Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1112/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 art. 145a art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie: Dyrektor Z. Oddziału ARiMR) decyzją z dnia [...] r., nr –[...] , utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej w skrócie: Kierownika Biura Powiatowego ARiMR) z dnia [...] r., nr[....] , w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej z dnia [...] r., nr [...] , o przyznaniu A. A. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. w wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że A. A. złożyła

7 czerwca 2004 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r., w którym zadeklarowała do płatności dwie działki rolne znajdujące się na działce ewidencyjnej [...] obręb B. Gmina D. o łącznej powierzchni [...] ha.

W dniu 15 czerwca 2004 r. producentka zadeklarowała dodatkowo do płatności osiem działek rolnych znajdujących się na czterech działkach ewidencyjnych ([...] obręb Z. Gmina Ł.) o łącznej powierzchni [....] ha.

Po rozpoznaniu wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał A. A. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2004 r. w łącznej wysokości [...] zł, wydając w dniu [...] r. decyzję nr [...] .

W administracyjnym toku postępowania decyzja ta stała się ostateczna.

Następnie, w toku postępowania administracyjnego, prowadzonego w trybie wznowienia postępowania, tj. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej K.p.a., organy obu instancji wydały decyzje z uwagi na ujawnienie się nowych, istotnych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były im znane w tej dacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 1358/06 uchylił je wskazując, że pozew skierowany do Sądu Pracy przez A. A. przeciwko I. K., jakkolwiek mógł być uznany przez organy za nowy dowód w sprawie, to nie był na tyle istotny dla sprawy, aby mógł stanowić podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

W dniu 7 października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po raz kolejny wznowił postępowanie powołując się na nowe istotne dla sprawy okoliczności, nieznane organowi, a mianowicie, że w dniu 7 października 2008 r. organ wszedł w posiadanie:

- dokumentu w postaci protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania nieruchomości rolnej zabudowanej, położonej w M. o powierzchni ogółem [...] ha z dnia 2 lipca 2004 r., sporządzonego pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych Oddziałem Terenowym w S. Jednostką Zasobu w Ł. a I. K. i M. M., co w ocenie organu wskazywało na brak posiadania przez A. A. gruntów rolnych objętych wnioskiem o dopłaty,

- oświadczenia M. M. z dnia 2 października 2008 r. stanowiącego, w ocenie organu, dowód na to, że to on, a nie A. A. od 30 września 2004 r. uprawiał działki [...] obręb Z., przyjmując je od I. K.

Tak wszczęte postępowanie, zakończyło się wydaniem w dniu 28 października 2009 r. przez Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji w części odnoszącej się do odmowy przyznania płatności bezpośrednich i orzeczenia sankcji, oraz orzekł o odmowie przyznania jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 963/09, uchylił rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Sąd uznał bowiem, że organy już wcześniej miały informacje o okolicznościach, które podały jako podstawę wznowienia postępowania, a zatem nie były to nowe dowody (okoliczności) w sprawie.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w administracyjnym toku postępowania wznowieniowego, w dniu 5 sierpnia 2010 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję uznając za nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zeznanie G. H., mające potwierdzić fakt nieużytkowania przez A. A. przedmiotowych działek. W wyniku rozpoznania skargi, wyrokiem z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 783/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uchylił decyzję organu II instancji stwierdzając, że organ pomimo związania wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 963/09, nie zastosował się do oceny prawnej w nim zawartej, na skutek czego doszło do naruszenia art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej, w skrócie p.p.s.a.).

Wydając powyższe rozstrzygnięcie, Sąd wyjaśnił że nadzwyczajny charakter postępowania wznowieniowego nie może służyć organowi jako uzupełnienie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu zwykłym, nawet wówczas gdyby to prowadziło do dokonania odmiennej oceny istniejących okoliczności w dacie wydania decyzji ostatecznej. Jak podkreślił Sąd, zaniechanie przeprowadzenia znanego dowodu, czy też jego powierzchowna ocena nie może być traktowana na równi z brakiem wiedzy organu w tym zakresie. Zatem, moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, a więc udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika tego organu, decyduje o nadaniu mu przymiotu "nowości", w rozumieniu powołanego przepisu. Skarga kasacyjna od wymienionego wyroku została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona (wyrok z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 366/11).

Wobec orzeczenia Sądu z dnia 25 listopada 2010 r. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia [...] r. nr [...] , uchylił decyzję organu I instancji z dnia 31 lipca 2009 r. o odmowie przyznania płatności i nałożenia sankcji oraz stwierdził wydanie decyzji ostatecznej z dnia [...] r., tj. o przyznaniu A. A. płatności, jako wydanej z naruszeniem art. 143b ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. w związku art. 1 pkt 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Podał, że co prawda przesłanka wznowieniowa, określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie istniała, jednakże z powodu upływu czasu, w oparciu o treść przepisu art. 151 § 2 K.p.a. w związku z art. 146 § 1 K.p.a., należało stwierdzić wydanie decyzji z dnia [....] r. z naruszeniem prawa. Rozpoznając skargę wniesioną na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. (wyrok z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt

I SA/Sz 1034/11) stwierdził, że organ wydając ją, dokonał wykładni przepisów prawa materialnego w sposób sprzeczny z poglądem wyrażonym w wyrokach sygn. akt

I SA/Sz 963/09, I SA/Sz 783/10, II GSK 366/11, czym naruszył art. 153 p.p.s.a. i na tej podstawie ją uchylił.

W świetle powyższego Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją z dnia [...] r. nr [....] , uchylił decyzję organu I instancji z dnia 31 lipca 2009 r. oraz odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] r. nr [...] , kończąc tym samym ostatecznie postępowanie wznowieniowe, wszczęte w dniu 27 września 2005 r.

Następnie, postanowieniem z dnia [....] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania A. A. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r., zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] r., nr [...] . Jako podstawę wznowienia organ wskazał przepis art. 145 § 2 K.p.a., uznając że opinia biegłego sądowego - prof. dr hab. H. C., uzyskana w toku postępowania prowadzonego wobec A. A. przez Prokuraturę Rejonową w Ł., dowodzi, że nastąpiło oczywiste sfałszowanie przez wnioskodawczynię dowodu, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W następstwie wszczęcia postępowania wznowieniowego, decyzją z dnia

[....] r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] , którą uchylił decyzję ostateczną z [....] r. W treści tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskodawczyni w 2004 r. wniosła o przyznanie płatności (jednolitej, jak i uzupełniającej płatności obszarowej) do gruntów rolnych o łącznej powierzchni [....] ha. Organ wydając, w dniu 2 września 2005 r., decyzję o przyznaniu płatności przyjął za podstawę dla określenia powierzchni objętej wsparciem wyłącznie dane wynikające z deklaracji. U podstaw zaś uchylenia, wskazanej powyżej, decyzji ostatecznej legła opinia biegłego sądowego, sporządzona na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Ł., zawierająca wskazanie, że [...] ha

z zadeklarowanych przez wnioskodawczynię [....] ha, nie było utrzymane w stanie dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., a także w 2004 r. i nie odpowiadała treści wniosku. W takim stanie faktycznym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że decyzja ostateczna z dnia 2 września 2005 r. obarczona jest wadą, polegającą na oparciu rozstrzygnięcia o fałszywy dowód, na bazie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, co stanowiło z kolei podstawę dla wznowienia postępowania. Stwierdzone zaś przez ten organ przekroczenie powierzchni deklarowanej (więcej niż 30% dla jednolitej płatności obszarowej i więcej niż 20% dla uzupełniającej płatności obszarowej), skutkowało odmową przyznania płatności tego rodzaju.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją pełnomocnik strony wniósł odwołanie, podnosząc naruszenie przez organ art. 145 § 1, art. 145 a lub art. 145 b K.p.a.

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] , Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Odnośnie podstaw wznowienia organ ten zajął stanowisko, że przesłanką do wszczęcia postępowania w trybie wznowieniowym była okoliczność wskazana

w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., tj. fałsz intelektualny wyrażający się w nieprawdziwej treści dokumentu wniosku o dopłaty, w którym A. A. poświadczyła nieprawdę odnośnie powierzchni gruntów uprawnionych do płatności. Powołując się na treść art. 145 § 2 K.p.a. organ wskazał następnie, że przepis ten dopuszcza wznowienie postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub pełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

W ocenie Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, zachodziły podstawy do przyjęcia oczywistości sfałszowania dowodu, poprzez proste zestawienie środków dowodowych znajdujących się w materiałach sprawy, w szczególności opinii biegłego sądowego z zakresu łąkarstwa i melioracji sporządzonej na zlecenie Prokuratury Rejonowej w Ł. Z opinii tej wynika, że A. A. zadeklarowała nieuprawnione do płatności grunty rolne o powierzchni [...] ha. Jak wskazał organ, okoliczność ta jest spójna z innymi dowodami,

w szczególności z zeznaniami świadków: G. H. i P L. Z tego też względu, w ocenie Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, jako zasadne należy ocenić stanowisko, że decyzja o przyznaniu A. A. płatności do gruntów rolnych nieutrzymywanych w całości w dobrej kulturze rolnej sankcjonuje fałsz dowodu, nadając beneficjentowi pomocy daleko idące uprawnienia,

tj. uprawnienie do wypłaty kwoty [...] zł. W ocenie organu, pozostawienie

w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o stan faktyczny, ustalony na podstawie fałszywych dowodów – tu nierzetelnego oświadczenia - stanowiłoby poważną szkodę dla interesu społecznego, gdyż prowadziłoby do uzyskania przez stronę, bezprawnego przysporzenia majątkowego kosztem środków krajowych i unijnych. W przekonaniu Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie przyjął więc, że zachodzą okoliczności ujęte w art. 145 § 2 K.p.a., dopuszczające wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Wprawdzie brak jest orzeczenia sądowego, stwierdzającego fałszerstwo, ale sfałszowanie dowodu jest oczywiste, zaś wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałsz w omawianym przypadku miał bowiem charakter intelektualny, tj. polegał na dobrowolnym i świadomym złożeniu oświadczenia niezgodnego ze stanem faktycznym.

Odnosząc się do terminu do wznowienia postępowania, organ przyjął, że dla wznowienia postępowania, opartego o regulację z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., przepis

art. 146 § 1 K.p.a. wskazuje na termin wynoszący 10 lat od daty doręczenia rozstrzygnięcia. Decyzja ostateczna o przyznaniu wnioskodawczyni płatności została doręczona w dniu 6 września 2005 r., w związku z czym okres 10 lat, w dacie wydania decyzji wznowieniowej, nie minął. Jednocześnie organ wskazał, że nie mogła zaistnieć przesłanka negatywna z art. 146 § 2 k.p.a., zakazująca uchylania decyzji w sytuacji, gdy nowe rozstrzygnięcie miałoby być w swej istocie tożsame z uchylonym, gdyż biegły sądowy stwierdził znaczące (o [...] %) zawyżenie przez wnioskodawczynię powierzchni deklarowanej w stosunku do uprawnionej. W związku z tym decyzja uwzględniająca wyniki ekspertyzy biegłego bezwzględnie odbiega od treści decyzji ostatecznej z dnia 2 września 2005 r., nr[...] .

W kwestii odmowy przyznania płatności organ podał, że A. A. wystąpiła w o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych do powierzchni [...] ha. W toku postępowania wznowieniowego ustalono, że część deklarowanych działek nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r.

Z okolicznością tą, obowiązujące na rok 2004 przepisy wspólnotowe, ujęte w art. 143b ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003, wiązały kategoryczny zakaz występowania o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Przywołana regulacja ustalała bowiem, że uprawnione do wsparcia w zakresie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych są jedynie te grunty, które we wskazanej dacie znajdowały się w stanie dobrej kultury rolnej. Zasada ta, wprowadzona do prawodawstwa unijnego Traktatem Akcesyjnym obowiązuje do chwili obecnej i przeniesiona została do innej regulacji prawa wspólnotowego (art. 55 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 73/2009).

Dowody w postaci zeznań świadków i opinii biegłego sądowego w zakresie łąkarstwa i melioracji, uzyskanej w wyniku wszczęcia w dniu 15 listopada 2010 r. przez Prokuraturę Rejonową w Ł. śledztwa, wykazały, że trwałe użytki zielone, zadeklarowane na działce ewidencyjnej nr [...] (cała działka rolna[...] ) oraz na części działki ewidencyjnej nr [...] (cała działka rolna [...] i część działki rolnej[...] ) nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Z kolei, działalność rolnicza na działce ewidencyjnej nr [...] (działka rolna [...] nie była 2004 r. prowadzona w zgodzie z zasadami dobrej praktyki rolniczej i była niezgodna z zalecaną dla opcji zgłoszonej we wniosku. Niedopuszczalnym było zatem uznanie powierzchni trwałych użytków zielonych zlokalizowanych na działkach nr [...] ha - cała działka rolna[...] ), nr [...] ha -cała działka rolna [...] - [...] ha plus część działki rolnej [...] ha) oraz nr [...] ha - cała działka rolna [...] ) zgłoszonych przez A. A. do płatności. Całkowity zakwestionowany przez biegłego areał wynosił [...] ha.

Tym samym uprawniona do wsparcia była powierzchnia [...] ha, a procentowo wyrażona rozbieżność między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wyniosła [....] powierzchni stwierdzonej. Wobec tego, na podstawie art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003, w ocenie organu, należało odmówić przyznania wnioskodawczyni jednolitej płatności obszarowej, oraz na podstawie art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, odmówić przyznania uzupełniającej płatności obszarowej.

Organ podkreślił, że A. A., składając w dniu 7 czerwca 2004 r. wniosek, a następnie dokonując jego zmiany, podpisała zawarte w treści wniosku oświadczenie, iż znane są jej skutki składania fałszywych zeznań, wynikające z art. 297 § 1 Kodeksu karnego. To na niej ciążyła zatem odpowiedzialność za prawidłowe, zgodne ze stanem faktycznym odzwierciedlenie stanu i powierzchni posiadanych w wskazanych we wniosku o dopłaty użytków rolnych.

Reasumując, organ dodał także, że ubieganie się o płatności nie stanowi obowiązku, ale jest uprawnieniem, z którego rolnik może, ale nie musi skorzystać.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na opisaną powyżej decyzję pełnomocnik A. A. wniósł o stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że istota sporu nie dotyczy podstaw wznowienia postępowania, ale błędu organu polegającego na przyjęciu, że przesłanki wznowienia postępowania są identyczne, jak uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania.

Następnie pełnomocnik zarzucił, że w zaskarżonej decyzji organ nie wykazał "oczywistości fałszu" jako podstawy wznowienia oraz, że wobec opinii biegłego, przesłanka taka nie zachodziła. Fałsz nie był bowiem oczywisty skoro zachodziła konieczność zasięgnięcia opinii biegłego. Do uchylenia decyzji mogło zatem dojść wyłącznie po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, dotyczącego fałszu dowodu. Zatem, z uwagi na fakt, że dotychczas takie orzeczenie nie zapadło, wydanie zaskarżonej decyzji było nieuprawnione. Poza tym organ bezpodstawnie uchylił sporną decyzję- ostateczną bez zaistnienia koniecznej podstawy prawnej wynikającej z treści art. 145 § 1 K.p.a., art. 145 a |K.p.a. lub art. 145 b K.p.a.

W ocenie pełnomocnika strony skarżącej, organ zaniechał także

w przedmiotowej sprawie badania przesłanki zaistnienia poważnej szkody dla interesu społecznego wskazanej w art. 145 § 2 K.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy,

że jest ona prawidłowa.

Postępowanie administracyjne prowadzone było, w nadzwyczajnym trybie wznowieniowym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznych.

Podstawy wznowienia postępowania wymienione są enumeratywnie w art. 145 § 1 i art. 145 a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej, w skrócie K.p.a.

Wznowienie postępowania w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną jest odstępstwem od zasady stabilności decyzji wyrażonej w art. 16 K.p.a.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się do zbadania tego, czy organ w sposób prawidłowy ocenił stan faktyczny sprawy przez pryzmat art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 2 K.p.a. A także, czy zasadnie uchylił decyzję ostateczną z 2 września 2005 r. na podstawie art. 151 § 1 ust. 2 wymienionej ustawy.

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Z kolei, zgodnie

z art. 145 § 2 K.p.a. z powyższej przyczyny (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.) postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu bądź wydanie decyzji w wyniku przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej

w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi oraz związku przyczynowego zachodzącego pomiędzy przestępstwem a wydaniem decyzji, na podstawie którego stwierdzić można wydanie decyzji w wyniku przestępstwa.

Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 K.p.a., wskazać należy, że fałsz dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana. Fałsz ten może przybierać przy tym zarówno formę fałszu materialnego, a więc co do formy dokumentu, jak i intelektualnego, co do treści dokumentu, gdy jego forma jest autentyczna (por. B. Graczyk, Postępowanie administracyjne, Warszawa 1953, s. 113, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 24 września 2008 r., II SA/Sz 1203/07, LEX nr 515333).

Przez oczywistość fałszu dowodu należy rozumieć też przypadki, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika, że np. zeznania strony złożone w trybie jej przesłuchania są fałszywe (zob. Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz - Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Wydanie IX, Beck 2008, str. 660)

Konieczne jest również, aby na podstawie tych fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Cechę istotności będą miały te okoliczności, które dotyczą faktów prawotwórczych, tj. wpływają na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (por. J. Borkowski (w:) Komentarz, 1985, s. 219).

Sfałszowanie dowodu musi być jednak potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Od tego warunku kodeks postępowania administracyjnego wprowadza dwa wyjątki. Pierwszy z nich wymieniony jest w art. 145 § 2 K.p.a. i dotyczy możliwości wznowienia, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Oczywistość musi więc dotyczyć cech zewnętrznych fałszu.

Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa muszą być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 1998 r., SA/Sz 245/98, LEX nr 34900). Obie te przesłanki muszą zatem wystąpić łącznie, a w razie jakichkolwiek wątpliwości nie można w tym trybie uchylić decyzji (R. Stankiewicz (w:) Komentarz 2011, s. 818).

Przechodząc od powyższych rozważań do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości fakt, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich złożony w 2004 r. przez Annę A. obejmował działki niespełniające wymogów niezbędnych dla przyznania wsparcia tego rodzaju. Strona ubiegała się o płatności (zarówno w zakresie jednolitej, jak i uzupełniającej płatności obszarowej) do [...] ha, w sytuacji gdy znacząca część tych gruntów ([...] ha) nie mogła być objęta takim wsparciem.

Wniosek strony stanowił podstawę do wydania decyzji nr [...] z dnia 2 września 2005 r. przyznającej A. A. wsparcie do pełnej powierzchni ujętej w złożonym we wniosku oświadczeniu.

W 2009 r. organ uzyskał zeznania świadków, wskazujące na możliwość złożenia przez wnioskodawczynię w 2004 r. niezgodnego z faktami oświadczenia.

W toku postępowania prokuratorskiego, wszczętego z zawiadomienia Kierownika Biura Powiatu Ł. ARiMR sporządzona została opinia biegłego sądowego,

z której wynika, że [...] ha z zadeklarowanych [...] ha nie było w omawianym okresie utrzymane w stanie dobrej kultury rolnej, względnie nie odpowiadała treści wniosku.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że powyższe okoliczności uzasadniały wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia 2 września 2005 r., jak również wycofanie wymienionej decyzji z obrotu prawnego z obrotu prawnego, jako opartej

w całości o dowód (wniosek o przyznanie płatności), który okazał się fałszywy (fałsz intelektualny).

W świetle ustaleń biegłego sądowego, zeznań świadków oraz pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, sfałszowanie tego dokumentu jest oczywiste, zawierał on bowiem w swoim wykazie działek także takie, które nie mogły być objęte płatnościami. O oczywistości tego fałszu przesądza proste zestawienie treści wniosku z opinią biegłego, a także z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, jak zeznania G. H., P. L., protokołem oględzin działek ewidencyjnych nr[...] , nr [...] oraz [...] z 9 czerwca 2009 r., a także wyjaśnieniami złożonymi prze A. A. w trakcie prowadzonego przeciwko niej postępowania przygotowawczego o czyn z art. 297 § 1 i in. Kodeksu karnego, w których podawała ona min. odnośnie działki nr [...] , że nie wykorzystywała jej rolniczo w sposób wskazany we wniosku.

Nie ulega także wątpliwości, że stwierdzona fałszywość wniosku o przyznanie płatności z 7 czerwca 2006 r. była okolicznością istotną dla sprawy bowiem dokument powyższy stanowił podstawę do przyznania skarżącej płatności na 2004 r.

Z tego też względu, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, fałszywość wniosku przedłożonego przez stronę jest oczywista. W związku z tym, wbrew zarzutowi skargi zasadnym było - zarówno wznowienie postępowania, jak

i uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 145 § 2 K.p.a.

Sąd nie podziela argumentów skargi, że z uwagi na fakt, że regulacja z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. przywołuje jedynie regulację z art. art. 145 § 1 K.p.a., art. 145 a K.p.a. i art. 145 b K.p.a., powoływanie jako podstawy rozstrzygnięcia przez organ art. 145 § 2 K.p.a., wskazuje praktycznie na brak podstawy prawnej do wydania decyzji.

Niewątpliwie w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Regulacja z art. art. 145 § 2 K.p.a. stanowi, że z przyczyn w wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu bądź wydanie decyzji w wyniku przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

W ocenie Sądu, brzmienie powyższej regulacji dotyczy wyjątku w kwestii możliwości wznowienia, niemniej, w przypadku dokonania wznowienia na tej podstawie, nie wykluczona jest możliwości wydania rozstrzygnięcia z art. 151 § 2 K.p.a. Trudno bowiem przyjąć, że samo wznowienie postępowania może w jakikolwiek sposób przyczynić się do uniknięcia niebezpieczeństwa dla zdrowia lub życia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Tak więc, chociaż powyższy przepis dotyczy wznowienia postępowania, w ocenie Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, stanowi uzupełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. uzasadniającej, w przypadku kumulatywnego zaistnienia przesłanek z art. 145 § 2 K.p.a. (sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego), uchylenie decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.

Odnosząc się do poruszonej w skardze kwestii domniemanego braku badania przez organ, czy interes społeczny mógłby ucierpieć w wyniku wykonania decyzji przyznającej płatność, wskazać należy, że właściwe rozważania zostały zawarte

w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Także w tym zakresie zgodzić należy się z organem odwoławczym,

że okoliczność, iż wykonanie decyzji pociągnęłoby za sobą wypłatę znacznej kwoty środków pochodzących pospołu z budżetu krajowego i wspólnotowego na rzecz osoby, której wsparcie takie się nie należy, stanowiłoby poważną szkodę dla interesu społecznego.

Mając zatem na uwadze powyższe, podniesione w skardze zarzuty ocenić należało jako niezasadne.

Z uwagi na fakt, że w skardze nie poniesiono zarzutów dotyczących zasadności merytorycznego uchylenia decyzji ostatecznej z 2 września 2005 r. wskazać jedynie należy, że rozbieżność wynikająca z zestawienia powierzchni objętej wsparciem i spełniającej wymogi była na tyle duża, że uzasadniała - w świetle przywołanych przez organy przepisów wspólnotowych - odmowę przyznania płatności bezpośrednich na rok 2004.

Wobec powyższego, stosownie do dyspozycji art. 151 P.p.s.a., należało orzec o oddaleniu skargi jako niezasadnej.