Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 49/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2021/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 2021/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił M. O. (zwanemu dalej "skarżącym") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd - mając na uwadze ciążący na skarżącym obowiązek uiszczenia łącznej kwoty wpisów sądowych ze skarg w trzech sprawach - stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zdaniem WSA, o braku podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku zaważyły przede wszystkim znaczne przychody z działalności gospodarczej osiągane przez małżonkę wnioskodawcy, a także skala wydatków, które nie tylko przewyższają deklarowany w formularzu dochód trzyosobowej rodziny (tj. 3.500 zł brutto), ale i nie należą do wydatków koniecznego utrzymania, jak np. spłata raty kredytowej za robot kuchenny termomiks w kwocie ponad 400 zł. Zestawienie wyżej wymienionych wartości z łączą wysokością wpisów sądowych w trzech sprawach skarżącego nie pozwala uznać, że odmowa zwolnienia od kosztów sądowych spowoduje uszczerbek niezbędnego utrzymania skarżącego i jego rodziny.

Odnosząc się do sytuacji finansowej skarżącego Sąd wyjaśnił, że jakkolwiek, wedle twierdzeń skarżącego, nie osiąga on obecnie żadnego dochodu, to jednak dochód z działalności gospodarczej osiąga małżonka skarżącego, z którą skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W przypadku zaś osób pozostających w związku małżeńskim, dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy jednemu z nich, istotny jest stan majątkowy i możliwości płatnicze także drugiego małżonka.

Jak wynika z akt sprawy, małżonka skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga znaczny przychód, który w roku ubiegłym (2013 r.) wyniósł ponad 130.000 zł, a w okresie od maja do lipca 2014 r. 45.436,00 zł. Bez znaczenia zatem pozostaje w sprawie okoliczność, że deklarowany we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochód małżonki wnioskodawcy wyniósł 3,500 zł brutto, podobnie jak to, że dochód małżonki w PIT-36 za 2013 r. wyniósł 22.901,37 zł.

Sąd wskazał, że jeśli chodzi o dochód małżonki wnioskodawcy, ujęty w PIT-36 za 2013 r., to został on osiągnięty przy przychodzie w kwocie 138.046,81 zł oraz kosztach jego uzyskania w kwocie 115.145,44 zł. Z kolei, jak wynika z przedłożonych przez stronę deklaracji VAT-7 za maj, czerwiec i lipiec 2014 r. - małżonka wnioskodawcy w tych miesiącach dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości 15.729 zł, 17.791 zł i 11.916 zł. Z urzędu Sąd wskazał (na podstawie akt sprawy o sygn. I SA/Wr 2091/14), że wartość dokonanych przez małżonkę wnioskodawcy dostaw i świadczenia usług w sierpniu 2014 r. wyniosła kwotę 18.419 zł.

Co się tyczy wydatków wnioskodawcy, to oprócz niezbędnych kosztów utrzymania jak wydatki na: wyżywienie, czynsz, gaz, energię elektryczną (w łącznej kwocie 3.220 zł), skarżący podał także wydatki na spłatę rat kredytowych (550 zł), telefony (400 zł), telewizję kablową (60 zł), a z analizy obrotów na rachunku bankowym wynika nadto, że opłaca on także ratę za robot kuchenny termomiks w kwocie ponad 400 zł miesięcznie.

Sąd wskazał, że wysokość tych wydatków (która nie uwzględnia jeszcze wydatków na ubrania i środki czystości) przekracza deklarowany we wniosku miesięczny budżet. Uznał, że brak jest argumentów, dla których takie wydatki jak - raty kredytowe, czy opłata za telewizję kablową miałyby korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez uznanie, że ma on możliwości dokonywania opłat sądowych, podczas gdy z przedłożonych przez niego dokumentów wynika, że nie ma on możliwości opłacenia wszystkich toczących się postępowań.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zwolnienie z opłat sądowych, a także o połączenie niniejszej sprawy do innych postępowań toczących się w tut. Sądzie.

Stwierdził, że Sąd odmówił mu prawa pomocy na tej podstawie, że w maju, czerwcu i lipcu 2014 r. małżonka skarżącego świadczyła usługi na kwotę 18.419 zł. Jednak świadczenie usług nie jest jednoznaczne z terminowym otrzymaniem za ich wykonanie zapłaty. Ponadto skarżący i małżonka posiadają liczne terminowe zobowiązania, w tym spłaty kredytów.

Wnioskując połączenie wszystkich spraw toczących się przed Sądem stwierdził, że dotyczą one umorzenia należności podatkowej za ten sam okres i powinna być naliczona jedna opłata. Skarżący podniósł, że w chwili obecnej ma nadal zawieszoną działalność gospodarczą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że nie jest sprawą Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszenie się do wniosku strony o połączenie spraw skarżącego podczas rozpoznawania zażalenia odnośnie odmowy przyznania stronie prawa pomocy. Sąd pierwszej instancji może zaś, ale nie musi, połączyć sprawy. Zgodnie bowiem z art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Połączenie dotyczy spraw, którym nadano już bieg, a więc tych, w których skargi odpowiadały wymogom formalnym i zostały należycie opłacone. Nie pozbawia to jednak tych spraw odrębnego charakteru i nie pozbawia ich samodzielności. Wyrok powinien zawierać odrębne rozstrzygnięcie co do każdej ze spraw (pogląd ten ugruntowany jest zarówno w piśmiennictwie – por. H. Knysiak -Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 362, jak i w orzecznictwie - por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 231/08, Lex nr 494336, wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2147/06, Lex nr 394279 i z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt FSK 1561/04, POP z 2006 r., nr 5, poz. 81).

Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia skorzystania przez niego ze zwolnienia od kosztów sądowych. Brak bowiem podstaw do stwierdzenia, że wskazane przez niego okoliczności świadczą o tak ciężkiej sytuacji majątkowej, która nie pozwalałaby na pokrycie ciężarów związanych z prowadzonym postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela sformułowanych zarzutów strony zawartych w zażaleniu, a dotyczących błędu w ustaleniach faktycznych.

W niniejszej sprawie oceniając sytuację majątkową skarżącego Sąd pierwszej instancji oparł się na oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony, a także na dokumentach nadesłanych na wezwanie skierowane na podstawie art. 255 p.p.s.a. Skarżący podał, że zawiesił działalność gospodarczą, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie ma też oszczędności pieniężnych, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i małoletnim synem. Posiada mieszkanie o powierzchni 33 m2. Dochody w rodzinie uzyskuje tylko żona z działalności gospodarczej w kwocie brutto 3.500 zł. Na wydatki strony składa się czynsz 300 zł, gaz 200 zł, energia elektryczna 220 zł, telefony z Internetem 400 zł, telewizja kablowa 60 zł, raty kredytowe około 550 zł miesięcznie, zaś wyżywienie dla 3-osobowej rodziny 2.500 zł. Podał także dane dotyczące działalności prowadzonej przez jego żonę. Przedłożone zostały też wydruki historii rachunków bankowych z działalności gospodarczej w euro i PLN oraz wspólnego rachunku małżonków, a także dowody bieżących opłat rodziny wnioskodawcy, w tym wydruki przelewów tytułem rat kredytowych.

Należy uznać, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny ww. danych wskazując, iż wydatki miesięczne rodziny znacznie przekraczają jej dochód wskazany w oświadczeniu.

W niniejszej sprawie koszty postępowania na obecnym etapie wynoszą 100 zł, którą to kwotę należy zestawić chociażby z kwotami rat spłacanych przez stronę, w tym ze spłatą kredytu na robot kuchenny w kwocie ponad 400 zł. Skarżący nie może traktować priorytetowo swoich zobowiązań cywilnych kosztem zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Należy uznać, że strona nie wskazała okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu nie przedstawiła popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia ze strony budżetu Państwa. Do zażalenia nie dołączyła żadnych załączników (poza odpisem zażalenia).

Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

[pic]