Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 855/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Inne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 874/12 w sprawie ze skargi M. O. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 874/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M. O. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzeczeniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 4, § 16, § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 – dalej w skrócie "rozporządzenie z dnia 8 stycznia 2010 r.") zaliczyła M. O. do kategorii "N", uznając go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Komisja rozpoznała u M. O. następujące schorzenia: 1) niedomykalność zastawki dwudzielnej I stopnia z wypadaniem obu płatków mitralnych i niedomykalność zastawki trójdzielnej I stopnia z powiększoną prawą komorą serca bez cech nadciśnienia płucnego - § 38 pkt 9 i pkt 14; 2) blizny po samookaleczeniach kończyny górnej prawej i lewej - § 3 pkt 5; 3) przebyte zaburzenia zachowania i emocji – bez §; 4) blizna pooperacyjna - § 3 pkt 1; 5) liczne znamiona barwnikowe tułowia - § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r.

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. O., orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 k.p.a. oraz art. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 29 i § 30 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., uchyliła orzeczenie z dnia [...] lutego 2012 r. w części dotyczącej rozpoznania lekarskiego i utrzymała w mocy kwalifikację orzeczniczą o zaliczeniu M. O. do kategorii "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Jako rozpoznanie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wskazała: 1) czynnościowe zaburzenia układu sercowo-naczyniowego pod postacią przyspieszonego rytmu serca (tachykardia) u osoby z objawowym nadciśnieniem tętniczym nieupośledzające sprawności ustroju - § 38 pkt 1; 2) wada zastawkowa serca pod postacią łagodnej niedomykalności zastawki mitralnej i aortalnej nieupośledzająca sprawności ustroju - § 38 pkt 9, 3) blizny po samookaleczeniach kończyny górnej prawej i lewej - § 3 pkt 5; 4) przebyte zaburzenia zachowania i emocji – bez §; 5) blizna pooperacyjna - § 3 pkt 1; 6) liczne znamiona barwnikowe tułowia - § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu orzeczenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] stwierdziła, że organ I instancji skierował M. O. do [...] Szpitala Wojskowego w [...] (powinno być [...] Szpitala Wojskowego w [...]). Następnie na podstawie dokonanych tam konsultacji i badań TWKL w [...] dokonała oceny zdolności badanego do zawodowej służby wojskowej. Także w postępowaniu odwoławczym w celu uzupełnienia materiału dowodowego skierowano M. O. na konsultację kardiologiczną (połączoną z badaniem EKG oraz z badaniem echokardiograficznym) i konsultację psychiatryczną (połączoną z badaniem psychologicznym). Badania specjalistyczne kardiologiczne przeprowadzone w trybie odwoławczym wykazały obecność czynnościowych zaburzeń układu sercowo-naczyniowego pod postacią przyśpieszonego rytmu serca (tachykardia) z objawowym nadciśnieniem tętniczym (RR 160/90 mmHg). Takie zaburzenia aktualnie nie upośledzają sprawności ustroju, ale nakazują kwalifikację orzeczniczą przewidzianą w § 38 pkt 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., w przypadku której w grupie kandydatów do zawodowej służby wojskowej przewidziano tylko kategorię "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Powyższe badania wykazały także występowanie schorzenia wymienionego w pkt 2 orzeczenia. Określona tam wada zastawkowa serca, aktualnie nieupośledzająca sprawności ustroju, uzasadnia kwalifikacje orzeczniczą według § 38 pkt 9 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., w razie której w grupie kandydatów do zawodowej służby wojskowej przewidziano kategorię "N/Z". W takich jednak sytuacjach zasadą jest, że przyjmuje się kategorię występującą jako pierwsza, tj. kategorię "N". W związku z powyższym po analizie całości dokumentacji medycznej konieczne było uchylenie orzeczenia organu I instancji jedynie w części dotyczącej rozpoznań lekarskich. W zakresie kwalifikacji orzeczniczej (kategoria "N") orzeczenie pierwszoinstancyjne należało zaś utrzymać w mocy. RWKL w [...] podkreśliła ponadto, że przedmiotowe orzeczenia dotyczą wyłącznie stopnia zdolności do zawodowej służby wojskowej, nie stanowią natomiast świadectwa o stanie zdrowia badanego.

Na powyższe orzeczenie RWKL w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił naruszenie:

1. art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z § 24 ust. 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., przez wadliwe uzasadnienie decyzji i dokonanie przez organy obu instancji wyrywkowej oceny materiału dowodowego,

2. art. 9 i art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych oraz nieodniesienie się do argumentów podniesionych w odwołaniu i nieuwzględnienia wszystkich wyników badań,

3. art. 9, art. 16, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez wydanie decyzji w oparciu o stan faktyczny ustalony i przyjęty w decyzji organu I instancji, który uległ zmianie,

4. art. 80 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. przez subiektywny wybór i analizę niektórych dowodów w sprawie,

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo naruszenia przepisów art. 6, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 24 ust. 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r.

Skarżący podniósł, że organ I instancji nie wskazał, dlaczego chorobę wymienioną w § 38 pkt 9, którą można ocenić w skali N/Z, zakwalifikował do kategorii "N". Organ odwoławczy również nie dokonał oceny w powyższym zakresie. Ponadto rodzaj i stopień nasilenia schorzeń ustalono w oparciu o badania specjalistyczne oraz własne wyniki badań, podczas gdy w aktach znajdowały się zaświadczenia lekarskie i wynik próby wysiłkowej, które podważają wyniki badań przeprowadzonych w trybie odwoławczym. Badania przeprowadzone w trybie odwoławczym zostały przy tym wykonane w ciągu zaledwie kilku godzin, co wpłynęło na podwyższone ciśnienie. Skarżący musiał wykonywać te badania w stanie zmęczenia fizycznego, co skutkowało niemiarodajnymi wynikami. Nigdy wcześniej ani później nie stwierdzono u skarżącego zaburzeń rytmu serca ani nadciśnienia tętniczego. Zarzucił, że organ odwoławczy nie wskazał gdzie i kiedy powstały zdiagnozowane choroby oraz jakie mogą być ich przyczyny.

W odpowiedzi na skargę RWKL w [...] wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że skarżący przed badaniem kardiologicznym nie podnosił, że będzie ono wykonane po wysiłku fizycznym, bez odpoczynku. Uwag tego rodzaju nie sygnalizował również w chwili zwrotu wyników badań do RWKL. Zgłaszane zastrzeżenia są chybione również z tego powodu, że nieprawdopodobne jest, aby skarżący musiał biegiem dotrzeć do gabinetu kardiologa, który od razu otworzył drzwi gabinetu i natychmiast przystąpił do mierzenia ciśnienia tętniczego przy braku protestu badanego. Ponadto odległość między gabinetami nie wynosi - jak twierdzi skarżący 300- 400 metrów - lecz nie jest większa niż 100 metrów. Organ podkreślił również, że ze wszystkich badań, a więc badań przeprowadzonych w TWKL i RWKL oraz z wyników badań przedłożonych przez skarżącego, wynika istnienie niedomykalności zastawek serca. W badaniach TWKL i przedstawionych przez skarżącego opisano tę wadę jako niedomykalność zastawek dwudzielnej i trójdzielnej, w badaniu RWKL jako niedomykalność zastawek dwudzielnej i aortalnej. W badaniu TWKL opisano niedomykalność "I stopnia", w badaniach skarżącego jako "mała" a w RWKL jako "łagodna". Każdy z tych opisów kwalifikuje jednak stopień nasilenia niedomykalności jako większy niż "śladowy", o którym mowa w § 38 pkt 9 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., który rozpoznaje się jako fizjologiczny w zakresie zastawki dwudzielnej i trójdzielnej, a patologiczny w zakresie zastawki aortalnej. Rozpoznanie niedomykalności zastawki dwudzielnej i aortalnej ustalono w oparciu o aktualny wynik badania, stosując kryterium aktualności. Zaskarżone orzeczenie wydano po analizie całości dokumentacji, w tym przedłożonej przez skarżącego. Organ nie kwestionował otrzymanych od skarżącego wyników ujemnej próby wysiłkowej, bowiem nie ma ona w sprawie decydującego znaczenia. W sprawie decydujące były zaburzenia rytmu serca w spoczynku pod postacią przyspieszenia rytmu powyżej normy i niedomykalność zastawek w stopniu wyższym niż śladowa, stwierdzane we wszystkich badaniach, to jest zleconych przez organy jak i przedstawionych przez skarżącego.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), oddalił skargę M. O. W pisemnych motywach uzasadnienia Sąd i instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska. Powołana ustawa w art. 5 ust. 6 określa kategorie zdolności psychicznej i fizycznej do zawodowej służby wojskowej, wskazując w pkt 2, że kategoria N oznacza trwałą lub czasową niezdolność do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolność do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego.

Na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust.8 i 9 ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zgodnie z § 1 pkt 1 w zw. z 2 § pkt 1 powołanego aktu prawnego załącznik nr 1 do tego rozporządzenia zawiera wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej. W załączniku tym oznaczone zostały kategorie w zakresie zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej oraz zawarte szczegółowe objaśnienia co do zasad zaliczenia osób badanych do poszczególnych grup, jak i zasad kwalifikowania do kategorii zdrowia w ramach poszczególnych grup przy tych samych chorobach lub ułomnościach. Z objaśnienia szczegółowego wynika, że grupa I osób badanych obejmuje między innymi osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej. M. O. został zaliczony do grupy I badanych i w tym zakresie skarga nie zawiera żadnych zarzutów. Schorzenie rozpoznane u skarżącego, wskazane w pkt 1 orzeczenia RWKL, zostało opisane w § 38 pkt 1 omawianego załącznika do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. Zgodnie z nim choroby mięśnia sercowego lub zaburzenia rytmu nawracające albo trwałe, nieupośledzające sprawność ustroju oznaczone zostało jako kategoria "N". Natomiast schorzenia rozpoznane w punkcie 2 orzeczenia (zastawkowe wady serca bez powikłań i istotnych zaburzeń hemodynamicznych nieupośledzające sprawności ustroju) zostały w opisane § 38 pkt 9 i oznaczone kategorią "N/Z".

Powyższe regulacje mają charakter materialno-prawny, gdyż określają, jakiego rodzaju choroby lub ułomności, stwierdzone u określonej grupy badanych, decydują o kategorii zdolności lub niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Przedmiotem zaś kognicji Sądu jest kontrola zgodności z prawem wydanych orzeczeń, w tym zachowanie trybu ich podejmowania. Poza przedmiotem kontroli pozostaje natomiast ocena merytorycznej trafności dokonanych rozpoznań.

W świetle znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, RWKL w [...] orzekając w sprawie jako organ odwoławczy oraz w oparciu o badania i konsultacje ze specjalistą kardiologiem, była uprawniona do rozpoznania u skarżącego czynnościowego zaburzenia układu sercowo-naczyniowego pod postacią przyspieszonego rytmu serca (tachykardii) z objawowym nadciśnieniem tętniczym nieupośledzającym sprawność ustroju. Brak jest zatem podstaw do zakwestionowania przyjętej kwalifikacji, opisanej w § 38 pkt 1. Wynik badania pracowni Echokardiografii wykazał tzw. falę zwrotną w odniesieniu do zastawki aortalnej i zastawki mitralnej. RWKL miała więc podstawę również do ustalenia wady zastawkowej serca pod postacią łagodnej niedomykalności zastawki mitralnej i aortalnej, nieupośledzającej ustroju. Na gruncie przyjętych standardów kwalifikowania do zdolności do zawodowej służby wojskowej osób z grupy I, nawet obecność śladowej fali zwrotnej przez zastawkę aortalną jest patologią. Uzasadnione było zatem zakwalifikowanie tej wady do § 38 pkt 9 i przyjęcie kategorii "N", która w ramach tej grupy badanych jest zasadą.

Na tle tych okoliczności, naruszenia niektórych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko taki stopień naruszenia może stanowić podstawę uwzględnienia skargi, w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Rację ma skarżący, że orzeczenie organu I instancji narusza art. 107 § 3 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że tam gdzie w wykazie ściśle powiązano wystąpienie określonej choroby ze ściśle określoną kategorią, samo stwierdzenie występowania danej choroby wystarcza do rozstrzygnięcia w przedmiocie zdolności do służby i do uzasadnienia orzeczenia. Taka sytuacja nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie, gdyż organ I instancji jednym opisem zakwalifikował schorzenie pod dwie podstawy, z których jedna łączyła się z kategorią "N" a druga z kategorią "N/Z". Jednak w postępowaniu odwoławczym w wyniku ponownego badania EKG i echokardiologicznego uściślono opis rozpoznanych u skarżącego ułomności. Organ odwoławczy, dysponując wykonaną na prywatne zlecenie skarżącego dokumentacją, złożoną przez niego po wniesieniu odwołania, rzeczywiście nie odniósł się do tych dokumentów. Wyjaśnienia dokonane w odpowiedzi na skargę nie mogą zaś sanować tego braku uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Jednakże w tej konkretnej sprawie takie naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nie miało istotnego wpływy na wynik sprawy. Organ odwoławczy, dysponując dokumentacją lekarską sporządzoną w toku badań przeprowadzonych w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym, miał bowiem podstawy do poczynienia ustaleń co do rozpoznanych schorzeń, a przyjęte rozpoznanie nie jest sprzeczne z powyższymi dokumentami.

Zdaniem Sądu I instancji należy też podzielić stanowisko organu, że w odniesieniu do wad serca określonych w § 38 pkt 9 sposób oznaczenia kategorii "N/Z" dla osób z I grupy badanych wskazuje, że zasadą w tej grupie przy opisanym schorzeniu jest przyznanie kategorii "N". Przy stwierdzonej fali zwrotnej zastawki aortalnej, która – w świetle objaśnień szczegółowych – ma charakter patologiczny, przyjęcie kategorii "N", nie narusza zatem zasad orzekania.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. O. reprezentowany przez adwokata, zaskarżył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 874/12 w całości, domagając się uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 145 § 1 lit c) P.p.s.a. zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na: a) oddaleniu skargi, w sytuacji gdy postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 15 k.p.a., gdyż decyzja organu I instancji nie zawierała elementów koniecznych dla decyzji administracyjnej; b) oddaleniu skargi pomimo wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. polegającym na nieodniesieniu się do wskazywanych przez skarżącego okoliczności świadczących o tym, że w rzeczywistości nie wykazuje on żadnych dolegliwości mogących przesądzić o tym, że jest osobą niezdolną do pełnienia służby wojskowej, co biorąc pod uwagę konieczność odniesienia się przez organ w uzasadnieniu decyzji do kwestii obdarzenia lub też nieobdarzenia walorem wiarygodności wszystkich dostępnych w sprawie materiałów dowodowych, uznać należy za wadę prawną nienadającą się do usunięcia w postępowaniu odwoławczym, zatem decyzja dotknięta tego rodzaju mankamentem prawnym, powinna zostać uchylona;

2. art. 134 P.p.s.a. polegające na pominięciu przy rozstrzyganiu sprawy dostrzeżonego przez Sąd, a niepodniesionego przez stronę w skardze, uchybienia w postaci zakwalifikowania skarżącego do I (a nie innej) grupy badanych, co ma bezpośredni wpływ na wynik sprawy i powinno być uwzględnione z urzędu, niewątpliwym bowiem jest, że dokonywana przez Sąd kontrola rozstrzygnięć administracji nie może być dokonywana w oderwaniu od merytorycznej trafności dokonanych rozpoznań, zaś Sąd niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi zobligowany jest do dokonania oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa; błędne przypisanie skarżącego do jednej z grup badanych stanowi zaś naruszenie prawa.

W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie wskazał, że przepis art. 15 k.p.a. umieszczony wśród zasad ogólnych postępowania administracyjnego gwarantuje każdej stronie postępowania uprawnienie do tego, aby jego sprawa została rozpatrzona dwukrotnie - przez organ I, a następnie II instancji. Rozstrzygnięcie sprawy oznacza jej załatwienie w sposób prawidłowy oraz kompletny i kończy się wydaniem decyzji administracyjnej spełniającej wszystkie wymagania stawiane jej przez przepis art. 107 § 1 k.p.a. Skoro organ I instancji nie zakończył sprawy poprzez wydanie prawidłowej decyzji, to – zdaniem skarżącego kasacyjnie – uznać należy, że sprawa ta nie została prawidłowo załatwiona przez organ I instancji. Brak ten nie może być sanowany przez organ II instancji. Poważne braki w uzasadnieniu decyzji organu I instancji uniemożliwiają weryfikację toku rozumowania przyjętego przez organ, a tym samym rzutują na skuteczność i merytoryczną jakość podnoszonych przez stronę w odwołaniu zarzutów. Organ II instancji, aby uniknąć zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a., powinien decyzję organu I instancji uchylić. Skoro zaś tego nie uczynił, to dotknięte wadami decyzje powinien wyeliminować WSA w Krakowie. Fakt, że skarżący w skardze nie podniósł zarzutu naruszenia art. 15 k.p.a., nie zwalnia Sądu, z uwagi na treść art. 134 P.p.s.a., od konieczności wydania stosownego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje m.in., iż strona nie podnosiła zarzutu co do zaliczenia jej do I grupy badanych i w kontekście tego zawiera stwierdzenie, że "poza przedmiotem kontroli pozostaje natomiast ocena merytorycznej trafności dokonanych rozpoznań". Wywieść z tego można wniosek, że Sąd dostrzega wadę postępowania polegającą na zakwalifikowaniu skarżącego do niewłaściwej grupy badanych, jednak z uwagi na niepodniesienie tego zarzutu przez skarżącego, Sąd nie był władny do zbadania powyższej okoliczności. Jeżeli zatem powyższy wniosek jest prawidłowy, to wskazać należy na art. 134 § 1 P.p.s.a. Dokonane przez Sąd zawężenie kryteriów kontroli aktów administracyjnych jedynie do kwestii prawidłowości trybu ich wydania, spłyca i pomniejsza znaczenie sądowego toku kontroli rozstrzygnięć administracji. Trudno bowiem przyjąć, że zakwalifikowanie badanego do niewłaściwej grupy nie stanowi naruszenia prawa. Podział na grupy badanych nie został wprowadzony przez ustawodawcę w wyniku jego kaprysu, lecz służyć ma rzetelnej i prawidłowej kontroli zdrowia kandydatów do służby wojskowej z uwzględnieniem odmienności warunków fizycznych w zależności od różnych zadań przed nimi stojących. Jeżeli zatem, zdaniem Sądu, doszło do zakwalifikowania skarżącego do niewłaściwej grupy badanych, to pomimo braku podniesienia przez skarżącego tego zarzutu, błąd ten powinien być skorygowany - a tym samym zaskarżony akt powinien zostać wyeliminowany z obrotu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek nieważności postępowania, w związku z tym kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego musiała ograniczyć się wyłącznie do zbadania zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Rozpoznając skargę w tych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

Niezasadny, a przy tym i niewłaściwie skonstruowany, jest przede wszystkim zarzut wskazany w punkcie 2 skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej wytknął tam ogólnie złamanie art.134 P.p.s.a., nie zwracając uwagi na to, że powołany artykuł składa się z dwóch paragrafów, z których każdy reguluje odrębne zagadnienie prawne. Ma to znaczenie, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien domyślać się intencji strony i samodzielnie domniemywać, złamanie jakiego dokładnie przepisu zamierzała ona zarzucić Sądowi I instancji. Zatem w przypadku przepisów o złożonej strukturze wewnętrznej, skarżący kasacyjnie sam musi sprecyzować swój zarzut i wskazać konkretną jednostkę redakcyjną określonej normy, jaka, jego zdaniem, została złamana przy wydaniu zaskarżonego wyroku. Z powinności tej autor skargi kasacyjnej jednak nie wywiązał się. Zresztą nawet przyjmując, że autorowi skargi kasacyjnej w omawianym zakresie chodziło jedynie o art. 134 § 1 P.p.s.a., to i tak zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Powyższy przepis stanowi, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Art. 134 § 1 P.p.s.a określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot. Oznacza to, że o naruszeniu tego przepisu można byłoby przede wszystkim mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona. Przedmiotem skargi złożonej do WSA w Krakowie było orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskie w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] dotyczące zdolności M. O. do zawodowej służby wojskowej. Sąd I instancji oceniał legalność tej właśnie decyzji, nie orzekł natomiast w stosunku do innego aktu lub czynności, które nie mogły stanowić przedmiotu jego rozstrzygnięcia. Oczywistym zatem jest, że WSA w Krakowie orzekał w granicach przedmiotu zaskarżenia, a tym samym granic, o jakich mowa w art. 134 § 1 P.p.s.a., w żaden sposób nie przekroczył.

Naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. można też rozważać wówczas, gdy wojewódzki sąd administracyjny - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, nie zauważając naruszeń prawa, które nie zostały wprawdzie powołane przez skarżącego, ale istnienie których sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W takiej sytuacji skuteczność oparcia zarzutu skargi kasacyjnej na art. 134 § 1 P.p.s.a. wiąże się jednak z koniecznością jednoczesnego wskazania konkretnych przepisów, którym uchybił organ administracji, a które – chociaż niewskazane w skardze – nie zostały wzięte pod uwagę jako przedmiot kontroli sądowej. W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że art. 134 § 1 P.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem norm, których złamania sam skarżący wprawdzie nie sygnalizował w złożonej skardze, ale których naruszenie Sąd I instancji powinien dostrzec z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r. sygn. II OSK 610/06, Lex nr 337811 oraz wyroki NSA z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 266/11 i z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. I OSK 1148/11).

Tymczasem w skardze kasacyjnej (pkt 2) złamania art. 134 § 1 P.p.s.a. dopatrywano się wyłącznie w nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji faktu błędnego zakwalifikowaniu M. O. do I grupy badanych, nie wskazując przy tym jakichkolwiek przepisów, które miały być w związku tym naruszone, oraz nie wyjaśniając w ogóle dlaczego zakwalifikowanie skarżącego do tej grupy badanych miało być wadliwe. Skoro autor skargi kasacyjnej nie powiązał art. 134 § 1 P.p.s.a. z żadnymi przepisami, które - jego zdaniem - zostały złamane przez organy administracji publicznej, a których naruszenie WSA w Krakowie powinien był uwzględnić z urzędu, to oczywistym jest, że wadliwa konstrukcja omawianego wytyku wyklucza możliwość dokonania przez sąd kasacyjny merytorycznej oceny takiego ogólnikowego zarzutu.

W tej sytuacji informacyjnie można tylko wskazać, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, wojskowe komisje lekarskie, stosownie do ich właściwości miejscowej, orzekają o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej: a) żołnierzy zawodowych, b) żołnierzy pełniących służbę kandydacką, c) osób ubiegających się o powołanie do służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej. W myśl objaśnień szczegółowych do załącznika nr 1 powyższego rozporządzenia, osoby badane przez komisje lekarskie dzieli się na 4 grupy. Grupa I obejmuje: kandydatów do służby w jednostkach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych RP, kandydatów do służby w jednostkach desantowo-szturmowych, kandydatów do służby w jednostkach specjalnych, żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, podchorążych odbywających przeszkolenie wojskowe oraz żołnierzy rezerwy ubiegających się o powołanie do zawodowej służby woskowej, osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby woskowej, w tym pełniące służbę kandydacką na pierwszym lub drugim roku nauki (studiów); osoby stawiające się do kwalifikacji wojskowej, ochotników przedpoborowych, żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej i żołnierzy rezerwy ubiegających się o przyjęcie do służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych; kandydatów do służby Żandarmerii Wojskowej. Grupa II obejmuje: żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych w trzecim i dalszych latach nauki (studiów). Grupa III obejmuje: żołnierzy nadterminowej zasadniczej służby wojskowej ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej, żołnierzy zawodowych pełniących służbę w jednostkach reprezentacyjnych Sił Zbrojnych RP, kandydatów do służby poza granicami państwa, żołnierzy zawodowych pełniących służbę w jednostkach desantowo-szturmowych oraz przewidzianych do wyznaczenia na stanowiska służbowe w tych jednostkach, oficerów, podoficerów i szeregowych zawodowych skierowanych na kursy specjalistyczne oraz wyznaczonych na stanowiska służbowe w jednostkach specjalnych, podoficerów zawodowych ubiegających się o przyjęcie do studium oficerskiego oraz starszych szeregowych zawodowych ubiegających się o przyjęcie do szkoły podoficerskiej, kandydatów do służby w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego oraz w warunkach działania prądu elektrycznego, jak również żołnierzy zawodowych pełniących służbę w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego oraz w warunkach działania prądu elektrycznego, żołnierzy zawodowych pełniących służbę w Żandarmerii Wojskowej. Natomiast grupa IV obejmuje żołnierzy zawodowych oraz byłych żołnierzy zawodowych, skierowanych celem określenia ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej na określonym stanowisku służbowym, którzy wskutek wypadku w związku lub podczas wykonywania obowiązków służbowych albo choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową doznali stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Z powyższego bezspornie wynika, że osoby, które ubiegają się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej, zalicza się do I grupy badanych. Zatem zastrzeżenia skarżącego kasacyjnie w tym zakresie są niezrozumiałe. Ze skierowania do TWKL w [...] jednoznacznie ponadto wynika, że M. O. został skierowany do tej komisji w celu określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej jako kandydat do tej konkretnie służby. Ponadto orzeczenia komisji lekarskich wydane w niniejszej sprawie nie stanowią ogólnego świadectwa o stanie zdrowia M. O. ani nie przesądzają o jego przydatności do innych służb mundurowych. Orzeczenia te rozstrzygają wyłącznie o niezdolności skarżącego jako kandydata do zawodowej służby wojskowej, co wyraźnie podkreśliła w swej decyzji Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], a czego strona skarżąca kasacyjnie nie chce chyba przyjąć do wiadomości.

Usprawiedliwionych podstaw nie ma również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 15, art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z treścią pierwszego z powołanych przepisów sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz stwierdzenia nieważności - art. 145 § 1 pkt 2) w takim stopniu, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis ten normuje zatem powinność wydania oraz treść rozstrzygnięcia sądu administracyjnego pierwszej instancji w przypadku ujawnienia określonych naruszeń przepisów postępowania. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest wykazanie nie tylko, że jakieś uchybienia procesowe miały w ogóle miejsce, ale przede wszystkim, iż mogły one rzutować na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy przy tym rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia. Chodzi tu więc o uchybienia procesowe na tyle istotne, że kształtowały one lub współkształtowały treść stosunku administracyjnoprawnego, czyli że gdyby nie było ujawnionego naruszenia przepisów postępowania, rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracyjne mogłoby być inne.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. miało polegać na tym, że Sąd I instancji nie zastosował instytucji przewidzianej w powołanym przepisie, mimo że decyzja Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej powinna być uchylona jako wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż nie wyeliminowała ona z obrotu prawnego orzeczenia organu I instancji niezawierającego niezbędnego uzasadnienia faktycznego. Zarzut ten w okolicznościach niniejszej sprawy pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej rozstrzygają wojskowe komisje lekarskie, które są organami administracji publicznej w rozumieniu przepisów k.p.a. i ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ich orzeczenia, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem sądów administracyjnych, stanowią decyzje administracyjne podejmowane w indywidualnych sprawach. Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi został częściowo uregulowany w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. W sprawach tam nienormowanym zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich łączą elementy wynikające z wiedzy medycznej z elementami typowymi dla orzecznictwa administracyjnego. Muszą zatem zawierać przede wszystkim rozpoznanie lekarskie (element wiedzy medycznej) oraz element orzecznictwa - ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej (lub określenie związku chorób i ułomności ze służbą wojskową). Trzecim obligatoryjnym składnikiem orzeczeń jest uzasadnienie, które – zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. – musi wykazać zasadność rozpoznania lekarskiego oraz zaliczenia do kategorii zdolności do służby wojskowej. Nie ma przy tym znaczenia, że tego elementu nie wymieniono w § 24 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. W przepisie tym mowa jest jedynie o tym, co w szczególności powinno zawierać orzeczenie, czyli zawarty tam katalog nie ma charakteru zamkniętego. Ponadto wymóg uzasadnienia faktycznego i prawnego odnosi się do każdej decyzji administracyjnej. W przypadku orzeczeń wojskowych komisji lekarskich warunek ten nie został wyłączony. Potwierdza to dodatkowo opracowany wzór orzeczenia w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, stanowiący załącznik nr 5 do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. Ponieważ ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz omawiane rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy niewątpliwie w tym zakresie stosować art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej trafnie zauważył, że orzeczenie organu I instancji nie czyniło zadość wymogom przewidzianym w powołanym przepisie. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w swym rozstrzygnięciu ograniczyła się do wskazania stwierdzonych schorzeń z przypisaniem ich do odpowiednich paragrafów załącznika nr 1 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. oraz do zakwalifikowania badanego do kategorii niezdolnych do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Natomiast w uzasadnieniu orzeczenia podała jedynie, że rozpoznanie nr 1, stwierdzone na podstawie badań, powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r.

Powyższe mankamenty, chociaż oczywiste, nie mogły wywołać oczekiwanych przez stronę skutków. Samo bowiem naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające nie tyle na braku jakiegokolwiek uzasadnienia, ile przede wszystkim na jego lakoniczności, nie musi jeszcze obligować organu odwoławczego do bezwzględnego obowiązku uchylenia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Podobnie takiej podstawy, jak trafnie zauważył WSA w Krakowie, nie stwarzało także niewyjaśnienie przyczyn zakwalifikowania przez organ I instancji jednego schorzenia zarówno do § 38 pkt 9 jak i § 38 pkt 14 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. W postępowaniu odwoławczym Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] zleciła bowiem przeprowadzenie w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym nowych, aktualnych badań lekarskich. Wyniki tych badań (EKG i echokardiologicznego) pozwoliły na zweryfikowanie listy stwierdzonych u M. O. schorzeń oraz utrzymanie przyjętego wobec niego zaszeregowania do kategorii N, to jest osób niezdolnych do zawodowej służby wojskowej. W skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów, w tym przede wszystkim odnoszących się do przepisów omawianego rozporządzenia, które pozwoliłyby na ewentualne podważenie przyjętej kwalifikacji stanu zdrowia badanego. Nie ma zatem podstaw do uznania, że ustalenia organów w tym zakresie były sprzeczne ze stanem rzeczywistym oraz dokonane na ich podstawie rozpoznania lekarskie i zaszeregowanie M. O. do kategorii N nie odpowiadały prawu. Podjęcie skutecznej polemiki z poczynionymi ustaleniami i zakwalifikowaniem skarżącego do kategorii osób niezdolnych do pełnienia zawodowej służby wojskowej wymagałoby wytknięcia Sądowi właściwych przepisów procesowych i materialnych. Polemika taka nie może być natomiast prowadzona tylko na płaszczyźnie zarzutu naruszenia art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a., zwłaszcza gdy odnoszą się one wyłącznie do treści uzasadnienia decyzji organu I instancji. Takie uchybienia w okolicznościach niniejszej sprawy nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy sadowoadministracyjnego. Nie zachodziły zatem przesłanki do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a tym samym zarzut złamania zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 1 lit .c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3, art. 8 i art. 11 k.p.a. uznać należy za chybiony.

W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. powiązano również z art. 134 § 1 P.p.s.a. i art. 15 k.p.a. W związku z tak postawionym zarzutem należy przede wszystkim przypomnieć, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) wyraża regułę, że wszystkie decyzje nieostateczne mogą być na wniosek osoby uprawnionej zaskarżone do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem, który wydał zaskarżoną decyzję. Oczywistym przy tym jest, że stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni, nie oznacza jeszcze, że omawiana zasada została zrealizowana. Z istoty omawianej zasady wynika obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko na kontroli zaskarżonej decyzji czy kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Zobowiązany jest on bowiem do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Rola organu odwoławczego nie może więc ograniczać się tylko do funkcji "rewizyjnej". Skuteczne wniesienie środka odwoławczego powoduje przeniesienie całej sprawy przed organ II instancji. Oznacza to, że od tej chwili staje się on odpowiedzialny za ponowne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie. Taka dewolucja kompetencji oznacza również, że organ odwoławczy ma obowiązki w istocie nie mniejsze niż organ I instancji. W efekcie, jak każdy organ, powinien przede wszystkim dążyć do ponownego rozpatrzenia sprawy pod względem merytorycznym i wydania decyzji co do istoty. W tym celu organ odwoławczy może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie, o jakim mowa w art. 136 k.p.a. Wydanie decyzji merytorycznej kończącej postępowanie nakazuje bowiem zasada szybkości i sprawności postępowania oraz ekonomii procesowej. Reguły te są również aktualne w postępowaniu drugoinstancyjnym.

W sprawach dotyczących badania zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej do powyższych zasad nawiązuje treść § 30 ust. 2 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r., zgodnie z którą wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby komisja ta może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badanie specjalistyczne oraz skierować badanego na obserwację. Wojskowa komisja odwoławcza, tak jak każdy organ II instancji, nie może zatem ograniczyć się wyłącznie do kontroli zaskarżonego doń orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Jest ona bowiem zobowiązana do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Ma ona przy tym nie tylko prawo, lecz wręcz obowiązek, orzekać na podstawie wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, czyli zarówno zgromadzonych przez organ I instancji, jak i tych przedstawionych przez stronę, a także wyników zleconych przez siebie badań lekarskich. Jeżeli więc Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] uzupełniła postępowanie dowodowe i na podstawie wyników ponownych badań oraz całości dokumentów znajdujących się posiadanych przez nią aktach ustaliła stan faktyczny sprawy, który pozwalał jej na wydanie decyzji reformatoryjno-merytorycznej, to w żadnym wypadku wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu nie można skutecznie zarzucić, że zaakceptował stan, w którym organ dopuścił się uchybienia art. 15 k.p.a. Tym samym wytyk dotyczący złamania zaskarżonym wyrokiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 P.p.s.a. i art.15 k.p.a. również należy uznać za bezzasadny.

W związku z powyższym, skoro skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.