Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 882/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 12, art. 143 ust. 2, art. 144 ust. 1, art. 145 ust. 1 i 2, art. 146 ust. 2, art. 148 ust. 4, art. 148b ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2015r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę 100zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2014 r., nr [...] Wójt Gminy S. ustalił A. H. opłatę adiacencką w wysokości 1.560 zł z tytułu wzrostu wartości części nieruchomości o powierzchni 0,0812 ha położonej w miejscowości C., stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,1248 ha, ark. mapy 12, obręb C., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], w związku z wybudowaniem z udziałem środków Gminy S. kanalizacji sanitarnej w ulicy K. w C., przy których położona jest niniejsza nieruchomość.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż stosowanie do treści art. 144 ustaw z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2014 r., poz. 514 ze zm.) – dalej: u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Natomiast zgodnie z art. 145 u.g.n. wójt gminy może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Dalej wyjaśniono, że inwestycję polegającą na budowie kanalizacji sanitarnej w ulicy K. w C., odebrano na podstawie protokołu komisyjnego odbioru robót z dnia 9 listopada 2011 r. (lokalizację i przebieg wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej przedstawia mapa inwentaryzacyjna [...] załączona do akt postępowania). O zakończeniu budowy kanalizacji sanitarnej w ulicy K. w C., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako organ właściwy w sprawie, zawiadomiony został pismem z dnia 3 stycznia 2012 r., doręczonym w dniu 10 stycznia 2012 r. Wobec braku sprzeciwu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, należy uznać dzień 1 lutego 2012 r. za dzień stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej.

Organ wyjaśnił nadto, iż w dacie stworzenia warunków do korzystania z kanalizacji sanitarnej obowiązywała uchwała Rady Gminy z dnia 26 sierpnia 2010 r. określająca 15% stawkę tej opłaty i taką też stawkę zgodnie z art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyjęto do obliczenia opłaty adiacenckiej w niniejszej sprawie.

Dalej Wójt Gminy wskazał, że jako dowód wzrostu wartości nieruchomości w wyniku wybudowania kanalizacji sanitarnej przyjęty został operat szacunkowy nieruchomości sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego A. J.. Organ omówił sposób (metodę) wyceny dokonany do rzeczoznawcę. Zdaniem Wójta operat sporządzony został zgodnie z obowiązującymi w dacie wykonania przepisami prawa oraz zasadami wyceny wynikającymi z Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny (PKZW) uchwalonych przez Radę Krajową Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Operat szacunkowy jest czytelny, logiczny, nie zawiera błędów rachunkowych oraz wyraźnie wskazuje różnicę między wartością nieruchomości przed i po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej i stanowi dowód na okoliczność wzrostu wartości nieruchomości w wyniku wybudowania tego urządzenia infrastruktury technicznej.

Zgodnie w wyceną dokonaną przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości w wyniku wybudowania kanalizacji sanitarnej wzrosła o 10.400 zł. W związku z powyższym wysokość opłaty adiacenckiej wyniosła 15% tej kwoty, to jest 1.560 zł

Odwołanie wniósł A. H. podnosząc, że fakt oraz data tworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury powinny być potwierdzone również przez właściciela nieruchomości, gdyż to dla niego stan ten będzie w dalszej konsekwencji skutkował poniesieniem kosztów naliczonej opłaty adiacenckiej. W przedmiotowej sprawie nikt nie zwracał się do właściciela nieruchomości o potwierdzenie wykonania (w tym daty) podłączenia urządzeń infrastruktury do granicy nieruchomości. Strona podniosła, iż w rzeczywistości gmina nie stworzyła warunków do podłączenia nieruchomości do kanalizacji, gdyż właściciel nieruchomości musiał zlecić na swój koszt i zapłacić wykonawcy za wybudowanie przyłącza kanalizacji od kolektora do granicy nieruchomości, co powinna wykonać gmina. W decyzji organu I instancji brak jest jednoznacznej dokumentacji z której wynikałoby, że to faktycznie Gmina zleciła i wybudowała przyłącze od kolektora do granicy nieruchomości i poniosła koszt jego wybudowania.

Decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego decyzja Wójta Gminy S. odpowiada prawu, zaś poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne prowadzone było zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej powstaje w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek:

- wybudowania infrastruktury oraz stworzenia warunków do podłączenia się do niej,

- obowiązywania w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia, uchwały rady gminy określającej wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej,

- wzrostu wartości nieruchomości będącego następstwem budowy infrastruktury.

Kolegium podniosło, że z treści dokumentów (protokół oraz mapa) wynika, iż Gmina S. stworzyła skarżącemu warunki do podłączenia do sieci kanalizacyjnej, albowiem w innym wypadku nie mógłby wykonać on przyłącza. Z mapy wyraźnie wynika, też, że sieć została wybudowana do granicy nieruchomości A. H. W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz stanowiska strony bezspornym jest, iż w ulicy K. obejmującym nieruchomość strony doszło do wybudowania kanalizacji sanitarnej.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż niewątpliwie został zachowany trzyletni okres do ustalenia opłaty adiacenckiej, o którym mowa w art. 145 § 2 u.g.n., a następnie wskazał, że sporządzony w sprawie operat szacunkowy jest opracowaniem rzetelnym, sporządzonym zgodnie z przepisami oraz zasadami sztuki. Następnie Kolegium dokonało omówienia zastosowanych przez rzeczoznawcę metod oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości przed i po stworzeniu warunków z korzystania z nowo wybudowanej kanalizacji.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wskazało, że okoliczność stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej jest ustalana, przede wszystkim zgodnie z przepisami prawa budowlanego oraz przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Ustalenie daty stworzenia warunków będzie wynikało z dokumentacji budowlanej oraz ewentualnej dokumentacji przedsiębiorstwa wodociągowego. Potwierdzenie tego faktu przez właściciela nieruchomości nie jest wymagane. Przy czym pamiętać należy, że chodzi nie o datę faktycznego podłączenia nieruchomości do sieci, lecz o datę w której podłączenie to było, zgodnie z przepisami, możliwe. Z załączonego do odwołania protokołu nie wynika jakoby odwołujący na własny koszt czynił jakiekolwiek nakłady w związku z budową jakiegokolwiek odcinka sieci poza granicami swojej nieruchomości. Również w treści odwołania strona nie wskazuje jakie poniosła nakłady na budowę odcinka sieci, którego jak twierdzi, nie wybudowała Gmina S..

Skargę na powyższą decyzję wniósł A. H. podnosząc, iż Wójt Gminy S., wydając decyzję w przedmiocie naliczenia opłaty adiacenckiej, naruszył art. 7 i 8 K.p.a. poprzez nierzetelne prowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie i nieuwzględnienie okoliczności istotnych z punktu widzenia strony. Ponadto naruszył także art. 107 § 3 K.p.a., pomijając w uzasadnieniu decyzji znane sobie okoliczności i dowody, mogące mieć znaczący wpływ na jej treść.

Zdaniem skarżącego zakres zleconych przez Gminę prac budowlanych przy budowie kanalizacji sanitarnej na ul. K. w C. dotyczył jedynie wybudowania kanału głównego i nie obejmował wykonania prac związanych z budową odcinków sieci pomiędzy kanałem głównym a granicami posesji. Skarżący zlecił przedstawicielowi firmy "A" - wykonawca sieci kanalizacyjnej, odpłatne wykonanie "przyłącza kanalizacyjnego", rozumianego jako wybudowanie odcinka pomiędzy granicą posesji skarżącego, a realizowanym w tym samym czasie kanałem głównym. Tym samym, ze środków skarżącego - 1920 zł nastąpiło faktyczne zrealizowanie części głównej sieci kanalizacyjnej, zakończonej studzienką kanalizacyjną, zlokalizowaną zaraz za granicą jego działki.

Dalej skarżący wskazał, że w związku z wykonaniem dodatkowych odcinków sieci, nieobjętych przetargiem, a istniejących w momencie dokonywania odbioru końcowego robót, Gmina posiadała pełną wiedzę na temat okoliczności ich wybudowania i sposobu sfinansowania tych prac. Wydając decyzję o naliczeniu opłaty adiacenckiej, Gmina była zobligowana do uwzględnienia poniesionych przez skarżącego wydatków i umniejszenia wysokości naliczonej opłaty o kwotę wskazaną przez skarżącego. W przeciwnym razie w istocie rzeczy skarżący dwukrotnie ponosiłby opłatę z tytułu uczestniczenia w budowie przedmiotowej sieci kanalizacyjnej. Pierwszy raz ponosząc bezpośredni koszt jej realizacji, a następnie pośrednio rekompensując gminie koszt jej wybudowania pod postacią zapłaconej opłaty adiacenckiej. Doszło zatem do naruszenia art. 9 K.p.a. bowiem oparta była głównie na nieformalnych informacjach, przymusie wyboru wykonawcy przez skarżącego oraz wprowadzaniu w błąd co do udziału skarżących w inwestycji Gminy, które wykluczałoby obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej.

W ocenie skarżącego, wydając decyzję Wójt Gminy S., naruszył również przepisy prawa materialnego, poprzez wydanie jej z naruszeniem art. 145 i art. 148 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 2 pkt 5 przedmiotowej ustawy, pod pojęciem przyłącza kanalizacyjnego rozumie się odcinek przewodu, łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usługi z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku, do granicy nieruchomości gruntowej. Na przedmiotowej nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna przy granicy działki, ale na gruncie skarżącego, nie na gruncie Gminy. To co przed studzienką rozumiemy pod pojęciem przykanalika. Zgodnie z wyrokiem Zespołu Arbitrów przy Urzędzie Zamówień Publicznych z dnia 26 października 2006 r. (UZP/ZO/0-2669/06) przykanalik jest pojęciem oznaczającym część sieci kanalizacyjnej pomiędzy kanałem (kolektorem), a pierwszą studzienką od strony budynku. Przykanalik nie stanowi przyłącza i uznawany być powinien w konsekwencji za element sieci.

Skarżący wskazał nadto, że niezrozumiałym jest dla niego wymaganie przez Gminę pokrywania przez osobę ubiegającą się o przyłączenie do infrastruktury kanalizacyjnej, kosztów budowy sieci kanalizacyjnej w postaci przykanalika wraz z kosztami pochodnymi, wynikającymi z jego realizacji na nieruchomości gminy. Na dowodzie KP z 2011 r. otrzymanym od wykonawcy widnieje "wykonane przyłącze kanalizacji sanitarnej dz. 485/2", a wykonany został odcinek "przykanalika" między kolektorem a studzienką. Dalsze przyłącze i sieć kanalizacyjną na działce skarżący wykonał już sam.

Dalej skarżący zauważył, iż zgodnie z art. 148 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrywaniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przy ustaleniu opłaty adiacenckiej, różnicę między wartością jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością jaką nieruchomość miała przed ich wybudowaniem, pomniejsza się o wartość nakładów, poniesionych przez właściciela na rzecz budowy poszczególnych urządzeń tej infrastruktury. Oznacza to, iż opłata adiacencka nie jest jedyną formułą w jakiej ustawodawca dopuszcza ponoszenie przez mieszkańców kosztów realizacji zadań inwestycyjnych. Jednocześnie udział finansowy skarżącego nie został uwzględniony przy naliczeniu opłaty.

Zdaniem skarżącego skoro gmina nie wybudował przykanalików, których budowa odbyła się na koszt właścicieli nieruchomości, to nie może być mowy o stworzeniu przez gminę warunków do podłączenia nieruchomości do wybudowanej kanalizacji. Zatem nie został spełniony jeden z warunków ustalenia opłaty adiacenckiej.

Jednocześnie skarżący zarzucił organom orzekającym, iż bezkrytyczne przyjęły ustalenia rzeczoznawcy zawarte w operacie szacunkowym, podczas gdy zawiera on istotne uchybienia. Po pierwsze dobór nieruchomości podobnych jest trudny do zweryfikowania, albowiem w operacie wskazano jedynie pewne cechy nieruchomości i to w sposób ogólny. Rzeczoznawca przyjmując działki do porównania całkowicie pominął kwestie ich przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, gdy tymczasem przyjęte do porównania zostały nieruchomości położonej w R. czy C.. Zdaniem skarżącego przyjęte do porównania działki posiadają zawyżone ceny, a żadna z nich nie jest podobna do działki szacowanej pod względem położenia, infrastruktury, dojazdu i otoczenia. Wszystkie te okoliczności zdaniem skarżących świadczą o wadliwości wydanych decyzji w niniejszej sprawie.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Gmina S. stworzyła skarżącemu warunki do podłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Z kolei skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dowodów, na to, że opłacił budowę jakiegokolwiek odcinak sieci poza granicami jego nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] 2014 r. ustalającą A. H. opłatę adiacencką w wysokości 1.560 zł z tytułu wzrostu wartości części nieruchomości o powierzchni 0,0812 ha położonej w miejscowości C., stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,1248 ha, ark. mapy 12, obręb C., zapisanej w księdze wieczystej nr [...], w związku z wybudowaniem z udziałem środków Gminy S. kanalizacji sanitarnej w ulicy K. w C., przy których położona jest niniejsza nieruchomość.

Stosownie do treści art. 4 pkt 11 u.g.n. ilekroć w ustawie jest mowa o opłacie adiacenckiej - należy przez to rozumieć opłatę ustaloną w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłatę ustaloną w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości.

Z kolei zgodnie z art. 143 ust. 2 u.g.n. przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Zasadą jest, iż właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich (art. 144 ust. 1 u.g.n.). Opłatę adiacencką, w drodze decyzji, wójt może ustalić każdorazowo po stworzeniu warunków podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art. 145 ust. 1 u.g.n.). Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art 145 ust. 2 u.g.n.). Art. 146 u.g.n. stanowi, że ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały.

Dalej przypomnieć należy, art. 148 ust. 4 u.g.n. zgodnie z którym przy ustaleniu opłaty adiacenckiej, różnicę między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej.

Wskazać ponadto należy na treść art. 148b u.g.n. Zgodnie z art. 148b ust. 1 ustawy - ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów. W przytoczonym przepisie ustawodawca sprecyzował zatem, iż ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów. Do powyższych przepisów regulujących powyższe zagadnienia należą nie tylko przepisy ustawy Prawo budowlane (określające w szczególności warunki prawne, a nie warunki techniczne podłączenia) ale również przepisy branżowe dotyczące poszczególnych urządzeń. Wśród nich można przede wszystkim wymienić przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy Gmina S. stworzyła warunki do podłączenia nieruchomości skarżącego do urządzenia infrastruktury technicznej - sieci kanalizacji sanitarnej, a jeśli tak to kiedy i czy w związku z tym skarżący poniósł nakłady, a w rezultacie, czy istniały podstawy do umniejszenia opłaty adiacenckiej, względnie odstąpienia od jej ustalenia.

W ocenie skarżącego wykonanie przez Gminę sieci kanalizacji sanitarnej wyłącznie w drodze, bez wykonania przykanalika (przyłącza kanalizacyjnego) do jego nieruchomości, nie uzasadniało jeszcze nałożenia na niego opłaty adiacenckiej, bowiem dopiero wykonanie na jego koszt przykanalika (na odcinku między kolektorem a pierwszą studzienką przy granicy nieruchomości A. H.) doprowadziło stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej. Z kolei w ocenie Kolegium zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości skarżącego do urządzenia infrastruktury technicznej, o czym świadczy mapa sieci, z której wynika, że siec została doprowadzona do granicy nieruchomości.

W ustawie o gospodarce nieruchomościami brak jest definicji określenia "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości", co jednak nie stanowi luki prawnej, lecz stanowi celowy zabieg racjonalnego ustawodawcy zdającego sprawę sobie z tego, że moment ten ma charakter indywidualny i wiąże się z koniecznością uwzględnienia konkretnych okoliczności faktycznych i zastosowania odrębnych przepisów prawa. Wyrazem takiego uzasadnienia dla istoty wprowadzonej regulacji jest wskazanie w art. 148b ust. 1 u.g.n., że ustalenie, iż zostały stworzone warunki do podłączenia do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów oraz nałożenia w ust. 2 tego artykułu na właściwe podmioty obowiązku udzielania informacji określonym w pierwszym zdaniu tego przepisu podmiotom, że zostały stworzone warunki do podłączenia do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi wystarczające do ustalenia opłaty adiacenckiej. Tak więc z art. 148b u.g.n. wynika, że ustawodawca określił stan, który należy uznać, że "stworzono warunki do podłączenia nieruchomości" w sposób złożony, pozostawiając otwartą kwestię ustalenia momentu, kiedy taki stan powstaje i uzależniając to ustalenie jedynie od faktycznego stworzenia warunków technicznych do podłączenia nieruchomości w rozumieniu odrębnych przepisów i nadając szczególne znaczenie dowodowe informacjom udzielonym przez właściwe podmioty, przez co rozumieć należy podmioty właściwe branżowo np. zakład gospodarki komunalnej.

W orzecznictwie przyjmuje się, iż stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej oznacza w przypadku urządzenia kanalizacyjnego wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2002 r., sygn. I SA 1595/00; z 6 dnia marca 2003 r., sygn. I SA 2053/01, LEX nr 12178; z dnia 23 lipca 2002 r., sygn. I SA 131/01, LEX nr 156838). Dla stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do innych sieci uzbrojenia technicznego nie wystarczy wybudowanie przewodu głównego czy rozprowadzającego, ale inwestor zobowiązany jest również do wybudowania przyłączy funkcjonalnych do granicy nieruchomości (por. Gospodarka nieruchomościami. S. Źróbek, R. Źróbek, J. Kuryj, Wydawnictwo Gall, Katowice, str. 196-197). Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 5 sędziów z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. akt OPK 4/00 (opubl. ONSA 2000/4/143) wprost wyjaśnił, że użyty w art. 145 ust. 1 u.g.n. zwrot "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" oznacza - w przypadku urządzenia kanalizacyjnego - wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że wskazówkę interpretacyjną dla wyjaśnienia, co oznacza sformułowanie "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" zawiera ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 151, poz. 716 ze zm.). Zgodnie z art. art. 100 ust. 1 ustawy Prawo wodne, urządzenia kanalizacyjne wykonane są na koszt budżetu Państwa za zwrotem części kosztów przez zainteresowanych właścicieli nieruchomości, stanowią własność Państwa, a zgodnie z § 1 rozporządzenia w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków utrzymanie i eksploatacja urządzeń kanalizacyjnych do pierwszej studzienki na przykanaliku, licząc od strony budynku, lub do miejsca przeznaczonego na jej wybudowanie należy do właścicieli tych urządzeń. Analiza przytoczonych przepisów - ustawy Prawo wodne oraz aktu wykonawczego do niej wykazuje, że urządzenie kanalizacyjne to nie tylko kanał sanitarny, ale także przykanaliki - odgałęzienia - prowadzące do poszczególnych nieruchomości, do miejsca określonego w powołanym przepisie - § 1 rozporządzenia, a mianowicie pierwszej studzienki na przykanaliku, licząc od strony budynku. Kanał sanitarny i przykanaliki łącznie składają się na urządzenie kanalizacyjne służące do odprowadzania ścieków. Wprawdzie przytoczona uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęta została pod rządami ustawy z 1974 r. Prawo wodne, która to ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), tj. z dniem 1 stycznia 2002 r., jednakże regulująca obecnie problematykę zbiorowego odprowadzania ścieków ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, która weszła w życie z dniem 14 stycznia 2002 r., w art. 2 pkt 5 i 14 ustala, że przyłącze kanalizacyjne jest to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług, z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej, a urządzenie kanalizacyjne to m.in. sieci kanalizacyjne. Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 powyższej ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych. Powołane przepisy wskazują, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. zachowała swą aktualność również pod rządami obecnie obowiązującej ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Oznacza to, że także obecnie stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia kanalizacyjnego, umożliwiających ustalenie przez gminę opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 ust. 1 u.g.n., jest to wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia.

W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że organy orzekające nie wyjaśniły w sposób zgodny z wyżej prezentowaną wykładnią art. 145 i art. 148b u.g.n., czy w odniesieniu do nieruchomości skarżącego zaistniały tak pojmowane - jak wyżej zostało to przedstawione - warunki techniczne do podłączenia nieruchomości nr [...] w C. do nowowybudowanej infrastruktury technicznej – kanalizacji sanitarnej. Organy administracji swoje ustalenia oparły jedynie na mapie inwentaryzacyjnej urządzeń podziemnych (karta 1 akt administracyjnych organu I instancji), która obrazuje jedynie przebieg przedmiotowej sieci kanalizacyjnej wraz z poszczególnymi (zaznaczonymi kolorem brązowym) studzienkami oraz mapie inwetaryzacyjne ([...]) z zestawieniem przyłączy sanitarnych (do granicy działki) zrealizowanych w C. m.in. w ul. K. (k. 10-11 akt administracyjnych organu I instancji). W zestawieniu tym wymienia się w poz. 3 działkę nr [...] i wskazuje się długość przyłącza (4,58 m) oraz rodzaj zastosowanych materiałów (160PVC). Z wskazanych materiałów dowodowych bezspornie wynika, iż wykonano sieć wraz z przyłączami w tym z przyłączem do nieruchomości należącej do A. H.. Nie oznacza to jeszcze jednak, że wykazano, by skarżący nie partycypował jak sam twierdzi w kosztach budowy tego odcinka sieci. Również rzeczoznawca majątkowy A. J. w sporządzonym w niniejszej sprawie operacie szacunkowym w żaden sposób okoliczności tej nie wyjaśnił, przyjmując a priori, że skarżący nie poniósł żadnych nakładów na rzecz budowy przedmiotowej kanalizacji sanitarnej.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy uznając przyjęte przez organ I instancji dowody, uchylił się od dokonania należnych wyjaśnień w zakresie twierdzeń strony skarżącej o jej partycypowaniu w budowie przedmiotowej kanalizacji sanitarnej, tym bardziej, że skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyraźnie wskazał, że na swój koszt zlecił wykonanie "przyłącza kanalizacyjnego" od kolektora do granicy nieruchomości, a zatem – w świetle powyższych rozważań - fragmentu sieci kanalizacyjnej. Co więcej skarżący podniósł, a Kolegium nie ustosunkowało się do tego, że w aktach sprawy brak jest dokumentacji, z której wynikałoby, ze to Gmina faktycznie wybudowała tą część kanalizacji sanitarnej przy ul. K. w C..

Zauważyć w tym miejscu należy, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że z dołączonego do odwołania, bliżej nieokreślonego protokołu nie wynika jakoby A. H. partycypował w kosztach budowy przedmiotowej sieci sanitarnej. Tymczasem z treści odwołania nie wynika, aby strona dołączyła do niego jakiekolwiek załączniki, a w aktach sprawy organu II instancji brak jest jakiegokolwiek protokołu. Tym samym Sąd nie może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji w tym zakresie – niemożliwe jest bowiem odniesienie się do twierdzeń Kolegium.

Sąd jeszcze raz pragnie podkreślić, iż ze znajdującego się w aktach materiału dowodowego niewątpliwie wynika, iż Gmina S. realizowała inwestycję polegjacą na budowie sieci kanalizacyjnej m.in. na ul. K. w miejscowości C.. Niemniej żaden ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie potwierdza tego, iż Gmina dokonała budowy całej sieci na swój koszt bez partycypacji właścicieli nieruchomości w tym skarżącego. Sądowi jest też wiadome z urzędu, iż w przypadku co najmniej jeszcze dwóch innych nieruchomości położonych w C. zaistniały uzasadnione wątpliwości, czy ich właściciele nie partycypowali w kosztach budowy przedmiotowej sieci kanalizacyjnej (por. uzasadnienia wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 437/15 i z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 125/15, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że skarżący już w odwołaniu wskazał, że cyt. "musiał zlecić na swój koszt i zapłacić wykonawcy za wybudowanie przyłącza kanalizacji od kolektora do granicy nieruchomości, co powinna wykonać gmina" obowiązkiem organu II instancji było w takiej sytuacji procesowej wyjaśnienie powyższej okoliczności faktycznej, w tym w szczególności sprecyzowanie czy odwołujący się wykonał na własny koszt faktyczne przyłącze czy przykanalik. Odwołanie w tej części było wprawdzie sformułowane w sposób mało precyzyjny, to jednak w sytuacji gdy niebędący przecież prawnikiem A. H. działał w postępowaniu samodzielnie obowiązkiem organu wynikającym chociażby z art. 9 K.p.a. było poinformowanie go o obowiązujących w tym zakresie przepisach znajdujących zastosowanie w sprawie i uzyskanie od niego jednoznacznego stanowiska co do charakteru sfinansowanych przez niego samodzielnie robót. W przypadku zaś ustalenia, że skarżący twierdzi, iż samodzielnie sfinansował wykonanie fragmentu sieci kanalizacyjnej w postaci przykanalika oczywistym obowiązkiem organu było poinformowanie go o potencjalnym wpływie ustaleń faktycznych w tym zakresie na treść rozstrzygnięcia oraz udzielenie mu wskazówek co do potrzeby poparcia tych twierdzeń strony odpowiednimi wnioskami dowodowymi, w tym na przykład wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z dokumentów potwierdzających poniesienie nakładów przez stronę oraz dowodów z dokumentów potwierdzających zakres prac sfinansowanych przez gminę, w tym umowy pomiędzy gminą a wykonawcą sieci kanalizacyjnej i zatwierdzonego projektu tej sieci.

Brak ustaleń we wskazanym powyżej zakresie oraz udzielania stronie odpowiednich wskazówek i pouczeń stanowi zdaniem Sądu naruszenie przepisów art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia w kontekście przedstawionej wyżej wykładni art. 145 ust. 1 i 2 i art. 148 ust. 4 oraz art. 148b ust. 1, 2 i 4 u.g.n., mogły doprowadzić do naruszenia prawa materialnego, mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Rolą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie ustalenie, czy skarżący faktycznie wykonał na własny koszt odcinek sieci kanalizacyjnej od granicy należącej do niego nieruchomości do głównego kolektora znajdującego się w pasie drogowym ul. K.. Dopiero rzetelne ustalenia w tym zakresie pozwolą na stwierdzenie, czy i kiedy doszło do stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacyjnej oraz czy skarżący partycypował w kosztach budowy tej sieci. Dopiero poczynienie ustaleń w tym zakresie pozwoli na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności na ocenę czy znajdzie zastosowanie w sprawie przepis art. 148 ust. 4 u.g.n., co może – przy kwocie opłaty określonej na poziomie 1.560 zł – zasadniczo wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy.

Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd uznał za przedwczesne dokonanie oceny prawidłowości przeprowadzonej w niniejszej sprawie wyceny nieruchomości w kontekście wzrostu jej wartości spowodowanej uzbrojeniem w kanalizacje sanitarną.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sprowadzających się w niniejszej sprawie do uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. (punkt II. sentencji wyroku).