Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 70/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części, w pozostałym zakresie skargę oddalono
Powołane przepisy: article: Art. 237 par. 3, art. 304  i art. 207  par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1320
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: Art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a   w zw. z art. 135  , art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Ewa Michna ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. s.k.a. w .K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazów w zakresie wymagań higieniczno-zdrowotnych I. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje w mocy punkt 5 decyzji organu I instancji w zakresie nakazu przedłożenia dokumentu potwierdzającego wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za pranie odzieży roboczej przez pracowników; II. uchyla decyzję nr Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2020 r. w zakresie punktu 5; III. w pozostałym zakresie skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 20 listopada 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2020 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazów w zakresie wymagań higieniczno-zdrowotnych.

W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności wskazano na dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, że w dniu 30 grudnia 2019 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził kontrolę sanitarną w restauracji B w K prowadzonej przez stronę skarżącą, tj. A sp. z o.o. s.k.a. w K. W wyniku kontroli, udokumentowanej protokołem nr [...] z dnia 30 grudnia 2019 r. stwierdzono następujące nieprawidłowości: brak do wglądu zaświadczeń lekarskich pracowników orzekających zdolność do pracy, co narusza art. 229 § 4 ustawy Kodeks pracy; brak okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji w pomieszczeniach pracy, co narusza § 37 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy; brak aktualnego spisu niebezpiecznych mieszanin stosowanych w zakładzie podczas prac porządkowych, co narusza art. 221 § 2 ustawy Kodeks pracy; brak do wglądu opracowanej oceny ryzyka zawodowego zatrudnionych pracowników, co narusza art. 226 ustawy Kodeks pracy; brak zapewnienia pracownikom wydzielonego miejsca do spożywania posiłków, co narusza § 111 ust. 1, § 29 ust. 1 i 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy; brak dokumentów potwierdzających wypłatę pracownikom ekwiwalentu pieniężnego za samodzielne pranie odzieży roboczej, co narusza art. 2379 § 3 ustawy Kodeks pracy.

W wyniku przeprowadzonej kontroli, organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne, które miało na celu określenie stronie skarżącej obowiązków, dla zapewnienia warunków technicznych i sanitarnych w spółce, zgodnie z wymogami obowiązującego prawa.

Pismem z dnia 30 grudnia 2019 r. PIS zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania i zebraniu materiału dowodowego w sprawie oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, jak również wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i złożenia stosownych oświadczeń w sprawie we wskazanym przez organ terminie. W dniach 9 stycznia 2020 r., 3 lutego 2020 r. i 10 lutego 2020 r. do organu I instancji zostały wniesione uwagi do protokołu kontroli z dnia 30 grudnia 2019 r. przez P. S. prezesa zarządu spółki dotyczące m.in: umowy o dzieło i umowy zlecenia pracowników. W pismach tych wskazano, iż wszyscy pracownicy zatrudnieni w restauracji B są pracownikami na umowach cywilno-prawnych, zatem wobec braku osób zatrudnionych na umowy o pracę nieprawidłowości wskazane w protokole kontroli są bezzasadne.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, PIS ww. decyzją z dnia [...] 2020 r. nakazał spółce: 1. przedłożyć protokół z okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji; 2. przedłożyć aktualny spis stosowanych w zakładzie niebezpiecznych mieszanin chemicznych; 3. sporządzić ocenę ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy: kierownik, barman, kelner, szef kuchni, pomoc kuchenna i zapoznać z nią pracowników; 4. zapewnić pracownikom pomieszczenie do spożywania posiłków; 5. przedłożyć do wglądu dokument potwierdzający wypłacanie pracownikom ekwiwalentu pieniężnego za samodzielne pranie odzieży roboczej przez pracowników.

W odwołaniu skarżąca spółka wniosła o uchylenie ww. decyzji w całości, wskazując na:

- naruszenie art. 226 k.p. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że powinna ona sporządzić ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku: kierownik, barman, kelner, szef kuchni, pomoc kuchenna i zapoznać z nią współpracowników - podczas gdy nie zatrudnia pracowników na umowy o pracę, a zatem przepisy nie obligują jej do oceny ryzyka zawodowego,

- naruszenie art. 2379 § 3 k.p. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że powinna ona wypłacić ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej podczas, gdy nie zatrudnia pracowników na umowy o pracę, a zatem przepisy nie obligują jej do wypłaty ekwiwalentu za pranie odzieży roboczej,

- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:

- nie posiada protokołu z okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji w pomieszczeniach pracy - podczas gdy takowa kontrola została przeprowadzona i został na tę okoliczność sporządzony dokument opinii nr [...] z wyników przeprowadzonych oględzin - ekspertyzy z urządzeń grzewczo kominowych z dnia 24 października 2019 r.,

- nie posiada aktualnego spisu niebezpiecznych mieszanin chemicznych - podczas gdy poza zwykłą chemią przeznaczoną do użytku domowego oraz wystawionymi trutkami ddd nie posiada mieszanin niebezpiecznych,

- nie zapewnia pomieszczeń do spożywania posiłków podczas gdy personel ma wydzielone miejsce do spożywania posiłków, wyposażone w rozkładany stolik.

Skarżąca spółka wskazała, że wszyscy pracownicy zatrudnieni w restauracji B są pracownikami na umowach cywilno-prawnych, zatem wobec braku osób zatrudnionych na umowy o pracę nakazy wskazane w decyzji w pkt 2-5 są bezzasadne. Jednocześnie przedłożyła kopię opinii nr [...] z dnia 24 października 2019 r. z oględzin - ekspertyz urządzeń grzewczo-kominowych, na okoliczność wykazania, że obowiązek w tym zakresie spełniła.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreślił, że dokonując powtórnie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania.

Odnosząc się do nakazów określonych decyzją PIS, Inspektor stwierdził, że strona skarżąca nie wykonała obowiązków stanowiących przedmiot nakazów, tj.:

1) nie dokonała okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji w pomieszczeniach pracy. Analiza przedłożonej w dniu 17 sierpnia 2020 r. opinii kominiarskiej nr [...] z dnia 24 października 2019 r. z przeglądu urządzeń grzewczo-kominowych wskazuje, iż przeglądowi poddano kratki wentylacyjne oraz dwa okapy kuchenne podłączone do przewodów kominowych. W punkcie 3 wydanej opinii zostało napisane, iż: "w lokalu znajduje się również wentylacja mechaniczna, którą należy kontrolować oraz oczyszczać przez osoby posiadające stosowne uprawnienia". Jak wynika z powyższego, przedmiotowa opinia kominiarska nie obejmuje przeglądu wentylacji mechanicznej i klimatyzacji. Zatem spółka w dalszym ciągu nie zastosowała się do nakazu zawartego w pkt 1 decyzji PIS i nie dokonała przeglądu wentylacji mechanicznej ani klimatyzacji;

2) nie zaktualizowała spisu niebezpiecznych mieszanin stosowanych w zakładzie. Organ II instancji podniósł, że jak wynika z przeprowadzonej kontroli, w procesie pracy stosuje się następujące substancje: płyny do mycia naczyń Ludwik, Domestos, Ajax, Cif, płyn do mycia Clean, TYTAN EXPERT do kuchni. Stwierdzono również, iż ww. chemikalia były przechowywane w oryginalnych opakowaniach i oznakowane w sposób umożliwiający identyfikację każdego z produktów w zakresie nazwy, przeznaczenia oraz stwarzanych zagrożeń dla zdrowia i środowiska. Fakt ten został potwierdzony podpisem na sporządzonym na tą okoliczność protokole kontroli. Ponieważ wymienione powyżej mieszaniny chemiczne sklasyfikowane zostały jako stwarzające zagrożenia dla zdrowia i środowiska, to pracodawca winien sporządzić ich spis (wykaz) i na bieżąco go aktualizować. Zatem pkt 2 decyzji PIS również nie został zrealizowany;

3) nie dokonał oceny ryzyka zawodowego zatrudnionych pracowników;

4) nie zapewnił pracownikom miejsca do spożywania posiłków. Inspektor wyjaśnił, że mając na uwadze przepisy prawa, pracodawca zatrudniający pracowników przy pracach szczególnie brudzących (a taki charakter ma praca w kuchni), winien zapewnić pracownikom pomieszczenie do spożywania posiłków zwane jadalnią. Z informacji zawartych w odwołaniu wynika, iż strona skarżąca zapewniła swoim pracownikom miejsce do spożywania posiłków z rozkładanym stołem. Takie miejsce nie spełnia wymagań załącznika 3 do rozporządzenia, zatem nakaz określony w pkt 4 decyzji PIS nie został zrealizowany;

5) nie potwierdziła (brak dokumentów), iż wypłaca pracownikom ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej. Z informacji zawartych w protokole kontroli wynika, iż pracodawca nie zapewnia prania odzieży roboczej pracownikom, zatem zgodnie z przepisami prawa winien on za pranie takiej odzieży wypłacać swoim pracownikom należny im ekwiwalent.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny odnosząc się do zarzutów odwołania podkreślił, że są one pozbawione podstaw. Jak wyjaśnił, dla wszystkich pracowników, niezależnie od rodzaju sporządzonej umowy, pracodawca winien zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Żeby zapewnić bezpieczne warunki pracy należy w pierwszej kolejności zidentyfikować zagrożenia na stanowisku pracy, tam gdzie jest to konieczne lub możliwe wykonać pomiary środowiskowe i w zależności od rodzaju i wielkości tych zagrożeń, zastosować lub dostosować odpowiednie środki profilaktyczne. Na podstawie tych danych pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego. Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy dotyczy wszystkich pracowników, nie tylko zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Stąd też obowiązek opracowania oceny ryzyka zawodowego i wypłata ekwiwalentu pieniężnego za pranie odzieży roboczej dotyczy także pracowników zatrudnionych na umowy cywilnoprawne. Zatem, w opinii Inspektora, nakaz określony w pkt 3 i 5 decyzji PIS nie został zrealizowany.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A sp. z o.o. s.k.a. w K zarzuciła naruszenie:

- art. 226 k.p. w zw. z art. 304 § 1 k.p. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że powinna ona sporządzić ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku: kierownik, barman, kelner, szef kuchni, pomoc kuchenna i zapoznać z nią współpracowników -

podczas gdy nie zatrudnia ona pracowników na umowy o pracę a zatem przepisy nie obligują jej do sporządzania oceny oraz do dokumentowania ryzyka zawodowego związanego ze świadczeniem czynności na rzecz dającego zlecenie;

- § 39 ust. 1 oraz § 39a oraz § 39c Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez ich zastosowanie i błędne przyjęcie, że mają one zastosowanie także do osób które zawarły z nią umowy cywilnoprawne, podczas gdy powyższe regulacje odnoszą się tylko do osób zatrudnionych na umowie o pracę;

- 2379 § 3 k.p. w zw. z art. 304 § 1 k.p. poprzez jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że powinna ona wypłacić ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej, podczas gdy spółka nie zatrudnia pracowników na umowy o pracę a zatem

przepisy nie obligują jej do wypłaty ekwiwalentu za pranie odzieży roboczej osób, z którymi zawarła umowy cywilnoprawne;

- art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, iż osoby świadczące usługi na podstawie umowy zlecenia nie posiadają wydzielonego miejsca do spożywania posiłków, podczas gdy personel ma wydzielone miejsce na zapleczu do spożywania posiłków, wyposażone w rozkładany

stolik;

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, że nie posiada ona aktualnego spisu niebezpiecznych mieszanin chemicznych, podczas gdy poza zwykłą chemią przeznaczoną do użytku domowego oraz wystawionymi trutkami ddd nie posiada mieszanin niebezpiecznych;

- art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, iż nie posiada ona protokołu z okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji w pomieszczeniach pracy - podczas gdy takowa kontrola została przeprowadzona i został na tę okoliczność sporządzony dokument w opinii nr [...] z wyników przeprowadzonych oględzin - ekspertyz z urządzeń grzewczo kominowych z dnia 24 października 2019 r.

W związku z powyższym skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów, w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.), ze względu na konieczność jej rozpoznania, a także uwzględniając aktualną sytuację epidemiczną, jak również brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) dalej, w skrócie p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu ale nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd uznał, że skarga jest zasadna w części dotyczącej nakazu przedłożenia dokumentu potwierdzającego wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za pranie odzieży roboczej pracowników. W pozostałym zakresie Sąd uznał skargę za niezasadną.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 listopada 2020 r. nr [....] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2020 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazów w zakresie wymagań higieniczno-zdrowotnych.

W zaskarżonej decyzji oraz w decyzji organu I instancji, nałożono na stronę skarżącą obowiązek: 1. przedłożenia protokołu z okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji; 2. przedłożenia aktualnego spisu stosowanych w zakładzie niebezpiecznych mieszanin chemicznych; 3. sporządzenia oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy: kierownik, barman, kelner, szef kuchni, pomoc kuchenna i zapoznania z nią pracowników; 4. zapewnienia pracownikom pomieszczenia do spożywania posiłków; 5. przedłożenia do wglądu dokumentu potwierdzającego wypłacanie pracownikom ekwiwalentu pieniężnego za samodzielne pranie odzieży roboczej przez pracowników.

Zdaniem strony skarżącej nałożenie powyższych obowiązków było jednak nieprawidłowe, bowiem w stosunku do zatrudnionych przez nią pracowników na podstawie umów cywilnoprawnych, nie mają zastosowania przepisy obligujące pracodawcę do zapewnienia wymogów w zakresie warunków higienicznosanitarnych. Ponadto w opinii skarżącej, personel ma wydzielone miejsce na zapleczu do spożywania posiłków, w restauracji nie ma mieszanin niebezpiecznych oraz przeprowadzono kontrolę urządzeń grzewczo-kominowych, co potwierdza opinia nr [...] z dnia 24 października 2019 r.

W ocenie Sądu, stanowisko organów obu instancji jest prawidłowe w zakresie punktów 1- 4, tj. nałożenia nakazu: przedłożenia protokołu z okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji; przedłożenia aktualnego spisu stosowanych w zakładzie niebezpiecznych mieszanin chemicznych; sporządzenia oceny ryzyka zawodowego i zapoznania z nią pracowników; zapewnienia pracownikom pomieszczenia do spożywania posiłków.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 304 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320) – dalej k.p., pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą (§ 1). Pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki zajęć odbywanych na terenie zakładu pracy przez studentów i uczniów niebędących jego pracownikami (§ 2). Obowiązki określone w art. 207 § 2 stosuje się odpowiednio do przedsiębiorców niebędących pracodawcami, organizujących pracę wykonywaną przez osoby fizyczne: 1) na innej podstawie niż stosunek pracy; 2) prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą (§ 3).

Zgodnie z art. 207 § 2 k.p. pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany: 1) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy; 2) zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń; 3) reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy; 4) zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy; 5) uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych; 6) zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy; 7) zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

Z brzmienia art. 207 § 2 w zw. z art. 304 k.p. wynika, że obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy został nałożony również na pracodawców organizujących pracę wykonywaną przez osoby zatrudnione na innej podstawie niż stosunek pracy (np. na podstawie umowy zlecenia, umowy o roboty budowlane czy umowy o dzieło). Wykonywanie pracy na wskazanych wyżej podstawach nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 239/08, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ponadto zgodnie z art. 226 k.p. pracodawca: 1) ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko; 2) informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.

W myśl § 39a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.), pracodawca ocenia ryzyko zawodowe występujące przy wykonywanych pracach, w szczególności przy doborze wyposażenia stanowisk i miejsc pracy, stosowanych substancji i preparatów chemicznych, biologicznych, rakotwórczych lub mutagennych oraz zmianie organizacji pracy. Podczas oceny ryzyka zawodowego uwzględnia się wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac. Z kolei § 39c rozporządzenia stanowi, iż pracodawca informuje pracowników o istniejących zagrożeniach, w szczególności o zagrożeniach, przed którymi chronić ich będą środki ochrony indywidualnej oraz przekazuje informacje o tych środkach i zasadach ich stosowania. Szczegółowe zasady stosowania środków ochrony indywidualnej określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Z kolei § 39 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zinterpretowały powyższe przepisy, zasadnie stwierdzając, że dla wszystkich pracowników, niezależnie od rodzaju sporządzonej umowy, pracodawca winien zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej spółki, obowiązek opracowania oceny ryzyka zawodowego nie tylko dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, ale także i pracowników zatrudnionych na umowy cywilnoprawne. W konsekwencji powyższego, nałożenie na stronę skarżącą obowiązku sporządzenia oceny ryzyka zawodowego i zapoznania z nią pracowników zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę, było zatem uzasadnione (por. też wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 490/19, publ.: CBOSA).

Sąd podziela również stanowisko organów dotyczące nakazu przedłożenia protokołu z okresowej kontroli systemu klimatyzacji i wentylacji; przedłożenia aktualnego spisu stosowanych w zakładzie niebezpiecznych mieszanin chemicznych oraz zapewnienia pracownikom pomieszczenia do spożywania posiłków.

Obowiązek dokonania okresowej kontroli sytemu klimatyzacji i wentylacji pomieszczeń w pracy wynika z ww. art. 207 § 2 k.p. w zw. z § 37 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186). Zgodnie z § 37 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku zastosowania systemu klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej należy zapewnić: 1) odpowiednią konserwację urządzeń i instalacji klimatyzacyjnych i wentylacyjnych w celu niedopuszczenia do awarii. W myśl art. 62 ust. 1 prawa budowlanego, obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli: 1) okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu stanu technicznego: a) elementów budynku, budowli i instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne i niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania obiektu, b) instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska, c) instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych).

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca spółka pomimo ciążącego na niej obowiązku nie dokonała przeglądu wentylacji mechanicznej i klimatyzacji w lokalu przy ul. J w K. Wprawdzie na etapie prowadzonego postępowania zgłaszała fakt przeprowadzania przeglądu urządzeń grzewczo-kominowych, jednakże jak wynika ze sporządzonej opinii nr [...] z dnia 24 października 2019 r., przegląd nie obejmował wentylacji mechanicznej i klimatyzacji. W punkcie 3 ww. opinii wskazano: "w lokalu znajduje się również wentylacja mechaniczna, którą należy kontrolować oraz oczyszczać przez osoby posiadające stosowne uprawnienia" (k.110 a.a.).

Skarżąca spółka nie posiadała również aktualnego spisu stosowanych w zakładzie niebezpiecznych mieszanin chemicznych, czym naruszyła art. 221 § 2 k.p. oraz art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U z 2019 r, poz. 1225). Zgodnie z art. 221 § 2 k.p., niedopuszczalne jest stosowanie substancji niebezpiecznej, mieszaniny niebezpiecznej, substancji stwarzającej zagrożenie lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i mieszanin oraz kart charakterystyki, a także opakowań zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem, pożarem lub wybuchem. Stosownie natomiast do art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. producent, importer oraz dalszy użytkownik są obowiązani ustanowić, prowadzić i aktualizować na bieżąco spis produkowanych, importowanych lub stosowanych substancji stwarzających zagrożenie lub mieszanin stwarzających zagrożenie.

Skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stosowane w procesie pracy mieszaniny chemiczne sklasyfikowane zostały jako stwarzające zagrożenie dla zdrowia i środowiska to, jak słusznie wskazał organ, pracodawca winien był sporządzić ich spis (wykaz) i na bieżąco go aktualizować, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. W konsekwencji powyższego, stwierdzona nieprawidłowość uprawniała organy do nałożenia nakazu zawartego w pkt 2 decyzji. Zarzuty skargi w tym względzie nie zasługują zatem na uwzględnienie.

Ponadto, nieprawidłowość w postaci braku zapewnienia swoim pracownikom jadalni, uzasadniała również nałożenie na spółkę nakazu zapewnienia pomieszczenia do spożywania posiłków. Wskazywane przez stronę miejsce do spożywania posiłków z rozkładanym stołem nie spełnia bowiem wymagań załącznika 3 do rozporządzenia. W myśl § 29 ust. 1 i 2 zał. 3 rozporządzenia, pracodawca zatrudniający powyżej dwudziestu pracowników na jednej zmianie powinien zapewnić pracownikom pomieszczenie do spożywania posiłków, zwane dalej "jadalnią". Obowiązek ten dotyczy również pracodawców zatrudniających mniej pracowników, jeżeli narażeni są na kontakt ze szkodliwymi środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi, materiałami biologicznie zakaźnymi albo przy pracach szczególnie brudzących. Zgodnie z kolei § 111 ust. 1 rozporządzenia, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana.

Mając na uwadze powyższe rozważania, nałożenie na spółkę nakazów z punktów 1 - 4 decyzji było prawidłowe. Zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują zatem na uwzględnienie.

Podstawą uwzględnienia skargi w części, jest natomiast uznanie przez Sąd, że nałożenie na spółkę obowiązku przedłożenia dokumentu potwierdzającego wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za pranie odzieży roboczej pracowników, było nieuprawnione.

Zgodnie z art. 2379 § 3 k.p. jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej, czynności te mogą być wykonywane przez pracownika, pod warunkiem wypłacania przez pracodawcę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez pracownika.

Wyjaśnić należy, że ww. ekwiwalent nie odnosi się wprost do obowiązków pracodawcy dotyczących bhp, ma on jedynie rekompensować pracownikom koszty poniesione z tytułu prania odzieży roboczej. Spór o ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej przez pracownika jest sporem ze stosunku pracy, a roszczenie o ten ekwiwalent może być dochodzone przed sądem pracy.

Istotne jest to, że – na mocy art. 304 k.p w związku z art. 207 § 2 k.p. obowiązki pracodawcy związane z przepisami bhp wobec osób, których stosunek zatrudnienia powstał w wyniku zawarcia umów o charakterze cywilnoprawnym, są takie same, jak wobec osób, które pozostają z nim w stosunku pracy. Jednakże, w przypadku osób zatrudnionych na podstawie innych umów niż umów o pracę nie można mówić o wypłacie ekwiwalentu za pranie odzieży, o którym mowa w art. 2379 § 3 k.p., a jedynie o zwrocie kosztów poniesionych przez inną osobę w związku ze świadczeniem usług na rzecz zleceniodawcy. Niemniej zauważyć należy, że jeżeli w umowie cywilnoprawnej nie znalazły się odpowiednie postanowienia co do ubrania, obuwia roboczego, prania odzieży roboczej - zleceniodawca nie ma obowiązku ponosić takich kosztów. Jak wynika z treści umów przedłożonych przez skarżącą spółkę do akt sprawy, brak jest zapisów w tym przedmiocie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że orzekające w niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej nie miały materialnoprawnej podstawy do nałożenia na stronę skarżącą nakazu przedłożenia dokumentu potwierdzającego wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego za pranie odzieży roboczej osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych. Stosując art. 2379 § 3 k.p. naruszyły zatem prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w punkcie I i II sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., w punkcie III – na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą uwzględnić oceną prawną sformułowaną w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą naruszenia przez nie art. 2379 § 3 k.p.