Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1181/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: ART.83 F UST.4, ART88 UST.1 PKT 6 ORAZ ART.89 UST.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. staż. Anna Arendt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium" lub "SKO") z [...] stycznia 2019 r., nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Na mocy tej decyzji Kolegium po rozpatrzeniu odwołania E. M. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent") Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r., znak: [...] ustalającej administracyjną karę pieniężną dla E. M. za usunięcie dębu szypułkowego bez dokonania zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] (dz. nr [...], obr. [...]) w [...] w wysokości 14 420,00 zł (słownie: czternaście tysięcy czterysta dwadzieścia złotych) – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...].

II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

II.1. W dniu 18.10.2018 r. do Wydziału Ochrony Środowiska zostało złożone telefonicznie, anonimowe zawiadomienie dotyczące usunięcia drzewa na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Fakt dokonania wycinki drzewa został potwierdzony w terenie przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej. W tym samym dniu do Urzędu Miasta [...] wpłynęło zgłoszenie zamiaru usunięcia przedmiotowego drzewa. Zgłoszenia dokonał E. M., jako jeden ze współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] Pozostali współwłaściciele, według oświadczenia skarżącego przebywają za granicą. E. M. jest aktualnie jedyną osobą zamieszkującą ww. nieruchomość. W dniu 07.11.2018 r. podczas wizji na ww. terenie, celem dokonania oględzin zgłoszonego do usunięcia drzewa stwierdzono, iż drzewo to zostało wcześniej ścięte u podstawy. Na miejscu zastano leżący na ziemi pień drzewa wraz ze zeskładowanymi obok pociętymi konarami i gałęziami. Przedmiotowe drzewo to dąb szypułkowy. Dokonano pomiaru pnia u podstawy, obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm od ziemi wynosił 141 cm, natomiast po zmierzeniu pnia na wysokości 1,30 m od podstawy obwód pnia wynosił 103 cm. Pień w miejscu ścięcia był bez ubytków i wypróchnień. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] ustalił administracyjną karę pieniężną dla E. M. za usunięcie ww. drzewa bez dokonania zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa, o którym mowa w art. 83 f ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz. 1614; dalej: "u.o.p.") z terenu nieruchomości położonej przy ul. [...] (dz. nr ewid. [...], obr. [...] w [...] w wysokości 14 420,00 zł i wskazał, że uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna. Natomiast kary ustalone, nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prezydent zaznaczył, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 89 ust. 1 ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzew ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 84 ust. 1 i art. 85 ust. 1 pkt. 4b. Wobec stwierdzenia usunięcia dębu szypułkowego bez wcześniejszego zgłoszenia zamiaru jego usunięcia naliczono karę pieniężną w następujący sposób: 103 cm obwodu x 70 zł/cm x 2 = 14 420,00 zł.

II.2. Odwołanie od powyższej decyzji złożył E. M. zwracając się o umorzenie kary, która została na niego nałożona, z uwagi na niską emeryturę i sędziwy wiek. Ponadto skarżący oświadczył, że wie że postąpił pochopnie usuwając drzewo i nie myśląc o konsekwencjach swojego czynu. W błąd wprowadziły go ciągle zmieniające się przepisy dotyczące usuwania drzew na gruntach prywatnych. Nie miał również pojęcia o wielkości parametrów obwodowych pni do których można wycinać drzewo bez zezwolenia.

II.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2018 r. W uzasadnieniu wskazało, że ze zgromadzonego w niniejszej spawie materiału dowodowego wynika, że skarżący jest współwłaścicielem działki nr [...] z terenu której w dniu 18 października 2018 r. usunął drzewo należące do gatunku dąb szypułkowy. W oparciu o pomiar dokonany przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta [...] w dniu 7 listopada 2018 r. ustalono, że obwód pnia usuniętego drzewa mierzony na wysokości 5 cm od ziemi wyniósł 141 cm, natomiast na wysokości 1,30 m wyniósł 103 cm (zob. protokół z dnia 7 listopada 2018 r. oraz notatkę urzędową inspektora Straży Miejskiej w [...] z dnia 5 grudnia 2018 r.). Zdaniem Kolegium, nie ulega zatem wątpliwości, że przed usunięciem rzeczonego drzewa skarżący był zobligowany do dokonania zgłoszenia zamiaru jego usunięcia Prezydentowi Miasta [...]. Zgłoszenie tego rodzaju wpłynęło co prawda do Urzędu Miasta [...] w dniu 18 października 2018 r., ale już po usunięciu drzewa, na co wskazuje zarówno treść przywołanego już powyżej protokołu jak i notatki urzędowej. Organ podkreślił, w tym miejscu, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia zamiaru jego usunięcia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest działanie bezprawne, którym na gruncie przedmiotowej sprawy było usunięcie przedmiotowego drzewa bez dokonania zgłoszenia zamiaru jego usunięcia. Za przyjęciem wskazanego poglądu przemawia przede wszystkim to, że ani przepisy ustawy o ochronie przyrody, ani ogólne normy prawa administracyjnego nie pozwalają wyprowadzić innych przesłanek nałożenia kary za usunięcie drzew niż bezprawność. Zgodnie zaś z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1. Wedle art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty. Wobec powyższego Kolegium uznało, że Prezydent Miasta [...] uwzględniając powyższe przepisy, a także regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzewa i krzewów, prawidłowo ustalił wysokość przedmiotowej kary administracyjnej. Odnosząc się natomiast do kwestii, które zostały podniesione przez skarżącego w odwołaniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 89 ust. 11 ustawy o ochronie przyrody organ może umorzyć 50% wymierzonej kary między innymi za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia zamiaru jego usunięcia, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku. Z kolei stosownie do regulacji zawartej w art. 88 ust. 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. na wniosek, złożony w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary między innymi za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, stała się ostateczna, lub od dnia, w którym upłynął termin, na który odroczono uiszczenie kary, można rozłożyć karę na raty na okres nie dłuższy niż 5 lat. Skarżący może zatem skorzystać z możliwości, które zostały zawarte w ustawie o ochronie przyrody i wystąpić w tym względzie ze stosownym wnioskiem do Prezydenta Miasta [...].

III.1. Ze wskazaną wyżej decyzją Kolegium nie zgodził się skarżący. W skardze skierowanej do WSA w Warszawie wniósł o jej uchylenie całości, zarzucając jej nieuwzględnienie okoliczności wymienionych w piśmie z 27 listopada 2018 r. (odwołanie), jak również fakt, iż w czasie gdy obowiązywały przepisy dotyczące możliwości wycięcia drzewa, czyli do 17 czerwca 2017 r. bez zgłoszenia, organy państwa wprowadzały obywateli w błąd co do stanu prawnego a takie okoliczności nie powinny mieć negatywnego wpływu na obywateli.

III.2. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

III.3. W piśmie z 26 sierpnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony w ramach prawa pomocy, podtrzymał skargę, wskazując m. in. na naruszenie art. 7, 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 5 kodeksu cywilnego.

IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).

IV.2. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Przepis art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, lub przed upływem terminu, o którym mowa w art. 83f ust. 8, a zgodnie z ust. 2 tego przepisu kara ta jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Należy podkreślić, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny, a wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary jest działanie bezprawne, sprzeczne z wymogiem uprzedniego dokonania zgłoszenia zamiaru wycinki drzew. Usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stanowi delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie, a odpowiedzialność za niego ponosi osoba, która tego deliktu dopuściła się. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a wycięciem drzew i krzewów. Skoro odpowiedzialność została zobiektywizowana, to nieistotnym jest, czy posiadacz nieruchomości dokonał wycięcia mając świadomość konieczności dokonania zgłoszenia (por. np. wyrok NSA z 26 lutego 2019 r., II OSK 907/17, CBOSA i cyt. tam orzecznictwo). Organ ma zatem bezwzględny obowiązek nałożenia kary pieniężnej za wycinkę drzewa bez dokonania zgłoszenia (verba legis – "Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną"). Innymi słowy, decyzja ta jest decyzją związaną, a nie opartą na uznaniu administracyjnym. Organ nie mógł więc odstąpić od wymierzenia kary skarżącemu, odwołując się np. do jego wieku, stanu majątkowego lub ewentualnej nieznajomości przepisów prawa. Z uwagi na nieodwracalne skutki deliktu w postaci wycinki drzewa, nie ma tu również możliwości odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na następcze usunięcie naruszenia prawa. Organ nie dysponował również uznaniem administracyjnym w zakresie ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej. Ustawodawca posłużył się tu bowiem obiektywnymi kryteriami związanymi z obwodem pnia wyciętego drzewa i stawki opłaty za wycinkę. W sprawie nie mógł mieć również zastosowania art. 5 k.c., powołany przez pełnomocnika skarżącego. Wspomniany przepis dotyczy spraw cywilnych, a nie administracyjnych. Bezzasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Otóż orzekające w sprawie organy poczyniły prawidłowe ustalenia faktyczne niezbędne do wydania decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej. Ustalenia te nie były zresztą w istocie sporne w realiach niniejszej sprawy. Dotyczy to m. in. daty wycinki drzewa, osoby odpowiedzialnej za tę wycinkę oraz obwodu pnia wyciętego drzewa.

IV.3. W ślad za SKO należy natomiast przypomnieć o instytucjach rozłożenia kary na raty oraz umorzenia kary (zob. art. 88 ust. 8 u.o.p. oraz art. 89 ust. 11 u.o.p.). Sąd w niniejszej sprawie (art. 134 § 1 p.p.s.a.) nie może formułować wiążących ocen co do zasadności zastosowania wspomnianych instytucji wobec skarżącego, ale wskazuje tylko na istniejące środki prawne łagodzące uciążliwości związane z koniecznością zapłaty kary administracyjnej za wycinkę drzewa.

IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.