Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2424/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech Asesor WSA Anna Tarnowska - Mieliwodzka Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Zarządu Powiatu w [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Powiat [...] wnosił o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w części odmawiającej komunalizacji na rzecz Powiatu [...] mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość położoną w I. przy ulicy [...], stanowiącą działkę o numerze [...], w obrębie [...], o powierzchni [...] ha, wykazaną w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w I.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Jak wynika ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wnioskiem z dnia [...] października 2002 r. Powiat [...] wystąpił o stwierdzenie – na zasadzie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm. ) – nabycia z mocy prawa na własność wnioskodawcy mienia Skarbu Państwa stanowiącego opisaną na wstępie nieruchomość, zabudowaną budynkiem [...] Liceum [...] w I.

Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Wojewoda [...] stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie Skarbu Państwa będące we władaniu [...] Liceum [...] w I. stało się mieniem Powiatu [...], ale z wyłączeniem mienia, które stanowiła wskazana wyżej nieruchomość gruntowa położona przy ulicy [...].

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda podniósł, że przedmiotowa nieruchomość była i pozostaje nadal własnością Skarbu Państwa, którego prawo zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw [...]. W księdze tej było również wpisane prawo użytkowania dla zlikwidowanego już Liceum [...] w I., który to wpis został wykreślony z księgi na wniosek Powiatu [...], gdyż dotyczył podmiotu nieistniejącego.

Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., powiaty przejęły z dniem 1 stycznia 1999 r. m. in. placówki wymienione w art. 2 pkt 3-5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. Nr 67 z 1996 r. poz. 329 ze zm. ) prowadzone dotychczas prze wojewodów i właściwych ministrów.

Obecnie budynek położony na przedmiotowym gruncie jest zajmowany przez różne jednostki. Są to [...] Liceum [...], które zajmuje [...] m kw. powierzchni, Biblioteka [...] zajmująca [...] m kw, Zespół Szkół [...] posiadający [...] m kw. i inne podmioty, korzystające z budynku na podstawie umów najmu zawartych z [...] Liceum [...], które zajmują łącznie [...] m kw.

Udział do [...] części przedmiotowej nieruchomości, odpowiadający zajętej powierzchni przez filię [...] Biblioteki Wojewódzkiej jest aktualnie przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie przepisu art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa ( Dz. U. Nr 142, poz. 1590 ze zm. ). Natomiast udział do [...] części nieruchomości odpowiadający powierzchni zajmowanej przez Zespół Szkół [...] jest przedmiotem postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 60 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające (...).

Organ powołując się na brzmienie tego ostatniego przepisu stwierdził, iż w przedmiotowym postępowaniu nie ma on zastosowania, gdyż zgodnie z treścią tego unormowania mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejętych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego – stało się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Rzeczą bezsporną zaś w sprawie była okoliczność, że żadna z jednostek zajmujących obecnie budynek nie jest następcą prawnym zlikwidowanego Liceum [...]. Wnioskodawca, choć twierdził, że [...] Liceum [...] jest zarządcą całej nieruchomości nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego wynikał by tytuł prawny do władania nieruchomością przez to Liceum. Nie został również przedstawiony dokument, który świadczyłby o takim tytule na rzecz Kuratorium Oświaty, z upoważnienia którego Dyrektor Liceum [...] zawierał odpowiednie umowy najmu dotyczące części lokali istniejących w budynku.

Interpretując pojęcie "władania" zawarte w przepisie art. 60 cytowanej ustawy Wojewoda stwierdził, że władanie w tym ujęciu musi łączyć się z tytułem prawnym do gruntu, którego to tytułu nie posiadało [...] Liceum [...] w I., prowadzone od dnia 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] i z tego powodu odmówił komunalizacji mienia w części stanowiącej opisaną na wstępie nieruchomość.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Powiat [...] twierdził, że zarząd całą nieruchomością – w imieniu Kuratorium Oświaty w B. - sprawowało w dacie [...] grudnia 1998 r. [...] Liceum [...] w I. o czym, wg odwołującego się, świadczył fakt, że w § 1 umowy użyczenia z dnia 9 marca 1998 r. zawartej pomiędzy Kuratorium a Wydziałem [...] Urzędu Wojewódzkiego w B., Kuratorium kreślono jako "wynajmującego" a Wydział [...] jako "najemcę". O istnieniu zarządu przedmiotową nieruchomością świadczyć miała także treść pisma Kuratorium z dnia [...] października 1997 r. stwierdzającego, że Dyrektor Liceum jest administratorem nieruchomości i upoważnienie Kuratorium z daty [...] listopada 1997 r. dla tegoż Dyrektora do pełnienia obowiązków administratora całej nieruchomości i reprezentowania Kuratorium w ustaleniu stanu faktycznego użytkowanej ilości i wielkości pomieszczeń oraz aktualizacji stawek wobec Zespołu Szkół [...].

Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy zaskarżoną część decyzji Wojewody [...] podzielając stanowisko, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała jedynie w dniu [...] grudnia 1998 r. w nieformalnym władaniu [...] Liceum [...] w I.

Organ odwoławczy wskazał przy tym , że tytułem prawnym do nieruchomości nie mogły być powołane w odwołaniu dokumenty, które świadczą jedynie o faktycznym dysponowaniu nieruchomością przez Kuratorium, natomiast nie dowodzą jego tytułu prawnego.

W szczególności stwierdzono, że władanie o jakim mowa w przepisie art. 60 powołanej wyżej ustawy musi dawać władającemu pewien zakres władztwa nad rzeczą i w związku z tym jest ściśle powiązane z prawem dającym takie władztwo a ponieważ w sprawie nie stwierdzono, by zarówno Kuratorium jak i [...] Liceum [...] w I. posiadały tego rodzaju uprawnienia, decyzja Wojewody była prawidłową.

W skardze do Sądu Powiat [...] wniósł o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa podnosząc, że ustalenia faktyczne organu sprowadzające się do przyjęcia, że kuratorium Oświaty w B. nie posiadało tytułu prawnego do spornego gruntu były wadliwe, gdyż Kuratorium – na zasadzie przepisu art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o zmianie ustawy o rozwoju systemu oświaty i wychowania oraz ustawy – Karta Nauczyciela ( Dz. U. Nr 34, poz. 197 ) z dniem 26 maja 1990 r. otrzymało z mocy prawa w zarząd część mienia państwowego służącą dotychczas bezpośrednio wykonywaniu zadań przez kuratorów oświaty. Następnie zaś - zdaniem skarżącego - Kuratorium, działając na zasadzie przepisu art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ) oddało przedmiotowy grunt w używanie innym podmiotom.

Ponadto odwołujący się stwierdził, że zastosowana przez organ I instancji wykładnia pojęcia "władanie" nie była prawidłowa, ponieważ jeżeli sama ustawa tego pojęcia nie definiowała to trzeba je rozumieć jako stan faktyczny, niezależny od tytułu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należy uznać za uzasadnioną choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty mają taki charakter.

W szczególności zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Ministra Skarbu Państwa odnośnie wywodów dotyczących pojęcia "władanie", które zawarte jest w przepisie art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Powyższa kwestia była zresztą przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 206/01 dokonał wykładni wspomnianego terminu wyrażając pogląd, że nabycie ex lege prawa własności nieruchomości będącej we władaniu określonego w cytowanej ustawie podmiotu mogło dotyczyć tylko takiego władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowych nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, czyli takich form władztwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa przez właściciela. Nie było natomiast intencją ustawodawcy regulującego kwestie nabycia mienia przez jednostki samorządu terytorialnego swoiste "uwłaszczenie" najemców lub dzierżawców mienia państwowego rozumiane jako przyznanie z mocy prawa, prawa własności nieruchomości dotychczasowemu jej najemcy lub dzierżawcy, posiadającemu tylko obligatoryjne prawo do faktycznego władania nieruchomością.

Za trafny także trzeba uznać pogląd organu, że zarówno umowa użyczenia jak i pismo Kuratorium z dnia [...] października 1997 r. - na które powoływał się w odwołaniu skarżący - nie stanowią same z siebie dowodu świadczącego o tytule prawnym Kuratorium czy w dalszej kolejności Liceum [...] w I. do przedmiotowego gruntu.

Zważyć jednak należy, iż zgodnie z przepisem art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o zmianie ustawy o rozwoju systemu oświaty i wychowania oraz ustawy – Karta Nauczyciela ( Dz. U. Nr 34, poz. 197 ), część mienia państwowego służąca dotychczas bezpośrednio wykonywaniu zadań przez kuratorów oświaty i wychowania z dniem 26 maja 1990 r ( data wejścia w życie ustawy ) przeszła w zarząd tych kuratorów.

W tym kontekście stwierdzenie przez organ – na co słusznie zwraca uwagę skarżący – że kuratorium nie posiadało tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu bez jednoczesnego ustosunkowania się do treści wyżej przytoczonego przepisu, świadczy o nie wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, co narusza przepisy art. 7 i 77 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów zatem będzie przede wszystkim wyjaśnienie czy w świetle powyższego uregulowania Kuratorium w B. istotnie nie legitymowało się na dzień [...] grudnia 1998 r. tytułem prawnym do gruntu. W przeciwnym bowiem wypadku, co mogłoby tłumaczyć fakt zawierania w imieniu Kuratorium wspomnianych na wstępie umów najmu, należałoby rozważyć jaki wpływ na treść rozstrzygnięcia wywiera powyższa okoliczność

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.