Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 297/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] lipca 2012 r.


UZASADNIENIE

D. S. (dalej też jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], który po rozpoznaniu jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3 000zł za przejazd na odcinku drogi krajowej nr [...] na odcinku węzeł [...] bez uiszczenia opłaty elektronicznej - utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej "kpa"), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm., zwanej dalej "udp") oraz załącznika nr 1 pkt 3 lit. d do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011r., Nr 80, poz. 433), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 1265 - zwanej dalej "utd")

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...].07.2012 r. o godzinie [...] czasu lokalnego, na odcinku drogi krajowej nr [...] w miejscowości [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej pojazd ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekraczała 3,5 t.

Droga krajowa po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu samochodowego została wyszczególniona w załączniku nr 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. 2011, nr 80, poz. 433).

Po zatrzymaniu pojazdu do kontroli ustalono, że znajdowało się w nim urządzenie marki viaBOX Kapsch. Następnie stwierdzono, że w dniu [...].07.2012r. o godz. [...] czasu lokalnego kontrolowany pojazd kierowany przez D. S. przejechał przez stację poboru opłat nr [...] na odcinku drogi krajowej nr [...] na odcinku węzeł [...] ujętej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. 2011, nr 80, poz. 433), nie posiadając środków na koncie i tym samym bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Zdarzenie to zostało zarejestrowane jako "incydent" pod numerem [...]. Kierowca okazał wykresówkę opisaną za dzień [...].07.2012r. (rejestrującą aktywność również z dnia [...].07.2012r.), z której wynika, że to on prowadził w tym dniu kontrolowany pojazd. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie następujących dowodów: protokół kontroli z dnia [...].07.2012r. nr [...], dowody rejestracyjne skontrolowanego zespołu pojazdów, wykresówka kierowcy D. S. użytkowana w dniach [...].07.2012r.

Na tej postawie organ stwierdził, że korzystający z drogi publicznej – D. S. - w dniu [...] lipca 2012r. nie uiścił opłaty za przejazd po płatnym odcinku autostrady [...], o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp i decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nałożył na kierującego pojazdem karę pieniężną w wysokości 3.000 zł, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Skarżący D. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że naruszono przepisy art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 108 kpa oraz art. 131 udp, gdyż opłata elektroniczna za kontrolowany przejazd została uiszczona. Wskazał, ze karę pieniężną nałożono wyłącznie za incydentalny brak środków na koncie Pre-Pay, gdy strona uiściła opłatę za przejazd z wyprzedzeniem. Natomiast wpływ środków na konto nastąpił z opóźnieniem. Tym samym zaskarżoną decyzją nałożono karę nie za brak opłaty elektronicznej lecz za brak środków na koncie w systemie Pre-Pay. Zarzucił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania wręczono mu już po wydaniu decyzji administracyjnej. W postępowaniu nie ustalono prawdy materialnej i nie wystąpiono do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z zapytaniem, czy opłata za sporny przejazd została uiszczona.

Skarżący ponadto podnosił, że rozstrzygnięcie wydano w imieniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego, a widniejący na decyzji podpis wskazuje, iż wydał ją [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, a precyzyjniej -pracownik tego organu. Jego zdaniem, w treści decyzji winno znajdować się wskazanie, że decyzję wydano w imieniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego, w którego imieniu występuje [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, w którego imieniu działa wymieniony z imienia i nazwiska pracownik i należało wskazać, że decyzję wydano na podstawie stosownych upoważnień. Te uchybienia uzasadniają, w ocenie strony uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

W dniu [...].11.2012r. wnioskodawca złożył wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania reklamacyjnego wszczętego przez stronę u operatora elektronicznego systemu poboru opłat.

Rozpoznając ponownie sprawę Główny Inspektor Transportu Drogowego potwierdził ustalenia i ocenę, że korzystający z drogi publicznej – D. S. - w dniu [...] lipca 2012r. nie uiścił opłaty za przejazd po płatnym odcinku autostrady [...] za przejazd pojazdem ciężarowym marki [...] o nr rej. [...], czego konsekwencją było prawidłowe nałożenie na kierującego pojazdem kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Organ wskazał, że według art. 13k ust. 4 udp kary pieniężne, o których mowa w art. 13k ust. 1 udp, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13 1 ust. 1 udp. Art. 50 pkt 1 lit. j utd przewiduje, że do zadań Inspekcji należy kontrola prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b utd Główny Inspektor Transportu Drogowego jest organem właściwym w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych, na zasadach określonych w udp. Zgodnie z art. 51 ust. 7 utd Główny Inspektor Transportu Drogowego może w sprawach, o których mowa w ust. 6 pkt 1 lit. a i b, upoważnić do działania w jego imieniu wojewódzkiego inspektora transportu drogowego. Główny Inspektor działając w oparciu o tę podstawę prawną upoważnił wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego do działania w jego imieniu. Zgodnie zaś z art. 51 ust. 5 utd czynności związane z realizacją zadań określonych w art. 50 pkt 1 w zakresie określonym w art. 68-75 wykonują inspektorzy Inspekcji. Stosownie do treści art. 56 ust. 1 pkt 3 utd inspektor ma prawo do nakładania i pobierania kar pieniężnych oraz grzywien w drodze mandatów karnych w zakresie określonym w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Według art. 13 1 ust. 1 pkt 2 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego.

Organ odwoławczy powołał się na przeprowadzone postepowanie wyjaśniające, a mianowicie, pismem z dnia 24.09.2012 r. zwrócił się z zapytaniem do [...] Sp. z o.o. z zapytaniem, czy została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd pojazdem o nr rej [...] w dniu [...].07.2012r. o godzinie [...] na drodze krajowej nr [...], czy użytkownik składał reklamację w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBOX z czy umowa zawarta z użytkownikiem urządzenia viaBOX przewidywała możliwość uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, czy użytkownik wymieniał urządzenie viaBOX.

Pismem z dnia [...].11.2012 r. [...] Sp. z o.o. tj. operator elektronicznego systemu poboru opłat udzielił odpowiedzi na ww. pismo z którego wynika, że opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem na wskazanym odcinku drogi nie została uiszczona, użytkownik pojazdu o w/w nr rej. nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBOX a umowa zawarta z użytkownikiem nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu (umowa w trybie przedpłaconym).

W powyższym piśmie podano natomiast stan salda konta użytkownika z dnia [...] lipca 2012r. z godziny [...] zamiast [...] lipca 2012r. z godziny [...]. W związku z powyższym, organ ponownie pismem z dnia [...].11.2012r. zwrócił się do [...] Sp. z o.o. tj. o wskazanie stanu salda konta klienta w dniu [...].07.2012r. tuż przed godziną [...].

Pismem z dnia [...].12.2012r. [...] Sp. z o.o. udzieliło informacji, że stan salda konta w powyższym dniu, o tej godzinie wynosił 0,00 złotych.

Organ rozpatrujący sprawę ponownie uznał, że powyższe okoliczności stanowią, że nie ulega wątpliwości, że oplata elektroniczna za przejazd w dniu [...].07.2012r. o godzinie [...] na autostradzie [...] nie została uiszczona.

Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ zważył, że z informacji udzielonych przez operatora elektronicznego poboru opłat wynika, że za przejazd odcinkiem autostrady [...] objętym monitoringiem bramownicy o nr [...] opłata elektroniczna nie została pobrana. Powodem niepobrania opłaty był natomiast brak jakichkolwiek środków na koncie użytkownika urządzenia viaBOX w chwili wjazdu na powyższy odcinek drogi krajowej. Za błędne uznał stanowisko strony, że karę nałożono za incydentalny brak środków. Umowy w trybie przepłaconym wymagają, by opłata elektroniczna została uiszczona z góry, a nie już po dokonaniu przejazdu. Użytkownik konta nie miał żadnych środków na swoim koncie, zatem nie mógł przed wjazdem na odcinek węzeł [...] z wyprzedzeniem uiścić opłaty elektronicznej.

Uznał, że zarzut naruszenia czynnego udziału strony w postępowaniu jest bezzasadny. Strona postępowania administracyjnego była jednocześnie osobą kontrolowaną, brała zatem bezpośredni udział w przeprowadzonej kontroli i miała zapewnioną możliwość zgłaszania uwag do protokołu kontroli. Strona zapoznała się z treścią naruszenia oraz sposobem w jaki dokonano ustalenia naruszenia. Była także poinformowana o treści art. 10 kpa.

Organ wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, w tym z treści zaskarżonej decyzji, że postępowanie administracyjne od samego początku było prowadzone przez właściwy organ, to jest przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zgodnie z art. 51 ust. 6 lit. b utd. Poszczególne czynności aż do wydania decyzji były prowadzone przez osoby działające w upoważnieniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego, zgodnie z posiadanymi upoważnieniami. Inspektor transportu drogowego był upoważniony do działania w imieniu [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, a [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego był upoważniony do działania w imieniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Taki ciąg upoważnień został wymieniony w części końcowej zaskarżonej decyzji i jest zgodny z obowiązującymi przepisami. Ten sam inspektor podpisał protokół kontroli i zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Faktycznie to on prowadził czynności wobec skarżącego w dniu kontroli. Skoro był on upoważniony do działania w imieniu Głównego Inspektora Transportu Drogowego, o czym świadczy treść decyzji, wobec tego faktycznie postępowanie prowadził Główny Inspektor Transportu Drogowego, a więc organ właściwy, przez osobę działającą w jego imieniu. Stosownie do art. 51 ust. 7 utd Główny Inspektor Transportu Drogowego może w sprawach, o których mowa w art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. a i b utd (a więc także w sprawach związanych z kontrolą uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych), upoważnić do działania w jego imieniu Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Główny Inspektor, działając w oparciu o tę podstawę prawną, upoważnił wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego do działania w jego imieniu, w tym także [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Według art. 131 ust. 1 pkt 2 udp do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3 udp, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k udp, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego

Organ wskazał, że przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidują wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej, a więc jakiekolwiek fakty wskazujące na przyczyny nieuiszczenia opłaty elektronicznej nie mają wpływu na treść decyzji administracyjnej, a wszystkie decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej mają charakter decyzji związanych.

Ponadto stwierdził, że umocowanie do sporządzenia protokołu kontroli przez inspektora Inspekcji Transportu Drogowego wynika z przepisu art. 13 1 ust. 2 udp w zw. z przepisem § 6.1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2011 r. w sprawie trybu, sposobu i zakresu kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podnosił naruszenie przepisu art. 7, 8, 9, 10 oraz 108 kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 131 ust 1 pkt 2 oraz art. 13k ustawy o drogach publicznych. W szczególności zarzucił, że w sprawie naruszono procedurę administracyjną bowiem nie przeprowadzono postępowania dowodowego w zakresie dowodów wnioskowanych w piśmie skarżącego z dnia 18 grudnia 2012 r. Nadto w treści zaskarżonej decyzji nie wypowiedziano się, czy wnioski te oddalono, a jeżeli tak to nie wskazano przyczyn ich oddalenia.

Skarżący podniósł, że w treści zaskarżonej decyzji brak jest również odniesienia się do postępowania do postępowania reklamacyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie przez [...] sp. z o.o., w sprawie numer: [...] oraz numer [...] oraz do wyników tego postępowania, w którym powyższa Spółka wskazała na rzeczywistą przyczynę braku pobrania środków z konta skarżącego - tj. na zakłócenia w komunikowaniu się pomiędzy urządzeniem Viabox, a infrastrukturą przydrożną.

Jego zdaniem, także naruszono zasadę jego czynnego udziału w sprawie, gdyż do wystąpienia ze skargą nie udostępniono mu kopii dokumentów, o które wnioskował, przez co nie mogł w pełnym zakresie zaskarżyć decyzji. Wskazał, że [...] sp. z o.o., w sprawie numer: [...] oraz numer [...] kierował pisma jedynie do GITD, a nie kierował żadnych odpisów tych pism do niego, a GITD pomimo wniosków nie wydał mu kopii tych pism, co pozbawiło go prawa do czynnego udziału w sprawie.

Wskazując na powyższe uchybienia wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja i decyzja ja poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego, ma bowiem istotny wpływ na kształtowanie całego postępowania, a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu w tymże postępowaniu.

Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych w sprawie po to, aby stworzyć jej rzeczywisty obraz i właściwie zastosować normę prawa materialnego. Realizacja tej zasady wiąże się ściśle z realizacją, wyrażonej w art. 6 kpa zasady praworządności.

Z treści art. 7 kpa wynika obowiązek organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Oznacza to, że nie może przyjąć całkowicie biernej postawy, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy przez stronę.

Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej powinien podjąć się czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podnieść, że organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 7, 77 § 1 kpa, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia faktyczne budzą jednak zasadnicze wątpliwości.

Organ ustalił, iż skarżący nie uiścił opłaty za przejazd w dniu [...] lipca 2012r. o godz. [...] czasu lokalnego, kiedy pojazd kierowany przez niego przejechał przez stację poboru opłat nr [...] na odcinku drogi krajowej nr [...] na odcinku węzeł [...] ujętej w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. 2011, nr 80, poz. 433), nie posiadając środków na koncie i tym samym bez uiszczenia opłaty elektronicznej - z powodu braku środków na koncie. Oparł się jedynie na pisemnym wyjaśnieniu [...] Sp. z o.o. uznając je za całkowicie wiarygodne z uwagi na fakt, iż podmiot ten jest odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat.

Jednocześnie organ uchylił się od przeprowadzenia dowodów wskazanych przez skarżącego w piśmie z dnia 18 grudnia 2012 r. i oceny tych dowodów na tle dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego. Uchylił się od rozstrzygnięcia, dotyczącego wniosku o uzupełnienie postepowania dowodowego mimo, że skarżący w całości kwestionował ustalenia faktyczne i miał ku temu podstawy. Wbrew ustaleniom organu w zakresie przyjęcia, ze nie toczyło się żadne postepowanie reklamacyjne, skarżący złożył pismo viaTOLL Centrum Obsługi Klienta z 12 grudnia 2012r., które tym ustaleniom przeczy – podważając wiarygodność ustaleń faktycznych. Pismo skarżącego wraz z pismem viaTOLLu wpłynęło do organu w dniu 20 grudnia 2012r, decyzja ostateczna wydana została [...] grudnia 2012r. bez jakiejkolwiek refleksji organu odnoście informacji viaTOLLu, że saldo na umowie Skarżącego w dniu [...] lipca 2012r. o godz. 00.00 wynosiło 34,18 zł, a dokonana weryfikacja raportu zestawienia konta użytkownika (skarżącego) wykazała brak komunikacji pomiędzy urządzeniem pokładowym viaBOX, a infrastrukturą przydrożną.

Organ rozpoznając ponownie sprawę nie odniósł się do tego dowodu, nie ocenił go pod kątem wpływu na wynik sprawy. Odpowiedzialność na gruncie prawa administracyjnego jest odpowiedzialnością obiektywną w tym sensie, że nie zależy od istnienia winy, bądź złej wiary po stronie naruszającego przepisy. Nie można jednakże interpretować jej w ten sposób, aby w jej zakres włączać możliwe sytuacje, które leżą po stronie podmiotu działającego w imieniu państwa. Taką okolicznością może być podnoszona przez skarżącego wadliwość urządzenia Viabox bądź nieprawidłowe działanie systemu na linii Viabox – bramownica. Wyjaśnienia wymagała zatem sprawa reklamacji działania urządzenia, konsekwentnie podnoszona przez stronę w toku postępowania.

Jak już wskazywał tut. Sąd w wyroku z dnia 4 grudnia 2014r. sygn. akt VI SA/Wa 3227/14 wykazanie wadliwości systemu poboru opłat wykazanie wadliwości systemu poboru opłat z powodów leżących po stronie podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat (w tym przykładowo: wykazanie braku możliwości połączenia urządzenia ViaBox zamontowanego w pojeździe z systemem poboru opłat), a w konsekwencji niepobranie środków dostępnych na koncie użytkownika na dany przejazd po drodze płatnej nie powinno stanowić podstawy do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 udp.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjne wyrażony w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12, w którym zwrócono uwagę na konieczność dokonywania wykładni przepisu art. 13 k. ust.1 pkt 1 udp w zgodzie z art. 2 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku zwrócił uwagę, że prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów a przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego ViaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma [...] natomiast dba o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty. Opłaty wnoszone przez użytkowników systemu Viatoll zasilają konta operatora systemu ([...]), a finalnie Krajowego Funduszu Drogowego (KFD) zarządzanego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. Do KFD trafiają również kary za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach płatnych.

W myśl art. 40a ust. 5 pkt 1 udp Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia tryb, sposób i termin wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania, w tym tryb dokonywania zwrotu nienależnie pobranych opłat elektronicznych.

Na podstawie powyższej delegacji ustawowej Minister Infrastruktury wydał w dniu 30 kwietnia 2011 r. Rozporządzenie w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz. U. z 2011 r. Nr 91, poz.524).

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w razie wniesienia opłaty elektronicznej w formie, o której mowa w § 5 ust. 2 pkt 1 ww Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. przed rozpoczęciem korzystania z sieci dróg krajowych objętych opłatą elektroniczną, w kwocie nie mniejszej niż pozwalająca na odbycie planowanego przejazdu w całości oznacza, że korzystający z drogi płatnej zastosował się do przepisów regulujących kwestie uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg płatnych.

Zdaniem Sądu, jeżeli niepobranie stosownej opłaty wynika z błędów leżących po stronie systemu poboru opłat, to wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 13 k ust.1 pkt 1 udp, za brak opłaty elektronicznej jest w istocie konsekwencją niedopełnienia obowiązku należytego zabezpieczenia systemu poboru opłat przez organ realizujący program rządowy ViaTOLL. W takiej sytuacji, zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest pogląd, że można stronie wymierzyć karę na podstawie wymienionego przepisu.

Na gruncie rozpatrywanego przypadku, wobec ustalenia, że doszło do złożenia reklamacji, w której zakwestionowano prawidłowość działania systemu poboru opłat, organ powinien w sposób rzetelny wyjaśnić dlaczego uznaje, że negatywny wynik takiej reklamacji nie ma wpływu na wynik sprawy.

Wskazane wyżej uchybienia skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni postępowanie dowodowe, uwzględniając w tym względzie wnioski zgłoszone przez stronę w toku postepowania administracyjnego. W tym miejscu należy podnieść, że sąd administracyjny nie przeprowadza co do zasady postępowania dowodowego. W wyjątkowych okolicznościach może dopuścić dowód z dokumentów pod warunkiem, że nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania (art. 106 § 3 p.p.s.a).

Sąd nie ustosunkował się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, wobec jego przedwczesności - z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego odnośnie przyczyn nieuiszczenia opłaty elektronicznej.

Z tych wszystkich względów zaskarżonej decyzji należało postawić zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy i skutkujący jej uchyleniem na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litery c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania sądowo administracyjnego nie orzeczono wobec braku wniosku w tym zakresie.