Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1277/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. i W. D. oraz J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1306/13 w sprawie ze skarg A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. i W. D. oraz J. S. i W. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargi kasacyjne.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 lutego 2014 r. sygn. II SA/Kr 1306/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi A. Spółka z o.o. w K., W. D., J. S. i W. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2013 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki decyzją z dnia [...] marca 2010 r., działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazał inwestorom A. sp. z o.o. w K. i W. D. rozbiórkę obiektu budowlanego (kubaturowego) realizowanego bez uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę na działce nr [...] obr. [...] w K.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. sp. z o.o. w K. zarzucając, że inwestycja mieści się w zakresie dokonanego zgłoszenia, gdyż sporny obiekt stanowi w rzeczywistości piwnice wznoszonych planowanych budynków i stan ten nie jest docelowy, lecz stanowi etap inwestycji.

Po rozpatrzeniu odwołania, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy poprzez nakazanie inwestorom rozbiórki spornego obiektu budowlanego. Podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji, organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie reformatoryjne zostało podyktowane nieprecyzyjnym określeniem przedmiotu rozbiórki w zaskarżonym rozstrzygnięciu PINB. Jednocześnie organ odwoławczy uznał brak interesu prawnego J. S. do udziału w postępowaniu, przyjmując, że jako współwłaściciel nieruchomości (działki nr [...] w obr. [...]), która nie sąsiaduje bezpośrednio z terenem inwestycji, nie jest on stroną w sprawie.

W wyniku rozpoznania skargi A. sp. z o.o. w K., W. D., J. S. i W. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Kr 663/11 uchylił zaskarżoną decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lutego 2011 r. z powodu naruszenia przez organ odwoławczy obowiązku należytego wyjaśnienia przyczyn wyłączenia z kręgu stron postępowania skarżącego J. S.

Ponownie rozpatrując odwołanie, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki z dnia [...] marca 2010 r. i nakazał inwestorom A. sp. z o.o. w K. i W. D. rozbiórkę obiektu budowlanego posadowionego w K. przy ul. [...] na nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...] obr. [...], stanowiącego budynek o konstrukcji żelbetowej monolitycznej o wymiarach w rzucie poziomym ok. 18,72 x 7,0 m - składającego się z trzech oddylatowanych przekładką styropianową części o wymiarach wewnętrznych w rzucie poziomym: 4,53 x 6,27 m; 4,55 x 6,28 m; 8,06 x 6,27 m.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że J. S., będący wraz z A. T. i G. T. współwłaścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], nie może być uznany za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organ wyjaśnił, że działka nr [...] nie przylega bezpośrednio do terenu działki nr [...], na której posadowiony został obiekt objęty postępowaniem. Po przekształceniach geodezyjnych działka nr [...], stanowiąca w efekcie podziału wyłączną własność A. sp. z o.o. w K., oddziela bowiem działkę nr [...] na całej jej długości od terenu spornej inwestycji posadowionej na działce nr [...]. Bez względu na wzajemne położenie i konfigurację jednostek podziału gruntu, nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], jak przyjął organ, nie znajduje się w zasięgu oddziaływania spornej inwestycji budowlanej. Samowolnie budowany obiekt budowlany, z uwagi na swoje określone usytuowanie, parametry konstrukcyjne i właściwości użytkowe, nie rzutuje bowiem na sferę praw i obowiązków związanych z własnością nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Organ wskazał, że sporna inwestycja na działce nr [...] posadowiona jest w odległości ok. 60 metrów od granic działki nr [...]. Przy uwzględnieniu tak określonej odległości posadowienia spornego obiektu od granic działki nr [...], poszczególne uregulowania zawarte w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie wprowadzają w takim przypadku jakichkolwiek ograniczeń związanych z realizacją spornego obiektu w tej lokalizacji, które dotyczyłyby praw lub obowiązków właścicieli działki nr [...]. Dotyczy to w szczególności wymagań zawartych w warunkach technicznych dotyczących usytuowania obiektu na działce, z zachowaniem przewidzianych minimalnych odległości od granic działki, spełnienia wymogów bezpieczeństwa pożarowego, sposobu odprowadzania wód powierzchniowych, ochrony przed hałasem i in., immisji, poprzez powodowanie utraty oparcia wskutek robót ziemnych, nadmierny hałas lub zanieczyszczenie. W ocenie organu nie można również uznać, że zmiana stosunków wodnych związana z niwelacją terenu przy budowie spornego obiektu spowodowała lub spowoduje w przyszłości negatywne skutki dla działki nr [...], np. poprzez zalewanie jej wodami opadowymi, ponieważ zarówno przed niewelacją, jak i po jej wykonaniu, działka nr [...] stanowiąca teren inwestycji jest położona niżej od analizowanej działki nr [...]. W odniesieniu do działki nr [...] nie nastąpiła immisja polegająca na zmianie stanu wody na tej nieruchomości na skutek wykonania przy budowie na działce nr [...] spornego budynku drenażu opaskowego wokół tego obiektu. Z uwagi na miejsce posadowienia spornego budynku wraz z drenażem na działce nr [...] i znaczną odległość obiektu od granic z działką nr [...], określoną na ok. 60 m, nie ma racjonalnych podstaw do uznania, że działanie osuszające drenażu powodowałoby skutki w postaci zmiany stanu wody na terenie działki nr [...].

Odnosząc się do przyczyn uzasadniających orzeczenie nakazu rozbiórki, organ odwoławczy wyjaśnił, że A. sp. z o.o. w K. i W. D. dokonali w dniu 16 maja 2008 r. zgłoszenia, które dotyczyło zamiaru budowy na działce nr [...] trzech wolnostojących, podpiwniczonych budynków gospodarczych o jednej kondygnacji nadziemnej. Każdy z objętych zgłoszeniem budynków gospodarczych miał być oparty na betonowych fundamentach, cechować się powierzchnią zabudowy 21 m², wymiarami w rzucie poziomym 7 x 3 m, oraz wysokością 4,60 m. Obiekty te miały znajdować się w odległości 4 m od granicy z działką sąsiednią, a wzajemna odległość pomiędzy trzema planowanymi budynkami miały wynosić 1,5 m. Rezultaty kontroli i oględzin spornego obiektu przeprowadzonych odpowiednio w dniach 17 lipca 2009 r. i 17 września 2009 r. doprowadziły organ do wniosku, że zinwentaryzowany wówczas obiekt budowlany na działce nr [...] nie mógł być uznany za tożsamy z budynkami będącymi przedmiotem zgłoszenia. Sporny obiekt cechuje się bowiem konstrukcją żelbetową monolityczną o wymiarach w rzucie poziomym ok. 18,72 x 7 m. Składa się z trzech oddylatowanych dwucentymetrową przekładką styropianową części o wymiarach wewnętrznych przytoczonych w protokole oględzin i zilustrowanych na załączonych do niego zdjęciach i szkicu. Nadto, jak wynikało z dokonanych czynności, poszczególne części obiektu są ze sobą skomunikowane poprzez wewnętrzne otwory drzwiowe. Organ uwzględnił jednocześnie, że działka zabudowana sporną samowolą budowlaną od dnia 26 grudnia 2010 r. objęta została obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym na mocy uchwały Rady Miasta Krakowa Nr CXV/1554/10 z dnia 3 listopada 2010 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec - Wschód" (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 605, poz. 4788), stosownie do którego na analizowanym terenie obowiązuje zakaz zabudowy. Poza sprzecznością inwestycji z planem miejscowym, co zdaniem organu odwoławczego, samoistnie wyklucza możliwość legalizacji spornego obiektu, orzeczony obowiązek rozbiórki jest zasadny również wobec wdrożenia przez organ I instancji przewidzianej w art. 48 ust. 2 i 3 procedury legalizacyjnej i równoległego zaniechania przez inwestorów wypełnienia obowiązków nałożonych w postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2008 r. Zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, okoliczność ta obliguje organy nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu rozbiórki.

Niezbędna korektura decyzji dokonana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., została spowodowana koniecznością precyzyjnego i jednoznacznego zredagowania sentencji orzeczenia poprzez identyfikację przedmiotu objętego obowiązkiem rozbiórki przy uwzględnieniu wyników przeprowadzonych w sprawie oględzin i dokonanej charakterystyki i zwymiarowania tożsamego obiektu budowlanego.

Oddalając skargi złożone przez A. sp. z o.o. w K., W. D., J. S. i W. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że były one niezasadne, stąd nie uzasadniały one uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do skarg J. S. i W. S., które zarzucały bezzasadne pozbawienie J. S. statusu strony w postępowaniu, Sąd stwierdził, że wskazywanie przez skarżących na określone skutki inwestycji w postaci zmiany w stosunkach wodnych na działce skarżącego ze względu na wykonanie w ramach inwestycji sieci drenarskiej i studni, a także zmianę ukształtowania terenu z powodu wybudowania obiektu i utraty oparcia wskutek robót ziemnych, poniekąd także na wzmożony hałas i zanieczyszczenia z powodu zwiększonego ruchu samochodowego, nie stanowi wystarczającej podstawy do wystąpienia interesu prawnego właścicieli działki nr [...] w prowadzonym postępowaniu. W ocenie Sądu, obiekt budowlany na działce nr [...] z uwagi na swoje usytuowanie, parametry konstrukcyjne i właściwości użytkowe, nie rzutuje na sferę praw i obowiązków związanych z własnością nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. W tym zakresie Sąd w całości podzielił argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W zakresie zarzutów podniesionych w skargach A. sp. z o.o. oraz W. D. Sąd I instancji zauważył, że skarżony organ dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i w oparciu o to dokonał uzasadnionej oceny, jaki charakter prawny ma realizowany budynek. Rezultaty kontroli i oględzin spornego obiektu przeprowadzonych w dniach 17 lipca 2009 r. i 17 września 2009 r. zostały szczegółowo opisane w części wstępnej uzasadnienia wyroku i w ocenie Sądu doprowadziły skarżony organ do prawidłowego wniosku, że obiekt ten nie może być uznany za tożsamy z budynkami będącymi przedmiotem zgłoszenia. Stąd za nieuzasadnione należało uznać zarzuty zmierzające do wykazania, że z powodu niezakończenia inwestycji nie powstał budynek podlegający rozbiórce, a realizowane są obiekty, które zgłoszono. Sąd podał, że powierzchnia zabudowy realizowanego obiektu wynosi ponad 131 m², suma powierzchni zgłoszonych budynków powinna natomiast wynosić co najwyżej 75 m². Również ta okoliczność jednoznacznie zatem wskazuje, że realizowanego obiektu nie można utożsamiać z obiektami zgłoszonymi. Nie można tym samym przyjąć, jak chcieliby skarżący, że przedmiotowa inwestycja stanowi realizację z odstępstwami obiektów, które zgłosili. Powyższe okoliczności prowadziły, zdaniem Sądu, do oceny, że w związku z parametrami spornego obiektu inwestycja wymagała uzyskania uprzedniego pozwolenia na budowę, a brak uzyskania tego pozwolenia prowadzi do nakazu rozbiórki. Za niezasadne Sąd uznał przy tym zarzuty odnoszące się do braku możliwości orzeczenia rozbiórki przed zakończeniem całej inwestycji, gdyż żaden przepis nie wprowadza takiego ograniczenia. Rozbiórkę, w trybie art. 48 Prawa budowlanego, orzeka się na każdym etapie procesu inwestycyjnego w przypadku stwierdzenia do niej podstaw.

Niezasadny okazał się też, zdaniem Sądu, zarzut niezastosowania przez organ art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, gdyż przepis ten dotyczy innych przypadków niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego. W kontrolowanej przez Sąd sprawie istotą był brak pozwolenia na budowę, stąd prawidłowo zastosowany został art. 48 Prawa budowlanego. Natomiast brak możliwości legalizacji w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego, wynikający z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w zasadzie przesądzający o braku takiej możliwości, w żaden sposób nie może wpływać na wybór procedury legalizacyjnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w zakresie, w jakim Sąd oddalił skargę J. S., złożył skarżący J. S., wnosząc o jego uchylenie w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie:

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi J. S., pomimo iż organ administracyjny naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez brak przeprowadzenia wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego w przedmiocie wpływu inwestycji zrealizowanej na działce numer [...] na działkę numer [...], a w szczególności zmiany stosunków wodnych, utraty oparcia przez grunt, zwiększenia hałasu i zanieczyszczeń oraz w zakresie interesu prawnego skarżącego w udziale w postępowaniu administracyjnym;

- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez oddalenie skargi skarżącego J. S., pomimo iż organ administracyjny naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę uznania skarżącego za stronę postępowania w przedmiocie nakazu rozbiórki, pomimo posiadania przez Skarżącego interesu prawnego w udziale w postępowaniu;

- art. 140 w zw. z art. 144 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że planowany sposób korzystania z nieruchomości - działki [...] - polegający na prowadzeniu na niej działalności gospodarczej w zakresie klubu sportowego do gry w tenisa i odpłatnym wynajmowaniu kortów tenisowych wraz z zapleczem gospodarczym nie może prowadzić do zakłóceń w korzystaniu z nieruchomości sąsiedniej - działki [...] - ponad przeciętną miarę, w sytuacji gdy takie korzystanie doprowadzi do znaczącego wzrostu hałasu i zanieczyszczeń, a ponadto poprzez uznanie, że ukształtowanie terenu działki [...] prowadzące do odpływu wód z działki skarżącego nie prowadzi do zmiany stosunków wodnych ani utraty oparcia przez działkę [...], tj. nie prowadzi do zakłóceń w korzystaniu z działki [...];

- art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że działanie osuszające w postaci drenażu nie skutkuje zmianą stosunków wodnych.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli również A. sp. z o. o. z siedzibą w K. i W. D., wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji, ewentualnie – uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucili naruszenie:

I. naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.):

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na braku rozpoznania istoty sprawy, poprzez brak dostrzeżenia, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i złożona od niej skarga dotyczą oceny charakteru prawnego wykonanych robót budowlanych w zakresie podpiwniczenia parterowych budynków gospodarczych, podczas gdy argumentacja Sądu opiera się na założeniu, że wykonane zostały części nadziemne budynków podlegające ocenie z punktu widzenia istnienia cech przewidzianych w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na niewłaściwym przedstawieniu stanu sprawy, braku odniesienia się do istoty sprawy, a także do zarzutów skargi i oparciu rozważań prawnych na błędnie odczytanym stanie faktycznym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3) art. 170 p.p.s.a., poprzez brak zastosowania się do motywów rozstrzygnięcia WSA w Krakowie określonych w prawomocnym wyroku z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Kr 653/11 i sformułowanie nowej oceny prawnej sprzecznej z dotychczasowym stanowiskiem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

1) art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku zastosowania i błędnym przyjęciu, że przewidziana w tym przepisie powierzchnia zabudowy wyznaczana jest przez ściany podpiwniczenia, podczas gdy powierzchnię zabudowy wyznaczają zewnętrzne przegrody budowlane nadziemnej kondygnacji budynku;

2) art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na braku zastosowania i błędnym przyjęciu, że budynkami wolno stojącymi nie są obiekty budowlane mające powstać w przyszłości, których części nadziemne (partery) znajdować się mają w odległości 1,5 m od siebie, zaś samodzielne części podziemne (podpiwniczenia) są oddzielone od siebie przekładką styropianową, kwalifikując taką inwestycję na podstawie samego podpiwniczenia jako zabudowę zwartą a nie wolno stojącą;

3) art. 48 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że inwestycja realizowana przez inwestorów na podstawie dokonanego zgłoszenia i wykonana do tej pory jedynie w zakresie podpiwniczenia wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę;

4) art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że do ewentualnego postępowania w sprawie odstępstwa od dokonanego zgłoszenia znajduje zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, a nie art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

W piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r. skarżący, uzupełniając uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej, podkreślili, że żaden przepis prawa nie wymaga, aby na każdym etapie inwestycja była zgodna ze zgłoszeniem. Aby przypisać samowolę budowlaną należy ustalić ponad wszelką wątpliwość, ze rozwiązania budowlane zastosowane na dotychczasowym etapie realizacji inwestycji tworzą taki stan budowy, który powoduje, że końcowy stan budynku nie może być zgodny ze zgłoszeniem oraz tworzy stan faktyczny, który w efekcie końcowym powoduje, że na zrealizowany obiekt budowlany wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami obu skarg kasacyjnych.

Skarga kasacyjna złożona przez A. sp. z o. o. z siedzibą w K. i W. D. nie posiada usprawiedliwionej podstawy, co ma związek z tym, że nie doszło w sprawie do zarzucanej wadliwości w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy i zastosowania przepisów prawa materialnego, z którymi łączy się skutek prawny w postaci orzeczenia nakazu rozbiórki.

W pierwszym rzędzie nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegający na niewłaściwym przedstawieniu stanu sprawy oraz braku odniesienia się do jej istoty. Sąd I instancji prawidłowo bowiem wskazał, że orzeczony w kontrolowanym postępowaniu nakaz rozbiórki wynikał z ustalenia, że skarżący wykonali obiekt budowlany inny aniżeli ten, który podlegał zgłoszeniu, stąd samowolne wykonanie tego rodzaju robót budowlanych, w warunkach art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, prowadziło do wydania niekorzystnej dla inwestorów decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 p.p.s.a., należy stwierdzić, że Sąd nie pominął tego, że wykonana inwestycja została zrealizowana – jak podali skarżący - jedynie w zakresie podpiwniczenia (do budowy parterowych budynków gospodarczych inwestorzy jeszcze nie przystąpili), odmiennie bowiem niż skarżący znaczenie prawne Sąd przypisał obiektowi, który powstał, uznając, że jego cechy konstrukcyjne uniemożliwiają stwierdzenie, by wykonywane przez inwestorów roboty budowlane przy nim utożsamiać z budową na podstawie zgłoszenia trzech wolnostojących, podpiwniczonych budynków gospodarczych o jednej kondygnacji nadziemnej, opartych na betonowych fundamentach i cechujących się powierzchnią zabudowy 21 m² (3mx7m).

Pomiędzy argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji a stanowiskiem Sądu nie ma przy tym sprzeczności, której dopatrują się wnoszący skargę kasacyjną. W jej uzasadnieniu wskazuje się, że na etapie postępowania administracyjnego spór prawny dotyczył wyłącznie oceny robót w zakresie podpiwniczenia parterowych budynków gospodarczych, podczas gdy stanowisko Sądu zmierzało do wykazania, że wykonany został przez inwestorów budynek (o kondygnacji nadziemnej) podlegający kwalifikacji pod kątem spełniania warunków wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Taka formuła zarzutu opiera się jednak na pozornej sprzeczności.

W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego wprawdzie wypowiedział się co do tego, że zinwentaryzowany obiekt nie może stanowić kondygnacji podziemnej (trzech piwnic) trzech przyszłych budynków gospodarczych, niemniej zapatrywanie takie wynikało z konieczności ustosunkowania się przez organ do argumentu skarżących, że niedopuszczalne jest dokonywanie oceny robót budowlanych przed końcowym ich zakończeniem, albowiem po wykonaniu niezbędnych prac obiekt będzie zgodny ze wskazaniami art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Stanowisko takie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego faktycznie wyraził, jednakże wyłącznie uzupełniająco.

Zasadniczym dla rozstrzygnięcia sprawy było przyjęcie przez Sąd za prawidłowe ustaleń organu co do cech architektonicznych i parametrów konstrukcyjnych spornego obiektu, które dowodzą, iż inwestorzy zrealizowali inne zamierzenie budowlane aniżeli objęte zgłoszeniem.

Jak wskazał organ, wzmiankowane zgłoszenie dotyczyło zamiaru budowy trzech wolnostojących podpiwniczonych budynków gospodarczych. Każdy z budynków miał być oparty na betonowych fundamentach, cechować się powierzchnią zabudowy 21 m2, , wymiarami w rzucie poziomym 7 x 3 m oraz wysokością 4,60 m. Obiekty te miały znajdować się w odległości 4 m od granicy z sąsiednią działką nr [...], a wzajemna odległość między planowanymi trzema budynkami miała wynosić 1,5m. Z ustaleń dokonanych w toku kontroli wynikało, że powstały obiekt cechuje konstrukcja monolityczna w postaci budynku o wymiarach w rzucie poziomym ok. 18,72 x 7,0 m - składającego się z trzech oddylatowanych dwucentymetrową przekładką styropianową części, a poszczególne części obiektu są ze sobą skomunikowane poprzez wewnętrzne otwory drzwiowe. Nadto w ścianie północnej obiektu znajdują się otwory okienne oraz dwa otwory drzwiowe, przez które następuje dostęp z poziomu terenu do dwóch skrajnych segmentów obiektu. Tak zdefiniowany obiekt (budynek o konstrukcji monolitycznej) stał się także przedmiotem orzeczonej rozbiórki w rozstrzygnięciu organu.

W tych warunkach nie można czynić uzasadnionego zarzutu Sądowi, iż swoje orzeczenie oparł na innym stanie faktycznym aniżeli ustalony przez organy nadzoru budowlanego. Prawidłowości ustaleń dotyczących stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonej decyzji skarżący w złożonej skardze kasacyjnej jednocześnie skutecznie nie podważyli. Jeżeli wnoszący skargę kasacyjną zamierzali bowiem zarzucić, że stan faktyczny w zaskarżonej decyzji został nieprawidłowo ustalony przez organy nadzoru budowlanego, wówczas powinni wskazać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami postępowania administracyjnego regulującymi zakres i zasady postępowania dowodowego. Taki zarzut nawiązujący do przepisów k.p.a. zastosowanych przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie nie został w skardze kasacyjnej jednak w żadnym miejscu postawiony.

Poddając ocenie decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2013 r., Sąd I instancji wbrew stanowisku skarżących nie dopuścił się naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Zarzut naruszenia prawa materialnego skarżący wiążą z błędnym zastosowaniem art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez przyjęcie przez Sąd, iż przewidziana w tym przepisie powierzchnia zabudowy wyznaczana jest przez ściany podpiwniczenia, podczas gdy mogą ją wyznaczać wyłącznie zewnętrzne przegrody budowlane nadziemnej kondygnacji budynku.

Tak sformułowany zarzut nie dostrzega jednak, że w rozpoznawanej sprawie Sąd nie przyjął, jak chcą skarżący, iż oceniany obiekt budowlany stanowi podpiwniczenie mających powstać w przyszłości trzech budynków gospodarczych.

Sąd konsekwentnie wskazuje, że przyczyną, która stanowiła o tym, że sporny obiekt został uznany za wybudowany w ramach samowoli budowlanej nie było to, że wyliczona powierzchni zabudowy przekraczała ustalony w przepisie wymiar (25 m²), ale to, że opis planowanego przedsięwzięcia wynikający z dokonanego zgłoszenia w żaden sposób nie koresponduje z wybudowanym obiektem budowlanym.

Wskazana przez Sąd różnica w powierzchni zabudowy działki (131 m² i 75 m²) miała potwierdzać istotność różnic zachodzących pomiędzy zamierzonym a wykonanym obiektem.

Postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego skarżący powiązali z błędnym przyjęciem przez Sąd, że "budynkami wolno stojącymi nie są obiekty budowlane mające powstać w przyszłości, których części nadziemne (partery) znajdować się mają w odległości 1,5 m od siebie, zaś samodzielne części podziemne (podpiwniczenia) są oddzielone od siebie przekładką styropianową".

Tak formułowany zarzut nie uwzględnia jednak tego, że wskazanej konstrukcji podpiwniczenia nie przewidywała przedłożona przez inwestorów do zgłoszenia dokumentacja, albowiem zakładała ona zachowanie odległości 1,5m tak w odniesieniu do kondygnacji nadziemnej, jak też projektowanego podpiwniczenia. Stanowisko Sądu odwoływało się do wykonania robót budowlanych niezgodnych z dokonanych wcześniej zgłoszeniem oznaczającego realizację innego zamierzenia budowlanego.

W tej sytuacji ocena, w jakim stopniu zastosowanie przez wykonawcę dwucentymetrowej dylatacji styropianową przekładką świadczy o odrębności konstrukcyjnej wykonanej kondygnacji podziemnej budynku, nie miała wpływu na wynik sprawy.

Podnieść należy, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie podważyli jednocześnie trafnego stanowiska, zgodnie z którym wykonanie dylatacji w konstrukcji architektonicznej nie może być w każdym przypadku utożsamiane z konstrukcyjnym wyodrębnieniem i samodzielnością obiektów budowlanych.

Odnośnie do kwestionowanego przez wnoszących skargę kasacyjną inwestorów trybu postępowania, stwierdzić należy, że nie można Sądowi I instancji zarzucić błędnej wykładni art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, albowiem w sytuacji potwierdzenia prowadzenia przez inwestora robót budowlanych polegających na budowie innego obiektu budowlanego niż podlegający zgłoszeniu nie znajduje zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Zakres zastosowania tego przepisu limituje treść wprowadzonego w art. 50 ust. 1 cyt. ustawy zastrzeżenia dotyczącego "przypadku innego niż określony w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1", co oznacza, że dotyczy on tylko tych robót budowlanych, które nie stanowią budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy. Robotami budowlanymi wykonywanymi "na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy" nie mogą być zatem te roboty, które polegają na budowie budynku gospodarczego, nie były objęte zakresem dokonanego zgłoszenia, a jednocześnie ich zrealizowanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2015 r. sygn. II OSK 2228/13; wyrok NSA z 1 października 2013 r. sygn. II OSK 1040/12).

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 170 p.p.s.a. łączony z zakresem zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie jest trafny, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 13 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Kr 663/11 nie przyjął, że legalizacja samowoli budowlanej jakiej dopuścili się skarżący powinna być prowadzona w trybie powołanego wyżej przepisu. Stanowisko zajęte przez Sąd polegało wyłącznie na stwierdzeniu, że teza zawarta w zaskarżonej decyzji co do tego, że przepisy prawa budowlanego nie przewidują prowadzenia postępowania w sprawie odstępstw od zgłoszenia, była dowolna, ponieważ była pozbawiona wyjaśnień dotyczących wykładni i stosowania art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.

Odniesienie się do skargi kasacyjnej J. S. poprzedzić należy wyjaśnieniem, że przedmiotem kontrolowanego postępowania był nakaz rozbiórki obiektu budowlanego stanowiącego budynek o konstrukcji żelbetowej monolitycznej posadowionego na działce nr [...]. Legalność robót budowlanych polegających na budowie kortów tenisowych oraz drenażu wykonanego w obrębie przedmiotowej inwestycji na terenie działki stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, stąd stawiane przez skarżącego zarzuty polegające na wadliwym przesądzeniu o braku interesu prawnego skarżącego w postępowaniu mogą dotyczyć wyłącznie kwestii mieszczących się w granicach niniejszej sprawy. Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej to wymaganie pominął, uwzględniając, że oddziaływanie inwestycji na teren swojej nieruchomości (działka [...]) skarżący niepoprawnie odnosi do zbiorczej niejako działalności planowanego ośrodka gry w tenisa ziemnego, a nie obiektu budowlanego podlegającego nakazowi rozbiórki.

W niniejszej sprawie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 28 k.p.a. skarżący łączy z dwiema okolicznościami. Po pierwsze, z wadliwym rozważeniem interesu prawnego przysługującego skarżącemu, wobec przyjęcia błędnej wykładni art. 140 i art. 144 k.c. oraz art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo wodne, a po drugie, nieprzeprowadzeniem wszechstronnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, które mając na uwadze poprawną wykładnię wskazanych wyżej przepisów, pozwalałoby ustalić wpływ inwestycji zrealizowanej na działce nr [...] na działkę nr [...]. Tak formułowany zarzut należy jednak uznać za nieuzasadniony, albowiem Sąd I instancji miał podstawy do oddalenia skargi złożonej przez skarżącego w zakresie stwierdzającym, że nie przysługuje mu status strony postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd sformułował trafną tezę, zgodnie z którą inwestycja, z uwagi na swoje określone usytuowanie, parametry konstrukcyjne i właściwości użytkowe, nie rzutuje na sferę praw i obowiązków związanych z własnością nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. W odniesieniu do stosunków wodnych w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ odwoławczy przyjął, że nie można mówić o zmianie tychże stosunków na nieruchomości skarżącego na skutek wykonania przy budowie spornego obiektu drenażu opaskowego wokół niego. Treść opinii konstrukcyjnej z dnia 13 grudnia 2009 r. wskazywała bowiem na to, że zadaniem wykonanego wokół budynku drenażu jest przeciwdziałanie zawilgoceniu ścian budynku narażonego na oddziaływanie wody z terenu wokół podziemnych części budynku. Drenaż stosowany jest również do osuszania działki otaczającej budynek. Biorąc pod uwagę powyższe, z istoty funkcji wykonanego drenażu opaskowego jego zasięg ograniczony jest wyłącznie do terenu bezpośrednio otaczającego obiekt, którego odwodnienie ten drenaż ma zapewnić. Z uwagi na miejsce posadowienia spornego budynku wraz z drenażem na działce nr [...] i odległość obiektu od granic z działką nr [...] (ok. 60 m), organ uznał, że nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, że działanie osuszające drenażu powodowałoby skutki w postaci zmiany stanu wody na terenie działki nr [...]. Tak uzasadnionego poglądu, zaaprobowanego przez Sąd, skarżący w złożonej skardze kasacyjnej nie zdołał skutecznie zakwestionować, albowiem – tak jak to zostało już wyżej zauważone – swoje zarzuty oparł na nieadekwatnym do przedmiotu sprawy założeniu, że skutki oddziaływania inwestycji na poziom wód gruntowych jego nieruchomości powinny zostać zsumowane wskutek łącznego rozważenia oddziaływania osuszającego drenażu wykonanego w odniesieniu do kortów tenisowych oraz spornego obiektu budowlanego. Tymczasem prawidłowo przyjęto, że sferę praw skarżącego w niniejszym postępowaniu należy łączyć wyłącznie z rozwiązaniami technicznymi dotyczącymi obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce. Tę odrębność obiektów budowlanych, w stosunku do których, prowadzone było postępowanie w sprawie rozbiórki, przekładającą się na rozdzielenie sfer ich oddziaływania na nieruchomości sąsiednie potwierdza to, że w postępowaniu prowadzonemu w sprawie dotyczącej legalności wykonania kortów do tenisa ziemnego oraz drenażu wokół nich organ nadzoru budowlanego przyznał skarżącemu status strony przyjmując, że tak charakter inwestycji, jak i jego umiejscowienie powodują możliwość ujemnego oddziaływania na nieruchomość skarżącego. Ocena ta została zaakceptowana w toku kontroli sądowej decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2010 r. (wyrok NSA z 22 maja 2013 r. sygn. II OSK 183/12). Odmiennej oceny nie uzasadnia fakt nieokreślenia w sprawie, czy drenaż obwodowy obiektu budowlanego został połączony z drenażem zrealizowanym wokół kortów, jak również to, że wnioski wywiedzione przez organ nie zostały oparte na opinii biegłego. Nie może budzić wątpliwości teza, że ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do możliwej zmiany stosunków wodnych na gruncie może wymagać wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub obliczeń. Nie jest jednak tak jak uznaje skarżący, że wskazana kwestia w każdym przypadku przekracza możliwości merytoryczne organu prowadzącego postępowanie, skutkując koniecznością powołania biegłego z zakresu hydrogeologii (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2014 r. sygn. II OSK 164/13). Wymóg powołania biegłego przy ocenie wpływu danej inwestycji na stosunki wodne na nieruchomości sąsiedniej nie ma charakteru formalnego (nakaz dowodowy), stąd wykorzystanie tego środka dowodowego uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W złożonej skardze kasacyjnej skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wymagały pogłębionych ustaleń pod kątem stwierdzenia możliwej ingerencji spornej inwestycji (zawężonej do obiektu podlegającego rozbiórce) w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych, Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze podniesiony zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., tego rodzaju wadliwości także nie dostrzegł. Opinia konstrukcyjna z dnia 13 grudnia 2009 r. podlegała weryfikacji przez organ nadzoru budowlanego i do podważenia jej treści niewystarczające jest wskazanie, że została przedłożona przez inwestora zainteresowanego uzyskaniem korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia.

Pozostałe oddziaływania, do których nawiązał w skardze kasacyjnej skarżący (hałas i zanieczyszczenia wytwarzane w związku z działalnością gospodarczą planowanego ośrodka, zmiana ukształtowania terenu), nie mieszczą się w zakresie powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 140 i art. 144 k.c. w zw. z art. 28 k.p.a., który można odnosić do obiektu budowlanego stanowiącego przedmiot rozbiórki.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał obie skargi kasacyjne za niemające usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.