Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1995/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant: Tomasz Dziadak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2005 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2004 r. wydaną na podstawie m.in. art.13 ust. 2a i 2b oraz zgodnie z załącznikiem do ustawy tabela lp. 5 pkt 1b, art. 18a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.), w związku z art. 10 ustawy z dnia 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U.

Nr 200, poz. 1953), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.), § 5 ust. 1 i ust. 4, § 57 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262), obciążono przedsiębiorcę – p. I. K. karą pieniężna w wysokości 1560,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Powyższą karę wymierzono za stwierdzony w dniu [...] lipca 2003 r. przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia po drodze krajowej nr [...] (odc. [...] – [...]), co zostało wykazane w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu z dnia [...] lipca 2003 r., stanowiącym integralną część decyzji. W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do argumentów strony wyjaśniono, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym bez względu na rodzaj przewożonego ładunku przewoźnik powinien umieścić ładunek na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, natomiast z ust. 2 powołanego artykułu wynika, że ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

Z kolei stosownie do art. 61 ust. 11 powołanej ustawy przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

W wyniku kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd należący do strony posiada nienormatywny nacisk na drugiej osi (o 6,24 kN), w związku z tym jest pojazdem nienormatywnym, gdyż nie spełnia warunków określonych w powołanej ustawie. Strona zajmująca się świadczeniem usług transportowych lub przewozowych w związku z charakterem swojej działalności obowiązana jest bezwzględnie znać i przestrzegać obowiązujące w tym zakresie przepisy. Za stan techniczny pojazdu i sposób jego załadowania odpowiada przewoźnik. Zgodnie z instrukcją producenta wag, przy użyciu przenośnych wag do pomiarów statycznych, posiadających aktualne świadectwa legalizacji wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar, które zostały okazane kierowcy do wglądu na punkcie kontrolnym, od wskazań miernika wagi odjęto wartość równą 200 kg dla jednej osi, równą błędom granicznym dopuszczalnych wskazań wag w użytkowaniu,

ze względu na możliwe błędy wskazań wag, oraz 2 wartości wskazanej przez miernik wagi, zmniejszonej o błędy graniczne dopuszczalne ze względu na możliwe błędy wskazań wag, wynikające z pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia i błędy wynikające z cząstkowego ważenia pojazdów wieloosiowych. W związku z tym wyniki dokonanej kontroli są wiarygodne. Kontrola pojazdu została przeprowadzona zgodnie z obowiązującą instrukcją o dokonywaniu kontroli kierujących pojazdami i zespołami pojazdów, sprawdzaniu wymiarów, nacisków osi i masy pojazdów i zespołów pojazdów oraz o ustalaniu i pobieraniu opłat drogowych za przejazd pojazdami nienormatywnym bez zezwolenia, stanowiącą załącznik do zarządzenia Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych nr 47 z dnia 24 listopada 1999 r. Ilość wag użyta do kontroli (6 szt.) była prawidłowa i zgodna z cytowaną wyżej instrukcją, a pod koła, pod którymi nie były podłożone wagi zostały podłożone podkładki wyrównawcze, co gwarantowało wypoziomowanie kontrolowanego pojazdu. Pomyłka przy wpisywaniu marki i typu kontrolowanej naczepy jest oczywistym błędem literowym i nie ma wpływu na wynik sprawy. Stanowisko, na którym dokonano kontrolnego ważenia pojazdu spełnia wszystkie wymagania określone w powołanej wyżej instrukcji. Posiada ono utwardzoną i równą nawierzchnię. Pochylenie podłużne nawierzchni na obszarze stanowiska, na którym znajdował się pojazd w czasie ważenia nie przekraczało 1% , a pochylenie poprzeczne – 2%. Potwierdza to "Protokół z pomiarów terenu na stanowisko ważenia pojazdów", który został okazany kierowcy do wglądu na punkcie kontrolnym. Kierowca zatrzymanego pojazdu podpisał protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu bez uwag, nie odnosząc się do sposobu przeprowadzenia kontroli i jej wyników. Postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. W toku tego postępowania nie doszło do naruszenia zarówno art. 6, jak i art. 81 K.p.a. Po dokonaniu kontroli i spisaniu protokołu z zatrzymania i kontroli pojazdu organ wysłał do strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, które strona wraz z kopią protokółu otrzymała dnia [...] sierpnia 2003 r. W zawiadomieniu strona została poinformowana, że w przedmiotowej sprawie może złożyć stosowne wyjaśnienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Strona skorzystała z tej możliwości i złożyła stosowne wyjaśnienia i uwagi w piśmie z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie popierając ich jednak żadnymi dowodami. Organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie uwag wniesionych przez stronę, czego dowodem są dokumenty zgromadzone w aktach sprawy. Strona, zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego w rozpatrywanej sprawie, nie skorzystała również z możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi aktami sprawy.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła strona podnosząc w nim brak przyczyn odstąpienia od nałożenia kary za naruszenie innych parametrów pojazdu (szerokości) oraz zgodę na kontynuację jazdy. W opinii strony kontrola była przeprowadzona niewłaściwie, protokół został podpisany przez kierowcę z innych powodów (kierowca podpisał w istocie oświadczenie o przeszkoleniu najeżdżania na wagę – tak, aby jej nie uszkodzić), a przy zachowaniu dopuszczalnego obciążenia pojazdu nie było możliwości przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi na drogę. Według opinii kierowcy równocześnie przeprowadzano kontrolę dwóch pojazdów, a protokół został sporządzony źle.

Decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. oraz przepisów powołanych w podstawie prawnej decyzji wydanej w I instancji, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, po obszernym przedstawieniu stanu sprawy stwierdzono, że organ I instancji wydał decyzję na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz po przeprowadzeniu wnikliwej analizy tych dokumentów. Wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości. Wszystkie argumenty strony zawarte w jej piśmie z dnia [...] sierpnia 2003 r. zostały przez organ rozpatrzone z należyta starannością, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ odstąpił od naliczania kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej szerokości kontrolowanego pojazdu mając na względzie słuszny interes strony, ponieważ na tym etapie postępowania trudno było jednoznacznie określić, czy brak wpisu odnoszącego się do przekroczenia dopuszczalnej szerokości pojazdu w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu był przeoczeniem ekipy kontrolnej, czy przy wpisywaniu szerokości pojazdu w protokole nastąpił błąd pisarski. W konsekwencji, powołując się na ustalenia organu I instancji stwierdzono, że kontrola pojazdu został przeprowadzona prawidłowo, a jej wyniki są wiarygodne i odzwierciedlają faktyczne parametry pojazdu w zakresie nacisków osi na drogę, jakie pojazd posiadał w chwili zatrzymania go na drodze krajowej i skierowania na punkt kontrolny. Chybiony jest zarzut strony, że po kontroli pojazd został dopuszczony do dalszej jazdy pomimo wskazanych przekroczeń nacisków osi. W wyniku dokonanych pomiarów parametrów pojazdu w dniu [...] lipca 2003 r. i uzyskanych wyników tych pomiarów ekipa kontrolna w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu w pkt 7a tegoż protokołu nie dopuściła pojazdu do kontynuowania jazdy do chwili doprowadzenia pojazdu do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami i uzyskania pozwolenia o kontrolującego lub właściwego zarządu drogi. Kierowca kontrolowanego pojazdu zapoznał się z treścią protokołu, w tym również z treścią zapisów zawartych w pkt 6 i 7. Potwierdzeniem tego jest jego podpis na protokole. W związku z tym miał pełną świadomość, że odjeżdżając z miejsca kontroli bez pisemnej zgody ekipy kontrolnej, wydawanej na specjalnym druku z podpisami przedstawicieli ekipy kontrolnej, łamał zapisy zawarte w pkt 7 protokołu i odjeżdżał samowolnie z punktu kontrolnego. Strona nie posiadała zatem pisemnej zgody ekipy kontrolnej na kontynuowanie dalszej jazdy, ani też ekipa kontrolna nie potwierdziła żadnym wpisem w protokole, że kontrolowany pojazd został doprowadzony do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Kierowca kontrolowanego pojazdu po dokonanej kontroli odjechał po prostu z punktu kontrolnego samowolnie, bez przeładowania pojazdu, powodując dalszą dewastację drogi. Co do zarzutów odnoszących się do wysokości nałożonej kary organ stwierdził, że obowiązujące przepisy nie dają mu uprawnień do zmniejszania, podwyższania lub odstępowania od wymierzenia kary pieniężnej, której wysokość została określona w ustawie o drogach publicznych.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedsiębiorca zarzucając, iż dokonane w protokóle z kontroli wpisy dotyczące szerokości pojazdu oraz nacisków osi na drogę były niewłaściwe, tzn. niezgodne ze stanem rzeczywistym. Kontrolujący był niewłaściwie przeszkolony lub zmęczony pracą. Przedsiębiorstwo nie przewozi ładunków nienormatywnych oraz nie posiada pojazdów o wymiarach podanych w protokóle. Kierowca podpisał protokół przed kontrolą i to on powinien ponosić ewentualnie odpowiedzialność za przeciążenie pojazdu. Ponadto pojazd pozostawał w dyspozycji Spedycji [...], która decydowała o jego załadunku. Przewoźnik ostawał list przewozowy na koniec tygodnia, przy zjeździe pojazdu do bazy. Nie mógł być więc obecny przy załadunku pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzut nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli pojazdu i wadliwego sporządzenia protokółu z zatrzymania i kontroli pojazdu jest bezzasadny, gdyż błędy w pomiarze szerokości kontrolowanego pojazdu, odnotowane nieprawidłowo w w/w protokóle, zostały przez organ wyjaśnione na etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, jeszcze przed wydaniem decyzji, zaś błędy w protokóle z ważenia pojazdu miały charakter literowy, bądź były błędami pisarskimi, co naprawiono w toku postępowania, i nie miały wpływu na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Natomiast odnosząc się do zarzutu, że winę za nieprawidłowy załadunek pojazdu, związany z jego nieprawidłowym rozmieszczeniem, powinien ponosić kierowca pojazdu, gdyż skarżący nie mógł uczestniczyć w załadunku towaru, stwierdzono, że podane przez skarżącego okoliczności nie usprawiedliwiają przekroczenia przez pojazd skarżącego dopuszczalnego nacisku osi na podłoże. Uzasadniając ten pogląd odwołano się do treści art. 61 ust. 3 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 – Prawo o ruchu drogowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2004 r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] lutego 2004 r., którą nałożono na p. I. K. karę pieniężną w wysokości 1560,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Nałożenie kary w tej wysokości było następstwem stwierdzonego w toku kontroli i ważenia pojazdu przekroczenia nacisku II osi pojazdu o 6,24 kN Przekroczenia innych parametrów, a w szczególności dopuszczalnej masy pojazdu oraz jego szerokości, w konsekwencji nie stwierdzono.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, zaś w myśl ust. 2 pkt 1 tego przepisu ładunek powinien być rozmieszczony na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 11 tej ustawy, jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów(...), przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.

Zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, tj. pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu (...) pobiera się kary pieniężne.

Z kolei przepisy § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r., Nr 32, poz. 262) określają pojęcie osi pojedynczej i wielokrotnej pojazdu oraz ustalają (§ 4), że nacisk osi pojedynczej (...) nie może przekraczać 80 kN, a w wyjątkowych sytuacjach, określonych w ust. 4 tegoż przepisu – 100 kN.

Art. 39 ust. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych zabrania dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego, a zgodnie z ust. 2 pkt 3 tego przepisu w szczególności zabrania się poruszania się po drogach pojazdów, których nacisk na pojedynczą oś przekracza 80 kN (8 t).

Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w powołanym wyżej art.13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych, określa załącznik do ustawy, ustalający konkretne, w stałej wysokości i nie podlegające interpretacji kary za przekroczenie określonych parametrów o ustaloną wartość. W rozpatrywanej sprawie zastosowano wobec skarżącego kary przewidziane w lp. 5 tabeli, tj. za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN, przy czym za przekroczenie nacisku na II osi pojazdu o 6,24 kN wymierzono karę w wysokości 1560, 00 zł na podstawie lp. 5 pkt 1 lit b (tzn. za przekroczenie nacisku dla osi pojedynczej ponad 105 do 115 kN)

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, dotyczących w szczególności sposobu dokonania pomiarów, należy stwierdzić, że organy orzekające podnoszą, iż stanowisko kontroli pojazdu zostało dopuszczone do użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem, po dokonaniu uprzednich pomiarów pochylenia terenu, waga użyta do pomiarów była prawidłowa i posiadała świadectwo legalizacji ważne do [...] kwietnia 2004 r., a protokół zatrzymania i kontroli pojazdu został podpisany przez kierowcę. Z protokółu wynika również, że kierowca został poinformowany o technice najeżdżania pojazdem na wagi i zjeżdżania z nich, miał możliwość sprawdzenia numerów fabrycznych wag ze świadectwami legalizacji, świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych oraz protokółu pomiaru równości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów. Sąd nie ma powodów, by nie dać wiary tym wyjaśnieniom. Ponadto z wyjaśnień organu wynika, że techniczne błędy w protokóle z zatrzymania i kontroli pojazdu nie miały charakteru istotnego, zostały naprawione jeszcze w toku postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego wydanie decyzji i nie miały wpływu na kwalifikacje przekroczenia i wymiar nałożonej kary pieniężnej. Nietrafny jest również zarzut skarżącego, że w rozpatrywanej sytuacji odpowiedzialność powinien ponosić kierowca bądź czasowy dysponent pojazdu. Z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym jednoznacznie wynika, że odpowiedzialność w takich przypadkach jednoznacznie obciąża przedsiębiorcę – przewoźnika.

Należy przy tym zauważyć, że fakt zachowania masy całkowitej pojazdu, tzn. jego nieprzeciążenia, nie rzutuje bezpośrednio na zachowanie normatywnych nacisków na drogę. Nie można bowiem wykluczyć m.in. przesunięcia się ładunku w czasie wykonywania przewozu. Dlatego też powołany wyżej art. 61 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym nakłada obowiązek rozmieszczenia ładunku na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. W praktyce nie zawsze jest to możliwe. Biorąc taką możliwość przewoźnik powinien wystąpić o wydanie stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Natomiast w przypadku stwierdzenia wykonywania przewozu pojazdem nienormatywnym, obciążenie przewoźnika karą pieniężną jest obligatoryjne. Zarządca drogi stwierdzając podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnych normatywów pojazdu nie może odstąpić od naliczania kary przewidzianej ustawą o drogach publicznych, ponieważ decyzja w tym przedmiocie nie ma charakteru uznaniowego. Organ administracji jest w tym przypadku w całości związany wynikami przeprowadzonej kontroli. Powołane wyżej przepisy prawa przewidują za przekroczenie określonych parametrów nacisku na osie pojazdu dokładnie określone stawki, bez możliwości ich zmniejszenia.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.