Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2520/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 62 art. 79 art. 26 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 110 poz 968
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant ref. staż. Maksymilian Kulczycki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego i umorzenie postępowania przed organem pierwszej Instancji 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. K. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

U Z A D S A D N I E N I E

Naczelnik Urzędu Skarbowego W., na podstawie tytułów wykonawczych o numerach, [...], [...] oraz [...], [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Pana J. K. (Skarżący w niniejszej sprawie).

W toku postępowania, prowadzonego w celu wyegzekwowania należności objętych wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego W. w dniu 11 lipca 2006 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę Skarżącego w Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] oraz [...].

W odpowiedzi na powyższe zajęcia pracodawca Skarżącego poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, prowadzoną przez Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W.. W związku z tym, akta sprawy przekazane zostały do właściwego Sądu Rejonowego, celem rozstrzygnięcia zbiegu i wyznaczenia organu właściwego do dalszego prowadzenia obu egzekucji.

Sąd Rejonowy dla W., [...] Wydział Cywilny, wydał w dniu 8 września 2006 r. postanowienie o sygn. akt [...], którym wyznaczył Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji sądowej oraz administracyjnej.

Wobec powyższego, organ egzekucyjny Urzędu Skarbowego W., pismem z 12 października 2006 r. Nr [...] przekazał akta egzekucji administracyjnej wraz z tytułami wykonawczymi o numerach [...] oraz [...], wystawionymi wobec Skarżącego do Komornika Sądowego.

W dniu 17 kwietnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ponownie dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę Skarżącego, na poczet zaległości, objętych kolejnymi tytułami wykonawczymi o numerach Nr [...] i [...].

W dniu 16 lipca 2007 r., w związku z postanowieniem Sądu w przedmiocie wyznaczenia organu właściwego do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej, administracyjny organ egzekucyjny przekazał pozostałe tytuły wykonawcze wraz z całością akt postępowania egzekucyjnego do łącznego prowadzenia egzekucji Komornikowi Sądowemu Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W..

Pismami z dnia 12 i 19 stycznia 2010 r., pełnomocnik Skarżącego wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzanego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...] oraz [...], [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając na podstawie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, wydał w dniu [...] stycznia 2010 r. postanowienie Nr [...], którym orzekł o przekazaniu zgodnie z właściwością wniosków z dnia 12 i 19 stycznia 2010 r. do Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W..

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, pełnomocnik Skarżącego, pismem z dnia 1 marca 2010 r. wniósł w terminie zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Skarżącego podniósł, iż w jego przekonaniu, mimo zbiegu egzekucji do tego samego prawa majątkowego lub wynagrodzenia z umowy o pracę, o którym mowa w art. 62 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. pozostaje organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie, jest właściwy do rozpoznania wniosków Skarżącego z dnia 12 i 19 stycznia 2010 r. Ponadto, Skarżący wyraził pogląd, iż skoro tytuły wykonawcze będące podstawą egzekucji pochodzą od organu administracyjnego i nie zostały zaopatrzone w sądową klauzulę wykonalności, to "nie wchodzi w grę powództwo oparte na art. 840 § 1 KPC, a jedynie wniosek mający swą podstawę w art. 59 u.p.e.a.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W..

W uzasadnieniu, stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W., z dniem wydania przez Sąd Rejonowy dla W. postanowienia z dnia [...] września 2006 r. sygn. akt. [...] przestał być organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec Skarżącego, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach, [...], [...] oraz [...], [...], bowiem w wyniku zbiegu łączne prowadzenie egzekucji (sądowej i administracyjnej) przejął Komornik Sądowy, do którego należy składać ewentualne wnioski i środki zaskarżania dotyczące przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

Natomiast, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w W., wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. powyższego postanowienia na podstawie przepisów art. 65 § 1 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) - dalej jako: "k.p.a." i przekazanie wniosków zobowiązanego z dnia 12 i 19 stycznia 2010 r. do Komornika Sądowego było nieprawidłowe.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej są zobowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości. W związku z tym, jeśli organ administracji, do którego podanie skierowano, nie dysponuje zdolnością prawną do załatwienia sprawy stanowiącej jego przedmiot to nie może skutecznie wszcząć i prowadzić postępowania. Prawidłową formą uznania się organu administracji publicznej za niewłaściwy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji jest przekazanie wniosku organowi właściwemu (art. 65 k.p.a.) lub zwrócenie podania wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem (art. 66 § 3 k.p.a.).

Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż postanowienie organu pierwszej instancji narusza art. 65 § 1 k.p.a. w stopniu, który powoduje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Organ wyjaśnił, iż stosownie do art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy wymaga wydania postanowienia jednakże może ono nastąpić wyłącznie pomiędzy organami administracji publicznej.

W ocenie organu, Komornicy Sądowi, działający przy Sądach Rejonowych są funkcjonariuszami, którzy przy wykonywaniu czynności podlegają orzeczeniom sądu i prezesowi sądu rejonowego, przy którym działają. Ponadto Prezes sądu rejonowego, przy którym działa komornik, sprawuje nadzór nad jego działalnością. Z tych też powodów brak jest podstaw do przyjęcia, że komornik sądowy jest organem administracji publicznej w rozumieniu k.p.a.

Mając powyższe na względzie, organ doszedł do przekonania, iż przekazanie do rozpatrzenia sprawy administracyjnej w trybie art. 65 § 1 k.p.a. podmiotowi, który ł nie jest takim organem, narusza powołany przepis w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący pismem z dnia 26 sierpnia 2010 r. wniósł na niniejsze rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.",

- przepisu art. 62 u.p.e.a.,

- przepisu art. 65 § 1 oraz art. 66 § 3 k.p.a.

- przepisu art. 62 k.p.a.,

- przepisu art. 8 i 9 k.p.a.

W związku z powyższym wniósł o:

- uchylenie postanowienia w części dotyczącej umorzenia postępowania przed organem pierwszej instancji, toczącego się z wniosku Skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego, oraz w części dotyczącej uzasadnienia,

- uchylenie postanowienia o przekazaniu,

- zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W przekonaniu pełnomocnika Skarżącego, mimo zbiegu egzekucji, o którym mowa w przepisie art. 62 UPEA, Naczelnik Urzędu Skarbowego pozostaje organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie, jest właściwy do rozpoznania wniosków Skarżącego.

Pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, iż w sprawie doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej. Zbieg ten nie oznacza jednak zbiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych administracyjnego i sądowego, bowiem rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie wyznaczenia organu egzekucyjnego dotyczy egzekucji z tego konkretnego składnika majątkowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji tj. do wynagrodzenia za pracę Skarżącego. Skoro zaś Sąd orzeka o organie egzekucyjnym właściwym do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji z konkretnej rzeczy lub prawa majątkowego, a nie całej egzekucji administracyjnej i sądowej, to – zdaniem pełnomocnika Skarżącego – w pozostałym zakresie każdy z organów dokonuje czynności samodzielnie w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego. Naczelnik nie traci zatem swego statusu organu egzekucyjnego, dalej prowadzi postępowanie egzekucyjne, a zatem zobowiązany jest również do rozpatrywania wniosków uczestników postępowania, opartych na przesłankach z przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a.

Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, zbieg egzekucji nie powoduje ex lege zawieszenia czy umorzenia prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w ramach którego doszło do zbiegu egzekucji. Postępowanie to nadal toczy się dopóki nie zostanie umorzone lub zakończone w inny sposób. W jego toku zobowiązany może występować z wnioskiem o jego umorzenie i to niezależnie od tego czy doszło do zbiegu egzekucji. Wniosek ten kieruje do organu, który prowadzi to postępowanie, a więc właściwego miejscowo i rzeczowo administracyjnego organu egzekucyjnego bez względu na to czy organ ten został wyznaczony do łącznego prowadzenia egzekucji z danej rzeczy czy prawa.

Reasumując, w ocenie pełnomocnika Skarżącego fakt, iż Sąd wyznaczył do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej Komornika, nie uprawnia go do umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego wskutek zaistnienia przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. Komornik prowadzi bowiem egzekucję w trybie dla siebie właściwym co oznacza, że w przypadku braku ustawowego upoważnienia nie może stosować innych przepisów niż zawarte w Kodeksie postępowania cywilnego (KPC). Przepisy te wyłączają uprawnienie sądowego organu egzekucyjnego do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 804 KPC) i nie przewidują możliwości umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego (art. 823 - 825 KPC).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując swoje stanowisko w sprawie uznał zarzuty skargi za bezzasadne i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 §2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie u.p.s.a.). Zgodnie z art.134 u.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna.

Zgodnie z art.62 u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej do tej samej nieruchomości, rzeczy albo prawa majątkowego lub niemajątkowego, organ egzekucyjny wstrzymuje czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, zobowiązanego lub z urzędu i przekazuje akta egzekucji administracyjnej sądowi rejonowemu zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Art.773§1 KPC stanowi zaś, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego (podkr. Sądu) administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny - sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu. Sąd wydaje postanowienie w terminie 14 dni, biorąc pod uwagę stan każdego z postępowań egzekucyjnych, a jeżeli są one w równym stopniu zaawansowane, wysokość egzekwowanych należności i kolejność ich zaspokojenia, z zastrzeżeniem § 2. Równocześnie sąd postanawia, jakie już dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. W przypadku wystąpienia dalszych zbiegów egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego (podkr. Sądu) łączne prowadzenie egzekucji przejmuje organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu egzekucji (art.773§3 KPC).

Z powołanych przepisów wynika, że mają one zastosowanie, gdy nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej do tej samej rzecz lub prawa majątkowego, co ma miejsce w sytuacji, gdy w ramach stosowanego sposobu egzekucji sądowej oraz w ramach środka egzekucyjnego w egzekucji administracyjnej podjęte zostały czynności egzekucyjne w stosunku do tej samej rzeczy lub prawa (z zastrzeżeniem, że egzekucje prowadzone są przeciwko temu samemu dłużnikowi - zobowiązanemu, por.: uchwała Sądu Najwyższego z 25 czerwca 1997 r., III CZP 29/97, publ.: OSNC nr 11 z 1997 r., poz. 164; por. także np.: D. Jankowiak "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz", UNIMEX, Wrocław 2004, str. 423; M. Romańska w: "System egzekucji administracyjnej" pod red. J. Niczyporuka i in., C.H. Beck W-wa 2004, str. 292-294).

Dokonanie pierwszych czynności egzekucyjnych w egzekucjach skierowanych do danej rzeczy lub prawa majątkowego jest konieczne, gdyż w ich braku nie mógłby zaistnieć zbieg egzekucji. Oczywistym jest zatem, że aby doszło do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego komornik sądowy i administracyjny organ egzekucyjny muszą najpierw dokonać zajęcia tego prawa majątkowego (por.: art.889§1 w związku z art. 909 KPC i art. 79 u.p.e.a.). Dopiero później, gdy zbieg wystąpił, obowiązani są postąpić w sposób określony w art. 773 § 1 lub 3 KPC. Zajęcie takie musi być przy tym dokonane na podstawie każdego z tytułów egzekucyjnych skierowanych do egzekucji, tak sądowej, jak i administracyjnej, bowiem na podstawie każdego z tych tytułów toczy się odrębne postępowanie egzekucyjne (art. 796 i art. 797 KPC oraz art. 26 § 1 u.p.e.a.).

W literaturze zwraca się uwagę, że pojęcia "postępowanie egzekucyjne" nie należy utożsamiać z pojęciem "egzekucja". Przez egzekucję bowiem rozumie się czynności egzekucyjne, a wszczynana jest ona z chwilą przystąpienia właściwego organu do pierwszej czynności egzekucyjnej, natomiast przez postępowanie egzekucyjne rozumie się prowadzone przez organ egzekucyjny postępowanie, w ramach którego dochodzi do podjęcia czynności egzekucyjnych i wszczynane jest ono z chwilą złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji. Egzekucja obejmuje stosowanie konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego określonych obowiązków, tj. wdrażanie czynności egzekucyjnych, zaś postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności. Egzekucja odbywa się w ramach postępowania egzekucyjnego i nie może się odbywać inaczej, niż w tym postępowaniu. Każda czynność egzekucyjna jest więc czynnością postępowania egzekucyjnego, ale nie odwrotnie (por.: P. Przybysz "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" LexisNexis W-wa 2003, str. 13, 105; T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka "Administracyjne postępowanie egzekucyjne" Dom Organizatora TNOiK Toruń 2006, str. 27-29, 110; D. Jankowiak, op. cit., str. 20-21, 136-137, 270-271; J. Jankowski, op. cit, str. 556-557; O. Marcewicz w: "Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz" pod red. A. Jakubeckiego, Zakamycze 2005, str. 1219; Z. Szczurek w: "Egzekucja sądowa w Polsce", CURRENDA Sopot 2007, str. 31).

W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych wyróżniamy egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z papierów wartościowych (...), z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości i z nieruchomości (D. Jankowiak, op. cit. str. 20-21, 136-137, 270-271; por. też: art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.).

Jak już wskazano wyżej, w sytuacji, gdy komornik i administracyjny organ egzekucyjny podjęły czynności egzekucyjne w stosunku do tej samej rzeczy lub tego samego prawa majątkowego, w wyniku czego wystąpił zbieg egzekucji, zastosowanie znajduje art. 773 § 1 lub § 3 KPC. W przepisach tych mowa jest o egzekucji rozumianej wąsko, tj. egzekucji z konkretnego przedmiotu lub prawa.

Również rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie wyznaczenia organu egzekucyjnego dotyczy egzekucji z tego składnika majątkowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji. Skoro zaś sąd orzeka o organie egzekucyjnym właściwym do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji z konkretnej rzeczy lub prawa majątkowego, a nie całej egzekucji administracyjnej i sądowej, to w pozostałym zakresie, tzn. egzekucji z innych, nieobjętych zbiegiem, praw dłużnika - zobowiązanego, każdy z organów dokonuje czynności samodzielnie w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego. Należy bowiem w tym miejscu zauważyć, że organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka sposobów lub środków egzekucyjnych, a nadto administracyjny organ egzekucyjny nie jest związany wskazaniem środka egzekucyjnego przez wierzyciela (w egzekucji dotyczącej należności pieniężnych wierzyciel nie ma nawet obowiązku wskazania środka egzekucyjnego - art. 28 u.p.e.a.), w razie więc, gdyby egzekucja z danego składnika majątkowego zobowiązanego okazała się nieskuteczna lub niedopuszczalna, może skierować egzekucję do innego składnika tego majątku, nawet jeśli wierzyciel o to nie wnosił (por.: B. Janiszewska, Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 21 lutego 2003 r., III CZP 89/02, w: "Przegląd sądowy" nr 1 z 2004 r., str. 182; O. Marcewicz, op. cit. str. 1150; F. Zedler "Zbieg egzekucji lub zabezpieczenia sądowego z egzekucją lub zabezpieczeniem administracyjnym" w: "Poradnik komornika sądowego" nr 1 z 1993 r., str. 3; J. Świeczkowski "Prowadzenie sądowej egzekucji z nieruchomości po sądowym rozstrzygnięciu w przedmiocie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej (zagadnienia wybrane) w: "Przegląd prawa egzekucyjnego" nr 10-12 z 2004 r., str. 45; M. Romańska, op. cit., str. 295, 297-298).

Podsumowując : Zbieg egzekucji nie oznacza zbiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych administracyjnego czy sądowego, w ramach których komornik sądowy czy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, tj. egzekucję do tej samej rzeczy albo prawa i tej samej osoby (dłużnika i zobowiązanego). Zbieg egzekucji to sytuacja odnosząca się do konkretnego, tego samego podmiotu oraz przedmiotu, rzeczy lub prawa, do którego skierowano egzekucję w trybie sądowym i administracyjnym. Aby uniknąć negatywnych skutków tego stanu rzeczy ustawodawca poddał go kontroli, ocenie i rozstrzygnięciu sądowi powszechnemu

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przekazanie komornikowi do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej nie powoduje, że administracyjny organ egzekucyjny traci status organu egzekucyjnego właściwego w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, w którym zbieg egzekucji wystąpił. Należy przy tym zauważyć, że zbieg egzekucji nie powoduje zawieszenia czy umorzenia prowadzonego administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w ramach którego doszło do zbiegu egzekucji. Postępowanie to nadal trwa, istnieje, toczy się dopóki dopóty nie zostanie umorzone lub zakończone w inny sposób np. poprzez wyegzekwowanie objętej nim należności.

Wyznaczenie danego organu do łącznego prowadzenia egzekucji nie oznacza, że organ ten przejmuje wszystkie prawa i obowiązki innego organu egzekucyjnego, którego egzekucja była w zbiegu. Organ ten prowadzi egzekucję wyłącznie w odniesieniu do rzeczy lub prawa, co do których doszło do zbiegu egzekucji w trybie dla siebie właściwym co oznacza, że w przypadku braku ustawowego upoważnienia nie może stosować innych niż zawarte w kodeksie postępowania cywilnego przepisów. Przepisy te wyłączają uprawnienie sądowego organu egzekucyjnego do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 804 KPC). Komornik sądowy nie ma także uprawnień do oceny poprawności formalnej takiego tytułu wykonawczego (art.27 u.p.e.a.).

W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w oparciu o KPC dłużnikowi lub osobie trzeciej służą dwa rodzaje obrony przed egzekucją sądową : obrona formalna lub merytoryczna. Obrona formalna zmierza do eliminacji naruszeń przepisów procesowych i zapewnienia zgodnego z prawem przebiegu egzekucji i jest realizowana m.in. w drodze zastosowania środków zaskarżenia przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym (zażalenie na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności, skarga na czynności komornika, zażalenie na postanowienie sądu, zarzuty na plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji).

Obrona merytoryczna natomiast polega na zwalczaniu zasadności lub dopuszczalności egzekucji i wyraża się w przyznaniu stronie (osobie trzeciej) uprawnienia do wniesienia powództwa przeciwegzekucyjnego. Dłużnik lub osoba trzecia w razie naruszenia ich praw podmiotowych, wynikających z prawa materialnego, nie mają prawnej możliwości domagać się ochrony tych praw od organu egzekucyjnego, gdyż ten nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 804 KPC), ale mogą skorzystać ze środków obrony merytorycznej, jakimi są powództwa przeciwegzekucyjne (por. uchwała SN z dnia 14 października 1993 r., III CZP 141/93, OSNC 1994, nr 5, poz. 102).

Jak z powyższego wynika są to zupełnie inne środki niż te, które przysługują zobowiązanemu na podstawie u.p.e.a. Z punktu widzenia zobowiązanego (dłużnika) szczególnie w zakresie obrony merytorycznej powództwa przeciwegzekucyjne są zdecydowanie bardziej skomplikowanym prawnie środkiem niż np. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązany w stosunku do którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne nie może być automatycznie pozbawiony wszystkich uprawnień wynikających z u.p.e.a. tylko dlatego, że doszło do zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do tego samego prawa majątkowego. Nie wynika to ani z u.p.e.a. ani z uregulowań art.773§1 i §3 KPC. Każdorazowe należy zatem oceniać czy wniesiony przez zobowiązanego (dłużnika) środek dotyczy egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego w odniesieniu do konkretnego prawa majątkowego, czy też dotyczy postępowania egzekucyjnego. Skoro bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego jest administracyjny organ egzekucyjny, a w jego ramach komornik sądowy prowadzi jedynie egzekucje ze ściśle określonego prawa majątkowego to właściwym do rozpatrzenia zarzutów podniesionych przez skarżącego w przedmiotowej sprawie tj. m.in. nieistnienia obowiązku, braku wymagalności obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w trybie i na zasadach określonych w u.p.e.a.

Po rozpatrzeniu zarzutów może się bowiem okazać, że np. należy umorzyć postępowanie egzekucyjne a właściwym w tym zakresie jest organ, który prowadzi to postępowanie, a więc właściwy miejscowo i rzeczowo administracyjny organ egzekucyjny bez względu na to czy organ ten został wyznaczony do łącznego prowadzenia egzekucji z danej rzeczy czy prawa. Umorzenie dotyczy bowiem umorzenia postępowania a nie egzekucji prowadzonej w jego ramach. Zbieg egzekucji, o którym mowa w art. 62 ustawy u.p.e.a. nie zwalnia administracyjnego organu egzekucyjnego z obowiązku orzekania o umorzeniu administracyjnego postępowania egzekucyjnego w przypadku wystąpienia okoliczności opisanych w art. 59 § 1 ustawy.

Dlatego też wbrew twierdzeniom organów administracyjnych organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego W.) był właściwy do orzekania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś wskazanie na konieczność przekazania wniosku strony w tym przedmiocie komornikowi sądowemu wyznaczonemu do łącznego prowadzenia egzekucji nie znajduje uzasadnienia prawnego, już choćby z tej przyczyny, że komornik sądowy prowadzący łącznie egzekucję stosuje tryb sobie właściwy i nie posiada kompetencji, o których mowa w art.33-35 u.p.e.a.

W myśl art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania (art. 20 k.p.a.). Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art.65§1 k.p.a.).natomiast zgodnie z art.65 §3 k.p.a. organ zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem jeżeli właściwy w sprawie jest sąd powszechny. Żaden z tych przepisów w sprawie nie miał zastosowania, bowiem jak wskazano powyżej właściwym do rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W.. Dyrektor Izby Skarbowej nie miał więc podstaw do orzekania na podstawie art.65§3 k.p.a. i art.105 k.p.a. Nie zaistniały bowiem przesłanki ani do zwrotu wniosku stronie ani do umorzenia postępowania. Doszło więc do naruszenia w przedmiotowej sprawie art.65§1 i §3 k.p.a., a konsekwencji do naruszenia art.105k.p.a. w związku z art.18 u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.c) u.p.s.a. W przedmiocie wykonalności orzeczono na podstawie art.152 u.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 u.p.s.a.