Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 621/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 a)
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]


UZASADNIENIE

II SA/Rz 621/19

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi A.W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] dotycząca odmowy przyznania jej zasiłku celowego.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i pozostałych akt administracyjnych sprawy, Wójt Gminy [...] po rozpatrzeniu wniosku A.W. z [...] lutego 2019 r., wydaną [...] marca 2019 r. decyzją nr [...] – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 2 ust 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 39 pkt 1 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1508

ze zm., dalej: u.p.s.) - odmówił przyznania prawa do świadczenia pieniężnego

z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych

z opłatą gazu.

W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawczym spełnia co prawda wymagane przepisami kryterium dochodowe, jednakże powodem odmowy przyznania świadczenia jest brak z jej strony woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, przejawiający się w odmowie podjęcia proponowanego przez urząd zatrudnienia w ramach robót publicznych na okres minimum 6 miesięcy. Jednocześnie organ podniósł, iż wnioskodawczyni objęta jest pomocą społeczną; od 1 października 2017 r. korzystała m.in. z pomocy w formie zasiłków okresowych, celowych, celowych na zakup żywności z Programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i pracy socjalnej. Łączna kwota przyznanej jej do 28 lutego 2019 r. pomocy finansowej wyniosła 4 116,98 zł. Obecnie jest ona również objęta pomocą

w formie zasiłku okresowego w wysokości 124,74 zł. W marcu 2019 r. otrzymała pomoc rzeczową w formie zakupu leków w wysokości 212,76 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.W. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. poprzez zarzucenie braku współpracy z pomocą społeczną, w szczególności odmowę podjęcia zatrudnienia w Urzędzie Gminy w [...] Podniosła, iż powodem odmowy było to, że propozycję zatrudnienia otrzymała po podpisaniu umowy stażowej, gdyż od

[...] lutego 2019 r. jest uczestnikiem projektu "Kierunek nowe kwalifikacje".

Zdaniem odwołującej, powoływanie się przez organ na brak współdziałania i zarzut bierności w poszukiwaniu zatrudnienia nie znajduje potwierdzenia w faktach, o czym świadczy podpisanie przez nią umowy stażowej. Wskazała, że wniosek o staż złożyła na początku 2019 r., zaś [...] lutego 2019 r. podpisała umowę stażową, która w razie jego przerwania przewiduje kary finansowe. Pracę w urzędzie zaproponowano jej

w rozmowie telefonicznej [...] marca 2019 r., tj. już po podpisaniu umowy stażowej.

Z tego względu nie mogła przyjąć propozycji pracy z Urzędu Gminy.

Odwołująca zarzuciła ponadto organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Kolegium opisaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2019 r. - działając na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 2 ust 1, art. 3, art. 4,

art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. - utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...].

Wyjaśniło, że ogólne cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb

i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ust. 2 tego artykułu stanowi z kolei, iż zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom o których mowa w art. 2 ust. 1 przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem.

Kolegium zwróciło uwagę na fakt, iż przesłanką korzystania z pomocy społecznej jest nie tylko wystąpienie trudnej sytuacji życiowej, ale również niemożność jej samodzielnego przezwyciężenia. Pomoc państwa powinna mieć bowiem charakter przejściowy, skłaniający do aktywizacji i samodzielnego działania podmiotów z niej korzystających. Rolą organu udzielającego pomocy jest zatem nie tylko doraźna pomoc finansowa, ale przede wszystkim eliminowanie bierności, pobudzanie do samodzielnego działania i motywowanie do podejmowania działań. Niezbędnym czynnikiem umożliwiającym takie działania jest niewątpliwie współpraca świadczeniobiorców z instytucjami udzielającymi pomocy. Dlatego też art. 11 ust. 2 u.p.s. stanowi, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału

w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia

i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji

o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

SKO wskazało, że ze zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż A.W. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z opłatą gazu. [...] marca 2019 r. złożono jej propozycję pracy w Gminie [...] w ramach robót publicznych od [...] marca 2019 r., przez okres minimum

6 miesięcy, za wynagrodzeniem 2250 zł brutto (ok. 1634 zł netto). W tym okresie odwołująca była zarejestrowana w PUP w [...] jako bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Składając powyższą propozycję uwzględniono bliską odległość od miejsca zamieszkania odwołującej, godziny pracy dostosowane do środków transportu oraz możliwość wykonywania pracy w swojej miejscowości bez konieczności dojazdu. Odwołująca zrezygnowała z tej propozycji podając, iż od lutego bierze udział

w projekcie "Kierunek: nowe kwalifikacje", gdzie ma możliwość podjęcia sześciomiesięcznego stażu zawodowego, zaś rezygnacja z niego pociągnęłaby dla niej konsekwencje finansowe. Z zalegającej w aktach sprawy notatki służbowej

z [...] marca 2019 r. wynika, że wynagrodzenie otrzymywane w ramach stażu ma wynosić 1017 zł netto i ma być wypłacane od miesiąca maja. Osoby uczestniczące w tym projekcie mogą zrezygnować z niego z dwóch powodów: złego stanu zdrowia oraz zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę.

Z analizy materiału zgromadzonego w sprawie wynika ponadto, iż A.W. korzystała z różnorodnych form pomocy udzielanej przez GOPS w [...]: decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] przyznano jej zasiłek okresowy z powodu bezrobocia na okres od 1 stycznia do 31 marca 2019 r. w kwocie 124,74 zł miesięcznie, decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] przyznano jej świadczenie w formie pomocy rzeczowej w wysokości 212,76 zł jednorazowo na zakup leków. Ponadto obecnie korzysta z pomocy rzeczowej w postaci artykułów żywnościowych z [...] Banku Żywności

w [...]. Sumarycznie w okresie od października 2017 r. do końca lutego

2018 r. pobrała świadczenia (zasiłki celowe, okresowe) na łączną kwotę 4 116,98 zł.

Zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie brak jest zatem podstaw do zarzucenia organowi, iż nie podejmuje działań mających na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji finansowej odwołującej. Aktywność organu przejawia się bowiem nie tylko poprzez udzielanie doraźnej pomocy finansowej, ale też poprzez wykazywanie inicjatyw służących przezwyciężeniu jej trudnej sytuacji życiowej. Proponowane przez organ wynagrodzenie było kwotą znacznie przekraczającą wynagrodzenie przewidziane w ramach podjętego przez odwołującą stażu. Również przewidziany czas trwania planowanych prac interwencyjnych umożliwiłby jej poprawę sytuacji finansowej. Rezygnując z zatrudnienia proponowanego przez UG odwołująca zdecydowała się tym samym na mniej korzystne warunki finansowe, mimo iż

z dokonanych ustaleń wynika, iż miałaby możliwość zrezygnowania z odbywania stażu poprzez podjęcie zatrudnienia w ramach umowy o pracę.

SKO zwróciło ponadto uwagę na fakt, iż decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co świadczy o tym, że nawet w przypadku zaistnienia przesłanek do otrzymania zasiłku, nie istnieje gwarancja jego przyznania. Wynika to z konieczności uwzględniania przez organ rozpatrujący sprawę ilości posiadanych środków pieniężnych, ilości osób potrzebujących oraz hierarchii zgłaszanych potrzeb (tak m.in. wyrok WSA w Białymstoku z 15 maja 2018 r. II SA/Bk 89/18).

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Kolegium uznało, iż brak jest podstaw do zarzucenia organowi naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez brak wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z akt sprawy,

w szczególności dołączonych oświadczeń, decyzji, notatek urzędowych oraz dokumentów wynika bowiem, iż organ dokonał wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, oceniając całokształt sytuacji osobistej odwołującej i szczegółowo uzasadniając decyzję odmowną. Tym samym nie naruszył zasad uznania administracyjnego.

We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję SKO A.W. zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 i art. 3 u.p.s. poprzez odmowę przyznania jej zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby związanej z zapłatą gazu i tym samym brak pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej oraz pomocy w jej życiowym usamodzielnieniu się, pomimo spełniania kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku oraz pomimo podejmowanych starań

w kierunku samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej przejawiających się przede wszystkim w tym, że jeszcze przed propozycją robót interwencyjnych przez urząd samodzielnie podjęła płatny staż mający na celu zwiększenie możliwości znalezienia w przyszłości stałej pracy i brak konieczności zwracania się o pomoc Państwa po jedynie tymczasowych robotach interwencyjnych zaproponowanych jej przez UG w [...],

2. art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. poprzez odmowę udzielenia wsparcia wskutek błędnego uznania, że nie współdziałała z pomocą społeczną w wyniku odmowy podjęcia zatrudnienia proponowanego przez UG w [...]. w sytuacji, w której rezygnacja z propozycji UG była z jej strony jak najbardziej usprawiedliwiona, uzasadniona i wręcz konieczna ze względu na odpowiedzialność za wcześniej podjęte zobowiązania i grożące konsekwencje finansowe za odstąpienie od uczestnictwa w projekcie, czego organ nie wziął pod uwagę. Przed złożeniem propozycji robót interwencyjnych przez Urząd podpisała bowiem umowę o staż

i była już uczestniczką projektu "Kierunek nowe kwalifikacje", w ramach którego oprócz finansowanego wynagrodzenia miała finansowane także obiady i koszty dojazdu, ale przede wszystkim miała szansę zdobycia dodatkowych umiejętności, uzyskania tym samym lepszej perspektywy znalezienia w przyszłości stałej pracy

i usamodzielnienia się, czego nie dawały jej zaproponowane przez urząd ograniczone jedynie do kilku miesięcy roboty interwencyjne polegające na sprzątaniu przystanków, parku i terenu wokół szkoły, która to praca mająca charakter tymczasowy nie rozwiązałaby jej trudnej sytuacji i po zakończeniu robót interwencyjnych w dalszym ciągu musiałaby prosić o świadczenia z pomocy społecznej;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:

1. art. 7 w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 i art. 84 K.p.a. poprzez brak dokładnego

i wnikliwego ustalenia stanu faktycznego i brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności brak wzięcia pod uwagę lepszych perspektyw pracy po ukończeniu szkolenia i stażu w ramach projektu, nie uwzględnienie grożącej kary finansowej za odstąpienie od projektu, błędne uznanie że mogła zrezygnować

z uczestnictwa w projekcie podczas gdy warunki uczestnictwa pozwalały na to jedynie w sytuacji podjęcia stałej pracy, a taką nie były 6-miesięczne roboty zaproponowane przez UG, nie wzięcie pod uwagę, że mniejsze wynagrodzenie za staż w projekcie było uzupełnione zwrotem kosztów dojazdów oraz finansowaniem obiadów na szkoleniach, czego było brak przy propozycji robót interwencyjnych, brak uwzględnienia faktu jej choroby, która na czas składania propozycji robót interwencyjnych uniemożliwiała wykonywanie prac na zewnątrz w chłodnym miesiącu marcu, a którą to chorobę potwierdza otrzymana przez skarżącą

w tamtym czasie pomoc z UG na zakup leków (decyzją z [...] marca 2019 r.

nr [...] w wysokości 212,76 zł),

2. art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie oraz niezastosowanie art. 138 §1 pkt 2 K.p.a., tj. wadliwe utrzymanie

w mocy decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], zamiast jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca zawnioskowała o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu wydanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania

z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie opłaty za gaz, którą dokumentuje załączona do wniosku o przyznanie zasiłku kserokopia wystawionego na nazwisko skarżącej blankietu wpłaty na kwotę

1 125,85 zł, z terminem płatności 11 lutego 2019 r. (zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu).

Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowił jednak art. 11 ust. 2 u.p.s., wg którego "brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym (...)

w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...), nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego

w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej".

Spełnienia wynikających z tego przepisu przesłanek orzekające w sprawie organy upatrywały w braku współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym

w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej poprzez odmowę podjęcia proponowanego w formie robót publicznych zatrudnienia.

Wstępnego podkreślenia w związku z tym wymaga, że wobec wyrażonych

w art. 3 u.p.s. zasad i celów pomocy społecznej, nie budzi wątpliwości obowiązek współdziałania osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 tej ustawy). Ewentualne przejawy braku realizacji tego obowiązku, z uwagi na możliwe negatywne następstwa dla aktualnych

i potencjalnych beneficjentów tej pomocy (art. 11 ust. 2 u.p.s.), muszą być jednak każdorazowo w kontekście konkretnego przypadku wnikliwie zbadane i uzasadnione, aby nie odbywało się to z pokrzywdzeniem podmiotów które do takiej pomocy się kwalifikują, spełniając ustawowe kryterium znajdowania się w trudnej sytuacji życiowej, której nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby

i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.).

Dokonana przez Sąd pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że wraz z utrzymaną nią w mocy decyzją organu

I instancji, w wyniku niewłaściwej oceny stanu faktycznego sprawy wydana została

z mającym wpływ na jej wynik naruszeniem prawa materialnego, co skutkuje koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Trafne jest stanowisko skarżącej, że w okolicznościach sprawy brak jest jakichkolwiek podstaw do zarzucenia jej braku współdziałania z pracownikami pomocy społecznej, wobec czego zakwalifikowana przez organy jako takie działanie odmowa podjęcia zaproponowanej pracy w formie robót publicznych nie mogła stanowić podstawy odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku celowego.

W tym zakresie Sąd w pełni podziela utrwalone w orzecznictwie sądowym stanowisko, że analiza przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s. prowadzi do wniosku, że ma on zastosowanie jednie w sytuacji, gdy u podstaw zachowania osoby ubiegającej się

o pomoc leży jej zła wola, a taką postawę można przypisać stronie tylko wtedy, gdy żąda udzielenia pomocy społecznej bez względu na swoje zachowanie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2016 r. I OSK 845/15 - LEX nr 2284861, wyroki: WSA w Gliwicach z 15 maja 2019 r. II SA/Gl 358/19 - LEX

nr 2677240 i z 23 stycznia 2019 r. IV SA/Gl 919/18 - LEX nr 2625945, WSA

w Poznaniu z 6 kwietnia 2018 r. II SA/Po 1008/17 - LEX nr 2485898).

W kontekście działań zmierzających do aktywizacji zawodowej osoby bezrobotnej jaką w dacie wydawania decyzji organu I instancji była skarżąca, złożenie jej [...] marca 2019 r. propozycji pracy w ramach robót publicznych organizowanych przez UG w D. co do zasady wpisywało się w formę pomocy mającą na celu dążenie do przezwyciężenia jej trudnej sytuacji materialnej. W okolicznościach sprawy oczekiwanie bezwarunkowej akceptacji tej propozycji,

a tym bardziej wywodzenie na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s. z odmowy jej przyjęcia negatywnych skutków w postaci odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku celowego jawi się jednak jako działanie zdecydowanie nieprawidłowe. Trudno bowiem tę odmowę postrzegać przez pryzmat złej woli skarżącej, zmierzającej wyłącznie do uzyskania wnioskowanego zasiłku, skoro w sposób wyraźny umotywowała ona swoje stanowisko, wskazując na podjęte już z własnej inicjatywy działania, które w jej ocenie stanowią znacznie lepszą alternatywę względem przedstawionej propozycji robót publicznych.

Wobec podjęcia samodzielnych starań zmierzających do poprawy swej sytuacji, skarżącej nie sposób więc zarzucić braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Wyrazem tych starań było złożenie przez nią w styczniu 2019 r. wniosku oraz podpisanie 26 lutego 2019 r.

(a więc przed otrzymaniem [...] marca 2019 r. propozycji robót publicznych) umowy na uczestnictwo finansowanego z funduszy europejskich projekcie "Kierunek: nowe kwalifikacje!" pod nazwą "Pracownik biurowy z kompetencjami komputerowymi". Udział w szkoleniu – którego termin wg zaświadczenia z [...] marca 2019 r. określono od 12 marca do 5 kwietnia 2019 r. – wiązał się dla uczestnika z prawem do stypendium szkoleniowego oraz późniejszym skierowaniem na 6-miesięczny płatny staż zawodowy (jak wynika z oświadczenia skarżącej złożonego do protokołu rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku, jest w trakcie odbywania tego stażu

w sekretariacie Szkoły Podstawowej w [...]. O ile zatem łączny czas tego szkolenia i stażu był porównywalny z proponowanym skarżącej zatrudnieniem

w ramach robót publicznych (6 m-cy refundacji z Urzędu Pracy oraz 1 m-c zatrudnienia przez UG w D.), różnica w praktyce sprowadzała się do wysokości wynagrodzenia, tj. 1017 zł z tytułu stypendium stażowego oraz 1634 zł za wykonywanie robót publicznych (kwoty netto).

O ile trafnie organy zwróciły uwagę, że pod względem wysokości środków finansowych oraz możliwości ich jak najszybszego uzyskania (o ok. 1 miesiąc) korzystniejsze dla skarżącej byłoby podjęcie pracy w ramach robót publicznych, to nie sposób jednak odmówić racji skarżącej, która całkowicie słusznie zwróciła uwagę, że nie mniej istotne od doraźnych korzyści są także te perspektywiczne, związane ze zdobyciem przez nią nowych uprawnień zawodowych, stwarzające możliwość podjęcia lepszej pracy w przyszłości, w tym także na dłuższy niż tylko kilka miesięcy okres czasu.

Jakkolwiek działania te niejako nałożyły się ze sobą w czasie, w żadnym razie nie uprawniało to organów do wywodzenia pierwszeństwa dla zaproponowanych skarżącej "z urzędu" robót publicznych, w miejsce podjętego przez nią w ramach własnej inicjatywy szkolenia i stażu.

Przy ocenie celowości działań skarżącej związanych z wyborem stażu zamiast robót publicznych nie można także pominąć sygnalizowanych przez nią okoliczności związanych ze stanem jej zdrowia. Jak wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego (s. 2) przeprowadzonego [...] marca 2019 r., choruje ona na zwyrodnienie stawów. Orzekające w sprawie organy administracji całkowicie pominęły rozważenie, czy charakter pracy jaką miała wykonywać w ramach robót publicznych (pracownik fizyczny) pozostawał adekwatny do stanu jej zdrowia (na etapie postępowania sądowego skarżąca dodatkowo wykazała, że do schorzeń reumatologicznych dołączyły się problemy ze wzrokiem i astma). Nie bez znaczenia w związku z tym pozostaje, że wydaną również [...] marca 2019 r. (a więc w tym samym dniu co związana z rozpoznawaną sprawą decyzja o odmowie przyznania zasiłku celowego), organ I instancji przyznał skarżącej z uwagi na stan jej zdrowia pomoc rzeczową o wartości 212,76 zł na zakup leków.

W tym kontekście działania skarżącej związane z wyborem szkolenia i stażu należy ocenić zdecydowanie pozytywnie, a ewentualna odmowa przyznania świadczenia z powołaniem się na art. 11 ust. 2 u.p.s. mogłaby zostać uznana za zasadną jedynie wtedy, gdyby skarżąca bezpodstawnie - bez żadnego merytorycznego uzasadnienia, a zwłaszcza bez przedstawienia realnej alternatywy względem złożonej jej propozycji - odmówiła podjęcia zaproponowanego jej

w ramach robót publicznych zatrudnienia.

Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Krakowie z 28 maja 2019 r.

III SA/Kr 1255/18 (LEX nr 2681384) na tle sprawy o przyznanie zasiłku okresowego /rodzaj wnioskowanego świadczenia nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia/, brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym może spowodować odmowę przyznania zasiłku, jednak musi być on wynikiem z jednej strony - uzasadnionych działań organu, a z drugiej strony - zawinionej postawy wnioskodawcy; w okolicznościach sprawy żadna z tych przesłanek nie została spełniona.

Ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącej na prawidłowe stanowisko orzekających w sprawie organów, iż samo spełnienie kryterium dochodowego nie jest równoznaczne z automatycznym przyznaniem zasiłku celowego (zawarte

w art. 39 u.p.s. sformułowanie "zasiłek celowy może być przyznany" wskazuje na uznaniowy charakter tego świadczenia).

W ocenie Sądu, nietrafny był również argument skarżącej co do zagrożenia karą finansową za odstąpienie od podpisanej przez nią umowy na uczestnictwo

w szkoleniu i odbycie stażu; skoro jednym z dopuszczalnych warunków rezygnacji było podjęcie zatrudnienia na umowę o pracę, potencjalne zatrudnienie w ramach robót publicznych jawi się jako spełniające to kryterium.

Powyższe okoliczności wobec opisanych uchybień związanych z błędną wykładnią

i wadliwym zastosowaniem art. 11 ust. 2 u.p.s. nie miały jednak znaczenia dla wydanego przez Sąd wyroku.

Z opisanych wyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

W sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 § 1 pkt 1a P.p.s.a.),

a w przypadku osobistego podejmowania czynności w postępowaniu sądowym zwrot kosztów postępowania jej nie przysługuje.

Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań odnoszących się do braku przesłanek do zastosowania w realiach sprawy normy art. 11 ust. 2 u.p.s. i odmowy przyznania skarżącej na jego podstawie zasiłku celowego.