Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 468/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.  200 ust. 1,2,4,  art.  203 ust. 1,  art.  107,  art. 112
journal: Dz.U. 2016 poz 1534
law: Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do wykonywania świadczeń osobistych na rzecz obrony oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 203 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1534 ze zm., zwanej dalej ustawą o powszechnym obowiązku obrony), przeznaczył T. T. do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony. Organ w decyzji obszernie przedstawił stan faktyczny i zastosowane regulacje prawne. Podniósł, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. wystąpił do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem z dnia 20 września 2016 r. Nr [...] o przeznaczenie 29 osób do funkcji kuriera w ramach świadczeń osobistych. Wnioskodawca wskazał również, że osoby te powinny być zatrudnione w Urzędzie Miasta K. oraz w miarę możliwości dysponować własnym środkiem transportowym. Ponadto we wniosku określono termin wykonania oraz miejsce stawienia się do wykonania tego świadczenia, jako: "natychmiast - po otrzymaniu wezwania, Urząd Miasta K. ul. [...]", z kolei czas trwania tego świadczenia, jako: "do 48 godzin". Wobec powyższego w dniu 26 września 2016 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne mające na celu zrealizowanie powyższego wniosku. Powzięto czynności polegające na wytypowaniu osoby spełniającej przesłanki ustawowe i odpowiadającej zawartym we wniosku kryteriom. Ponadto zastosowano § 19 rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji, Obrony Narodowej oraz Infrastruktury z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie trybu doręczania kart powołania i rozplakatowania obwieszczeń o stawieniu się osób do czynnej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 3, zwane dalej "rozporządzeniem"), według którego wojskowy komendant uzupełnień wnioskuje o przeznaczenie do funkcji (m.in.) kurierów - mężczyzn, będących pracownikami urzędu miasta, zamieszkałych najbliżej siedziby urzędu. Wobec tego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, jako stronę mającą zostać przeznaczoną do funkcji kuriera w ramach wykonana świadczeń osobistych, wytypowano pracownika Urzędu Miasta K. – T. T. Organ wskazał, że T.T. jest zameldowany w K. i zatrudniony w Urzędzie Miasta K., w związku z tym, spełnione zostały warunki określone we wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. oraz w § 19 rozporządzenia. Ponadto spełnione również zostały przesłanki z art. 200 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, gdyż wyżej wymieniony posiada obywatelstwo polskie i wskazany w przepisach wiek pomiędzy szesnastym a sześćdziesiątym rokiem życia (urodzony 13 kwietnia 1979 r.). Organ stwierdził, że w trakcie postępowania T.T. w piśmie z dnia 12 października 2016 r. poinformował, iż "odmawia stawienia się do dyspozycji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w charakterze kuriera Urzędu Miasta K.". Odmowę swoją uzasadnił gwarantowanym przez Konstytucję RP prawem do wolności przekonań, gdyż jako [...] podjął podyktowaną sumieniem decyzję o odmowie udziału w jakichkolwiek działaniach w zakresie szeroko pojętej obronności kraju, w czasie mobilizacji i w czasie wojny. Organ w odpowiedzi z dnia 19 października 2016 r. poinformował stronę, że przesłanki zwalniające z obowiązku świadczeń osobistych określone są w art. 206a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, jednakże wymieniony przepis nie przewiduje wyłączenia podleganiu tym obowiązkom ze względów religijnych. Następnie organ wskazał, że T. T w piśmie z dnia 18 listopada 2016 r. powołał się na wolność sumienia i wyznania obejmującą też prawo do odmowy służby wojskowej ze względu na sumienie, zagwarantowaną przez Konstytucję RP, Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (zwaną dalej "Konwencją") oraz Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych. W piśmie tym skarżący podniósł, że powyższe umowy międzynarodowe zostały przez Polskę ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stanowią część krajowego porządku prawnego, są bezpośrednio stosowane i mają pierwszeństwo przed polską ustawą, jeżeli danej ustawy nie da się pogodzić z Konwencją lub Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych (art. 91 i 241 Konstytucji RP).

Organ wskazał, że skarżący obowiązek wykonywania świadczeń osobistych rozumie jako realizację tzw. powszechnego obowiązku obrony, a doręczenie kart powołania jest w jego przekonaniu ścisłą współpracą z organami wojskowymi. Do przesłanych wyjaśnień T. T . dołączył zaświadczenie z dnia 10 listopada 2016 r. ze Zboru K. potwierdzające, iż T.T jest od 22 lipca 1995 r. ochrzczonym [...] i bierze regularny udział w głoszeniu dobrej nowiny. Obecnie usługuje jako sługa pomocniczy, a zgodnie z prawem wewnętrznym Związku do zamianowania nie jest wymagane kształcenie w jakiejkolwiek religijnej instytucji edukacyjnej.

Następnie organ podniósł, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 231 poz. 1965 ze zm.), duchowni oraz osoby zakonne kościołów i innych związków wyznaniowych, ustanowione według przepisów prawa wewnętrznego kościoła lub innego związku wyznaniowego, korzystają z praw i podlegają obowiązkom na równi z innymi obywatelami we wszystkich dziedzinach życia państwowego, politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego. Są oni w ramach obowiązujących przepisów ustaw zwolnieni z obowiązków niemożliwych do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej. Organ podkreślił, że przepis ten ma jednakże zastosowanie do osoby pełniącej funkcję duchownego lub osoby zakonnej i nie może być stosowany do wszystkich członków Związku Wyznaniowego [...] w Polsce (wyrok WSA w Łodzi z 7 listopada 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 517/08).

W końcowej części organ podniósł, że na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie, stwierdził, iż w przypadku T. T. nie wystąpiły przesłanki mogące być podstawą do wyłączenia go z obowiązku świadczeń osobistych i wobec tego brak było podstaw do przyjęcia rozstrzygnięcia, iż nie podlega on temu obowiązkowi. Podkreślił, że art. 206a ustawy o powszechnym obowiązku obrony wskazuje ściśle grono osób, które należy zwolnić z obowiązku świadczeń osobistych. Wymieniony przepis nie przewiduje możliwości zwolnienia osoby z obowiązku świadczeń osobistych ze względów religijnych. Organ podkreślił, że nie stwierdził przeszkód formalno-prawnych do wydania decyzji administracyjnej przeznaczającej T. T. do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na rzecz Urzędu Miasta K. Podniósł, że nie wystąpiły przesłanki określone w art. 206 a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, wyłączające podleganie skarżącego obowiązkowi świadczeń osobistych.

W odwołaniu od powyższej decyzji T. T. (zwany dalej również skarżącym) przede wszystkim podniósł, że jedną z podstawowych wolności gwarantowanych przez Konstytucję, Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, jest wolność sumienia i wyznania, która obejmuje też prawo do odmowy służby wojskowej ze względu na sumienie. Powyższe umowy międzynarodowe stanowią część krajowego porządku prawnego, są bezpośrednio stosowane i mają pierwszeństwo przed polską ustawą, jeżeli danej ustawy nie da się pogodzić z Konwencją lub Paktem (art. 91 i 241 Konstytucji). Podniósł, że wolność sumienia nie podlega jakimkolwiek ograniczeniom. Nie może więc zostać ograniczona ani z powodu ochrony bezpieczeństwa państwa, ani z uwagi na interesy bezpieczeństwa publicznego. Wskazał, że prawo do odmowy odbywania służby wojskowej oraz wykonywania innych czynności, czy świadczeń rozumianych jako realizacja tzw. powszechnego obowiązku obrony jest jedną z decyzji podyktowanych jego sumieniem. Następnie dodał, że orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej ETPC) potwierdza wskazany powyżej związek między sumieniem człowieka i jego przekonaniami, a niemożliwością spełnienia obowiązków wojskowych oraz nakazuje władzom państwowym uszanowanie w tym zakresie wolności sumienia.

Skarżący podniósł, że od 19 grudnia 2015 r. usługuje w Zborze [...], jako sługa pomocniczy, co w myśl wewnętrznego prawa związku wyznaniowego "[...] w Polsce" nadaje mu status osoby duchownej. Podkreślił, że do pisma dołączył fotokopię stosownego zaświadczenia. Wskazał, że zgodnie z art. 12 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005r. nr 231 poz. 1965 z późniejszymi zmianami), duchowni oraz osoby zakonne kościołów i innych związków wyznaniowych, ustanowione według przepisów prawa wewnętrznego kościoła lub innego związku wyznaniowego, korzystają z praw i podlegają obowiązkom na równi z innymi obywatelami we wszystkich dziedzinach życia państwowego, politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego. Są oni w ramach obowiązujących przepisów ustaw, zwolnieni z obowiązków niemożliwych do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K.

Organ odwoławczy obszernie przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania. Następnie wskazał, że w sprawie nie nastąpiło naruszenie art. 53 ust. 1 Konstytucji RP dotyczącego zapewnienia każdemu wolności sumienia i religii, gdyż pełnienie funkcji kuriera i wynikające z tego obowiązki w żaden sposób nie ograniczają możliwości korzystania z tych praw. Ponadto podniósł, że przywołany w odwołaniu art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 2016 r. poz. 960) w ostatnim zdaniu ust. 1, wskazuje obowiązujące przepisy ustaw, jako podstawę do zwolnienia osób duchownych lub osób zakonnych z pełnienia obowiązków niemożliwych do pogodzenia z pełnieniem funkcji duchownego lub osoby zakonnej. W tym zakresie organ podkreślił, że podstawowym źródłem prawa w obszarze obronności państwa jest ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1534). Jedynym zapisem w tej ustawie, odnoszącym się do osób duchownych i pozostającym w bezpośrednim związku z art. 12 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania jest art. 47 ust.1. Zgodnie z jego brzmieniem osoby podlegające obowiązkowi odbycia zasadniczej służby wojskowej, które zostały duchownymi lub członkami zakonów (po profesji wieczystej) przenosi się do rezerwy. Podniósł, że organizacja akcji kurierskiej, do której organ I instancji przeznaczył skarżącego wynika z art. 60 ust. 4 pkt 1 ustawy i jest działaniem typowo administracyjnym, nie pozostającym w związku z pełnieniem przez jej realizatorów służby wojskowej. Ustawa nie przewiduje innych przypadków wykluczeń w przedmiotowym zakresie i nie zawiera ich również art. 206a ustawy będący katalogiem osób i funkcji nie podlegających obowiązkowi świadczeń osobistych.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach T.T. podniósł zarzuty naruszenia:

1. art. 53 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP - poprzez jego nieprawidłową wykładnię przez Wojewodę [...] oraz Prezydenta Miasta K. w trakcie wydawania decyzji w przedmiotowej sprawie;

2. art. 9 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (“Pakt") poprzez naruszenie jego prawa do wolności sumienia oraz prawa do wolności wyznania;

3. art. 77 § 1 KPA w zw. z art. 7 KPA - poprzez pominięcie okoliczności poruszonych w jego pismach z dnia 18 listopada 2016 r. oraz z dnia 20 stycznia 2017 r., dotyczących tego, że:

(a) wykonywanie przez niego świadczeń osobistych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny stoi w sprzeczności z wyznawaną przez niego zasadą, która nie pozwala mu praktykować niczego, co ma związek ze sztuką wojowania;

(b) biorąc udział w świadczeniach osobistych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny pogwałciłby swoje sumienie oraz złamał powyższą wyznawaną przeze niego zasadę;

(c) w świetle sumienia skarżącego oraz jego wierzeń religijnych ewentualny udział w świadczeniach osobistych planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny oznaczałby popieranie spraw militarnych, które to okoliczności mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż dowodzą, że nałożenie na niego obowiązku wykonywania świadczeń osobistych na rzecz Urzędu Miasta K., polegających na doręczaniu kart powołania do odbycia ćwiczeń wojskowych przeprowadzonych w trybie natychmiastowego stawiennictwa, w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej i bojowej jednostek wojskowych oraz do czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, stanowi naruszenie prawa do wolności sumienia, zagwarantowanego w art. 53 ust. 1 Konstytucji RP, art. 9 Konwencji oraz art. 10 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

4. art. 80 w zw. z art. 7 K.p.a. - poprzez niezgodne z materiałem dowodowym sprawy oraz doświadczeniem życiowym ustalenie, że wykonywanie świadczeń osobistych, tj. pełnienie funkcji kuriera - skoro nie jest tożsame ze służbą wojskową - to nie może prowadzić do kolizji z wyznawanymi przez niego przekonaniami religijnymi lub z jego sumieniem, podczas gdy w świetle materiału dowodowego sprawy ta kolizja jest oczywista, a ponadto doświadczenie życiowe pokazuje, że wykonywanie nie tylko samej służby wojskowej, ale także wykonywanie danego rodzaju świadczenia osobistego może stać w kolizji z sumieniem konkretnego człowieka lub z wyznawanymi przez niego przekonaniami

5. art. 206a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że katalog osób nie podlegających obowiązkowi świadczeń osobistych jest katalogiem zamkniętym, podczas gdy z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP - stanowiącego przepis aktu wyższego rzędu w stosunku do art. 206a ustawy oraz stosowanego bezpośrednio na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP - wynika, że obowiązkowi świadczeń osobistych nie podlegają także takie osoby, w przypadku których wykonywanie tego obowiązku stałoby w kolizji z ich sumieniem lub wyznawanymi przekonaniami, w związku z czym takie osoby również powinny zostać zwolnione z ww. obowiązku wykonywania świadczeń osobistych;

6. art. 138 § 1 w zw. z art. 138 § 2 K.p.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności, których Prezydent Miasta K. nie wziął pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy podczas wydania jego decyzji z dnia [...] r. oraz okoliczności, które należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a mianowicie czy zachodzi "silny i niemożliwy do przezwyciężenia konflikt" pomiędzy wykonywaniem przez niego świadczeń osobistych na rzecz Urzędu Miasta K., polegających na pełnieniu funkcji kuriera, wykonywanych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, a "sumieniem lub głębokimi i szczerymi wierzeniami religijnymi" oraz czy jego wierzenia posiadają "wystarczającą moc przekonywania, powagę, spójność i znaczenie", przez co korzystają z ochrony gwarantowanej art. 53 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 9 Konwencji.

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że prawo do podyktowanej sumieniem odmowy pełnienia służby wojskowej jest obecnie powszechnie uznawane za podstawowe prawo człowieka, które nie podlega ograniczeniom. Obejmuje ono prawo do odmowy służby wojskowej niezależnie, czy jest to służba związana z noszeniem broni, oraz prawo do odmowy pełnienia służby, która w jakikolwiek sposób bezpośrednio wspiera działalność militarną lub jest kontrolowana, kierowana czy nadzorowana przez wojsko. Skarżący wskazał, że odmawia pełnienia służby wojskowej, niezależnie od tego, czy jest to służba związana z noszeniem broni, czy też bezpośrednio lub pośrednio wspiera działalność militarną lub jest kontrolowana, kierowana lub nadzorowana przez wojsko oraz że jest gotowy do pełnienia "alternatywnej służby cywilnej". Następnie opisał przebieg postępowania w sprawie.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący podniósł, że Konwencja i Pakt stanowią część krajowego porządku prawnego, są bezpośrednio stosowane i mają pierwszeństwo przed ustawą krajową, jeżeli nie da się jej pogodzić z tymi umowami.

Skarżący podniósł, że Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji nie zauważył ścisłej zależności pomiędzy wykonywaniem świadczeń osobistych w charakterze kuriera (w tym również wszelkich czynności wynikających z pełnienia tej funkcji), a wolnością sumienia i wolnością religii, wynikających z art. 53 ust. 1 Konstytucji RP. Podkreślił, że ustawodawca tę zależność dostrzega definiując zakres wolności religii w art. 53 ust. 2 Konstytucji RP oraz nie definiując zakresu wolności sumienia. W szczególności nie można twierdzić, że wolność sumienia pokrywa się z wolnością uzewnętrzniania religii, która stanowi jedynie jeden z aspektów wolności religii. Wykładnia systemowa art. 53 ust. 1 w powiązaniu z art. 53 ust. 5 Konstytucji RP prowadzi do wniosku, że wolność sumienia nie może zostać ograniczona w drodze ustawy dla ochrony wartości, o których mowa w art. 53 ust. 5 Konstytucji RP.

Skarżący podniósł, że w konflikcie z konstytucyjną zasadą wolności sumienia może stać jego obowiązek obrony, o którym mowa w art. 53 Konstytucji RP. Konstytucja RP nie definiuje, jaki jest zakres obowiązku obrony. W ocenie skarżącego z art. 85 ust. 2 Konstytucji RP można jedynie wyprowadzić wniosek, że w zakres obowiązku obrony wchodzi obowiązek służby wojskowej. Wobec tego odbywanie służby wojskowej stanowi przejaw wykonywania obowiązku obrony. Zdaniem skarżącego obywatel może powoływać się na wolność sumienia, jako podstawę prawną do odmowy wykonania innych obowiązków z zakresu obrony. Domniemanie racjonalności ustawodawcy nakazuje zakładać, że przy stanowieniu art. 85 Konstytucji RP, nie było jego wolą pozbawienie obywatela RP ochrony wolności sumienia w przypadku innych niż służba wojskowa obowiązków obrony.

W ocenie strony organ odwoławczy pominął to, że wykonywanie świadczeń osobistych na zasadach określonych przez Prezydenta Miasta K.bezpośrednio wspiera działania militarne. Zależność ta wynika z postanowień art. 14 ust. 3 pkt 7, art. 14 ust. 4 pkt 3, art. 203 ust. 1, art. 203 ust. 10, art. 216 ust. 1 oraz art. 223a ust. 1 ustawy. Skarżący wskazał także na treść art. 107 i art. 112 ustawy argumentując, że słudzy pomocniczy (diakonos) korzystają z tych samych uprawnień, które przysługują duchownym innym wyznań, włącznie ze zwolnieniem ze służby wojskowej, co potwierdzają orzeczenia ETPC.

Zdaniem skarżącego pełnienie jakiejkolwiek służby powiązanej z wojskiem stanowiłoby niedopuszczalne pogwałcenie jego sumienia i przekonań religijnych. Odmowa zwolnienia z obowiązku wykonywania takich świadczeń ingeruje w prawo skarżącego do uzewnętrzniania jego wyznania i jest sprzeczna z art. 9 Konwencji. Skarżący przytoczył obszernie wyrok ETPC z dnia 7 lipca 2011 r. skarga nr 23459/03. Podniósł, że orzeczenia ETPC mają w Polsce moc wiążącą i władze państwowe muszą uznawać podyktowaną sumieniem odmowę wykonywania świadczeń osobistych w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Skarżący wskazał, że Komitet Praw Człowieka ONZ podkreślił, że osoba odmawiająca pełnienia służby wojskowej ze względu na sumienie musi mieć prawo do wyboru cywilnej służby zastępczej, która w żaden sposób nie będzie powiązana lub kontrolowana przez wojsko. Ponadto przytoczył orzeczenie w sprawie obywatela [...] W. S., którego Sąd Apelacyjny uniewinnił od zarzutu naruszenia przepisu dotyczącego uchylania się od służby wojskowej podczas mobilizacji stwierdzając, że miał on prawo do odmowy pełnienia tej służby ze względu na przekonania religijne. Ponadto wskazał, że rezolucje ONZ podkreślają prawo do całkowitego zwolnienia z obowiązku wykonywania świadczeń osobistych w razie ogłoszenia mobilizacji lub w czasie wojny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej wnosił i wywodził jak w skardze.

Skarżący wniósł o uwzględnienie jego skargi oraz argumentów zawartych we wcześniejszych pismach i podkreślił, że zasady wiary nie pozwalają mu na wykonywanie czynności, do jakich został zobowiązany zaskarżoną decyzją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Wojewody [...] utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji w sprawie przeznaczenia T. T. do wykonania świadczeń osobistych na rzecz obrony.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przede wszystkim przepisy powołanych wyżej; ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1534 ze zm.) i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji, Obrony Narodowej oraz Infrastruktury z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie trybu doręczania kart powołania i rozplakatowania obwieszczeń o stawieniu się osób do czynnej służby wojskowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 3).

Świadczenia na rzecz obrony zostały uregulowane w Dziale VII wymienionej ustawy w Rozdziale I zatytułowanym "Świadczenia osobiste w czasie pokoju".

Zgodnie z art. 200 ust. 1 – 2 tej ustawy, na osoby posiadające obywatelstwo polskie, które ukończyły szesnaście, a nie przekroczyły sześćdziesięciu lat życia, może być nałożony obowiązek świadczeń osobistych, polegających na wykonywaniu różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków. Obowiązek świadczeń osobistych może obejmować również obowiązek użycia posiadanych narzędzi prostych, a w stosunku do osób wykonujących świadczenia polegające na doręczaniu dokumentów powołania do czynnej służby wojskowej oraz wezwań do wykonania świadczeń, zwanych dalej "kurierami" - także posiadanych środków transportowych. Ponadto wobec kurierów zgodnie z art. 200 ust. 4 ustawy, obowiązek świadczeń osobistych może być nałożony w celu sprawdzenia gotowości mobilizacyjnej Sił Zbrojnych oraz w przypadku powoływania w trybie natychmiastowego stawiennictwa żołnierzy rezerwy posiadających przydziały kryzysowe lub wezwania żołnierzy OT do stawienia się do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie.

Ponadto zgodnie z art. 203 ust. 1 cytowanej ustawy, wójt lub burmistrz (prezydent miasta) wydaje w czasie pokoju decyzję administracyjną o przeznaczeniu osoby do wykonania świadczeń osobistych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, na wniosek organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 202 ust. 1

Stosownie do § 19 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, Wojskowy komendant uzupełnień występuje do właściwego wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) z wnioskiem, o którym mowa w art. 203 ust. 1 ustawy, o przeznaczenie w pierwszej kolejności do funkcji kurierów (...) mężczyzn będących pracownikami starostwa powiatowego lub urzędu gminy (miasta).

Podkreślenia przy tym wymagało, że art. 206a ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, iż obowiązkowi świadczeń osobistych nie podlegają, z zastrzeżeniem ust. 2:

1) osoby wybrane do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej lub organów samorządu terytorialnego na czas pełnienia mandatu;

2) żołnierze pełniący czynną służbę wojskową oraz osoby, którym doręczono kartę powołania do tej służby, jeżeli termin stawienia się do służby koliduje z terminem wykonania świadczenia;

3) osoby odbywające zasadniczą służbę w obronie cywilnej lub służbę zastępczą;

4) osoby, wobec których orzeczono stałą lub długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, osoby uznane za całkowicie niezdolne do pracy oraz samodzielnej egzystencji albo całkowicie niezdolne do pracy na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak również osoby zaliczone do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności albo umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych;

5) sędziowie, asesorzy sądowi, prokuratorzy, funkcjonariusze Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Służby Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Ochrony Kolei oraz pracownicy specjalistycznych uzbrojonych formacji ochronnych w jednostkach organizacyjnych podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez ministrów, kierowników urzędów centralnych, wojewodów, Prezesa Narodowego Banku Polskiego oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji;

6) kobiety w ciąży i w okresie sześciu miesięcy po odbyciu porodu oraz osoby sprawujące opiekę nad dziećmi do lat ośmiu;

7) osoby sprawujące opiekę nad wspólnie z nimi zamieszkałymi dziećmi od lat ośmiu do szesnastu, osobami, wobec których orzeczono stałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym lub uznanymi za całkowicie niezdolne do pracy oraz samodzielnej egzystencji albo zaliczonymi do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na podstawie ustaw, o których mowa w pkt 4, a także osobami obłożnie chorymi, jeżeli opieki tej nie można powierzyć innym osobom;

8) osoby zatrudnione na stanowiskach kierowników podmiotów leczniczych niebędących przedsiębiorcami w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej oraz na stanowiskach w opiece społecznej i placówkach opiekuńczo-wychowawczych.

W przedmiotowej sprawie prawidłowo organy administracji ustaliły, że w stosunku do skarżącego, spełnione zostały warunki określone we wniosku Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] r. oraz w § 19 rozporządzenia, gdyż skarżący jest zameldowany w K. i zatrudniony w Urzędzie Miasta K. Ponadto spełnione również zostały przesłanki z art. 200 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, gdyż wyżej wymieniony posiada obywatelstwo polskie i wskazany w przepisach wiek pomiędzy szesnastym a sześćdziesiątym rokiem życia.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP, w tym art. 53 ust. 1 Konstytucji, według którego każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii, gdyż nałożenie obowiązku świadczeń osobistych na skarżącego, tj. pełnienie funkcji kuriera i wynikające z tego obowiązki tj. doręczenie karty powołania żołnierzowi rezerwy bądź wezwania do realizacji świadczeń na rzecz obrony, nie ograniczają wolności sumienia i wyznania, z uwagi na charakter tych czynności. Pełnienie funkcji kurierskich w okresie do 48 godzin należy zakwalifikować jako czynności o charakterze administracyjnym nie pozostające w związku z pełnieniem służby wojskowej. Podkreślić należy, że art. 85 ust. 1 Konstytucji statuuje obowiązek obrony Ojczyzny. Zakres tegoż obowiązku określa właśnie ustawa o powszechnym obowiązku Rzeczypospolitej Polskiej i obowiązek ten jest wykonywany w różnej formie, w tym poprzez świadczenia osobiste, które zostały nałożone mocą decyzji wydanej w niniejszej sprawie.

Zaskarżona decyzja nie narusza także art. 9 Konwencji i art. 18 Paktu. Wskazane przez skarżącego artykuły umów międzynarodowych dotyczą wolności sumienia i wyznania, podobnie jak art. 53 Konstytucji RP. Trzeba stwierdzić, że art. 18 ust. 3 Paktu i art. 9 ust. 2 Konwencji przewidują ograniczenia powyższych praw w sytuacjach w nich przewidzianych, które mogą nastąpić w drodze ustawy. Taką ustawą w polskim porządku prawnym jest właśnie ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 206a tej ustawy trzeba wskazać, że katalog osób podlegających wyłączeniu z obowiązku świadczeń osobistych na podstawie art. 206a ustawy jest katalogiem zamkniętym. Niedopuszczalne jest zatem rozszerzenie kręgu tych osób. Przepis ten, cytowany wyżej, jest bowiem jednoznaczny w swojej treści i nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Nie nastąpiło również naruszenie art. 87 ust. 1 Konstytucji, który określa źródła prawa powszechnie obowiązującego, w tym ustawy.

Skarżący w treści skargi powołał się również na art. 107 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, dotyczący duchownych i członków zakonów oraz warunków powołania ich do odbywania ćwiczeń wojskowych w charakterze kapelana wojskowego oraz art. 112 określający zasady powoływania duchownych i słuchaczy seminariów i szkół duchownych do czynnej służby wojskowej. Odnosząc się do stwierdzeń skarżącego w powyższym zakresie trzeba wskazać, że skarżący nie pełni funkcji duchownego. Nie znajduje w jego przypadku zatem także zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, który odnosi się do osób pełniących funkcję duchownego lub osoby zakonnej.

W tym zakresie podkreślenia wymagało, że zaświadczenie przedłożone przez skarżącego jako załącznik nr 4 do odwołania – wbrew przekonaniu skarżącego – nie dowodzi, że ma on "status osoby duchownej" – jak podniósł w odwołaniu. Według bowiem treści tego zaświadczenia "od dnia 19.12. 2015 r. T. T. usługuje jako sługa pomocniczy (diakonos)." Ponadto w zaświadczeniu stwierdzono, że zgodnie z prawem wewnętrznym Związku wyznaniowego "do zamianowania nie jest wymagane kształcenie w jakiejkolwiek religijnej instytucji edukacyjnej". W żadnym razie treść tego zaświadczenia nie potwierdza więc, że skarżący jest osobą pełniącą funkcję duchownego.

Ponadto podkreślenia wymagało, że przytoczone obszernie w skardze przez skarżącego orzeczenie ETPC (skarga nr 23459/03 z 7 lipca 2011r) dotyczyło obowiązku odbycia służby wojskowej przez [...], obywatela A. a zatem nie może być odnoszone do niniejszej sprawy, która dotyczy decyzji nakładającej obowiązek świadczeń osobistych, a nie pełnienia służby wojskowej. Pozostałe orzeczenia wymienione w skardze również zostały wydane w innym stanie faktycznym i prawnym niż omawiana sprawa. Przytoczone poglądy Komitetu Praw Człowieka ONZ i Rezolucje ONZ również dotyczyły odmowy pełnienia służby wojskowej, a więc nie mogą być odnoszone do niniejszej sprawy.

Wobec powyższego Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ma podstawy w prawie materialnym, zaś jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom proceduralnym. Tym samym organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wobec czego nie został także naruszony art. 138 § 2 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.