Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1184/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 21 grudnia 2017 r. [...] działając na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 K.p.a. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości są przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. W myśl art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W przedmiotowej sprawie organ I instancji ustalił, że w związku z zawiadomieniem Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta K. z dnia 28 września 2007 r., iż powzięty został zamiar użycia przedmiotowej nieruchomości na inny cel niż określony w umowie sprzedaży, istnieje możliwość wystąpienia z wnioskiem o jej zwrot. W związku z powyższym w dniu 23 października 2007 r. z wnioskiem o zwrot działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], m. K., w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej l. kat. [...] b. gm. kat. [...] wystąpili: T. C., M. P. oraz J. K.. Z treści umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] 1965 r. wynika, że parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...], stanowiąca własność W. C., nabyta została na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...]. Powyższa umowa została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, stosownie do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 30 października 1965 r. nr [...]. Z porównania aktualnej mapy ewidencyjnej dla obrębu [...] jedn. ewid. [...] z mapą katastralną b. gm. kat. [...] wynika, że zawnioskowana do zwrotu parcela l. kat. [...] odpowiada działce nr [...]. Z wydanego przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych, Ekspozytura w K., odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że objęta jest nią działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., a jej właścicielem jest Gmina K.. W rozpoznawanej sprawie z umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 9 listopada 1965 r. wynika, że opisana wyżej parcela l. kat. [...] b. gm. kat. [...], nabyta została na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla [...], stosownie do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej wydanego przez Prezydium Rady Narodowej w m. K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 30 października 1965 r. nr [...]. W wyniku podjętych działań mających na celu odszukanie dokumentów dotyczących przedmiotowej inwestycji, z zasobów archiwalnych Urzędu Miasta K. do akt sprawy pozyskano wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych K. [...] z dnia 2 listopada 1964 r. o wywłaszczenie nieruchomości. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, iż na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia 31 października 1960 r. z aneksem z dnia 29 lipca 1964 r. wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w m. K. Wydział Architektury i Nadzoru Budowlanego, wyszczególnione w wykazie nieruchomości przeznaczone są pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. W wykazie wskazano nieruchomości położone w gm. kat. [...] w tym m. in. parcelę l. kat. [...] o pow. 362 m2 stanowiącą własność W. C., przewidziane do wywłaszczenia pod budowę osiedla [...] sektor B. Ponadto pozyskano korespondencję prowadzoną pomiędzy Dyrekcją Budowy Osiedli Robotniczych a W. C. w celu dobrowolnej sprzedaży parceli. W piśmie z dnia 23 lipca 1965 r. ww. osoba wyraziła zgodę na dobrowolną sprzedaż nieruchomości. Z zasobów archiwalnych [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. do akt sprawy pozyskano zaświadczenie lokalizacji szczegółowej nr [...] wydane przez Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 31 października 1960 r. w którym ustalona została lokalizacja szczegółowa osiedla "[...]" na terenie położonym w K. w dzielnicy "[...]" oznaczonym na załączonej do niego mapie - w skali 1:2880 linią koloru czerwonego. Z treści ww. mapy wynika, że w obszarze zaznaczonym linią koloru czerwonego znajduje się zawnioskowana do zwrotu parcela katastralna l. kat. [...], b. gm. kat. [...]. Organ uznał, iż dla rozpatrzenia zgłoszonego roszczenia i stwierdzenia, czy w stosunku do wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej poprzednio jako parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] rzeczywiście zaistniały przesłanki zbędności, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako dowód należy dopuścić opinię Biura Planowania Przestrzennego Urzędu Miasta K. z dnia 8 lipca 2009 r., z treści której wynika, że najstarszym planem, jaki znajduje się w składnicy planów tego Biura jest Plan Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K., zatwierdzony Uchwałą Nr 117/VII/67 Rady Narodowej Miasta Krakowa z dnia 31 marca 1967 r., który obowiązywał od dnia 31 marca 1967 r. Zgodnie z ustaleniami planu działka nr [...] obr. [...] znajdowała się w terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem C17 MN - teren zabudowy jednorodzinnej przeznaczony do adaptacji. Przed objęciem terenu szczegółowym planem zagospodarowania zabudowa możliwa jedynie w sytuacjach plombowych. Wielkość działek winna być zgodna z normatywem dla terenów o pełnym uzbrojeniu. Realizacja do 1970 r. Konieczny szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego. Ponadto organ pozyskał do akt sprawy z Urzędu Miasta K. - Wydziału Geodezji kopię rastru archiwalnej mapy sytuacyjno - wysokościowej przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w roku 1978 pod numerem: S – [...], która przedstawia zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z niniejszą mapą na nieruchomości miały znajdować się drzewa, przez środek miał przebiegać chodnik wzdłuż którego prawdopodobnie zaznaczono 2 śmietniki. Powyższa mapa potwierdza, że działka nr [...] poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] została zagospodarowana pod infrastrukturę osiedla. Zdjęcia lotnicze przedstawiają przedmiotowy teren w roku 1970 oraz w roku 1975. W roku 1970 w części środkowej nieruchomości znajdował się chodnik z dojściem do bloków nr [...] i nr [...] przy ul. [...] oraz 2 śmietniki. W pozostałym zakresie teren porośnięty był trawą oraz dwoma drzewami przy granicy północnej. Zdjęcie z roku 1975 potwierdza zagospodarowanie widoczne już w roku 1970.

Rozprawa administracyjna połączona z oględzinami nieruchomości przeprowadzona w dniu 15 lipca 2009 r. wykazała, że zawnioskowana do zwrotu działka nr [...], obr. [...] jedn. ewid. [...], zagospodarowana jest w następujący sposób: w części południowej teren porośnięty jest trawą i chwastami, na tej części stoi metalowy trzepak, przy granicy południowej rośnie jedno drzewo, wzdłuż granicy wschodniej zlokalizowany jest parking z płytek betonowych (7 miejsc parkingowych), przy granicy tej znajduje się również właz do kanału wodnego, dalej w kierunku północnym znajduje się chodnik z płyt betonowych, przebiegający w środku nieruchomości (kier. wsch. - zach.), przy chodniku, od strony północnej usytuowany jest podwójny śmietnik, przy którym rosną 3 wysokie drzewa liściaste oraz żywopłot. Dalej za śmietnikiem teren porośnięty jest trawą, dwoma drzewami liściastymi (w tym 1 duża akacja) przecięty chodnikiem z kostki betonowej, ograniczonym krawężnikiem, przy którym, od strony ulicy [...] znajduje się fragment żywopłotu. Ponadto w przedmiotowej sprawie jako dowód wykorzystano również zeznania świadków. W dniach 20 września 2011 r. oraz 20 grudnia 2011 r. w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. przesłuchano w charakterze świadka B. K. oraz M. T. w celu pozyskania dowodów wskazujących na sposób zagospodarowania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w dacie jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa tj. 9 listopada 1965 r. oraz w okresie 10 lat począwszy od tej daty. Świadek B. K. zeznał, że zna położenie działki nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., gdyż zamieszkuje od 1967 roku w bloku nr [...] przy ul. [...] znajdującym się przy przedmiotowej działce i chodzi wyrzucać śmieci do śmietników znajdujących się na tej działce. Na pytanie prowadzącego przesłuchanie czy posiada wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowej działki wiatach 1965-1975 udzielił odpowiedzi, iż nie pamięta zagospodarowania działki w tym okresie. Świadek M. T. zeznała, że zna położenie działki nr [...], gdyż zamieszkuje przy ul. [...] od roku 1960 i widzi tą nieruchomość z okna. Na pytanie prowadzącego przesłuchanie czy posiada wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowej działki w latach 1965-1975 udzieliła odpowiedzi, iż z tego terenu kojarzy chaszcze. Na rogu przy ul. [...] stał dom, który został później wyburzony, natomiast dalej w głąb ul. [...] do budynku nr [...] teren był pusty. Na przedmiotowej działce była studnia z której ludzie brali wodę, a dalej był ogród. Cała okolica w tym czasie była w rozbudowie. Studnia znajdowała się przy północnej granicy działki nr [...]. W dniu 25 stycznia 2013 r. w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w K. przesłuchano wnioskodawców J. K. oraz T. C. w celu pozyskania dowodów wskazujących na sposób zagospodarowania nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot w dacie jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa tj. 9 listopada 1965 r. oraz w okresie 10 lat począwszy od tej daty. J. K. zeznał, że zna położenie działki nr [...], gdyż była to działka jego matki. Na pytanie prowadzącego przesłuchanie czy posiada wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowej działki przed wywłaszczeniem tj. przed rokiem 1965 udzielił odpowiedzi, iż na działce znajdowało się 20 ton wapna, studnia oraz drzewa owocowe. Wapno składowane było od 1937 roku. Ojciec składował na działce wapno oraz materiały budowlane na budowę domu. Przez Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej wydane zostało zezwolenie na budowę domu jednorodzinnego. Teren działki był w całości ogrodzony z furtką wejściową od strony ul. [...]. Po cofnięciu decyzji o pozwoleniu na budowę materiały budowlane zostały zabrane na ul. [...] do krewnych. Ogrodzenie natomiast zostało. Było to około roku 1964. Na pytanie prowadzącego przesłuchanie czy posiada wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowej działki w latach 1965-1975 udzielił odpowiedzi, iż nie interesował się działką po jej przejęciu na rzecz Skarbu Państwa. T. C. zeznała, że mniej więcej zna położenie działki nr [...], gdyż rodzice jej ją pokazywali, gdy miała 12 lat. Była to działka jej mamy. Na pytanie prowadzącego przesłuchanie czy posiada wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowej działki przed wywłaszczeniem tj. przed rokiem 1965 udzieliła odpowiedzi, iż nie pamięta. Wie tylko z rozmów rodziców, że na działce brat miał budować dom. Na pytanie prowadzącego przesłuchanie czy posiada wiedzę na temat zagospodarowania przedmiotowej działki wianach 1965-1975 udzieliła odpowiedzi, iż wie tylko że działka została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, ale zagospodarowania nie zna. E. R. zeznała, iż w latach 60-tych XX w. zaczęto budować pobliski blok, a przed rokiem 1965 na przedmiotowej działce był ogrodzony ogród. Po wybudowaniu bloków teren zniszczono, drzewa wykarczowano, postawiono śmietnik, na początku były chwasty, słał trzepak. Na pytanie dotyczące daty powstania parkingu, świadek udzielił odpowiedzi, iż parking powstał w momencie budowy bloków. D. B. zeznała, że stan nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania nie uległ znaczącej zmianie: "nieruchomość wyglądała podobnie jak teraz, był śmietnik, parking i nic poza koszeniem trawy tutaj nie robiono ". Świadek zeznał również, że "wcześniej-był tu chodnik, ale wymieniono płytki". Świadek nie posiadał wiedzy kto zrealizował parking oraz chodnik. T. B. zeznał, że mieszka w okolicy od roku 1976. Odnośnie zagospodarowania nieruchomości świadek zeznał, że "cały czas tu było jak jest, był trzepak, ale zlikwidowali". Ponadto świadek zeznał, iż jak się wprowadził to na przedmiotowej działce był już chodnik oraz śmietnik. Śmietnik, który obecnie znajduje się na nieruchomości powstał około 8-10 lat temu, natomiast wcześniej znajdował się tam stary betonowy kontener. Na pytanie dotyczące daty powstania parkingu, świadek udzielił odpowiedzi: "to też już było, tu zawsze tak samochody parkują". Świadek zeznał również, iż trzepak, który znajdował się na rzeczonej działce był ogólnodostępny dla mieszkańców. J. P. zeznał, iż pamięta, że chodnik od strony altany był odkąd pamięta, a na pewno od około 1995 roku. Świadek zeznał również, iż trawnik znajdujący się na nieruchomości był koszony przez firmę [...], która wygrała przetarg na koszenie terenu zielonego należącego do Gminy K. i było to na pewno przed rokiem 2000. Z analizy zgromadzonych dowodów dotyczących zagospodarowania przedmiotowego terenu wynika, iż przed wywłaszczeniem na działce znajdowały się drzewa owocowe, studnia, materiały budowlane oraz wapno przygotowane pod budowę domu, natomiast cały teren działki był ogrodzony. Po dacie wywłaszczenia teren został zagospodarowany dla potrzeb mieszkańców pobliskich bloków i był przez nich użytkowany. Na działce znajdował się parking, chodnik z dojściem do bloków, trzepak oraz ogólnodostępny śmietnik natomiast w pozostałym. zakresie teren porośnięty był trawą. Przeprowadzone w sprawie dowody z przesłuchania świadków, analiza archiwalnych zdjęć lotniczych oraz analiza rastru archiwalnej mapy sytuacyjno - wysokościowej uzasadniają wniosek, że po wywłaszczeniu przedmiotowa działka zagospodarowana została pod ogólnodostępną infrastrukturę osiedla i nadal jest wykorzystywana przez mieszkańców. Organ stwierdził, że mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy oraz aktualnie obowiązujące orzecznictwo, cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla mieszkaniowego należy rozumieć szeroko i interpretować go nie tylko jako budowę bloków, czy domów ale również zieleni osiedlowej, parkingów, chodników oraz infrastruktury technicznej, które są nieodzownymi składnikami każdego osiedla mieszkaniowego. Przedstawione wyżej dowody wskazują, iż na przedmiotowym terenie w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zrealizowano cel wywłaszczenia określony jako budowa osiedla [...]

Od tej decyzji odwołanie złożył J. K. wnosząc o uchylenie decyzji lub o zmianę decyzji. Odwołujący wskazał, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7.10.2014 r. sygn. akt II SA/Kr 998/14 wydany w przedmiotowej sprawie wiąże nie tylko strony i sąd, lecz również inne sądy organy administracyjne. Jednocześnie zarzucił organowi I instancji, że "przeprowadził postępowanie, które można ocenić jako polemikę z ustaleniami prawomocnego wyroku WSA w Krakowie".

Wojewoda decyzją z dnia 12 lipca 2018 r. nr WS [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że poprzednio wydana przez Starostę [...] decyzja z 14 maja 2013 r. o odmowie zwrotu działki nr [...], poł. w obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., na rzecz: M. P., J. K. oraz T. C. oraz utrzymującą ją w mocy decyzja Wojewody z dnia 15 maja 2014 r. zostały uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie sygn. akt II SA/Kr 998/14 z dnia 7 października 2014 r. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 145/15 NSA oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. WSA w Krakowie stwierdził naruszenie przez organy I i II instancji przepisów art. 7 i art. 77 K.p.a., wyjaśniając, że ustalenia organów w zasadzie w całości opierają się o nieopisane właściwie zdjęcia lotnicze terenu z 1970 r. i 1975 r. jakie pozyskano z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geologicznej i Kartograficznej w W. i podkreślając, że zdjęcia lotnicze mogą stanowić jedynie pomocniczy materiał dowodowy w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto, że nie pozwalają one na ustalenie, jak przedmiotowy teren był zagospodarowany przed wywłaszczeniem, jak również na wyjaśnienie, czy widoczna w terenie droga została wybudowana przez właściwe służby, czy też została jedynie "wydeptana" przez okolicznych mieszkańców, a znajdująca się na działce zieleń została zasadzona w sposób planowy, czy też wyrosła samoczynnie oraz w jakich terminach zostały wykonane te inwestycje. Podkreślił również, że na zdjęciach nie są widoczne żadne urządzenia, jak ławki, czy chodniki, które charakteryzują urządzone tereny zielone na osiedlach mieszkaniowych. Jednocześnie sąd wskazał, że "trudno dopatrzeć się na tych zdjęciach parkingu a tym bardziej parkingu wykonanego przez stosowne służby jako realizacja celu wywłaszczenia tj. budowy osiedla mieszkaniowego." Ponadto stwierdził, że "gdyby nawet organy w sposób prawidłowy ustaliły, że faktycznie ten ciąg komunikacyjny wykonano jako realizację celu wywłaszczenia - zapewnienie komunikacji dla powstającego osiedla, to widoczny na tych zdjęciach brak zagospodarowania pozostałej części nieruchomości nie wykluczał możliwości częściowego jej zwrotu tj. w tej przeważającej części, w której realizacja celu wywłaszczenia nie nastąpiła z uwagi na niezagospodarowanie terenu (...). Mając na uwadze powołane orzeczenia oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. o sygn. P 38/11 podkreślić należy, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji był obowiązany do ustalenia terminów realizacji na działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] inwestycji, będącej celem wywłaszczenia z uwzględnieniem ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tzn. ustalenia, czy na nieruchomości wywłaszczonej umową sprzedaży z dnia 9 listopada 1965 r., tj. przed 27 maja 1990 r., nie później niż przed dniem 22 września 2004 r. zrealizowano inwestycje związane z budową osiedla mieszkaniowego [...]. Jak wynika z umowy sprzedaży z dnia 9 listopada 1965 r. parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] odpowiadająca obecnej działce nr [...], obr. [...], jedn. ewid Podgórze, została wywłaszczona na cele budowy osiedla [...]. W umowie wskazano, że stosownie do zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Prezydium Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 30 października 1965 r. nr [...], jest położona na terenie przeznaczonym pod budowę osiedla [...]. Organ I instancji pozyskał wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych K. Miasto z dnia 2 listopada 1964 r. o wywłaszczenie nieruchomości oraz zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej wydane przez Prezydium Rady Narodowej w K. Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 31 października 1960 r. nr [...] oraz aneks z dnia 29 lipca 1963 r., z których wynika, że nieruchomość została wywłaszczona pod budowę osiedla [...] sektor B. Nie udało się natomiast pozyskać do akt postępowania zaświadczenia wymienionego w umowie sprzedaży z dnia 30 października 1965 r. o tej samej sygnaturze, lecz różniącego się datą w stosunku do zaświadczenia z 31 października 1960 r., złożonego do akt. Jak wynika z mapy stanowiącej załącznik do pozyskanego zaświadczenia z dnia 31 października 1960 r. nr [...] parcela l. kat. [...], b. gm. kat. [...] znajdowała się w terenie zabudowy jednorodzinnej w pobliżu której planowano budową budynków wielorodzinnych, zaś teren przedmiotowej nieruchomości miał być wolny od zabudowy. Podkreślić należy, że na podstawie porównania ww. mapy oraz pozyskanej z zasobów archiwalnych Zakładu [...] S.A mapy stanowiącej plan osiedla [...] - II etap w K. potwierdzonej za zgodność ze stanem faktycznym w dniu 23 grudnia 1967 r. i mapy zasadniczej stwierdzić należy, że usytuowanie planowanych budynków w pobliżu działki nr [...] odpowiada ich aktualnemu położeniu. Celem ustalenia, jak przedmiotowa nieruchomość była zagospodarowana po wywłaszczeniu oraz czy zagospodarowanie nieruchomości wiąże się z celem wywłaszczenia, tj. budową osiedla mieszkaniowego [...], organ I instancji pozyskał m.in., zdjęcia lotnicze z lat 1970 i 1975, do których dołączył stosownie do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Krakowie sygn. akt II SA/Kr [...], kalki mapy ewidencyjnej, pozwalające na ustalenie miejsca położenia działki nr [...] na zdjęciach. Organ I instancji zwrócił się również do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geologicznej i Kartograficznej w W. z prośbą o przesłanie zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu wykonanych przed wywłaszczeniem nieruchomości. Pismem z dnia 29 maja 2017 r. poinformowano, że urząd nie posiada zdjęć lotniczych ww. działki wykonanych w latach 1955 - 1965. W związku z powyższym celem ustalenia jak przedmiotowa nieruchomość była zagospodarowana przed wywłaszczeniem, organ posłużył się dowodami z przesłuchania świadków. Na podstawie zeznań świadków stwierdzić należy, że przedmiotowa nieruchomość była po wywłaszczeniu zagospodarowana początkowo przez betonowy śmietnik (potem zaś inny), stał na niej ogólnodostępny trzepak, były chodniki, które składały się na początku z płyt, potem zaś je zmieniono, był też parking, na którym parkowały samochody. Z nieruchomości korzystali mieszkańcy osiedla i okolicy. Mając zatem na uwadze, że jak wynika z zeznań świadków i akt postępowania wywłaszczeniowego, przedmiotowa nieruchomość przed jej przejęciem na rzecz Skarbu Państwa stanowiła

ogrodzony ogród z drzewami owocowymi i krzewami, na którym znajdowała się studnia oraz składowano było wapno, a po wywłaszczeniu była zagospodarowana przez ogólnodostępny trawnik, śmietniki, parking i chodniki, stwierdzić należy, że działka nr [...], obr. [...] została zagospodarowana na potrzeby osiedla mieszkaniowego [...] przed rokiem 2004 r. i nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Podkreślić należy, że ustalony na podstawie tych zeznań stan faktyczny nieruchomości jest zgodny ze znajdującymi się w aktach dokumentami, tj. mapą z 1978 r. z aktualizacją wykonaną przez KPG w 1986 r., protokołem z oględzin nieruchomości z 2009 r., jak również zdjęciami lotniczymi z 1970r. i 1975 r., przy czy podkreślić należy, że na zdjęciu z 1970 widoczne są miejsca postojowe dla samochodów, przy ulicy [...], chodnik do altan śmietnikowych. Zarówno altany, jak i chodnik oraz miejsca postojowe dla samochodów są umieszczone mapie zasadniczej z 1978 r. której .aktualizację w lutym 1986 r. sporządziło [...] Przedsiębiorstwo Geodezyjne. Podkreślić również należy, że jak wynika z ww. mapy przez ww. nieruchomość przebiegał chodnik stanowiący dojście z ulicy [...] do bloków mieszkalnych na osiedlu [...], w tym do znajdującej się na nim szkoły podstawowej. Warto również zauważyć, że przedstawiony przez świadków opis zagospodarowania nieruchomości jest zbieżny z opisem zaprotokołowanym w dniu 15 lipca 2009 r. w trakcie oględzin nieruchomości, przy czym zapisano również wówczas, że na nieruchomości znajduje się właz do kanału wodnego. Fakt zagospodarowania tej nieruchomości na cel budowy osiedla [...] potwierdzają również dokumenty dysponentów sieci technicznych, z których wynika, że realizacja infrastruktury technicznej związana była z budową osiedla. Pismem z dnia 4 lutego 2009 r. Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w K. poinformowało organ I instancji, że posiada na tej działce przyłącze wodociągowe Ř 90 mm do budynku przy ul. [...], wybudowane w 1967 r. Do przedmiotowego pisma załączono projekt techniczno - roboczy sieci wodociągowej, wraz z podłączeniem wewnętrznej instalacji wody w budynku nr [...] na osiedlu [...] - do wodociągu miejskiego wraz z opisem technicznym, w którym jednoznacznie wskazano, że "usytuowanie sieci i podłącza, znajduje się na terenie wywłaszczonym pod budowę, przez co uniknięto kolizji z prawami właścicieli prywatnych" oraz pismo Dyrekcji Inwestycji Miejskich III (wnioskodawcy postępowania wywłaszczeniowego) z 14 czerwca 1967 r. o zatwierdzenie projektu technicznego podłączenia wodociągu i kanału dla budynku mieszkalnego przy ul. [...] (nr [...]) i mapę ewidencyjną z zaznaczoną orientacyjną trasą przyłącza wodociągowe. W tym miejscu warto zauważyć, że wrysowany na mapie lokalizacji szczegółowej nr [...] oraz na mapie stanowiącej plan sytuacyjny osiedla [...] etap w K. potwierdzonej za zgodność ze stanem faktycznym w dniu 23 grudnia 1967 r. pozyskanej z zasobów archiwalnych Zakładu [...] S.A. budynek, położony w pobliżu wywłaszczonej nieruchomości miał nr [...], a obecnie jak wynika z mapy ewidencyjnej ma nr [...] i jest położony przy ulicy [...] (dawnej ulicy [...], której nazwa została zmieniona uchwałą nr XXV/170/91 Rady Miasta Krakowa z dnia 14 czerwca 1991 r. w sprawie zmian nazw ulic i placów na ul. [...]). Na podstawie zgromadzonych dowodów organ stwierdził, że parking składający się z miejsc postojowych został zrealizowany przed 2 września 2004 r. i był wykorzystywany na potrzeby osiedla, a niewątpliwie przed datą wywłaszczenia na ogrodzonej parceli znajdował się ogród.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. K. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że działka nr [...] od samego początku była zbędna do realizacji celu wywłaszczenia. Do tej pory na wskazanej działce nie znajduje się żaden obiekt budowlany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych – o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.

W niniejszej sprawie kontroli sądu poddana jest ocena legalności decyzji organu administracji w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości nabytej przez Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę osiedla [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W ocenie organu, cel wywłaszczenia został zrealizowany. Nabyta w trybie wywłaszczeniowym nieruchomość jest niezabudowana ale na skutek celowych działań, powstały na niej chodniki i zorganizowana i pielęgnowana przez właściwe służby zieleń miejska. Przez działkę tę przebiega także infrastruktura techniczna (wodociągowa, elektryczna, telekomunikacyjna i gazowa) związane z osiedlem [...]. W ocenie sądu stanowisko organu zasługuje na aprobatę.

Przede wszystkim stwierdzić należy, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy sąd, który wyrokiem z dnia 7 października 2014 r. II SA/Kr 998/14 uchylił wcześniej wydaną decyzję o odmowie zwrotu tej nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku organ nie wykazał, aby cel wywłaszczenia został zrealizowany tj. podjęto działania mające na celu realizację infrastruktury miejskiej. Pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r. I OSK 145/15 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 października 2014 r . W uzasadnieniu tego wyroku NSA stwierdza "gromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, nie pozwala na stanowcze stwierdzenie zbędności bądź też wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, określony jako budowa osiedla [...]. Sąd meriti w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, właściwie zobowiązał organ do uzupełnienia postępowania dowodowego, wobec konieczności jednoznacznego wykazania sposobu, w jaki miała być zagospodarowana przedmiotowa nieruchomość i czy do takiego, celowego zagospodarowania doszło na skutek zamierzonych działań. Poza sporem bowiem pozostaje jedynie okoliczność, że działka objęta wnioskiem o zwrot nie została zabudowana, gdyż nie była na taki cel przeznaczona. Zgadzając się z poglądem, że teren pod budowę osiedla obejmuje z założenia nie tylko zabudowania, ale również obiekty infrastruktury i urządzenia służące mieszkańcom tj. tereny zielone, chodniki, parking, koniecznym i niezbędnym do prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest zebranie przez organy administracji materiału dowodowego, umożliwiającego przeanalizowanie sposobu wykorzystania przedmiotowej działki po jej wywłaszczeniu, mając na uwadze cel na jaki została wywłaszczona, w okresach wskazanych w przepisie art.137 ust. 1 u.g.n. i z uwzględnieniem wyroku Tybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. o sygn.P 38/11. Sprostanie takiemu obowiązkowi, prawidłowo nałożonemu na organy przez Sąd I instancji, pozwoli na niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie sprawy".

Zgodnie zart. 190 P.p.s.a. sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpatrując ponownie sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, a w ślad za nim również organ, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd kasacyjny ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami, co do dalszego postępowania. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w szczególności jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2005 r., sygn. akt I OSK 132/05), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, zmienił się stan prawny (tak H. Knysiak - Molczyk [w:] H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005).

Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm. (dalej; u.g.n.). poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Przepis art. 137 ust 1 ustawy stanowi natomiast, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Z kolei art. 216 ust 1 u.g.n. przesądza, iż przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (...). Przytoczyć w tym miejscu należy, iż powołany w w/w wyroku NSA wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. P 38/11, w którym to wyroku stanowi, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to na nowo zdefiniowało kształt pojęcia zbędności na cel wywłaszczenia. Jeżeli bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany po upływie terminów, o których mowa w art. 137 ust 1 ustawy a przed 22 września 2004 r., brak podstaw by uznać, iż nieruchomość stałą się zbędna na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie, że żądanie jej zwrotu jest uprawnione.

Niniejsza sprawa dotyczy przejęcia własności nieruchomości (wywłaszczenia) jakie dokonało się w latach 60-tych ubiegłego wieku, wywłaszczenia które dokonane było w zupełnie innym porządku prawnym niż porządek aktualnie obowiązujący. Obecnie wywłaszczenie to akt indywidualny z jasno określonym celem publicznym, na jaki ma być ono dokonane i polega na pozbawieniu albo ograniczeniu prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. W przeszłości wywłaszczenie (przejęcie na własność) było często aktem zbiorowym - skierowanym do wielu podmiotów a cel, na jaki wywłaszczenia (odjęcia własności) dokonywano, określany był przeważnie w bardzo ogólnikowy sposób. Jak stanowi w art. 216 ust 2 u.g.n. - przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych, między innymi na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Odpowiedzenie stosowanie przepisu dopuszcza pewne modyfikacje, jeżeli nie co do samego brzmienia normy prawnej wywodzonej z danego przepisu, to z pewnością do określenia szczegółowości kwestii normowanych tym przepisem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 marca 2013 r. II SA/Ke 119/13). Jak mowa wyżej, w przeszłości akt wywłaszczenia nie odpowiadał aktualnie obowiązującym standardom. Nie można w ocenie sądu do stanów faktycznych zaistniałych w innym porządku prawnym stosować wprost aktualnych uregulowań w zakresie takich pojęć jak cel wywłaszczenia. Interpretacja tego pojęcia (cel wywłaszczenia) musi uwzględniać fakt, że w dacie dokonania wywłaszczenia, z którym to wiąże się niniejsze postępowanie i co wynikało z ówcześnie obowiązujących przepisów i praktyki, cel wywłaszczenia nie musiał być precyzyjnie określony a podmioty przejmujące własność nieruchomości nie były ograniczone czasowo w realizacji tego celu. Często kwestie - co konkretnie miało być realizowane na danym obszarze wywłaszczonym, określane było już po wywłaszczeniu w planach realizacyjnych, które zresztą (także legalnie) były zmieniane bądź korygowane.

W ocenie sądu, jeżeli ustalono, iż celem wywłaszczenia miała być budowa Osiedla [...] organ nie musiał ustalać czy wywłaszczona działka miała podlegać jakiemuś szczególnemu, konkretnemu zagospodarowaniu. Wystarcza ustalenie, iż wywłaszczony teren został zagospodarowany jako fragment tego osiedla czy to pod zabudowę, czy pod infrastrukturę techniczną czy pod tereny zielone. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla (tak samo w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2016 r. I OSK 1519/14). Poglądy wyżej przytoczonych orzeczeniach sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela..

Mając na względzie fakt, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano w okresie, kiedy przepisy nie wymagały od organów administracji uszczegółowienia celu, na jaki dana nieruchomość była wywłaszczana czy przejmowana, a także z uwagi na charakter tych aktów, które na ogół nie dotyczyły jednej konkretnej ale kilku, kilkunastu lub kilkudziesięciu nieruchomości wskazać należy, iż ustalenie że nieruchomość wywłaszczona była na cel budowy Osiedla [...] oznacza, iż celem wywłaszczenia było zainwestowanie różnego rodzajun na które to zainwestowanie składa się budowa osiedla tj. budowa domów ale też urządzeń infrastruktury towarzyszącej takiej zabudowie jak drogi, chodniki, parkingi czy tereny zielone. Stwierdzenie, że do takiego zainwestowania doszło pozwala organowi uznać, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Organ nie musi ustalać, co konkretnie na danym obszarze miało powstać, bo jak mowa wyżej, w dacie wywłaszczenia takie wymogi tj. uszczegółowienie rodzaju zainwestowania na danej, wywłaszczanej działce, nie obowiązywały. Często dokonanie takiego ustalenia jest wręcz niemożliwe, bo w dacie dokonania wywłaszczenia takiego uszczegółowienia faktycznie nie poczyniono.

Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe (zeznania świadków) mające na celu wykazanie, jaki był stan zagospodarowania przedmiotowej działki przed przejęciem jej przez Skarb Państwa oraz jak nieruchomość ta została zagospodarowana po tym przejęciu. Postępowanie to jednoznacznie wykazało, że nieruchomość przed przejęciem była ogrodzonym ogrodem, gdzie rosły drzewa owocowe i krzewy. Na nieruchomości tej znajdowała się także studnia i skład wapna. Po przejęciu jej przez Skarb Państwa, na nieruchomości zrealizowano, betonowy śmietnik, ogólnodostępny trzepak, chodniki z płyt oraz parking. Drzewa owocowe i krzewy zostały wykarczowane a ogrodzenie zlikwidowano. Trawnik jaki porasta tą nieruchomość był w sposób celowy pielęgnowany przez podmioty działające z upoważnienia Gminy K.. Przez działkę tę przebiegają także sieci infrastruktury technicznej, między innymi fragment gazociągu wybudowany w ramach gazyfikacji osiedla – bloku nr [...] w 1976 r. Zeznania świadków ponad wszelką wątpliwość dają podstawę do przyjęcia, że opisany wyżej stan zagospodarowania przedmiotowej działki istniał przed 22 września 2004 r. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo uznał, że cel wywłaszczenia zrealizowano. Na przejętej nieruchomości po likwidacji stanu zastanego (wykarczowanie drzew i krzewów) zrealizowano infrastrukturę towarzyszącą budownictwu mieszkaniowemu tj. śmietnik, trzepak, chodniki oraz parking i pielęgnowany trawnik a biegnący częściowo po tej nieruchomości fragment gazociągu realizowano także z zamiarem gazyfikacji jednego z bloków zlokalizowanych na tym osiedlu. Stanowisko sądu pozostaje w zgodzie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 30 listopada 2016 r. I OSK 145/15.

Mając to na względzie na podstawie art. 151 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.