Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 660/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c,, art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 14a ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 65
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – zwana dalej ustawą o świadczeniach, oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego H. A., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] stwierdzającą objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] czerwca 2009 r.

Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] września 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] – Inspektorat w [...] zwrócił się Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. ZUS wskazał, że przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, zobowiązany jest dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania tej działalności. H. A. dokonał wyrejestrowania płatnika składek oraz wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego składając odpowiednio dokumenty ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA od dnia [...] listopada 2008 r. Zgodnie z informacją udzieloną przez Urząd Miasta w Z. H. A. nie zgłaszał zaprzestania prowadzenia działalności od dnia [...] listopada 2008 r., natomiast złożył wniosek EDG-1 z informacją o wznowieniu działalności od dnia [...] lipca 2009 r. Pismem z dnia [...] września 2009 r. Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Pismem z dnia [...] października 2009 r. skarżący wskazał, iż nie zgłosił zaprzestania prowadzenia działalności do Urzędu Miasta w Z. ze względu na niepełną informację uzyskaną od pracownika ZUS.

Następnie wniosek ZUS został uzupełniony poprzez nadesłanie w dniu [...] października 2009 r. m.in.:

- kserokopii zaświadczenia z dnia [...] grudnia 2004 r.o wpisie P. do ewidencji działalności gospodarczej,

- wyrejestrowanie płatnika składek od [...] listopada 2008 r. zgłoszone na druku ZUS ZWPA – wydruk z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS,

- wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego od [...] listopada 2008 r. zgłoszone na druku ZUS ZWUA – wydruk z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS,

- kserokopii EDG 1 – wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej zawierającego informację o wznowieniu działalności od [...] lipca 2009 r.,

- kserokopii pism Urzędu Miejskiego w Z. z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w których potwierdzono, iż skarżący nie zgłaszał zaprzestania ani zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast w lipcu 2009 r. złożył wniosek EDG-1 z informacją o wznowieniu działalności gospodarczej od dnia [...] lipca 2009 r.

W piśmie z dnia [...] października 2009 r. skarżący wskazał, iż działalność gospodarczą prowadzi od 1974 r. W dniu [...] października 2008 r. złożył w siedzibie ZUS w [...] formularze ZUS ZFA, ZUS ZZA oraz ZUS ZZA. Natomiast w dniu [...] listopada 2008 r. przesłał do ZUS druki ZUS ZWUA oraz ZUS ZWPA. Pod koniec listopada 2008 r. skarżący w drodze telefonicznej uzyskał od pracownika ZUS informację o konieczności korekty druków ZUS ZWUA oraz ZUS ZWPA. Skarżący podniósł, iż pracownik ZUS nie poinformował go o konieczności zgłoszenia informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej w Urzędzie Miasta w Z.. Ponadto skarżący wskazał, iż po złożeniu druków ZUS ZWUA oraz ZUS ZWPA nie był wzywany do uiszczenia skałek ubezpieczenia zdrowotnego. Do pisma skarżący załączył kopie ww. druków ZUS.

Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] listopada 2009 r., powołując się na art. 109 ust.1 – 3 ustawy o świadczeniach, wydał decyzję ustalającą istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego H. A. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] czerwca 2009 r.

Organ wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Burmistrza Miasta Z. pod numerem [...], począwszy od dnia [...] grudnia 1974 r. Nadesłany wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym dotyczy jedynie okresu wskazanego w rozstrzygnięciu, w którym to, zgodnie ze złożonym w ZUS zgłoszeniem, skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, składając druki ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA. Ubezpieczony nie dopełnił obowiązku zgłoszenia tego faktu w organie ewidencyjnym. Obowiązujący od [...] września 2008 r. art. 14a ustawy o swobodzie działalności gospodarczej usankcjonował możliwość formalnego zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników. Jednocześnie dodany i obowiązujący również od [...] września 2008 r. art. 7ba ustawy Prawo działalności gospodarczej stanowi, że wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej podlega informacja o zawieszeniu i oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej. Skarżący nie dopełnił obowiązku dokonania stosownych zgłoszeń w trybie przewidzianym przez ustawodawcę.

Organ podniósł, że zgodnie z orzecznictwem datowanym przed 20 września 2008 r., określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji, powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność ta została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. Okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne. W przedmiotowej sprawie na skutek zaistniałego domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciężar jego obalenia spoczywa na skarżącym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu.

Organ odnosząc się do wyjaśnień skarżącego, iż nie dopełnił obowiązku formalnego zgłoszenia zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej we właściwym organie ewidencyjnym, ponieważ nie został o tym poinformowany przez pracownika ZUS przy okazji składania formularzy zgłoszeniowy, podniósł, że samo wyjaśnienie, że działalność nie może być prowadzona w świetle przepisów ustawy – Prawo działalności gospodarczej, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że działalność gospodarcza była zawieszona.

Od decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. skarżący wniósł odwołanie, ponownie wskazując, iż podczas składania formularzy zgłoszeniowych nie został poinformowany przez pracownika ZUS o obowiązku formalnego zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej we właściwym organie ewidencyjnym. Ponadto wskazał, iż w okresie od [...] listopada 2008 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. działalność gospodarcza nie była przez niego prowadzona.

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] stycznia 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Potrzymał stanowisko i argumentację zawarte w decyzji I instancji.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie jej do rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu oraz w piśmie z dnia [...] października 2009 r. Wskazał na naruszenie przez organ art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Wskazał, iż prowadzi usługi stolarskie, wniosku o zawieszenie działalności gospodarczej do Urzędu Miasta w Z. nie złożył na skutek swojej niewiedzy oraz ignorancji urzędników ZUS. Ponadto wskazał, że organ nie przeprowadził dowodu na jego twierdzenie, iż zgłosił w ZUS stosowne druki dotyczące zawieszenia działalności gospodarczej oraz nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego, czy w spornym okresie prowadził działalność gospodarczą.

Ponadto podniósł, iż został naruszony art. 65 k.p.a., zdaniem skarżącego pismo o zawieszeniu złożył do ZUS, zamiast do Urzędu Miasta w Z.. ZUS zamiast wezwać go o uzupełnienie ww. podania powinien go pouczyć, że jedynym organem do którego zgłasza się zawieszenie jest organ ewidencyjny tj. Urząd Miasta w Z., albo po przyjęciu podania przesłać go do ww. Urzędu jako organu właściwego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2009 r., którą orzeczono, iż skarżący H. A. jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] czerwca 2009 r.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do niego przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Podstawą materialnoprawną wydania powyższych decyzji były przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008, Nr 164, poz. 1027 tekst jednolity), dalej cyt. jako ustawa o świadczeniach.

Powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie:

1. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy o świadczeniach (Dz. U. 2004 r., Nr 210 poz. 2135), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

2. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać ww. przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 it c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., Nr 141, poz. 888), dalej ustawa o zmianie, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2008, Nr 164, poz. 1027 tekst jednolity).

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007, Nr 11, poz. 74), dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń - obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2009, Nr 205 poz. 1585 tekst jednolity).

Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (Dz. U. 2007, Nr 155, poz. 1095 tekst jednolity), dalej jako ustawa o swobodzie, art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Na kanwie niniejszej sprawy należy także wskazać czym jest działalność gospodarcza. W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Mając wszystkie powyższe regulacje ustawowe na uwadze Sąd zauważa, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.

Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej jako ewidencja), ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro tak, to okresowe zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem – na co już wskazano, od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.

Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Zatem o prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód – w tym także okres oczekiwania na klienta, zamówienia czy zlecenia.

Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, np. z powodu braku koniunktury.

Jak wskazano powyżej zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak brak koniunktury i związany z nim przestój, brak zamówień (klientów) i ich poszukiwanie nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma znaczenie fakt zarejestrowania przez niego działalności gospodarczej. Jak wynika ze sprawy - co jest okolicznością niesporną, skarżący od 30 grudnia 1974 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie m.in. produkcji wyrobów stolarskich i ciesielskich dla budownictwa. Obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, wiążą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie osoby te objęte są także obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zatem bezsporne jest, że od dnia wpisania do ewidencji ww. działalności gospodarczej skarżący zaczął podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu jej prowadzenia.

Sporną kwestią w sprawie jest, czy w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji skarżący podlegał ww. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem jak twierdzi wnoszący skargę złożenie przez niego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokumentów ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA, w których wnosił o jego wyrejestrowanie jako płatnika składek oraz wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] listopada 2008 r., a następnie złożenie wniosku EDG-1 z informacją o wznowieniu działalności gospodarczej od dnia [...] lipca 2009 r spowodowało, że w okresie od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] lipca 2009 r. nie miał on obowiązku płacenia składek na ww. ubezpieczenie.

Jak już wskazano powyżej czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przy czym od 20 września 2008 r. wyłączeniu od tego obowiązku podlegają osoby, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Do tej daty – 20 września 2008 r., ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie przewidywała możliwości zawieszania prowadzenia działalności, wobec tego również ustawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie miały takich zapisów gdyż regulacje te są spójne - kompatybilne.

Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały w rozpoznawanym przypadku, że obowiązek wykazania istnienia usprawiedliwionej przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej obciążał skarżącego, który - w ich ocenie, w żaden sposób nie dowiódł, że w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jego twierdzenia zawarte odwołaniu oraz w skardze, iż w omawianym okresie nie prowadził działalności gospodarczej nie zostały niczym udowodnione.

Sąd wskazuje, iż możliwość zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej powstała dopiero po 20 września 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany dokonane ustawą z 10 lipca 2008 r., a dotyczące zarówno ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak i ustaw: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu złożenie przez skarżącego do Zakładu Ubezpieczeń Upołecznych dokumentów ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA, w których wnosił o jego wyrejestrowanie jako płatnika składek oraz wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego nie można by uznać za skuteczne zawieszenie, o którym aktualnie mowa w art. 14a ustawy o swobodzie.

Zgodnie z ustawą o swobodzie ażeby zawiesić prowadzenie działalności gospodarczej należy wystąpić z wnioskiem o jej zwieszenie do właściwego organu ewidencyjnego – tego samego, który dokonał wpisu działalności gospodarczej do ewidencji. Po 20 września 2008 r. skarżący mógł zawiesić swoją działalności gospodarczą, i gdyby to rzeczywiście uczynił, to nie podlegałby w tym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jednakże jak wynika z akt sprawy skarżący w żadnym czasie po 20 września 2008 r. nie zgłaszał zawieszenia prowadzenia swojej działalności gospodarczej w trybie przewidzianym w art. 14a ustawy o swobodzie. Wobec tego Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, bowiem po jego wejściu art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w życie w aktualnym brzmieniu skarżący nie zgłaszał zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz prawidłowo oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Należy wskazać, iż organy wzięły pod uwagę zarówno dokumenty przedłożone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy piśmie z dnia [...] października 2009 r. jak i nadesłane przez skarżącego. W ocenie Sądu pracownik ZUS, które przyjął wniesione przez skarżącego formularze ZUS ZWPA oraz ZUS ZWUA, nie był zobligowany do udzielania skarżącemu informacji dotyczących trybu złożenia wniosku do zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej.

Także bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 65 k.p.a., albowiem ww. formularze, wbrew opinii skarżącego nie stanowiły wniosku o zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej, a w związku z tym ZUS nie był zobligowany do przekazania ich według właściwości do organu właściwego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.