Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1150/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 24 par. 3, art. 142
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6 pkt 16, art. 78 ust. 4 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par. 18 ust. 1 pkt 2 lit. b), par. 19
journal: Dz.U. 2013 poz 461
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb  Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 20 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 roku sprawy ze skargi V. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. D.-Ł. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. oraz art. 6 pkt 16, art. 98 i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz.182 ze zm.) – powoływanej także jako "ustawa" – utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...], ustalającej V. C. - stanowiącej rodzinę zastępczą spokrewnioną dla Z. S. - należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania dziecka za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia [...] w łącznej wysokości 1.149,27 zł.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że decyzją z dnia [...], znak: [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. przyznał V. C. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej. Pismem z dnia 2 stycznia 2012r., znak: [...], organ pierwszej instancji poinformował V. C., iż z dniem 1 stycznia 2012r. weszła w życie ustawa z dnia 9 czerwca 2011r., o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887). W piśmie tym organ pouczył rodzinę zastępczą o możliwości złożenia wniosku o przyznanie świadczenia na utrzymanie dziecka na dotychczasowych zasadach, precyzując jednocześnie, że w przypadku niezłożenia wniosku w wyznaczonym terminie, przyznanie świadczenia nastąpi na nowych zasadach, tj. ustawy o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W dniu 23 stycznia 2012r. V. C. wystąpiła do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka - Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2009r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. nr 175 z 2009r., poz.1362 ze zm.).

Wobec powyższego Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., decyzją z dnia [...], znak: [...], w wygasił z dniem [...] własną decyzję z dnia [...], znak: [...], przyznającą V. C. pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej oraz przyznał rodzinie zastępczej spokrewnionej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka - Z. S. od dnia 1 marca 2012r. w wysokości 988,20 zł miesięcznie do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości. Świadczenie przyznano w oparciu o przepis art. 78 ust. 1, ust. 2, ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej.

Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że ojciec małoletniej Z. S. - P. S. zobowiązany jest do alimentacji dziecka. Ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wyroku Sądu Rejonowego w Z., III Wydział Rodzinny i Nieletnich z [...], sygn. akt [...], wynikało, iż alimenty należne od P. S. na rzecz jego małoletniej córki Z. S. ustalone ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Z. w dniu [...] w sprawie sygn. akt [...] zostały podwyższone z kwoty 300,00 zł do kwoty 400,00 zł miesięcznie, płatne do 10-go każdego miesiąca do rąk matki uprawnionej P.C., poczynając od dnia 1 sierpnia 2012r. Jak wynikało natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego w Z. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt [...], V. C. z racji pełnienia wobec małoletniej Z. S. funkcji rodziny zastępczej posiadała legitymację do odbioru w jej imieniu świadczenia alimentacyjnego.

W dniu 30 sierpnia 2013r. do organu I instancji wpłynęło zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. o wyegzekwowanych kwotach od dłużnika P. S. i przekazanych wierzycielowi Z. S., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego V. C. w okresie od dnia 15 grudnia 2011r. do dnia 22 sierpnia 2013r. oraz od dnia 1 września 2013r. do dnia 12 listopada 2013r. Po uzyskaniu powyższej informacji organ I instancji decyzją z dnia [...], nr [...], zmienił własną decyzję z dnia [...], nr [...], w ten sposób, że przyznano rodzinie zastępczej spokrewnionej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S.: a) w miesiącu grudniu 2011r. w wysokości 598,91 zł, b) w miesiącu styczniu 2012r. w wysokości 607,17 zł, c) w miesiącu lutym 2012r. w wysokości 609,27 zł, d) w miesiącu marcu 2012r. w wysokości 624,42 zł, e) w miesiącu kwietniu 2012r. w wysokości 598,32 zł, f) w miesiącu maju 2012r. w wysokości 606,30 zł, g) w miesiącu czerwcu 2012r. w wysokości 988,20 zł, h) w miesiącu lipcu 2012r. w wysokości 900,67 zł, i) w okresie od dnia 1 sierpnia 2012r. do dnia 31 października 2012r. w wysokości 838,20 zł, j) w miesiącu listopadzie 2012r. w wysokości 639,06 zł, k) w miesiącu grudniu 2012r. w wysokości 630,93 zł, l) w miesiącu styczniu 2013r. w wysokości 694,27 zł, m) w miesiącu lutym 2013r. w wysokości 636,16 zł, n) w miesiącu marcu 2013r. w wysokości 610,72 zł, ń) w miesiącu kwietniu 2013r. w wysokości 784,08 zł, o) w okresie od dnia 1 maja 2013r. do dnia 31 sierpnia 2013r. w wysokości 788,20 zł, p) w okresie od dnia 1 września 2013r. do dnia 30 września 2013r. w wysokości 988,20 zł, r) w okresie od dnia 1 października 2013r. do dnia 31 października 2013r. w wysokości 945,37 zł, s) począwszy od dnia 1 listopada 2013r. świadczenie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. przysługuje w wysokości 988,20 zł do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, nie dłużej jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletniości. W punkcie drugim organ ustalił kwotę nienależnie pobranego świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka - Z. S. za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. i za miesiąc październik 2013r. w wysokości 5.599,15 zł. W punkcie trzecim orzekł o potrącaniu kwoty nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. i za miesiąc październik 2013r. w wysokości 5.599,15 zł z bieżących wypłat.

W wyniku odwołania V.C., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], znak: [...], uchyliło powyższą decyzję organu I instancji z dnia [...] w części dotyczącej zmiany wysokości świadczenia przyznanego rodzinie zastępczej spokrewnionej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. w miesiącu grudniu 2011r., styczniu 2012r. i lutym 2012r. (pkt 1 ppkt a, b, c sentencji zaskarżonej decyzji), w części dotyczącej nienależnie pobranego świadczenia (pkt 2 sentencji decyzji) oraz w części dotyczącej potrącania kwoty nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 31 sierpnia 2013r. i za miesiąc październik 2013r. w wysokości 5.599,15 zł z bieżących wypłat (pkt 3 sentencji decyzji) i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji. W pozostałym zakresie, to jest w części dotyczącej ponownego przeliczenia wysokości świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka - Z. S. w rodzinie zastępczej spokrewnionej w okresie od dnia 1 marca 2012r. Kolegium utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

Uwzględniając wskazania zawarte w opisanej powyżej decyzji Kolegium z dnia [...], znak: [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. decyzją z dnia [...], nr [...], ustalił rodzinie zastępczej spokrewnionej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 29 lutego 2012r w łącznej wysokości 1.149,27 zł.

Od decyzji organu I instancji z dnia [...] V. C. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które decyzją z dnia [...], znak: [...] uchyliło opisaną powyżej decyzję Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. z uwagi na brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważyć możliwość wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, zwłaszcza, jeżeli w danej sprawie zaistnieją okoliczności szczególne (art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej).

Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. ustalił rodzinie zastępczej spokrewnionej należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego na pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. za okres od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 29 lutego 2012r w łącznej wysokości 1.149,27 zł. Od tej decyzji V. C. złożyła odwołanie.

Mając powyższe na uwadze Kolegium powołało się na treści przepisu art. 78 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego podstawę prawną przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej i podkreśliło, że uprawnienie do pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka może wobec tego nabyć i zachować tylko osoba, która spełnia wszystkie warunki przewidziane w ustawie. W celu zapobiegania nieprawnie pobieranej pomocy pieniężnej ustawodawca wprowadził zasadę zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Obowiązek zwrotu jest zatem instytucją zapobiegającą pobieraniu świadczeń przez osoby do nich nieuprawnione.

Dalej organ II instancji wyjaśnił, że kwestię nienależnie pobranych świadczeń reguluje przepis art. 98 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z powyższym przepisem świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Postanowienia art. 104 ust. 4, do którego odsyła art. 98 ustawy mają zastosowanie wprost. Przepis art. 6 pkt 16 tej ustawy definiuje pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego" stanowiąc, iż świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu należności podlegającej zwrotowi ustala się w drodze decyzji administracyjnej. "Świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać, określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechanie).

Kolegium wyjaśniło, że pojęcie świadczenia nienależnie pobranego zawarte w art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej pozostaje w ścisłej korespondencji z art. 109 tej ustawy, zgodnie z którym osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia. Powyższa regulacja nie kreuje obowiązku informowania o wszelkich zmianach zaistniałych w sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej osoby korzystającej z pomocy, a jedynie tych, które mają związek z podstawą przyznania świadczenia i wobec tego rodzaju informacji należy analizować element świadomości osoby w zaniechaniu powiadomienia właściwego organu o zmianach.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzja Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., działającego z upoważnienia Starosty [...], z dnia [...], nr [...], przyznająca rodzinie zastępczej spokrewnionej pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka Z. S. zawierała stosowne pouczenie o obowiązku świadczeniobiorcy informowania organu wypłacającego świadczenie o każdej zmianie jego sytuacji mającej wpływ na prawo do świadczeń oraz o konieczności zwrotu świadczeń w przypadku ich nienależnego pobrania. W ww. pouczeniu wskazano, iż rodzina zastępcza jest zobowiązana do informowania organu o każdej zmianie okoliczności, mających wpływ na wysokość pomocy pieniężnej pod rygorem zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, w szczególności o zmianie sytuacji dochodowej dziecka. Powyższą decyzję V. C. odebrała w dniu 1 lipca 2011r. Wobec tego należy uznać, że przyjęła do wiadomości jakie obowiązki ciążą na niej w związku z pobieraniem świadczenia. W ocenie organu odwoławczego skarżąca, pomimo posiadania stosownej wiedzy w zakresie zasad przyznawania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej oraz mając świadomość ciążącego na niej obowiązku informowania organu wypłacającego świadczenie o zmianie sytuacji dochodowej dziecka w związku z uzyskaniem dochodu w okresie od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 29 lutego 2012r tytułem alimentów na rzecz Z. S. od jej ojca P. S., powiadomienia takiego nie dokonała. Uzyskanie dochodu z tytułu alimentów, skutkowało niewątpliwie zmianą sytuacji dochodowej rodziny, czego skarżąca musiała mieć świadomość.

Kolegium podkreśliło, że w okresie od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia 29 lutego 2012r V. C. otrzymała tytułem alimentów kwotę 2.298,52 zł, a 50% tej kwoty stanowiło 1.149,26 zł. We wskazanym powyżej okresie V. C. otrzymywała świadczenie na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S. umieszczonej w rodzinie zastępczej w wysokości 988,20 zł miesięcznie, co oznaczało, iż łącznie w tym okresie otrzymała świadczenie 2.964,60 zł. Zgodnie natomiast ze wskazanymi powyżej wytycznymi zawartymi w ustawie o pomocy społecznej powyższe świadczenie winno zostać pomniejszone o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka, z tytułu otrzymanych w tym okresie alimentów i tak: w miesiącu grudniu 2011r. V. C. przysługiwało świadczenie w wysokości 598,90 zł, w miesiącu styczniu 2012r. w wysokości 607,16 zł oraz w miesiącu lutym 2012r. w wysokości 609,27 zł. Ze zsumowania powyższych kwot świadczenia wynikało, iż V. C. w omawianym okresie winna otrzymać świadczenie łącznie w wysokości 1.815,33 zł. Organ odwoławczy uznał, że szczegółowe rozliczenie wysokości powyższego świadczenia w poszczególnych miesiącach w okresie od dnia 1 grudnia 2011r. do dnia [...] dokonane przez organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i odpowiada prawu. Ponadto organ I instancji prowadził postępowanie w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zdrowotnej skarżącej, pod kątem możliwość wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z notatki służbowej starszego specjalisty pracy socjalnej koordynatora PCPR w Z. z dnia 31 lipca 2014r. wynikało, iż w dniu 22 lipca 2014r. poinformowano skarżącą o treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. V. C. nie wyraziła jednak zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z uwagi na toczące się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Pismem z dnia 13 sierpnia 2014r. organ I instancji wezwał V. C. do stawienia się w siedzibie organu w celu sporządzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, a pismem z dnia 3 września 2014r. zawiadomił o możliwości złożenia wszelkich wniosków dowodowych oraz dokumentów dotyczących sytuacji osobistej i majątkowej rodziny zastępczej. Natomiast złożonym do organu piśmie z dnia 18 sierpnia 2014r. skarżąca wskazała, iż nie będzie składać żadnych wyjaśnień ani dokumentów w powyższej sprawie. W związku z tym organ I instancji prawidłowo ustalił należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów utrzymania dziecka.

Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego złożyła V. C., podnosząc okoliczności związane z nieprawidłowym naliczeniem świadczenia, uznanym za nienależnie pobrane oraz nierozpoznaniem jej wniosku o wyłączeniu Zastępcy Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. M. K.. Wskazując na nieprawidłowości w funkcjonowaniu organu I instancji i osobiste zaangażowanie zastępcy jego dyrektora w dyskredytowaniu skarżącej oraz jej konkubenta podniosła, iż wydana decyzja stanowi "nadużycie władzy".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach.

W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Jakkolwiek bowiem w dacie orzekanie, kwestie związane z nienależnie pobranymi świadczeniami pieniężnymi na potrzeby rodzin zastępczych regulowały już przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, świadczenie, którego dotyczy niniejsze postępowanie zostało przyznane przed jej wejściem w życie w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej. Trafne jest zatem uczynienie podstawą działań związanych z uznaniem świadczeń za nienależnie pobrane, przepisów tejże ustawy. W myśl art. 98 ustawy o pomocy społecznej natomiast, świadczenia nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Za świadczenia nienależnie pobrane uważa się świadczenia pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej (art. 6 pkt 16 ustawy).

Z akt sprawy wynika, iż V. C., decyzją Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. z dnia [...] uzyskała pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania Z. S., przy deklarowanym braku dochodów własnych małoletniej. Jednocześnie w decyzji wspomnianej pouczona została o obowiązku informowania o każdorazowej zmianie okoliczności, mających wpływ na wysokość przyznanej pomocy pieniężnej.

Jak natomiast wynika z zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. w okresie od 1 grudnia 2011r. do 29 lutego 2012r. skarżącej przekazana została kwota 2.298,52,-zł. tytułem alimentów, należnych Z. S.

Zgodnie zaś z treścią art. 78 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w oparciu o który V. C. przyznana została pomoc pieniężna na częściowe pokrycie kosztów utrzymania małoletniej Z. S., jej wysokość pomniejszana być winna o kwotę odpowiadającą 50 % dochodu dziecka, nie mniej jednak niż 20 % podstawy.

Powzięcie zatem wiadomości o uzyskiwanych przez małoletnią dochodach (alimentach), skutkowało wszczęciem postępowania w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. W jego toku, pismem z dnia 19 sierpnia 2014r. V. C. wniosła o wyłącznie M.K. Zastępcy Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie od rozpoznania sprawy, wskazując na liczne nieprawidłowości w kierowaniu przezeń wspomnianą instytucją oraz pozostawanie w sporze ze skarżącą i jej konkubentem.

Wniosek ten nie został rozpoznany w toku postępowania przed organem I instancji. Okoliczności z nim związane nie stały się także przedmiotem analizy organu odwoławczego, pomimo zarzutów w tym zakresie, formułowanych w odwołaniu.

Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, zgłoszenie wniosku o wyłączenie pracownika administracji publicznej od udziału w postępowaniu, nawet przy braku podstaw do jego uwzględnienia, rodzi obowiązek po stronie właściwych organów administracji do jego rozpoznania. W razie złożenia takiego wniosku wydanie decyzji w sprawie może nastąpić dopiero po uprzednim rozstrzygnięciu tego wniosku. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2007r., sygn. akt I OSK 281/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 29 maja 1990r., sygn. akt SA/Po 1555/98, ONSA 1990/2-3/44 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z dnia 19 października 2009r., II SA/Kr 591/09 w Gliwicach z dnia 3 lipca 2014r. dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)

Decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty wydana bez rozpatrzenia wniosku o wyłączenie pracownika, jest dotknięta wadą procesową, mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do ograniczenia możliwości korzystania z procesowej instytucji wyłączenia pracownika organu czy też samego organu na danym etapie załatwienia sprawy z naruszeniem zasady działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa (art. 6 i 7 k.p.a.). Oceny wspomnianej nie zmienia okoliczność, iż postanowienie w przedmiocie wyłączenia nie podlega osobnemu zaskarżeniu. Można je bowiem kwestionować w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.)

Przepis art. 24 § 3 k.p.a. ma charakter gwarancyjny - służyć ma zapewnieniu bezstronnego wykonywania czynności w postępowaniu administracyjnym. Jego istotą jest eliminacja nawet jedynie potencjalnych wątpliwości co do braku bezstronności pracownika organu czy biegłego. Dla zastosowania art. 24 § 3 k.p.a. wystarczy przy tym uprawdopodobnienie istnienia okoliczności mogących wywoływać wątpliwość co do bezstronności, a nie okoliczności powodujących stronniczość. Fakt, iż formułowane przez skarżącą w toku postępowania pisma wskazują na jej wyjątkowo negatywne i nierzadko obraźliwe nastawienie do większości funkcjonujących w Z. instytucji i organów, nie wyłącza sam w sobie obowiązku traktowania formułowanych przezeń wniosków procesowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Inną kwestią jest bowiem ocena zasadności tak sformułowanego wniosku, inną zaś jego konsekwentne przemilczanie. Z uwagi natomiast na fakt, iż wniosek V.C. o wyłącznie M. K. nie został rozpoznany, wydana przez niego w imieniu organu decyzja dotknięta jest istotną wadą procesową, która mogła mieć wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z uwagi na zaś na charakter stwierdzonego uchybienia, przedwczesne i niecelowe byłoby odnoszenie się do tych spośród zarzutów skargi, które odnoszą się do materialnej prawidłowości wydanej decyzji. Merytoryczna ocena zasadności stanowiska organów będzie bowiem możliwa dopiero po prawidłowo przeprowadzonym przezeń postępowaniu.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a stwierdzono natomiast, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit b i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz.461.), orzeczono zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające z poszanowaniem zasad obowiązującej procedury.

ms