Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2020/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1 pkt 1, art. 315 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr Sp. [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...] w części dotyczącej napojów alkoholowych za wyjątkiem wina oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 2020/07

Uzasadnienie

Fabryka Wódek "[...]" S.A. z siedzibą w Ł. wystąpiła w dniu [...] października 2006 r. do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy R-113305 "[...]" dla napojów alkoholowych za wyjątkiem wina, udzielonego M. L. wykonującemu działalność gospodarczą pod nazwą P."[...]" z siedzibą w Ł.

Wnioskodawca swój interes prawny uzasadniał faktem skierowania przez M. L. w dniu [...] maja 2005 r. wniosku do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa ochronnego na znak R-145285 "[...]", udzielonego z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 1998 r. Fabryce Wódek "[...]" S.A. z siedzibą w Ł. i przewidzianego do oznaczania wódek. Wniosek M. L. oparty był na zarzucie podobieństwa znaku Fabryki Wódek "[...]" S.A. do znaku M. L. zarejestrowanego z pierwszeństwem od dnia [...] lipca 1998 r. za nr R-113305 "[...]", przewidzianego do oznaczania napojów alkoholowych.

Wnioskująca o wygaszenie prawa ochronnego na znak R-113305 "[...]" podnosiła, że uprawniony z tego znaku korzystał wyłącznie do oznaczania owocowych, mocnych win, nie nakładał go natomiast na wszystkie pozostałe napoje alkoholowe z klasy towarowej 33. Również inne zgłoszone przez uprawnionego znaki towarowe – R-134993 "[...] 18 Grzaniec Wiśniowy WINO OWOCOWE CZERWONE Stołowe", R-134976 "WINO OWOCOWE CZERWONE MOCARZ [...]" i R-114031 "[...] Owocowe Białe Stołowe FIRMOWE" są etykietami wyłącznie win owocowych, mocnych.

Decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy R-113305 "[...]" została wydana w dniu [...] września 1999 r., minął zatem okres pięcioletni zobowiązujący uprawnionego do rozpoczęcia działalności eksploatacji znaku dla innych napojów alkoholowych, a nie wyłącznie dla win. Powołując się zatem na art. 255 pkt 3 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) wnioskodawca żądał wygaszenia prawa w zakresie podanym we wniosku.

W odpowiedzi na wniosek [...] podnosił niewłaściwy sposób liczenia przez wnioskującą spółkę okresu pięcioletniego rzeczywistego nieużywania znaku. W jego ocenie okres ten należy liczyć od dnia [...] sierpnia 2001 r., tj. od dnia uchylenia poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), pod rządami której nastąpiła rejestracja znaku R-113305. Ponieważ wniosek o wygaszenie prawa ochronnego sporządzono w dniu [...] października 2006 r. był więc, zdaniem uprawnionego ze znaku, przedwczesny. Nadto, zdaniem uprawnionego ze znaku R-113305, nie jest prawdą, iż nie używał tego znaku dla wódek, a powołując się na poglądy doktryny stwierdził, że wystarczającym byłoby nawet używanie znaku tylko dla niektórych towarów z klasy 33 jako towarów tego samego rodzaju.

M. L. wskazał, iż od połowy 2001 r. rozpoczął działania mające na celu uruchomienie produkcji wódki pod znakiem "[...]" i "[...]". Jako potencjalny rynek dla tych artykułów rozważał teren Polski i Ukrainy. Rozpoczął więc rozmowy z sieciami handlowymi w kraju oraz promowanie i reklamowanie znaku "[...]" i "[...]" dla tych alkoholi. W tym celu stworzono projekt graficzny butelek opatrzonych tymi znakami i na skutek rozmów z [...] o wspólnej produkcji w ramach kooperacji projekty te wzbogacono o zapisy świadczące, iż alkohol został wyprodukowany i napełniono nim butelki w Wytwórni Wódek [...] w S. Podjęto również rozmowy w sprawie dystrybucji alkoholu na Ukrainie, niestety skutkiem negatywnego odniesienia się resortów rolnictwa i gospodarki do planowanej sprzedaży alkoholu w kraju i na Ukrainie, zamierzanie te nie zostały zrealizowane.

Po przeprowadzeniu rozpraw Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 315 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) stwierdził z dniem [...] października 2006 r. wygaśnięcie prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy [...] o nr R-113305 w części dotyczącej napojów alkoholowych za wyjątkiem wina.

W ocenie organu administracji interes prawny Fabryki Wódek "[...]" S.A. z siedzibą w Ł. wynikał wprost z art. 166 ust. 1 i 2 p.w.p. – wniosek został złożony z uwagi na toczące się postępowanie z wniosku M. L. o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy [...] nr R-145285 na rzecz ww. fabryki.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego liczenia okresu pięcioletniego rzeczywistego używania znaku przez uprawnionego organ stwierdził, iż termin ten liczy się wstecz od dnia złożenia wniosku, przy czym okres pięcioletni nie może upłynąć przed datą rejestracji znaku, gdyż data rejestracji jest ostatecznym terminem, od którego uprawniony powinien rozpocząć używanie znaku towarowego. Licząc zatem ten okres nawet, jak chciał tego uprawniony ze znaku, od dnia [...] sierpnia 2001 r. to okres pięcioletni upłynął już w dacie złożenia wniosku ([...] października 2006 r.). W rozpatrywanej sprawie wchodzi więc okres od [...] października 2001 r. do dnia [...] października 2006 r. – czyli pięcioletni okres nieużywania znaku przez uprawnionego – faktycznie natomiast okres ten był dłuższy, nawet jeżeli liczono by go od daty wskazanej przez M. L.

W ocenie organu administracji uprawniony ze znaku towarowego nie wykazał by w ww. okresie używał znaku nr R-113305 dla napojów alkoholowych innych poza winem, ani nie wykazał ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie tego znaku. Powoływanie się przez M. L. na używanie znaku do oznaczania wina nie było, w ocenie Urzędu, wystarczającym argumentem na stwierdzenie, iż posiadany znak towarowy powinien nadal podlegać ochronie dla wódek. Znak został zarejestrowany dla napojów alkoholowych co daje tak szerokie spektrum tego artykułu, iż przeciętny odbiorca spotkając się z tym znakiem dotychczas jedynie na winach nie odnosił go do wódek. Używanie zatem przedmiotowego znaku dotychczas dla win nie eliminuje możliwości stwierdzenia jego wygaśnięcia w części dotyczącej innych napojów alkoholowych – wódek – z uwagi na niekorzystanie z tego znaku przez okres pięcioletni dla tych napojów alkoholowych. Urząd Patentowy stwierdził, iż sam uprawniony ze znaku przyznał, że spornego znaku nie używał dla wódek, nie wprowadzał tego towaru do obrotu gospodarczego, nie wprowadzał opakowań dla wódek oznaczonych znakiem R-113305, a także nie wykazał by wystawiał faktury na tego rodzaju towary.

Organ administracji nie uwzględnił argumentacji uprawnionego ze znaku towarowego o wystąpieniu ważnych powodów nieużywania znaku. Wszelkie próby porozumienia z ewentualnym producentem i sieciami handlowymi uznano za ryzyko handlowe, które uprawniony powinien wliczyć podejmując konkretną działalność gospodarczą. M. L. nie wykazał by podjął próbę produkcji alkoholu przez innego producenta niż tego, na którego powoływał się w postępowaniu administracyjnym, sam natomiast nie podjął próby produkcji wódek we własnym zakresie. Natomiast, zdaniem organu, samo podjęcie czynności przygotowawczych bez związku z ważną przyczyną uniemożliwiającą używanie znaku nie może stanowić podstawy do oddalenia wniosku o wygaszenie prawa ochronnego. Także powoływanie się na uwarunkowania rynkowe i brak współpracy z producentami nie zostało uznane przez organ za usprawiedliwiony powód nieużywania znaku, bowiem uprawniony znajdował się w takiej samej sytuacji rynkowej jak inni prowadzący działalność gospodarczą w tej samej branży. Dlatego bezskuteczne działania uprawnionego ze znaku, nie wynikające z siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie usprawiedliwiały nieużywania spornego znaku.

Od decyzji tej M. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Decyzji zarzucił: rażące naruszenie art. 7 przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy i art. 80 k.p.a. oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. przez dowolne przyjęcie, że znak nie był używany w sposób rzeczywisty.

Skarżący, tak jak w odwołaniu podnosił, iż pięcioletni okres, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., powinien być liczony od dnia 22 sierpnia 2001 r., tj. od daty wejścia w życie ustawy Prawo własności przemysłowej, a nie jak wyliczył Urząd Patentowy, od dnia rejestracji znaku (17 września 1999 r.). Nadal podtrzymywane było stwierdzenie, że znak R-113305 został zarejestrowany dla napojów alkoholowych w Klasie 33, do których należ również wino, a więc znak był rzeczywiście używany.

W dalszych wywodach przytoczono działania skarżącego, opisane w odwołaniu, których celem było wprowadzenie na rynek wódki pod posiadanym znakiem, jednakże pomysł ten nie powiódł się z uwagi na negatywne stanowisko resortów rolnictwa i gospodarki. Te działania skarżącego stanowiły, w jego przekonaniu, potwierdzenie na rzeczywiste używanie znaku w części dotyczącej wódek. Natomiast Urząd Patentowy, nie uwzględniając przytoczonej argumentacji, nie wykazał co było tego powodem. Skarżący zatem na potwierdzenie swoich racji ponownie przytoczył treść art. 12 ust. 1 Pierwszej Dyrektywy Rady Nr 89/104/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstwa Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz. U. UE. L. 89. 40.1) oraz wyrok Trybunału Sprawiedliwości WE z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie Anul BV przeciwko Ajax Brandbeveiliging BV – C-40/01.

Dodatkowo w piśmie złożonym na rozprawie skarżący zarzucił brak interesu prawnego po stronie uczestnika postępowania oraz niedopuszczalność zmiany przez Urząd Patentowy decyzji o udzieleniu prawa ochronnego skarżącemu. Wskazano również na istnienie ważnych powodów nieużywania znaku w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, przedkładając argumenty podnoszone w zaskarżonej decyzji, wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Należało przede wszystkim zważyć, które przepisy prawa powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. przepisy ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5 z 1985 r., poz. 17 z późn. zm.) czy przepisy cytowanej już ustawy Prawo własności przemysłowej. Sąd uznał, że organ prawidłowo zastosował przepisy p.w.p., bowiem sprawa dotyczy oceny skutków zdarzeń prawnych, które nastąpiły pod rządami nowego prawa, tj. ustawy Prawo własności przemysłowej. Dla wyboru prawa właściwego do oceny tych skutków decydujące znaczenie miała data złożenia wniosku o wygaszenie prawa ochronnego. Wniosek został złożony po wejściu w życie p.w.p., tj. 23 października 2006 r., a więc do jego rozpoznania mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej. (por. Irena Wiszniewska "Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej" - Przegląd Prawa Handlowego - grudzień 2001 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2004 r. w sprawie IV CK 157/03 ).

Zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku w sposób rzeczywisty dla towarów objętych rejestracją w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, przy czym przez używanie znaku rozumie się także używanie znaku przez osobę trzecią za zgodą uprawnionego (art. 169 ust. 4 pkt 3 p.w.p.). Postępowanie w sprawie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy wszczyna się na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny (art. 169 ust. 2 p.w.p.).

Wymieniony przepis art. 169 p.w.p. podnosi trzy zagadnienia, które były przedmiotem zarzutów skargi: interes prawny osoby wszczynającej postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, określenie towarów (usług) objętych rejestracją i okres rzeczywistego nieużywania znaku.

Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie dają legalnej definicji interesu prawnego, zatem w tym zakresie zastosowanie znajduje art. 28 k.p.a. zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest kategorią normatywną z zakresu prawa materialnego, więc jego źródłem jest norma prawa materialnego na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym może żądać konkretyzacji własnych uprawnień lub obowiązków. Bezpośredniość interesu prawnego zachodzi wówczas, gdy konkretne rozstrzygnięcie organu administracji odnosi się wprost do praw lub obowiązków danego podmiotu natomiast jego pośredni charakter ma miejsce w sytuacji, gdy przykładowo, jak w rozpoznawanej sprawie, prawo ochronne na znak towarowy nr R-113305 uprawnionego wpływa na sytuację prawną Fabryki Wódek "[...]" S.A. w taki sposób, iż uniemożliwia jej posługiwanie się własnym znakiem, przy czym ten interes prawny fabryki musi mieć charakter realny, tj. rzeczywiście i aktualnie istniejący.

W rozpoznawanej sprawie Fabryka Wódek "[...]" S.A. z siedzibą w Ł. wykazała istnienie własnego interesu prawnego. Skarżący bowiem wszczął postępowanie administracyjne przeciwko Fabryce Wódek "[...]" S.A. o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego dla jej znaku towarowego [...] nr R-145285 przeciwstawiając temu znakowi towarowemu własne znaki [...] i [...] powołując się na wcześniejsze pierwszeństwo z rejestracji własnych znaków oraz na podobieństwo znaku uczestniczki postępowania do posiadanych przez siebie. W związku z tym Fabryka Wódek "[...]" S.A., posiadając prawo ochronne na własny znak towarowy [...] nr R-145285, nabyte zgodnie z przepisami prawa materialnego, wobec opozycji uprawnionego ze znaku R-113305 co do używania znaku [...] R-145285 Fabryki Wódek "[...]" S.A., wykazała interes prawny także rzeczywisty i aktualny. Posiadając bowiem własny znak towarowy dla oznaczania wódek, w związku z akcją procesową skarżącego, nie mogła korzystać z nabytych uprawnień – produkcji wódek pod posiadanym znakiem towarowym - gdyż jej uprawnienie do wykonywania działalności gospodarczej zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) w tym zakresie zostało zakwestionowane. Jednocześnie wnioskująca o wygaszenie prawa ochronnego skarżącego wskazywała, iż nie używał on posiadanych znaków towarowych dla wszystkich towarów z zakresu objętego Klasą 33, w szczególności dla wódek.

Skarżący podkreślał, iż decyzja Urzędu Patentowego o częściowym wygaszeniu jego znaku dokonywała niedopuszczalnej modyfikacji decyzji udzielającej prawo ochronne. Decyzja ta wskazywała jako wykaz towarów "napoje alkoholowe" – Klasa 33 według klasyfikacji nicejskiej, natomiast decyzja zaskarżona dokonywała nieuprawnionego wyodrębnienia z "napojów alkoholowych" wina. Wadliwość rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji skarżący opierał na treści art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., według którego nieużywanie w sposób rzeczywisty zarejestrowanego znaku dotyczy wyłącznie "towarów objętych rejestracją", a tymi towarami były "napoje alkoholowe". Z powyższego wyprowadzano wniosek, iż używanie znaku dla wina było równoznacznym jego używaniem dla wszystkich "napojów alkoholowych" ponieważ w Klasie 33 nie zostały wyszczególnione napoje alkoholowe.

Porozumienie nicejskie dotyczące międzynarodowej klasyfikacji towarów i usług mające zastosowanie przy rejestracji znaków, podpisane w Nicei dnia 15 czerwca 1957 r., zrewidowane w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. i w Genewie dnia 13 maja 1977 r. oraz zmienione dnia 28 września 1979 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 63, poz. 583) wprowadziło międzynarodową klasyfikację towarów i usług, którą kraje członkowskie zobowiązały się stosować przy rejestracji znaków towarowych. Polska podpisała porozumienie w dniu 30 marca 1996 r., umowa weszła w życie w dniu 4 marca 1997 r. Według Załącznika Nr 2 do Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług dla celów rejestracji znaków (Klasyfikacja Nicejska) w Kasie 33 podano - napoje alkoholowe (z wyjątkiem piwa).

Napoje alkoholowe z Klasy 33, z uwagi na wyłączenie z niej piwa, można podzielić (za publikacją: Jan Cieślak: Od Abbocato do żubrówki, WNT, Warszawa 1992, ISBN 83-204-1251-X, źródło: Wikipedia, wolna encyklopedia), ze względu na zawartość alkoholu, na wysokoprocentowe lub średnioprocentowe. Do wysokoprocentowych zaliczają się spirytus i różnego rodzaju wódki, zawierające alkohol destylowany. Mogą one posiadać dodatki takie jak cukier, owoce, zioła, przyprawy lub kwiatostany.

Wódki z kolei można podzielić na: wódki czyste, wódki wyborowe, wódki luksusowe, wódki gatunkowe. Do szeroko pojętych wódek gatunkowych zalicza się też wysokoprocentowe napoje alkoholowe produkowane z destylatów owocowych i ziołowych rektyfikowanych takie jak: calvados, winiak, kirsz, grappa, gin, cytrynówka, przepalanka, jarzębiak, anyżówka, goldwasser (klasyfikowany również jako likier), a także wódki produkowane z destylatów nierektyfikowanych takie jak: arak, rum, starka, whisky, brandy, rakija, śliwowica, tequila, mescal, zwane wódkami gatunkowymi naturalnymi. Wódki gatunkowe ze względu na ilość ekstraktu można również podzielić na: wódki wytrawne, wódki półwytrawne, wódki półsłodkie, wódki słodkie jak likiery i kremy.

Do alkoholi średnioprocentowych zaliczają się wina. Wina można podzielić między innymi na wina gronowe, wina owocowe i inne.

Z powyższego daje się wyprowadzić wniosek, iż wykaz towarów w Klasie 33 "napoje alkoholowe" faktycznie dzieli te napoje na średnioprocentowe, do których należy wino oraz wysokoprocentowe (różnego rodzaju wódki), których bardzo szeroki wachlarz przykładowo wymieniono wyżej. W tym aspekcie nie powinno nasuwać wątpliwości rozumienie "towarów objętych rejestracją" o jakich mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Z tych względów rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji, stwierdzające wygaśnięcie prawa ochronnego udzielonego na znak skarżącego w części dotyczącej napojów alkoholowych za wyjątkiem wina było, w świetle ustaleń organu administracji, czytelne, a w szczególności nie dokonywało modyfikacji decyzji ostatecznej z dnia [...] września 1999 r.

Przechodząc do zarzutu niewłaściwego liczenia okresu pięcioletniego nieużywania znaku R-113305 przez uprawnionego należy stwierdzić, iż Urząd Patentowy prawidłowo dokonał obliczenia tego okresu.

Prawo do używania znaku towarowego powstaje skutkiem wydania decyzji o charakterze konstytutywnym udzielającej prawo ochronne na znak towarowy. Od tego momentu uprawniony ze znaku może nakładać go na swoje towary i usługi, lecz należy podkreślić, iż jest to również obowiązek uprawnionego, jeżeli liczy się z konsekwencją wygaszenia znaku skutkiem jego nieużywania (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.). Powołany przepis nie podaje daty od jakiej należy liczyć okres nieużywania znaku, zatem stosownie do art. 10 ust. 1 Pierwszej Dyrektywy z dnia 21 grudnia 1988 r. (89/104/EWG) mającej na celu zbliżenie ustawodawstwa Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz. U.UE L z dnia 11 lutego 1989 r.) najwcześniej można ten okres liczyć od daty zakończenia procedury rejestracji.

Dopiero jednak wydanie decyzji o wygaszeniu prawa ochronnego powoduje skutek utraty tego prawa. Ustawa Prawo własności przemysłowej w art. 172, powołującym się na wystąpienie "zdarzenia", z którym ustawa wiąże skutek wygaśnięcia prawa ochronnego, nie dookreśla tego pojęcia. Posiłkując się zatem prawem wspólnotowym można w tym miejscu wskazać na art. 54 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z dnia 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz. U. L 011, 14/01/1994 P. 0001-0036). Przepis ten określa, iż od daty złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego nie powoduje ono skutków w zakresie, w jakim stwierdzono wygaśnięcie praw właściciela. Zgodnie z powołanym przepisem rozporządzenia wspólnotowego data złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego determinuje ustanie skutków prawnych prawa ochronnego. Z powyższego można wyprowadzić stwierdzenie o tym, jakie znaczenie należałoby przydać wnioskowi o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Skoro data złożenia wniosku jest elementem brzegowym działania prawa właściciela znaku towarowego, to nie będzie błędem przyjęcie tego elementu jako terminu o którym mowa w art. 172 w związku z miernikiem okresu z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Procedura rejestracji znaku uprawnionego (R-113305) została zakończona decyzją o rejestracji z dnia [...] września 1999 r. i licząc od tej daty do dnia złożenia wniosku o wygaśniecie prawa ochronnego na znak skarżącego ([...] października 2006 r.) upłynęło ponad pięć lat. Liczenie tego okresu od dnia złożenia wniosku wstecz również wskazuje na upływ terminu pięcioletniego, bowiem od dnia złożenia wniosku o wygaszenie prawa ochronnego na znak uprawnionego okres pięcioletni rozpoczynał swój bieg od dnia [...] października 2001 r. Jeżeli natomiast przyjąć, jak chce tego skarżący, by okres ten był liczony od dnia [...] sierpnia 2001 r. (data wejścia w życie ustawy Prawo własności przemysłowej) to byłby on także dłuższy niż pięć lat. W tym miejscu należy stwierdzić, iż pogląd skarżącego o zasadności liczenia okresu pięcioletniego nieużywania znaku od daty sporządzenia wniosku o wygaszenie znaku był niezasadny. Zgodnie bowiem z art. 169 ust. 2 p.w.p. postępowanie o stwierdzenie wygaszenia znaku towarowego jest wszczynane na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. Jest to zatem postępowanie "wnioskowe", do którego ma zastosowanie, między innymi, art. 61 § 3 k.p.a. Stosownie do tego przepisu datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wniosek Fabryki Wódek "[...]" S.A. o wygaszenie prawa ochronnego na znak towarowy R-113305 "[...]" wpłynął do Urzędu Patentowego w dniu [...] października 2006 r. i z tą datą [art. 54 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94] należy wiązać skutki wynikające z wszczęciem postępowania o wygaszenie prawa ochronnego, a nie z datą sporządzenia przedmiotowego wniosku ([...] października 2006 r.) przez Fabrykę Wódek "[...]" S.A.

W myśl art. 169 ust. 4 p.w.p. - odpowiednikiem tego przepisu jest art. 10 ust. 2 Pierwszej Dyrektywy - przez używanie znaku rozumie się również używanie znaku:

1) różniącego się od znaku, na który udzielono prawa ochronnego, w elementach, które nie zmieniają jego odróżniającego charakteru;

2) przez umieszczanie znaku na towarach lub ich opakowaniach wyłącznie dla celów eksportu;

3) przez osobę trzecią za zgodą uprawnionego;

4) przez osobę upoważnioną do używania znaku wspólnego albo znaku wspólnego gwarancyjnego.

Nie uważa się natomiast za używanie znaku w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym ani nie jest w kraju wytwarzany na potrzeby eksportu (art. 169 ust. 5 p.w.p.).

Skarżący nie używał znaku R-113305 dla oznaczania wódek itp. alkoholi , w postaci różniącej się w elementach, nie umieszczał tego znaku na opakowaniach takich towarów w eksporcie, znaku nie używała osoba trzecia za zgodą uprawnionego i nie był to znak wspólny używany dla wymienionych alkoholi przez osobę upoważnioną. Skarżący nie wykazał by w ogóle nakładał posiadany znak na tego rodzaju towary. Zgodnie natomiast z art. 169 ust. 6 p.w.p. obowiązek udowodnienia używania znaku towarowego spoczywał na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego. M. L. udowodnił, co nie jest w sprawie sporne, że używał własnego znaku jedynie do oznaczania wina o nazwach podanych w postępowaniu administracyjnym. Nie udowodnił jednak, że nakładał sporny znak na inne alkohole.

Powołanie się na art. 12 Dyrektywy również należało uznać za nietrafne. Zgodnie z tym przepisem uprawnienie do znaku towarowego podlega wygaśnięciu, jeżeli w nieprzerwanym okresie pięciu lat znak ten nie został wprowadzony do rzeczywistego używania w Państwie Członkowskim w powiązaniu z towarami lub usługami, dla których jest zarejestrowany, i nie istnieją żadne uzasadnione powody jego nie używania; jednakże nikt nie może żądać wygaśnięcia praw właściciela znaku towarowego, jeżeli w przedziale czasu pomiędzy upływem pięcioletniego okresu i złożeniem wniosku o wygaśnięcie rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku towarowego; rozpoczęcie lub wznowienie używania w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o wygaśnięcie rejestracji, które nastąpiło najwcześniej w momencie upływu nieprzerwanego pięcioletniego okresu nieużywania, nie jest brane pod uwagę, jeżeli przygotowania do rozpoczęcia lub wznowienia używania podjęte zostały dopiero wówczas gdy właściciel dowiedział się o możliwości złożenia wniosku o wygaśnięcie.

Powołując się na ten przepis skarżący podkreślał, iż nakładając swój znak na wina zachowywał prawo ochronne dla wszystkich napojów alkoholowych. Znak "[...]" (R-113305) został zarejestrowany według klasyfikacji nicejskiej dla towarów w Klasie 33. Rejestracja obejmowała napoje alkoholowe. Dla uprawnionego ze znaku fakt uzyskania prawa ochronnego znaczył tyle, iż pod zarejestrowanym znakiem był uprawniony, a także zobowiązany, do nakładania znaku na wszystkie towary określone jako napoje alkoholowe. Jak już podkreślono znak był używany jedynie dla oznaczania win. Istotą jednak zarzutu skarżącego było to, iż dla utrzymania prawa ochronnego z rejestracji, w jego ocenie, wystarczającym było nakładanie znaku na jakikolwiek produkt z dziedziny napojów alkoholowych.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić bowiem prowadziłoby ono do wniosku, iż używając znaku jedynie dla jednego rodzaju towaru z klasy "napoje alkoholowe" skutkowałoby zachowaniem prawa ochronnego dla wszystkich towarów z tej klasy, pomimo nieużywania znaku przez okres pięcioletni dla tych innych towarów w tej samej klasie. Rozwiązanie takie jest nie tylko nielogiczne lecz przede wszystkim przekreślałoby znaczenie rejestracji i wyboru dla danego znaku określonych dóbr, na które ma się rozciągać prawo wyłączne. Argumentem za odrzuceniem tej koncepcji jest również reguła częściowego wygaszenia prawa ochronnego, zakładająca usunięcie z wykazu z rejestru tylko tych towarów lub usług, dla których znak nie był używany zgodnie z wymogami ustawowymi - art. 171 p.w.p. (por. Obowiązek używania znaku towarowego, Studium z Prawa Polskiego na tle prawnoporównawczym, M. Trzebiatowski, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2007, s. 415-416).

Dla uzasadnienia swojego stanowiska, powołanie się przez skarżącego na glosę M. Kępińskiego do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 r. (sygn. akt I CK 626/04) – "Nie trzeba używać znaku dla wszystkich usług lub towarów objętych rejestracją. Wystarczy, gdy używamy go dla niektórych z nich, należących jednak do usług tego samego rodzaju. Taki wniosek można wyprowadzić z art. 171 p.w.p." - nie było trafne. Glosator wyprowadził bowiem swój wniosek z treści art.171 p.w.p., zgodnie z którym wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy może mieć charakter częściowy – jeżeli przyczyna wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy dotyczy jedynie niektórych towarów, wygaśnięcie prawa odnosi się tylko do tych towarów. Uprawniony ze znaku nie ma więc obowiązku nakładania znaku na wszystkie towary z klasy, w której znak został zgłoszony, gdyż wystarczy by używał go jedynie dla niektórych towarów z tej klasy. W takiej sytuacji nie można wygasić uprawnionemu znaku w stosunku do wszystkich towarów, na który został zgłoszony i to jest oczywiste, bowiem znak był/jest używany lecz nie dla wszystkich towarów objętych daną klasą. Nie niweczy to jednak prawa Urzędu Patentowego do wygaszenia znaku co do niektórych towarów, na podstawie art. 171 p.w.p., co do których znak nie był używany.

Podobnie sytuację taką reguluje Pierwsza Dyrektywa w art. 13 zgodnie z którym, jeżeli podstawy do odmowy rejestracji, wygaśnięcia lub stwierdzenia nieważności znaku towarowego istnieją jedynie w odniesieniu do niektórych towarów lub usług, dla których ten znak towarowy został zgłoszony lub zarejestrowany, odmowa rejestracji, wygaśnięcie lub stwierdzenie nieważności będzie dotyczyło jedynie tych towarów lub usług.

Wychodzi się więc z założenia, iż ochronny skutek używania znaku, w ramach wykazu danej klasy, jest ograniczony jedynie do towarów lub usług, których to używanie bezpośrednio dotyczy (vide M. Trzebiatowski jw. s. 189 i powołany tam wyrok WSK w Hamburgu z 3 lipca 1997 r., 3 U 193/96, w sprawie "Matador", GRUR 1997, z 11, str. 843 i następne).

W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy stwierdził wygaśnięcie znaku skarżącego co do napojów alkoholowych poza winem, gdyż uprawniony ze znaku "[...]" (R-113305) wykazał się używaniem znaku jedynie co do tego towaru mieszczącego się w Klasie 33.

Skarżący wskazywał na, jak to określił, przygotowania prowadzone w celu rozpoczęcia produkcji i sprzedaży wódki pod posiadanym znakiem towarowym "[...]". Okoliczności te miały być przeszkodą do stwierdzenia wygaśnięcia jego znaku. Obszernie opisany proces podjętych starań, by wprowadzić pod posiadanym znakiem wódkę na rynek, nie powiódł się.

Należy zatem w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt, iż starania podjęte przez skarżącego, na skutek poniesienia pierwszego niepowodzenia, nie były dalej kontynuowane. Skarżący uznał, że nie miał szans wejścia na rynek ze swoim znakiem towarowym, a brakiem tych szans "obciążył" sytuację na rynku, stwierdzając, że był to ważny powód, o jakim mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nieużywania znaku. Podkreślenia natomiast wymaga, iż starania te nie polegały na używaniu znaku w rozumieniu art. 169 ust. 4 p.w.p. lub art. 10 ust. 2 Pierwszej Dyrektywy Nr 89/104/EWG.

W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę okoliczności wskazanych przez skarżącego, nie można uznać za ważny powód rzeczywistego nieużywania znaku w rozumieniu przepisu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W tym miejscu Sąd podzielił motywy zaskarżonej decyzji, w których organ administracji podał przykładowo jakie okoliczności można by zaliczyć do ważnych powodów nieużywania znaku. Można wykazywać także inne okoliczności zaliczane do takich powodów lecz zawsze muszą to być okoliczności obiektywnie niezależne od uprawnionego co do rzeczywistego używania przez niego znaku towarowego. To że rynek sprzedaży wódek robi się dla producentów coraz ciaśniejszy powinno być dla producentów tego alkoholu okolicznością znaną i nie można uznać, iż fakt ten jest ważnym powodem nieużywania znaku, gdyż w dalszym ciągu pojawiają się na nim nowi sprzedawcy nowych odmian tego towaru, co dowodzi, że istnieją jeszcze możliwości pomieszczenia na rynku producentów tego artykułu.

Zdaniem Sądu, czynności określone przez skarżącego jako przygotowanie do wejścia na rynek ze swoim znakiem dla oznaczania wódek, można było uznać zaledwie jako wykazanie się zamiarem używania znaku, a nie rzeczywistym jego używaniem o jakim mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 p.w.p. oraz w art. 12 ust. 1 i art. 10 ust. 2 Pierwszej Dyrektywy. Nadto swojego zamiaru rzeczywistego używania znaku przedsiębiorca nie uzewnętrznił, na przykład, przez umieszczanie posiadanego znaku towarowego na reklamach wódek, która byłaby dostępną na rynku krajowym lub w eksporcie, bądź przez wystawiennictwo tego towaru lub jego opakowań ze znakiem towarowym lub przez nakładanie go na fakturach dotyczących wódek. Dlatego jego działania, określanego jako przygotowanie do rozpoczęcia używania znaku towarowego dla wódek, nie można uznać za przygotowanie o jakim mowa w art. 170 ust. 2 p.w.p. uzasadniające, stosownie do art. 170 ust. 1 p.w.p., oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania (art. 7 oraz art. 80 k.p.a.), a w szczególności do zarzutów dotyczących strony dowodowej kontrolowanego postępowania, należało uznać je za nieuzasadnione. Kodeksowa zasada swobodnej oceny dowodów przez organy administracyjne, wynikająca z art. 80 k.p.a., wyłącza zasadniczo możliwość odmiennej oceny przez sąd administracyjny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych [por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2056/03, (nie publikowany) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 5203/98]. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie organ administracji uwzględnił wszystkie dowody zgromadzone w sprawie i odniósł się do nich w uzasadnieniu decyzji z zastosowaniem odpowiednich przepisów prawa przy właściwej ich interpretacji. To, że skarżący przyjmuje inną interpretację stanu faktycznego i zastosowanych przepisów, niż Urząd Patentowy, nie dowodzi jeszcze dowolności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie jest bowiem organem kolejnej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór, w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, jest słuszny, gdyż sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 36/97). Innymi słowy, jeżeli postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone poprawnie, jak w rozpoznawanej sprawie, to organ administracji publicznej nie dokonuje rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa, a sąd, w ramach kontroli orzeczniczej organu administracji publicznej nie może rozstrzygnięcia takiego zakwestionować, gdyż – jak to wyżej wskazano – sprawuje on kontrolę tylko pod kątem legalności orzeczenia, nie zaś jego słuszności.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.