Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2893/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 stycznia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. P., E. B., S. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] listopada 2017 r., Nr [...], Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania J.P. od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. orzekającej o ustaleniu wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] i [...] z nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 234 m2 oraz za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 201 m2, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.

Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym

Wnioskiem z 29 grudnia 2005 r., H.K., J.P. oraz Z.B. wystąpiły do Prezydenta m. [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...] i [...] z nieruchomości objętej księga wieczystą nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 234 m2. Wnioskiem zaś z 30 grudnia 2005 r. H.Z. wystąpiła do Prezydenta m[...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną ul. [...], oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 201 m2.

Zawiadomieniem z 14 lipca 2017 r. Prezydent m. [...] poinformował J.P. , że rozpatrzenie przedmiotowej sprawy w odniesieniu do jej udziału nastąpi po zasięgnięciu opinii grafologicznej, w związku z wątpliwościami dot. zgodności podpisu złożonego pod wnioskiem z 29 grudnia 2005 r., a podpisami złożonymi w innych pismach przez J.P.. W decyzji nr [...] z [...]sierpnia 2017 r. Prezydent [...] wskazał, że przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczy wniosków z 29 grudnia 2005 r. złożonych przez H.K. i Z.B. oraz z 30 grudnia 2005 r. złożonego przez H.Z. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod ul. [...] oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 201 m2. Natomiast co do udziału 1/6 części J.P. ww. nieruchomości wydane zostanie osobne rozstrzygnięcie.

W dniu 15 września 2017 r. do Urzędu m. [...] wpłynęło odwołanie J.P. od decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Organ odwoławczy wydał wskazane na wstępie postanowienie o niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, odszkodowanie będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1130/14, w którym wskazano, że odszkodowanie związane jest z wartością nieruchomości, w tym wartością udziału we współwłasności nieruchomości każdego z właścicieli. Oznacza to, że w sprawie wszczynanej na wniosek, każdy ze współwłaścicieli występuje samodzielnie o wypłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi w prawie własności nieruchomości, zajętej pod drogi publiczne, spełniającej przesłanki z art. 73 ust. 1. ustawy- z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną Wniosek każdego ze współwłaścicieli wszczyna zatem odrębną sprawę o odszkodowanie. Jednocześnie wnioski takie mogą być rozpoznane łącznie na mocy art. 62 kpa, jednakże każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem. Każdy ze współwłaścicieli nieruchomości, niezależnie od pozostałych, ma własne roszczenie o odszkodowanie odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości.

Dalej organ wyjaśnił, że z uwagi na wątpliwości dotyczące zgodności podpisu J.P. na wniosku złożonym 29 grudnia 2005 r. a podpisami złożonymi w innych pismach, Prezydent m. [...] postanowił wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w zakresie wniosku J.P. w odrębnej decyzji. Tym samym decyzja Prezydenta m. [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach J.P. , zatem odwołanie zostało złożone przez osobę nieuprawnioną. Organ wyjaśnił, że jako takie winno być potraktowane jako niedopuszczalne, gdyż niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Organ wskazał, że sam fakt doręczenia decyzji nie daje jednostce automatycznie legitymacji do wniesienia odwołania. Sam udział w postępowaniu przed organem I instancji nie przesądza interesu prawnego jednostki w sprawie.

Skargę na wskazane na wstępie postanowienie złożyła J.P., zarzucając mu:

- rażące naruszenie prawa art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, bowiem decyzja pomija ustalenie odszkodowania dla jednej ze stron, tj. skarżącej,

- naruszenie art.64 § 2 w związku z art. 7 k.p.a. przez jego niezastosowanie do sprawy w sytuacji, w której organ stwierdził brak formalny wniosku (brak podpisu strony),

- naruszenie art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania i zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z [...] sierpnia 2017 r.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Prezydent m. [...] zakwestionował istnienie podpisu strony skarżącej na wniosku o odszkodowanie. Zakwestionowanie podpisu nastąpiło natomiast z naruszeniem przepisów wymienionych w pkt 2 i 3 skargi bowiem organ nie wezwał strony do uzupełnienia braku formalnego, tylko podjął inne nieprzewidziane prawem działania, wbrew brzmieniu art. 64 § 2 k.p.a. Brak właściwego podpisu na wniosku stanowi przewidziany w tym przepisie brak formalny. Nie zastosowanie się do tego przepisu powoduje, że strona bez swojej winy nie brała udziału w sprawie i nie uzyskała od 2005 r. odszkodowania za wywłaszczony pod drogę publiczną grunt. To zaś z kolei powoduje, iż postępowanie prowadzone przed Prezydentem m. [...] oraz przed Wojewodą [...] jest dotknięte istotna wadą prawną, tj. narusza art. 28 k.p.a., co prowadzi do naruszenia prawa wskazanego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

W dniu 27 kwietnia 2018 r. wpłynął do Sądu akt zgonu skarżącej. Natomiast w dniu 12 kwietnia 2018 r. wpłynęła informacja (akt potwierdzenia dziedziczenia), że spadek po zmarłej J.P. nabyli mąż, W.P., córka E.B. i syn S.P..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] stwierdzające, w oparciu o przepis art. 134 k.p.a., że odwołanie J.P. od decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. orzekającej o ustaleniu wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną jest niedopuszczalne. Postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. stanowi rozstrzygnięcie o charakterze formalnym. Zatem przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie jest wyłącznie zagadnienie czy organ II instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami stwierdził niedopuszczalność odwołania.

Przypomnieć zatem należy, że niedopuszczalność odwołania, o czym mowa w art. 134 k.p.a. zachodzić może z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. (patrz: (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1661/06, dostępny na stronie internetowej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok WSA w Warszawie z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1355/16, LEX nr 2299234, wyrok WSA w Warszawie z 31 marca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2432/15, LEX nr 2055504).

W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania z powodu braku po stronie odwołującej się przymiotu strony, z uwagi na fakt, że decyzja będąca przedmiotem odwołania nie dotyczyła praw i obowiązków J.P.. Organ uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił, że decyzja Prezydenta m. [...] nr [...]z [...]sierpnia 2017 r. dotyczyła ustalenia wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Jednocześnie organ podał, że wnioski wszczynające owo postępowanie zostały złożone przez: Z.B., H.K., H.Z. oraz J.P., jako współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie natomiast z ugruntowanym orzecznictwem (wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2176/16, LEX nr 2290753, z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1130/14, LEX nr 2032691, z dnia 14 stycznia 2016 r. , sygn. akt I OSK 1037/14, LEX nr 2032666), odszkodowanie związane jest z wartością nieruchomości, w tym wartością udziału we współwłasności nieruchomości każdego z właścicieli. Powyższe oznacza, że każdy ze współwłaścicieli występuje samodzielnie o wypłatę odszkodowania odpowiadającego jego udziałowi w prawie własności nieruchomości, zajętej pod drogi publiczne, spełniającej przesłanki z art. 73 ust. 1. ustawy- z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną. Wniosek zatem każdego ze współwłaścicieli wszczyna odrębną sprawę o odszkodowanie. Oczywiście wnioski takie mogą być rozpoznane łącznie na mocy art. 62 kpa, jednakże każdy ze współwłaścicieli ma interes prawny tylko w postępowaniu wszczętym swoim własnym wnioskiem. Każdy bowiem ze współwłaścicieli nieruchomości, niezależnie od pozostałych, ma własne roszczenie o odszkodowanie odpowiadające jego udziałowi we własności nieruchomości.

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznanej sprawie. Wnioski złożone przez : Z.B., H.K., H.Z. zostały rozpoznane łącznie w decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z [...] sierpnia 2017 r., z uwagi na wskazaną wyżej możliwość łącznego rozpatrzenia tych wniosków w oparciu o art. 62 k.p.a. Stronami tej decyzji były ww. wnioskodawczynie, Wniosek natomiast J.P. został wyłączony do odrębnego rozpatrzenia, na co wskazało wyraźnie zawiadomienie 14 lipca 2017 r. oraz treść decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z [...] sierpnia 2017 r. (ostatnia strona tej decyzji). Stąd też J.P. nie mogła być stroną ww. decyzji, bowiem – jak wyżej wyjaśniono – decyzja ta nie orzekała o jej uprawnieniach. O jej uprawnieniach będzie bowiem orzekać odrębna decyzja, wydana po wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących prawidłowości podpisu złożonego pod wnioskiem.

Mając zatem na uwadze wskazany stan faktyczny oraz omówione wyżej podmiotowe przyczyny niedopuszczalności odwołania, Sąd uznał że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skoro bowiem zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie służy stronie, to należy przyjąć, że jest ono niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca nie była przez organ I instancji uznana za stronę postępowania zakończonego decyzją nr 487/BM/WWO/DW/2017 z 31 sierpnia 2017 r. Stąd zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. nie mógł zostać uwzględniony.

Odnosząc się do pozostałych podniesionych w skardze zarzutów, wskazać należy że dotyczą one decyzji Prezydenta m. [...] nr [...] z [...]sierpnia 2017 r., która z uwagi na charakter podlegającego kontroli Sądu postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania nie może zostać w niniejszym postępowaniu oceniona.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając w oparciu o art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.1302) skargę oddalił.