Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1229/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 157 par. 2,  art. 28,  art. 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 2, 97 par. 1 ust. 4,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2008 r., nr [...].

W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.

Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365), decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez Akademię [...] w S. prawa własności gruntu Skarbu Państwa pozostającego w użytkowaniu wieczystym Uczelni, położonego w M., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...].

M. P. pismem z dnia [...] października 2007 r. wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej - w części odnoszącej się do działek nr [...] i nr [...]. Podniósł, że aktualnie toczy się postępowanie administracyjne o wyłączenie spod działania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) części nieruchomości, tj. domu mieszkalnego wraz z otoczeniem (zespołu [...] ) - co dotyczy działek nr [...] i nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., nr [....] Minister Infrastruktury orzekł o zawieszeniu postępowania z wniosku M. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] - w części odnoszącej się do działek nr [...] i nr [...]. Jako podstawę prawną powołał art. 97 § 1 pkt. 4 kpa - postępowanie zawieszono do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.

Stwierdził, że zgodnie z art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 września 2005 r., grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością, zaś nabycie prawa własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda.

Z akt sprawy wynika, że działki nr [...], nr [...] i nr [...] położone w M., uregulowane w księdze wieczystej KW Nr [...], w dniu [...] września 2005 r., stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w użytkowaniu wieczystym Akademii [...]. Działki te wchodziły w skład majątku ziemskiego uregulowanego w księdze hipotecznej [...] - należącego do H. P. - a znacjonalizowanego w trybie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).

Spadkobiercy byłego właściciela majątku podjęli starania o wyłączenie spod działania ww. dekretu części nieruchomości, tj. domu mieszkalnego wraz z otoczeniem (zespołu [...]) - co dotyczy działek nr [...] i nr [...]. Przedmiotowa sprawa nie została jeszcze rozstrzygnięta.

Wobec powyższego Minister uznał, że - skoro aktualnie toczy się postępowanie o wyłączenie części majątku ziemskiego spod działania dekretu z dnia 6 września 1944 r. - ostateczne załatwienie tej sprawy należy uznać w niniejszej sprawie za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Wyznaczy ona nie tylko interes prawny wnioskodawcy, lecz także rozstrzygnie sprawę własności Skarbu Państwa.

Po rozpatrzeniu wniosku M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2008 r., nr [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. wniósł o uchylenie obu postanowień.

Podniósł, że ewentualna decyzja wyłączająca działki nr [...] i nr [...] spod działania dekretu o reformie rolnej nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. W tej sprawie istotny jest fakt, że Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie przez Akademię [...] w S. prawa własności gruntu w czasie, gdy toczyło się już postępowanie o wyłączenie przedmiotowych działek spod działania dekretu o reformie rolnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone postanowienie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania postanowienia na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2008 r. o zawieszeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. - w części odnoszącej się do działek nr [...] i nr [...].

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, Minister uznał za zagadnienie wstępne rozstrzygnięcie sprawy o wyłączenie części majątku ziemskiego spod działania dekretu z dnia 6 września 1944 r. W ten sposób zostanie wyjaśniona kwestia własności Skarbu Państwa, a co za tym idzie ewentualny interes prawny M. P. pozwalający uznać go za stronę postępowania - gdyż tylko posiadanie przymiotu strony w rozumieniu art. 157 § 2 kpa w związku z art. 28 i 156 §1 kpa, uprawniało go do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Fakt ten ma podstawowe znaczenie, gdyż przystępując do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, organ nadzoru we wstępnej fazie postępowania ma obowiązek ustalenia, czy żądanie zgłoszone w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania. Jeśli tak jest i nie zachodzą przeszkody o charakterze przedmiotowym do przeprowadzenia postępowania nadzorczego, organ wszczyna postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to prowadzone jest z udziałem stron weryfikowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, bądź ich następców prawnych, a także innych podmiotów, jeżeli wykażą, że są stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Stroną - jak to określa art. 28 kpa - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego, uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie. To dopiero daje jej legitymację strony.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu.

Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dana osoba wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.

Tak więc stroną postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oprócz osób, które uczestniczyły w pierwotnym postępowaniu w charakterze stron, mogą być i inne osoby, które żądając stwierdzenia nieważności decyzji wykażą swój interes prawny lub obowiązek, czyli także ten, kto wykaże swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości.

Przy czym, do uznania konkretnej osoby za stronę postępowania nie jest wystarczające przekonanie, że być może, w przyszłości, osoba ta stanie się właścicielem tej określonej nieruchomości. Zdarzenia przyszłe, niepewne, nie stanowią o interesie prawnym, mogą jedynie wykazywać interes faktyczny, który nie daje uprawnień strony.

W niniejszej sprawie organ wszczął postępowanie - na wniosek M. P. - o stwierdzenie nieważności decyzji, mimo, że nie miał on przymiotu strony, bowiem nie przedstawił żadnego tytułu prawno-rzeczowego do przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...]. Powoływał się tylko na fakt, że nieruchomość ta – według jego oceny - nie podlegała przepisom dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej, wobec czego bezzasadnie Skarb Państwa przejął na własność majątek należący do jego dziadka – H. P.

Jednakże, skoro organ wszczął już postępowanie, a wobec treści art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd nie mógł wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, dlatego też Sąd przystąpił do rozpoznania zasadności postanowienia o zawieszeniu postępowania.

Sąd uznał zawieszenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. uwłaszczającej Akademię [...] - w części odnoszącej się do działek nr [...] i nr [...] - za zgodne z prawem.

Toczy się bowiem postępowanie o wyłączenie w/w działek spod działania dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a ostateczne załatwienie tej sprawy organ prawidłowo uznał za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa.

Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację Ministra Infrastruktury odnośnie tego, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie musi zostać zawieszone - do czasu wydania przez Wojewodę Mazowieckiego ostatecznej decyzji odnośnie ewentualnego wyłączenia działek nr [...] i nr [....] spod działania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Treść decyzji wydanej w tej sprawie wyjaśni kwestię własności przedmiotowej nieruchomości, a co za tym idzie rozstrzygnie o tym, czy skarżący M. P. ma przymiot strony i w związku z tym mógł skutecznie wnieść wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej.

Konkludując, należy stwierdzić, że postanowienia Ministra Infrastruktury są prawidłowe. Wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył on stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoje postanowienia – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.