynika, że w trakcie egzaminu nie wystąpiły nieprawidłowości mogące mieć wpływ na wynik egzaminu strony odwołującej się.

Jednocześnie Minister Sprawiedliwości stwierdził, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 75i ust. 1 cytowanej wyżej ustawy.

W ocenie Sądu, Minister Sprawiedliwości zasadnie uznał, że odwołanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

F.P. w skierowanej do Sadu skardze ponownie zakwestionował prawidłowość pytań nr: 1, 2, 4, 8, 13, 15, 22, 24, 25, 27, 28, 29, 31, 32, 33, 34, 37, 38, 41, 43, 65, 67, 69, 71, 72, 75, 84, 86, 88, 89, 90, 91, 97, 100, 102, 105, 111, 112, 115, 117, 118, 122, 123, 126, 128, 133, 136, 142, 143, 145, 146 i 148, tj. wszystkich 52 pytań, na które udzielił wadliwej odpowiedzi. Zarzucił, że są niejednoznacznie sformułowane i wprowadzają w błąd.

Skarżący szerzej uzasadnił zarzuty do pytań nr 32, 37 oraz 41.

Zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 32 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, osoba małoletnia mająca ukończone lat trzynaście, która wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest wstanie kierować swym postępowaniem:

A. może zostać ubezwłasnowolniona częściowo,

B. może zostać ubezwłasnowolniona całkowicie,

C. nie może zostać ubezwłasnowolniona."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "B", oparta na treści art. 13 § 1 k.c., który stanowi, że osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

Skarżący udzielił odpowiedzi "A"- podnosząc że sąd nie ma obowiązku ubezwłasnowolnienia osoby w każdym wypadku ustalenia przesłanek wymienionych w art. 13 § 1 i 16 § 1 k.c. Zdaniem odwołującego, po stronie sądu istnieje jedynie fakultatywność wydania tego rodzaju orzeczenia, w zależności od okoliczności sprawy i względów natury celowości. F.P. podniósł, że w pytaniu brak jest opisu innych przesłanek, aby prawidłowo na nie odpowiedzieć, prawidłowe są zatem odpowiedzi "A" i "B".

W ocenie Sądu, Minister zasadnie uznał, że ze stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić, a pytanie dotyczyło podstawowych uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym i chodziło w nim o wskazanie, czy można ubezwłasnowolnić osobę małoletnią mająca ukończone lat trzynaście, która wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Kodeks cywilny odróżnia pełną zdolność do czynności prawnych, którą posiadają osoby pełnoletnie, od ograniczonej zdolności do czynności prawnych (obejmującej osoby między trzynastym a osiemnastym rokiem życia i osoby częściowo ubezwłasnowolnione) oraz od braku zdolności do czynności prawnych (w przypadku osób, które nie ukończyły trzynastego roku życia lub które zostały całkowicie ubezwłasnowolnione). Zatem w przypadku osoby małoletniej mającej ukończone lat trzynaście możliwe jest jedynie ubezwłasnowolnienie całkowite, gdyż osoba ta, w świetle prawa, ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Nie można bowiem ubezwłasnowolnić częściowo osoby posiadającej ograniczoną zdolność do czynności prawnych, gdyż ograniczona zdolność do czynności prawnych ma ten sam skutek, co ubezwłasnowolnienie częściowe.

Odpowiedź "A" nie mogła być zatem uznana za prawidłową, gdyż ubezwłasnowolniona częściowo może być jedynie osoba pełnoletnia, a pytanie nr 32 dotyczyło osoby małoletniej, mającej ukończone 13 lat.

Zdaniem Sądu stwierdzić należy, że pytanie nr 32 zostało sformułowane prawidłowo, jednoznacznie i posiada jedną poprawną odpowiedź - "B".

Kolejne zakwestionowane przez skarżącego pytanie nr 37 brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono z winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu:

A. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy,

B. nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda,

C. może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 222 § 2 k.c. i art. 151 k.c. a contrario. Zgodnie z przepisem art. 222 § 2 k.c. przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Przepis art. 151 k.c. stanowi: jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu, właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez nie uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu, jak również tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze.

Zestawienie treści pytania nr 37 z propozycjami odpowiedziami "A", "B" i "C" wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, że jedynie odpowiedź "C" tworzy wraz z pytaniem zdanie prawdziwe, natomiast pozostałe odpowiedzi - "A" i "B" są jednoznacznie wadliwe.

W ocenie Sądu, Minister zasadnie uznał, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż pytanie nr 37 zostało sformułowane "tendencyjnie" z uwagi na zastosowanie w tym pytaniu zwrotu "z winy umyślnej" zamiast zwrotu "bez winy umyślnej" zawartego w treści przepisu art. 151 k.c. Sytuacja opisana i zawarta w pytaniu nr 37 jest de facto odwróceniem normy zamieszczonej w przepisie art. 151 k.c. i wobec stwierdzenia umyślności po stronie sprawcy przekroczenia otwiera właścicielowi gruntu, którego granica została z winy umyślnej naruszona, możliwość pełnej ochrony swojej własności, w oparciu o przepis art. 222 § 2 k.c.

Zgodzić należy się z Ministrem, że udzielenie prawidłowej odpowiedzi "C" na pytanie nr 37, a przy tym wykluczenie pozostałych dwóch jednoznacznie wadliwych propozycji odpowiedzi "A" i "B" wymagało jedynie znajomości treści przepisów art. 151 k.c. i art. 222 § 2 k.c. i posiadania wiedzy co do tego, że w przypadku ingerencji w cudze prawo własności w postaci naruszenia granicy gruntu sąsiedniego z winy umyślnej, właściciel tego gruntu może dochodzić ochrony swego prawa w pełnym zakresie na podstawie art. 222 § 2 k.c., nie zaś w stopniu ograniczonym do żądania stosownego wynagrodzenia albo wykupienia odpowiedniej części gruntu, jak ma to miejsce w przypadku takiego naruszenia z winy nieumyślnej, zgodnie z art. 151 k.c. Wobec powyższego, brak było możliwości uznania za prawidłową udzieloną przez skarżącego odpowiedzi "A" na to pytanie.

Kolejne zakwestionowane przez odwołującego się pytanie nr 41 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem cywilnym, skutek względem współdłużników solidarnych ma:

A. przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia względem jednego z dłużników solidarnych,

B. zwolnienie z długu lub zrzeczenie się solidarności przez wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych,

C. zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 374 § 2 k.c., zgodnie z którym zwłoka wierzyciela względem jednego z dłużników solidarnych ma skutek także względem współdłużników.

Brzmienie pytania nr 41 oraz prawidłowej odpowiedzi "C" jest powtórzeniem literalnego brzmienia przepisu art. 374 § 2 k.c. Samo natomiast przestawienie szyku wyrazów zawartych w tym przepisie na potrzeby zadania egzaminacyjnego jest oczywiście dopuszczalne, o ile nie powoduje wypaczenia istoty tego przepisu. Pytanie jest jasne, precyzyjne i nie wprowadza w błąd zdającego. Zdaniem Sądu, Minister prawidłowo uznał, że pytanie nr 41 zostało sformułowane w sposób precyzyjny i posiada jedną prawidłową odpowiedź "C", która wynika z treści przepisu, na którym pytanie to bazuje. Wobec powyższego, brak było możliwości przyznania odwołującemu się punktu za błędnie udzieloną odpowiedź "A" na to pytanie.

Bez znaczenia dla ustalenia wyników egzaminu wstępnego na aplikację adwokacką pozostają podniesione przez F.P. okoliczności dotyczące tego, że jest studentem III roku studiów doktoranckich niestacjonarnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w K., gdzie przygotowuje się do obrony pracy doktorskiej z zakresu prawa karnego, ponadto ukończył studia podyplomowe na Uniwersytecie Jagiellońskim z dziedziny prawa karnego oraz jest wykładowcą na prywatnej uczelni w W. Ponadto zarzucił, że występowanie niewielkiej różnicy brakujących punktów czyni ją "naprawdę minimalną i wynikającą z nieostrości przedstawionych pytań testowych".

Jak słusznie zauważył Minister Sprawiedliwości decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu wstępnego nie jest decyzją uznaniową, w której organ ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny. Ustawa w art. 75i ust. 3 jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik z egzaminu uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 100 punktów. Zatem przyjęcie przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe jest tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on co najmniej 100 punktów, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.

Bezsporne jest, że F.P. udzielił prawidłowych odpowiedzi na 98 pytań, uzyskując 98 punktów, a zatem ustalenie przez komisję kwalifikacyjną negatywnego wyniku egzaminu F.P. jest prawidłowe. Zdający nie uzyskał wymaganych ustawowo 100 punktów, przy czym każdy wynik poniżej określonego ustawowo progu jest wynikiem negatywnym, niezależnie od liczby brakujących punktów, zgodnie z art. 75i ust. 3 ustawy - Prawo o adwokaturze.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.