Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 33/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Julia Szczygielska, WSA Alicja Palus, Protokolant: Katarzyna Grott, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Spółki A w W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonych do wykonania robót budowlanych I. uchyla decyzję I i II instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 517zł (słownie: pięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), Prezydent W. wniósł sprzeciw wobec zgłoszonego zamiaru przystąpienia do robót budowlanych polegających na zainstalowaniu tablicy informacyjnej "[...]" o wymiarach 6,00m x 3,00m na działce nr [...], AM-1, obręb P., przy ul. [...] we W.. W uzasadnieniu organ stwierdził, że opisana w przedłożonej dokumentacji konstrukcja nośnika reklamowego wraz z zagłębionym w podłożu prefabrykowanym fundamentem w postaci studni o głębokości 3,5m jest przestrzenną konstrukcją o wysokości powyżej 8m (obiekt nie ma charakteru tymczasowego). Stanowi ona "obiekt budowlany przy drodze" usytuowany przy granicy działki drogowej - drogi publicznej al. [...], o którym mowa w art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, jak i "budowlę" w myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego.

Zdaniem organu z uwagi na rozmiar i ciężar (w tym ciężar prefabrykowanego fundamentu) elementy obiektu muszą być przetransportowane, zmontowane i w odpowiedni technicznie sposób powiązania z gruntem by stawić czoło parciu wiatrów i innych warunków atmosferycznych. Realizacja planowanego przedsięwzięcia wymaga ponadto opracowania planu BIOZ. Przedsięwzięcie nie jest zatem zwolnione, w myśl art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Jednocześnie inwestycja narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu urbanistycznego K.-P. w obrębie P. we W., którego ustalenia nie zawierają w odniesieniu do miejsca lokalizacji planowanej tablicy reklamowej (obszar oznaczony symbolem AG2) zapisu, że możliwa jest lokalizacja na tym terenie obiektów tego typu oraz istnieje tam obowiązek starannego wyeksponowania obiektów od strony al. [...] oraz specjalnego zagospodarowania stref wejściowych do obiektów zlokalizowanych wzdłuż ul. [...] i al. [...] poprzez staranne urządzenie małej architektury, posadzki i odpowiednie oświetlenie. Przy tak ścisłych i jednoznacznych ustaleniach planu - w ocenie organu - nie jest możliwa lokalizacja na wskazanym terenie wolno stojącego nośnika tablicy informacyjnej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka A w W., domagając się jej uchylenia oraz podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 5 i art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego w związku z art. 7 k.p.a. oraz art. 30 ust. 6 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z art. 107 § 3 k.p.a.. Ponadto strona wskazała, że zgłoszenie wpłynęło do właściwego organu administracji w dniu 1 czerwca 2007 r., zaś rozstrzygniecie - w postaci decyzji wnoszącej sprzeciw - zostało doręczone jej pełnomocnikowi dopiero w dniu 18 lipca 2007 r., a wiec już po upływie 30 dni od dnia doręczenia przedmiotowego zgłoszenia organowi administracji.

W dniu [...] Wojewoda D. wydał decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgłoszenie inwestora dotyczy zamiaru zainstalowania tablicy informacyjnej "[...]", którą należy zakwalifikować do grupy urządzeń reklamowych objętych uregulowaniami przepisów ustawy - Prawo budowlane. W myśl bowiem art. 4 pkt 23 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) - przez reklamę należy rozumieć nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach drogowych lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę.

Powołując się na przepisy art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, organ wskazał, że do robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę należą roboty polegające na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym.

Obiektem budowlanym, stosownie do przepisu art. 3 pkt 1 lit. b jest budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, natomiast urządzeniem budowlanym jest urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Pod pojęciem budowli należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe (art. 3 pkt 9 i pkt 3). Natomiast w myśl przepisu art. 3 pkt 8, ilekroć w ustawie jest mowa o robotach budowlanych należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Budową jest zaś wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6).

Przepisy Prawa budowlanego nie precyzują natomiast pojęcia instalowanie. Wobec tego należy posłużyć się literalnym brzmieniem tego słowa. Zgodnie z definicją zawartą w Słowniku języka polskiego (pod red. M. Szymczak, PWN Warszawa 1982 r.) instalować oznacza: zakładać, montować urządzenie techniczne; instalować aparaturę pomiarową, lampy, oświetlenie. Z powyższego organ wywnioskował, że do zakresu pojęcia "urządzenia reklamowe" zliczyć należy wszystkie elementy składające się na to urządzenie. Należy wiec do nich zarówno konstrukcja, jak i płaszczyzna, czy miejsce, na którym umieszczony zostanie przedmiot reklamy. Instalacja urządzenia reklamowego oznacza zaś montaż elementów, łącznie tworzących urządzenie służące reklamie. Inaczej mówiąc, instalowanie urządzenia reklamowego polega na wykonywaniu szeregu czynności montażowych prowadzących do umieszczenia urządzenia reklamowego w określonym miejscu. Jednakże powyższe rozważania nie będą miały zastosowania w przypadku obiektu budowlanego, a zwłaszcza w przypadku budowy budowli - w omawianej sprawie wolno stojące trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego.

Na podstawie załączonego do zgłoszenia projektu konstrukcyjno-budowlanego organ stwierdził, że planowane roboty polegają na wykonaniu tablicy informacyjnej na słupie rurowym, który będzie zamontowany na fundamencie realizowanym w postaci studni, będącą trwale połączoną z gruntem. Płaszcz studni bowiem stanowić będą kręgi betonowe lub żelbetowe o średnicy zewnętrznej min. 1,5m, ułożone na głębokości 3,5m, wypełnione wewnątrz betonem B15 ze zbrojeniem podłużnym. Zatem zakres robót budowlanych nie może być zaliczony do robót nie objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę polegających na instalowaniu tablicy reklamowej w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Roboty te, zdaniem organu, należy zaliczyć do robót budowlanych polegających na wykonaniu (budowie) obiektu budowanego, na który to zakres inwestor obowiązany jest uzyskać pozwolenie na budowę. Słusznie wobec tego organ pierwszej instancji wniósł sprzeciw, powołując się na art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego.

W odniesieniu do drugiej z przesłanek uzasadniających wniesienie sprzeciwu, tj. zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ stwierdził, że teren inwestycji znajduje się na obszarze oznaczonym w planie miejscowym symbolem AG2 - teren aktywności gospodarczej. Ustalenia § 6 i § 3 tego planu wprost wskazują na obowiązek starannego wyeksponowania obiektów od strony al. [...], specjalnego zagospodarowania stref wejściowych do obiektów zlokalizowanych wzdłuż al. [...] poprzez staranne urządzenie elementów małej architektury, posadzki oraz odpowiednie oświetlenie, a także obowiązek zastosowania szczególnych wymagań architektonicznych dla obiektów zlokalizowanych wzdłuż tej alei. W myśl zaś § 2 pkt 11 i pkt 12 planu przez staranne wyeksponowanie obiektów należy rozumieć wymóg takiego usytuowania zabudowy obiektu, aby jego najbardziej reprezentacyjne części były dobrze widoczne z określonego miejsca, natomiast mówiąc o szczególnych wymaganiach architektonicznych - wymóg wysokiego poziomu estetycznego nakładany na planowany obiekt poprzez szczególne ukształtowanie jego formy, stosowanie w elewacjach wysokiej jakości materiałów budowlanych. Mając to na uwadze, organ II instancji stwierdzi, że realizacja nośnika tablicy informacyjnej typu 63-JAR 5-I z ekranem jednostronnym w wymiarach 6,00m x 3,30m na wysokości 5m od wierzchu stopy fundamentowej, nie spełnia powyższych wymogów planu.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Strona skarżąca zarzuciła w niej, że decyzje te są niezgodne z prawem, bowiem wydano je z naruszeniem obowiązujących przepisów oraz uchybiają jej interesowi.

Zdaniem skarżącej, decyzja organu odwoławczego wydana została z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 2 pkt 6 oraz art. 30 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane, a także art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Odnosząc się do pierwszego z podniesionych zarzutów Spółka wskazała, iż organ administracji rażąco naruszył treść art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane przyjmując, iż zgłoszona inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W ocenie skarżącej organ błędnie przyjął, że wykonanie prac zgłoszonych przez inwestora nie mieści się w zakresie pojęcia "zainstalowanie", o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego i w związku z tym nie jest objęte trybem zgłoszeniowym. Zgodnie z literalnym brzmieniem tego przepisu pozwolenia na budowę nie wymaga instalacja urządzeń reklamowych, przy czy procesem instalacji objęte jest ustawienie stopy, słupa i ekranu reklamowego. W treści przywołanego przepisu organ wyraźnie wyróżnia urządzenia reklamowe i tablice. Ustawodawca rozdzielił obiekty podlegające zgłoszeniu na tablice i urządzenia reklamowe kierując się kryterium ich usytuowania, tj. umieszczenia obiektów na budynkach bądź usytuowanie ich jako wolnostojących obiektów budowlanych. Zatem nie budzi wątpliwości, iż pojęcie zainstalowanie, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, obejmuje także montaż poszczególnych elementów konstrukcji urządzenia reklamowego, tym samym nawet zakwalifikowanie przez organ objętego zgłoszeniem urządzenia reklamowego jako tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego nie wyklucza możliwości jego realizacji w trybie zgłoszeniowym. Wobec powyższego objęta przedmiotowym zgłoszeniem inwestycja może być zrealizowana w tym trybie, zaś organ odwoławczy zastosował niewłaściwą interpretację art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów prawa proceduralnego, strona skarżąca wskazała, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, w oparciu o które postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego przyjął, że instalacja urządzenia reklamowego jest z nim sprzeczna. Organ przytoczył jedynie brzmienie § 3 i § 6 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podjętego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] bez przedłożenia powyższych zapisów na grunt rozpatrywanej sprawy. Ogólnikowe zaś twierdzenia nie wyczerpują dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a., nie pozwalając tym samym na bezpośrednie ustosunkowanie się skarżącej do argumentów. Cytowany plan nie zakazuje umieszczania urządzeń reklamowych. Urządzenie reklamowe nie jest też budynkiem, do którego będą miały zastosowanie ustalenia dotyczące jego minimalnej wysokości. Urządzenie reklamowe nie spełnia także w żaden sposób definicji małej architektury, posadzki czy odpowiedniego oświetlenia. W związku z tym strona skarżąca uznała, że zarzut niegodności instalacji urządzenia reklamowego z planem co do przytoczonych wyżej punktów za nieuzasadniony.

Ponadto - jak podniosła strona skarżąca - organ nie odniósł się do podniesionego zarzutu wniesienia przez organ administracji sprzeciwu po upływie terminu, określonego w art. 30 ust. 5 ustawy - Prawo budowlane.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co powoduje, iż wniesiona skarga została uwzględniona.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w którym uregulowana została instytucja zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.

Jak wskazuje się w doktrynie instytucja ta stanowi swego rodzaju substytut pozwolenia na budowę, a ściślej wniosku o pozwolenie na budowę (Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa CH. Beck 2006, s. 366). Na skutek zgłoszenia zamiaru budowy wszczyna się zatem postępowanie administracyjne mające na celu ustalenie przez właściwy organ architektoniczno-budowlany, czy zamierzona budowa lub roboty budowlane są zgodne z wymogami prawa. Konsekwencją tego postępowania jest albo możliwość realizacji tych robót, albo brak takiej możliwości ze względu na nie dopuszczenie do tego przez organ.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy - Prawo budowane w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada, w drodze postanowienia, na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw, w drodze decyzji.

Nadto z treści art. 30 ust. 5 wynika, że zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia.

Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że postępowanie administracyjne wszczęte omawianym zgłoszeniem kończy się milczącą zgodą organu, polegającą na nie wniesieniu w ustawowo zakreślonym terminie sprzeciwu, bądź kończy się wniesieniem sprzeciwu, który przybiera formę decyzji administracyjnej. Organ administracji jest uprawniony w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia do wniesienia w formie decyzji sprzeciwu z przyczyn wskazanych w art. 30 ust. 6, albo w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego - do nałożenia na inwestora w drodze decyzji, o której mowa w ust. 5, tj. decyzji o sprzeciwie, obowiązku uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować: 1) zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia; 2) pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków; 3) pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych; 4) wprowadzenie, utrwalenie bądź zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.

Zauważyć przy tym należy, że termin określony w w/w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego - ze względu na jego skutki - uznawany jest w orzecznictwie i w doktrynie za termin prawa materialnego (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 971/05, niepubl.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 555/04, publ. LEX nr 169408; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1450/04, niepubl.; Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa CH. Beck 2006, s. 374).

Termin ten ma więc charakter zawity i nie jest dopuszczalne jego przedłużanie przez organ administracji (należy też oddzielić sytuację, gdy ze względu na niekompletność zgłoszenia wydawane jest postanowienie z art. 30 ust. 2, które przerywa bieg tego terminu, co w niniejszej sprawie nie miało jednak miejsca). Przekroczenie omawianego terminu skutkować będzie pozbawieniem organu możliwości wniesienia sprzeciwu. W czasie biegu tego terminu na inwestorze ciąży zaś obowiązek powstrzymywania się od rozpoczęcia zamierzonych robót budowlanych. Brak w omawianym okresie reakcji organu jest zaś równoznaczne ze zgodą na rozpoczęcie i prowadzenie zgłoszonych robót budowlanych.

Omówione wyżej skutki przekroczenia terminu określonego w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, potwierdzają, że mamy w tym przepisie do czynienia z terminem prawa materialnego, a nie terminem proceduralnym. Skutki upływu terminu prawa materialnego są bowiem bardziej doniosłe niż terminu procesowego. W pierwszym przypadku organ zostaje pozbawiony kompetencji do działania, w drugim - zobowiązany jest nadal prowadzić postępowanie, a nawet może przedłużyć termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.), co niedopuszczalne jest w pierwszym przypadku.

Na tle omawianego przepisu w orzecznictwie i doktrynie pojawiły się poglądy, że termin określony w art. 30 ust. 5 ustawy, zakreślony jest dla organu i stanowi termin załatwienia sprawy, a nie termin wydania decyzji, dlatego obejmuje również doręczenie decyzji stronie postępowania administracyjnego (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 555/05, publ. LEX nr 169408; z dnia 7 października 2004 r., sygn. akt IV SA 1244/03, publ. LEX nr 160775; z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt VIII SA/Wa 168/07, niepubl.; WSA w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 971/05, niepubl.; z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 890/05, niepubl.; uzasadnienie wyroku NSA z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 956/05, publ. ONSAiWSA 2007, Nr 1, poz. 12; oraz Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa CH. Beck 2006, s. 372).

Dla prawidłowego ustalenia czy organ wnosząc sprzeciw dochował 30 dniowego terminu konieczne jest określenie daty jego początkowego biegu jak również daty z jaką bieg tego terminu się kończy. Analizując treść art. 30 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy - Prawo budowlane należy stwierdzić, że początek biegu terminu stanowi następny dzień, po dniu, w którym dokonano odpowiadającego wszelkim wymogom formalnym zgłoszenia. Od tego momentu organ ma 30 dni na podjęcie czynności wyjaśniających oraz na zajęcie stanowiska i ewentualne wniesienie sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwu polega natomiast nie tylko na wydaniu decyzji, ale również na poinformowaniu strony o jej treści, co może nastąpić jedynie przez doręczenie jej inwestorowi.

W ocenie Sądu sprzeciw, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, zostaje wniesiony w chwili doręczenia decyzji inwestorowi. Za przedstawionym poglądem przemawia przede wszystkim wykładnia celowościowa i gramatyczna. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że celem wprowadzonej w art. 30 instytucji "zgłoszenia" było przede wszystkim uproszczenie i przyspieszenie procedury inwestycyjnej w przypadku robót budowlanych o mniejszym ciężarze gatunkowym (inwestycji o niewielkim stopniu skomplikowania). Temu celowi nie służy zaś oczekiwanie na stanowisko organu po upływie określonego w ustawie terminu. Ponadto wykładnia gramatyczna przepisu jednocześnie wskazuje, że inwestor może przystąpić do wykonywania zgłoszonych robót bezpośrednio po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia. Ustawodawca nie pozostawił tutaj żadnego marginesu czasowego związanego z doręczeniem decyzji zawierającej sprzeciw.

W świetle obowiązujących regulacji oznacza to jednak konieczność szczególnego uwzględniania omawianego elementu w postępowaniu, w którym organ ocenia zgłoszenie. Na powyższą kwestię uwagę zwrócił również Naczelny Sąd Administracyjny, który w przywołanym już wcześniej wyroku z dnia 25 lipca 2006 r. zauważył, że: "dochowanie jedynie terminu z art. 30 ust. 5 (bez wzywania do uzupełniania dokumentów) musi w praktyce powodować trudności, skoro obowiązuje art. 44 § 1 k.p.a. i organ musi z odpowiednim wyprzedzeniem wydać decyzję wyrażającą sprzeciw, by doręczenie nastąpiło w terminie 30 dni. Widać z tego, że przepis nie spełnia oczekiwań, a jego wady mogą prowadzić do niepożądanych społecznie skutków w postaci chociażby braku możliwości sprawdzenia w określonym terminie zasadności zgłoszenia.".

Zwrócić przy tym należy uwagę na wyrażane w judykaturze poglądy, że specyfika postępowania wszczętego na skutek zgłoszenia oraz wprowadzenie do art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego terminu prawa materialnego powoduje, że do postępowania tego nie mają zastosowania wszystkie regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 197/05). Konsekwencją takiego ukształtowania instytucji zgłoszenia jest zaś wyeliminowanie czynności, które przedłużałyby czasowo kompetencje do wniesienia sprzeciwu dotyczących zawieszenia postępowania a nawet obliczania terminów, czy ich przywracania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1293/05; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1088/05, niepubl.).

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej poglądy, Sąd doszedł do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie sprzeciw organu I instancji został wniesiony z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że zgłoszenie zamiaru wykonania przedmiotowych robót budowlanych wpłynęło do organu w dniu 1 czerwca 2007 r.. Termin do wniesienia sprzeciwu upływał zatem w dniu 2 lipca 2007 r.. Decyzja zawierająca sprzeciw doręczona została natomiast pełnomocnikowi inwestora w dniu 18 lipca 2007 r..

Niewątpliwe jest zatem, że w sprawie doszło do przekroczenia terminu ustawowego przy zgłoszeniu sprzeciwu, co spowodowało w konsekwencji bezskuteczność tej czynności prawnej. Powyższa okoliczność musiała być uwzględniona nie tylko jako podstawa uchylenia decyzji organu odwoławczego, ale również decyzji organu I instancji.

W tym stanie faktycznym i prawnym, na obecnym etapie bezprzedmiotowe jest więc rozważanie, czy zachodziły przesłanki do wniesienia sprzeciwu w oparciu o przepis art. 30 ust. 6 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane. Brak sprzeciwu właściwego organu w ustawowym terminie wyłącza bowiem - co do zasady - ustalenia, że roboty wykonane zostały bez wymaganego zgłoszenia.

Sąd zwraca jednak uwagę, że według wyrażanego w orzecznictwie stanowiska, nie jest wyłączony stan samowoli budowlanej w sytuacji, w której inwestor zgłosił zamiar wykonania określonych robót budowlanych objętych w rzeczywistości obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, z zamiarem obejścia tego obowiązku (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 108/04, publ. ONSAiWSA 2004/1/26).

Powyżej wykazane działania zarówno organu I jak i II instancji naruszają przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. To zaś obligowało Sąd do uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Stosownie do przepisu art. 152 tej ustawy orzeczono jak w punkcie II sentencji. Natomiast o kosztach orzeczono w myśl art. 200 w/w ustawy.