Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 16/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165, art. 246 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 10, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1112
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1652/13 w sprawie ze skargi "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 1 lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za maj 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił zmiany postanowienia tegoż sądu z dnia 18 listopada 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy "G." sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (obecnie: Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N.) w przedmiocie podatku od gier za maj 2011 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 18 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych.

Podkreślono, że skarżąca nie wskazała nowych okoliczności, które zaistniały w sprawie, a uzasadnienie nowego wniosku stanowi kopię uprzednio złożonego wniosku. Sąd argumentował, że z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika, że spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, a jedyną zmianą, która wynika z kolejnego wniosku złożonego na formularzu PPPr, jest relatywnie do całości nieznacznie wyższa niż uprzednio, kwota zabezpieczona przez zajęcie rachunków bankowych skarżącej. Zmiana taka, w ocenie Sądu pierwszej instancji nie świadczy o pogorszeniu sytuacji ekonomicznej strony, która uniemożliwiłaby skarżącej poniesienie kosztów w sprawie, a tym samym zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 18 listopada 2013 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. wniósł o jego zmianę przez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozstrzygnięcia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112, dalej: p.u.n.) przez bezzasadną odmowę zastosowania wobec skarżącej prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy strona znajdując się w stanie upadłości, obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i nie jest w stanie tej kwoty zgromadzić.

Do zażalenia załączono kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia 14 listopada 2014 r., [...], na mocy którego zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego.

W dniu 16 lutego 2015 r., w odpowiedzi na wezwanie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Syndyk masy upadłości "G." sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej przesłał pełnomocnictwo upoważniające radcę prawnego W. Z. do reprezentowania syndyka oraz wskazujące nowy adres do doręczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne, gdyż zaskarżone orzeczenie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Przed rozpoznaniem zażalenia zaznaczyć trzeba, że celem tego środka odwoławczego jest zakwestionowanie postanowienia Sądu pierwszej instancji. Wobec tego przy rozpoznawaniu zażalenia co do zasady miarodajny jest stan sprawy, jaki istniał w dacie wydawania rozstrzygnięcia WSA. Zdarzenia, które nastąpiły po wydaniu wspomnianego rozstrzygnięcia – skoro, co oczywiste, nie były znane WSA – nie mogą zasadniczo stanowić argumentu przemawiającego za wadliwością zaskarżonego postanowienia. Zatem fakt ogłoszenia upadłości skarżącej spółki obejmującej likwidację jej majątku (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 listopada 2014 r., [...]) sam z siebie nie miał znaczenia dla oceny zgodności z prawem postanowienia Sądu pierwszej instancji.

Stosownie do art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10 i z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publ. CBOSA).

Z treści uzasadnienia kwestionowanego postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji, rozpoznając ponowny wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy nie dostrzegł faktu ogłoszenia upadłości spółki. Tymczasem nie może budzić wątpliwości, że okoliczność ta winna zostać oceniona pod kątem możliwości zmiany prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć pod warunkiem, że istotnej zmianie uległ stan faktyczny sprawy. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu.

Zauważyć należy, że w treści drugiego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie powołała wprost faktu ogłoszenia jej upadłości. Załączyła jedynie do skargi kasacyjnej sentencję postanowienia Sądu Rejonowego w K.z dnia 11 lutego 2014 r. (sygn. akt [...]) w tym przedmiocie. Co więcej, do zażalenia na kwestionowane postanowienie skarżąca załączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla K. w K. z dnia 14 listopada 2014 r., [...], na mocy którego zmieniono sposób prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca argumentowała, że Sąd błędnie ocenił ogłoszenie upadłości w świetle przesłanek z zakresu prawa pomocy, tymczasem Sąd nie ocenił tej okoliczności wcale.

Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu okoliczności, iż spółka znajduje się w stanie upadłości (aktualnie likwidacyjnej) Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony m. in. w postanowieniach tegoż Sądu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1937/14, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, zgodnie z którym ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n.

Wymaga podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 P.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.