Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 126/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60, art. 161 § 1 pkt 1, art. 193, art. 188, art. 269 § 1,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 89 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Beata Cisek - Chojnacka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych Dyrektora Izby Celnej w R. oraz A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Go 374/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w R. kwotę 2160 (dwa tysiące sto sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4. zwraca Dyrektorowi Izby Celnej w R. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej; 5. umarza postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w W.; 6. zwraca A. Sp. z o.o. w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem objętym skargą kasacyjną, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] kwietnia 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., Naczelnik Urzędu Celnego w Gorzowie Wielkopolskim, powołując art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej: ugh lub ustawa o grach hazardowych), wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gry na automatach Apex Hot Magic Fruits nr [...] i Apex Multi Magic III PL nr [...] poza kasynem gry. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uwzględniając skargę spółki stwierdził, że zgromadzony przez organy celne materiał dowodowy pozwala przyjąć w sposób niebudzący wątpliwości, że gry na badanych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 ugh. Sąd stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby spółka posiadała koncesję na prowadzenie kasyna, a także aby ujawnione automaty posiadały wymaganą przez art. 23a ust. 1 ugh rejestrację.

Zdaniem Sądu, organy dokonały nieprawidłowej kwalifikacji deliktu do art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, dotyczącego urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Kara, o której mowa w tym przepisie dotyczy urządzającego gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie. Natomiast kara z art. 89 ust. 1 pkt 1 jest karą za nielegalne urządzanie gier hazardowych bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu.

W ocenie Sądu stwierdzone uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż konieczne jest ustalenie wysokości kary odpowiadającej treści art. 89 ust. 2 pkt 1 ugh. Ponadto organ powinien dokonać ustaleń związanych z posiadaniem czy też nie przez skarżącą spółkę koncesji lub zezwolenia, co jest niezbędne do przyjęcia odpowiedniej kwalifikacji czynu przez spółkę.

W podstawie prawnej wyroku powołano art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa).

II

Skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa i art. 135 ppsa przez zastosowanie tych przepisów i uchylenie decyzji organów celnych obu instancji, mimo że organy te nie naruszyły przepisów prawa materialnego;

2. naruszenie prawa materialnego – art. 89 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem w stanie faktycznym sprawy – tj. urządzaniem gry na automacie poza kasynem gry winien znaleźć zastosowanie przepis art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh;

3. naruszenie art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż w przypadku braku u urządzającego gry hazardowe koncesji, zezwolenia, braku zgłoszenia lub wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry, przepis ten nie znajduje zastosowania i wskutek takiej wykładni niezastosowanie przywołanego przepisu przez Sąd, podczas gdy w stanie faktycznym sprawy – tj. urządzaniu gry na automacie poza kasynem gry – przepis ten winien znaleźć zastosowanie.

Podnosząc te zarzuty skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

III

Skargę kasacyjną wniosła również spółka, jednakże cofnęła ją przed rozprawą, pismem z dnia 15 września 2016 r.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 1 ppsa. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji uchylający decyzje organów obu instancji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa. Przyjmując, że kontrolowane decyzje naruszają prawo materialne - art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh przez jego zastosowanie i art. 89 ust. 1 pkt 1 ugh przez jego niezastosowanie - Sąd I instancji jednocześnie przesądził, że wnosząca skargę spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, a gry te były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

Wskazane powyżej istotne okoliczności faktyczne skutkowały nałożeniem przez właściwy organ na skarżącą spółkę kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Przepis ten stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd Sądu I instancji, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych jest nieuprawniony. Zauważa przy tym, że zajęte przez Sąd I instancji stanowisko było prezentowane, acz niejednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z pojawieniem się rozbieżności w orzecznictwie Prezes Naczelnego Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej obejmującej m.in. zagadnienie "czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy".

Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, stanowiącą w punkcie 2, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 ppsa. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14; dostępny w CBOSA).

W tej sytuacji za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o grach hazardowych poprzez błędną ich wykładnię, a w efekcie niewłaściwe ich zastosowanie.

Wobec takiego uznania ocena zarzutu obejmującego naruszenie art. 135 ppsa stała się bezprzedmiotowa.

Oparcie skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych zarzutach naruszenia prawa materialnego obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę spółki. Jak już bowiem wcześniej wskazano istotne elementy stanu faktycznego, niezakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym, uprawniły do przyjęcia, że spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, a tym samym podlegała sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Wysokość nałożonej kary odpowiada treści art. 89 ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ppsa i art. 151 ppsa oraz art. 203 pkt 2 ppsa orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji wyroku.

Cofnięcie skargi kasacyjnej przez skarżącą spółkę skutkowało natomiast umorzeniem postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z jej skargi kasacyjnej na podstawie art. 60 i art. 161 § 1 pkt 1 ppsa w związku z art. 193 ppsa (pkt 5 sentencji).

O zwrocie wpisu od skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.