Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 651/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2021-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 1b, art. 3 pkt 22
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2021 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 lutego 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), Wójt Gminy odmówił I. D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką H. S.

Organ I instancji stwierdził, że H. S., urodzona dnia 22 marca 1951 r., na mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 8 listopada 2005 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 2004 r. H. S. jest osobą rozwiedzioną, ma jedną córkę – I. D. oraz czworo rodzeństwa, z czego troje pobiera emeryturę, a jedno z pobiera rentę chorobową. I. D. od 20 lipca 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką H. S. Od dnia 1 lipca 2013 r. pobiera zasiłek dla opiekuna.

Jak stwierdził organ I instancji, w aktach sprawy nie ma informacji, że I. D. zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad matką. Wnioskodawczyni przed 20 lipca 2010 r. nigdzie wcześniej nie pracowała, co potwierdza w oświadczeniu z dnia 26 stycznia 2021 r. W piśmie z dnia 12 lutego 2021 r. strona oświadczyła, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasu pracy, ze względu na konieczność sprawowania wybiórczej i wielogodzinnej opieki nad matką.

W ocenie organu I instancji nie można stwierdzić, że strona nie podejmuje zatrudnienia tylko z powodu sprawowania opieki nad matką. Zakres przedmiotowy i czasowy sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia pracy chociażby w ograniczonym wymiarze, tym bardziej, że osoba wymagająca opieki, tj. matka strony – H. S. , jak podała w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 8 lutego 2021 r., większość czynności samoobsługowych wykonuje samodzielnie bez pomocy córki (sporządza posiłki, bierze kąpiel i ubiera się). Nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Strona pozostawała nieaktywna zawodowo także w sytuacji, gdy nie sprawowała opieki nad matką, ze względu na problemy zdrowotne oraz problemy związane z utrzymaniem ciąży (zgodnie ze złożonym pismem w dniu 12 lutego 2021 r.). Zatem w sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem organu I instancji stronie nie przysługuje prawo wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego od otrzymywanego zasiłku dla opiekuna, albowiem wnioskowane świadczenie z uwagi na dyspozycję art. 17 ust. 1b ustawy nie przysługuje. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że opieka sprawowana przez nią nad matką polega na zawożeniu za wizyty lekarskie, kontroli dawkowania leków i ich wykupywaniu, mierzeniu ciśnienia, robieniu zakupów, noszeniu opału, sprzątaniu, praniu, prasowaniu, pomaganiu w prowadzeniu gospodarstwa domowego, wychodzeniu na spacery, czytaniu książek i gazet, ćwiczeniu wymowy i pamięci matki. Czas poświęcony na w/w czynności jest uzależniony od potrzeb, ale jest to nie mniej niż trzy razy w tygodniu. Matka strony jest w stanie sama zjeść i samodzielnie przemieszczać się po domu, jednak przy dłuższych dystansach potrzebuje wsparcia drugiej osoby. Ma też niesprawną prawą rękę, co jest dla niej uciążliwe. Z ustaleń wywiadu rodzinnego wynika, że matka strony choruje na nadciśnienie tętnicze, jest po częściowej mastektomii prawej piersi. Dodatkowo przeszła udar prawostronny i z tego powodu jej mowa jest nieco zniekształcona, niewyraźna. Największym utrudnieniem dla niej jest wnoszenie opału na pierwsze piętro. W tej czynności pomaga jej córka I. D., zamieszkująca w sąsiedniej miejscowości - L. Matka strony większość czynności samoobsługowych wykonuje samodzielnie, sporządza posiłki, sama się myje, bierze kąpiel i ubiera się. Praktyczne czynności samoobsługowe wykonuje bez asysty córki. Matka strony podczas wywiadu środowiskowego poinformowała, że córka przyjeżdża 2-3 razy w tygodniu i podczas wizyt spędza z matką 3-4 godziny. Córka przynosi opał, rozpala w piecu, sprząta, robi zakupy i sporządza obiad. H. S. jest pod kontrolą neurologa i onkologa. Są to 4 wizyty w roku. W ocenie pracownika socjalnego stan zdrowia H. S. nie wymaga całodobowej opieki i asysty osób drugich. W tej sytuacji świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. D., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając decyzji organu I instancji naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy poprzez jego zastosowanie bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie różnicującym przyznanie prawa od wieku w jakim powstała niepełnosprawność, błędną wykładnię art. 17 ust.5 pkt 1 lit. b ustawy polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że pobieranie przez opiekuna zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, niezastosowanie art. 27 ust.5 w związku z art. 17 ust.5 pkt 1 lit. b ustawy i nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez stronę.

Decyzją z dnia 8 czerwca 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Kolegium organ I instancji zastosował przepis art. 17 ust. 1b ustawy bez uwzględnienia w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Tym samym brak wykazania w niniejszej sprawie czasu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie może być uzasadnieniem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji zarzut odwołania w zakresie naruszenia w/w przepisu ustawy Kolegium uznaje za uzasadniony.

Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nie został jednak spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, jakim jest wykazanie przez stronę faktu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na to, że zakres wykonywanej przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką uniemożliwia jej podjęcie takiego zatrudnienia nawet w minimalnym wymiarze czasu pracy. Strona albo nie była nigdy zatrudniona (co także potwierdza w swoich oświadczeniach złożonych organowi I instancji - przyp. Kolegium), albo ustanie ostatniego zatrudnienia miało miejsce znacznie wcześniej, niż czas przyznania jej matce znacznego stopnia niepełnosprawności. Oznacza to, że w sprawie nie występuje przesłanka rezygnacji strony z zatrudnienia, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad matką. Powyższy przepis ustawy wskazuje także na niemożność podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wobec konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w stopniu uniemożliwiającym podjęcie takiego zatrudnienia.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności faktu odrębnego zamieszkiwania strony ( w L.) i jej matki (w S.), rodzaju i częstotliwości wykonywanych przez stronę czynności związanych ze sprawowaną opieką opisanych zarówno przez wnioskodawczynię, jak i jej matkę, nie budzą wątpliwości Kolegium ustalenia organu I instancji, że mieszkająca samotnie H. S., jak sama wskazała w toku wywiadu środowiskowego, w zasadzie jest samodzielna, a mianowicie sama sprząta, robi sobie posiłki, ubiera się oraz bierze kąpiel. Wnioskująca córka przyjeżdża do niej 2-3 razy w tygodniu, na 3-4 godziny i wtedy przynosi opał, robi obiad, sprząta w mieszkaniu i robi zakupy.

Zakres i częstotliwość czynności strony wykonywanych w ramach sprawowanej opieki - zdaniem Kolegium - nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nawet w zmniejszonym wymiarze czasu pracy. Wniosek taki wynika także z czasu przeznaczonego przez wnioskodawczynię na czynności związane z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, która nie jest osobą leżącą, tylko w miarę samodzielną i wykonującą czynności domowe w czasie, gdy córka jej nie odwiedza. Nie sposób uznać tej opieki za opiekę stałą lub długotrwałą, nie pozwalającą stronie na podjęcie zatrudnienia, którego (zgodnie z jej oświadczeniem) nigdy nie posiadała.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję organu odwoławczego I. D. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji, tj. art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W ocenie skarżącej organ formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych, deklarowanych przez skarżącą w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał nadto pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawczyni odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem skarżącej wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że jej matka potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Okoliczność, że matka skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ, który zaliczył jej matkę do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Skarga jest bezzasadna.

W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej jako "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1. matce albo ojcu,

2. opiekunowi faktycznemu dziecka,

3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Powyższa regulacja art. 17 ust. 1b ustawy stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Skutkiem tego wyroku jest ustalenie, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała później, czyli po ukończeniu 18 roku życia, przedmiotowa przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Wymieniony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził wprawdzie do wyeliminowania niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, jednak jego treść wiąże - w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP - i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę interpretacyjną. W konsekwencji organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miały obowiązek procedować w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W związku z tym wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy przesłanka w postaci czasu powstania niepełnosprawności matki skarżącej nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Z tego względu błędne w tej mierze było stanowisko organu pierwszej instancji, który za podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przyjął okoliczność, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała, gdy była ona już osobą dorosłą, nie uczącą się.

Dokonana ocena stanowiska w powyższym zakresie, zawartego w decyzji organu pierwszej instancji (utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, przy czym organ odwoławczy nie powołał się na przesłankę z art. 17 ust.1b ustawy), nie przesądza w sposób samodzielny o istnieniu podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak bowiem wynika z przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 ustawy, wnioskujący o przedmiotowe świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.

Zdaniem organu odwoławczego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą nad matką, a rezygnacją przez nią z zatrudnienia albo też niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, nie zachodzi związek przyczynowy.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką – H. S. Matka skarżącej (ur. w 1951 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego to orzeczenia wynika, że niepełnosprawność istnieje od 2004 r., zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 1 sierpnia 2005 r. oraz że matka skarżącej wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 22 ustawy).

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, który w swym rozstrzygnięciu stwierdził, że opisana w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Brak jest bowiem bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką a niepodejmowaniem lub rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/1, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z ustalonego w toku postępowania administracyjnego i zaakceptowanego przez Sąd stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawowana przez skarżącą opieka nad matką, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności wspomagających matkę w jej codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa we wskazanym przepisie, co wynika z przeprowadzonego rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 8 lutego 2021 r., jak również z oświadczeń samej skarżącej.

Skarżąca odwiedza matkę 2-3 razy w tygodniu na 3-4 godziny, wykonując wówczas w zasadzie czynności dnia codziennego. Do czynności tych należy w szczególności przyniesienie opału, rozpalenie w piecu, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, przygotowanie obiadu. Ponadto skarżąca rejestruje matkę na wizyty lekarskie i zawozi ją do lekarzy, realizuje recepty w aptece. Natomiast matka skarżącej samodzielnie sporządza i spożywa posiłki, przemieszcza się po domu, sama się myje, bierze kąpiel i ubiera się. Czynności samoobsługowe wykonuje bez asysty skarżącej. Wśród czynności wykonywanych przez skarżącą wymienia ona nadto ćwiczenia fizyczne na rozruszanie stawów oraz rozwijające mowę i pamięć, mierzenie ciśnienia, dawkowanie leków, wychodzenie na spacery, czytanie książek i pism urzędowych. Z opisu zakresu sprawowanej opieki wynika zatem, że jedynie w niewielkim stopniu stanowią one wsparcie matki skarżącej w chorobie, a do czynności bezpośrednio związanych z opieką i pielęgnacją należą ćwiczenia fizyczne – trzy razy w tygodniu, ćwiczenia rozwijające mowę i pamięć – bez wskazania częstotliwości (por. opis czynności wykonywanych podczas opieki, k. 9 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Podkreślenia wymaga, że nie budziło jakichkolwiek wątpliwości – z uwagi na treść zarówno oświadczeń skarżącej z dnia 3 i 12 lutego 2021 r., jak i z wykazu czynności z dnia 26 stycznia 2021 r., a także z uwagi na treść wywiadu środowiskowego z dnia 8 lutego 2021 r., że matka skarżącej, mimo schorzeń, na które cierpi, nie jest osobą leżącą , lecz osobą, która porusza się samodzielnie. Stan zdrowia matki skarżącej jest uregulowany, jest ona w stanie samodzielnie przygotować i spożywać posiłki, nie napotyka na trudności w zakresie higieny i fizjologii, jest w stanie poruszać się w obrębie mieszkania, może również sama pozostać bez opieki, skoro skarżąca odwiedza ją 2-3 razy w tygodniu na 3-4 godziny. Jak wynika z treści wywiadu środowiskowego pracownik socjalny w swych wnioskach wprost stwierdził, że stan zdrowia matki skarżącej nie wymaga całodobowej opieki i asysty osób drugich. Nie sposób zatem podzielić zarzutu skargi, jakoby organ nie wziął pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego. Podobnie stwierdzić należy, że organ wziął pod uwagę oświadczenia złożone przez skarżącą w toku postępowania, albowiem z ich treści wynikało, że zakres opieki sprawowanej nad matką nie ma charakteru stałego i bezpośredniego. Skutkowało to podjęciem negatywnej dla strony decyzji. Sama zaś treść orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i zawarte w nim wskazania nie oznaczają, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w zmniejszonym wymiarze czasu pracy. Opisane czynności opiekuńczo-pielęgnacyjne bezpośrednio związane z chorobą matki winny bowiem zająć skarżącej znacznie mniejszą liczbę godzin w ciągu doby, niż wymagana do podjęcia zatrudnienia. Oczywiście skarżąca musi nieść pomoc matce poprzez wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, jednak pomoc w tym zakresie jest zapewniona poprzez sporadyczne wizyty skarżącej u matki (2-3 razy w tygodniu), zaś w dniach, w których skarżąca nie odwiedza matki, ta jest w stanie samodzielnie funkcjonować w miejscu swego zamieszkania. Zauważyć też należy, że wskazane czynności wykonywane przez skarżącą wykonywane są także przez osoby pracujące i jednocześnie opiekujące się niepełnosprawnym członkiem rodziny.

W toku postępowania - czy to w treści wniosku, czy to w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, czy to po doręczeniu wywiadu środowiskowego - skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, okoliczności wskazujących na szerszy zakres sprawowanej opieki w żaden sposób nie wykazywała. Również w skardze nie przedstawiono argumentacji podważającej dokonaną przez organ odwoławczy ocenę stanu faktycznego sprawy.

Z poczynionych natomiast prawidłowych ustaleń wynika, że matka skarżącej nie wymaga szczególnej pielęgnacji i obsługi, co ma bezpośredni wpływ na możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Słusznie SKO wywiodło zatem, że zakres opieki skarżącej nad matką nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia lub pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie wskazanej w art. 3 pkt 22 ustawy.

Nadmienić należy, że spełnienie przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego organy administracji oceniają każdorazowo na podstawie materiału dowodowego, zebranego w toku postępowania, zainicjowanego wnioskiem strony o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zebrany w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy nie uprawniał organów do uwzględnienia wniosku skarżącej.

Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę - jako bezzasadną - oddalił.