Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 402/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 32
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do niego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., działając z upoważnienia Wójta Gminy M., uchylił z dniem 24 stycznia 2018 r. decyzję własną z dnia [...]r., nr [...], przyznającą D.B. (dalej: "skarżąca") zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego na córkę A.B. (ur. [...]r.), z powodu uzyskania za miesiąc grudzień 2017 r. dochodu netto w wysokości 1 538,08- zł. i od 1 stycznia 2018 r. przekroczenia na osobę kwoty ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego 674,- zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż jej dochód za 2016 r. został utracony, natomiast doliczono jej nowy pomimo, że pracuje w tym samym zakładzie pracy, a zmienił się tylko jego numer NIP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia [...]r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r.

W uzasadnieniu decyzji powołało się na warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, dalej w skrócie: "ustawa" lub "ustawa o świadczeniach rodzinnych"). W myśl art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674,- zł. Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 5 ust. 3a ustawy, w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.

Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 4b ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. W myśl art. 3 pkt 24 lit. c) ustawy, przez uzyskanie dochodu rozumie się uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 4c ustawy, przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zauważyło, że Wójt Gminy M., po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 18 sierpnia 2017 r., decyzją z dnia [...]r. orzekł o przyznaniu jej prawa do zasiłku rodzinnego w kwocie 124,00- zł. miesięcznie wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego: jednorazowego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2018/2019 w wysokości 100,- zł. i podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania w wysokości 69,- zł. w okresach od dnia: 1 listopada do 30 czerwca 2001 r. i 1 września do 31 października 2018 r.

Przyznając powyższe świadczenia rodzinne organ I instancji ustalił, że rodzina skarżącej składa się z dwóch osób, a miesięczny dochód rodziny w 2016 r. wyniósł kwotę 1 314,70- zł. (1 222,03- zł. dochody opodatkowanego podatkiem dochodowym od osób fizycznych + 92,67- zł. dochód niepodlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych), tj. 657,35- zł. w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Z wydruku odpowiedzi systemu ZUS z dnia 9 stycznia 2018 r. oraz z załączonych zaświadczeń o dochodach wynika, że skarżąca była zatrudniona w A we W., ul. [...], w tym:

- na podstawie umowy zlecenia w okresie od 01.08.2015 r. do 31.07.2016 r.;

- na podstawie umowy o pracę w okresie od 01.08.2016 r. do 31.10.2017 r.

Natomiast od dnia 1 listopada 2017 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony do dnia 31.10.2018 r. w "B z siedzibą we W., ul. [...], za wynagrodzeniem miesięcznym za grudzień 2017 r. wynoszącym 1 538,08- zł. netto.

Organ I instancji przyjął, że suma dochodów za 2016 r. wraz z dochodem uzyskanym wyniosła 1 630,75 zł., co wynika z wyliczenia: 92,67- zł. + 1 538,08- zł. = 1 630,75- zł., tj. 815,38- zł. w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie. W konsekwencji powyższego podjął nową decyzję z dnia [...]r., i uchylił z dniem 24 stycznia 2017 r. własną decyzję przyznającą skarżącej świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2017/2018. Zdaniem organu odwoławczego kwestią sporną jest, czy doszło do uzyskania dochodu przez skarżącą, dlatego należy ustalić kto jest pracodawcą w spółce cywilnej. Rozstrzyga o tym wola wspólników, struktura organizacyjna przedsiębiorstwa prowadzonego przez spółkę, a także praktyka funkcjonowania zakładu pracy, bowiem pracodawcą może być spółka cywilna rozumiana jako twór organizacyjny lub określony wspólnik jako przedsiębiorca. W celu uzyskania odpowiedzi na powyższe pytanie organ odwoławczy uznał za zasadne przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, w celu uzupełnienia dowodów w sprawie i zleciło przeprowadzenie tego postępowania organowi I instancji. W dniu 27 lutego 2018 r. do organu odwoławczego wpłynęły nowe dokumenty. Ze świadectwa pracy z dnia 3 listopada 2017 r. wynika, że skarżąca była zatrudniona w A we W. w okresie od 01.08.2016 r. do 31.10.2017 r. Z kolei, z zawartej w dniu 31 października 2017 r. nowej umowy o pracę podano, że stroną tej umowy po stronie pracodawcy jest B we W. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie nie doszło do zawarcia kolejnej umowy o pracę u tego samego pracodawcy bezpośrednio następującej po poprzedniej umowie. Należy zatem uznać, iż zatrudnienie w spółce cywilnej nie jest to kontynuacja poprzedniego zatrudnienia. Rozwiązanie umowy o pracę u poprzedniego pracodawcy i zawarcie umowy o pracę u nowego pracodawcy przesądza, że doszło do utraty i uzyskania dochodu przez skarżącą, w rozumieniu ustawy. W ocenie organu odwoławczego, w tych okolicznościach decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, z uwagi na wystąpienie przesłanki do zweryfikowania przyznanych skarżącej świadczeń rodzinnych, w efekcie czego prawidłowo uchylono prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku. Na poparcie tego stanowiska organ odwoławczy powołał się na wyroki sądów administracyjnych, które zajęły jednoznaczne stanowisko w kwestii wykładni pojęcia utraty dochodu spowodowanej utratą zatrudnienia, jako powiązaną z rozwiązaniem konkretnego stosunku prawnego (por. wyroki: NSA z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1324/07, WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. I SA/Wa 17/11 i WSA w Gliwicach z dnia 22 września 2009 r. sygn. IV SA/GI 85/09, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS").

W osobistej skardze z dnia 6 marca 2018 r. skarżąca, tak jak w odwołaniu, wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Potwierdziła, że jej stosunek pracy z firmą "[...]" ustał z powodu upływu czasu na jaki zawarła umowę o pracę. Kolejną umowę podpisała w tym samym dniu również z firmą "[...]". Dla skarżącej warunki pracy nie uległy zmianie nadal zajmuje to samo stanowisko pracy w tej samej firmie. Podpisując nową umowę z tym samym pracodawcą została poinformowana, że zmienił się zakład pracy. Niczego nie zataiła i nie wiedziała, że pracodawca zmienił NIP. Podkreśliła swoją trudną sytuację finansową nie pozwalającą na pokrycie koniecznych do utrzymania rodziny wydatków wyłącznie z wynagrodzenia za pracę.

W dniu 5 kwietnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], sprostowało z urzędu omyłkę pisarską w numerze decyzji własnej z dnia [...]r. nadając jej nr [...] oraz w jej sentencji prostując numer decyzji z dnia [...]r. na prawidłowy nr [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważyły, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej w skrócie: "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do jego brzmienia kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisami proceduralnymi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W myśl art. 135 1 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Oceniając zaskarżoną decyzję w powyżej określonych granicach, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno ona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu, co skutkuje ich wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, dalej jak dotychczas: "ustawa" lub "ustawa o świadczeniach rodzinnych"). Zgodnie z treścią tego przepisu, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Nie ulega wątpliwości, że przesłanką warunkującą uzyskanie przez rodzica prawa do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest, aby średnia miesięczna z sumy dochodów w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy uzyskanych przez wszystkich członków jego rodziny w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, podzielona przez liczbę osób wchodzących w skład tego gospodarstwa domowego, nie przekraczała kryterium dochodowego ustalonego stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy.

Przyjdzie jednocześnie zaznaczyć, że ustawodawca przewidział możliwość modyfikowania wysokości dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych na wypadek, gdyby w sytuacji dochodowej danej rodziny nastąpiły zmiany polegające na pomniejszeniu lub zwiększeniu kwoty pozyskiwanych środków pieniężnych.

W tym celu ustanowiona została instytucja utraty dochodu - umożliwiająca ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o dochód utracony (art. 5 ust. 4 ustawy) i odpowiednio instytucja uzyskania dochodu - obligująca organy orzekające w tej kwestii do ustalenia tego prawa na podstawie dochodu rodziny powiększonego o dochód uzyskany (art. 5 ust. 4a ustawy). O utracie dochodu można jednak mówić tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 3 pkt 23 ustawy. Jedną z nich (lit. c cytowanego przepisu) jest utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z uzyskaniem dochodu mamy natomiast do czynienia, jeśli stanowi ono efekt jednej z okoliczności wyraźnie wskazanych w art. 3 pkt 24 przywołanej ustawy, wśród których pod lit. c) wymieniono uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Co ważne, ani ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ani ustawa o świadczeniach rodzinnych, nie definiują ogólnego określenia "utrata zatrudnienia" lub "uzyskanie zatrudnienia" (i odpowiednio utraty i uzyskania innej pracy zarobkowej). W konsekwencji w ustawach tych brak jest wyraźnych wskazań czy kontynuowanie (z przerwami lub nieprzerwanie; u tego samego pracodawcy lub u innych pracodawców; na tym samym stanowisku lub z innym zakresem obowiązków) pracy zarobkowej (jako takiej) skutkować będzie zmianą sposobu obliczania dochodu rodziny. Zdaniem Sądu, ten niewątpliwy brak precyzji ustawodawcy w tworzeniu prawa spowodował, że w orzecznictwie niejednokrotnie przyjmuje się (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 759/12 i wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Go 1079/16, CBOS), z uwagi na cel przepisów mających służyć finansową pomocą rodzinie, że nawet tylko zmiana warunków płacowych trwającej umowy będzie odpowiednio utratą lub uzyskaniem zatrudnienia. W rezultacie więc nawet wypowiedzenie zmieniające, przy trwającym nadal tym samym stosunku prawnym, uznane zostało za "utratę dochodu".

Wskazać w tym miejscu należy na kierunek interpretacji określenia "utraconego dochodu" wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 czerwca 2009 r., P 45/08. Trybunał stwierdził niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881) w zakresie, w jakim przepis ten wyłączył możliwość pomniejszenia dochodu rodziny w trybie art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych o dochód utracony, o jakim mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w części nieznajdującej pokrycia w innym dochodzie uzyskanym w tym samym roku kalendarzowym i nieutraconym do dnia zgłoszenia wniosku o zasiłek. Spór dotyczył odmowy pomniejszenia dochodu ("utrata dochodu") rodziny z tytułu rozwiązanej umowy o pracę bez wypowiedzenia (żony), ponieważ jeszcze w tym samym roku żona wnioskodawcy uzyskała inny dochód (zasiłek dla bezrobotnych) i - zdaniem organów powołujących się na ww. przepis wykonawczy - nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek rodzinny. Stwierdzając niekonstytucyjność przepisów wykonawczych, które w istocie zmieniły sytuację prawną osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny na niekorzyść w stosunku do uregulowania przyjętego w art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Trybunał podkreślił, że ustawodawca uzależnił - co do zasady - prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków - niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu. Zacytował przy tym zaprezentowany w wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1449/06 pogląd, iż: "Jeżeli przesłanką przyznania określonego świadczenia jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, to nie można wysokości tego dochodu ustalać nie uwzględniając wysokości rzeczywistej tego dochodu". Zdaniem Trybunału wprowadzone w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służyły ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu.

Rozważania powyższe są konieczne z uwagi na ocenę stanu faktycznego dokonaną przez organy administracji obu instancji.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekun prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy , licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy, lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli działalność gospodarczą. (art. 5 ust. 4c ustawy).

W rozpatrywanej sprawie przyjęto, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu umowy o pracę zawartej w dniu [...]r. ze spółką cywilną B z siedzibą we W., ul. [...], bezpośrednio następującej po poprzedniej umowie z I.D. jako osobą fizyczną prowadzącą A z siedzibą we W., ul. [...] jest stosunkiem pracy z innym pracodawcą, a nie uzyskaniem dochodu u tego samego pracodawcy, w rozumieniu art. 5 ust. 4c ustawy.

Zdaniem organu odwoławczego, z przedłożonego świadectwa pracy wystawionego przez I.D wynika, że z dniem 31 października 2017 r. ustał stosunek pracy skarżącej na skutek rozwiązania umowy o pracę, z powodu upływu czasu na który była zawarta, co potwierdza świadectwo pracy z dnia [...]r., załączone do akt administracyjnych w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez ten organ oraz wydruk z systemu ZUS z dnia 19 stycznia 2018 r. Daje to podstawę do uznania, że nastąpiła utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia, co należy powiązać z rozwiązaniem konkretnego stosunku prawnego łączącego skarżącą z I.D. - jako osobą fizyczną prowadzącą A z siedzibą we W. Natomiast nowa umowa o pracę skarżącej wskazuje, że z dniem 31 października 2017 r. nastąpiło jej zawarcie z nowym pracodawcą - B również z siedzibą we W., ul. [...], co przesądza o tym, że doszło do utraty i uzyskania dochodu przez skarżącą.

Nie nastąpiło natomiast zawarcie kolejnej umowy o pracę u tego samego pracodawcy bezpośrednio następującej po poprzedniej umowie. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie zatrudnienie w spółce cywilnej nie jest to kontynuacją poprzedniego zatrudnienia.

W tym stanie sprawy należy odnieść się do analizy pozycji spółki cywilnej w polskim prawie z punktu widzenia jej charakteru jako podmiotu praw i obowiązków. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych B z siedzibą we W. została określona poprzez wskazanie imion i nazwisk jej wspólników, czyli I.D. i S.M., jako jedynych wspólników tej spółki (por. umowa o pracę z dnia 31 października 2017 r.).

Instytucja spółki cywilnej znajduje swoje podstawowe uregulowanie w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, dalej w skrócie: "k.c."). W myśl art. 860 k.c. przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów. Wkład wspólnika może polegać na wniesieniu do spółki własności lub innych praw albo na świadczeniu usług i domniemywa się, że wkłady wspólników mają jednakową wartość (art. 861 k.c.). Wymaga podkreślenia, że wspólny cel gospodarczy jest pojęciem szerszym niż prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o obowiązujące do dnia 30 kwietnia 2018 r. przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 2168), a więc w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że spółka cywilna jest wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników. Nie ulega wątpliwości, iż spółka cywilna nie posiada na gruncie prawa cywilnego osobowości prawnej, gdyż nie istnieje przepis prawa, który przyznawałby spółce taką zdolność. Brak zdolności prawnej spółki cywilnej, czyli podmiotowości na gruncie prawa cywilnego powoduje, iż różni się ona znacząco od spółek osobowych prawa handlowego, które mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane (art. 8 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz.1577). Dokonując dalszej analizy przepisów prawa z punktu widzenia charakteru i pozycji spółki cywilnej w polskim prawie stwierdzić należy, iż brak jest także podstaw prawnych do traktowania spółki cywilnej jako przedsiębiorcy na gruncie kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 43¹ k.c. przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33¹ § 1 k.c. prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Podobnie ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 4 ust. 1 definiuje przedsiębiorcę jako osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą. Natomiast po myśl art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej za przedsiębiorcę uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności.

Konkluzja ta jest istotna dla oceny prawidłowości wydanych w sprawie obu decyzji administracyjnych. Wskazuje bowiem na podwójną rolę, którą może pełnić osoba fizyczna samodzielnie prowadząca działalność gospodarczą i zarazem będąca wspólnikiem spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez tą spółkę działalności.

Na marginesie dodać należy, iż spółka cywilna nie posiada także zdolności sądowej i procesowej na gruncie procedury cywilnej i administracyjnej (art. 64 § 1¹ ustawy z dnia 17 listopada 19964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, dalej w skrócie: "k.p.c.") oraz art. 25 § 3 p.p.s.a ani też zdolności upadłościowej i układowej, a także zdolności wekslowej (uchwała 7 sędziów SN z dnia 31 marca 1993 r. sygn. akt III CZP 176/92). Prowadzi to do wniosku, iż co do zasady spółce cywilnej nie można przypisać podmiotowości prawnej (na zasadach wyjątku taką podmiotowość spółka posiada w zakresie podatku VAT oraz podatku akcyzowego). Spółka cywilna nie jest także stroną w ogólnym postępowaniu administracyjnym (art. 29 i art. 30 § 1 k.p.a.). Za strony postępowania administracyjnego uznaje się zatem wyłącznie osoby fizyczne wspólników spółki cywilnej.

Nie ulega przy tym także wątpliwości, że wspólne prowadzenie działalności w celu osiągnięcia celu gospodarczego przez kilka osób jako wspólników w ramach spółki cywilnej wzmacnia pozycję wierzycieli, jako że wspólnicy odpowiadają solidarnie w zakresie prowadzonej przez siebie działalności (864 k.c.). Wobec powyższego należało uznać, że osoby fizyczne mogą być osobiście prowadzić przedsiębiorstwa jednoosobowo na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a jednocześnie działalność taką prowadzić jako wspólnicy spółki cywilnej, w ramach zawartej w tym zakresie umowy, która to spółka nie jest odrębnym podmiotem prawa.

W tym miejscu podnieść należy, że analiza stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy nie pozwoliła na jednoznaczne jej wyjaśnienie w tym zakresie. Próbę taką podjął organ odwoławczy jednak nie została ona zakończona jednoznacznym stwierdzeniem, czy faktycznie wspólnik B I.D. jako osoba fizyczna prowadząca A z siedzibą we W. nadal w dacie 31 października 2017 r. prowadzi tą działalność w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, czy też nie.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie dopiero wykazanie, iż I.D. równolegle prowadzi dwie lub więcej działalności skutkowałoby uznaniem, że to nowy pracodawca zatrudnił skarżącą z dniem 31 października 2017r. w B. W przeciwnym razie nie uprawnione byłoby uwzględnienie w sprawie utraty i uzyskania dochodu przez skarżącą, a w rezultacie nie uwzględnienie w sprawie art. 5 ust. 4c ustawy.

W ocenie Sądu brak powyższych ustaleń stanowi istotne uchybienie, bowiem Sąd nie jest powołany do samodzielnego dokonywania ustaleń co do stanu faktycznego sprawy, jak i zastosowania w niej odpowiedniej normy prawa materialnego. Obowiązki powyższe obciążają organ administracji, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości wydanych w sprawie obu decyzji. Wobec niewyjaśnienia sprawy we wskazanym wyżej zakresie musi to nastąpić przy ponownym jej rozpatrzeniu przez organ pierwszej instancji, który uwzględni wywody zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu, uzupełni niekompletny materiał dowodowy w przedstawionych wyżej kierunkach, oraz dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych ustaleń. Dopiero bowiem pełne ustalenia faktyczne i kompletne rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, to jest takiej, która spełniać będzie wszystkie wymagania przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a.

Zważyć przy tym należy, że przyjęte w niniejszej sprawie stanowisko Sądu zbieżne jest nie tylko z celami omawianej ustawy, lecz także z art. 71 ust.1 Konstytucji RP, zgodnie z którym Państwo w swej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają bowiem prawo do szczególnej ochrony.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.