Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 914/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 75i ust. 1, art. 75a ust. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. NSA Tadeusz Geremek Protokolant Paulina Piasecka po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 maja 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 515/09 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. S. kwotę 477 złotych (czterysta siedemdziesiąt siedem) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 515/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...], w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Sąd orzekał w następujących okolicznościach faktycznych.

Uchwałą z dnia [...] września 2008 r., nr [...], Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w K. ustaliła negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką M. S., który uzyskał z testu 189 punktów.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Sprawiedliwości, po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy. Organ II instancji stwierdził, że egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), dalej powoływanej jako Prawo o adwokaturze i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, ze. zm.), dalej powoływanego jako rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu.

Organ wyjaśnił, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której Minister Sprawiedliwości ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny, bowiem art. 75i ust. 3 Prawa o adwokaturze jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów.

Organ II instancji uznał, że wbrew twierdzeniom skarżącego pytania nr 66, 204, 208 i 220 zostały sformułowane w sposób prawidłowy. W konkluzji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał, że główny zarzut skarżącego dotyczył nieprecyzyjności pytań nr: 66, 204, 208, i 220 oraz naruszenia granic ustawowej regulacji zakresu wiedzy obowiązującej przy konkursie.

Sąd I instancji podzielił dokonaną przez Ministra Sprawiedliwości materialnoprawną ocenę stawianych zarzutów uznając, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżący udzielił niepoprawnych odpowiedzi na wyżej wymienione pytania. Sporne pytania testowe mieszczą się w ramach zakresu przedmiotowego egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką i zostały sformułowane zgodnie z zaleceniem zawartym w przepisie art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze - oparte były one na przepisach prawa, zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź.

Pytanie nr 66 brzmiało: Według Kodeksu cywilnego, ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje skierowane do poszczególnych osób, w razie wątpliwości poczytuje się: A. za zaproszenie do zawarcia umowy, B. za zaproszenie do rokowań, C. za ofertę. Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", która oparta jest na art. 71 k.c. Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "B". Przepis art. 71 k.c. stanowi, że ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy. Wskazana w kluczu odpowiedzi odpowiedź "A" jest - w ocenie Sądu - odpowiedzią prawidłową i wynika ona wprost z przepisu art. 71 k.c. Postawione pytanie w zestawieniu z odpowiedzą "A" tworzy zdanie prawdziwe, odpowiadające brzmieniu ww. przepisu. Wobec tego czynienie dodatkowych założeń, jak robi to skarżący, niewynikających z treści pytania, jest niezgodne z istotą egzaminu testowego i w żadnym razie nie może świadczyć o wadliwości pytania.

Pytanie nr 204 brzmiało następująco: Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym, opodatkowaniu akcyzą podlega: A. wyrób akcyzowy, B. produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, C. dostawa towarów, nie będących wyrobami akcyzowymi. Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B", która oparta jest na art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "A". Przepis art. 4 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym stanowi, że opodatkowaniu akcyzą podlegają: 1) produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych; 2) wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego; 3) sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju; 4) eksport i import wyrobów akcyzowych; 5) nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. Wskazana w kluczu odpowiedzi odpowiedź "B" jest - w ocenie Sądu - odpowiedzią prawidłową i wynika ona wprost z przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym Postawione pytanie w zestawieniu z odpowiedzą "B" tworzy zdanie prawdziwe, odpowiadające brzmieniu ww. przepisu.

Pytanie nr 208 brzmiało: Zgodnie z ustawą Prawo dewizowe, zagraniczne papiery wartościowe to: A. waluta obca, B. złoto dewizowe, C. dewizy. Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "C", która oparta jest na art. 2 ust. 1 pkt 12 p.d. Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "B". Przepis art. 2 ust. 1 pkt 12 Prawa dewizowego stanowi, że w rozumieniu ustawy dewizami są papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych. Zdaniem Sądu z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że dewizami są m.in. papiery wartościowe. W pytaniu zaś pojawiło się określenie "zagraniczne papiery wartościowe" i to stało się przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Istotę testu wyboru, który zawiera wynikającą z ustawy informację, że tylko jedna z trzech odpowiedzi jest poprawna, stanowi okoliczność, że wszystkie proponowane do wyboru odpowiedzi mają cechy prawdopodobieństwa albo też są w części poprawne. Sąd stwierdził, że to do zdającego, który wie, że tylko jedna odpowiedź jest poprawna, należy wybór jednej odpowiedzi najlepszej, zarazem najbardziej oczywistej i najpełniejszej. Wobec tego Sąd uznał, że zarzuty skarżącego, co do tego pytania są nieuzasadnione.

Pytanie nr 220 brzmiało: Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów powszechnych, urlopu dla poratowania zdrowia sędziemu udziela: A. Minister Sprawiedliwości, B. prezes sądu apelacyjnego, C. Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Według organu prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", która oparta jest na art. 93 § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2001, Nr 98, poz. 1070), dalej powoływanej jako p.u.s.p.,. Skarżący dowodził natomiast, że prawidłowa na to pytanie jest zakreślona przez niego odpowiedź "B". Przepis art. 93 § 3 p.u.s.p. stanowi, że urlopu dla poratowania zdrowia udziela Minister Sprawiedliwości, zaś § 1 tegoż przepisu stanowi o tym, że sędziemu można udzielić płatnego urlopu dla poratowania zdrowia. Zdaniem Sądu nieuprawniony jest zarzut skarżącego, że powyższe pytanie wykraczało poza zakres tematyczny przewidziany dla egzaminu na aplikację adwokacką, ponieważ art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze wprost stanowi, że egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu, m.in. materialnego i procesowego prawa o ustroju sądów.

Zdaniem Sądu I instancji organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów postępowania, uzasadnienie decyzji wskazuje, że organ rozważył zarzuty i twierdzenia skarżącego, ponownie ocenił poprawność sformułowanych pytań i odpowiedzi. Stanowiska tego nie zmienia nieodniesienie się organu do wszystkich orzeczeń i przykładów wskazanych przez skarżącego.

M. S. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjna wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., poprzez jego zastosowanie oraz art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i wadliwe stwierdzenie, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy i oddalenie skargi, podczas gdy zachodziły przesłanki do stwierdzenia, iż do naruszenia prawa materialnego doszło, a skarga winna zostać uwzględniona,

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 §1 i § 2 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), dalej powoływanej jako p.u.s.a., poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu, iż w zakwestionowanym pytaniu nr 66 oraz 204 tylko jedna z przedstawionych propozycji odpowiedzi jest poprawna, oraz że udzielając odpowiedzi na pytanie zdający czynił dodatkowe założenia, podczas gdy z zaproponowanych odpowiedzi dwie należało uznać za poprawne zaś skarżący nie czynił dodatkowych założeń,

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 w zw. z art. 2 p.u.s.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutów skarżącego, jakoby brak w czasie zdawania egzaminu regulacji prawnych wskazujących, iż odpowiedzi winny być oceniane wyłącznie według stanu prawnego obowiązującego na dzień zdawania egzaminu, co również miało wpływ dla ustalenia, czy w pytaniu nr 66 więcej niż jedna odpowiedź może zostać uznana za prawidłową, a tym samym miało wpływ na wynik sprawy,

4. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 w zw. z art. 2 p.u.s.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu, iż zakwestionowane pytanie nr 208 było prawidłowo sformułowane i zawierało tylko jedną poprawną odpowiedź, oraz że odpowiadając na pytanie zdający czynił dodatkowe założenia, podczas gdy z uwagi na błędne sformułowanie pytania - posłużenie się zwrotem nieznanym ustawie na której oparte zostało pytanie - żadnej z nich- nie można było uznać za poprawną zaś skarżący nie czynił dodatkowych założeń,

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 w zw. z art. 2 p.u.s.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, iż przepisy regulujące warunki socjalne pracy sędziego są przepisami, regulującymi ustrój sądów,

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze w odniesieniu do pytania nr 66, nr 204 oraz nr 208 poprzez nieprawidłowe zastosowanie (błędną subsumcje), tj. niezasadne uznanie, że sposób sformułowania pytania i propozycji odpowiedzi odpowiada wymaganiom art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze w zakresie, w jakim na postawione pytanie możliwa jest tylko jedna prawidłowa odpowiedź spośród trzech wskazanych w teście,

2. art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze w odniesieniu do pytania nr 208 poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że każda z odpowiedzi może mieć cechę prawdopodobieństwa albo też być w części poprawna, a kandydat winien wybrać odpowiedź "najbardziej" poprawną, a także uznaniem za dopuszczalne posługiwanie się w treści pytania zwrotem nieustawowym, który wymaga od kandydata uczynienia dodatkowych założeń, co również jest sprzeczne z wymogiem art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze,

3. art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze w odniesieniu do pytania 220 poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, iż sprawdzenie wiedzy kandydata z zakresu ustroju sadów obejmuje wszystkie uregulowania zawarte w p.u.s.p., podczas gdy właściwa wykładnia niniejszego przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż niniejszym pojęciem objęte są wyłącznie te uregulowania, które dotyczą stricte sądów jako instytucji, nie zaś warunków socjalnych pracy sędziego.

Odnośnie pytania nr 66 skarżący zwrócił uwagę, że nie kwestionował prawidłowości odpowiedzi "A", a podniósł jedynie, iż ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2003 r. nr 49 poz. 408) dokonano zmiany treści art. 71 k.c. in fine w ten sposób, iż w miejsce słów "zaproszenie do rokowań" wpisano słowa "za zaproszenie do zawarcia umowy". Zabieg ustawodawcy w postaci nowelizacji niniejszego przepisu miał na celu usunięcie wątpliwości czy też marginalnych niejasności. Zarówno komentarze, jak i orzecznictwo przy omawianiu tejże regulacji ograniczają się wyłącznie do stwierdzenia, iż w 2003 roku nastąpiła zmiana literalnej treści cytowanego przepisu, bez zmiany jego znaczenia.

Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że w chwili przeprowadzania egzaminu konkursowego na aplikację adwokacją w 2008 roku brak było przepisów określających jaki stan prawny obowiązuje osobę egzaminowaną. Nie jest zasadnym twierdzenie, jakoby na gruncie przepisów Prawa o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzania egzaminu prawidłowość udzielonych odpowiedzi winna być oceniana wyłącznie w kontekście obowiązującego w owym dniu stanu prawnego.

Kasator podał, że Sąd nie odniósł się do argumentacji skarżącego, iż z treści art. 2 pkt 1. ustawy o podatku akcyzowym wynika, że "wyroby akcyzowe - wyroby podlegające akcyzie określone w załączniku do ustawy" a tym samym na gruncie powołanego przepisu uznać należy, iż odpowiedź ,,A" jest również prawidłowa. Sąd nie wskazał przyczyn, dla których odpowiedzi "A" nie uznał za poprawną.

Treść art. 2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym wskazuje wprost, że zasadnym jest twierdzenie iż "Zgodnie ustawą o podatku akcyzowym, opodatkowaniu akcyzą podlega wyrób akcyzowy". Taka zaś sentencja odpowiada literalnie treści pytania numer 204 z egzaminu konkursowego w połączeniu z odpowiedzią A.

W uzasadnieniu wyroku Sąd nie wskazał przyczyn, dla których odmówił przyznania racji skarżącemu, nie odniósł się do jego argumentacji dotyczącej treści art. 2 ustawy o podatku akcyzowym, podczas gdy udzielona przez skarżącego odpowiedź w świetle powołanego artykułu była jego logicznym odzwierciedleniem, a w zasadzie odpowiadała swoją treścią jego brzmieniu.

Skarżący powołał się na szereg wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w których Sąd ten przyjmował konsekwentnie, iż pytanie nr 204 oraz odpowiedzi zostały sformułowane w sposób umożliwiający udzielenie 2 odpowiedzi. Ponadto zwrócił uwagę, że ustawą z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r., Nr 3, poz. 11), uchylono ustawę o podatku akcyzowym obowiązująca w czasie przeprowadzania egzaminu. Zgodnie z art. 1 ust. 1 nowej ustawy o podatku akcyzowym "ustawa określa opodatkowanie podatkiem akcyzowym, zwanym dalej "akcyzą", wyrobów akcyzowych oraz samochodów osobowych, organizację obrotu wyrobami akcyzowymi, a także oznaczanie znakami akcyzy." Jednocześnie art. 8 ust. 1 nowej ustawy powtarza regulację powołanego przez Sąd oraz organ art. 4 ust. 1 starej ustawy o podatku akcyzowym. Sam więc ustawodawca nie rezygnuje z pojęcia "opodatkowania podatkiem akcyzowym wyrobów akcyzowych".

W ocenie skarżącego również pytanie nr 208 nie pozwala na udzielenie jednoznacznej odpowiedzi, bowiem w treści pytania posłużono się zwrotem nieustawowym, zaś udzielenie odpowiedzi wymagałoby czynienia dodatkowych założeń bądź też poszukiwania odpowiedzi drogą negatywnej eliminacji. Sąd zajął stanowisko, iż to do zdającego, który wie, że tylko jedna odpowiedź jest poprawna należy wybór jednej odpowiedzi, najlepszej, zarazem najbardziej oczywistej i najpełniejszej, oddalając tym właśnie stawiane przez skarżącego zarzuty. Przyjęta przez Sąd interpretacja przepisu art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze prowadzi do wniosku, że dopuszcza on zawarcie w teście odpowiedzi "bardziej" i "mniej" poprawnych, zaś na skarżącego przenosi ciężar oceny, która z zaproponowanych odpowiedzi winna zostać wybrana jako najbardziej słuszna. W konstrukcji pytania zawarto zwrot "zagraniczne papiery wartościowe", który to zwrot nie występuje w przepisach ustawy.

Skarżący podkreślił, że Sąd położył największy nacisk na fakt, iż z uwagi na niepoprawność pozostałych dwóch odpowiedzi skarżący winien był wybrać odpowiedź "najbardziej odpowiednią". Zdaniem skarżącego, w celu udzielenia prawidłowej odpowiedzi należało uczynić założenie, iż nieustawowy zwrot "zagraniczne papiery wartościowe" znaczy to samo co "papiery wartościowe" w rozumieniu Prawa dewizowego, co nie jest dopuszczalne.

Zdaniem kasatora pytanie nr 220 nie dotyczy ustroju sądów powszechnych tylko warunków socjalnych pracy sędziego. Poza tym pytanie jest tak szczegółowe, że nawet adwokaci z wieloletnim doświadczeniem sięgnęliby do źródeł przed udzieleniem konkretnej odpowiedzi, jednocześnie dotyczyło ono materii, co do której z ogromną dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że nigdy nie zostanie wykorzystana przez żadnego z kandydatów na adwokatów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

W piśmie z dnia 20 września 2010 r. M. S. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i ustosunkował się jeszcze raz do pytań 66, 204 i 208.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna w stosunku do pytania nr 208 i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Do pozostałych pytań testu egzaminacyjnego wymienionych w treści skargi kasacyjnej podnoszone w niej zarzuty okazały się nietrafne.

Na wstępie należy zauważyć, że aby uznać za usprawiedliwione wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego trzeba ocenić prawidłowość sformułowania pytań nr 66, 204, 208 oraz 220. Stwierdzenie, że pytania te zostały prawidłowo skonstruowane implikowałoby przyjęcie stanowiska, że skarżący niesłusznie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego w zaskarżonym wyroku oraz prawa procesowego co do oceny stanu faktycznego w zakresie zakwestionowanych pytań.

Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w odniesieniu do pytań nr 66, 204 i 208 oraz jego nieprawidłową wykładnię w odniesieniu do pytania 208, a także naruszenie art. 75a ust. 3 tej ustawy w odniesieniu do pytania 220, polegające na jego nieprawidłowej wykładni.

Zgodnie z art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze egzamin konkursowy polegał na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 250 pytań, zawierających po trzy odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Przy czym przepis ten stanowi, że kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź. Istota zagadnienia sprowadza się do oceny, czy zakwestionowane przez skarżącego pytania nr 66, 204 i 208 były tak skonstruowane, że w oparciu o samą ich treść możliwe było wskazanie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi.

W rozpoznawanej sprawie kastor nie zakwestionował treści pytania nr 66, zatem stanem faktycznym wskazanym w tym pytaniu, do którego należało wskazać jedną z propozycji odpowiedzi, był stan faktyczny wskazany w tzw. części wstępnej pytania rozpoczynający się od słów : " Według kodeksu cywilnego ...". Ten istotny element stanu faktycznego był wskazówką interpretacyjną, którą przy właściwym zrozumieniu pytania należało mieć na względzie dokonując wyboru właściwej odpowiedzi. Trafnie w tej sytuacji uznał Sąd I instancji, mając na względzie przyjęty stan faktyczny, że przy uwzględnieniu treści art. 71 k.c. wskazana w kluczu odpowiedzi jako prawidłowa jest wyłącznie odpowiedź "A". Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wobec tego czynienie dodatkowych założeń, w szczególności odwołujących się do treści tego przepisu przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003r. Nr 49, poz. 408) nie może świadczyć o wadliwości omawianego pytania. Tym bardziej, iż zasadą egzaminu konkursowego jest znajomość stanu prawnego na dzień przeprowadzenia egzaminu, o czym skarżący został poinformowany w pouczeniach zawartych na pierwszej stronie testu egzaminacyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pytanie 204 również zostało sformułowane w sposób niebudzący wątpliwości przy dokonaniu wyboru jednej spośród trzech wskazanych odpowiedzi. Omawiane pytanie brzmiało: "Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym opodatkowaniu akcyzą podlega : A. wyrób akcyzowy, B. produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, C. dostawa towarów nie będących wyrobami akcyzowymi". Według klucza odpowiedzi prawidłową odpowiedzią jest odpowiedź B, natomiast skarżący wskazał odpowiedź A, powołując się na art.2 pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym. Brzmienie tego pytania odpowiadało unormowaniu przyjętemu w art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy. Dokonanie wyboru prawidłowej odpowiedzi polegało na wskazaniu, która z podanych w teście odpowiedzi byłą objęta jednym z pięciu punktów ww. przepisu. Nie można zatem odpowiedzi na to pytanie łączyć z art. 2 pkt 1 ustawy. Bowiem opodatkowaniu akcyzą podlegają czynności obrotu wyrobami akcyzowymi wymienione w zamkniętym katalogu w art. 4 ust. 1. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że skoro podatek akcyzowy jest podatkiem obrotowym jednofazowym to przedmiotem tego podatku nie jest wyrób akcyzowy, lecz czynność profesjonalnego obrotu wyrobami akcyzowymi.

Uzasadnione są natomiast zarzuty strony odnoszące się do dokonanej w zaskarżonym wyroku oceny sformułowania pytania nr 208 i udzielonej na nie odpowiedzi. Pytanie to brzmiało: Zgodnie z ustawą Prawo dewizowe, zagraniczne papiery wartościowe to: A. waluta obca, B. złoto dewizowe, C. dewizy. Według klucza odpowiedzi prawidłową jest odpowiedź C, która wynika z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 12 Prawa dewizowego. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 12 stanowi, iż w rozumieniu ustawy dewizami są papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych. Należy zauważyć, że w art. 2 ustawy Prawo dewizowe zamieszczono definicje podstawowych pojęć używanych w dalszych postanowieniach tej ustawy. Skoro zatem pytanie dotyczy definicji pojęcia dewizy czyli uznania określonego dokumentu za dewizę, to sposób konstruowania pytania powinien dokładnie odzwierciedlać treść tego przepisu. Test nie może w takim przypadku zawierać pytań z określeniami pozaustawowymi tj. określeniem zagraniczne środki płatnicze. Nie jest także trafne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że istotą testu wyboru, który zawiera wynikającą z ustawy informację, że tylko jedna z trzech odpowiedzi jest poprawna, stanowi okoliczność że wszystkie proponowane odpowiedzi mają cechy prawdopodobieństwa albo też są w części poprawne. Zatem do zdającego, który wie, że tylko jedna odpowiedź jest poprawna, należy wybór jednej odpowiedzi najlepszej, zarazem najbardziej oczywistej i najpełniejszej. W świetle art. 75i ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze, pytanie musi być w stosunku do odpowiedzi niewątpliwe. Precyzja i jednoznaczność pytania, co wielokrotnie już podkreślano w orzeczeniach Naczelnego Sadu Administracyjnego, możliwa jest wówczas, gdy poprawna odpowiedź wynika z treści przepisów prawa. W zakresie pytania 208 doszło zatem do błędu subsumcji, bowiem nie zostały spełnione wymogi unormowane w art. 75i ust. 1 Prawa o adwokaturze, tym samym Sąd I instancji naruszył przepisy prawa procesowego uznając, iż sporne pytanie zostało skonstruowane w prawidłowy sposób.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku przyjął, że pytanie nr 220 odpowiadało kryteriom określonym w art. 75a ust. 3 Prawa o adwokaturze, z tego względu że z tego przepisu wynika wprost, iż egzamin wstępny polega na sprawdzeniu wiedzy kandydata na aplikanta adwokackiego z zakresu m.in. prawa o ustroju sądów. Sąd kasacyjny w pełni podziela to stanowisko. Za nieusprawiedliwione należy zatem uznać pogląd skarżącego, że materia tego pytania wykraczała poza zakres egzaminu.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, iż pytania nr 66, 204 i 220 zostały skonstruowane zgodnie z wymaganiami przewidzianymi w ustawie, w wobec tego Sąd I instancji nie naruszył prawa materialnego, co implikuje ocenę, że w tym zakresie prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie naruszył prawa procesowego.

Natomiast wskazanie nieprawidłowości przy sformułowaniu pytania 208 wpływa na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem skarżący uzyskał 189 punktów z testu egzaminacyjnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd i instancji powinien ponownie przeanalizować zarzuty dotyczące pytania nar 208, z uwzględnieniem wskazanych wyżej uwag oraz dokonać oceny, czy ewentualne błędne jego sformułowanie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 i 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.