Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 957/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędzia WSA Łukasz Krzycki Protokolant Julia Dobrzańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r.. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2004 r. r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji II zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz H. K. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 957/04

UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2004 r. po rozpatrzeniu odwołania H. K. utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z dnia [...] listopada 1964 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o powierzchni 35,5345 ha, położonego we wsi L., gmina B..

Organ naczelny stwierdził, że przejęcie tego gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. (Dz. U. Nr 32, poz.161). Organ stwierdził, że opierając się zgromadzonym materiale dowodowym, głównie zeznaniach świadków ustalił, że L. K. gospodarowała na swoim gospodarstwie do 1949 r. Wydzierżawiała początkowo swoje grunty miejscowym rolnikom a kiedy dzierżawcy odmówili płacenia czynszu zamieszkała u córki w G.. Gospodarstwo było wiec opuszczone i nie uprawiane, w znacznej części porosło lasem. W efekcie po jego przejęciu w 1964 r. na własność Państwa ponad 30 ha z tego gospodarstwa przekazano do administracji Lasów Państwowych celem właściwego zagospodarowania. Pozostałe około 4 ha w późniejszym okresie zostało sprzedane miejscowym rolnikom. Ustalenia te wskazują, iż w/w gospodarstwo spełniało przesłanki gospodarstwa opuszczonego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję H. K. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174), art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.). Zdaniem skarżącego brak było podstaw do uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone. Fakt uprawiania gruntów, który nie został przez organy administracji skutecznie zakwestionowany przesądza o tym, że gospodarstwo nie było opuszczone. Ponadto uszło uwadze organom, że współwłaścicielami gospodarstwa rolnego po zmarłym w 1947 r. M. K. były poza żoną małoletnie dzieci, co wykluczało zaliczenie gospodarstwa rolnego do opuszczonych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż wskazane w jej treści. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to obowiązek Sądu do wzięcia pod uwagę z urzędu stwierdzonych uchybień. Jednym z takich uchybień jest wydanie przez organ administracji publicznej decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości, do przestrzegania której na mocy art. 19 kpa są one zobowiązane. Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa.

Przepis art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174) w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. wskazywał - jako organ właściwy do orzekania o przejęciu opuszczonego gospodarstwa rolnego - prezydium powiatowej rady narodowej. Jednak powyższy przepis art. 2 ust. 2 utracił moc w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79). Przepis art. 39 tej ustawy przewidywał możliwość przejęcia gruntów na własność Państwa samowolnie wyłączonych z produkcji, w razie odmowy przejęcia tych gruntów przez właściciela. Jako organ właściwy w sprawie wskazywał terenowy organ administracji państwowej o właściwości ogólnej stopnia podstawowego. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 291 ze zm.) przestały istnieć terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej i szczególnej, a ich kompetencje przejęły organy gminy oraz administracji rządowej. Zgodnie z art. 3 pkt 14g ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) sprawy z art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeszły do właściwości organów gminy, jako zadania zlecone. Jednak ta ostatnia ustawa utraciła moc z dniem 25 marca 1995 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78). Ta nowa ustawa nie przewidywała już możliwości przejęcia gruntów na rzecz Państwa z powodu ich opuszczenia bądź wyłączenia z produkcji bez zezwolenia. Nie został wobec tego określony organ właściwy do orzekania w tym przedmiocie.

Zatem, aby określić organ właściwy do orzekania w sprawie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego opuszczonego należy sięgnąć do zasady domniemania właściwości gminy oraz art. 17 pkt 1 kpa, który jako organ wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu terytorialnego wskazuje samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy stanowią inaczej.

Również art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 80, poz. 872 ze zm.) wskazuje Wojewodę jako organ wyższego stopnia w rozumieniu przepisów o postępowaniu administracyjnym tylko wtedy, gdy ustawy szczególne tak stanowią. W niniejszej sprawie brak jest takiego przepisu szczególnego, w związku z tym organem właściwym do orzekania w sprawie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej jest właściwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Takie też stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając spory kompetencyjne w postanowieniach z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. OW 83/04 i z dnia 27 lipca 2004 r. sygn. OW 58/04.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.