Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 654/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 7 kwietnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 kwietnia 2021 roku sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2020r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu wniesionego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego za bezzasadny I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...] I. uchyla postanowienie Poczty Polskiej z dnia [...] lutego 2019 roku o nr [...] oraz postanowienie Poczty Polskiej z dnia [...] listopada 2018 roku o nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej (dalej: "DIAS") postanowieniem z [...] lipca 2020 r., nr [...], po rozpoznaniu zażalenia J. J. (dalej: "strona", "zobowiązana") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "NUS") z [...] stycznia 2020 r., nr [...], w przedmiocie zarzutu wniesionego w toku postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

NUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2018 r., nr [...], wystawionego przez Pocztę Polską [...] w B., obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentowych za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] listopada 2017 r.

W celu wyegzekwowania rzeczonych należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lipca 2018 r. dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej [...] lipca 2018 r. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego okazało się nieskuteczne z uwagi na nieprowadzenie rachunku na rzecz strony przez wskazany bank.

Pismem z [...] sierpnia 2018 r. strona wniosła zarzut na postępowanie egzekucyjne, w którym wskazała na nieistnienie obowiązku. Zobowiązana stwierdziła, że w okresach wskazanych w tytule wykonawczym nie posiadała odbiorników RTV, co więcej nie była poinformowana przez Pocztę Polską o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Poczta Polska SA postanowieniem z [...] listopada 2018 r., nr [...], uznała zarzut za nieuzasadniony. Na skutek zażalenia Poczta Polska SA postanowieniem z [...] lutego 2019 r., nr [...], utrzymała w mocy postanowienie własne.

NUS postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., nr [...], uznał za bezzasadny zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

DIAS, utrzymując w mocy postanowienie I instancji, wskazał, że podstawą wniesionego zarzuty był art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Jak podkreślił DIAS organ egzekucyjny zgodnie z art. 29 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ ten rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest wiążąca.

Jak wynika z akt sprawy wierzyciel realizując obowiązek wynikający z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: "rozporządzenie MT"), zawiadomieniem przesłanym [...] lipca 2008 r. nadał stronie indywidualny numer identyfikacyjny abonenta. Strona uprzednio posiadała imienną książeczkę radiofoniczną, którą otrzymała dokonując [...] kwietnia 2002 r. rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz telewizyjnego na dane: J. B., Os. [...] [...], [...]. Dowody w postaci kserokopii powyższych dokumentów Poczta Polska SA dołączyła do wydanego przez siebie postanowienia.

Organ nadzoru, po przeanalizowaniu stanowiska wierzyciela, którym pozostaje związany, odnosząc się do argumentacji strony, wskazał, że przepisy wydane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728 ze zm.), określają tryb postępowania abonentów w przypadku zaistnienia sytuacji związanej ze zmianą nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania, czy też zaprzestania używania odbiorników – aktualnie tryb ten wskazuje § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676 ze zm.). Wszystkie obowiązujące w tym względzie normy prawne wyrażają bezwzględny obowiązek abonenta do powiadomienia Poczty Polskiej o ewentualnych zdarzeniach związanych z rejestracją odbiornika oraz uiszczeniem należnej opłaty abonamentowej. W tym celu abonent zobligowany jest do złożenia w placówce Poczty Polskiej SA formularza zgłoszenia zmiany danych. Dla uzyskania skutku prawnego w postaci ustania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej konieczne jest zgłoszenie faktu, od którego przepis prawa uzależnia powstanie tego zdarzenia. Takiego skutku nie wywołuje natomiast samo faktyczne zaprzestanie zamieszkiwania w miejscu gdzie uprzednio dokonano rejestracji odbiornika albo też dokonanie powyższego w innego formie, np. przez składanie pisemnych oświadczeń.

Strona dokonała formalności dotyczących rejestracji odbiorników i otrzymała książeczkę radiofoniczną, a z racji nieprzedłożenia przez stronę ewentualnego dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników posiada ona status abonenta zobowiązanego do uiszczenia opłat z tytułu abonamentu. Stąd nieuzasadniony jest zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

W skardze skierowanej do tut. Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy przez uznanie nieistnienia obowiązku w zakresie kwestionowanych w dotychczasowym postepowaniu, a ewentualnie o zmianę i przeprowadzenie miarkowania domiaru podatkowego przeprowadzonego przez wierzyciela wobec okoliczności, twierdzeń i dowodów przedstawionych w dotychczasowym postępowaniu.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Poczta Polska mogła w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia MT nadać indywidualny numer identyfikacyjny i powiadomić o tym użytkownika odbiorników, czego w sprawie skarżącej nie uczyniono. Od tego momentu skarżąca nie posiada zatem zarejestrowanych odbiorników. Niestety nie posiada też już żadnych dokumentów z tamtego okresu mogących ewentualnie potwierdzić ustanie obowiązku abonamentowego – nie sądziła jednak, że po tylu latach mogą być wciąż potrzebne. Przekonanie o braku zarejestrowanych odbiorników umacniał również fakt, że Poczta Polska przez ponad 10 lat w ogóle nie kontraktowała się w tej sprawie.

Dyrektor Centrum Obsługi finansowej Poczty Polskiej SA przedstawił kserokopię nieznanego skarżącej zawiadomienia z 2008 r. Dopuszczając możliwość, że być może faktycznie zostało ono wygenerowane przez Pocztę Polską w tamtym okresie, nie zostało jednak nigdy skarżącej doręczone – wystawione jest zresztą na nazwisko B. , którego skarżąca nie używa od 2004 roku. Rubryka data i miejsce nadania jest zresztą pusta. Abstrahując od tego, czy przedstawiona kserokopia ma w ogóle walor dokumentu, w żadnym wypadku nie stanowi ona dowodu wykonania przez Pocztę Polską dyspozycji § 5 ust. 2 rozporządzenia MT. Skarżącej trudno dowodzić fakt niedoręczenie korespondencji – ciężar dowodu na doręczenie takowej powinien spoczywać na Poczcie Polskiej. Dowodu takiego brak, a skarżąca z pewnością zareagowałaby na otrzymanie dokumentu z nieaktualnymi danymi lub niezasadnym roszczeniem.

Ponadto, skarżąca podała, że od marca 2014 r. nie mieszka ani nie jest właścicielką mieszkania pod adresem P., Os. [...] [...]. Poza wszystkimi innymi zastrzeżeniami trudno jest więc uznać, że powinna opłacać abonament za odbiorniki w lokalu, którym od lat nie dysponuje.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została przez tut. Sąd w trybie uproszczonym. Zgodnie ze znajdującym w tym względzie zastosowanie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teks jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, co wynika z art. 120 P.p.s.a. Stanowi to odstępstwo od wyrażonej w art. 10 P.p.s.a. zasady jawności postępowania.

Przed przystąpieniem do merytorycznych rozważań wskazać należy, że sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji publicznej, nie orzeka za te organy, a powołany jest jedynie do kontroli ich działalności z punktu widzenia zgodności z prawem. W konsekwencji w razie stwierdzenia istotnego naruszenia prawa, jakiego dopuścił się organ, sąd ogranicza się do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, orzekając – co do zasady – o jego uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Tut. Sąd nie jest kompetentny – zgodnie z oczekiwaniami skarżącej – nawet wobec zasadności skargi do uwzględnienia złożonych przez skarżącą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. Dostrzegając istotne naruszenia prawa przez organ egzekucyjny sąd uchyla zaskarżone postanowienie – ewentualnie także inne akty lub czynności podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (art. 135 P.p.s.a.) – zaś organ związany zostaje oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, jakie wyrażone zostają w orzeczeniu sądu (art. 153 P.p.s.a.).

Istota sporu do jakiego doszło w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy na skarżącej spoczywa objęty tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej. Skarżąca, opierając się na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podniosła przeciwko prowadzonej egzekucji administracyjnej zarzut wskazujący na nieistnienie dochodzonego obowiązku. W tym względzie sporna pozostaje kwestia, czy do skarżącej zostało przesłane przez Pocztę Polską zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a zatem czy skarżąca została o nadaniu tego numeru powiadomiona.

W ocenie tut. Sądu w kontrolowanej sprawie nie dokonano należytej i wyczerpującej analizy podniesionego przez skarżącą zarzutu.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a więc takiego jak zarzut skarżącej, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, zatem organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Dlatego też, aby dokonać ustaleń faktycznych należy aktualnie wzruszyć nie tylko zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny, lecz także postanowienia wydane przez wierzyciela - Pocztę Polską SA. Potrzeba uchylenia tych aktów administracyjnych wynika z tej przyczyny, że Poczta Polska nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający egzekucji. Stanowisko wierzyciela ani zgromadzony materiał dowodowy nie zawierają informacji umożliwiających dokonanie przez tut. Sąd kontroli, co do prawidłowości tego stanowiska w zakresie w jakim uznaje za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Powyższe świadczy o istotnym naruszeniu wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Stwierdzić trzeba, że dla skutecznego powiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, o którym mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia MT, nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego powinny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. Nie jest w tym względzie dostatecznym dowodem duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, na który powołuje się Poczta Polska. Okoliczność, że zawiadomienie takie zostało wystawione – co także w sprawie nie zostało dostatecznie wykazane, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia – nie świadczy bowiem o tym, że zostało ono do skarżącej przesłane, a więc że Poczta Polska dopełniła spoczywającego na niej obowiązku powiadomienia skarżącej o tym fakcie. Nie budzi wątpliwości, że w świetle powyższej regulacji Poczta Polska nie była zobowiązana do przesłania rzeczonej przesyłki jako rejestrowanej. Nie zmienia to jednak tego, że powinna zabezpieczyć swój interes, aby być w stanie wykazać – choćby w innej formie – dopełnienie obowiązku powiadomienia abonenta o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Tymczasem Poczta Polska w kontrolowanej sprawie w żaden sposób nie wykazała, aby stosowne zawiadomienie zostało do skarżącej faktycznie przesłane. Poza samym twierdzeniem o jego przesłaniu nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tym przedmiocie. Nie jest w tym względzie wystarczające twierdzenie, że przesyłka, której nie można byłoby doręczyć podlegałaby zwrotowi, bowiem – jak powyżej podniesiono – nie zostało wykazane w sprawie to, że sporne zgłoszenie zostało w ogóle do skarżącej przesłane.

Wyjaśnienia przy tym wymaga kwestia wystawienia przez Pocztę Polską zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Po pierwsze, nie powinno umknąć uwadze, że w aktach administracyjnych brak jest chociażby kserokopii takiego zawiadomienia. Do akt administracyjnych załączony został jedynie jego duplikat. Z informacji wierzyciela zawartych w wydanym postanowieniu dotyczącym zgłoszonego zarzutu wynika, że duplikat ten został wydrukowany na podstawie danych, jakie Poczta Polska przechowuje w systemie informatycznym. W oparciu o te wyjaśnienia można co najwyżej stwierdzić, że duplikat ten stanowi środek dowodowy służący wykazaniu, że ujęte w nim dane znajdują się w systemie informatycznym Poczty Polskiej. Brak jest natomiast aktualnie podstaw do tego – bez chociażby znajomości zasad prowadzenia rzeczonego systemu, w tym zasad wprowadzania do niego danych, jak również rodzaju i treści tych danych – aby stwierdzić, że duplikat ten jako środek dowodowy pozwala na wykazanie, iż zgłoszenie, do którego się odnosi, zostało faktycznie wystawione. Po drugie, w razie usunięcia uprzednio podniesionych wątpliwości, dodatkowego wyjaśnienia wymaga to, czy sporne zgłoszenie zostało faktycznie podpisane przez osobę do tego upoważnioną. Zgodnie z § 5 ust. 2 in fine rozporządzenia MT zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru powinno odpowiadać wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, to jest zawierać m.in. datę i podpis uprawnionego pracownika operatora publicznego. Tymczasem w orzecznictwie tut. Sąd (zob. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 8 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 699/18) poddano pod wątpliwość, czy kierowane do abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego sygnowane były pieczątką mechanicznie odtwarzającą własnoręczny podpis. Gdyby okazało się, że podpis taki był mechanicznie odtwarzany, a więc korzystano w tym względzie z tzw. faksymili, wierzyciel powinien poddać ocenie skuteczność rzeczonego zawiadomienia.

Z uwagi na to, że organ egzekucyjny co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. związany jest stanowiskiem wierzyciela, a stanowisko to mogło zostać skontrolowane przez tut. Sąd na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko – na podstawie art. 135 P.p.s.a. należało uchylić w obu instancjach. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i naprawić, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Ponownie wydając stanowisko w sprawie zarzutów, wierzyciel zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt. I. i II. sentencji wyroku. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 P.p.s.a., postanowiono w pkt. III. sentencji wyroku.