Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 3044/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2004-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Sędziowie WSA Małgorzata Jużków NSA Henryk Wach (spr.) Protokolant Mariola Grąziowska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. przy udziale- sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie wymiaru cła oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z wyrobu [...]r. zawartą w dowodzie odprawy celnej nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w C. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym i uznał na podstawie art. 14 ust. 1 pkt. 7 ustawy Prawo celne, za wolny od cła samochód osobowy marki [...]- sprowadzony do kraju przez [...].

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Urzędu Celnego w C. uchylił wspomnianą we wstępie decyzję z dnia [...] r. i wymierzył należności celne od samochodu [...]. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśnił, że sprowadzony samochód nie może zostać uznany za mienie przesiedlenia, gdyż nie służył do użytku osobistego, domowego lub zawodowego podczas pobytu za granicą, nadto nie został zakupiony w drodze powrotnej do kraju.

Wnioskiem z [...] 1999 r. pełnomocnik M. G. zwrócił się do Dyrektora Urzędu Celnego w C. o wznowienie tego postępowania oraz o uchylenie decyzji ostatecznej z [...] r. Jako podstawę prawną wskazał art. 240 § 1 pkt. 1, 2, i 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że podpis strony na umowie kupna-sprzedaży samochodu [...] z dnia [...] r. został podrobiony, ponadto tego dnia M. G. przebywał w L. w pracy. Te okoliczności – w ocenie pełnomocnika - stanowią dostateczne przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie określone w art. 240 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Wobec tego, że strona nie kupiła i nie sprowadziła przedmiotowego samochodu, nie była podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą, stwierdził dalej pełnomocnik. Skoro zaś decyzja organu celnego została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania, jest nieważna.

Postanowieniem z [...] r. nr [...] organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z [...] r. nr [...], [...] odmówił uchylenia swojej decyzji z [...] r. W uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i powołując się na przepisy art. 2 pkt. 6 ustawy Prawo celne wyjaśnił, że podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą, czyli stroną w rozumieniu art. 28 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego jest podmiot, który na własny rachunek i we własnym imieniu dokonał obrotu towarowego z zagranicą. Takim podmiotem w tej sprawie był M. G., który zgłosił do odprawy celnej importowany samochód poprzez ustanowionego notarialnie pełnomocnika – M. S., który odebrał decyzję – dowód odprawy celnej. Tej decyzji M. G. nie zaskarżył. Wobec tych faktów, bez znaczenia było to, czy rachunek zakupu samochodu był sfałszowany. Pełnomocnik strony składając wniosek o dopuszczenie samochodu do obrotu na polskim obszarze celnym wyraził w imieniu strony wolę dokonania obrotu towarowego z zagranicą. Z zakresu pełnomocnictwa notarialnego wynikało bowiem, że obejmuje ono przywóz oraz załatwienie formalności celno podatkowych w ramach mienia przesiedlenia, dotyczących samochodu zakupionego przez udzielającego pełnomocnictwa za granicą.

Odnosząc się do wniosku o wznowienie postępowania organ celny stwierdził, że nie zaistniały okoliczności z art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony wyjaśnił, że M. G. nigdy nie zawarł umowy kupna samochodu [...], tym samym nie był podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą. Zarzucił organowi I instancji, że nie uwzględnił wyników zakończonego już postępowania karnego w tej sprawie. Ustalono tam osoby, które faktycznie dokonywały obrotu towarowego z zagranicą. Pełnomocnik wniósł o ponowne przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej. Ponadto zakwestionował prawidłowość odprawy celnej importowanego samochodu stwierdzając, że błędne zaświadczenie Konsulatu Generalnego RP w Hongkongu nie mogło być przyczyną wznowienia postępowania w sprawie.

Decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w C. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Jak podstawę prawną wskazał przepisy art. 233 § 1 pkt. 1, art. 240 § 1 pkt. 5 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.).

W uzasadnieniu powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w pierwszej kolejności stwierdził, że po uzyskaniu informacji, iż strona nie posiadała uprawnień do uzyskania zwolnienia od cła koniecznym stało się wznowienie postępowania w sprawie. Zaakcentował, że po wznowieniu, organy celne ustaliły, iż samochód [...] strona zakupiła już po faktycznym powrocie do kraju. Ten samochód nie służył M. G. do użytku osobistego, domowego lub zawodowego i nie został zakupiony w drodze powrotnej do kraju.

Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem, że strona nie była podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą. Powołując się na akta sprawy karnej stwierdził, że ustalono tam, iż M. G. wprowadził w błąd Urząd Celny w C. w trakcie odprawy celnej w ramach mienia przesiedlenia wskazanego samochodu. Wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z [...] r., sygn. [...] został skazany na karę grzywny - zauważył Dyrektor Izby Celnej. Na końcu powołując się na art. 240 § 1 pkt. 1, 2, 5 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdził, że brak było przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie.

W skardze do NSA pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie przepisów art. 2 pkt. 6 i art. 48 ustawy Prawo celne poprzez przyjęcie, że strona była podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą, naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt. 5, art. 7, art. 77 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W uzasadnieniu opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie zakwestionował zasadność wznowienia postępowania przez organ I instancji oraz zasadność wydania [...] r. nowej decyzji wymiarowej.

Przechodząc do przedmiotu tego postępowania, którym było ustalenie, czy zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania na skutek wniosku strony z [...] 1999 r. pełnomocnik podkreślił, że skarżący nie mógł wprowadzić na polski obszar celny mienia, którego w dniu odprawy nie posiadał i którego nie był właścicielem. Pełnomocnik zaakcentował również tę okoliczność, że skarżący nigdy nie zawarł umowy zakupu samochodu [...]. Stwierdził przy tym, że z dołączonego do wniosku o wznowienie dokumentu wynika, iż skarżący nie był podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą. W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik zaprezentował zarzuty odnoszące się do zasadności wznowienia postępowania w [...] r.

Następnie zarzucił organowi odwoławczemu (nazywając go Głównym Urzędem Ceł), że nie odniósł się do zarzutów pozorności umowy kupna samochodu oraz nieważności czynności prawnych związanych ze sprowadzeniem samochodu. Tym samym - w ocenie pełnomocnika - naruszono przepisy art. 188 i art. 211 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 58 § 1 i art. 83 ustawy Kodeks cywilny.

Na końcu wyraził pogląd, że w rozpoznawanej sprawie rażąco naruszono art. 145 § 1 pkt. 1 i 2, art. 5, art. 7, art. 77 k.p.a., art. 2 pkt. 6, art. 8 Prawa celnego oraz wskazane już przepisy ustawy Kodeks cywilny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowa argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie."

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Skarga M. G. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż, wbrew zawartym w niej zarzutom, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Ocenę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od przypomnienia, że zgodnie z przepisem art. 245 § 1 pkt. 4 ustawy Ordynacja podatkowa - która ma zastosowanie w sprawie, ponieważ wniosek o wznowienie strona złożyła [...] 1999 r. - organ podatkowy może uchylić w całości lub w części decyzję dotychczasową i orzec w tym zakresie, co do istoty sprawy jedynie wówczas, gdy stwierdzi istnienie jednej z przesłanek określonych w art. 240 § 1 tej ustawy. Zgodnie z jej art. 240 § 1 pkt. 1, 2 i 5 :

"W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję."

Ta regulacja prawna oznacza, że o ile w postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, o tyle przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. To ostatnie ma przy tym własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z okoliczności wyczerpująco wymienionych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Z brzmienia art. 243 tej ustawy regulującego przebieg postępowania wznowieniowego wynika zaś, że wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania daje podstawę do rozpatrzenia dwóch połączonych ze sobą spraw, to jest sprawy dotyczącej przyczyn wznowienia oraz drugiej, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że po wydaniu przez Dyrektora Urzędu Celnego w C. decyzji z [...] r. nr [...], nie zaistniała obiektywnie żadna z okoliczności wymienionych we wniosku pełnomocnika o wznowienie postępowania.

W szczególności, zarówno Sąd, jak i inny organ nie stwierdził prawomocnym orzeczeniem, że umowa kupna – sprzedaży samochodu [...] z dnia [...] r. okazała się fałszywa. Brak jest zatem prawomocnego stwierdzenia, że doszło do popełnienia przestępstwa. W ocenie Sądu sfałszowanie tego dowodu jak również popełnienie przestępstwa nie jest oczywiste, co ewentualnie przy zaistnieniu przesłanki niezbędności wznowienia postępowania w celu ochrony interesu publicznego, mogłoby uzasadniać wznowienie jeszcze przed wydaniem orzeczenia przez Sąd lub inny uprawniony do tego organ. Powołując się na istnienie przesłanek z art. 240 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, pełnomocnik jednoznacznie stwierdził, że doszło do popełnienia przestępstwa z art. 270 k.k., jednakże takie stwierdzenie nie zastępuje orzeczenia, o jakim mowa w art. 240 § 2 tej ustawy. Należy ponadto zauważyć, że umowa kupna-sprzedaży samochodu była jedynie jednym z dowodów na podstawie, których organ celny ustalał okoliczności faktyczne istotne dla sprawy i był to dowód, który nie był podstawą wydania decyzji o tym czy przedmiotowy samochód podlegał cłu czy też był od niego zwolniony. Umową kupna-sprzedaży w dacie odprawy celnej posługiwał się pełnomocnik skarżącego. Zatem powoływanie się na istnienie przesłanek z art. 240 § 1 pkt. 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] r. jest zupełnie bezzasadne, skoro brak jest orzeczenia Sądu lub innego uprawnionego organu stwierdzającego fałszywość dowodu lub popełnienie przestępstwa, w wyniku którego wydano decyzję wymiarową. Należy podkreślić, że aby wznowić postępowanie z tego powodu musi zostać spełniony kolejny warunek - pomiędzy popełnieniem przestępstwa, a wydaniem decyzji musi istnieć związek przyczynowy.

W tej sprawie nie tylko, że brak jest orzeczenia o fałszywości dowodu i o popełnieniu przestępstwa, to skarżący prawdopodobnie w ogóle nie złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na jego szkodę. Strona w swoim wniosku stwierdziła ponadto, że oświadczenie z [...] 1998 r., z którego wynika, że M. G. [...] r. przebywał w pracy-stanowi dowód wyjścia na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi, który wydał decyzję. Wskazała zatem na istnienie kolejnej przyczyny wznowienia postępowania - z art. 240 § 1 pkt. 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Z takim twierdzeniem nie można się zgodzić z dwóch powodów: po pierwsze-wskazany dokument dotyczy okoliczności zakupu samochodu tj. okoliczności zaistniałej przed wszczęciem postępowania celnego, co powoduje, że aktualne są również w tym zakresie wcześniejsze rozważania Sądu odnośnie fałszywości dowodu, po drugie-skarżący pominął przy tym znaczenie i istotę czynności, które wykonał jego pełnomocnik w ramach pełnomocnictwa notarialnego: zgłosił do odprawy celnej importowany samochód, przedłożył podczas odprawy celnej kwestionowaną umowę kupna samochodu [...], odebrał decyzję administracyjną zawartą w dowodzie odprawy celnej.

Przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów nieznanych organowi w dniu wydania decyzji jest spełniona, gdy ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, okoliczności te będą miały charakter nowych w stosunku do poprzednio prowadzonego postępowania, okoliczności te lub dowody nie były znane w dniu wydania decyzji, nowe okoliczności muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Kwestionowanie przez skarżącego na obecnym etapie postępowania ważności umowy kupna-sprzedaży samochodu [...] bez równoczesnego podjęcia kroków prawnych zmierzających do uchylenia się od skutków prawnych czynności dokonanych rzekomo przez osoby trzecie oraz przez pełnomocnika nie stanowi o tym, że została spełniona przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów nieznanych organowi.

Przedmiotem tej sprawy jest wyłącznie zasadność decyzji Dyrektora Izby Celnej w C. z [...] r. utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Celnego w C. z [...] r., którym odmówiono uchylenia - w wyniku wznowienia postępowania - ostatecznej decyzji wymiarowej z [...] r.

Poza oceną Sądu pozostaje zatem zasadność wznowienia z urzędu przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. postępowania w sprawie samochodu [...], uchylenie pierwotnej decyzji oraz decyzja wymiarowa. Jednak zarówno w skardze, jak i w odpowiedzi na skargę strony obszernie odniosły się do zasadności rozstrzygnięć pozostających poza przedmiotem tego postępowania.

Rozpoznając skargę M. G. na decyzję wydaną w postępowaniu nadzwyczajnym, nie można pominąć tego, że wszystkie okoliczności, na które powołał się skarżący w swoim wniosku o wznowienie postępowania były mu znane, tak w chwili pierwotnej odprawy celnej, jak i w dacie wydania decyzji ostatecznej z [...] r.

Regulacja prawna zawarta w ustawie Prawo celne nakłada określone obowiązki tak na organy celne, jak i na dokonującego obrotu towarowego z zagranicą, który aby mógł wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne w postaci prawidłowego ustalenia zobowiązania celnego, winien o wszelkich danych dotyczących importowanego towaru informować ten organ w chwili składania zgłoszenia celnego.

Należy wobec tego stwierdzić, że bezzasadne jest żądanie skarżącego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego mającego na celu zweryfikowanie decyzji ostatecznej w sytuacji, kiedy nie poinformował on wcześniej organu celnego o nierzetelności dokumentu dołączonego do zgłoszenia celnego przez jego pełnomocnika.

Inaczej mówiąc, postępowanie nadzwyczajne nie może być traktowane jako dodatkowy środek odwoławczy w sytuacji, kiedy strona nie uruchomiła wcześniej w trybie określonym w ustawie postępowania mającego na celu uchylenie się od skutków prawnych nowej decyzji wymiarowej oraz od skutków prawnych działania jej pełnomocnika.

Mając na uwadze powyższe, należało w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271) skargę jako nieuzasadnioną oddalić.