Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 1957/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędzia NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant ref. stażysta Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 16 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] listopada 2003 r Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Izby Celnej na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego w kwocie 160 złotych /sto sześćdziesiąt/.


UZASADNIENIE

SA/Rz 1957/03

U z a s a d n i e n i e

Przedmiotem skargi I. W. jest decyzja Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych wydana z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...].11.2003 r., Nr [....] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].08.2003 r., Nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie 4.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał n/w przepisy:

- art. 42, art. 87 ust. 1 i ust. 3, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 pkt 6 i art. 93 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm./,

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. Nr 151, poz. 1684 z późn. zm./,

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16.05.2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów /Dz.U. Nr 120, poz. 1025 z późn. zm./,

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym /Dz. U. Nr 115, poz. 999 z późn. zm./,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył, że w dniu 13.08.2003 r. około godziny 1930 funkcjonariusz Urzędu Celnego [...] – Oddziału Celnego [...] przeprowadził kontrolę dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego przez przewoźnika I. W. samochodem marki Fiat-Duccato nr rej. [...] z przyczepą marki Chrzanowp 3H1 nr rej. [...] i stwierdził, że w/w nie posiada karty opłaty drogowej.

I. W. brak w samochodzie karty opłaty drogowej tłumaczył tym, że przyczepa przyłączona do pojazdu samochodowego do momentu wjechania na teren przejścia granicznego była ciągnięta przez inny samochód, tj. Skodę Faworit nr rej. [...]. I. W. usiłował przypiąć przyczepę z samochodu marki Fiat Duccato do innego samochodu, co udaremnił funkcjonariusz celny przez zabezpieczenie przedmiotowego samochodu wraz z przyczepą. Około godz. 2000 polski kontrahent strony B. H. skontaktował się telefonicznie, a następnie przyjechał osobiście od Oddziału Celnego, gdzie został dokładnie poinformowany o okolicznościach sprawy i obowiązujących przepisach. B. H. ponownie przyjechał do Oddziału Celnego około godz. 2330 i zawiadomił, że przywiózł pieniądze na zapłatę wymierzonej decyzją grzywny oraz kartę opłaty drogowej.

Była to karta opłaty drogowej dobowa na samochód o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony do 12 ton, EURO 0, seria i Nr [...], wydana w dniu 8.08.2003 r. Z pól wypełnionych odręcznie wynikało, że karta została wypełniona na samochód o numerze rejestracyjnym [...] i była ważna od 13.08.2003 r. do 14.08.2003 r.

Przedłożona karta opłaty drogowej była jednak wypełniona nieprawidłowo przez ominięcie pól oznaczonych literą G – godzina.

Z przeprowadzonych czynności funkcjonariusz celny sporządził protokół kontroli Nr [...] z dnia 13.08.2003 r., po czym organ I instancji wydał stosowną decyzję o nałożeniu na przewoźnika kary pieniężnej.

Paragraf 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych stanowi, że karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3 – 5, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty oraz oznaczenie emisji spalin pojazdu samochodowego. Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione, przy czym dzień i miesiąc powinien być oznaczony dwiema cyframi, a rok czterema cyframi. Godzinę przejazdu oznacza się czterema cyframi, z czego dwie pierwsze odpowiadają kolejnym godzinom w 24-godzinnym cyklu dobowym. Jedynie w przypadku karty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane. Kartę opłaty wypełnia jednostka, w której opłatę wniesiono. Wyjątek tyczy się kart dobowych i siedmiodniowych, które w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu oraz terminu ważności mogą być wypełnione przez przedsiębiorcę. Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż to określa rozporządzenie, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Z przedstawionych powodów, organ I instancji słusznie nie uznał okazanej przez B. H. karty opłaty drogowej dobowej.

Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym, kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli m. innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.

Natomiast z ustępu 3 przywołanego artykułu wynika, że odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy wykonującego przewóz w wymagane dokumenty ustawodawca nałożył na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy. Art. 89 ust. 1 pakt 3 w/w ustawy uprawnia organy celne do kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego wymienionych w art. 93 ust. 1 ustawy.

Z kolei obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych wynika z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92 w/w ustawy, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez wymaganych dokumentów lub niezgodnie z przepisami prawa podlega karze pieniężnej od 200 do 15.000 złotych, zróżnicowanej w zależności od rodzaju naruszenia.

Konkretne stawki kar określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. W załączniku do tego rozporządzenia pod liczbą porządkową 6 określono karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych w wysokości 4.000 zł. Pobór kar pieniężnych za stwierdzone naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym ma charakter obligatoryjny, a ich wysokość jest ściśle określona w przepisach prawa.

Mając to wszystko na uwadze organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego /wpłynęła do Sądu w dniu /22.12.2003 r./, skarżący I. W. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...].08.2003 r. i zarzucił, że przepis § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm./ w zakresie w jakim uzależnia uznanie karty opłaty za dokument potwierdzający wniesienie opłaty od spełnienia warunku w postaci wypełnienia wszystkich oznaczonych pól tej karty – jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W żądaniu ewentualnym wniósł o uchylenie w/w decyzji /I i II instancji/, bowiem decyzje te zostały wydane z obrazą przepisów postępowania tj. art. 8, art. 9 i 10 k.p.a.

W motywach skargi zaprzeczył, jakoby to nie posiadał przy sobie opłaty za przejazd po drogach krajowych, jak również ustalenie organu, iż kartę opłaty przywiózł dopiero J. H., polski kontrahent skarżącego. W uzasadnieniu decyzji podano błędnie inicjał imienia H. Nie jest również prawdą, że kontrolujący funkcjonariusz celny pouczył skarżącego o obowiązujących przepisach prawnych.

Wyjaśnił, iż funkcjonariusz celny niczego mu nie tłumaczył i zachował się wobec niego arogancko, zabrał mu kluczyki od samochodu i wszystkie dokumenty, w tym wypełnioną przezeń kartę opłaty drogowej PL Seria i Nr [...].

Nie jest więc prawdą, że powyższą kartę opłaty przywiózł dopiero J.H. W/w przywiózł natomiast pieniądze na zapłatę wymierzonej mu kary pieniężnej. Dopiero na żądanie J. H. Kierownik zmiany Oddziału Celnego dołączył do decyzji kartę opłaty drogowej, którą wraz z innymi dokumentami zabrał kontrolujący funkcjonariusz. Potwierdzeniem faktu posiadania przez skarżącego karty opłaty jest okoliczność, iż funkcjonariusz Straży Granicznej sprawdzał posiadanie paszportu, dowodu rejestracyjnego i kartę opłaty drogowej. Gdyby zatem nie posiadał karty opłaty, to nie zostałby dopuszczony do odprawy celnej. W toku postępowania organy nie przestrzegały ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności nie informowały skarżącego należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na jego prawa /art. 9 k.p.a./. Przede wszystkim nie pouczyły go o możliwości ustanowienia pełnomocnika. Tego rodzaju informacje były dlań niezbędne, gdyż jest cudzoziemcem, nie zna biegle języka polskiego, nie zna w ogóle polskiego prawa. W przedmiotowej sprawie przewija się nazwisko H., ale orzekające organy nie próbowały go przesłuchać i tym samym naruszyły art. 7 k.p.a.

Przyznał, że faktycznie w karcie opłaty drogowej błędnie wpisał godzinę ważności karty, gdyż dwie cyfry wpisał w jednej rubryce.

Mimo tego błędu godzina była podana, przeto bez trudu można było ustalić okres ważności karty. Tymczasem zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, taki błąd powoduje, że karta opłaty jako nieprawidłowo wypełniona, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Zdaniem skarżącego przepis ten jest niezgodny z art. 2 Konstytucji R.P., gdyż niepodobna przyjąć, aby zgodne z tym przepisem było unormowanie prawne zawarte w akcie niższego rzędu implikujące utratę ważności karty opłaty z powodu nieistotnej pomyłki.

Dodał, że zamieszczone w formularzu karty opłaty drogowej objaśnienie, nie zawiera szczegółowej instrukcji sposobu wypełniania formularza, w szczególności nie wskazuje na czym polega jego prawidłowe wypełnienie.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, iż skarżący był obecny podczas dokonywania czynności i miał możliwość wypowiedzenia się w sprawie. Był również pouczony o obowiązujących przepisach prawa oraz o obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za nieposiadanie w pojeździe podczas wykonywania transportu drogowego dowodu uiszczenia wymaganej opłaty drogowej. Wynika to z notatki służbowej z dnia 14.08.2002 r. sporządzonej przez kierownika zmiany. Skarżący podpisał również protokół kontroli z dnia 13.08.2003 r. Decyzja organu I instancji została wręczona skarżącemu po dokonanej kontroli i zawiera pouczenie o prawie wniesienia odwołania, sposobie i terminie do jego wniesienia i określa organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Po zakończeniu postępowania odwoławczego, Dyrektor Izby Celnej w piśmie z dnia 24.10.2003 r., Nr [...]/ wyznaczył stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów oraz o prawie przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek oraz odpisów.

Mimo to skarżący nie skorzystał z tej możliwości. Decyzja organu odwoławczego została stronie prawidłowo doręczona listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

Zarzut skarżącego, iż nie zna biegle języka polskiego, nie mógł mieć wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy, ponieważ w myśl art. 4 pakt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7.10.1999 r. o języku polskim /Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm./, językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski, a podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Przepisy drogowe nie przewidują odstępstwa od tej reguły. W odwołaniu skarżący podniósł, że od 1997 r. jest klientem wielu polskich firm i nigdy nie miał problemów z przewozem zakupionego towaru, zatem przy tak długim okresie współpracy z polskimi kontrahentami, a tym samym wielokrotnym dokonywaniu przewozów na terenie RP "bez większych z tym problemów" jak twierdzi skarżący, oczywistym jest, że musiał znać i przestrzegać przepisy obowiązujące w R.P. m. innymi w zakresie przewozów drogowych. Co się tyczy braku pouczenia o możliwości ustanowienia pełnomocnika w rozumieniu art. 32 k.p.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy w tej kategorii spraw nie nakładają na cudzoziemców obowiązku ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym. Ustanowienie pełnomocnika, jak i jego wybór należą do strony.

Ponieważ skarżący nie ustanowił pełnomocnika, zatem w toku postępowania był osobiście informowany o podejmowanych czynnościach.

W trakcie postępowania odwoławczego skarżący nie składał wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka H.

Okoliczności faktyczne przeprowadzonej w dniu 13.08.2003 r. odprawy celnej przedstawione zostały w notatce służbowej kierownika zmiany jak również w oświadczeniu funkcjonariusza dokonującego kontroli celnej z dnia 14.08.2003 r.

Odnośnie zarzutu w przedmiocie niezgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją R.P. objaśnił, iż ta kwestia nie leży w gestii organu odwoławczego,, gdyż organy administracji publicznej obowiązane są działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.

W końcowym fragmencie odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zasygnalizował, że nowela do ustawy o transporcie drogowym z dnia 23.07.2003 r. /Dz.U. Nr 149, poz. 1452/, która weszła w życie w dniu 28.09.2003 r. nadała nowe brzmienie art. 92 i w załączniku do ustawy określiła wykaz naruszeń obowiązków i wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia i zliberalizowała przepisy poprzez wprowadzenie odrębnej niższej kary za nie posiadanie w pojeździe miesięcznej, półrocznej i rocznej karty opłaty drogowej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli, to jednak wykonujący transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, który nie posiada w pojeździe, ale przedstawi w późniejszym czasie wypełnioną dobową lub siedmiodniową kartę opłaty drogowej obciążony jest wyższą karą, identyczną jak w przypadku wykonywania transportu lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczania opłaty drogowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Tytułem wprowadzenia należy zasygnalizować, iż z dniem 1.01.2004 r. zostały zniesione ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w ich miejsce utworzono wojewódzkie sądy administracyjne, które orzekają w pierwszej instancji (art. 85 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm/, zwanej dalej przepisami wprowadzającymi oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. przepisów wprowadzających stanowi, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/, cytowanej niżej skrótem p.s.a.

Zaskarżona decyzja była wydana przez Dyrektora Izby Celnej zatem stosownie do art. 13 § 2 p.s.a. i § 1 pkt 11 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25.04.2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości /Dz. U. Nr 72, poz. 652/, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie był właściwy do rozpoznania skargi na przedmiotową decyzję.

Zgodnie z art. 1 § 2 powołanej na wstępie ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z reguły istota kontroli sądowej polega na sprawdzeniu czy organ, który wydał zaskarżoną decyzję zebrał odpowiedni do przepisów materiał dowodowy i czy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego z konkretnymi przepisami prawa.

Zgodnie z art. 133 § 1 p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych.

Sąd ten może również przeprowadzić z urzędu lub na wniosek stron dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie /art. 106 § 3 p.s.a./.

Skarżący w skardze, jak również w toku postępowania sądowego nie wnosił o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów. Jego pełnomocnik do doręczeń J. H. w piśmie z dnia 13.09.2004 r. skierowanym do Sądu wniósł o odroczenie rozprawy sądowej i nadmienił, że w przypadku uwzględnienia przez Sąd tego wniosku "na najbliższym posiedzeniu złożymy z Panem I. W. wniosek o dopuszczenie nowych dowodów w toczącej się skardze".

Uprawnienie pełnomocnika do doręczeń o jakim mowa w art. 299 § 1 p.s.a. ogranicza się jedynie do przyjmowania pism procesowych i sądowych dla strony zamieszkałej za granicą. Oznacza to, iż pełnomocnik do doręczeń nie jest uprawniony do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym, a tym samym do składania wniosków o odroczenie rozprawy, wniosków dowodowych lub innych.

Takie uprawnienia mają tylko pełnomocnicy procesowi w rozumieniu art. 34 i 35 p.s.a.

Na marginesie należy nadmienić, iż pełnomocnikiem procesowym strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne.

Natomiast pełnomocnikiem przedsiębiorcy może być również pracownik jednostki albo jej organu nadrzędnego /art. 35 § 1 i 2 p.s.a./.

J. H. do wymienionego kręgu osób nie należy, przeto nie mógłby być pełnomocnikiem procesowym skarżącego.

Doręczając skarżącemu wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie doręczył mu równocześnie pisemne pouczenie o możliwości ustanowienia pełnomocnika procesowego z wyjaśnieniem kto może być takim pełnomocnikiem /K. 10 akt sądowych/.

Skarżący nie ustanowił pełnomocnika procesowego, a tylko pełnomocnika do doręczeń w osobie J. H. /K. 18/. Skoro pełnomocnik do doręczeń nie jest uprawniony do reprezentowania strony przed sądem, zatem wniosek J. H. o odroczenie rozprawy był niedopuszczalny.

Z art. 87 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6.09.2001 o transporcie drogowym /Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm./ wynika, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego z zastrzeżeniem ustępu 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m. innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych.

Do tego rodzaju kontroli uprawnieni są również funkcjonariusze organów celnych, co wynika z art. 89 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy o transporcie drogowym. Minister Infrastruktury na podstawie delegacji ustawowej zamieszczonej w art. 89 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, wydał w dniu 16.05.2002 r. rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów /Dz. U. Nr 120, poz. 1025 ze zm./. Z paragrafu 5 ust. 1 i 1a oraz § 7 ust. 1 tego rozporządzenia w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie zmieniające z dnia 27.11.2002 r. /Dz. U. Nr 205, poz. 1735/ wynika, że w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości uzasadniających nałożenie kary pieniężnej, uprawniony funkcjonariusz sporządza protokół z czynności kontrolnych według wzoru zamieszczonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Protokół kontroli podpisują kontrolujący i kontrolowany /§ 5 ust. 2 rozporządzenia.

Z przywołanych przepisów wynika zdaniem Sądu konkluzja, iż protokół z kontroli stanowi podstawowy dowód stwierdzający rodzaj nieprawidłowości ujawnionej w toku kontroli.

Z protokołu kontroli z dnia 13.08.2003 r., Nr [...] /K. 1-2 akt administracyjnych/ wynika, że przedsiębiorca zagraniczny i równocześnie kierowca samochodu marki Fiat Ducato z przyczepą I. W. nie posiadał przy sobie dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Masa całkowita samochodu i przyczepy wynosiła 4150 kg. Protokół podpisali skarżący i kontrolujący funkcjonariusz. Szczegółowe okoliczności związane z przedmiotową kontrolą według wersji organu są przedstawione w notatkach służbowych z dnia 14.08.2003 r., sporządzonych przez funkcjonariusza celnego dokonującego kontroli i przez kierownika zmiany Oddziału celnego /K. 6 i 10-11 akt administracyjnych/ i zostały powtórzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na podstawie tych notatek organ odwoławczy ustalił, iż J. H. /kontrahent skarżącego/ w dniu 13.08.2003 r. około godz. 2330 przywiózł pieniądze /4000 zł/ w celu zapłaty wymierzonej w decyzji kary pieniężnej oraz dobową kartę opłaty drogowej, którą dołączono do akt sprawy. W odwołaniu oraz w skardze skarżący zarzucił, że w czasie kontroli nie wyjaśniono mu jaka zaistniała nieprawidłowość, a dopiero po przyjeździe na przejście graniczne J. H. okazało się, że dokumenty miał kompletne i prawidłowe, czyli posiadał przy sobie dobową opłatę za przejazd po drogach krajowych.

Z załączonej do akt administracyjnych /K. 7/ karty opłaty drogowej wynika, iż jest to dobowa karta opłaty drogowej w rozumieniu § 3 i § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych /Dz. U. Nr 150, poz. 1684/. Była ona wydana przez Polski Związek Motorowy [...] – spółkę komandytową w R. – Delegaturę Graniczną w M. w dniu 8.08.2003 r.

Została wypełniona na samochód nr rejestracyjny [...], czyli na samochód Fiat Ducato i podano w niej, iż jest ważna od 13.08.2003 r. godz. 1030 do 14.08.2003 r. godz. 1030. Godzinę 10 wpisano w jednej rubryce "G", zaś druga rubryka "G" jest niewypełniona, zaś zgodnie z § 5 ust. 4 ostatnio wymienionego rozporządzenia w pierwszej rubryce "G" należało wpisać liczbę "1", a w drugiej rubryce "G" liczbę "0". Zamieszczone na tej karcie objaśnienie nie zawiera informacji co do sposobu wypełnienia karty. Skarżący w odwołaniu nie przedstawił żadnych wniosków dowodowych na okoliczność, iż w czasie kontroli posiadał przy sobie wyżej opisaną kartę opłaty drogowej.

J. H. nie był obecny przy kontroli, zatem nie było podstaw, aby organ odwoławczy dopuścił z urzędu dowód jego zeznań w charakterze świadka.

Natomiast w skardze zarzucił, iż jego oświadczenie zawarte w protokole kontroli z dnia 13.08.2003 r. w rubryce "oświadczenie osoby kontrolowanej" świadczy, iż posiadał przy sobie wszystkie wymagane dokumenty. Zamieszczone w tej rubryce oświadczenie jest zanotowane w języku rosyjskim lub ukraińskim, nie zostało przetłumaczone na język polski, a w notatkach służbowych z dnia 14.08.2003 r. sporządzonych przez funkcjonariuszy celnych nie odniesiono się do tego oświadczenia.

Organ odwoławczy na poruszoną kwestię również nie zwrócił uwagi, chociaż zdaniem Sądu mogła ona mieć istotne znaczenie w sprawie, a także decydować czy przesłuchanie z urzędu J. H. w charakterze świadka byłoby w ogóle potrzebne.

W takim stanie rzeczy, Sąd nie mógł dokonać zupełnej oceny podstawowego dokumentu w sprawie.

Trafnie natomiast organ odwoławczy powołał się na art. 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7.10.1999 r. o języku polskim /Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm./, z których wynika, że przy wykonywaniu zadań publicznych funkcjonariusze tych organów posługują się językiem polskim i dokonują wszelkich czynności w tym języku. W związku z tym wszelkie pouczenia kierowane do cudzoziemców powinny być udzielane w języku polskim. Słusznie również organ odwoławczy powołał się na stwierdzenie skarżącego zawarte w odwołaniu /K. 13 akt administracyjnych/, że wielokrotnie przekraczał granicę w M. i z dokumentami nigdy nie miał problemu, ale tym razem celnik je zakwestionował. Przy takim stwierdzeniu skarżący powinien wiedzieć, iż na określone pojazdy kierowca powinien posiadać przy sobie dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W takim stanie rzeczy zarzut, iż nie znał w tym zakresie prawa polskiego jest wątpliwy, a po drugie nie ma znaczenia w sprawie, bowiem każdy cudzoziemiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązany jest przestrzegać prawa polskiego.

Po wydaniu decyzji przez organ I instancji z dnia [...].08.2003 r. została zmieniona ustawa z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym /Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późn. zm./. Ustawa zmieniająca weszła w życie z dniem 28.09.2003 r. /Dz. U. z 2003 r., Nr 149, poz. 1452/. Wprowadzono do ustawy o transporcie drogowym załącznik określający wykaz naruszeń obowiązków i warunków, o którym mowa w art. 92 ust. 1 oraz określono wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. Wskazana zmiana stanu prawnego obowiązywała w dacie wydania zaskarżonej decyzji /[...].11.2003 r./.

Wprowadzona zmiana w stosunku do stanu poprzedniego określonego przepisami Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym /Dz. U. Nr 115, poz. 999 ze zm./ obniżyła karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych z kwoty 4000 zł do kwoty 3000 zł, a ponadto ustaliła karę pieniężną w kwocie 200 zł za nie posiadanie w pojeździe karty opłaty drogowej miesięcznej, półrocznej i rocznej wykupionej najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień kontroli. Kara w kwocie 200 zł nie dotyczy dobowej karty drogowej i nieposiadanie takiej karty w pojeździe w czasie kontroli jest równoznaczne z nieuiszczeniem opłaty za przejazd po drogach krajowych. Tak to również traktowano w poprzednim stanie prawnym.

Zaostrzenie do kart dobowych podyktowane jest tym, że przedsiębiorca w celu uniknięcia wyższej kary może taką kartę wykupić i wypełnić po kontroli, albo posiadaną niewypełnioną kartę wypełnić po kontroli.

Organ II instancji rozpatruje sprawę powtórnie w granicach sprawy określonej przez organ I instancji.

Jeżeli po wydaniu decyzji przez organ I instancji zmieni się stan prawny, to wówczas organ odwoławczy stosuje prawo obowiązujące w chwili orzekania, chyba, że istnieje przepis przejściowy nakazujący stosować przepisy jakie obowiązywały w dacie wydania decyzji przez organ I instancji.

Powyższa nowela takiego przepisu nie zawiera, przeto w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy powinien zastosować nowe prawo.

Organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie nie brał pod uwagę zmienionego stanu prawnego i tym samym naruszył zasadę praworządności określoną w art. 7 K.p.a.

Naruszenie zasady ogólnej K.p.a. stanowiło w tym przypadku samoistną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z przedstawionych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera "a" i "c" w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 przepisów wprowadzających.

Sąd nie zastosował art. 152 p.s.a., ponieważ kara pieniężna została uiszczona, a ewentualny zwrot takiej kary w całości lub w części następuje w osobnym trybie /art. 93 ust. 6 ustawy o transporcie drogowym/.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ odwoławczy uwzględni n/w wskazówki:

1) ustali w języku polskim treść oświadczenia skarżącego zawartego w protokole kontroli z dnia 13.08.2003 r. i w zależności od tego rozważy celowość dopuszczenia dowodu z zeznań świadka J. H.

2) przy stosowaniu prawa materialnego weźmie pod uwagę wskazówki zamieszczone w rozważaniach Sądu.