Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 284/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 i 5,  art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c i i, art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi [...]Spółka komandytowa z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2021r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w W. (dalej: "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325; dalej: "Op", "Ordynacja podatkowa") w zw. z art. 26 ust. 1 i 5, art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i) oraz art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.; dalej: "ustawa o SENT"), po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółka komandytowa z siedzibą w Z. (dalej: "skarżąca", "Spółka" lub "strona") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno -Skarbowego w W. (dalej: "Naczelnik [...]UCS" lub "organ I instancji") z [...] marca 2020 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w łącznej wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o SENT.

Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w dniu [...].01.2019r. na drodze krajowej nr S7 w miejscowości W. [...], przeprowadzili kontrolę pojazdu o nr rej. [...] wraz z naczepą [...]. Podczas kontroli stwierdzono, że podmiotem wysyłającym i przewoźnikiem była firma Przedsiębiorstwo Wytwórczo-Handlowe "[...]" [...]. Stwierdzono również, że ww. środkiem transportu przewożony był olej napędowy w ilości 3.000 litrów klasyfikowany do kodu CN2710, który podlega systemowi monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów. Kontrolujący ustalili, że przewóz tego towaru był zgłoszony do rejestru zgłoszeń, które otrzymało numer referencyjny [...] (dalej: "zgłoszenie"). W zgłoszeniu jako środek transportu wpisano pojazd o nr rej. [...], podczas gdy faktycznie przewóz był realizowany środkiem transportu o nr rej. [...] wraz z naczepą [...]. Kontrolujący ustalili również, że dane lokalizacyjne dotyczące kontrolowanego zgłoszenia z wpisanym numerem geolokalizatora [...] nie pokrywały się z rzeczywistym miejscem prowadzenia kontroli. Dane wskazywały, że kontrolowany samochód jest w centrum S., podczas gdy kontrola była przeprowadzana na drodze krajowej nr S7 w miejscowości W. [...].

Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...] z [...].01.2019 r.

W wyniku przeprowadzonego z urzędu wobec strony postępowania, Naczelnik [...]UCS decyzją z [...] marca 2020r., na podstawie art. 26 ust. 1-2 i 5, art. 24 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i) oraz art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust 1 ustawy o SENT nałożył na stronę: karę pieniężną w łącznej wysokości [...] zł

w związku ze zgłoszeniem niezgodnie ze stanem faktycznym danych dotyczących numeru rejestracyjnego środka transportu oraz numeru lokalizatora w zgłoszeniu przewozu towarów oraz karę pieniężną w wysokości [...] zł za niezapewnienie

w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.

W odwołaniu od tej decyzji (uzupełnionym pismem z dnia [...] lipca 2020 r.), wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania ewentualnie o jej uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, Spółka postawiła zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 22 ust. 2 i art. 22 ust. 2a, art. 5 ust. 4 ustawy o SENT w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 12 ustawy z dnia

6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2019 r. poz. 1292) m.in. poprzez stosowanie przepisów w sposób naruszający zasadę proporcjonalności w wyniku nałożenia na przewoźnika kary wyłącznie za uchybienia formalne w systemie SENT, które nie wiązały się z popełnieniem przestępstwa i w okolicznościach dysponowania przez stronę wszelkimi dokumentami niezbędnymi do przewozu towaru), jak również przepisów postępowania (art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187

§ 1, art. 191, art. 210 § 4 Op w związku z przepisami art. 22 ust. 2 i 3 ustawy

o SENT), m.in. poprzez błędne przyjęcie, że istnieją podstawy do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy zgłoszenie zostało przyjęte,

a z okoliczności sprawy nie wynika, że zachodziła obawa uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa.

Dyrektor IAS decyzją z [...] stycznia 2021 r., wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy ww. decyzję Naczelnika [...]UCS. Na wstępie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, wnioski

i argumentację odwołania. Wyjaśnił, że zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów określa kilkakrotnie nowelizowana ustawa o SENT, m.in. ustawą

z dnia 30 maja 2018r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 1039), która weszła w życie z dniem 14.06.2018r. oraz ustawą z dnia 15 czerwca 2018r. zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz.U. z 2018r. poz. 1539), którą dodano m.in. art. 10 a oraz art. 22 ust. 2a i 2b. Z kolei ustawą z dnia 19 lipca 2019r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 2019r., poz. 1556) zmieniono jej tytuł, który otrzymał obecne brzmienie "o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi". Powołując się następnie na zapisy tej ustawy, tj. art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 9 oraz art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i), art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 1a, art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a zauważył, że w realiach rozpoznawanej sprawy, zgodnie z protokołem kontroli z [...] stycznia 2019r. poddane kontroli zgłoszenie zawierało nieprawidłowe dane co do środka transportu (w zgłoszeniu przewozu jako środek transportu wpisano pojazd o nr rej. [...], podczas gdy faktycznie przewóz był realizowany środkiem transportu o nr rej. [...] wraz z naczepą [...]). Kontrolujący stwierdzili nadto nieprawidłowości co do danych lokalizacyjnych wpisanych w zgłoszeniu, które nie pokrywały się z rzeczywistym miejscem prowadzenia kontroli (pojazd wpisany do rejestru zgłoszeń w trakcie kontroli według wskazań systemu SENT znajdował się w centrum S., natomiast kontrola była przeprowadzana w miejscowości W. [...]. Organ odwoławczy wskazał także, że w trakcie kontroli przewoźnik dokonał aktualizacji zgłoszenia wpisując prawidłowe dane środka przewozowego oraz prawidłowy nr geolokalizatora.

Na tej podstawie Dyrektor IAS wywiódł, że w trakcie kontroli stwierdzono dwa naruszenia ustawy: zgłoszenie numeru rejestracyjnego środka przewozowego innego niż ten, którym faktycznie realizowany był przejazd oraz numeru lokalizatora do systemu (zgłoszenie danych niezgodne ze stanem faktycznym), skutkujące brakiem przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Wskazał, iż od momentu rozpoczęcia przewozu dane geolokalizacyjne środka transportu powinny być przekazywane do systemu celem monitorowania przez odpowiednie organy Krajowej Administracji Skarbowej, dlatego organ I instancji nałożył na przewoźnika karę w wysokości [...] zł za niedopełnienie przez przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT oraz karę

w wysokości [...] zł za naruszenie art. 10a ustawy o SENT. Powyższe naruszenia uznał za bezsporne. Wskazał, iż aktualizacja zgłoszenia w zakresie wymaganych danych dopiero po ujawnieniu nieprawidłowości przez kontrolujących nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o SENT. Podniósł, iż brak uzupełnienia o dane z art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i) jest naruszeniem prawa zagrożonym karą pieniężną w wysokości [...] zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT. W świetle powołanych wyżej przepisów ustawy o SENT, w przypadku ujawnienia nieprawidłowości, o których mowa w tych przepisach nałożenie na przewoźnika kary jest obligatoryjne i następuje niezależnie od przyczyny naruszenia ww. obowiązków przez podmioty wskazane w ustawie.

Dodał, że przepisy ustawy o SENT nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary z powodu braku winy podmiotu przy wpisaniu w zgłoszeniu danych niezgodnych ze stanem faktycznym, a aktualizacja zgłoszenia w trakcie kontroli nie ma wpływu na wynik sprawy. Ustawa o SENT nie przewiduje możliwości różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy o SENT, czy stopnia zawinienia lub uszczupleń w podatkach. Zdaniem Dyrektora, brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Skarżąca nie wskazała bowiem przesłanek w postaci jej ważnego interesu jako przewoźnika. Nie wykazała także, że doszło do nadzwyczajnych okoliczności, które spowodowały zgłoszenie danych niezgodnie ze stanem faktycznym. Strona nie przedstawiła też dowodów świadczących o wystąpieniu zdarzeń losowych, wyjątkowych, które zaistniały z przyczyn niezależnych, które uniemożliwiałyby uregulowanie kary. W interesie publicznym nie leży nadto odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podmiot, który nie przestrzega obowiązującego prawa. Na potwierdzenie swojego stanowiska DIAS powołał prezentowane w tym względzie poglądy prawne w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tym samym wszystkie zarzuty odwołania uznał za nieuzasadnione (str. 16 -19 zaskarżonej decyzji).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia przepisów:

1. prawa materialnego:

- art. 22 ust. 2 ustawy o SENT, poprzez błędne przyjęcie, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia w systemie SENT ;

- art. 22 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 4 ustawy o SENT w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292) poprzez stosowanie przepisów

w sposób naruszający zasadę proporcjonalności w wyniku nałożenia na przewoźnika kary wyłącznie za uchybienia formalne w systemie SENT, które nie wiązały się z popełnieniem przestępstwa i w okolicznościach dysponowania przez stronę wszelkimi dokumentami niezbędnymi do przewozu towaru.

2. przepisów postępowania:

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 Op poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, jak również poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na wymierzeniu kary;

- art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 Op w związku z przepisami art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o SENT poprzez błędne przyjęcie, że istnieją podstawy do nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej w sytuacji, gdy zgłoszenie zostało przyjęte, a z okoliczności sprawy nie wynika, że zachodziła obawa uszczuplenia dochodów budżetowych Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Nr 2021, poz. 137), sprawowana jest w oparciu

o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie,

że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę

do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na Spółkę, jako przewoźnika, dwie kary pieniężne w kwotach po [...] zł (łącznie [...] zł) z powodu stwierdzenia dwóch naruszeń przepisów ustawy o SENT podczas dokonywania w dniu [...] stycznia 2019 \r. przewozu objętego zgłoszeniem [...]. Poddane kontroli zgłoszenie zawierało nieprawidłowe dane co do środka transportu, albowiem w zgłoszeniu przewozu jako środek transportu wpisano pojazd o nr rej. [...], podczas gdy faktycznie przewóz był realizowany środkiem transportu o nr rej. [...] wraz z naczepą [...]. Ponadto dane lokalizacyjne wpisane w zgłoszeniu nie pokrywały się z rzeczywistym miejscem prowadzenia kontroli, albowiem pojazd wpisany do rejestru zgłoszeń w trakcie kontroli według wskazań systemu SENT znajdował się w centrum S., natomiast kontrola była przeprowadzana w miejscowości W. [...]. W trakcie kontroli przewoźnik dokonał aktualizacji zgłoszenia wpisując prawidłowe dane środka przewozowego oraz prawidłowy nr geolokalizatora i po sporządzeniu protokołu z kontroli i dokumentacji fotograficznej towar zwolniono do dalszego przewozu. Orzekające w sprawie organy stwierdziły zatem naruszenie art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i lit. i) oraz art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, co uzasadniało nałożenie kar pieniężnych w kwotach po [...] zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 oraz art. 22 ust. 2a oraz ustawy o SENT. Organy nie dopatrzyły się przy tym podstaw do odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych.

Jak wynika z treści skargi istnienie powyższych naruszeń nie jest przez Spółkę kwestionowane. Stawiane zaskarżonej decyzji zarzuty sprowadzają się do tego, czy po pierwsze, zgłoszenie danych niezgodnie ze stanem faktycznym i korekta zgłoszenia w toku kontroli uzasadnia nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o SENT, oraz po drugie, czy możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wymaga każdorazowego uprawdopodobnienia uszczuplenia dochodów budżetu państwa i powiązania z oceną uchybień formalnych i okoliczności uchybienia, tj. przyczyny uchybienia oraz stopnia zawinienia przewoźnika.

Zdaniem organu istotny jest moment wprowadzenia danych do zgłoszenia,

z którym wiążą się określone skutki w postaci nałożenia kary, a usunięcie nieprawidłowości po ich ujawnieniu w trakcie kontroli nie zwalnia przewoźnika

z odpowiedzialności za naruszenia ustawy o SENT. Organ podkreślił również, że ustawa o SENT nie różnicuje odpowiedzialności w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z tej ustawy, czy stopnia zawinienia lub uszczupleń w podatkach, a kara jest nakładana obligatoryjnie w przypadku nieujawnienia danych lub podania danych sprzecznych z rzeczywistością.

Zdaniem skarżącej natomiast, w sprawie nie wystąpiły podstawy do nałożenia przedmiotowych kar z uwagi na brak popełnienia przestępstwa, a stwierdzone uchybienia są jedynie natury formalnej i zostały uzupełnione podczas kontroli. Stwierdzone uchybienia nie stanowiły oszustwa podatkowego.

Odnosząc się do tak zakreślonego przedmiotu sporu, wskazać należy, że stosownie do art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i i) ustawy o SENT w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w ust. 1, przewoźnik jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o: numery rejestracyjne środka transportu,

o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a (lit. c) oraz numer lokalizatora albo numer urządzenia (lit. i). W myśl art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy o SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik: zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru - odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł. Stosownie zaś do treści art. 10a ust. 1 ww. ustawy, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Zgodnie zaś z art. 22 ust. 2a ustawy o SENT w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Dokonując wykładni art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2a ustawy o SENT, normujących odpowiedzialność administracyjną i będących podstawą wymierzania administracyjnych kar pieniężnych, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni aprobuje poglądy prawne prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w tym względzie należy dać pierwszeństwo wykładni językowej, a w dalszej kolejności w razie potrzeby zweryfikować jej wynik w oparciu

o inne rodzaje wykładni, tj. wykładnię systemową i celowościową, mając na uwadze założenia leżące u podstaw wprowadzenia do obrotu prawnego przepisów ustawy

o SENT (zob. np. wyroki NSA z dnia: 12 października 2017r., I OSK 829/17; 12 września 2017r., II FSK 2282/15; 12 stycznia 2017r., II FSK 3648/14; 12 kwietnia 2016r., I OSK 1841/14 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2000r., K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141). W procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno bowiem ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który się wydaje językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. Wobec tego wynik wykładni językowej art. 24 ust. 1 pkt 2 i art. 22 ust. 2a ustawy o SENT należy zweryfikować wynikiem innych rodzajów wykładni, a więc odwołaniem do celu ustawy o SENT i funkcji kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy. Z uzasadnienia projektu ustawy o SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Projektodawca wskazał, że obecnie wyspecjalizowane grupy przestępcze działające na rynkach towarów wrażliwych nie płacą należnych podatków oraz dokonują wyłudzeń nienależnych zwrotów, wykorzystując do tego wyłącznie sfałszowane dokumenty (faktury). Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Dzięki danym z rejestru możliwe będzie również dokonywanie analiz schematów działań podmiotów biorących udział w przewozie towarów. Z drugiej strony łatwiejsze będzie ujawnianie przewozów towarów niedeklarowanych jako opodatkowane. Wprowadzony projektowaną ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Obowiązki te oceniono jednak jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które będą podlegały ochronie, ponieważ przedmiotem monitorowania przewozu towarów będą towary określane jako "wrażliwe" i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).

W tym kontekście użyte przez ustawodawcę w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy

o SENT sformułowanie "zgłosi dane niezgodne ze stanem faktycznym" oraz w art. 22 ust. 2 a tej ustawy "w przypadku niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa

w art. 10a ust. 1", przy uwzględnieniu treści art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i i) i art. 10a ust. 1 ustawy o SENT należy, zdaniem Sądu rozumieć jako podanie przez przewoźnika danych innych niż dotyczące samego towaru nie odzwierciedlających rzeczywistości, tj. danych które są nieprawdziwe, nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy na moment rozpoczęcia przewozu towaru i moment kontroli przewozu towarów oraz uchybienie obowiązkowi zapewnienia przekazywania w trakcie całej trasy aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem. Nie można utożsamiać tych sformułowań, jak zdaje się wywodzić skarżąca z danymi podanymi w zgłoszeniu niezgodnie ze stanem faktycznym, lecz skorygowanymi w toku kontroli. W przeciwnym razie prewencyjna i odstraszająca funkcja kary za naruszenie ustawy SENT nie miałaby racji bytu. Kary te są bowiem zapowiedzią negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z tej ustawy, a więc i o charakterze formalnym. Odgrywają one w intencji prawodawcy szczególnie istotną rolę w zagwarantowaniu przestrzegania rygorów wynikających

z systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Przyjęcie tezy Spółki oznaczałoby, że każdorazowo podmiot podlegający systemowi monitorowania przewozu towarów – przyłapany podczas kontroli na naruszeniu obowiązków określonych ustawą o SENT - mógłby uwolnić się od odpowiedzialności administracyjnej poprzez skorygowanie zgłoszenia w toku kontroli. W konsekwencji we wszystkich przypadkach, w których nie przeprowadzono kontroli, a doszło do naruszenia tych obowiązków, realizacja celów ustawy nie byłaby zagwarantowana, co w konkretnych przypadkach mogłoby doprowadzić do niemożności ustalenia rzeczywistego obrotu, tak wrażliwym towarem jak olej napędowy.

Dodać należy, że choć niewątpliwie celem nakładania tych kar nie może być zwiększenie dochodów budżetu państwa, to jednak nie można pominąć, że funkcją regulacji ustawy o SENT jest funkcja prewencyjna, która poprzez groźbę wysokiej kary za naruszenia norm monitorowana przewozu towarów wrażliwych ma odstraszać od lekceważenia rygorów zgłaszania przewozu tych towarów

i umożliwienia lokalizacji środka transportu podczas całej trasy. Prawodawca nie uzależnia też wymierzenia tych kary, czy ich wysokości od jakichkolwiek okoliczności towarzyszących naruszeniu tych obowiązków, jak i skutków dla finansów publicznych. Wręcz przeciwnie konstrukcja ww. przepisów ustawy o SENT wskazuje w sposób jednoznaczny na odpowiedzialność obiektywną. Nie bez powodu przecież w przepisach tych używany jest kategoryczny zwrot "nakłada się karę pieniężną". Wystarczające do pociągnięcia do odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o SENT jest zatem stwierdzenie niewątpliwego faktu naruszenia tych przepisów, choć prawodawca łagodzi rygoryzm tej regulacji poprzez wprowadzenie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, co jednak stanowi przedmiot regulacji art. 24 ust. 3 i art. 22 ust. 3 ustawy o SENT.

Podkreślić też należy, że w tej sprawie jedno z naruszeń nie dotyczyło towaru jako takiego, lecz środka transportu. Z tego to względu trudno rozważać to naruszenie w kontekście uszczuplenia budżetu państwa. Sankcja za tego rodzaju naruszenia, w powiązaniu z naruszeniem obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu, ma zapobiegać sytuacji, w której nie można byłoby ustalić, czy olej napędowy załadowany w jednej miejscowości na określony środek transportu, a dostarczony do miejscowości przeznaczenia innym środkiem transportu jest tym samym towarem, który został nadany, a więc czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na inny towar, przykładowo niewiadomego pochodzenia i jaki był faktyczny przebieg trasy.

W tych okolicznościach w świetle treści przepisów art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. c) i i)

i art. 24 ust. 1 pkt 2 oraz art. 10a ust. 1 i art. 22 ust. 2a ustawy SENT i ich prawidłowej wykładni nie może budzić wątpliwości, że przepisy te zostały przez organy w prawidłowy sposób zastosowane w tej sprawie. Podczas kontrolowanego przewozu doszło bowiem do dwóch naruszeń, uregulowanych w odrębnych przepisach ww. ustawy i zagrożonych odrębnymi karami w kwotach po [...] zł. Do naruszeń tych niewątpliwe doszło, co wynika z protokołu kontroli z dnia [...] stycznia 2019 r. Wystąpienie tych naruszeń nie jest przez Spółkę kwestionowane. Ich usunięcie podczas kontroli nie ma na gruncie ww. przepisów znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Brak jest zatem także podstaw do podzielenia zasadności zarzutów naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, jak i art. 191 i art. 210 § 4 Op. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne dawały podstawy do wymierzenia przez organ I instancji kar pieniężnych w oparciu

o przyjęte do rozstrzygnięcia podstawy prawne.

Sąd dokonując analizy sprawy w jej całokształcie nie dopatrzył się również przesłanek odstąpienia od wymierzenia przedmiotowych kar (art. 24 ust. 3 i art. 22 ust. 3 ustawy o SENT). Stosownie do tych przepisów: w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, podmiotu nabywającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej,

o której mowa w ust. 1 – 1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 (art. 24 ust. 3 ww. ustawy), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 (art. 22 ust. 3 ww. ustawy). W myśl zaś art. 26 ust. 3 ustawy o SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis

w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Uregulowana w tych przepisach instytucja odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, towarzysząca przepisom ustanawiającym kompetencje organów do nakładania takich kar, jest wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Odpowiednikiem administracyjnoprawnego odstąpienia od nałożenia kary jest w prawie karnym instytucja darowania kary (P. Gensikowski, Odstąpienie od wymierzenia kary w polskim prawie karnym, Warszawa 2011, lex/el). Wymaga ono uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa, a następnie - przy niezmienionej negatywnej ocenie popełnionego czynu - stwierdzenia niecelowości ukarania sprawcy (L. Gardocki, Prawo karne, Warszawa 2017, s. 189). Taki sam charakter przypisać należy odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej (A. Krawczyk w: Z. Kmieciak, W. Chróścielewski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 971) – por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2019r., II FSK 3478/18, Lex nr 2701443. Odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o SENT pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu organu. O tym, czy celowe jest odstąpienie od wymierzenia kary, czy też nie, decyduje organ uprawniony do wymierzenia kary. Organ ten obowiązany jest rozważyć niezdefiniowane przez ustawodawcę przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary w postaci "ważny interes podmiotu" lub "interes publiczny", jedyne możliwe w tej sprawie przesłanki zastosowania tej regulacji prawnej. Przesłanki te

z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji odstąpienia od odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia przepisów ustawy o SENT należy interpretować

w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający. Ważny interes przewoźnika to nie subiektywne przekonanie strony o istnieniu takiego interesu, ale sytuacja nadzwyczajna, na którą przewoźnik nie ma wpływu. W szczególnych przypadkach znaczenie może też mieć wyjątkowo trudna sytuacja ekonomiczna przewoźnika. Interes publiczny to natomiast interes uwzględniający wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak równość, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, przestrzeganie prawa, czy zaufanie do organów państwa. Pojęcia interes publiczny nie można interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia. Ustawodawca nie przewiduje możliwości miarkowania nakładanej kary. Odstąpienie od nałożenia kary jest bowiem wyrazem jej darowania, a więc może nastąpić tylko w całości lub nie nastąpić w ogóle. Organ ma zatem wybór między nałożeniem kary lub odstąpieniem od jej nałożenia. Nadzwyczajny charakter okoliczności wypełniających pojęcie słuszny interes podmiotu również wyklucza uwzględnienie okoliczności takich, na zaistnienie których podmiot ma wpływ. A zatem w pojęciu tym nie mogą być uwzględnione okoliczności wskazujące na winę w naruszeniu przepisów ustawy SENT, niedbalstwo w dokonywaniu zgłoszenia, niestaranność w prowadzeniu przedsiębiorstwa, jak również waga naruszenia, czy jego wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi. Nie można zapominać bowiem o tym, że mowa tu o karze nakładanej za naruszenie przepisów prawnych, przyjętych dla walki z szarą strefą

i wyłudzeniami podatkowymi o charakterze obrotowym, oraz o prewencyjnym

i odstraszającym charakterze kary pieniężnej za naruszenie przepisów o systemie monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Ustawowa konstrukcja odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o SENT nie pozwala zatem na przyjęcie tezy, że dopuszczalne jest różnicowanie odpowiedzialności podmiotów

w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z tej ustawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy Spółka w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. wskazała, iż wniosek

o odstąpienie od nałożenia kary opiera na ważnym interesie publicznym oraz, że odstąpienie to stanowi pomoc de minimis, dołączając oświadczenie o sytuacji finansowej i majątkowej.

Zgodzić się należy z organem odwoławczym, iż strona nie przedstawiła dowodów świadczących o wystąpieniu zdarzeń losowych, wyjątkowych, które zaistniały z przyczyn niezależnych i uniemożliwiałby zapłatę kary. Na podzielenie także zasługuje ocena, iż dokonana przez organ I instancji analiza sytuacji finansowej Spółki pozwala na stwierdzenie, iż sytuacja Spółki jest stabilna. Nie wykazano zatem okoliczności, uzasadniających odstąpienie od nałożenia kar pieniężnych. Podanie nieprawidłowych danych, które mają istotne znaczenie dla osiągnięcia celów ustawy, jakim jest monitorowanie przewozu towarów nie daje podstaw do odstąpienia od nałożenia kary. Podstaw takich nie daje także poprawienie tych danych w toku kontroli. Nie stanowi to bowiem o braku naruszeń, zagrożonych karami administracyjnymi. Orzekające w sprawie organy prawidłowo wyważyły zarówno interes przewoźnika, jak i interes publiczny. Stan faktyczny ustalony w sprawie nie odpowiada pojęciom ponadprzeciętnych okoliczności. Podkreślić należy, że strona jest profesjonalistą i powinna dochować należytej staranności w prowadzeniu działalności, w związku z czym ponosi pełną odpowiedzialność za dokonanie prawidłowego (prawidłowo wypełnionego) zgłoszenia SENT.

Wskazać jednocześnie należy, iż na konieczność stosowania zasady proporcjonalności konsekwentnie wskazuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zob. przykładowo pkt 20 wyroku TSUE z 2 czerwca 2016 r., sygn. C - 418/14; Lex nr 2051260), a także Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 12 stycznia 1999 r., sygn. akt P 2/98, OTK ZU nr 1/1999, poz. 2 i powołane tam orzecznictwo; wyrok

z 30 listopada 2004 r., sygn. SK 31/04, OTK ZU nr 10/2004, poz. 110). Niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy, jak wskazano powyżej, organy dokonały prawidłowej oceny sytuacji finansowej strony, jak i charakteru stwierdzonych naruszeń, które nie uzasadniały odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych.

W interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości. W sytuacji gdy wystąpieniu naruszeń nie towarzyszą szczególne okoliczności i brak jest podstaw do stwierdzenia, iż kara może mieć wpływ na stabilność finansową podmiotu, brak jest podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Należy podkreślić, że wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa (port. Wyrok TK

z 26 marca 2002 r., sygn. akt SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji strony) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej. Argumentacja organu zasługuje na akceptację jako nienaruszająca prawa. Nie mogą zostać zatem uznane za zasadne zarzuty naruszenia art. 31 ust. 1 Konstytucji RP, jak i art. 12 ustawy Prawo przedsiębiorców.

Z tych względów, Sąd rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak

w sentencji wyroku.