Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1193/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 7, art. 11, art. 77 par 1, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 ust 1 lit a i lit c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Protokolant: Tomasz Famulski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 15 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

P. B. (dalej: Strona, Skarżący) wnioskiem z dnia 25 marca 2015 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. (dalej: ZUS, organ) z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada możliwości finansowych spłaty zadłużenia z powodu trudnej sytuacji życiowej. Zatrudniony jest na umowę zlecenia i uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 377,77 zł. Wskazał również, że opiekuje się niepełnosprawną pasierbicą chorą na porażenie mózgowe co uniemożliwia mu uzyskiwanie większego wynagrodzenia

ZUS decyzją z 25 lipca 2017 r. nr [...]/ [...] odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za okres od kwietnia 2012 r. do lutego 2015 r. w łącznej kwocie 27.309,12 zł.

Strona wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2017 r. zwróciła się do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazała, że nie posiada majątku, a zatrudnienie na umowę zlecenie ustaje z końcem października 2017 r. Ponadto podniosła, że ma uszkodzony słuch (całkowite utrata słuchu w lewym uchu) i uszkodzenie trzech kręgów kręgosłupa oraz ponownie wskazała, że opiekuje się pasierbicą chorą na porażenie mózgowe.

Dyrektor ZUS, działający z upoważnienia Prezesa ZUS, decyzją z dnia 15 września 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: K.p.a.), w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 ze. zm.; dalej: u.s.u.s.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w okresie od 15 listopada 2000 r. do 29 września 2015 r. Strona prowadziła działalność gospodarczą w zakresie transportu lądowego pasażerskiego. W trakcie wykonywania tej działalności Strona nie opłacała składek na ubezpieczenia. Zaległości Strony zostały 28 czerwca 2016 r. objęte postępowaniem egzekucyjnym. Obecnie Strona jest zatrudniona na umowę zlecenie. Średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosi 500 zł brutto, tj. 373,77 zł netto. Strona nie posiada majątku nieruchomego i ruchomości i nie korzysta z pomocy społecznej.

Następnie organ przywołał przepis art. 28 ust. 3 pkt 1- 6 u.s.u.s. i wskazał, że nie mają zastosowania do Strony przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4b u.s.u.s. Dalej organ wskazał, że nie można stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały przypadku Strony, gdyż naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a z ustaleń ZUS wynika, że Strona uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia. Należności objęto egzekucją, która jeśli zostanie skierowana do tego wynagrodzenia, to będzie skuteczna. Przesłanka art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie ma zastosowania do Strony, gdyż odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (11,60 zł).

Podsumowując organ wskazał, że z tych powodów nie zachodzą wobec Strony przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a to uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. i wydanie decyzji o umorzeniu należności na tej podstawie.

Dalej organ podał, że gdy "zachodzi całkowita nieściągalność ZUS może umorzyć należności", jeśli stwierdzi, że z powodu sytuacji rodzinnej i stanu majątkowego dłużnik nie może opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Umorzeniem z tego powodu można objąć należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Możliwość ta wynika z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365; dalej rozporządzenie MGPiPS). Organ przytoczył przepisy § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia i wskazał, że Strona nie prowadzi już działalności gospodarczej, dlatego przesłanka z pkt 2 tego przepisu nie ma zastosowania. Zdaniem organu również przesłanka z pkt 3 nie ma zastosowania, gdyż Strona jest osobą aktywną zawodowo i nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy, czy stopnia niepełnosprawności. Odnosząc się z kolei do przesłanki wymienionej w pkt 1 tego przepisu organ wskazał, że sytuacja przewidziana w tym przepisie w przypadku Strony nie ma miejsca. Z ustaleń ZUS wynika, że Strona uzyskuje dochód w wysokości ok. 500 zł brutto miesięcznie, tj. 373,77 zł netto miesięcznie. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochód z tytułu świadczenia emerytalnego w kwocie 1.345,44 zł netto i pasierbicą, która pobiera rentę socjalną w kwocie 724,40 zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł. W związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego Strona ponosi koszty z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 993,00 zł i koszty związane z leczeniem w kwocie 450,00 zł. Dodatkowo Strona spłaca kartę kredytową z zadłużeniem w kwocie 3.816,01 zł, w miesięcznej kwocie 114.00 zł i zadłużenie w instytucjach w kwocie 4.511,60 zł, w miesięcznej racie w kwocie 170.00 zł.

Dalej organ wskazał, że "nie kwestionuje, że jednorazowa wpłata należności wraz z odsetkami może okazać się niemożliwa, nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek wobec ZUS". Zdaniem organu posiadanie przez Stronę innych zobowiązań pieniężnych i okoliczność ich spłaty nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem ZUS, natomiast należności składkowe ZUS jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie. Z informacji uzyskanych przez organ wynika, że Strona nie korzysta z pomocy społecznej. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów, które świadczyłyby o niezaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych.

Reasumując organ stwierdził, że poprzednio wydana decyzja jest prawidłowa i w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ZUS doszedł do takich samych wniosków jak w poprzednim postępowaniu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący nie zgodził się z ww. decyzją ZUS, zarzucając, że organ dokonał w tej decyzji błędnej analizy jego sytuacji materialnej. Wskazał na swoją ciężką sytuację zdrowotną oraz materialną. Opisał sytuację zdrowotną córki i okoliczności sprawowania nad nią opieki. Podniósł również że zaległości powstały na skutek strat jakie poniósł prowadząc działalność gospodarczą i że do 2012 r. nie zalegał ze składkami. Końcowo podniósł, że nałożenie na niego egzekucji w celu ściągnięcia zaległości narazi go i jego rodzinę na skrajne ubóstwo, a córkę pozbawi możliwości godnego życia.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej jest w sprawie niniejszej decyzja Dyrektora ZUS Oddział w K. utrzymująca w mocy decyzję własną, którą odmówiono Skarżącemu umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę od tych należności.

W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. Wobec treści wniosku Skarżącego, zastosowanie w sprawie miał zastosowanie także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 w przywołanym już powyżej rozporządzeniu MGPiPS w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane (art. 11 K.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 K.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane zasady Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona przepisy w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

Z przepisu art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s wynika zatem, że to ZUS ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku. Jest do tego zobowiązany również w sytuacji, gdy w stosunku do wnioskodawcy prowadzone było lub jest postępowanie egzekucyjne. Dla przyjęcia zaistnienia całkowitej nieściągalności nie może być przesądzającym fakt, że w dacie wydania skarżonej decyzji postępowanie egzekucyjne było w toku.

Dokonując powyższej samodzielnej oceny organ winien mieć nadto na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 707/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/14).

Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ rentowy nawet nie podjął próby dokonania powyższego rzetelnego szacunku, gdyż jego zdaniem, skoro toczy się postępowanie egzekucyjne, to po stronie Skarżącego nie zachodzi całkowita nieściągalność, a możliwość egzekucji wynikać będzie z wynagrodzenia uzyskanego przez Skarżącego z tytułu umowy zlecenia. Stanowisko organu jest całkowicie bezpodstawne, zwłaszcza w kontekście przemilczanej przez organ rentowy, a znajdującej się w aktach sprawy informacji o tym, że dotychczas w wyniku prowadzonego od czerwca 2016 r. do sierpnia 2017 r. przymusowego dochodzenia zaległych należności za okres od kwietnia 2012 do lutego 2015 (karta 14 i 42a akt administracyjnych) nie wyegzekwowano żadnej kwoty (podkreślenie Sądu).

Oczekiwanie organu, że zaspokojenie należności nastąpi z uzyskiwanego przez Skarżącego dochodu z umowy zlecenia w kwocie 500,00 zł brutto miesięcznie (373,77 zł netto miesięcznie) pozbawione jest jakichkolwiek podstaw. Po pierwsze uzyskiwany dochód jest świadczeniem powtarzalnym, którego celem jest zapewnienie utrzymania rodziny i w związku z tym podlega ochronie na podstawie przepisu art. 9 § 3 w zw. z art. 9 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.). Po drugie organ nie dostrzegł, wydając decyzję w dniu 15 września 2015 r., że ewentualna ograniczona egzekucja z tego wynagrodzenia byłaby możliwa tylko jeszcze przez miesiąc, gdyż umowa zlecenia zawarta jest tylko do 31 października 2017 r. i po trzecie kwota wynagrodzenia jest bardzo niska, która pozwala co najwyżej zaspakajać podstawowe potrzeby dłużnika w absolutnie minimalnym stopniu.

Organ winien zatem ocenić, czego nie uczynił, czy w sytuacji materialnej Skarżącego istnieją realne możliwości zaspokojenia przezeń zaległych należności z tytułu składek. Organy miał także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Ta zaś, rozpatrywana w kontekście możliwości finansowych Skarżącego, w ocenie Sądu stanowi wysokość znaczną.

Odrębną kwestią niezbadaną przez organ jest kwestia zaistnienia przesłanki określonej w przepisie art. 28 ust 3 pkt 3 u.s.u.s. Organ przyjął a priori, że przesłanka ta nie wystąpi, w żaden sposób nie wyjaśniając dlaczego takie jest jego stanowisko. Z zaskarżonej decyzji wprost wynika przecież, że Skarżący zaprzestał działalności gospodarczej, a z zalegającego w aktach administracyjnych oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej (karta 63), jednoznacznie wynika, że Skarżący nie posiada żadnego majątku, z którego można egzekwować należności.

W kontekście powyższego przepisu, jako całkowicie nie wyjaśnioną Sąd uznał kwestię zawarcia przez Skarżącego umowy darowizny z dnia 7 kwietnia 2015 r., na podstawie której darował żonie T. udziały w posiadanych nieruchomościach. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa umowa została zawarta po powstaniu zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, tym samym oceniając istnienie przesłanki określonej w pkt 3 ust. 3 art. 28 u,s.u.s., organ powinien wyjaśnić tę kwestię.

Przechodząc do oceny decyzji organu w kontekście zastosowania przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s w pierwszej kolejności należy wskazać, że oczywistym jest, że przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s ma zastosowanie w sytuacji braku całkowitej nieściągalności, a nie jak przyjął organ, w sytuacji "gdy zachodzi całkowita nieściągalność".

Organ ocenił, że sytuacja wnioskodawcy nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby zasługiwała na wyjątkowe potraktowanie w formie udzielenia ulgi. Organ stwierdził, ze nie zachodzi przesłanka określona w przepisie § 3 ust 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS. Jest to ocena która pomija całkowicie sytuację w jakiej znalazł się Skarżący. Jeżeli przyjmiemy za organem, że wysokość miesięcznych dochodów Skarżącego oraz jego żony i pasierbicy wynosi 2.596,61 zł, (373,77 zł - wynagrodzenie Skarżącego, 1.345,44 zł - świadczenie emerytalne żony, 724,40 zł - renta socjalna córki i 153,00 zł - zasiłek pielęgnacyjny na córkę), to kwota ta jest niższa o 392,58 zł od minimum socjalnego dla rodziny trzyosobowej, obliczonego przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla września 2017 r. (minimum socjalne - wrzesień 2017 r. 2.989,19 zł dla rodziny trzyosobowej - źródło [...]). Należy wskazać, że kwota minimum socjalnego nie uwzględnia zwiększonych wydatków związanych z chorobą pasierbicy, a jest oczywistym, że rodzina Skarżącego musi ponosić koszty leczenia i rehabilitacji dorosłej pasierbicy, chorej na porażenie mózgowe dziecięce, zaliczonej do pierwszej grupy inwalidztwa (inwalidztwo trwałe).

Zestawienie dochodów Skarżącego i jego rodziny z sumaryczną wielkością zadłużenia Skarżącego z tytułu składek w kwocie 27.309,12 zł oraz stanem zdrowia Skarżącego i jego sytuacją rodzinną (opieka na niepełnosprawną pasierbicą), zdaniem Sądu stawia pod znakiem zapytania realność spłaty całego zadłużenia bez narażenia Skarżącego i jego rodziny na przekroczenie progu ubóstwa, czyli cytując omawiany przepis pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu w powyższym zakresie organ w sposób dowolny i sprzeczny z logiką oraz zasadami doświadczenia życiowego stwierdził, że spłata zadłużenia w pełnej wysokości jest w sytuacji wnioskodawcy realna i nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ocena organu zasługuje na całkowitą dezaprobatę. Organ ograniczył się w istocie do prostej kalkulacji 373,77 zł miesięcznie wystarczy na niezbędne potrzeby, a więc na życie nieuwłaczające godności człowieka i na spłatę długów, w tym długu z tytułu nieopłaconych składek i odsetek w kwocie ponad 27.000 zł. Organ nie wyjaśnił niestety, w jaki sposób doszedł do tej oceny. Jakie potrzeby człowieka w świetle realiów życiowych i przysługującego mu konstytucyjnego prawa do poszanowania i ochrony godności (art. 30 Konstytucji RP) uznano za niezbędne i jaką miarą te potrzeby szacowano. Nie wzięto również pod uwagę tego, że wspomniany art. 30 Konstytucji nakłada na władze publiczne obowiązek poszanowania i ochronny godności człowieka. Stan finansów ubezpieczeń społecznych nie może być reperowany kosztem ważnych interesów życiowych ubezpieczonych.

Reasumując, Sąd dopatrzył się uchybienia prawa materialnego, w postaci dokonania błędnej wykładni art. 28 ust. 3 u.s.u. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGPiPS, a także naruszenia przepisów postępowania, w szczególności oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Należy podkreślić, że niniejszy wyrok nie przesądza umorzenia zaległości składkowych. Nie można zapominać, że zaległości składkowe powstały w okresie prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej. W orzecznictwie ugruntowany jest natomiast pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Zadaniem organu będzie wszelako w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, po pierwsze uwzględnienie dokonanej przez Sąd powyższej oceny, po drugie dokonanie samodzielnej i wyczerpującej oceny przesłanek całkowitej nieściągalności, po trzecie ustalenie jak najbardziej aktualnego stanu rodzinnego i majątkowego Skarżącego, w szczególności w odniesieniu do dochodów osiąganych w miesiącach poprzedzających wydanie nowej decyzji. Dopiero tak ustalone dochody powinny dać podstawę do rozważań co do realności spłaty zadłużenia w całości bądź w części.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1lit. e P.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie w sprawie występował osobiście bez profesjonalnego pełnomocnika.