Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3581/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 1a pkt 12, art. 18, art. 26 § 1, art. 29 § 1 i 2, art. 54 § 5, art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej przez K.S. (dalej: "Zobowiązana", "Strona", "Skarżąca") jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...], w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. polegającą na zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] S.A. zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S., działając w oparciu o § 6 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz. 1541 ze zm.), pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "Naczelnik US"), do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec Strony, tytuły wykonawcze z dnia [...] lutego 2011 r. o nr :

od [...] do [...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 2001 do lipca 2002,

[...],[...] obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień 2001, wrzesień 2001,

- [...],[...],[...] obejmujące należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2001, wrzesień 2001, styczeń – luty 2002, czerwiec 2002.

Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Naczelnik US dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. w B. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] czerwca 2014 r., a Zobowiązanej w dniu [...] czerwca 2014 r. Dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że wskazany w zawiadomieniu dłużnik nie figuruje w ewidencji klientów Banku [...] S.A.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Strona, powołując się na art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619), dalej: "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", złożyła w Urzędzie Skarbowym w S. skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika US, wnosząc o uchylenie ww. czynności egzekucyjnej i umorzenie postępowania egzekucyjnego, wstrzymanie czynności egzekucyjnych i postępowania egzekucyjnego, zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania treści żądania Zobowiązana wskazała, że popiera wnioski zawarte w ww. piśmie i prosi o ich rozpatrzenie. Wobec powyższego akta sprawy wraz ze skargą zostały przekazane Dyrektorowi Izby Skarbowej w G. (dalej: "Dyrektor IS"). Dyrektor lS wezwał Zobowiązaną do sprecyzowania treści żądania. W odpowiedzi z dnia [...] października 2014 r. Strona wskazała, że pismo z dnia [...] lipca 2014 r. dotyczy żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] lutego 2011 r. od nr [...] do nr [...] na podstawie przesłanek określonych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wraz z wnioskiem o uchylenie czynności egzekucyjnych w trybie art. 60 ww. ustawy; skargi na czynności egzekucyjne Naczelnika US na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. wraz z wnioskiem o umorzenie egzekucji i wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi, ponieważ nie posiada konta bankowego w Banku [...] S.A. ani w żadnym innym banku; wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wniesionego na podstawie art. 56 § 1 ww. ustawy.

Dyrektor IS postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. o numerze wskazanym wyżej, oddalił skargę jako nieuzasadnioną wskazując, iż zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Strona wniosła zażalenie do Ministra Finansów.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. o numerze wskazanym wyżej, Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS stwierdzając, że podnoszone przez Skarżącą zarzuty wypełniają przesłanki mieszczące się w art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a więc stanowią podstawę środka zaskarżenia - zarzutu. Zarzuty te wykraczają poza ramy postępowania i nie mogą być rozpatrzone w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ podkreślił, że skarga na czynności egzekucyjne może dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej organu, a nie generalnie postępowania egzekucyjnego, przysługuje wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie i nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego. Postępowanie skargowe zatem nic może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 104 § 1, art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej: "K.p.a.", w związku z art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ podkreślił, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, a kwestie mające wpływ na prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego są rozstrzygane w trybie art. 34 i art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia faktu, iż Strona nie posiada w Banku [...] S.A. rachunku bankowego organ wyjaśnił, że kwestia rzeczywistego posiadania przez Zobowiązaną zajmowanego składnika majątkowego pozostaje bez wpływu na ocenę formalnej poprawności dokonanej czynności egzekucyjnej.

Minister Finansów za bezzasadny uznał również zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. ze względu na to, że w sprawie nie zaszły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania, a podnoszony przez Stronę argument, że decyzją z dnia [...] maja 2011 r. ZUS/O S. orzekł o niepodleganiu Skarżącej ubezpieczeniom społecznym od dnia [...] stycznia 1999 r. pomija fakt, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. sprostowano oczywisty błąd pisarski zawarty w ww. decyzji orzekając o podleganiu ubezpieczeniom społecznym Skarżącej od dnia [...] stycznia 1999 r.

Organ wskazał również, że postępowanie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostało rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnika US z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], który orzekł o odmowie jego umorzenia. Na postanowienie Strona złożyła zażalenie.

W związku z powyższym organ uznał, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektor IS właściwie ocenił stan faktyczny oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie naruszając zasad K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora IS lub stwierdzenie nieważności, zawieszenie postępowania egzekucyjnego ponieważ egzekucja została skierowana do nieistniejącego przedmiotu egzekucji, a żądanie zapłaty wobec okoliczności sprawy przedstawionych w skardze jest bezpodstawne i bezprawne.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa oraz interesu prawnego:

- art. 123 § 1 i § 2 w związku z art. 104 i art. 107 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

- art. 104 § 1 K.p.a. w związku z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 i 7 w trybie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuwzględnienie zarzutu bezprawności egzekucji wobec prawomocnej decyzji ZUS z dnia [...] maja 2011 r. o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym od dnia [...] stycznia 1999 r. oraz nieposiadania rachunku w Banku [...],

- nieprzestrzeganie Konstytucji RP, w szczególności art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 31 ust.1, 2, 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 1 i 2, art. 83, art. 84,

- naruszenie art. 105 § 1 K.p.a.,

- naruszenie art. 35 § 1, § 2, § 3 K.p.a. poprzez wydanie postanowienia przez Dyrektora IS z naruszeniem terminu ustawowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.).

Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarga nie jest zasadna.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej). W myśl art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji.

Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Natomiast na podstawie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. W trybie powołanego przepisu prawa ocenie podlega prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora czynności o charakterze wykonawczym pod względem ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być kwestie materialnoprawne dotyczące m.in. wymagalności dochodzonych należności, czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, jak prawidłowo wskazał organ, kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach.

Według Sądu, poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji można kwestionować (skutecznie) jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (m.in. wyrok z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1435/15, wyrok z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2936/12, wyrok z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 727/12, wyrok z dnia 17 kwietnia 2000 r. sygn. akt III SA/Wa 827/99).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, stosując środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. egzekucję z rachunku bankowego. Środek ten został zastosowany zgodnie z art. 80 powołanej ustawy, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] maja 2014 r. doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] czerwca 2014 r., natomiast Skarżącej w dniu [...] czerwca 2014 r. Przedmiotowe zawiadomienie wydane zostało zgodnie z wzorem określonym w załączniku nr 14, o którym mowa w § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655) oraz zawierało wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 § 1 ww. ustawy.

Należy również wyjaśnić, iż zgodnie z art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozstrzygnięcie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organ nadzoru wydaje w formie postanowienia. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Na podstawie art. 144 K.p.a. do rozpatrywania zażaleń wniesionych na postanowienia mają odpowiednio zastosowanie przepisy art. 138 K.p.a., co oznacza, że organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia wydaje postanowienie, w którym utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie wydane przez organ pierwszej instancji, albo uchyla to postanowienie w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty kwestii będącej przedmiotem postanowienia, albo uchyla postanowienie w całości lub w części bez orzekania co do istoty.

Za nieuzasadnione Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 105 § 1 K.p.a. regulującego przesłanki umorzenia postepowania oraz art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulującego przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika bowiem z akt sprawy postępowanie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostało rozstrzygnięte postanowieniem Naczelnika US z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], który orzekł o odmowie jego umorzenia. Na postanowienie Strona złożyła zażalenie. Postępowanie to jest odrębnym, od podlegającego kontroli Sądu w niniejszej sprawie, postepowania zakończonego postanowieniem Dyrektora IS z dnia [...] czerwca 2015 r.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia zasady szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.), zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia należy podkreślić, że w myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 K.p.a.). Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca była informowana przez organ o niezałatwienia sprawy w terminie oraz nowym terminie jej załatwienia. Ponadto ewentualne zarzuty dotyczące naruszenia zasady szybkości postępowania nie mają wpływu na merytoryczną ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 K.p.a., stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, iż także w tym zakresie skarga okazała się nietrafna. W ocenie Sądu organ działał na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Organ w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 123 i 124 K.p.a. w związku z art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem Sądu działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że działanie organów nie naruszało również wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP: zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2), zasady działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 7), a także art. 8, art. 31, art. 32, art. 37 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 ust. 1 i 2, art. 83, art. 84.

Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) oddalił skargę.