Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1422/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2016-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 36, art. 61 i art. 80
journal: Dz.U. 2015 poz 542
law: Rozporzadzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Paweł Zaborniak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącej M. S. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...] o uwzględnieniu zarzutów K. C., M. C., H. R., Z. R., J. K., M. S., nieżyjącej W. M. podtrzymanych przez jej spadkobierców ustawowych H. O., R. M., S. M., P. M., W. M. i K. M., do danych wskazanych w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków wsi T. dotyczących przebiegu granicy działki nr 1285 z 1291 i odrzuceniu zarzutów dotyczących powierzchni działki nr 1285 oraz przebiegu jej granicy z działkami sąsiednimi nr 1280/2, 1283, 1284, 1286/10, 1286/19 i odrzucił zarzuty zgłoszone do danych ewidencyjnych działki nr 1285 położonej we wsi T. w modernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków.

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w 2011 r. na terenie obrębu T. gm. [...] Starosta [....] przeprowadził postępowanie

w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i założenia ewidencji budynków.

Po zakończeniu czynności technicznych Starosta [...] poinformował zainteresowanych o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu operatu opisowo kartograficznego. ( zawiadomienie na podstawie art. 24a ust. 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz.U. z 2015 r., poz. 520; dalej: "p.g.i.k.") p.g.i.k. ), a następnie w Dzienniku Urzędowym Województwa [....] z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...], poz. [...] ogłoszono, że projekt opisowo –kartograficzny po modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu T. gm. [...] stał się operatem ewidencji gruntów i budynków.

W przewidzianym do tego terminie wymienione osoby zgłosiły zarzuty do danych po modernizacji dotyczące działki 1285 wnosząc o doprowadzenie zgodności z działkami sąsiednimi 1288/1, 1283, 1284, 1291, 1282/1 do stanu katastralnego

( uwłaszczeniowego), wg aktu własności ziemi nr [...].

Na podstawie zgromadzonych dokumentów organy stwierdziły, że ustalenie stanu posiadania dla obrębu T. wykonane zostało w 1965 r. w oparciu o mapę katastralną w skali 1:2880. W wykazie ustalenia stanu władania dla działki nr 877 zostały wpisane parcele gruntowe nr 1093/1, 1094/1 i 1094/7 o powierzchni 3,36 ha.

W 1971 r. została założony na okres przejściowy operat ewidencji gruntów, w którym

w jednostce rejestr. nr 838 wykazano działkę nr 1285 odpowiadającą w/w parcelom. Powierzchnia przedmiotowej działki wykazana w operacie ewidencyjnym obliczona została graficzne w skali 1: 2880 i wynosiła 3,38 ha.

Najstarsze dokumenty w zasobie Okręgowego Przedsiębiorstwa Geodezyjno- Kartograficznego potwierdzające fakt wykonania bezpośredniego pomiaru przedmiotowej nieruchomości pochodzą z początku lat osiemdziesiątych. Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne "[...]" [...] w latach 1980-1982 dla obszaru wsi T. przeprowadziło prace związane z wykonaniem mapy zasadniczej w skali 1:2000. Zgodnie ze sporządzonym wówczas operatem pomiarowym włączonym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 28 listopada 1986 r. za nr [...] cały przebieg granicy działki ewidencyjnej 1285 podlegał pomiarowi bezpośredniemu na gruncie. Z treści sprawozdania technicznego wynika, że dla pomiaru granic niewidocznych w terenie wezwano zainteresowane strony do ustalenia i wskazania punktów granicznych w terenie celem zamarkowania ich do pomiaru. W sporządzonym operacie brak jest potwierdzenia faktu wezwania stron oraz ich obecności podczas pomiaru.

Na bazie opracowanej mapy zasadniczej w sakli 1: 2000 dokonano w kolejnych latach odnowienia operatu ewidencji gruntów wsi T. na podstawie § 29 ust. 1 i § 92 ust. 3 załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów ( M.P. Nr 11, poz. 98 z 1969 r.) W odnowionym operacie dla działki 1285 wykazano powierzchnię 3,12 ha. Organ I instancji wskazał, że dokonano okazania przygotowanego rejestru zainteresowanym stronom, a ówcześni właściciele ( F. M., K. W., C. J. za K. C., K. A., R. J.) przedmiotowej nieruchomości zapoznali się z przygotowaną mapą ewidencyjną w skali 1:2000 oraz powierzchnią działki, klasami i użytkami, i własnoręcznymi podpisami potwierdzili fakt, że wykazany w rejestrze stan posiadania przyjęli za zgodny ze stanem faktycznym w sporządzonym rejestrze pomiarowo - klasyfikacyjnym. Zaistniałe zmiany zostały ujawnione w operacie opisowo – kartograficznym.

W 1995 r. dokonano pomiaru uzupełniającego m.in. sąsiedniej działki nr 1286/1 a w roku 1996 jej podziału na działki 1286/10, 1286/11, 1286/14, 1286/15, 1286/16 i 1286/17. Operaty nie zawierały protokołów ustalenia przebiegu granicy z działką 1285.

W 1997 r. dokonano kolejnego podziału działki nr 1286/17 na 1286/18 i 1286/19. W operacie pomiarowym włączonym do zasobu ewidencji gruntów w dniu 5 listopada 1997 r., nr [...] ( do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 31 sierpnia 1998 r. za nr [...]) złożony jest protokół ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr 1286/17 i 1285 spisany w dniu 3 października 1997 r. Ówczesny właściciel działki 1286/17 S. W. oraz współwłaściciel działki 1285 K. C. potwierdzili własnoręcznymi podpisami przebieg dotychczasowej granicy pomiędzy w/w nieruchomościami. Przedmiotowa granica została zmierzona i określono współrzędne punktów załamania granic. Na podstawie mapy z projektem podziału , wykazu zmian i aktu notarialnego z dnia 29 grudnia 1997 r. podział ten został ujawniony w operacie ewidencji gruntów wsi T. przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 31 sierpnia 1998 r., nr [...].

Na wniosek współwłaścicieli działki 1286/19 B. W. prowadzone było postępowanie rozgraniczeniowe z działką 1285, które jednak ostatecznie zakończyło się wydaniem przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt [...] o umorzeniu postępowania z powodu nieuzupełnienia braków formalnych podania.

Z kolei wszczęte przez M.W. postępowanie o wprowadzenie zmiany |w ewidencji gruntów powierzchni działki 1285 zakończyło się ostatecznie oddaleniem skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z dnia 18 grudnia 2002 r., sygn. akt SA/Rz 359/02 i jednoczesnym utrzymaniem w mocy decyzji ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylającej decyzję Starszy [...] i odmawiającej dokonania wprowadzenia zmian, z uwagi na trwające postępowanie rozgraniczeniowe.

W zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków działka nr 1285 ma pow. 3.12 ha położona we wsi T. wykazana jest na rzecz: J. F., J. F., Z. H., E. K., H. K., J. K., W. M., J. P., H. R., Z. R., M.S., M.S., Z. U., K. C. i M. C. jako współwłaścicieli w częściach ułamkowych. Na opracowanej podczas modernizacji mapie ewidencyjnej przebieg granic działki nr 1285 ( zachodniej, północnej i południowej) z działkami nr 1280/2, 1291, 1284 i 1283 oraz z działką nr 1286/10 wykazany został w oparciu o dane operatu pomiarowego włączonego do zasobu ODGiK z dnia 26 października 2001 r. pod nr [...] natomiast przebieg granicy z działkami nr 1286/18 i 1286/19 w oparciu o dane operatu pomiarowego włączonego do zasobu ODGiK w dniu 31 sierpnia 1998 r., pod nr [...].

Uwzględniając zarzuty dotyczące przebiegu granicy działki nr 1285 i 1291 Starosta [...] wskazał, że w ramach modernizacji wprowadzono przebieg granic na podstawie operatów, które nie zostały zatwierdzone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi czy też prawomocnymi orzeczeniami sądowymi dlatego nie mogły stanowić podstawy do wykazania właściwego przebiegu granic działki nr 1285. Powołując się na obowiązujące rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz.U. z 2001 r., Nr 38, poz. 454, obecnie Dz.U. z 2015 r., poz. 542 ) ustalił przebieg granicy w oparciu o operat techniczny wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za nr [...], w którym za podstawę opracowania mapy uzupełniającej przyjęto dokumentację z pomiaru do mapy zasadniczej włączoną do zasobu za nr [...] w zakresie przedstawienia przebiegu granic z drogą gminną nr 1291 i operat z pomiaru uzupełniającego włączony do zasobu za nr [...] w zakresie pozostałych granic. Materiały zawarte w operacie nr [...] wskazały na fakt graficznego pozyskania współrzędnych określających przebieg granicy. Dokonana analiza wykazała, że istnieją dane z bezpośredniego pomiaru z 1982 r., które nie zostały ujęte do określenia granicy. Na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu 15 września 2014 r. stwierdzono, że przy dokonywaniu kartowania bądź przy wykreślaniu na mapie zasadniczej w skali 1:2000 części w/w granicy pominięto punkty załamań oznaczone nr 2477 obecnie 26747 i nr 2479 obecnie 26748 przez co zmieniono bezzasadnie zasięg własności, na tej podstawie dokonano zmian. Na tej również podstawie uwzględniono zarzuty zgłoszone do danych wykazanych w zmodernizowanym operacie ewidencji gruntów i budynków wsi T. gm. [...] dotyczących przebiegu granicy działki nr 1285 z drogą nr 1291, a odrzucono zarzuty dotyczące powierzchni działki 1285 oraz przebiegu granicy z działkami nr 1280/2, 1283, 1284, 1286/10 i 1286/19.

Odwołanie od decyzji złożyli M.S. i K. C..

M.S. zakwestionowała operat pomiarowy z dnia 2 czerwca 1982 r. nr [...], zarzucając, że pomiaru działek dokonano bez udziału współwłaścicieli, i że odnowienie ewidencji zostało przeprowadzone niezgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, wskazany przebieg granicy działki nr 1285 z działkami sąsiednimi nie jest zgodny ze stanem prawnym wykazanym na mapie 1:2880 ( mapie uwłaszczeniowej ) tożsamej z mapą katastralną. Wskazała w jaki sposób powinna przebiegać granica i że została ona uszczuplona w stosunku do stanu z uwłaszczenia. Podniosła, że operat pomiarowy nr [....] przyjęty do zasobu geodezyjnego w dniu 26 października 2001 r. jak i operat pomiarowy [....] przyjęty do zasobu geodezyjnego w dniu 29 maja 2001 r. nie powinny być traktowane jako wiarygodne źródło dowodowe i że dla prawidłowego rozstrzygnięcia konieczne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem współwłaścicieli działki nr 1285 i dokonanie bezpośredniego pomiaru geodezyjnego na gruncie.

K. C. podobnie jak M.S. wnioskował o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na gruncie. Zakwestionował by dowodem na przebieg granicy działki 1285 miał być operat podziału działki [...] ( operat geodezyjny włączony do zasobu geodezyjnego z dniu 31 sierpnia 1998 r. pod nr [...]), w którym nie brali udziału wszyscy współwłaściciele działki 1285. Powołując się na akt własności ziemi z dnia 28 czerwca 1974 r. oraz dokumenty geodezyjne z tego okresu stwierdza, że to te dokumenty ukształtowały w sposób niezaprzeczalny granice i powierzchnię działki 1285, gdzie powierzchnia tej działki wynosiła 3,38 ha.

Wskazaną na wstępie decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o odrzuceniu zarzutów. Organ odwoławczy podzielił ustalenia jak i wnioski organu I instancji odnośnie odrzucenia zarzutów dotyczących powierzchni działki 1285 oraz wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu jej granic z działkami nr 1280/2, 1283, 1284, 1286/10 i 1286/19, nie zgodził się natomiast z uwzględnieniem przez organ I instancji zarzutów dotyczących przebiegu granicy pomiędzy działkami 1285 i 1291,

w konsekwencji odrzucając wszystkie zgłoszone zarzuty.

W uzasadnieniu wskazał, że w latach 1964 - 1971 w oparciu o mapę katastralną został założony na okres przejściowy operat ewidencji gruntów wsi T.. Podczas założenia ewidencji gruntów nie dokonano pomiaru bezpośredniego na gruncie, a powierzchnie działek obliczone były graficznie i wywodziły się ze stanu katastralnego. Obliczona w ten sposób powierzchnia działki, wynosiła 3.38 ha i taka powierzchnia została wykazana w operacie ewidencyjnym.

W 1974r. w oparciu o dane zawarte w operacie ewidencyjnym zostało przeprowadzone kompleksowe uwłaszczenie gospodarstw rolnych wsi T.. Aktem własności ziemi z dnia 28 czerwca 1974r. [...] działką nr 1285 zostali uwłaszczeni: K. C., M. F., J. R., W. K. i A. K. w częściach ułamkowych. Podczas kompleksowego uwłaszczenia nie dokonano pomiaru granic wymienionej wyżej działki.

W związku z powyższym za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał twierdzenia M. S. zawarte w odwołaniu, że wykazane na mapie ewidencyjnej

w skali 1:2880 ( mapa uwłaszczeniowa) granice przedmiotowej działki są granicami prawnymi. Zaznaczył, że w zasobie ODGiK brak jest jakichkolwiek materiałów pomiarowych z tego okresu.

W 1984r. zostało przeprowadzone odnowienie ewidencji gruntów wsi T. i dotychczasową mapę ewidencyjną w skali 1:2880 zastąpiono mapą ewidencyjną w skali 1:2000. Do opracowania mapy ewidencyjnej w skali 1:2000 wykorzystano materiał geodezyjne z opracowanej wcześniej metodą fotogrametryczną ze zdjęć lotniczych mapy zasadniczej. Ze sprawozdania technicznego z wykonania mapy zasadniczej wsi T. w skali 1:2000 opracowany pierworys mapy zasadniczej został porównany z istniejącą w terenie sytuacją, a brakujące elementy zostały objęte pomiarem uzupełniającym. Czynnością taką została objęta działka nr 1285 czego dowodem jest szkic polowy (sekcja 165.233.14 i 165.233.19) oraz wyniki pomiaru zawarte w dzienniku polowego pomiaru biegunowego, wchodzące w skład operatu pomiarowego włączonego do zasobu geodezyjnego w dniu 28 listopada1986r. za nr [....].

Podczas przeprowadzonego w 1984r. odnowienia ewidencji gruntów wsi T. numery działek nie zostały zmienione, a przebieg granic działek został przyjęty z materiałów geodezyjnych wykorzystanych do opracowania mapy zasadniczej. Na skutek zastosowania dokładniejszych metod pomiarów i obliczeń, a także dokonanych sprostowań ewidentnych błędów, zmianie uległy wykazane

w dotychczasowej ewidencji gruntów powierzchnie działek. Dotychczasowa powierzchnia działki nr 1285 wynosząca 3.38 została zmieniona na 3.12 ha i taka powierzchnia została wykazana w operacie ewidencyjnym.

W 2001r. M.S. zakwestionowała wykazaną w operacie ewidencyjnym powierzchnię działki nr 1285; położonej we wsi T.. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i z dnia [...] stycznia 2002r. nr [...] odmawiającą wprowadzenia w operacie ewidencyjnym zmiany powierzchni oraz granic tej działki. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy z dnia 18 grudnia 2002r. sygn. akt SA/Rz 359/02.

Na potrzeby powyższego postępowania administracyjnego opracowana została przez geodetę uprawnionego Z. D. dokumentacja geodezyjna z pomiaru kontrolnego działki nr 1285, włączona do zasobu ODGiK w dniu 26 października 2001r. i pod nr [...]. Z treści protokołu z czynności przyjęcia przebiegu granic nieruchomości z dnia 14 września 2001r. pomiarem na gruncie została objęta zachodnia i północna granica działki 1285 oraz część granicy wschodniej ( odcinek od pkt 8 do pkt 2 szkicu). Pozostały odcinek granicy wschodniej (od pkt 2 do pkt 11) nie został objęty pomiarem z uwagi na toczące się wówczas postępowanie rozgraniczeniowe, a dla celów opracowania dokumentacji przebieg tej granicy został przyjęty z wcześniejszego operatu geodezyjnego z podziału działki nr 1286. Granica południowa działki nr 1285 z działką nr 1291 stanowiącą drogę nie została objęta pomiarem, a dla opracowania dokumentacji przebieg tej granicy został przyjęty graficznie z obowiązującej wówczas mapy ewidencyjnej w skali 1:2000.

W oparciu o wyniki powyższych czynności została opracowana mapa uzupełniająca wraz z wykazem zmian gruntowych wchodząca w skład wymienionego operatu geodezyjnego. Według mapy uzupełniającej powierzchnia działki nr 1285 zmieniła się z 3.12 ha na 3.18 ha. Zmiana powierzchni nie wynikała ze zmiany wykazanego na obowiązującej wówczas mapie ewidencyjnej w skali 1:2000 przebiegu granic tej działki ale była wynikiem błędnego jej obliczenia.

Organ odwoławczy wskazał również, że opracowany w ramach rękojmi operat techniczny włączony do zasobu DGiK w dniu [...] września 2014 r., pod nr [...]nie może stanowić dowodu w sprawie z uwagi na to, że został sporządzony kameralnie, bez pomiaru na gruncie. Ustalenia w tym zakresie przesądziły o prawidłowości odrzucenia zarzutów przez organ I instancji odnośnie powierzchni i przebiegu granic z działkami 1280/2, 1283, 1284, 1286/10 i 1286/19.

Odrzucając również zarzuty w zakresie przebiegu granicy pomiędzy działkami 1285 i 1291 organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania było rozpatrzenie zarzutów zgłoszonych w trybie art. 24a ust. 9 p.g.i.k. i zakres tego postępowania wyznaczony był treścią zarzutów. Skarżący zakwestionowali wykazany na mapie ewidencyjnej przebieg granic działki nr 1285 z działkami sąsiednimi, stwierdzając, że granice te są niezgodne z "granicą prawną" ustaloną na podstawie aktu własności ziemi z dnia 28 czerwca 1974 r nr [...]oraz na podstawie pomiarów z 1975 r. W związku z powyższym za nieprawidłowe organ odwoławczy uznał uwzględnienie przez organ I instancji zarzutów odnoszących do wykazanego na mapie ewidencyjnej przebiegu granicy działki 1285 z działką 1291 na podstawie dokumentacji geodezyjnej włączonej do zasobu geodezyjnego pod nr [...]. Jednocześnie organ wskazał, że strony mogą w każdym czasie domagać się zmiany danych ewidencyjnych, jeżeli przedstawią dowody na to, że dane są nieprawidłowe.

W skardze do Sądu M.S. domaga się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Naruszenie przepisów prawa materialnego upatruje w ustaleniu w ewidencji gruntów powierzchni działki 1285 w sposób niezgodny ze stanem prawnym. Z kolei naruszenie przepisów postępowania opiera przede wszystkim na art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodu z sprawie legalności dokonanego w latach osiemdziesiątych odnowienia operatu ewidencyjnego gruntów i budynków bez udziału stron, współwłaścicieli działki 1285.

Wskazała również na to, że Urząd Rejonowy w [...] w dniu [...] marca 1995 r. wydał decyzję nr [...] orzekając o zmianie konfiguracji granic i powierzchni działki nr 1286/1 z 1,19 ha na 1,25 ha na podstawie mapy zasadniczej w skali 1:2000 wykonanego pomiaru z 1982 r. Wskazała, że powierzchnia tej działki

i granice zostały ustalone bez ustalenia granic na gruncie z działką 1285, przez co doszło do niekorzystnego zmniejszenia powierzchni tej działki o 6 arów. W związku

z powyższym podważa również protokół ustalenia przebiegu granicy wschodniej działki 1285 z działką 1286/17 i 1286/10 spisany w dniu 3 października 1997 r. przy podziale działki 1286/17 na działki 1286/18 i 1286/19 za operatem pomiarowym 7431/9/54/97. Jak podaje, nie zmienia powyższego fakt, że protokół został podpisany przez jednego ze współwłaścicieli działki 1285 - K. C., dla jego ważności konieczny był podpis większości współwłaścicieli. Pozostali współwłaściciele nie zostali nawet zawiadomieni o toczącej się sprawie.

Największe uszczuplenie działki, jak podaje, nastąpiło od strony północnej, na granicy z działkami 1283 i nr 1284. Prawnie ustalona granica działki aktem własności ziemi została przesunięta w kierunku południowym na niekorzyść działki 1285, czego efektem był przyrost powierzchni działki 1284 z 17 arów do 20 arów, działki 1283 z 1,77 ha do 1,87.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że podczas modernizacji ewidencji gruntów i budynków do opracowania mapy ewidencyjnej wykorzystane zostały znajdujące się w zasobie materiały geodezyjne. Przebieg granic działki nr 1285 ( zachodnie, północnej i południowej ) z działkami nr nr 1280/2, 1291, 1284 i 1283 oraz z działka 1286/10 wykazany został w oparciu o dane operatu pomiarowego włączone do zasobu ODGiK pod nr [...] w dniu 26 października 2001 r. natomiast przebieg granic z działkami 1286/18 i 1286/19 w oparciu o dane operatu pomiarowego włączonego do zasobu ODGiK z dnia 31 sierpnia 1998 r. pod nr [...]. Organ wskazuje, że nie ma podstaw do orzeczenia zgodnie z żądaniem współwłaścicieli działki 1285 i wyznaczenia jej granic i powierzchni w oparciu o akt własności ziemi z uwagi na to, że w zasobie geodezyjnym brak jest dokumentów, opracowań geodezyjnych obejmujących działkę 1285 z okresu założenia ewidencji gruntów oraz kompleksowego uwłaszczenia gospodarstw rolnych wsi T..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności czy podstaw wznowieniowych. Stwierdził natomiast, że doszło do naruszenia przepisów prawa skutkujących uchyleniem obu decyzji.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie były decyzje administracyjne wydane w następstwie rozpoznania zarzutów zgłoszonych do danych operatu opisowo – kartograficznego operatu ewidencyjnego w związku z przeprowadzoną przez Starostę modernizacją ewidencji gruntów i budynków wsi T..

Z regulacji prawnej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 250), dalej p.g.k., a zwłaszcza z art. 20, art. 22 i art. 24 tej ustawy wynika charakter prawny przeprowadzonej przez organy administracji publicznej ewidencji gruntów. Ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno – techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, ani nie nadaje czy ujmuje praw. O zasadności tego stanowiska przesądza przyjęta definicja ustawowa ewidencji gruntów i budynków (art. 2 pkt 8 p.g.k.). Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Z przepisu art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2 p.g.k. wynika, że ewidencja gruntów i budynków obejmuje m.in. informacje dotyczące: gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały złożone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty (pkt 1); oraz budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (pkt 2). W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także m.in. właściciela oraz osoby fizyczne i prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części, ich miejsce zamieszkania lub siedzibę, informacje o wpisaniu do rejestru zabytków a także wartość nieruchomości. Informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 p.g.k., zawiera operat ewidencyjny, o czym stanowi art. 24 ust. 1 p.g.k. Ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie (art. 22 ust. 1 p.g.k.). Obowiązkiem starostów jest utrzymywanie ewidencji gruntów w stanie aktualności.

Na podstawie mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 24a ust. 1 p.g.k., starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Jak wynika z art. 24a ust. 4 i 6 p.g.k., projekt operatu opisowo – kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób zainteresowanych w siedzibie starostwa powiatowego, a każdy czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie może w okresie jego wyłożenia zgłaszać do nich uwagi. Po upływie w/w terminu projekt operatu opisowo – kartograficznego staje się operatem ewidencji gruntów i budynków, o czym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa (ust. 8). Mający także zastosowanie w niniejszej sprawie art. 24a ust. 1 pkt 9 p.g.k. stanowi, że każdy czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo – kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia zgłaszać zarzuty do danych zawartych w danym operacie. O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10). Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (ust. 12).

Powyższe regulacje pozwalają na zgłoszenie zarzutów w ściśle określonym czasie, tylko co do danych zawartych w modernizowanym operacie opisowo – kartograficznym i wyłącznie w zakresie własnego interesu prawnego. Interes prawny to taki, który został wzięty pod ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Musi być osobisty, indywidualny i znajdować podstawę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organów było rozpoznanie zarzutów spełniających tylko takie kryteria.

Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów (Dz.U. z 2015 r., poz. 542 w brzmieniu obowiązującym z daty decyzji organów obu instancji; dalej: "Regib"). Stosownie do § 55 Regib, modernizacja ewidencji gruntów to zespół działań technicznych, organizacyjnych i administracyjnych podejmowanych przez starostę w celu: 1) uzupełnienia bazy danych ewidencyjnych i utworzenia pełnego zbioru danych ewidencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia, 2) modyfikacji istniejących danych ewidencyjnych do wymagań określonych w rozporządzeniu.

§ 56.1. Przy wykonywaniu modernizacji ewidencji gruntów i budynków przepisy rozdziału 2, z wyłączeniem § 34, 40, 41, 42 i 43, stosuje się odpowiednio.

2. Projekt operatu opisowo-kartograficznego, wykładany do wglądu osób zainteresowanych na podstawie art. 24a ust. 4 ustawy, może być utrwalony na tradycyjnych nośnikach danych, takich jak papier, kalka, folia, lub na elektronicznych nośnikach danych.

3. Fakt zapoznania się przez zainteresowanych z projektem operatu opisowo-kartograficznego dokumentuje się w formie adnotacji zamieszczonych w rejestrach i kartotekach tego operatu albo na wypisach z tych rejestrów i kartotek.

§ 57.1. Modernizacja ewidencji może być wykonywana etapami dostosowanymi do wysokości dostępnych na ten cel środków finansowych oraz priorytetów wynikających z potrzeb państwa, jednostek samorządu terytorialnego, przedsiębiorców oraz obywateli.

2. Etapy modernizacji, o których mowa w ust. 1, określa się w projekcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków.

3. Projekt modernizacji ewidencji sporządza starosta dla całej jednostki ewidencyjnej lub jej części.

4. Częścią składową projektu modernizacji ewidencji jest mapa przeglądowa, o której mowa w § 8 ust. 2.

Istotne w niniejszej sprawie są także regulacje zawarte w: §35, 36, 37 oraz 80, 82, 61 i 62 Regib.

Przeprowadzona w 2011 r. modernizacja ewidencji gruntów i budynków wsi T. miała na celu:

- ujednolicenie zakresu informacyjnego ewidencji i dostosowanie do obowiązujących przepisów,

- modernizację części opisowej ewidencji gruntów i założenie ewidencji budynków,

- przetworzenie istniejącej mapy zasadniczej opracowanej analogowo do postaci numerycznej na bazie numerycznej mapy ewidencyjnej, zwektoryzowanych rastorów pierworysów mapy zasadniczej, przy wykorzystaniu zgromadzonych w zasobie PODGiK,

- wykonanie mapy numerycznej w układzie współrzędnych płaskich "2000".

Dla działki nr 1285 nie przeprowadzono pomiarów na gruncie w toku modernizacji.

Zarzuty do niej dotyczące granic i powierzchni działki nr 1285 złożyli w terminie jej współwłaściciele, których interes w sprawie jest bezsporny.

Organy mimo długiego procedowania nie dokonały koniecznych ustaleń w sposób pewny. Dotyczy to materiałów, operatów, w oparciu o które wykreślono na mapie z modernizacji granice działki nr 1285 i jej powierzchnię.

Organ II instancji stwierdził, w uzasadnieniu swojej decyzji, że na opracowanej podczas modernizacji mapie ewidencyjnej przebieg granic działki nr 1285 (zachodniej, północnej i południowej) z działkami nr 1280/2, 1291, 1284 i 1283 oraz z działką nr 1286/10 wykazany został w oparciu o dane operatu pomiarowego włączonego do zasobu PODGiK w dniu 26 października 2001 r. pod nr 3309.14/2/4253/2001/04/56 natomiast przebieg granicy z działkami nr 1286/18 i nr 1286/19 w oparciu o dane operatu pomiarowego włączonego do zasobu PODGiK w dniu 31 sierpnia 1998 r. pod nr 43/18/98.

Organ I instancji wyjaśnił w swojej decyzji, że współrzędne punktów załamania granic działki nr 1285 przyjęto z istniejących w zasobie PODGiK materiałów geodezyjnych. Przebieg granicy z działkami nr 1280/2, 1284, 1283, 1286/10 i drogi nr 1291 naniesiono na podstawie współrzędnych zawartych w operacie z pomiaru uzupełniającego włączonego do zasobu dnia 26.10.2001r. za nr [...]. Współrzędne punktów granicznych określających przebieg granicy z działką nr 1286/19 wprowadzono na podstawie danych zawartych w operacie z podziału działki nr 1286/17 włączonym do zasobu ewidencji gruntów w dniu 05.11.1997r. za nr [...] (jednocześnie, błędnie określając jako źródło pochodzenia danych operat z rozgraniczenia przedmiotowych działek włączony do zasobu w dniu 29.05.2001r. za nr [...]. Powierzchnię działki pozostawiono wg stanu sprzed modernizacji.

Ani organ I ani II instancji nie wyjaśniły, na jakiej podstawie przyjęły, że podstawą wykreślenia granic działki nr 1285 w modernizacji były tylko te operaty, a nie także operat z rozgraniczenia.

W toku postępowania istniały poważne wątpliwości w tym zakresie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego pismem z dnia 9 lipca 2013 r. (k. 25 akt II instancji) zwrócił się do Starosty [...] o ich wyjaśnienie. Pismo Starosty R. z dnia 8 sierpnia 2013 r. (k. 669 – 670 akt I instancji i k. 33 akt II instancji) jest obszerne i bardzo konkretne. Jednoznacznie wskazuje, że podczas przeprowadzonej w 2011 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków wsi T. do określenia przebiegu granic działki ewidencyjnej nr 1285 na mapie wykorzystano operaty:

- z pomiaru kontrolnego działki nr 1285 włączony do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 26 października 2001 r. za nr [...],

- z rozgraniczenia nieruchomości oznaczonych jako działki nr 1285 i nr 1286/19 włączony do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 29 maja 2001 r. za nr [...].

Po przeprowadzeniu prac modernizacyjnych powierzchnia działki ewidencyjnej nr 1285 nie uległa zmianie i została wykazana w wartości 3,12 ha (tak jak w ewidencji gruntów przed modernizacją).

Fakt wykorzystania tychże operatów potwierdził również geodeta uprawniony G. W. w aneksie z dnia 1 sierpnia 2013 r. do sprawozdania technicznego sporządzonego w ramach rękojmi do modernizacji ewidencji gruntów i budynków, który został dołączony do akt przedmiotowego postępowania administracyjnego – k. 666 akt I instancji.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie wyjaśnił na jakiej podstawie przyjął i na podstawie jakiego dokumentu uznał, że informacja o tym, że operat z rozgraniczenia działki nr 1285 z działką nr 1286/19 z maja 2001 r. nie był także podstawą wykreślenia granic działki 1285 w czasie modernizacji. Kwestię tę należy wyjaśnić.

Organy nie ustaliły także, czy w toku modernizacji doszło do zmiany konfiguracji działki nr 1285 z pozostałymi działkami. Z treści w/w pisma Starosty z dnia 8 sierpnia 2013 r. wynika, że sytuacja taka miała miejsce, a przebieg granic uwidoczniony na mapie na podstawie w/w operatów był nieznacznie zmieniony w stosunku do ich konfiguracji na mapie ewidencyjnej obowiązującej przed modernizacją operatu ewidencji – s. 34 akt II instancji.

Konsekwencje wątpliwych ustaleń w tym zakresie są poważne. Rozpoznanie zarzutów w tej sprawie wiąże się z oceną prawidłowości sporządzenia zmodernizowanego operatu, a skoro nie wiadomo na jakiej podstawie go wytworzono i czy zmieniono nim dotychczasową ewidencyjną konfigurację czyli granice działki, nie można ich prawidłowo rozpoznać – prowadzi to do naruszenia przepisów postepowania administracyjnego tj. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a.

Organy obu instancji wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 107 § 3 K.p.a. nie dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego sprawy do przytoczonych przez siebie przepisów ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Widoczne jest to przede wszystkim w reformatoryjnej decyzji organu II instancji, w której organ ten odmówił mocy dowodowej operatom, na których oparł się organ I instancji i zgromadzonym w sprawie stwierdzając, że "były opracowane kameralnie". Podobnie jednak uczynił organ I instancji stwierdzając, że w ramach modernizacji wprowadzono przebieg granic na podstawie operatów, które nie zostały zatwierdzone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, czy też prawomocnymi orzeczeniami sądowymi, dlatego w myśl obowiązujących wówczas przepisów nie mogły stanowić podstawy do wykazania właściwego przebiegu granic działki nr 1285.

Nie jest rzeczą Sądu badającego legalność decyzji administracyjnych domyślanie się przyczyn takich a nie innych ustaleń i ocen organu administracji. Organ II instancji wyjaśnił, że modernizacji dokonano na podstawie istniejących w zasobie materiałów geodezyjnych, które zawierają dokumenty pomiarowe na gruncie, w tym operat z podziału działki nr 1286/17.

W ogólnie powołanej podstawie prawnej swoich rozstrzygnięć organy odwoływały się do treści § 36 Regib. Nawiązywały najpierw do pkt 8 § 36 Regib – organ II instancji, który stanowi, że podstawą ustalenia przebiegu granic w ewidencji może być dokumentacja uzyskana w wyniku pomiaru sytuacyjnego istniejących lub wznowionych znaków granicznych albo wykonanych punktów granicznych, - organ I instancji do § 36 pkt 1-5 Regib. W oparciu o tą samą dokumentację doszły jednak do całkowicie różnych wniosków, pomijając istotne w tej sprawie regulacje § 82 Regib w zw. z § 61 i § 62 Regib. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zauważyły, że przepis § 36 Regib zawiera także pkt 6, na który powoływali się właściciele działki 1285 odwołując się do dokumentacji geodezyjnej z założenia ewidencji gruntów, będącej podstawą określenia działki 1285 w AWZ. Brak oceny tej dokumentacji przez pryzmat § 36 pkt 6 Regib świadczy o naruszeniu tego przepisu i ogólnych przepisów postępowania dowodowego w K.p.a. ( 7, 77, 80, 107) poprzez brak oceny całego materiału dowodowego w sprawie.

Z dniem 31.12.2013 r. weszła w życie zmiana Regib dokonana rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 listopada 2013 r. zmieniająca rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zmieniła ona w istotny sposób zwłaszcza treść § 82 ust. 1 rozporządzenia. W poprzednim brzmieniu przewidywał on, że:

"1. Przy wykonywaniu kompleksowej modernizacji ewidencji, założonej przed wejściem w życie rozporządzenia, do sporządzenia numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych wykorzystuje się istniejące materiały i dane państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, nawet jeżeli nie spełniają one wymagań obowiązujących standardów technicznych.

2. Ustalenia granic i pomiaru punktów załamania linii granicznych działek ewidencyjnych dokonuje się w trakcie kompleksowej modernizacji ewidencji, jeżeli:

1) brak jest danych określających przebieg granic działek ewidencyjnych,

2) na podstawie istniejących materiałów, uzupełnionych pomiarem ograniczonej liczby punktów granicznych zidentyfikowanych w terenie i na mapie, nie można określić położenia tych punktów z dokładnością większą niż:

a) 3,0 m względem najbliższych elementów szczegółowej poziomej osnowy geodezyjnej - w obrębach wiejskich,

b) 0,60 m względem najbliższych elementów szczegółowej poziomej osnowy geodezyjnej - w obrębach miejskich.

3. W uzasadnionych technicznie przypadkach, na wniosek właściwego wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, Główny Geodeta Kraju może wyrazić zgodę na zmniejszenie dokładności, o których mowa w ust. 2 pkt 2.

4. W przypadku gdy dane ewidencyjne, określające położenie punktów załamania linii granicznych działek ewidencyjnych, przyjęte w trakcie kompleksowej modernizacji ewidencji, nie spełniają wymagań obowiązujących standardów technicznych, w zmodernizowanej ewidencji pola powierzchni działek ewidencyjnych przyjmuje się na podstawie ewidencji dotychczasowej.

5. Na odcinkach wybrzeża morskiego, dla których nie ustalono linii podstawowej morza terytorialnego, tymczasowo jako granicę obrębów i działek ewidencyjnych przyjmuje się linię brzegową morza według stanu przedstawionego na mapach wielkoskalowych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego."

Jego aktualne brzmienie jest następujące:

"1. Przy przeprowadzaniu modernizacji ewidencji, której jednym z celów jest konwersja mapy ewidencyjnej prowadzonej w postaci nieelektronicznej do postaci elektronicznej, w przypadku braku możliwości określenia położenia punktów granicznych w sposób, o którym mowa w § 61 ust. 1, numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych dokonuje się za pomocą punktów granicznych, których położenie względem osnowy geodezyjnej 1 klasy wyznaczone zostanie na podstawie istniejących materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z błędami średnimi nieprzekraczającymi:

1) 3,0 m - w przypadku gdy punkty graniczne należą do działek ewidencyjnych obejmujących grunty położone na obszarach wiejskich poza zwartą zabudową,

2) 0,60 m - w przypadku gdy punkty graniczne należą do działek ewidencyjnych położonych na obszarach miast oraz obejmujących grunty zwartej zabudowy na obszarach wiejskich.

2. W uzasadnionych technicznie przypadkach, na wniosek właściwego wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, Główny Geodeta Kraju może wyrazić zgodę na zwiększenie wartości błędu średniego, o którym mowa w ust. 1.

3. Dane, określające położenie punktów granicznych z błędem średnim większym niż 0,30 m względem osnowy geodezyjnej 1 klasy, które użyte zostały do numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych, zastępuje się, zgodnie z zasadami określonymi w § 45-47 lub w procesie modernizacji ewidencji, dostępnymi dla organu danymi dokładniejszymi, nawet jeżeli te nowe dokładniejsze dane nadal określają położenie punktów granicznych z błędem średnim większym niż 0,30 m, a brak jest możliwości określenia położenia tych punktów granicznych z błędem średnim nieprzekraczającym 0,30 m."

Zmieniły się wiec kryteria ustalania granic w postępowaniu modernizacyjnym. Organy powinny były się do tej kwestii odnieść, czego nie uczyniły co przesądza o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Należało ustalić, stosownie do brzmienia § 82 ust. 1 w zw. z § 61 Regib

w brzmieniu obowiązującym po 31 grudnia 2013 r. czy mapy, na podstawie których (jakich) dokonano modernizacji spełniają warunki z § 61 ust. 1 Regib. Ustaleń takich brak. Samo odwołanie się do pomiaru punktów granicznych na gruncie wobec aktualnej treści § 61 ust. 1 Regib jest niewystarczające.

Ustalenie przez organy braku możliwości określenia położenia punktów granicznych w sposób, o którym mowa w § 61 ust. 1 Regib rodzi ewentualnie konieczność oparcia się w zakresie ustalenia granic na istniejących materiałach państwowego zasobu kartograficznego z błędami średnimi nieprzekraczającymi:

1) 3,0 m - w przypadku gdy punkty graniczne należą do działek ewidencyjnych obejmujących grunty położone na obszarach wiejskich poza zwartą zabudową;

2) 0,60 m - w przypadku gdy punkty graniczne należą do działek ewidencyjnych położonych na obszarach miast oraz obejmujących grunty zwartej zabudowy na obszarach wiejskich.

W uzasadnionych technicznie przypadkach, na wniosek właściwego wojewódzkiego inspektora nadzoru geodezyjnego i kartograficznego, Główny Geodeta Kraju może wyrazić zgodę na zwiększenie wartości błędu średniego, o którym mowa w ust. 1.

Dane, określające położenie punktów granicznych z błędem średnim większym niż 0,30 m względem osnowy geodezyjnej 1 klasy, które użyte zostały do numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych, zastępuje się, zgodnie z zasadami określonymi w § 45-47 lub w procesie modernizacji ewidencji, dostępnymi dla organu danymi dokładniejszymi, nawet jeżeli te nowe dokładniejsze dane nadal określają położenie punktów granicznych z błędem średnim większym niż 0,30 m, a brak jest możliwości określenia położenia tych punktów granicznych z błędem średnim nieprzekraczającym 0,30 m.

Ustaleń co do dokładności dokumentacji, na której organy się oparły brak.

Podnoszona w skardze możliwość przeprowadzenia pomiarów geodezyjnych na gruncie wejdzie w grę wyłącznie w sytuacji opisanej w § 37 Regib.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą zobligowane przeprowadzić czynności wg wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Przy ocenie zebranej w sprawie dokumentacji będą miały na względzie, że § 36 Regib obejmuje także dokumentację wymienioną w jego pkt 6. Taką dokumentacją z pkt 6 Regib może być więc dokumentacja z założenia ewidencji na przełomie lat 60 – 70, która była podstawą określenia działki nr 1285 w AWZ (por. w tym zakresie wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2239/13).

Wezmą także pod uwagę fakt, że wątpliwości Sądu – na podstawie dostępnych mu akt administracyjnych – budzi operat z 1982 r. wykonany przez OPGK "[...]" [...] związany z wykonaniem mapy zasadniczej, który został włączony do zasobu geodezyjnego i kartograficznego dnia 28 listopada 1986 r. za nr [...]. Na bazie tej mapy dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów i opracowano operat w skali 1:2000, w którym określono działkę nr 1285 w wynikającej z niej konfiguracji i zmieniono powierzchnię z 3,38 ha na 3,12 ha (k. 395 – 429 akt I instancji).

Zgodnie z § 58 załącznika do zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M. P. Nr 11, poz. 98 z późn. zm.), regulującego kwestię prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, obowiązującego w okresie. dokonywania odnowienia ewidencji gruntów, obejmującego między innymi przedmiotową działkę, za zmianę granic i powierzchni działki (nieruchomości) uważało się:

1) podział działki (nieruchomości) w wypadkach określonych w § 55,

2) zmianę granic w postępowaniu rozgraniczeniowym,

3) wywłaszczenie części nieruchomości,

4) zmianę granic z innych przyczyn, a w szczególności w wyniku działania sił przyrody (erozyjne działanie wód płynących itp.),

5) stwierdzenie, że granice i powierzchnia działki, wykazane w operacie ewidencyjnym wg faktycznego stanu władania (§ 10 pkt 1), są niezgodne ze stanem prawnym nieruchomości.

Zgodnie z § 64 ust. 2 powyższego załącznika do zarządzenia, wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie ostatecznych decyzji właściwego organu.

Tylko w sytuacjach określonych w § 58 i tylko na podstawie decyzji administracyjnej można było wprowadzić w operacie ewidencyjnym zmianę granicy lub powierzchni działki ewidencyjnej.

Jednocześnie, zgodnie z § 67 pkt 6 oraz § 72 ust. 1 pkt 3 załącznika do powyższego zarządzenia można było sprostować z urzędu omyłkę, błąd kreślarski - powstałe wskutek przedstawienia na mapie granic działek, użytków i klas gruntów, numeracji działek itp. niezgodne ze stanem faktycznym lub stanem przedstawionym w innych dokumentach pomiarowych. Ponadto, w razie ujawnienia takiego błędu należało sporządzić notatkę służbową, którą wraz z materiałami dowodowymi przedstawiało się właściwemu organowi (§ 72 ust. 2 załącznika do zarządzenia).

Natomiast przepisy regulujące odnowienie operatu ewidencji gruntów (§ 91-96 załącznika do zarządzenia) nie przewidywały wprowadzenia jakichkolwiek zmian czy sprostowań danych ewidencyjnych. Odnowienie miało bowiem na celu jedynie uczytelnienie mapy ewidencyjnej.

Z § 92 ust. 3 załącznika wprost wynikało, że odnowienie operatu jednostki ewidencyjnej następuje również w razie sporządzenia nowej mapy zasadniczej.

W realiach niniejszej sprawy oznaczałoby to, że na skutek sporządzania mapy zasadniczej – odnowienia ewidencji w latach 1980, 1982 – 1986 dotychczasowa powierzchnia z 3,38 ha uległa zmniejszeniu na 3,12 ha. Można przypuszczać, należy to wyjaśnić, że zmianie uległa także konfiguracja czyli granice tej działki. Brak decyzji – należy to z pewnością ustalić – wydanej na podstawie § 64 ust. 2 załącznika – spowodowałoby, że zmiana powierzchni i prawdopodobnie granic działki nr 1285 wprowadzona na skutek odnowienia ewidencji gruntów byłby niedopuszczalny (bezpodstawny) (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2239/13). Jest to istotne, bo późniejsza dokumentacja geodezyjna w tej sprawie opierała się na opisanej wyżej mapie z 1986 r.

Sąd nie podziela także stanowiska organu II instancji, że usuwanie błędu w ewidencji, zidentyfikowanego przez organ I instancji oznacza od razu rozwiązanie sporu granicznego.

Jeżeli granice nieruchomości są wadliwie wykazane w aktualnym operacie nie oznacza to, że zakres prawa własności ulega zmianie. Wadliwe oznaczenie granic nie jest sposobem nabycia tego prawa, jedynie błędem w dokumentacji tego prawa. Korekta mapy ewidencyjnej, na której przez szereg lat uwidocznione były błędnie granice nie oznacza pozbawienia stron części nieruchomości, bowiem strony tych części nigdy nie nabyły.

Oczywistym jest, że powstanie błędu nie może budzić wątpliwości, a jego sprostowanie nie może tworzyć nowego stanu prawnego, bowiem wpisy w ewidencji gruntu dokumentują określony stan prawny, ale go nie tworzą.

Wpis w ewidencji gruntów nie rozstrzyga o prawie własności danej nieruchomości. Jeżeli więc nastąpił błędny wpis, to wpis ten nie mógł wprowadzić żadnych zmian co do zasięgu własności. Dotychczasowy właściciel ani nie utracił prawa, ani też nie zwiększył swojego prawa własności nieruchomości. To samo dotyczy właścicieli sąsiednich nieruchomości. Co do zasady błąd przy wykreślaniu granic nieruchomości nie powoduje żadnych zmian własnościowych, tak samo jak usunięcie tego błędu.

Usunięcie błędu jest możliwe zarówno w trakcie aktualizacji ewidencji gruntów jak i jej modernizacji. Odnośnie oceny operatu z 1997 r. z podziału działki nr 1286/17 Sąd zauważa, że co do zasady operat z podziału działki sąsiadującej z działką nr 1285 wiąże co do granicy pomiędzy działkami powstałymi w wyniku podziału. Na skutek podziału granice zewnętrzne działki dzielonej nie powinny ulec zmianie (tak słusznie NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 października 2010 r., I OSK 188/13 i cytowane tam piśmiennictwo i orzecznictwo). Nie można więc twierdzić, że doszło do wiążącego pomiaru granic działki nr 1285 z działką nr 1286/19.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji zobowiązany będzie ustalić stan faktyczny w sposób niebudzący wątpliwości i dokona jego oceny

w oparciu o zaprezentowaną przez Sąd wykładnię przepisów.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. i art. 200 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.