Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 161/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 61 par 3, par 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 8 grudnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za II kwartał 2012 r. oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2012 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

M. K. (dalej: Skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 8 grudnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za II kwartał 2012 r. oraz zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj i czerwiec 2012 r.

W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że ma wyjątkowo trudną sytuację osobistą i majątkową, która wynika z uzasadnienia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności i została opisana przez sam organ, a zatem nie powinna wymagać dodatkowego potwierdzenia, ponieważ akta sprawy stanowią materiał dowodowy potwierdzający jej zaistnienie. Wykonanie postanowienia bez wątpienia doprowadzi do szkody, a na pewno do trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ Skarżąca funkcjonuje wyłącznie przy wsparciu najbliższych, dla których postępowanie egzekucyjne wywołuje również znacząca uciążliwość. Jeżeli postępowanie egzekucyjne będzie toczyć się dalej, Skarżąca będzie zmuszona zrezygnować z pomocy bliskich aby oszczędzić im dalszych nieprzyjemności i zwrócić się o pomoc Państwa, a jeżeli nawet tego nie uczyni, wykonanie postanowienia, z uwagi na dużą uciążliwość i ryzyko zajęcia majątku osób bliskich, stanowi tym samym niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczącej szkody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może zatem udzielić stronie skarżącej tzw. ochrony tymczasowej, która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji podatkowej, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.

Podstawowym warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności te powinny mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy.

Ocena wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej za każdym razem należy do sądu. Skarżący powinien zatem sam co najmniej uprawdopodobnić konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – przedstawiając np. swoją, konkretną, sytuację majątkową, osobistą, rodzinną i wpływ na nią ewentualnej egzekucji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 93/13 - wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przesłanka "wyrządzenia znacznej szkody" jest interpretowana w orzecznictwie jako szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienia NSA: z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 330/11, z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 819/11). Z kolei "trudne do odwrócenia skutki", to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09 oraz z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 415/11).

W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, że Sąd nie ma obowiązku, a nawet nie jest uprawniony, do samodzielnego badania akt sprawy, w celu ustalenia czy istnieją przesłanki wstrzymania wykonania decyzji – jeżeli wniosek w tym zakresie nie zawiera konkretnych informacji, popartych stosowną dokumentacją. Sąd na podstawie akt sprawy (sądowej i administracyjnej) może co najwyżej sprawdzać, czy informacje o sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącego są wiarygodne.

Należy podkreślić, że wykazanie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Jak podnoszono wielokrotnie w orzecznictwie, Sąd nie bada z urzędu faktu, czy szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć, lecz wykazanie tego faktu ciąży na wnioskodawcy.

Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z okoliczności przedstawionych w skardze ani we wniosku nie sposób wywieść, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w odniesieniu do Skarżącej uzasadnione.

Wyjaśnić należy, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi.

Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co dopiero uzasadniać może wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja takiego wniosku musi być odpowiednia, tzn. w sposób przekonujący pokazująca konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę.

Przypomnieć jednocześnie należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego, jednak, co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1020/14).

W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek, wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata podatku wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania podatnika. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej, podatnik musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji, nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych, pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że argumentacja Skarżącej nie jest wystarczająca.

Dlatego też choć w sprawie niniejszej łączna kwota orzeczonych zaległości jest znaczna i wynosi ponad 900.000 zł, a Sąd z urzędu ma wiedzę o innych sprawach Skarżącej (np.: rozstrzygniętych pod sygn. I SA/Kr 208-224/17), to sama wysokość ww. kwoty, bez powiązania ich egzekucji z konkretną sytuacją majątkową Skarżącej nie może stanowić wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej.

Dlatego też nie jest tak jak podnosi Skarżącą, że skoro jej wyjątkowo trudna sytuacja osobista i majątkowa wynika z uzasadnienia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności i została opisana przez sam organ, to nie powinna wymagać dodatkowego potwierdzenia, ponieważ akta sprawy stanowią materiał dowodowy potwierdzający jej zaistnienie.

Nie było zatem wystarczające dla pozytywnej oceny przez Sąd uprawdopodobnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej, wskazanie przez Skarżącą, że wykonanie postanowienia doprowadzi do konieczności rezygnacji Skarżącej z pomocy bliskich, aby oszczędzić im dalszych nieprzyjemności, z uwagi na dużą uciążliwość i ryzyko zajęcia majątku osób bliskich. Na zaistnienie ww. przesłanek nie może też wskazywać zwolnienie Skarżącej od kosztów sądowych przez referendarza postanowieniem z dnia 2 marca 2018 r., albowiem udzielenie prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., mimo poprzedzającej je analizy sytuacji majątkowej Skarżącej, uzależnione jest od zaistnienia zupełnie innych okoliczności niż wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a.

W kontekście powyższego na uwagę zasługuje również okoliczność, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stanowi wyjątek od zasady wykonalności decyzji.

W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Trudna sytuacja materialna nie jest okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 640/15).

Wnioskodawca, formułując argumentację dotyczącą finansowych następstw decyzji powinien poprzeć ją dokumentami finansowymi oraz majątkowymi (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 120/04).

Wobec powyższego, z uwagi na zbyt enigmatyczne i niewystarczające uzasadnienie wniosku, Sąd nie mógł odnieść kwoty nałożonego na Skarżącą zobowiązania do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej, ani też stwierdzić, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.

Końcowo powtórzyć wypada, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 49/11). Obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami.

Podsumowując stwierdzić należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. - musi być wykładany ściśle, a zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania i uprawdopodobnienia istnienia wymienionych przesłanek. Skarżąca nie uprawdopodobniła by wykonanie decyzji mogło spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.