Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1510/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2006 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] zmieniającą własną decyzję z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] w sprawie przyznania W. W. zasiłku stałego, w części dotyczącej wysokości tego zasiłku od dnia 1 kwietnia 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Prezydent Miasta W. przyznał W. W. od dnia 1 maja 2004 r. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w kwocie [...] zł miesięcznie oraz składki zdrowotnej w wysokości [...] % od kwoty zasiłku przez czas wypłacania zasiłku.

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] maja 2005 r. zmienił z urzędu własną decyzję z dnia [...] maja 2004 r. w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego, ustalając, że od dnia 1 kwietnia 2005r. zasiłek ten będzie wynosił [...] zł miesięcznie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że przyznając W. W. decyzją z dnia [...] maja 2004 r. zasiłek stały ustalono, iż wymieniony legitymował się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, samodzielnie prowadził gospodarstwo domowe oraz nie posiadał własnego źródła dochodu. W miesiącu kwietniu 2005 r. W. W. otrzymał zasiłek stały w pełnej wysokości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. przyznano mu dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, co spowodowało uzyskanie przez niego dochodu i konieczność weryfikacji, od dnia 1 kwietnia 2005 r., wydanej uprzednio decyzji.

W. W. odwołał się od powyższej decyzji podnosząc, iż brak było podstaw do zmniejszenia mu zasiłku stałego o kwotę dodatku mieszkaniowego. tj. [...] zł, ponieważ art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych nie nakazuje "wliczania" dodatku mieszkaniowego do dochodu, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po zapoznaniu się z aktami sprawy i zarzutami odwołania nieznalazło podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej uprawnia organ orzekający do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia. Zmiana decyzji na niekorzyść strony nie wymaga jej zgody. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji zmienił z urzędu własną decyzję z dnia [...] maja 2004 r. na niekorzyść skarżącego, ustalił bowiem, że od dnia 1 kwietnia 2005r. zasiłek ten wynosić będzie [...] zł miesięcznie. Przyczyną zmiany decyzji była zmiana wysokości dochodu skarżącego, któremu przyznano dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł od dnia 1 kwietnia 2005 r. Zdaniem Kolegium Odwoławczego decyzja ta, wbrew twierdzeniu skarżącego zawartym w odwołaniu, jest orzeczeniem zgodnym z prawem, w szczególności z art. 106 ust. 5, art. 8 ust. 3, i art. 10 ustawy o pomocy społecznej. Te dwa ostatnie przepisy określają, co należy uważać za dochód osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego, a jednocześnie nie nakazują "wyłączania z dochodu" kwoty dodatku mieszkaniowego. W sprawie niniejszej nie mógł mieć też zastosowania przepis art. 3 ust 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, na który powołano się w odwołaniu.

Powyższa decyzją stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, że ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, jest osobą schorowaną, całkowicie niezdolną do pracy i nie ma możliwości uzyskania wsparcia od rodziny. Decyzja Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2005 r. przyznająca od dnia 1 kwietnia 2005 r. zasiłek stały w wysokości [...] zł znacznie pogorszyła sytuację finansową skarżącego, gdyż przyznana kwota nie wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania oraz zakup jedzenia i lekarstw. Ponadto Ośrodek Pomocy Społecznej potrącił skarżącemu kwotę pieniężną w wysokości dodatku mieszkaniowego w ratach za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2005 r. choć decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] wydało w dniu [...] maja 2005 r. Zdaniem skarżącego potrąceń dokonano bezprawnie bowiem wniesione przez niego odwołanie wstrzymało wykonanie zaskarżonej decyzji, dlatego też dokonanie ewentualnych potrąceń było możliwe dopiero po terminie wydania decyzji przez organ odwoławczy, gdyż prawo nie działa wstecz. Z tych względów wniósł o nieobciążanie przyznanego zasiłku kwotą przyznanego dodatku mieszkaniowego oraz dokonanie zwrotu potrąconych kwot pieniężnych za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 2005 r., tj. za okres przed uzyskaniem decyzji Kolegium Odwoławczego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywania kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie może zostać uwzględniona bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.).

Z art. 37 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy wynika, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Zgodnie z art. 106 ust. 5 tej ustawy decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na niekorzyść strony nie wymaga jej zgody. Odnosząc powołany przepis do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie należało w pierwszej kolejności zbadać, czy przyznany skarżącemu decyzją Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2005 r. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 30 września 2005 r. spowodował zmianę sytuacji dochodowej strony. Otóż zgodnie z art. 8 ust. 3 ww. ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze – ust. 4 tego artykułu. W świetle powyższego należało stwierdzić, iż przyznany W. W. dodatek mieszkaniowy stanowi dochód w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Ponadto należy podkreślić, że powołana ustawa kompleksowo reguluje kwestie wyłączeń z dochodu przyjmowanego do naliczenia świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i nie odsyła w tym zakresie do innych ustaw. Nieuzasadnione zatem jest twierdzenie skarżącego, że przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) stanowią podstawę takiego wyłączenia.

Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku osoby samotnie gospodarującej, zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Uzyskany przez skarżącego od dnia 1 kwietnia 2005 r. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł zmienił zatem jego sytuację dochodową, co spowodowało konieczność ponownego ustalenia wysokości przyznanego świadczenia, począwszy od miesiąca, w którym ta zmiana nastąpiła. Za prawidłowością natychmiastowej weryfikacji przyznanego świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej przemawia pośrednio art. 109 w/w. ustawy, który nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego poinformowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. W świetle powyższego oraz wobec braku w przepisach ustawy o pomocy społecznej, odmiennych regulacji prawnych, organ I instancji prawidłowo orzekł o zmianie wysokości przyznanego skarżącemu świadczenia od dnia 1 kwietnia 2005 r. Dokonanie przedmiotowej zmiany w okresie późniejszym, tj. od dnia wydania decyzji, utrzymywałoby stan bezprawny naruszający przepis art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze zarzutu, dotyczącego bezzasadności dokonywania przez Ośrodek Pomocy Społecznej potrąceń w ratach nienależnie pobranej za miesiąc kwiecień 2005 r. kwoty [...] zł z wypłacanego zasiłku stałego począwszy od miesiąca maja 2005 r. należy stwierdzić, że zarzut ten nie ma odniesienia do postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją oraz decyzją Prezydenta Miasta W. Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami niniejszej ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ust. 2 tego artykułu daje organowi orzekającemu prawo dokonywania potrąceń nienależnie pobranych świadczeń z bieżących wypłat w przypadku posiadania przez stronę uprawnień do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Działanie organu administracji w tym zakresie jest realizowane w ramach odrębnego postępowania administracyjnego, które nie może być przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu.

Reasumując, należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy, właściwie go oceniły i wydały prawidłowe decyzje.

Mając powyższe na uwadze Sąd, z mocy przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.