Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1106/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par 1 pkt 2,3,par 2, art. 67b par 1
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Waldemar Michaldo Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w podatku od nieruchomości za okres od maja do grudnia 2017 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł ([...] złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 lipca 2019r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 20 lutego 2019r., nr [...], [...] i [...], orzekającą podmiotowi W. sp. z o.o. w K. o: odmowie umorzenia w całości zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres od maja do grudnia 2017r. w kwocie [...]zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł; oraz o odmowie częściowego umorzenia (90,05%) zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za okres od maja do grudnia 2017r. w kwocie [...]zł oraz proporcjonalnej kwoty odsetek za zwłokę.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Ww. Spółka powstała z inicjatywy społecznej, tj. osób pokrzywdzonych przez dewelopera -L. sp. z o.o., które uiściły znaczne środki finansowe w celu nabycia lokali mieszkalnych, mających powstać w ramach inwestycji na nieruchomości przy ul. [...] w K.. Działanie spółki L. przyczyniło się do jej upadłości i przerwania realizacji ww. inwestycji. Głównym celem W. L. sp. z o.o. jest dochodzenie wierzytelności na rzecz pokrzywdzonych osób (ponad 200 osób). Spółka nie zatrudnia pracowników, a osoby działające w jej imieniu i na jej rzecz czynią to bez wynagrodzenia. Podmiot nie ma zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek. Wnioskodawca zamknął 2017r. stratą w wysokości [...] zł, a w okresie od stycznia do października 2018r. strata podatnika wyniosła [...] zł. Według stanu na koniec 2017r. Spółka dysponowała środkami pieniężnymi w wysokości [...] zł, a na dzień 31 października 2018r. środki pieniężne w kasie i na rachunkach Spółki wynosiły [...] zł.

Pismem z dnia 19 czerwca 2017r., uzupełnionym w dniach 10 lipca 2017r. i 4 grudnia 2018r., Spółka wniosła o umorzenie w całości lub w części (90,05%) zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za ww. okres oraz odsetek za zwłokę. Na dzień złożenia wniosku na koncie podatnika figurowała zaległość podatkowa z tytułu podatku od nieruchomości za ww. okres w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł. Rzeczone zobowiązanie dotyczy nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], składającej się z działek nr: [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Podatnik podkreślił, iż nieruchomość, której dotyczy zaległość podatkowa, przedstawia praktycznie zerową wartość dla jej współwłaścicieli i nawet sprzedaż nieruchomości z racji licznych hipotek jest obecnie niemożliwa. Spółka zwróciła uwagę, że z własnością przedmiotowej nieruchomości, wiążą się dodatkowe obowiązki, wynikające ze znajdującej się na niej niedokończonej inwestycji, co prowadzi do obciążenia dużymi kosztami mniejszościowych współwłaścicieli, chociażby z racji realizacji nałożonego przez [...] w K. obowiązku zabezpieczenia budowy, poprzez zamurowanie wszystkich otworów drzwiowych, okiennych i technologicznych na dwóch pierwszych kondygnacjach nadziemnych, a także naprawy ogrodzenia wokół placu budowy. W ocenie Wnioskodawcy dalsze obarczanie pokrzywdzonych osób zobowiązaniami Sp. L. jest rażąco krzywdzące, a udzielenie wnioskowanej ulgi jest uzasadnione, tak z punktu widzenia ważnego interesu podatnika (pokrzywdzonych osób przez spółkę L. ), jak i interesu publicznego, gdyż sprawa upadłości spółki L. so. z o. o. ma duże znaczenie społeczne, dotykając dużej liczby pokrzywdzonych.

W świetle powyższego, organ I instancji w decyzji z dnia 20 lutego 2019r. stwierdził, że umorzenie, zarówno w całości, jak i w znacznej części zaległości podatkowej, stanowiłoby zbyt daleko idącą ulgę. Podkreślono, że sprawa udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości jest odrębna od postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości, zakończonego decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 27 czerwca 2018r., znak: [...], utrzymaną w mocy przez Kolegium rozstrzygnięciem z dnia 29 października 2018r., znak: [...] W postępowaniu o zastosowanie ulgi w spłacie zaległości podatkowej organ podatkowy nie bada prawidłowości opodatkowania przedmiotowej nieruchomości, lecz w oparciu o m.in. analizę sytuacji finansowej strony rozstrzyga o zasadności umorzenia zaległości podatkowej.

Analizując przedmiotową sprawę, organ I instancji stwierdził, że podmiot - W. L. sp. z o.o. jest przedsiębiorcą, co wynika z danych ujawnionych w odpisie z rejestru przedsiębiorców KRS nr [...]. Następnie zwrócił uwagę na fakt, iż na koniec października 2018r. środki pieniężne w kasie i na rachunkach Spółki wynosiły [...] zł, a na koniec 2017r. była to kwota [...]zł. Według organu I instancji, podatnik ma więc możliwość uregulowania ciążącego na nim zobowiązania za okres od maja do grudnia 2017r. w wysokości [...] zł oraz należnych odsetek. Zdaniem organu, przedstawiona sytuacja finansowa w kontekście wysokości należnego do zapłaty zobowiązania, umożliwia wywiązanie się z obowiązku podatkowego w systemie spłaty ratalnej. Odnosząc się do drugiej przesłanki udzielenia ulgi, tj. interesu publicznego, organ podatkowy stanął na stanowisku, że poprzez jednolity dla wszystkich sposób i termin płacenia podatków, przejawia się zasada równości podatników i sprawiedliwości podatkowej. Natomiast z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa, wynika równowaga interesu indywidualnego i publicznego, a granicą ochrony słusznych interesów jednostki jest dobro ogółu. Dlatego też za okoliczności, które mogłyby wykluczyć obowiązek zapłaty podatków, uznać można zdarzenia wyjątkowe. W ocenie organu I instancji, w niniejszym przypadku nie zachodzą przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego".

W odwołaniu od ww. decyzji organu I instancji, podatnik zarzucił jej naruszenie:

- art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 900 ze zm., dalej jako: "o.p.") i art. 188 o.p., poprzez oddalenie wniosków dowodowych, zawartych w piśmie z dnia 14 stycznia 2019r. z uwagi na uznanie przez organ podatkowy, że dowody te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, co skutkowało naruszeniem przez organ I instancji obowiązku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy;

- art. 67a § 1 pkt 3 o.p. i art. 67b § 1 pkt 2 o.p., poprzez dowolne przyjęcie przez organ podatkowy, iż w sprawie, pomimo zaistnienia przesłanki do zastosowania ulgi w postaci ważnego interesu strony - należność podatkowa nie powinna zostać umorzona.

W świetle powyższego, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W dniu 10 lipca 2019r., SKO w K. wydało decyzję, o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu powołano się m.in. na treść art. 67a § 1 pkt 2, 3, § 2, art. 67b § 1 o.p. i poczyniono rozważania w tym zakresie. Następnie zwrócono uwagę, że Spółka W. L. w dniu 23 maja 2017r. złożyła oświadczenie, z którego wynika, iż w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych Spółka nie otrzymała pomocy de minimis oraz że nie zachodzą przesłanki wyłączające zastosowanie pomocy de minimis, o których mowa w art. 1 Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. U. UE seria L nr 352 z dnia 24 grudnia 2013r., str. 1). Dodatkowo, zdaniem organu odwoławczego, podnoszone przez podatnika argumenty nie świadczą o wystąpieniu przesłanki "ważnego interesu podatnika". Przedmiotowej przesłanki nie można utożsamiać z subiektywnym odczuciem strony, przekonaniem o potrzebie skorzystania z ulgi. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż ani nieuczciwe działanie dewelopera L. , które doprowadziło do jego upadłości i przerwania inwestycji przy ul. [...] w K., w efekcie czego, oszukanych zostało ponad 200 osób, które uiściły znaczne kwoty, tytułem ceny nabycia, mających powstać lokali mieszkalnych, ani konieczność ponoszenia nakładów finansowych związanych z własnością przedmiotowej nieruchomości nie jest wystarczającą przesłanką do udzielenia wnioskowanej ulgi. Zwrócono przy tym uwagę, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia opłat publicznoprawnych. Z kolei obowiązek zabezpieczenia niezakończonej budowy budynków mieszkalnych wielorodzinnych przy ul. [...] w K. został nałożony na wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, czyli nie wyłącznie na odwołującą. Kolegium dostrzegło słuszność celu, w jakim powstała Spółka oraz trudności występujące w związku z próbą zabezpieczenia roszczeń osób pokrzywdzonych przez dewelopera, jednak okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę powinny zostać rozpatrzone z uwzględnieniem jego sytuacji finansowej. Posiadanie przez Spółkę środków pieniężnych w kasie i na rachunkach w wysokości [...] zł (na koniec października 2018r.) pozwala na przyjęcie, iż uregulowanie zaległości podatkowej, mieści się w granicach możliwości finansowych odwołującej. Udzielenie ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowej, stawiałoby wnioskodawcę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników. Nie bez znaczenia pozostaje też istota danego podatku. Podatek od nieruchomości jest podatkiem typu majątkowego, czyli zależnym tylko od faktu posiadania nieruchomości, a nie od tego, czy podatnik dysponuje środkami pieniężnymi na jego zapłatę. Nadto, w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie występuje przesłanka "interesu publicznego", która uzasadniałaby uwzględnienie żądania strony. W tym zakresie poczyniono wywody teoretyczne i uznano, że w sprawie nie zachodzi przesłanka "interesu publicznego", przemawiająca za rezygnacją wierzyciela publicznoprawnego z należnych mu wpływów z tytułu podatku od nieruchomości. Według Kolegium nie budzi wątpliwości, iż sytuacja finansowa Spółki w kontekście wysokości należnego do zapłaty zobowiązania, umożliwia odwołującej wywiązanie się z obowiązku podatkowego w systemie ratalnym. SKO uznało, że organ I instancji prawidłowo wyważył interes strony z interesem publicznym, a całokształt okoliczności faktycznych sprawy nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej. Dodano, że organ I instancji podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego oraz zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zachodziła konieczność przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, m.in. z: (1) przesłuchania współwłaściciela nieruchomości, prokurenta i wspólników W. L. sp. z o.o., (2) oględzin nieruchomości, (3) decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 3 października 2007r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę na rzecz L. , na okoliczności szczegółowo opisane w piśmie z dnia 14 stycznia 2019r. Kolegium stwierdziło, iż zebrany materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powodowało automatycznie konieczności ich uwzględnienia. W świetle powyższego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za prawidłową.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 187 w zw. z art. 188 w zw. z art. 235 o.p., poprzez podzielenie stanowiska organu I instancji o słuszności oddalenia wniosków dowodowych zawartych w piśmie strony skarżącej z dnia 14 stycznia 2019r., jako niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia, a w konsekwencji brak uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w sprawie, co skutkowało wydaniem decyzji przez organ II instancji, pomimo niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, wbrew ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi w tym zakresie,

- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 67b § 1 pkt 2 o.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji, w której organ podatkowy przyjął w sposób dowolny, że w sprawie - pomimo zaistnienia przesłanki do zastosowania ulgi w postaci ważnego interesu strony - należność podatkowa, do zapłaty, której zobowiązana jest strona skarżąca, nie powinna zostać umorzona.

W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca przedstawiła uzasadnienie merytoryczne ww. zarzutów, wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji, podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018r., poz. 1302 - oznaczanej dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż skarga Spółki z o.o. W. L. okazała się uzasadniona, bowiem doszło do wskazywanych przez skarżącą naruszeń prawa ważących o prawidłowości przyjętego rozstrzygnięcia.

Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sądu należy w pierwszej kolejności odnieść się do treści mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego oraz wynikających z nich przesłanek i zasad orzekania w sprawach o przyznanie ulg podatkowych.

Stosownie do treści art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 800 ze zm., zwanej dalej O.p.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Natomiast według art. 67b § 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które nie stanowią pomocy publicznej (pkt 1); które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych bezpośrednio w obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis (pkt 2); które stanowią pomoc publiczną wymienioną w lit. od a) do m) (pkt 3).

W przypadku gdy o ulgę podatkową występuje podatnik prowadzący działalność gospodarczą, w związku z takim brzmieniem powołanych wyżej przepisów, istotne znaczenie ma ustalenie ich relacji względem siebie.

Materialnoprawną podstawą rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, które stanowią pomoc de minimis dla podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, jest art. 67b § 1 pkt 2 O.p., taką też normę przyjęły organy obu instancji w niniejszej sprawie stosując ją w związku z dyspozycją art. 67a § 1 pkt 3 O.p. i następnie uznając, iż warunki rozpatrzenia wniosku o przyznanie ulgi w podatku od nieruchomości zostały spełnione skoro Spółka złożyła niekwestionowane oświadczenie, iż w okresie 3 kolejnych lat kalendarzowych nie otrzymała pomocy de minimis o których mowa w art. 1 rozporządzenia Komisji UE nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. UE seria L nr 352)

Ponieważ zatem wniosek Skarżącej Spółki spełniał powyższe wymogi, organ podatkowy I i II instancji poddał wniosek ocenie pod kątem kryteriów, o których mowa w art. 67a § 1 O.p., a więc ocenił czy za przyznaniem pomocy przemawia ważny interes publiczny lub ważny interes podatnika.

Przechodząc do kwestii oceny przesłanek z art. 67 a § 1 O.p. należy podkreślić, że regulacji zawartych w tym przepisie nie można traktować jako przywileju podatkowego, jest to bowiem przewidziana prawem instytucja pomocy państwa, którą można zastosować w sytuacji, gdy z punktu widzenia interesu publicznego lub ważnego interesu podatnika egzekwowanie zaległości jest nieuzasadnione.

Użycie natomiast w art. 67a § 1 pkt 2 O.p. przez ustawodawcę zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" powoduje potrzebę sięgnięcia do ocen pozaprawnych, w celu zdefiniowania ww. pojęć i określenia ich zakresu. Istnienie ustawowych kryteriów "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" jest każdorazowo ustalane indywidualnie w ramach postępowania podatkowego, prowadzonego w myśl zasady prawdy obiektywnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia oraz wykazania, iż dana sytuacja zasługuje na uwzględnienie, jako wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, należy poddać ocenie stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Ważny interes podatnika w orzecznictwie NSA jest rozumiany przede wszystkim jako sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków (np. trwała utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku) podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych (por. teza wyroku NSA w Warszawie z dnia17 października 2017r., II FSK 1594/17 oraz teza wyroku NSA dnia 22 kwietnia 1999r. w Szczecinie, I SA/Sz 850/98). O istnieniu ważnego interesu podatnika nie mogą decydować jego subiektywne przekonania, lecz kryteria zobiektywizowane oparte na okolicznościach niezależnych od woli i sposobu postępowania podatnika, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. (por. teza wyroku NSA z dnia teza wyroku WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2005r., I SA/Gd 257/03). Dolegliwość wynikająca z zapłaty podatku jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie podatnika, uzasadniającym rozłożenie na raty płatności. Natomiast interes publiczny oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów władzy. W świetle orzecznictwa NSA interes publiczny jest rozumiany nie tylko, jako potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, lecz także jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków, np. na pomoc z opieki społecznej (por. teza wyroku NSA z dnia 30 maja 2001 r. sygn. III SA 830/00).

Ustawodawca używając zwrotu "może" przesądził nadto, że decyzja organu podatkowego ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści tzw. kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy.

Decyzje uznaniowe organów podatkowych podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. W pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi a sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy (wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, opubl. w: LEX nr 33 404).

W ocenie sądu organy podatkowe w badanej sprawie nie wywiązały się z ciążących na nich w powyższym zakresie obowiązków i przez to nie rozstrzygnęły sprawy prawidłowo. Spółka wskazywała bowiem, że powstała z inicjatywy społecznej osób pokrzywdzonych i oszukanych przez nieuczciwego dewelopera L. sp. z o.o., które uiściły znaczne środki finansowe w celu nabycia lokali mieszkalnych, mających powstać w ramach inwestycji na nieruchomości przy ul. [...] w K.. Działanie spółki L. przyczyniło się do jej upadłości i przerwania a następnie zaniechania realizacji ww. inwestycji. Głównym celem W. L. sp. z o.o. jest dochodzenie wierzytelności na rzecz pokrzywdzonych osób (ponad 200 osób). Spółka nie zatrudnia pracowników, a osoby działające w jej imieniu i na jej rzecz czynią to bez wynagrodzenia. Podmiot nie ma zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek. Wnioskodawca zamknął 2017r. stratą w wysokości [...] zł, a w okresie od stycznia do października 2018r. strata podatnika wyniosła [...] zł. Według stanu na koniec 2017r. Spółka dysponowała środkami pieniężnymi w wysokości [...] zł, a na dzień 31 października 2018r. środki pieniężne w kasie i na rachunkach Spółki wynosiły [...] zł.

Co istotne, Spółka będąc współwłaścicielem nieruchomości w wymiarze niespełna 3% jest zobowiązana obecnie do solidarnej zapłaty podatku od całości nieruchomości w której nieuczciwy deweloper posiada ponad 90% udziałów i swoich zobowiązań nie realizuje, pozostając w upadłości a przeciwko członkom zarządu prowadzono postepowanie karne. Spółka wnosił zatem o umorzenie zaległości podatkowej w całości lub w części w której nie przysługuje jej prawo własności tj. w 90,05% oraz odsetek za zwłokę.

Podatnik podkreślał, iż nieruchomość, której dotyczy zaległość podatkowa, przedstawia praktycznie zerową wartość dla jej współwłaścicieli i nawet sprzedaż nieruchomości z racji licznych hipotek jest obecnie niemożliwa. Natomiast z własnością przedmiotowej nieruchomości, wiążą się dodatkowe obowiązki, wynikające ze znajdującej się na niej niedokończonej inwestycji, co prowadzi do obciążenia dużymi kosztami mniejszościowych współwłaścicieli, chociażby z racji realizacji nałożonego przez [...] w K. obowiązku zabezpieczenia budowy, poprzez zamurowanie wszystkich otworów drzwiowych, okiennych i technologicznych na dwóch pierwszych kondygnacjach nadziemnych, a także naprawy ogrodzenia wokół placu budowy. W ocenie Wnioskodawcy dalsze obarczanie pokrzywdzonych osób zobowiązaniami Sp. L. jest rażąco krzywdzące, a udzielenie wnioskowanej ulgi jest uzasadnione, tak z punktu widzenia ważnego interesu podatnika (pokrzywdzonych osób przez spółkę L. ), jak i interesu publicznego, gdyż sprawa upadłości spółki L. so. z o. o. ma duże znaczenie społeczne, dotykając dużej liczby pokrzywdzonych.

Z konstatacjami powyższymi nie sposób się nie zgodzić zwłaszcza w kontekście poczucia niesprawiedliwości społecznej, poczucia skrzywdzenia i pozostawienia osób oszukanych przez dewelopera bez żadnej zinstytucjonalizowanej pomocy ze strony choćby Gminy, której są członkami. Żądanie w zaistniałej sytuacji od osób, które wykazały inicjatywę społeczną, wzięły sprawy w swoje ręce i próbują w niezwykle niesprzyjających okolicznościach zminimalizować negatywne skutki oszukańczych i przestępczych działań dewelopera, zapłaty zobowiązań podatkowych na zasadzie solidarności także za dewelopera jawi się jako rażąco sprzeczne z powszechnie akceptowanymi zasadami współżycia społecznego a przez to sprzeczne z interesem publicznym. Oczywistym jest, że zasada solidarnej odpowiedzialności wynika z przepisów powołanych przez organy podatkowe jednakże w takich sytuacjach powinna zostać starannie rozważana możliwość absolutnie wyjątkowego umarzania zobowiązań takim podmiotom, których działalność zasługuje na powszechne uznanie.

Z urzędu jest Sądowi wiadomo, jakie były kulisy oszustwa na terenie nieruchomości przy ul. [...] w K. (informowały o tym także szeroko media) i z jaką determinacją pokrzywdzeni walczyli w sądach, łącznie z Sądem Najwyższym o powstrzymanie niekorzystnych dla nich skutków prawnych. Powszechnie też wiadomo, iż osoby te utraciły oszczędności życia bądź pobrały wielotysięczne kredyty, które wpłaciły firmie deweloperskiej a obecnie nadal pozostają bez zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych i w skomplikowanej sytuacji finansowej. Niewykluczone też, że stan ten doprowadzi lub już doprowadził do konieczności korzystania przez te osoby z pomocy społecznej. Spółka, która prowadząc działalność non profit nieodpłatne pomaga poprawić tą społecznie trudną sytuację, posiadając na swoim koncie środki z dobrowolnych wpłat osób pokrzywdzonych należy niewątpliwie do grona podmiotów co do których należy sumiennie rozważyć zasadność zastosowania ulgi podatkowej w związku z jej ważnym interesem oraz interesem publicznym, na który Sąd wyżej wskazał.

Niestety organy obydwu instancji uchyliły się od sumiennej i osadzonej w realiach oceny, powtarzając w swych uzasadnieniach fakty czy tezy orzecznicze oczywiste i co do zasady akceptowalne ale nie w przedmiotowych okolicznościach sprawy. Chodzi tu w szczególności o zasadę dochodzenia podatków w imieniu społeczeństwa dopóki są one wymagalne czy zasadę, że inne zobowiązania nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi bądź też tezę z orzecznictwa wedle której nieuczciwość kontrahenta nie uzasadnia udzielenia ulgi. W ocenie Sądu w tej ocenie organy abstrahowały od stanu faktycznego sprawy.

Odmówiły równocześnie przeprowadzenia dowodów zaoferowanych przez stronę skarżącą twierdząc, iż są one nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu, była to odmowa pochopna co do niektórych ze zgłoszonych dowodów a w szczególności co do przesłuchania przedstawiciela strony skarżącej dla wykazania jakie są cele i zasady działania Spółki, skąd pochodzą środki które Spółka ma na swoim koncie i na co zamierza je przeznaczyć czyli dla zbadania ważnego interesu strony czy przeprowadzenia oględzin nieruchomości dla zobrazowania organowi orzekającemu jej aktualnego stanu. Dane uzyskane z powyższych środków dowodowych połączone z rzetelną analizą sytuacji prawnej nieruchomości, sytuacji pokrzywdzonych powinny zostać poddane ponownej analizie w kontekście przesłanek ważnego interesu strony, interesu społecznego i powszechnie akceptowanej zasady popierania inicjatyw obywatelskich podejmowanych w szczytnych celach na tych płaszczyznach gdzie pomocy nie udzieliło Państwo czy Gmina (bez względu na motywy braku takiej pomocy). Interes publiczny – w ocenie Sądu – niewątpliwie nakazuje premiować takie postawy choćby udzieleniem ulgi w płaceniu podatków i skierowaniem żądań egzekucyjnych w tym zakresie do podmiotów odpowiedzialnych personalnie za powstała sytuację czyli do udziałowców podmiotu, który dopuścił się oszustwa na znaczną skalę.

Sąd nie podziela stanowiska organu, że pojęcia ważnego interesu podatnika ogranicza się tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych. W ocenie Sądu pojęcie należy oceniać w szerszym aspekcie, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość i charakter uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, możliwości zarobkowania podatnika z uwzględnieniem kondycji przedsiębiorcy i celu dla jakiego został powołany i w jaki sposób funkcjonuje, skąd czerpie środki na swą działalność i na co są one przeznaczone.

Natomiast jeśli chodzi o przesłankę interesu publicznego, to Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie (m.in. w wyroku WSA w Gdańsku z 28 maja 2019r. sygn. akt I SA/Wr 91/19), że to pojęcie nie odnosi się wyłącznie do sytuacji, w których wyegzekwowanie podatku zmusiłoby podatnika do korzystania z pomocy społecznej. W tym kręgu należy umiejscowić także wszystkie inne sytuacje w których wnioskujący o ulgę podmiot realizujący cele społecznie akceptowane i pożądane, na skutek zapłaty podatku utraciłby możliwość realizacji celu dla którego został powołany a w świadomości społecznej sytuacja ta wywołała by poczucie oczywistej niesprawiedliwości i nieadekwatności zastosowanych środków.

Reasumując, Sąd uznał za uzasadnione zarzuty sformułowane w skardze w zakresie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy a to; art. 187 w zw. z art. 188 w O.p., poprzez odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych zawartych w piśmie strony skarżącej z dnia 14 stycznia 2019r., jako niemających (żaden z nich) znaczenia dla rozstrzygnięcia, a w konsekwencji brak uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w sprawie, zarzut niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, wbrew ciążącemu na organach obowiązkowi w tym zakresie. Sąd uwzględnił też z urzędu naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów sformułowanej w art. 191 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dogłębnej i zindywidualizowanej oceny stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnienie okoliczności istotnych dla sprawy z uwagi na jej powszechnie znaną specyfikę. Wadliwość ta dotyczyła rozstrzygnięć organów obydwu instancji a zatem także nie istniały przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy dyspozycji art. 233 § 1 pkt 1 O.p.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wynikają z zaprezentowanej wyżej oceny Sądu.