Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 268/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Teresa Zyglewska sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 28 grudnia 2005 r. o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod część ulicy [...] położonej w [...], oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] – w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1. wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego T. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 28 grudnia 2005 r. T. S. (dalej: skarżący) złożył w Urzędzie [...] wniosek o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod część ul. [...] położonej w [...], oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...]. W zawiadomieniu z 20 kwietnia 2006 r., znak: [...] Prezydent [...] wszczął postępowanie administracyjne w związku ze złożonym wnioskiem w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju [...] (Dz. U. Nr [...] poz. [...] ze zm.) o przyznanie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną działkę położoną w [...] przy ul. [...].

W ostatecznej decyzji Nr [...] znak: [...] z [...] sierpnia 2010 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obr. ew. [...] jako dz. ew. nr [...] o pow. 123 m2, stanowiącej część gruntów uregulowanych w księdze wieczystej [...]. Stroną postępowania zakończonego ww. decyzją był T. S. co potwierdza rozdzielnik tej decyzji.

W piśmie z 10 maja 2011 r. Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] przekazał Prezydentowi [...] ostateczną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2010 r.

W piśmie z 6 września 2011 r. Prezydent [...] wystąpił do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o przesłanie informacji "/z przejściem ze starej ewidencji na nową/, czy nieruchomość z decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] sierpnia 2010 r., stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 123 m², pochodzi z księgi wieczystej KW Nr [...] (działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 623 m²).

W piśmie z 6 września Prezydent [...] wystąpił do Zarządu Dróg Miejskich o udzielenie informacji: kiedy przedmiotowa nieruchomość została zajęta pod drogę, kto był inwestorem budowy ww. drogi, czy proces inwestycyjny był poprzedzony wywłaszczeniem i ustaleniem odszkodowania, czy ww. droga wybudowana została z udziałem czynu społecznego zgodnie z art. 51 § 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 r. Nr 14, poz. 60). Organ wyjaśnił, że ustalenie tego faktu jest niezbędne do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania.

W piśmie z 6 września 2011 r. Prezydent. [...] wystąpił do: 1. Archiwum Państwowego [...], Archiwum Akt Nowych w [...], Archiwum Urzędu [...] oraz Archiwum Urzędu [...] o udzielenie informacji, czy w posiadanych dokumentach, zapisach, archiwach istnieją dane o postępowaniu wywłaszczeniowym dotyczącym terenu położonego w [...] w dzielnicy [...] przy ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 123 m² i związanym z tym odszkodowaniem za ww. teren. Jednocześnie Prezydent [...] poinformował, że Biuro Gospodarki Nieruchomościami nie posiada takich danych jak: nazwa urzędu przeprowadzającego wywłaszczenie, numer sprawy wywłaszczeniowej, data wydania orzeczenia o wywłaszczeniu. Prezydent [...] w piśmie tym wskazał jednocześnie, że osobami, które mogły być pozbawione prawa własności przedmiotowego gruntu w drodze wywłaszczenia są: T. S., J. S., C. S., H. W., J. B., J. C., W. K. i W. T. oraz, że ewentualne postępowanie wywłaszczeniowe mogło być prowadzone w latach 1945 -1998 r.

W piśmie z 6 września 2011 r. Prezydent [...] wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o udzielenie informacji, czy: za ww. grunt odszkodowanie zostało wypłacone, na powyższy grunt było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe, w posiadanych dokumentach, zapisach archiwach istnieją dane o postępowaniu wywłaszczeniowym dotyczącym ww. terenu i związanym z tym odszkodowaniem za ww. teren, czy ww. droga wybudowana została z udziałem czynu społecznego zgodnie z art. 51 § 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 r. Nr 14 poz. 60).

W piśmie z 6 września 2011 r. Prezydent [...] wystąpił do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] Departamentu Nieruchomości i Infrastruktury z prośbą o prośbą o złożenie wniosku o założenie i ujawnienie w księdze wieczystej Województwa [...] jako właściciela nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni 123 m2, stanowiącą część gruntów uregulowanych w KW Nr [...].

Organ wyjaśnił, że podstawę do dokonania ww. wpisu stanowi ostateczna decyzja Wojewody [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2010 r., stwierdzająca nabycie przez Województwo [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W piśmie z 20 kwietnia 2012 r. Prezydent [...] wystąpił do skarżącego o uzupełnienie wniosku z 29 grudnia 2005 r. poprzez złożenie na nim podpisu. Jednocześnie wystąpił o dołączenie do akt sprawy (dokumentu oryginalnego lub do wglądu w celu potwierdzenia za zgodność z oryginałem): dokumentu potwierdzającego prawo własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., tj. odpisu księgi wieczystej KW nr [...].

W piśmie z 5 lipca 2012 r. Prezydent [...] poinformował skarżącego, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy zgodnie z art. 7, 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organ wyjaśnił, że do Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa wpłynęło ok. 6 000 spraw za zakresu ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu zajęcia części gruntów pod drogi publiczne. Sprawy są załatwiane według kolejności zebranego materiału dowodowego. Organ poinformował, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca 30 czerwca 2013 r.

W piśmie z 29 listopada 2012 r. Prezydent [...] poinformował skarżącego w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy tym z operatem szacunkowym oraz zwrócił się z prośbą o podanie na piśmie numeru rachunku bankowego, na który ma zostać przekazana kwota odszkodowania za ww. grunt oraz wyrażenia zgody na 30 dniowy termin realizacji wypłaty liczony od dnia, w którym decyzja orzekająca o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna. Jednocześnie organ wezwał skarżącego do osobistego stawienia się Biurze Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...], celem przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

W dniu 8 stycznia 2013 r. w siedzibie Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] odbyła się rozprawa administracyjna przeprowadzona na podstawie art. 89 k.p.a. Skarżący zaakceptował wysokość odszkodowania określoną w operacie szacunkowym z 25 września 2012r. wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego Z.J.

W piśmie z 8 stycznia 2013 r. skarżący złożył oświadczenie o przekazaniu kwoty odszkodowania z tytułu zajęcia gruntu pod drogę publiczną w [...] przy ul. [...] na podany nr konta bankowego.

Jednocześnie oświadczył, że wyraża zgodę na 30 dniowy termin realizacji wypłaty odszkodowania, liczony od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna.

Pismami z 9 lutego 2015 r. i 4 stycznia 2016 r. organ prowadzący postępowanie informował skarżącego, że wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotowy grunt zostanie rozpatrzony do: 31 grudnia 2015 r. i 30 września 2016 r.

Przyczyną wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy określonego w piśmie z 4 stycznia 2016 r. była konieczność zakończenia procedury kontroli wewnętrznej projektu rozstrzygnięcia merytorycznego. Jednocześnie strona została poinformowana, że przedmiotowa procedura oprócz uzyskania niezbędnych akceptacji Biura Prawnego, dotyczących poprawności merytorycznej i formalnej na weryfikowanym projekcie dokumentu, przewiduje również zarezerwowanie w budżecie [...] niezbędnych środków finansowych, celem zapewnienia wykonalności danego rozstrzygnięcia.

W dniu 18 grudnia 2015 r. do Urzędu [...] wpłynęło zażalenie skarżącego na bezczynność Prezydenta [...].

Wojewoda [...] w postanowieniu Nr [...] z [...] marca 2016 r. uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione.

W piśmie z 30 czerwca 2016 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...].

W skardze skarżący podniósł, że rozprawa odbyła się w dniu 8 stycznia 2013 r. oraz, że w piśmie z 5 lipca 2012 r. był zapewniony, że sprawa zostanie zakończona nie później niż do końca 30 czerwca 2013 r. Jednak to nie nastąpiło, następnie skarżący wskazał, że w kolejnym piśmie z 9 lutego 2015 r. zapewniono go, że sprawa zostanie załatwiona nie później niż 31 grudnia 2015 r. Skarżący wyjaśnia, że "do dnia dzisiejszego nie ma rozstrzygnięcia" i nie wypłacono mu odszkodowania. Skarżący zwrócił również uwagę, że po złożeniu zażalenia do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...], Wojewoda [...] uznał, że zażalenie jest nieuzasadnione. Skarżący uważa "taką decyzję za niesłuszną gdyż stwierdzono w powyższym postanowieniu, że wydanie decyzji nastąpi po zebraniu i przeanalizowaniu kompletnego materiału dowodowego i wskazano w nim nowy termin załatwienia sprawy do 30 września 2016 r.".

Skarżący wyjaśnił w skardze, że wszelkie materiały dowodowe są w posiadaniu Urzędu [...] - Biuro Gospodarki Nieruchomościami Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa – organu prowadzącego sprawę odszkodowania.

Za niezgodne z prawdą skarżący uważa stanowisko Wojewody [...] wyrażone w uzasadnieniu postanowienia, według którego wydanie decyzji nastąpi po zebraniu i przeanalizowaniu kompletnego materiału dowodowego do dnia 30 września 2016 r. Skarżący wnosi o rozstrzygnięcie jego sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż uważa, że jest to kolejne odwlekanie w czasie. Skarżący dodatkowo zwraca uwagę, że Miasto dokonało już wpisu w jego Księdze Wieczystej i figuruje jako właściciel tej części jego działki, o którą stara się o uzyskanie odszkodowania. Skarżący uważa, że dokonanie wpisu w Księdze Wieczystej musiało być dostarczone Sądowi "kompletne dokumenty".

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] stwierdził, że skarga na bezczynność jest bezzasadna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego wskazuje na zasadność skargi. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm. dalej: p.p.s.a.), kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. kontrolę działalności administracji publicznej przez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadku, gdy nie wydają decyzji administracyjnej w sprawach indywidualnych, podlegających załatwieniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrując skargę na bezczynność sąd kontroluje, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. Zatem skarga wniesiona w tym trybie jest środkiem dyscyplinującym organy administracji publicznej do terminowego załatwiania spraw, mającym na celu wyeliminowanie stanu bezczynności organu i doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej.

Istotę bezczynności oddaje w pełni teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 590/13 (LEX nr 1406499), w której stwierdzono, że bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.

Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 29 grudnia 2005 r. o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod część ul. [...] położonej w [...], oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...].

Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.

W rozpoznawanej sprawie, po wpłynięciu w dniu 28 grudnia 2005 r. do organu I instancji wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym wart. 35 § 1 i § 3 k.p.a.

Na podstawie powyższego należy stwierdzić, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach.

Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Zatem organ pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym wart. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Treść obowiązku płynącego z art. 35 § 1 k.p.a. oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań przewlekłości w postępowaniu.

W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Wprawdzie w piśmie z 20 kwietnia 2006 r. organ I instancji w zawiadomieniu poinformował skarżącego, że w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne, a wniosek został zarejestrowany pod wskazanym w tym piśmie numerem, to jednak Prezydent [...] zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania dopiero po upływie niecałych czterech miesięcy od dnia złożenia wniosku, który wpłynął do Prezydenta [...]w dniu 28 grudnia 2005 r.

W okresie od 28 grudnia 2005 r. do 20 kwietnia 2006 r. Prezydent [...] nie podejmował żadnych czynności związanych z rozpatrzeniem wniosku skarżącego i pozostawał w bezczynności.

Jak wynika z akt sprawy pierwsze pismo w sprawie wniosku skarżącego wpłynęło do Prezydenta [...] z [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydziału Rozwoju Regionalnego w dniu 1 czerwca 2006 r. Kolejne pismo z [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości wpłynęło do Prezydenta [...] w 27 stycznia 2010 r., czyli po upływie 5 lat od dnia złożenia wniosku przez skarżącego z 28 grudnia 2005 r. Pismo to do wiadomości otrzymał skarżący. Jednakże przez okres 5 lat skarżący nie był informowany przez Prezydenta [...] na jakim etapie jest sprawa wszczęta na podstawie jego wniosku z 28 grudnia 2005 r. o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod część ul. [...] położonej w [...], oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...].

Po sześciu latach od wszczęcia postępowania Prezydent [...] w piśmie z 20 kwietnia 2012 r. wystąpił do skarżącego o uzupełnienie wniosku z 28 grudnia 2005 r. poprzez złożenie na nim podpisu.

Po ponad 6 latach od wszczęcia postępowanie pierwszy raz Prezydent [...]w piśmie z 5 lipca 2012 r. poinformował skarżącego, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. z uwagi na konieczność zgromadzenia całości akt sprawy zgodnie z art. 7, 77 § 1 , art. 80 k.p.a. i wyjaśnił, że rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiotowej sprawie nastąpi nie później niż do końca 30 czerwca 2013 r.

Pomimo złożenia przez skarżącego w piśmie z 8 stycznia 2013 r. oświadczenia o przekazaniu kwoty odszkodowania z tytułu zajęcia gruntu pod drogę publiczną w [...] przy ul. [...] na podany nr konta bankowego oraz wyrażenia zgodę na 30 dniowy termin realizacji wypłaty odszkodowania, liczony od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, Prezydent [...] pismami z 9 lutego 2015 r. i 4 stycznia 2016 r. poinformował skarżącego, że wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotowy grunt zostanie rozpatrzony do: 31 grudnia 2015 r. i 30 września 2016 r. Jak wynika z akt sprawy termin ten również nie został dotrzymany.

Z akt sprawy nie wynika, aby w okresie od przeprowadzenia rozprawy w dniu 8 stycznia 2013 r. do dnia 9 lutego 2015 r., kiedy Prezydent [...] zawiadomił skarżącego o terminie załatwienia sprawy były podejmowane przez organ jakiekolwiek czynności procesowe przez ponad dwa lata.

Kolejne zawiadomienie o terminie załatwienia sprawy Prezydent [...] skierował do skarżącego po upływie 11 miesięcy. Przyczyną wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy określonego w piśmie z 4 stycznia 2016 r. była konieczność zakończenia procedury kontroli wewnętrznej projektu rozstrzygnięcia merytorycznego.

Jak wynika zaś z akt sprawy, zakres podejmowanych w tym czasie przez Prezydenta [...] czynności nie uzasadniał tak długiego czasu jej prowadzenia. Analiza akt wskazuje bowiem, że pomimo podejmowania przez Prezydenta [...] czynności zmierzających do uzyskania materiałów dowodowych, niezbędnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy polegających na wystąpieniach kolejnymi pismami do strony postępowania o uzupełnienie wniosku o dokumenty dotyczące przedmiotowej nieruchomości do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] Delegatury Dzielnicy [...] o przesłanie wypisów z rejestru gruntów i odbitek z map ewidencyjnych i innych niezbędnych dokumentów, Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Zarządu Dróg miejskich oraz Archiwum Państwowego [...], organ I instancji nie załatwił sprawy, a jedynie informował skarżącego o terminie jej załatwienia, stosownie do przepisu art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 35 § 3 k.p.a.

Pomimo wyznaczenia dodatkowych terminów na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, organ także nie wywiązał się z tego obowiązku prawnego, naruszając tym samym przepisy art. 35 § 3 k.p.a. oraz 36 § 1 k.p.a. Organ przez wiele miesięcy nie wykonywał obowiązków ciążących na nim z mocy art. 36 § 1 k.p.a. Nie sposób uznać w niniejszej sprawie, że przekroczenie terminów do rozpatrzenia sprawy było nieznaczne.

Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że organ postąpił wbrew nakazowi płynącemu z treści art. 36 § 1 k.p.a., a to z tej przyczyny, że

od 8 stycznia 2013 r. do 9 lutego 2015 r. oraz od dnia 4 stycznia do dnia skierowania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu I instancji, nie wydał rozstrzygnięcia. Organ pozostawał zatem w bezczynności.

Tak długotrwałej zwłoki nie może także uzasadniać stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, że przyczyną wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy określonego w piśmie z 4 stycznia 2016 r. była konieczność zakończenia procedury kontroli wewnętrznej projektu rozstrzygnięcia merytorycznego. Jednocześnie strona została poinformowana, że przedmiotowa procedura oprócz uzyskania niezbędnych akceptacji Biura Prawnego, dotyczących poprawności merytorycznej i formalnej na weryfikowanym projekcie dokumentu, przewiduje również zarezerwowanie w budżecie [...] niezbędnych środków finansowych, celem zapewnienia wykonalności danego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Sądu, nic bowiem nie stało na przeszkodzie, aby organ kierując się zasadą wszechstronności wyjaśnienia sprawy oraz szybkości postępowania rozpoznał wniosek skarżącego z 28 grudnia 2005 r.

Takie działanie organu nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 12 k.p.a. i 35 k.p.a., bowiem organ jest obowiązany załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Wprawdzie przepis art. 36 k.p.a. nie stwarza ograniczeń, ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody.

Przepis ten musi być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Jak wskazano wyżej, art. 36 k.p.a. nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego. Zasady ogólne wyrażone wart. 6-16 k.p.a. nie są tylko dezyderatami czy postulatami bądź nie wiążącymi zaleceniami, ale stanowią normy prawne obowiązujące, ustalające prawne wytyczne działania organów administracji.

Stanowią one integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów administracji wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, są wytycznymi do stosowania przepisów k.p.a. i dlatego należy je stosować razem z przepisami dotyczącymi poszczególnych instytucji procesowych.

Taki charakter zasad ogólnych jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w literaturze (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 1982 r., sygn. akt I SA 258/82, ONSA 1982, z. 1, poz. 53; Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996; E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądem administracyjnym, Toruń 1996).

Zasada m. in. szybkości wynika wprost z art. 12 k.p.a., który nakazuje, aby organy administracji działały możliwie szybko, a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. W związku z tym nowy termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez organ w trybie art. 36 § 1 k.p.a., należy oceniać przez pryzmat generalnej zasady szybkości postępowania w powiązaniu z podanymi przez organ przyczynami zwłoki.

Ponadto w ocenie Sądu, podawane przez organ powody nierozpatrzenia sprawy w terminie nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych wart. 35 § 5 k.p.a.

Kwestia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy na co powoływał się Prezydent [...] w kolejnych zawiadomieniach o terminach załatwienia sprawy nie mogą usprawiedliwiać zwłoki w załatwieniu sprawy oraz nie mogą rodzić negatywnych skutków dla strony, także w sferze terminów załatwiania sprawy. Za rażące naruszenie powołanych wyżej przepisów należy uznać nieuzasadnione rodzajem sprawy długotrwałe prowadzenie postępowanie, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu ww. okresach. Brak wydania stosownego rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem skarżącego z 28 grudnia 2005 r., nie może w takiej sytuacji ekskulpować organu orzekającego od zarzutu dopuszczenia się bezczynności. Tym samym zwłoka w wydaniu tego rozstrzygnięcia została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę.

Nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 k.p.a., jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy, zgodnie z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych wart. 35 i 36 k.p.a. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa.

Reasumując w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ postąpił wbrew wszelkim zasadom postępowania administracyjnego, nie dokładając należytych starań, by sprawę szybko załatwić przy jednoczesnym obowiązku wnikliwego działania, posługując się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Takie postępowanie organu świadczy o tym, że od dnia 8 stycznia 2013 r. (przeprowadzenie rozprawy administracyjnej) do dnia złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawał on w zawinionej zwłoce w załatwieniu sprawy.

Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają więc stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, co uzasadnia uwzględnienie skargi, jako że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył sprawy, czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. i korespondujący z nim art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a.

Powyższe okoliczności przemawiają również za uznaniem, że bezczynność Prezydenta [...] miała rażący charakter. Sąd uznał zatem, że bezczynność organu w nierozpoznaniu wniosku skarżącego z 28 grudnia 2005 r. o wypłatę odszkodowania jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i czasokres braku jakiejkolwiek aktywności organu, zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego niedziałania i opieszałości organu nie podejmującego koniecznych czynności procesowych, zmierzających do zakończenia postępowania.

Z tych względów, w ocenie Sądu, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 i § 1a, p.p.s.a. postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób szybkiego zakończenia postępowania w sprawie i zignorował wszelkie obowiązujące terminy jej załatwienia.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punktach 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 210 § 2 powołanej ustawy w punkcie 5 sentencji wyroku .

Z uwagi na niewydanie przez organ rozstrzygnięcia, Sąd w pkt 1 sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zobowiązaniu Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z 28 grudnia 2005 r. o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod część ul. [...] położonej w [...], oznaczony jako działka nr [...] z obrębu [...] – w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. Sąd stwierdził podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie art. 149 § 2 p.p.p.s.a. Wymierzona grzywna w ocenie Sądu, będzie pełniła funkcję prewencyjną i powinna przeciwdziałać bezczynności organu prowadzącego postępowanie. Realne zagrożenie sankcją powinno przede wszystkim zdyscyplinować organ i doprowadzić do sprawnego, a zarazem terminowego prowadzenia postępowania. Wymierzona grzywna powinna także przywrócić zaufanie skarżącym do organów władzy publicznej i skłonić organ do sprawnego i efektywnego prowadzenia każdego postępowania administracyjnego.