Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 156/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień
Powołane przepisy: article: § 1 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1476
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków  poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2015 poz 1800
law: Rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Teza: Kurator ustanowiony dla strony w postępowaniu administracyjnym ma prawo do uzyskania wynagrodzenia, jak także przysługuje mu zwrot wydatków poniesionych w związku ze sprawowaną funkcją. To ostatnie uprawnienie wynika ze stosowanego per analogiam § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r., który wprost stanowi, że kuratorowi przysługuje zwrot wydatków poniesionych przez niego w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie.

Przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie reguluje dolnej granicy wynagrodzenia kuratora, lecz wyznacza jedynie jego górną stawkę (zwrot "Wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony … nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie"). Wynagrodzenia takie może zatem zostać przyznane w kwocie niższej niż stawka minimalna wynikająca z przepisów rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, zaś o jego wysokości przesądzać będą takie okoliczności jak rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy kuratora.

Przepisy rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie określają wprost aktu prawnego, który stosować należy dla ustalenia wysokość wynagrodzenia przyznawanego kuratorowi, poprzestając jedynie na wskazaniu, że wysokość wynagrodzenia kuratora nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych (§ 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r.). Powyższe może wywoływać wątpliwości co do tego, czy w § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. chodzi o przepisy określające wysokość opłat za czynności adwokackie w relacjach adwokat (radca prawny) – klient, czy też o przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Treść § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r., w którym mowa jest o stawkach minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, wskazuje na to, że norma ta odsyła do przepisów określających wysokość opłat w relacjach adwokat – klient, a nie przepisów dotyczących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, analogicznie zresztą jak i przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu, nie określają wysokości stawek w sprawach o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

TEZY

Kurator ustanowiony dla strony w postępowaniu administracyjnym ma prawo do uzyskania wynagrodzenia, jak także przysługuje mu zwrot wydatków poniesionych w związku ze sprawowaną funkcją. To ostatnie uprawnienie wynika ze stosowanego per analogiam § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r., który wprost stanowi, że kuratorowi przysługuje zwrot wydatków poniesionych przez niego w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie.

Przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie reguluje dolnej granicy wynagrodzenia kuratora, lecz wyznacza jedynie jego górną stawkę (zwrot "Wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony … nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie"). Wynagrodzenia takie może zatem zostać przyznane w kwocie niższej niż stawka minimalna wynikająca z przepisów rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, zaś o jego wysokości przesądzać będą takie okoliczności jak rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy kuratora.

Przepisy rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie określają wprost aktu prawnego, który stosować należy dla ustalenia wysokość wynagrodzenia przyznawanego kuratorowi, poprzestając jedynie na wskazaniu, że wysokość wynagrodzenia kuratora nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych (§ 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r.). Powyższe może wywoływać wątpliwości co do tego, czy w § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. chodzi o przepisy określające wysokość opłat za czynności adwokackie w relacjach adwokat (radca prawny) – klient, czy też o przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Treść § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r., w którym mowa jest o stawkach minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, wskazuje na to, że norma ta odsyła do przepisów określających wysokość opłat w relacjach adwokat – klient, a nie przepisów dotyczących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, analogicznie zresztą jak i przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu, nie określają wysokości stawek w sprawach o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2019 r. sprawy ze skargi L. M. na akt Starosty Powiatu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia kuratora wyznaczonego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Starosty Powiatu na rzecz L. M. kwotę [..] ([..]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] Starosta Powiatu (dalej jako "organ") przyznał, na podstawie § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, [...]. L. M. wynagrodzenie z tytułu wykonywania obowiązków kuratora w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka W. A. W. w placówce opiekuńczo-wychowawczej w kwocie 147,60 zł wraz z podatkiem VAT w wysokości 23 % (120 zł + 27,60 zł VAT).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] L. z siedzibą w Ś., sygn. akt [...] [...] z dnia [...].11.2017 r. ustanowiono dla J. J. W. - kuratora w osobie [...]. L. M. do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym o ustalenie opłaty za pobyt w placówce opiekuńczo-wychowawczej W. A. W..

W dniu [...].01.2018 r. do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie wyznaczony kurator złożył wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt W. A. W. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. W dniu [...].02.2018 r. organ wydał decyzję nr [...] o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka. J. J. W. reprezentowany przez kuratora adw. L. M. odwołał się od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...].05.2018 r. utrzymało w mocy zaskarżona decyzję.

Decyzją z dnia [...].06.2018 r. nr [...] PCPR w Ś. ustaliło J. J. W. opłatę za pobyt dziecka - W. A. W. w placówce opiekuńczo-wychowawczej od dnia [...].04.2017 r. do dnia [...].04.2017 r. w wysokości 3792,23 zł miesięcznie, od dnia [...].05.2017 r. do dnia [...].03.2018 r. w wysokości 3923,00 zł miesięcznie oraz od dnia [...].04.2018 r. do dnia [...].09.2023 r. lub (w przypadku opuszczenia przez W. A. W. placówki przed dniem [...].09.2023 r.) do dnia faktycznego pobytu małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wysokości 4048,00 zł miesięcznie.

J. J. W. reprezentowany przez kuratora [...]. L. M. odwołał się od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...].08.2018 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ decyzją z dnia [...].09.2018 r. nr [...] ustalił J. J. W. opłatę za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej od dnia [...].04.2017 r. do dnia [...].04.2017 r. w wysokości 3792,23 zł miesięcznie, od dnia [...].05.2017 r. do dnia [...].03.2018 r. w wysokości 3923,00 zł miesięcznie oraz od dnia [...].04.2018 r. do dnia [...].09.2023 r. lub (w przypadku opuszczenia przez dziecko placówki przed dniem [...].09.2023 r.) do dnia faktycznego pobytu małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej w wysokości 4048,00 zł miesięcznie.

J. J. W. reprezentowany przez kuratora [...]. L. M. odwołał się od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją nr [...] z dnia [...].11.2018 r. orzekło:

1. uchylić pkt 3, zaskarżonej decyzji w całości;

2. należność z tytułu opłat w wysokości 75 281,23 zł, za okres od [...] kwietnia 2017 r. do [...] września 2018 r. należy wpłacić na rachunek bankowy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś. w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji;

3. uchylić pkt 4 zaskarżonej decyzji w całości;

4. opłatę należy regulować na rachunek bankowy Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Ś., co miesiąc w terminie do 10 dnia następnego miesiąca za dany miesiąc;

5. w pozostałej części utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W dniu [...].12.2018 roku do PCPR w Ś. wpłynął wniosek kuratora o przyznanie wynagrodzenia z tytułu wykonywania obowiązków kuratora w sprawie w kwocie 4428 zł wraz z podatkiem VAT w stawce 23 % (3600 zł + 828 zł VAT) oraz zwrot wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem czynności w sprawie - 26 zł, łącznie 4428 wynagrodzenia oraz 26 zł zwrotu wydatków. W uzasadnieniu wniosku kurator powołał się na § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w którym określone są stawki wynagrodzenia w zależności od wartości przedmiotu sprawy.

Rozstrzygając wniosek organ w pierwszej kolejności wskazał, że w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi organ nie wydaje ani postanowienia ani decyzji.

W dalszej kolejności organ wyjaśnił, że wysokość wynagrodzenia kuratora, ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a., ani w przepisach szczególnych. Wprawdzie przepisy k.p.a. nie stanowią wprost o tym, że wynagrodzenie przysługuje przedstawicielowi za wykonane czynności, to jednak oparcie na tym twierdzenia, że wynagrodzenie takie w ogóle nie przysługuje nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Jak słusznie wskazano, nie jest tak, aby w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Występuje zatem w przepisach k.p.a. luka prawna, która powinna zostać wypełniona. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I FSK 93/06 wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić konsekwencji ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Należy zatem odnaleźć w systemie prawa przepisy, które mogłyby stanowić oparcie dla rozstrzygnięcia wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na zasadzie art. 34 k.p.a. w drodze analogii. Zdaniem NSA, takimi przepisami mogą być, stosowane jednak tylko odpowiednio (a nie wprost), przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.

Po dokonaniu analizy przepisów rozporządzenia organ stwierdził, że przy określeniu stawki wynagrodzenia należnego kuratorowi w sprawie brak jest podstaw do zastosowania stawki zaproponowanej przez kuratora, a określonej w § 8 pkt 6 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w którym uzależniono wysokość stawki wynagrodzenia od wartości przedmiotu sprawy. Podkreślił, że nie można przyjąć, iż od wysokości kwoty jaka została ustalona łącznie za pobyt małoletniego w pieczy zastępczej będzie uzależniona wysokość wynagrodzenia kuratora wyznaczonego w toku postępowania. W ocenie organu sprawą o najbliższej zbliżonym rodzaju do sprawy objętej postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest sprawa z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego o odebranie dziecka. Zastosowanie zatem znajdzie § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zgodnie z którym stawka w takiej sprawie wynosi 120 zł i jest powiększona o kwotę podatku.

Powyższy akt został zaskarżony przez kuratora [...]L.M. (dalej także jako: "kurator" lub "skarżąca"). W skardze zarzucono:

1. naruszenie prawą materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. § 10 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez jego zastosowanie i uznanie, że sprawą o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy objętej postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest sprawa z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego o odebranie dziecka podczas gdy w przedmiotem sprawy administracyjnej było wyliczenie kwoty opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej oraz wyliczenie wysokości odsetek a zatem sprawą o najbardziej zbliżonym rodzaju jest sprawa cywilna o zapłatę określona z uwagi na wysokość zobowiązania w § 8 pkt 6 opisanego powyżej rozporządzenia;

2. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez jego nie zastosowanie i pominięcie wniosku kuratora o przyznanie niezbędnych i udokumentowanych wydatków poniesionych w postępowaniu przez kuratora w postaci kosztów wysyłanych w sprawie przesyłek poleconych w wysokości łącznej 26 zł;

3. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu przyczyn nieprzyznania kuratorowi zwrotu niezbędnych wydatków poniesionych w trakcie postępowania.

Wskazując na takie zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego aktu administracji publicznej w całości.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z naruszeniem prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy i jako takie nie może się ostać z dwóch zasadniczych powodów.

Po pierwsze stwierdzono, że organ całkowicie błędnie uznał, że sprawą o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy objętej postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia wysokości opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest sprawa z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego o odebranie dziecka. Sprawa o odebranie dziecka to sprawa tocząca się w trybie postępowania nieprocesowego podczas którego Sąd działając zgodnie z dobrem małoletniego decyduje o odebraniu dziecka określając termin w jakim powinno zostać ono wydane osobie uprawnionej. W postępowaniu tym Sąd nie rozstrzyga w przedmiocie kwestii finansowych, w tym o kosztach utrzymania dziecka lub innych należnościach skupiając się na ustaleniu miejsca pobytu dziecka oraz daty jego odebrania. Zajmuje się wyłącznie osobą dziecka i działaniem dla jego dobra. Przedmiotem zaś sprawy administracyjnej było wyliczenie opłaty za pobyt małoletniej w pieczy zastępczej oraz wyliczenie wysokości odsetek. Dotyczyło to ściśle określonego okresu czasu tj. do momentu wydania decyzji w sprawie. Wyliczona zaś w ten sposób łączna kwota wraz z odsetkami stanowi egzekwowalną należność do której zapłaty zobowiązana jest zastępowana przez kuratora strona. W związku z tym sprawą o najbardziej zbliżonym rodzaju jest sprawa cywilna o zapłatę określona z uwagi na wysokość zobowiązania w § 8 pkt 6 opisanego powyżej rozporządzenia i szczegółowo wyliczona przez kuratora we

Po drugie podkreślono, że organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie w ogóle pominął kwestie zwrotu kuratorowi poniesionych uzasadnionych wydatków. W przedstawionej dnia [...] grudnia 2018 r. szczegółowej kalkulacji kosztów kurator wskazał, że w niniejszej sprawie wysłał 5 przesyłek poleconych za kwotę 26 zł. Wskazać należy, że liczba przesyłek wynikała z winy organu, gdyż związana była z konieczności składania odwołań od nieprawidłowo wydanych decyzji w prowadzonej sprawie administracyjnej. Odwołania kuratora spowodowały skutek w postaci uchylania kolejnych decyzji organu, a ostatnie doprowadziło do zmiany decyzji i wydaniu prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ zaś rozstrzygając o kosztach pomimo wniosku oraz wyliczenia w ogóle nie rozstrzyga w tym przedmiocie. Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci listów poleconych organ był w stanie jednoznacznie wyliczyć kwotę wydatków poniesionych przez kuratora. Wydatki te zatem uznać należy nie tylko za niezbędne, ale i w pełni udokumentowane. Zdaniem skarżącej na kwotę należną kuratorowi składa się bowiem wynagrodzenie sensu stricte należne za pracę wykonaną przez kuratora jako przedstawiciela dla nieobecnego oraz zwrot wydatków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie aktu następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego uchylenie, gdyż przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest akt Starosty Powiatu w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu dla strony w postępowaniu administracyjnym.

Ustanowienie kuratora dla strony w postępowaniu administracyjnym i związany z tym obowiązek wykonywania przez wyznaczoną osobę czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej wiąże się z prawem kuratora do uzyskania wynagrodzenia za czynności podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony, przy uwzględnieniu nakładu pracy i poniesionych wydatków, generowanych rodzajem sprawy i stopniem jej zawiłości.

Organ rozstrzygając wniosek kuratora o przyznanie wynagrodzenia wydaje akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W przedmiocie tym nie wydaje się decyzji, ani postanowienia, co trafnie stwierdził także organ.

Ani przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, ani przepisy szczególne nie regulują zasad i trybu przyznawania wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu dla strony w postępowaniu administracyjnym oraz jego wysokości. W tym zakresie istnieje więc luka w prawie, którą wypełnić należy w drodze analogii.

Okoliczności te nie budziły także zastrzeżeń organu. Istniejący między stronami spor nie dotoczył bowiem samego prawa kuratora do wynagrodzenia, lecz jego wysokości.

W tej sytuacji podstawowe znaczenie ma ustalenia, które z przepisów per analogiam powinny zostać zastosowane przy przyznaniu wynagrodzenia oraz ustaleniu jego wysokości.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że takim aktem pozostają przepisy dotyczące określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.

W chwili obecnej obowiązuje w tym przedmiocie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 536), przy czym do dnia 15 marca 2018 r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2013 r., poz.1476 - dalej jako "rozporządzenie z dnia 13 listopada 2013 r.").

Mając na uwadze przepisy przejściowe, tj. § 3 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. oraz to, że skarżąca została ustanowiona kuratorem postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r., zaś postępowanie administracyjne zostało wszczęte i nie zostało zakończone przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r., w sprawie stosować należy przepisy dotychczasowe, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.

Przepisy rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie określają wprost aktu prawnego, który stosować należy dla ustalenia wysokość wynagrodzenia przyznawanego kuratorowi, poprzestając jedynie na wskazaniu, że wysokość wynagrodzenia kuratora nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny, przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych (§ 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r.).

Powyższe może wywoływać wątpliwości co do tego, czy w § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. chodzi o przepisy określające wysokość opłat za czynności adwokackie w relacjach adwokat (radca prawny) – klient, czy też o przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W dacie wejście w życie rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. kwestia ta nie budziła wątpliwości albowiem oba te rodzaje opłat regulowane były jednym aktem prawnym, tj. w odniesieniu do adwokatów rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 461).

Stan ten zmienił się z dniem 1 stycznia 2016 r. albowiem począwszy od tej daty wysokość opłat w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm. - dalej jako "rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie"), zaś wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu normowały kolejno: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 18).

W sprawie zarówno organ, jak i skarżąca odwoływali się do przepisów rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Stanowisko takie uznać należy za nieprawidłowe.

Zwrócić należy bowiem uwagę, że treść § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r., w którym mowa jest o stawkach minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie, wskazuje na to, że norma ta odsyła do przepisów określających wysokość opłat w relacjach adwokat – klient, a nie przepisów dotyczących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Interpretację taką pośrednio potwierdza także brzmienie § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej, w którym doprecyzowano, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustala się na podstawie stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. prawo o adwokaturze. Przepis ten dotyczy zaś opłat za czynności adwokackiego w stosunkach pomiędzy adwokatem i jego klientem. Kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu dotyczy natomiast art. 29 prawa o adwokaturze.

Przyznając wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu w sprawie administracyjnej organ powinien zatem stosować, per analogiam, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z związku z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Organ stosując w sprawie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu dopuścił się zatem naruszenia prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Powyższe stwierdzenie nie rozstrzyga istoty sprawy albowiem zasadnicze wątpliwości stron dotyczyły tego na podstawie jakiej konkretnie stawki powinno zostać ustalone wynagrodzenie kuratora.

W niniejszej sprawie kurator został ustanowiony w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem było ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a więc ustalenie opłaty, o której mowa w art. 193 i następne ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 1111 ze zm.).

Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, analogicznie zresztą jak i przepisy dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu, nie określają wysokości stawek w sprawach o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r., który stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.

Zdaniem organu za sprawę o najbardziej zbliżonym rodzaju uznać należało sprawę o odebranie dziecka.

W ocenie Sądu stanowisko takie uznać należy za nieuzasadnione.

Wprawdzie bowiem obie te sprawy dotyczą sprawowania szeroko rozumianej pieczy nad dzieckiem jednakże całkowicie odmienny jest ich charakter. Sprawa o odebranie dziecka to typowa sprawa opiekuńcza, która dotyczy wykonywania władzy rodzicielskiej. Sprawa w przedmiocie wydania decyzji z art. 194 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie dotyczy sprawowania przez rodziców władzy rodzicielskiej, a jedynie ustalenia wysokości opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka.

Przyjęta przez organ w tym zakresie ocena prawna była wadliwa, co zakwalifikować należało jako naruszenia prawa materialnego z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

Z drugiej strony nie można podzielić także stanowiska skarżącej co do tego, że za sprawę o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uznać należy sprawę, o której mowa w § 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (w skardze powoływano się na analogiczny w swej treści § 8 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).

W kwestii tej podzielić należy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że w tego rodzaju sprawach jak sprawy o ustalenie odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej oraz pobyt w domu pomocy społecznej, wynagrodzenie adwokata (radcy prawnego) działającego w sprawie, bez względu na to, czy jest to pełnomocnik wyznaczony z urzędu, czy też z wyboru, ustalać należy w oparciu o stawki "w innej sprawie", a nie w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (zob. uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Po 820/18 i przywoływane tam orzecznictwo).

Sprawy z § 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie to sprawy cywilne oraz sprawy ze stosunku pracy i ubezpieczeń społecznych, w których sporna zazwyczaj jest nie tylko wysokość roszczenia, ale także i sama jego zasada.

Inny charakter ma ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Obowiązek ponoszenia takich opłat został nałożony na rodziców w ustawie (art. 193 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej).

Wysokość opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest prostą pochodną wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka lub też średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. Tym samym konstytutywny element decyzji ustalającej opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej sprowadza się w istocie jedynie do określenia wysokości tej opłaty za konkretnie wskazane miesiące.

Z tych też przyczyn nie sposób uznać, że sprawą o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest sprawa z § 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Podsumowując należy więc stwierdzić, że organ nie stosując przepisu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego.

Nadto organ zaniechał dokonania rozpatrzenia całego materiału dowodowego i zgłoszonych w nim żądań, czym naruszył także przepisy prawa procesowego.

Kurator ustanowiony dla strony w postępowaniu administracyjnym ma prawo do uzyskania wynagrodzenia, jak także przysługuje mu zwrot wydatków poniesionych w związku ze sprawowaną funkcją. To ostatnie uprawnienie wynika ze stosowanego per analogiam § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r., który wprost stanowi, że kuratorowi przysługuje zwrot wydatków poniesionych przez niego w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie.

Składając wniosek o przyznanie wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora skarżąca domagała się również zwrotu wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem czynności w sprawie w wysokości 26 zł, wnikających z konieczności przesłania 5 przesyłek poleconych.

Organ nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, nie rozważył materiału dowodowego w zakresie zgłoszonego żądania zwrotu poniesionych wydatków, jak też w istocie w ogóle nie rozstrzygnął sprawy w tym zakresie.

Powyższe naruszało dyspozycję art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Stwierdzone w sprawie naruszenia zakwalifikować należało zatem jako naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu.

Opisane wyżej naruszenia przepisów dotyczyły kwestii związanych z określeniem wysokości należnego kuratorowi wynagrodzenia i zwrotu poniesionych wydatków, a zatem były to naruszenia, które kwalifikować należało jako mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do organu, celem jej ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.).

W szczególności organ przyznając wynagrodzenie zastosuje przepisy rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z związku z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, przyjmując, że sprawami o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej są "inne sprawy sądowoadministracyjne", o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Organ rozpozna także i orzeknie o zgłoszonym przez skarżącą żądaniu zwrotu poniesionych wydatków.

Końcowo należy jedynie zauważyć, że nawet gdyby przyjąć, iż sprawą o najbardziej zbliżonym rodzaju do sprawy o ustalenie opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest sprawa, o której mowa w § 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (do czego zdaniem Sądu brak jest wystarczających podstaw) to i tak powyższe nie uzasadniałoby automatycznego przyznania należności w pełnej wysokości wskazanej § 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Zwrócić należy bowiem uwagę, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 listopada 2013 r. nie reguluje dolnej granicy wynagrodzenia kuratora, lecz wyznacza jedynie jego górną stawkę (zwrot "Wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony ... nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie"). Wynagrodzenia takie może zatem zostać przyznane w kwocie niższej niż stawka minimalna wynikająca z przepisów rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, zaś o jego wysokości przesądzać będą takie okoliczności jak rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy kuratora.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony akt.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty poniesione przez skarżącą składała się kwota 178 zł uiszczonego wpisu od skargi (k.12 akt sądowych). W tym kontekście wyjaśnić należy, że wprawdzie skarżąca ustanowiona została kuratorem jako adwokat to jednak w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie była reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego, lecz działała osobiście.