Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 185/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Skarbu Państwa – Izby Administracji Skarbowej w P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub organ II instancji) – po rozpoznaniu sprawy z zażaleń: A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Zakład [...] «POLHOL» A. M. z siedzibą w P. (dalej wnioskodawca) oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (Naczelnikiem US lub skarżącym) na postanowienie Starosty [...] z [...] grudnia 2015 r. nr [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; k.p.a.), art. 17 § 1, 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej u.p.e.a.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237; dalej rozporządzenie z 2011 r.) w zw. z art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d.), uchyliło ww. postanowienie Starosty w całości i w tym zakresie orzekło:

1. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] listopada 2008r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 2 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Pana A. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Zakład [...] "[...]" A. M. z siedzibą w P. ul. [...] (Wnioskodawca) za okres od [...] listopada 2008r. do [...] października 2012r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

1a . Kosztami wskazanymi w pkt. 1 obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

2. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] kwietnia 2009r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 2 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] kwietnia 2009r. do [...] października 2012r. w wysokości [...] zł (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

2a. Kosztami wskazanymi w pkt. 2 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłacenia na rzecz wnioskodawcy.

3. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] maja 2009r. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1 lit. a i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] maja 2009r. do [...] października 2012r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] grosze) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

3a. Kosztami wskazanymi w pkt. 3 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

4. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] czerwca 2009r. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1 lit. a i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] czerwca 2009r. do [...] października 2012r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] grosze) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

4a. Kosztami wskazanymi w pkt. 4 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

5. Przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu przyczepy o nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...] czerwca 2009r. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1 lit. a i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...] czerwca 2009r. do [...] października 2012r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] grosze) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

5a. Kosztami wskazanymi w pkt. 5 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy

Zaskarżone postanowienie SKO zapadło, jak wynika z jego uzasadnienia, w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] stycznia 2012 r. Starosta P. (dalej Starosta lub organ I instancji) otrzymał wniosek A. M., prowadzącego parking strzeżony – wyznaczonego do usuwania i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi z terenu Powiatu [...] w razie wystąpienia okoliczności opisanych w art. 130a ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wniosek dotyczył przyznania wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia pojazdów usuniętych z drogi - od dnia upływu terminu 6 miesięcy od daty usunięcia do [...] września 2010r. na parkingu strzeżonym m.in. pojazdów o nr rej. [...], [...], [...], i [...]. Wniosek opiewał na kwotę [...]zł. Pojazdy te zostały przejęte przez Powiat P. na podstawie orzeczeń sądów o przepadku i następnie przekazane do demontażu na podstawie opinii biegłego.

Starosta decyzją z [...] lipca 2013 r. odmówił przyznania wynagrodzenia.

Na skutek odwołania Wnioskodawcy, SKO decyzją z [...] stycznia 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] maja 2014 r. Starosta ponownie odmówił przyznania wynagrodzenia.

Na skutek odwołania Wnioskodawcy, SKO decyzją z [...] sierpnia 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z [...] października 2014 r. Starosta po raz kolejny odmówił przyznania wynagrodzenia w związku z usunięciem i przechowywaniem pojazdów.

Na skutek odwołania Wnioskodawcy, SKO decyzją z [...] stycznia 2015 r. uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Postanowieniem z [...] marca 2015 r. Starosta, opierając się na przepisie art. 102 § 2 u.p.e.a., odmówił przyznania wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdów.

Na skutek zażalenia złożonego przez Wnioskodawcę, SKO postanowieniem z [...] maja 2015 r. uchyliło zaskarżone postanowienie Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując jednocześnie szereg czynności, które Starosta winien podjąć w celu ustalenia wysokości należnego wynagrodzenia i obciążenia kosztami właściwego organu.

Biorąc pod uwagę zalecenia SKO, Starosta ustalił m.in., że pojazdy objęte wnioskiem zostały umieszczone na parkingu Wnioskodawcy w okresie, gdy organem właściwym w zakresie zwrotu kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Wobec powyższego pismem z [...] lipca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków i przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów.

Następnie Starosta, przywołanym na wstępie postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., orzekł na rzecz Wnioskodawcy:

1. o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...].11.2008r. na podstawie art. 130a ust 1 pkt. 2 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...].11.2008r. do [...].10.2012r. w wysokości 5. 53 brutto (słownie: [...] grosze) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

1a. kosztami wskazanymi w pkt. 1 obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

2. o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...].04.2009r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt. 2 i umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...].04.2009r. do [...].10.2012r. w wysokości [...] zł (słownie: [...] grosze ) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

2a. kosztami wskazanymi w pkt. 2 obciążono Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązano ten organ do ich wypłacenia na rzecz Wnioskodawcy,

3. o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej, [...], usuniętego z drogi w dniu [...].05.2009r, na podstawie art. 130a ust. 2 pkt. 1 lit. a umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...].05.2009r. do [...].10.2012r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

3a. kosztami wskazanymi w pkt. 3 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

4. o przyznaniu zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu marki [...] [...] nr rej. [...], usuniętego z drogi w dniu [...].06.2009r. na podstawie art. 130a ust 2 pkt 1 lit. a umieszczonego na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...].06.2009r. do [...].10.2012r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

4a. kosztami wskazanymi w pkt. 4 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

5. przyznać zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu przyczepy o nr rej. [...], usuniętej z drogi w dniu [...].06.2009r. na podstawie art. 130a ust 2 pkt 1 lit a i umieszczonej na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę za okres od [...].06.2009r. do [...].10.2012r. w wysokości [...] zł brutto (słownie: [...] groszy) w tym [...] zł brutto za usunięcie pojazdu i [...] zł brutto za przechowywanie pojazdu ([...] dni x [...] zł),

5a. kosztami wskazanymi w pkt. 5 obciążyć Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązać ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

Zażalenia na ww. postanowienie Starosty [...] wnieśli: A. M., reprezentowany przez pełnomocnika, oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego [...].

Pełnomocnik Wnioskodawcy zarzucił, że z uzasadnienia tego postanowienia nie sposób wywnioskować, jak organ I instancji ustalił należne wynagrodzenie. Starosta ograniczył się bowiem do lakonicznego wyjaśnienia, iż kwotę wynagrodzenia ustalono metodą porównawczą, uwzględniając stawki abonamentowe obowiązujące na parkingach strzeżonych w 2015 roku na obszarze powiatu przyległego do Powiatu [...]. W ocenie pełnomocnika takie ustalenie powoduje brak możliwości weryfikacji prawidłowości poczynionych ustaleń. Z uzasadnienia postanowienia nie wynika nawet, jaki dokładnie obszar został poddany analizie, i dlaczego był to obszar powiatu przyległego do Powiatu [...], a nie obszar Powiatu [...]. Opierając się na powyższym, pełnomocnik wniósł o zmianę postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku w całości, ewentualnie o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Z kolei Naczelnik US zarzucił ww. postanowieniu Starosty:

– naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018; dalej jako "ustawa zmieniająca z 22.07.2010 r.") poprzez przyjęcie, że właściwym do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu jest w imieniu Skarbu Państwa Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], podczas gdy w ocenie strony skarżącej podmiotem tym winien być Wojewoda, względnie Starosta P.,

– naruszenie prawa procesowego: art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego postanowień w zakresie obciążenia Skarbu Państwa - Naczelnika US zwrotem koniecznych wydatków i wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów,

– naruszenie prawa procesowego: art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz nie wyznaczenie jej terminu do wniesienia ewentualnych uwag,

– niewykonalność zaskarżonego postanowienia w sensie utraty w sprawach organizacyjno-finansowych z dniem [...] kwietnia 2015 r. poprzez Naczelnika US przymiotu jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania tego rodzaju, w tym stanie rzeczy naruszenie art. 5 ust. 7b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, który stanowi, że w sprawach organizacyjno-finansowych, w tym z zakresu prawa pracy, izba skarbowa wraz z podległymi urzędami skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest dyrektor izby skarbowej – w tym sensie zwrócenie postanowienia do niewłaściwej strony postępowania oraz błędne oznaczenie podmiotu zobowiązanego do jego wykonania.

W związku z wniesionymi zażaleniami, SKO przeprowadziło uzupełniające postępowanie wyjaśniające, w ramach którego m.in.: pełnomocnik Wnioskodawcy przedłożył wycenę sporządzoną przez rzeczoznawcę i biegłego sądowego mgra inż. W. B. w przedmiocie oszacowania ceny za parkowanie samochodów na parkingach depozytowych należących do Wnioskodawcy, a organ II instancji zwrócił się do Starosty [...] i do Prezydenta Miasta P. o dostarczenie specyfikacji istotnych warunków zamówień publicznych na świadczenie usług polegających a holowaniu i przechowywaniu pojazdów z terenu Powiatu [...], a także przeprowadził dowód z oględzin przedmiotowego parkingu Wnioskodawcy.

Uchylając kwestionowane postanowienie Starosty z [...] grudnia 2015 r. i orzekając w tym zakresie co do istoty sprawy – opisanym na wstępie postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. – Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło zarzut Wnioskodawcy co do braku uzasadnienia postanowienia organu I instancji w zakresie wysokości przyznanego wynagrodzenia. Stwierdziło, że przyjęta przez Starostę stawka [...] zł za dzień parkowania na parkingu strzeżonym jest drastycznie zaniżona. Teza taka, zdaniem organu II instancji, znajduje potwierdzenie zarówno w zgromadzonym materiale dowodowym, jak i w doświadczeniu życiowym. Na terenie Miasta P. obowiązują płatne strefy parkowania wprowadzone uchwałą nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] czerwca 2013 r., według której w podstrefie czerwonej obowiązuje opłata [...] zł za pierwszą godzinę parkowania. Również na parkingach strzeżonych zlokalizowanych na terenie Miasta P. obowiązuje podobna stawka za godzinę parkowania. Organ I instancji w ogóle nie wskazał, na terenie jakiego powiatu oraz na jakich parkingach strzeżonych obowiązują stawki pozwalające na przyjęcie stawki [...] zł za dzień parkowania na parkingu strzeżonym. W ocenie SKO poczynione ustalenie co do stawki za parkowanie jest nieprawidłowe i nie znajduje oparcia w zgromadzonych aktach sprawy. W ocenie organu II instancji szczególną uwagę należy zwrócić na przedłożoną przez Wnioskodawcę prywatną opinię datowana na sierpień 2015 r. sporządzoną przez biegłego sądowego w dziedzinie konstrukcji, technologii, wyceny maszyn, urządzeń technicznych mgra inż. W. B., w której oszacowano koszt zajęcia jednego stanowiska parkingowego w ciągu jednej doby na parkingu depozytowym na [...] zł. Zdaniem organu II instancji powyższa opinia jest pełna, jasna, rzeczowa, rzetelna i przekonująca, jest logiczna, wewnętrznie spójna, a jej wnioski uzasadnione, dlatego może stanowić dowód w niniejszym postępowaniu. SKO zaznaczyło, że w toku prowadzonego postępowania żadna z jego stron nie podważała ww. opinii. W ocenie tego organu Wnioskodawca wykazał w sposób dostateczny i nie budzący wątpliwości, jakie koszty poniósł przechowując na parkingu depozytowym powierzone mu mienie, a określona przez biegłego stawka [...] zł za dzień odpowiada warunkom rynkowym.

Odnosząc się z kolei do zarzutów podniesionych przez Naczelnika US, organ II instancji wskazał, że Starosta kierując się zaleceniami SKO rozróżnił, które pojazdy objęte wnioskiem zostały usunięte w trybie art. 130a p.r.d., gdy organem właściwym był Naczelnik Urzędu Skarbowego, a które, gdy organem właściwym był już Starosta. W zależności od poczynionych ustaleń Starosta rozdzielił koszty powstałe pomiędzy siebie, a Naczelnika US. W ocenie SKO, Powiat P., jako jednostka samorządu terytorialnego, nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w tym zwłaszcza finansowych, wynikających z niedokonania przez inne organy administracji państwowej czynności przewidzianych prawem. Powstałe zobowiązania finansowe względem Wnioskodawcy powstały, gdy organem właściwym na gruncie procedury uregulowanej w art. 130a p.r.d. był Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej jako organ wyższego stopnia, i to właśnie te organy winny uregulować powstałe zobowiązania związane ze swoją działalnością. Odnosząc się zaś do argumentacji Naczelnika US, iż organem właściwym do uregulowania należności przysługujących Wnioskodawcy jest Wojewoda, SKO wskazało, że Wojewoda W. poinformował, iż wynikający z dokumentów i opisany stan sprawy nie stwarza przesłanek, zarówno w aspekcie merytorycznym, jak i formalnoprawnym, do uznania Wojewody jako strony w niniejszym postępowaniu.

W związku z powyższym – jak stwierdziło SKO – uznać należało, iż organem zobowiązanym do poniesienia przedmiotowych kosztów jest Naczelnik US jako reprezentant Skarbu Państwa, gdyż w myśl art. 13 ustawy z [...] lipca 2010 r. zmieniającej p.r.d. z dniem [...] września 2010 r. Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (zmieniającej), wobec pojazdów, których 6 miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W dacie wydania dyspozycji do usunięcia części spośród pojazdów objętych wnioskiem, Naczelnik US był organem egzekucyjnym i reprezentował Skarb Państwa na gruncie procedury z art. 130a p.r.d.

Zważywszy na treść powyższego przepisu bezzasadnym, zdaniem SKO, stał się zarzut braku podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Kwestia zwrotu przedsiębiorcom należnych kosztów za usunięcie i przechowywanie pojazdów, które nie zostały odebrane przez swych właścicieli, była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. SKO wskazało przy tym na uchwałę NSA z 29 listopada 2010 r., sygn. I OPS 1/10, w której przesądzono, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 p.r.d., nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). W związku z tym za bezzasadny organ II instancji uznał zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a., gdyż art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji daje podstawę do zwrotu przedsiębiorcy koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za ten dozór. Z kolei art. 13 ustawy z 22 lipca 2010 r. zmieniającej p.r.d. daje podstawę do obciążenia przedmiotowymi kosztami Skarb Państwa - Naczelnika US.

Natomiast ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 7 b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, organ II instancji stwierdził, że Naczelnik US został powiadomiony przez Starostę o toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz brał w nim czynny udział. Dalej wskazano, że ww. przepis reguluje wewnętrzną strukturę funkcjonowania organów podatkowych i w ocenie SKO nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. W dacie, kiedy nastąpiło wydanie dyspozycji do usunięcia przedmiotowych pojazdów, organem egzekucyjnym na gruncie art. 130a p.r.d. był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Na podstawie obowiązującego wówczas, wydanego w oparciu o art. 174 u.p.e.a., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które obowiązywało do dnia 3 marca 2011 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego był organem właściwym do zwrotu kosztów przechowywania pojazdów jako organ egzekucyjny na mocy art. 19 § 1 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Naczelnik Urzędu Skarbowego P. - G. w P. zarzucił opisanemu wyżej postanowieniu SKO:

1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 13 ustawy zmieniającej z [...].07.2010 r. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że właściwym do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu jest w imieniu Skarbu Państwa Skarżący, podczas gdy podmiotem tym winien być Starosta, co skutkowało wydaniem postanowienia w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną w przedmiotowej sprawie;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 130a p.r.d. poprzez orzeczenie o obciążeniu Skarbu Państwa - Naczelnika US spornym wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów, podczas gdy przepis ten nie upoważnia do tego rodzaju rozstrzygnięcia, i w konsekwencji Skarżący w ogóle nie powinien brać udziału w sprawie jako strona i podmiot zobowiązany do zapłaty przedmiotowego wynagrodzenia;

3) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego postanowień w zakresie obciążenia Skarbu Państwa - Naczelnika US wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów;

4) niewykonalność zaskarżonych postanowień, w sensie utraty w sprawach organizacyjno-finansowych z dniem [...] kwietnia 2015 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] przymiotu jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania tego rodzaju, w tym stanie rzeczy naruszenie art. 5 ust. 7b ustawy z dnia [...] czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, który stanowi, że w sprawach organizacyjno-finansowych, w tym z zakresu prawa pracy, izba skarbowa wraz z podległymi urzędami skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest dyrektor izby skarbowej – i w konsekwencji zwrócenie postanowienia do niewłaściwej strony postępowania oraz błędne oznaczenie podmiotu zobowiązanego do jego wykonania.

Ponadto, z ostrożności procesowej, Naczelnik US zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie następujących przepisów postępowania:

a) art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 k.p.a. w zw. z art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie podanie przez organ II instancji argumentacji odnośnie do nieskorzystania z wiedzy specjalistycznej biegłego i co za tym idzie nie uchylenie postanowienia organu I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, pomimo uznania, iż w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, oraz oparcie się przez organ II instancji w swoim postanowieniu na prywatnej opinii z sierpnia 2015 r. złożonej przez stronę postępowania;

b) art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zbyt szerokim zakresie (przeprowadzenie dowodu co do wysokości wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków dozoru i usunięcia pojazdów/u), co bezpośrednio miało wpływ na treść postanowienia kształtującego prawa i obowiązki Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Naczelnika US, bez możliwości pełnego i wyczerpującego ustosunkowania się strony do takiego dowodu;

c) art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ II instancji rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji, w sytuacji przeprowadzenia w znacznym zakresie postępowania dowodowego, tj. przeprowadzenia przez ten organ kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z prywatnej opinii warunkującej w całości przedmiot i zakres dalszego postępowania;

d) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie tez z prywatnej opinii z sierpnia 2015 r. i zaniechanie przez organ II instancji ustalenia faktycznych kosztów za usunięcie i dozór pojazdów poprzez żądanie przedstawienia przez przedsiębiorcę stosownych dokumentów źródłowych oraz zaniechanie zastosowania przez ten organ porównania reprezentatywnego kosztów i stawek opłat za przechowywanie pojazdów w porównywalnej lokalizacji;

e) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się w postanowieniu organu II instancji do zarzutu strony o nie zawiadomieniu Skarżącego przed wydaniem postanowienia o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, co miało istotny wynik na przedmiot sprawy;

Z powołaniem się na te zarzuty skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, a także o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającego go orzeczenia Starosty i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie od SKO na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z 14 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 185/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia SKO. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 9 maja 2017 r. sygn. akt I OZ 814/17, oddalił zażalenie na ww. postanowienie WSA.

W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2017 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO i poprzedzającego je postanowienia Starosty – zgodnie ze skargą – oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mocą którego organ ten, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i w tym zakresie, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.), orzekł o przyznaniu Wnioskodawcy wskazanych w pkt 1–5 postanowienia kwot tytułem zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pięciu pojazdów opisanych w sentencji decyzji – które zostały usunięte z drogi odpowiednio w listopadzie 2008r. kwietniu, maju i czerwcu 2009 r. na podstawie art. 130a ust. 1 pkt 2 oraz pkt 1 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.) i umieszczone na parkingu strzeżonym prowadzonym przez Wnioskodawcę – za okresy odpowiednio: od [...] listopada 2008r. do [...] października 2012r., [...] kwietnia 2009 r. do [...] października 2012 r., od [...] maja 2009 r. do [...] października 2012 r., od [...] czerwca 2009r. do [...] października 2012r. (dwa pojazdy) i obciążył tymi kosztami Naczelnika Urzędu Skarbowego P. - [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa.

Mając na uwadze podniesione w skardze zarzuty należy stwierdzić, że kwestią sporną w niniejszej sprawie – podobnie jak w analogicznej sprawie, dotyczącej tego samego przedsiębiorcy, rozstrzygniętej już prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 13 kwietnia 2017 r. o sygn. akt IV SA/Po 188/17 – jest zasadniczo prawidłowość orzeczenia przez organ od Skarbu Państwa - Naczelnika US wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów opisanych w sentencji zaskarżonego postanowienia i za okresy w niej wskazane.

Odnosząc się do powyższej kwestii Sąd uznał za konieczne przedstawienie w pierwszej kolejności pewnych uwag porządkujących, dotyczących podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kwestia ta nie została bowiem przez organy obu instancji należycie rozważona. Aby wyjaśnić, w jaki sposób art. 102 § 2 u.p.e.a. winien być stosowany w niniejszej sprawie, konieczne jest odniesienie się do aspektów włączenia tego przepisu w sferę regulacji prawnych związanych z rozliczaniem kosztów usunięcia i przechowywania porzuconych pojazdów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawie Prawo o ruchu drogowym obowiązuje zasada, iż to właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu z drogi. Dotyczy to w szczególności przypadków, gdy pojazdem kierowała osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, albo gdy stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska – a nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób (zob. art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 p.r.d.). Wedle obecnego brzmienia przepisów prawa, odpowiedzialność właściciela (dysponenta pojazdu) jest dodatkowo skonkretyzowana w art. 130a ust. 10h i 10i p.r.d., które wskazują zakres tej odpowiedzialności oraz stanowią podstawę prawną do orzekania o niej przez starostów.

Odrębnie należy rozważać problem rozliczeń z podmiotami realizującymi usługi w zakresie usuwania pojazdów.

Przed rokiem 2010 w sferze stosowania prawa ujawniły się poważne kontrowersje co do tego, czy i ewentualnie na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorcy świadczący usługi usunięcia i przechowywania pojazdów w trybie opisanym w art. 130a p.r.d. mogą ubiegać się o zwrot kosztów i wynagrodzenie z tytułu świadczenia tych usług w sytuacjach, gdy nie otrzymali zapłaty od właścicieli (dysponentów) pojazdów. Bezdyskusyjnie przedsiębiorcy ci nie mogli bowiem ubiegać się o rozpoznanie ich żądań w oparciu o przepisy dotyczące obciążania kosztami właścicieli (dysponentów) pojazdów. Powyższe zagadnienie stało się tym bardziej skomplikowane po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 (Dz. U. Nr 100, poz. 649), mocą którego stwierdzono niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d. w ówczesnym brzmieniu w zakresie, w jakim przepis ten dopuszczał odjęcie własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu.

Zagadnienie to ostatecznie zdecydował się rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 (ONSAiWSA z 2011 r. Nr 1, poz. 4), w której wskazano, że: "Jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449)".

W cytowanej uchwale zwrócono uwagę, że zgodnie z 3 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej rozporządzenie z 2002 r.) przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to ten przepis jest zatem podstawą zastosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d.

Należy podkreślić, że rozporządzenie z 2002 r. stanowiło nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacjach określonych w art. 130a p.r.d., ale również wyznaczało właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako "organów egzekucyjnych" w takich sytuacjach (§ 4 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a.).

W obecnym stanie prawnym zauważyć należy, że ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) znacząco zmodyfikowano art. 130a p.r.d. Istotą nowelizacji było dostosowanie ustawy do wspomnianego wyżej wyroku TK z 3 czerwca 2008 r. sygn. P 4/06. Przy okazji skorygowano jednak procedurę związaną z usuwaniem pojazdów, w tym także regulacje dotyczące zadań i kompetencji organów. Wedle znowelizowanego art. 130a ust. 5f p.r.d. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych z dróg stało się zadaniem własnym powiatu. Z kolei w myśl art. 130a ust. 10 p.r.d. starosta został zobowiązany w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi do występowania do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu.

Mając na względzie powyższe rodzi się pytanie, czy nadal aktualna pozostaje uchwała o sygn. akt I OPS 1/10 i czy art. 102 § 2 u.p.e.a. powinien stanowić nadal podstawę orzekania o kosztach należnych przedsiębiorcom świadczącym usługi usunięcia i dozoru pojazdów w sytuacjach wskazanych w art. 130a p.r.d. Pytanie to jest o tyle zasadne, że powstaje wątpliwość, czy od daty wystąpienia skutków wyroku TK o sygn. akt P 4/06 (12 miesięcy od dnia ogłoszenia – tj. 11 czerwca 2009 r.), a już na pewno od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej z 22.07.2010 r., można nadal powoływać się na rozporządzenie rozciągające stosowanie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu uzasadnienia stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. do pojazdów usuniętych z dróg.

Wyjaśniając powyższe zagadnienie należy wskazać, że uchwała NSA o sygn. akt I OPS 1/10 straciła obecnie na aktualności o tyle, że w świetle obowiązującej treści ustawy Prawo o ruchu drogowym, Skarb Państwa nie staje się już właścicielem porzuconych pojazdów, a rozporządzenie z 2002 r., rozciągające stosowanie przepisów u.p.e.a., do takich tylko sytuacji się odnosiło. Nie można jednak nie zauważyć, że konkluzja zawarta w powyższej uchwale NSA została przez ustawodawcę obecnie świadomie przekształcona w obowiązujące przepisy prawa. Ustawą zmieniającą z 22.07.2010 r. skorygowano art. 174 u.p.e.a. (delegacja ustawowa), wskazując, że Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu (a nie jak dotychczas – tylko Skarbu Państwa). Zmiana upoważnienia ustawowego otworzyła drogę do uchwalenia przez Radę Ministrów nowego rozporządzenia (rozporządzenia z 2011 r.), w którym wyraźnie zaznaczono, że przepisy u.p.e.a. (w tym także art. 102 § 2 u.p.e.a.) mogą być stosowane także względem ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie m.in. objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011 r.). Istotne jest też, że w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011 r. określono, że jako "organ egzekucyjny" na potrzeby stosowania działu II rozdziału 6 u.p.e.a. należy uznać "starostów w zakresie: [...] likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.)".

Podsumowując powyższe wskazać należy, że do rozliczania kosztów pojazdów usuniętych z drogi, przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. niegdyś stosowano w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2002 r., a co za tym idzie – prawodawca naczelników urzędów skarbowych uznawał za organ egzekucyjny właściwy do wydawania rozstrzygnięć (§ 4 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia). Z kolei obecnie z całą pewnością art. 102 § 2 u.p.e.a. może być stosowany w sytuacjach określonych w art. 130a p.r.d. w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011 r., a organem właściwym (organem egzekucyjnym) jest wprost wskazany w tym rozporządzeniu starosta (§ 4 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia).

Tak więc art. 102 § 2 u.p.e.a. może być podstawą rozstrzygnięcia starosty o rozliczeniu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów (przyznawanych na rzecz przedsiębiorcy świadczącego usługi w tym zakresie) ale należy rozważyć, jaka kompetencja płynie dla organu z tego właśnie przepisu.

Zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a.: "Organ egzekucyjny [tu: starosta – zob. § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011 r.] przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1". Przepis ten należy odczytywać w związku z art. 64b § 1 u.p.e.a., który stanowi, że: "Wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie [...] przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania i dozoru zwierząt oraz ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń [...]", oraz z art. 64c § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym: "Opłaty [...] wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne [...] obciążają zobowiązanego".

Z powyższego wynika, że stosując art. 102 § 2 u.p.e.a. - wydatki dozorcy stanowią wydatki egzekucyjne, a te z kolei stanowią wydatki, które zasadniczo "ponosi organ egzekucyjny", a które wtórnie obciążają zobowiązanego.

Należy więc stwierdzić, że stosując art. 102 § 2 u.p.e.a. (w oparciu o odesłanie z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011 r.) na potrzeby rozliczenia przedsiębiorcy świadczącego usługi usunięcia i przechowywania pojazdów, starosta uprawniony jest tylko i wyłącznie do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych kwot. Nie może natomiast orzekać, od jakiego podmiotu te kwoty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci podmiotem zobowiązanym. Art. 102 § 2 u.p.e.a. nie zawiera bowiem upoważnienia do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Reguluje on jedynie stosunek administracyjnoprawny pomiędzy organem egzekucyjnym a dozorcą.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej, kontrolowanej sprawy należy przyznać rację skarżącemu, że nie powinien on zostać zobowiązany do pokrycia kwot wskazanych w zaskarżonym postanowieniu SKO z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. To samo, w zakresie wskazania podmiotu zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia, dotyczy poprzedzającego je postanowienia Starosty z [...] grudnia 2015 r. nr [...]

Jednocześnie Sąd zaznacza, że nie podziela argumentacji Skarżącego w zakresie, w jakim ten wskazuje na konieczność obciążenia kosztami usunięcia i dozoru pojazdów, Wojewody. Jak wskazano wyżej, z perspektywy art. 102 § 2 u.p.e.a. nie ma znaczenia podmiot zobowiązany. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o ten przepis (na podstawie odesłania z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011 r.) służy wypłacie wydatków dozorcy ruchomości i są to wydatki doraźnie ponoszone przez organ egzekucyjny (którym zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011 r. jest w analizowanych przypadkach starosta).

Sąd zaznacza, że czyniąc powyższe rozważania miał na względzie treść przepisu przejściowego, tj. art. 13 ustawy zmieniającej z 22.07.2010 r., zgodnie z którym Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia [...] czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Innymi słowy, Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od [...] czerwca 2009 r. do [...] września 2010 r., z tym że chodzi tylko o koszty za okres od usunięcia do [...] września 2010 r.

Wypada zauważyć że art. 13 ustawy zmieniającej z 22.07.2010 r. jest przepisem, który nie łączy się z żadną inną regulacją, która wskazywałaby, w jaki sposób, ewentualnie jaki podmiot (które statio fisci) miałby realizować obowiązki Skarbu Państwa z niego wynikające. Aby zrozumieć sens analizowanej regulacji, należy zwrócić uwagę na przepisy ją poprzedzające. Z art. 11 ustawy zmieniającej z 22.07.2010 r. wynika, że pojazdy, wobec których rozpoczął się i biegnie nadal termin mający skutkować ich przepadkiem, w efekcie tego przepadku stają się własnością powiatu. Z kolei art. 12 ww. ustawy odnosi się do postępowań w sprawie przejęcia pojazdów nie odebranych przez osoby uprawnione – postępowania te w całości przechodzą do właściwości starostów. Jedynie wskazany wyżej art. 13 reguluje skutki faktyczne zaistniałe, a mianowicie wskazuje na Skarb Państwa jako generalnie odpowiedzialny za koszty powstałe z tytułu przechowywania pojazdów, które objęte były dawnymi regulacjami, ale od [...] czerwca 2009 r. nie mogły przejść na własność Skarbu Państwa. Art. 13 ustawy koresponduje zatem z nowym (obecnym) brzmieniem art. 130a ust. 5 f p.r.d. ("Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu"), zabezpieczając możliwość domagania się przez powiaty od Skarbu Państwa zwrotu kwot poniesionych za okres przechowywania pojazdów przed [...] września 2010 r.

Podobnie funkcję art. 13 ustawy zmieniającej z 22.07.2010 r. postrzega Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14 (CBOSA), w uzasadnieniu której wyjaśniono, iż "w przepisach międzyczasowych ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. [...] nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów. W art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, iż koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy [...] czerwca 2009 r. i [...] września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa".

Sąd w niniejszym składzie wskazuje, że tożsame stanowisko z tu wyrażonym przedstawione zostało już m.in. w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 2 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1261/15. Wskazano w nim, że "konstrukcja stosunku administracyjnoprawnego, pod rządami p.r.d. po dniu [...] czerwca 2009 r., nie stoi w kolizji z kwestią odpowiedzialności prawnej za koszty przechowania pojazdów, która zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej spoczywa na Skarbie Państwa. Na podstawie normy wypływającej z tego przepisu Starosta [...] może wystąpić do właściwego statio fisci Skarbu Państwa z roszczeniem regresowym i w razie konieczności wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę wskazanych kosztów". WSA stwierdził dalej, że nie istnieją podstawy do obciążenia Naczelnika Urzędu Skarbowego obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu opisanego. Ponadto wyjaśnił, iż "wbrew stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego podmiotem obowiązanym do zapłaty tego wynagrodzenia nie jest właściwy wojewoda, który jakkolwiek – zgodnie z art. 3 ust. pkt. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (j.t.. Dz. U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.) – jest reprezentantem Skarbu Państwa, jednak wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 154 – uprzednio Dz. U. Nr 106, poz. 493) nie pozwala na przyjęcie, iż wojewoda wykonuje jakikolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Takich zaś obowiązków nie można domniemywać z przepisów prawa administracyjnego".

W konkluzji powyższego wyroku WSA stwierdzono, że istnieją podstawy do przyjęcia, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest Starosta. Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym (przedsiębiorcą) i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. W opozycji do tak ukształtowanego stosunku prawnego nie stoi dopuszczalność wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej j Skarbu Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy zmieniającej z 22.07.2010 r.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – podzielając generalne stanowisko, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu oznaczonego w zakwestionowanym akcie jest obecnie Starosta, a nie Naczelnik US – stwierdza, że zaskarżone postanowienie SKO oraz poprzedzające je postanowienie Starosty nie mogły się ostać w obrocie prawnym, jako skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 126 k.p.a.).

Drugą wadą ww. postanowień, przesądzającą o konieczności stwierdzenia ich nieważności, było rażące naruszenie zasady związania organów wnioskiem strony inicjującym postępowanie administracyjne.

Skoro bowiem zgodnie z art. 102 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyznaje zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór "na żądanie dozorcy", to jest jasne, że treść tego żądania determinuje zakres przedmiotowy przyznawanych świadczeń, w tym w ich aspekcie czasowym, tj. co do rozpatrywanego okresu dozoru. Wszystkie wnioski A. M., które zostały rozpoznane w kontrolowanej sprawie, dotyczyły okresu dozoru od dnia upływu 6 miesięcy od daty usunięcia do [...] września 2010r. i określały wysokość kwoty dochodzonej na [...] zł. Tymczasem organy obu instancji swymi ww. rozstrzygnięciami objęły w sposób niedopuszczalny – bo bez wyraźnego wniosku strony, a więc z urzędu – także okresy wcześniejsze, dopuszczając się tym samym rażącego naruszenia prawa rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Ustalenie, że kontrolowany akt został wydany z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w dodatku został skierowany do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), sprawia, że nie ma potrzeby badania przez sąd, czy ponadto akt ten zawiera ewentualnie inne jeszcze uchybienia, gdyż już ta przyczyna prowadzi do jego nieważności (por. wyrok WSA z 04.02.2004 r., I SA [...], dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

Stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu czyni w szczególności zbędną, a wręcz niedopuszczalną, merytoryczną ocenę zarzutów zawartych w skardze, co wynika z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 12 do art. 145).

Już z tych względów wydając zaskarżony wyrok Sąd zmuszony był odstąpić od zajęcia stanowiska w odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi, w tym w szczególności dotyczących kwestii wysokości przyznanego wynagrodzenia, a także odnoszących się do przepisów k.p.a. w kontekście oceny złożonej przez Wnioskodawcę prywatnej opinii biegłego. Nie bez znaczenia jest też okoliczność, że zarzuty te zostały podniesione przez Naczelnika US, który – jak to już wyżej wskazano – w ogóle nie powinien brać udziału w sprawie jako strona i podmiot zobowiązany. Tym samym nie jest rolą tego organu polemika ze szczegółowymi ustaleniami postępowania, które dotyczyły jedynie praw A. M. jako strony i wnioskodawcy (co zresztą zasygnalizował sam Skarżący, podnosząc ww. zarzuty jedynie z ostrożności procesowej).

Organ administracyjny prowadząc ponownie postępowanie uwzględni ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd w niniejszym wyroku, w szczególności w zakresie wskazywania podmiotu, na którym ciąży obowiązek zwrotu wydatków i wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów, oraz co do związania organów żądaniem strony, i w konsekwencji rozważy wydanie aktu administracyjnego właściwej treści. Zważy przy tym, czy – a jeśli tak, to ewentualnie jaki – wpływ na dopuszczalność wydania lub treść takiego aktu może mieć w kontrolowanej sprawie, wynikająca z akt administracyjnych sprawy, okoliczność zawarcia pomiędzy Wnioskodawcą (jako wykonawcą) i Prezydentem Miasta P. umowy [...] lipca 2010 r. na wykonywanie usług holowniczych i parkingowych na terenie miasta P. i Powiatu [...] oraz powiązanego z tą umową porozumienia z [...] sierpnia 2011 r. pomiędzy Wnioskodawcą i Powiatem [...], w którym m.in. zastrzeżono (§ 5), że wszelkie spory związane z wykonywaniem tego porozumienia podlegają rozpoznaniu przez sąd właściwy dla siedziby Powiatu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej p.p.s.a.) stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia SKO w P. z [...] grudnia 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty [...] z [...] grudnia 2015 r. nr [...] (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając koszt wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, z późn. zm.) w wysokości [...] zł – łącznie [...] zł.