Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 888/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II w dniu 12 października 2010 r. sprawy ze skargi [...] S.A. we [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział we [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Nakazem z dnia [...] nr rej. [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. Oddział we W., na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r., Nr 89, poz. 589), nakazał spółce A. we W. umieszczenie pracownika J. K. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 237, poz. 1656).

W uzasadnieniu podjętego aktu organ wyjaśnił, że J. K. jest zatrudniony na stanowisku technika utrzymania ruchu wydziału ługu sody kaustycznej P-12 oraz, że praca na tym stanowisku polega m.in. na prowadzeniu rozruchu mechanicznego i technologicznego, nadzorowaniu prac remontowych i dokonywaniu odbiorów, analizie zaburzeń, zabezpieczeniu maszyn i urządzeń przed awariami, kontroli stanu użytkowanych urządzeń i maszyn oraz zapewnieniu bezpieczeństwa ich funkcjonowania. Realizacja tych obowiązków wiąże się z organizowaniem procesów pracy, kontrolą oraz wydawaniem decyzji i poleceń, także pracownikom bezpośrednio obsługującym maszyny i urządzenia produkcyjne i sterującym i procesem produkcyjnym. Do J. K. należy m.in. decyzja o zatrzymaniu bądź uruchomieniu instalacji, interpretowanie zaistniałych zaburzeń oraz wypracowywanie rozwiązań tychże zaburzeń. Uczestniczy on bezpośrednio (jednak na szczeblu nadzoru) w sterowaniu procesem i obsłudze urządzeń. W ocenie organu, na terenie wydziału P-12, istnieje potencjalna możliwość wystąpienia wskutek awarii bardzo poważnych poparzeń chemicznych ze skutkiem śmiertelnym oraz znacznych uszkodzeń instalacji technologicznej. Niebezpieczne substancje i mieszaniny znajdują się na wydziale P-12 " w ruchu" są tam przetłaczane, cyrkulowane przy pomocy pomp i układów rurociągów przesyłowych. Oznacza to, że ilość punktów, z których może dojść do wycieku mediów jest znaczna.

Powołując się na zasady kwalifikacji prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze zawarte w poradniku CIOP organ wskazał, że prace wymienione w poz. 14 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, to prace " wykonywane na instalacjach technologicznych lub obiektach technicznych, na których awaria techniczna, w rozumieniu ustawy o stanie klęski żywiołowej, może spowodować poważne skutki, równoważne skutkom poważnych awarii, określonym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie poważnych awarii objętych obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2003 r., Nr 5, poz. 58) i które nie są zaliczone do kategorii dużego lub zwiększonego ryzyka. Zgodnie z § 2 pkt 2 i 3 w/w rozporządzenia, obowiązkiem takim objęte są, jak wyjaśnił organ, m.in. awarie, które były następstwem uwolnienia się w trakcie magazynowania lub transportu dowolnej ilości, co najmniej jednej z substancji niebezpiecznych, decydujących o zaliczeniu zakładu do zakładu o dużym ryzyku wystąpienia awarii albo dowolnej substancji, która ze względu na swoje właściwości lub ilości może być niebezpieczna dla życia i zdrowia ludzi lub środowiska, prowadząc przynajmniej do jednego ze skutków, spośród rodzajów skutków, o których mowa w pkt 2 lit. a-d w/w rozporządzenia.

Zdaniem organu, prace technika utrzymania ruchu Wydziału P 12, błędne decyzje lub brak właściwych decyzji mogą stwarzać zagrożenie taką awarią techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego lub powodować skutki, równoważne skutkom poważnych awarii. Wykonywanie tych prac w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, wymaga szczególnej odpowiedzialności, a także szczególnej sprawności psychofizycznej, która z wiekiem ulega pogorszeniu się wskutek procesu starzenia się, mogąc przed osiągnięciem wieku emerytalnego powodować istotne ograniczenie bezpiecznego wykonywania tego rodzaju pracy. Pracę więc na tym stanowisku należy zakwalifikować do prac o szczególnym charakterze, o których mowa w pozycji 14 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Od powyższego nakazu Inspektora Pracy spółka A. wniosła odwołalnie, domagając się uchylenia go w całości i orzeczenia co do istoty sprawy lub ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że jak chodzi o technika utrzymania ruchu w Wydziale P-12 p. J. K., który jak podano w uzasadnieniu do w/w Decyzji Nakazowej Państwowy Inspektor Pracy, nadzoruje prace remontowe, to istotnym jest, że zgodnie z obowiązującymi w spółce A. procedurami na czas remontu zarówno poszczególne urządzenia jak i węzły technologiczne są wystudzane i opróżniane z niebezpiecznych substancji. Prace remontowe podejmują firmy remontowe tylko na podstawie Pisemnego Zezwolenia Jednorazowego, które wydaje gospodarz obiektu po uprzednim sprawdzeniu poprawności przygotowania do remontu maszyny lub węzła technologicznego.

W związku z tym pracownik nie może spowodować poważnej awarii technicznej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Technik Utrzymania Ruchu nie podejmuje samodzielnie decyzji o zatrzymaniu lub uruchomieniu instalacji (nie ten stopień decyzyjny). Błędne decyzje pracownika lub brak decyzji nie spowodują awarii technicznej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego z powodu zabezpieczeń technicznych i organizacyjnych stosowanych na tej instalacji. Tym samym stanowisko to nie może być zakwalifikowane do pracy o szczególnym charakterze na podstawie p-tu 14 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Wskazano, że proces otrzymywania ługu sodowego jest typowym procesem technologicznym polegającym na stopniowym zatężaniu ługu sodowego, a instalacja ta nie jest zaliczana do ZDR lub ZZR. Wymienione w/w Decyzji Nakazowej inne substancje znajdujące się w Wydziale P-12 jak podchloryn sodowy, wodór, metan, olej grzewczy dyphil, z powodu swoich właściwości są niebezpieczne dla człowieka. Jednak w poradniku do ustawy o emeryturach pomostowych (materiał CIOP- w rozdziale 1 str. 5) jest zapisane, że ustawa o emeryturach pomostowych nie dotyczy problematyki pracy w warunkach oddziaływania czynników szkodliwych środowiska pracy, takich jak: substancje chemiczne oraz czynników niebezpiecznych, które nie stawiają przed pracownikami wymagań przekraczających poziom ich możliwości ograniczony w wyniku starzenia. Dotyczy to wszystkich pracowników zatrudnionych w Wydziale P-12.

W związku z powyższym nie jest możliwe wystąpienie poważnej awarii technicznej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego będącej następstwem utraty cech sensomotorycznych w wyniku starzenia się pracownika. Odwołująca spółka wskazała, że ustawa o emeryturach pomostowych, w art. 3 określa jakie prace uznawane są w jej świetle za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Definicje użyte w tymże artykule mają jednak charakter ogólny, szczególny wykaz prac uznanych w świetle w/w ustawy za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze zawierają odpowiednio załączniki nr 1 i 2 do tej ustawy. To właśnie te szczegółowe uregulowania powinny być punktem odniesienia do określenia czy w danym przypadku mamy do czynienia z pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W przedmiotowej sprawie odnieść się tylko należy do pracy o szczególnym charakterze, konkretnie do przypadku wymienionego w punkcie 13 załącznika nr 2 przedmiotowej ustawy, który za pracę o szczególnym charakterze uznaje "pracę przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego". Ustawa zarówno w treści art. 3 ust. 3, jak też w w/w punkcie załącznika nr 2, posługuje się pojęciem bezpieczeństwa publicznego, nie zawiera jednak definicji tego pojęcia, która określałaby czym jest bezpieczeństwo publiczne w rozumieniu tej ustawy. Ustawa ta również nie zawiera jakiegokolwiek odesłania do innych przepisów prawa, w zakresie rozumienia pojęcia bezpieczeństwa publicznego. Dlatego też wykładni pojęcia "bezpieczeństwo publiczne" należy dokonać w oparciu o potoczne jego rozumienie, które zdaniem odwołującej oznacza nic innego jak tylko bezpieczeństwo życia i zdrowia mieszkańców żyjących w okolicach zakładu a także bezpieczeństwo ich mienia jak też mienia publicznego. Odwołująca podkreśliła, że w związku z zastosowaniem odpowiednich procedur zabezpieczających istnieje bardzo mała szansa na wystąpienie awarii. Podobnie, zastosowanie odpowiednich urządzeń, procedur oraz zabezpieczeń, eliminuje praktycznie do zera możliwość wystąpienia negatywnych skutków ewentualnej awarii, a co za tym idzie nie stanowi żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu jak wyżej zostało to przedstawione. Rozszczelnienie zbiorników z ługiem i podchlorynem sodu, nie stwarza zagrożenia dla środowiska, ponieważ w przypadku jakiegokolwiek wycieku, znajdzie się on na specjalnej betonowej tacy, której zadaniem jest odprowadzanie wycieku dwoma pompami do Podoczyszczalni Ścieków, która to instalacja może przyjąć całą objętość obydwu zbiorników w celu neutralizacji. Nie ma więc żadnej możliwości aby w/w substancje, które wyciekły ze zbiorników przedostały się do środowiska naturalnego i tym samym stanowiły zagrożenie dla porządku publicznego. Jak wynika z powyższego nie można także mówić w przypadku ich wycieku o poważnej awarii przemysłowej. Odwołująca wskazała, że opisane przez kontrolera Państwowej Inspekcji Pracy, stanowisko pracy, aby mogło być zaliczone do prac o szczególnym charakterze musi spełniać łącznie wszystkie przesłanki określone w charakterystyce stanowiska przedstawiona w załączniku nr 2 pkt. 13 w/w ustawy. Przesłankami tymi są: bezpośrednie sterowanie procesami technologicznymi, zagrożenie wystąpieniem poważnej awarii przemysłowej, skutki awarii (zagrożenie) dla bezpieczeństwa publicznego. Brak którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia uznanie danego stanowiska pracy za pracę o szczególnych charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.

Zgodnie z powyższym, zdaniem odwołującej w przypadku wykonywania pracy przez J. K., nie ma możliwości wystąpienia poważnej awarii ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, tym samym nie spełnia to stanowisko wymogów określonych w ustawie o emeryturach pomostowych, a co za tym idzie nie może być uznane za pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu tej ustawy.

Poniesiono w odwołaniu także, iż kontrolerzy przeprowadzający kontrolę skupili się wyłącznie na zakresie obowiązków pracownika, nie odnieśli się natomiast w żadnym stopniu do istniejących na stanowisku pracy systemów zabezpieczeń. Tymczasem logicznym jest, iż aby stwierdzić czy dana praca może stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, należy wziąć pod uwagę nie tylko zakres obowiązków pracownika, ale także (a wydaje się, że przede wszystkim), warunki wykonywania pracy ze szczególnym uwzględnieniem stosowanych zabezpieczeń oraz ilości substancji chemicznych używanych do produkcji w danym momencie. Ze względu na sposób produkcji, wskazano - awaria może wystąpić wskutek nieszczelności instalacji. Trudno w takim przypadku mówić o wpływie procesu starzenia się pracownika i związanym z tym pogorszeniem się jego sprawności psychofizycznej, na proces powstawania nieszczelności w instalacji, co niewątpliwie związane jest ze zużyciem mechanicznym samej instalacji oraz oddziaływaniem substancji chemicznych. Na przedmiotowych stanowiskach pracy proces upływu lat i idąca wraz z tym utrata sprawności psychofizycznej przez pracownika, nie ma w ocenie odwołującej żadnego przełożenia na możliwość wystąpienia awarii. Wskazano, iż jak wynika z załączonych do protokołu z kontroli, protokołów przesłuchania świadków, kontrolerzy w trakcie kontroli dokonali przesłuchania w charakterze świadka T. Ś., a jest to osoba, która wniosła skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, inicjującą postępowanie kontrolne. W takiej sytuacji, zdaniem odwołującej kontrolerzy PIP powinni zasięgnąć informacji także od innych osób wchodzących w skład personelu technologicznego Zakładu Chloru i Ługu Sodowego. Podkreślono także, że w przypadku pracowników zajmujących stanowiska związane z podejmowaniem decyzji, interpretowaniem zjawisk zachodzących na instalacji oraz z wykonywaniem nadzoru, wraz z upływem lat stają się oni coraz bardziej doświadczeni, nabywają coraz większą wiedzę, która przekłada się na jakość świadczonej przez nich pracy. Tak więc upływ czasu i związany z tym proces starzenia, nie ma żadnego przełożenia na możliwość spowodowania awarii z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, a wprost przeciwnie zdobyta przez lata wiedza i doświadczenie mogą procentować i zmniejszać możliwość popełnienia przez pracownika błędu skutkującego awarią

Na uwagę zdaniem odwołującej zasługuje także fakt, iż poradnik CIOP, na który powołuje się inspektor pracy w zaskarżonym nakazie, nie stanowi obowiązującego prawa, i jakkolwiek może stanowić swoistego rodzaju wskazówkę w danej sprawie, nie może stanowić podstawy prawnej na podstawie, której są wydawane orzeczenia. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie powinna być tylko i wyłącznie ustawa o emeryturach pomostowych, a organ powinien samodzielnie dokonać wykładni pojęć zawartych przez ustawodawcę w ustawie. Podobnie sytuacja przedstawia się z przywoływanym przez inspektora w ślad za poradnikiem CIOP rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie poważnych awarii objętych obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2003 r., Nr 5, poz. 58)- ustawa o emeryturach pomostowych, w żadnym artykule nie odwołuje się do tego rozporządzenia, nie mówi też nic na temat stosowania do opisanych w niej sytuacji, wprost a nawet odpowiednio przepisów innych aktów prawnych. Odwołująca zwróciła także uwagę, iż w uzasadnieniu nakazu, wskazane jest, iż pracownik wykonuje pracę związaną z procesem technologicznym, co uregulowane zostało w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, pod poz. nr 13, natomiast organ wydający nakaz, przedstawia podstawę prawną jako poz.14 załącznika nr 2 do w/w ustawy, która mówi o sterowaniu procesami technicznymi a nie technologicznymi. Z powodu takiej rozbieżności uznać należałoby, zdaniem odwołującej, iż w zaskarżonym nakazie nie została podana właściwa podstawa prawna rozstrzygnięcia.

Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Okręgowy Inspektor Pracy w B. decyzją z dnia [...] nr rej. [...] utrzymał zaskarżona decyzję w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż pojecie pracy o szczególnym charakterze określa art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz, że wykaz tych prac zawarty jest w załączniku nr 2 do w/w ustawy. Wskazując, że organ I instancji uznał, iż praca odwołującego należy do prac określonych w punkcie 14 tegoż załącznika, a który to punkt odnosi się do procesów technicznych, organ II instancji zaznaczył, że w omawianej ustawie nie zawarto definicji prac technicznych i technologicznych. W najczęściej spotykanym znaczeniu termin "techniczny" oznacza "związany z obsługą maszyn i urządzeń", "technologiczny" zaś to tyle co "związany z przetwarzaniem lub obróbką materiałów". Skoro więc z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że realizacja obowiązków technika utrzymania ruchu wiąże się z organizowaniem procesów pracy, kontrolą, wydawaniem poleceń, także pracownikom bezpośrednio obsługującym maszyny, urządzenia produkcyjne i sterującym procesem produkcyjnym, to tym samym praca ta może być zakwalifikowana do prac wymienionych w punkcie 14 załącznika. Twierdząc, że technik utrzymania ruchu nie podejmuje decyzji o zatrzymaniu lub uruchomieniu instalacji i przez to nie może spowodować poważnej awarii technicznej, odwołująca, zdaniem organu usiłuje podważać ustalenia z kontroli, oparte na zeznaniach świadka – kierownika wydziału P- 12, zakresach czynności, ocenach ryzyka zawodowego, a tym czasem w zastrzeżeniach do protokołu z kontroli odwołująca nie podważała tych ustaleń.

Ustawa o emeryturach pomostowych, jak podkreślił organ, nie definiuje także pojęć poważnej awarii i bezpieczeństwa publicznego. W tej sytuacji więc należy przyjąć wskazówki pomocnicze autora poradnika do ustawy o emeryturach pomostowych oraz wykładnię opartą na analizie przepisów ochrony środowiska. W myśl zasad określonych w w/w poradniku prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, to prace wykonywane na instalacjach technologicznych lub obiektach technicznych, na których awaria techniczna w rozumieniu ustawy o stanie klęski żywiołowej może spowodować poważne skutki równoważne skutkom poważnych awarii objętych obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2003 r., Nr 5, poz. 38) i które nie są zaliczone do kategorii dużego lub zwiększonego ryzyka. Zdaniem organu, przyjęta przez odwołującą definicja bezpieczeństwa publicznego pomija bezpieczeństwo pracowników zakładu, tymczasem pojęcie to należy rozumieć szeroko, włączając w nie bezpieczeństwo pracowników spółki A. oraz innych podmiotów działających na tym terenie. Organ podkreślił także, że odwołująca nie zakwestionowała zawartych w protokole kontroli i uzasadnieniu nakazu ustaleń, że na wydziale występują substancje palne i wybuchowe, że ustanowione są tam sfery zagrożenia wybuchem i, że stosuje się substancje żrące w wysokich temperaturach, co w przypadku awarii stwarza zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego, a w przypadku wybuchu i pożaru może doprowadzić do znacznych uszkodzeń instalacji. W związku z tym, w ocenie organu, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, jakoby proces starzenia się pracownika i wynikające z niego pogorszenie sprawności psychofizycznej nie miały wpływu na ryzyko wystąpienia awarii instalacji. Błędne decyzje mogą bowiem stwarzać zagrożenie awarią techniczną ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego – praca technika utrzymania ruchu wymaga szczególnej odpowiedzialności i sprawności psychofizycznej, która zmniejsza się z wiekiem pracownika.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołującej, organ odwoławczy zaznaczył, że podziela stanowisko, iż poradnik do ustawy o emeryturach pomostowych, którym posiłkował się organ I instancji, nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego i nie stanowi podstawy pranej decyzji, niemniej jednak może on spełniać rolę pomocniczą przy definiowaniu pojęć zawartych w w/w ustawie, takich np. jak "poważna awaria" czy "bezpieczeństwo publiczne". Ponadto skoro poradnik ten odsyła w zakresie niektórych pojęć do przepisów o ochronie środowiska, to tym samym organ I instancji mógł się na te przepisy powołać, choć nie stanowiły one podstawy prawnej jego decyzji. Zdaniem organu nieuzasadniony był również zarzut przesłuchania świadka T. Ś., gdyż świadek ten jako kierownik wydziału, najlepiej zna instalację i zagrożenia przy jej obsłudze, a ponadto treść jego zeznań była zbieżna z ustaleniami inspektorów pracy poczynionych w oparciu o instrukcje stanowiskowe, zakres obowiązków oraz ocenę ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy.

Na powyższą decyzję spółka A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, domagając się uchylenia decyzji organu II instancji oraz poprzedzającego ją nakazu organu I instancji. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 3, art. 41 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez ich błędną wykładnię oraz punktów 13 i 14 załącznika nr 2 do w/w ustawy poprzez nietrafne przyjęcie, iż na skarżącej spoczywa obowiązek umieszczenia pracownika J. K. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w związku z uznaniem, że praca wykonywana przez tegoż pracownika na stanowisku technika utrzymania ruchu wydziału ługu i sody kaustycznej P-12, jest pracą o szczególnym charakterze.

W uzasadnieniu pisma skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od nakazu organu I instancji podkreślając, że technik utrzymania ruchu wydziału ługu i sody kaustycznej w Wydziale P-12 J. K. nadzoruje prace remontowe, a zgodnie z obowiązującymi w spółce A. procedurami na czas remontu zarówno poszczególne urządzenia jak i węzły technologiczne są wystudzone i opróżnione z niebezpiecznych substancji. Prace remontowe podejmują zaś firmy remontowe, tylko na podstawie Pisemnego Zezwolenia Jednorazowego, które wydaje gospodarz obiektu po uprzednim sprawdzeniu poprawności przygotowania do remontu maszyn lub węzła technologicznego. Poza tym trudno, zdaniem skarżącej uznać, że technik utrzymania ruchu uczestniczy bezpośrednio w sterowaniu procesem, gdyż przyjmując taki punkt widzenia trudno byłoby znaleźć stanowiska pracy polegające na pośrednim sterowaniu procesem. Praca technika utrzymaniu ruchu – podkreśliła skarżąca - polega na nadzorze i kontroli, ale nie na bezpośrednim sterowaniu procesem. W związku z tym pracownik nie może spowodować poważnej awarii technicznej ze skutkiem dla bezpieczeństwa publicznego. Technik utrzymania ruchu nie podejmuje samodzielnie decyzji o zatrzymaniu lub o uruchomieniu instalacji (nie ten stopień decyzyjny). Błędne decyzje pracownika lub brak decyzji nie spowodują awarii technicznej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego także z powodu zabezpieczeń technicznych i organizacyjnych stosowanych na tej instalacji. Tym samym stanowisko to nie może być zakwalifikowane do pracy o szczególnym charakterze na podstawie pkt 14 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Skarżąca podniosła także, iż pomimo tego, że pracownik przy wykonywaniu swoich obowiązków posługuje się różnymi aparatami i urządzeniami, to jego praca nie polega na sterowaniu procesami technicznymi tylko procesami technologicznymi, które to procesy ze względu na użyte w nich substancje chemiczne nie mogą być sterowane (prowadzone) w inny sposób. Zgodnie zaś z poglądami przyjętymi na gruncie ustawy o emeryturach pomostowych, warunkiem niezbędnym i przesądzającym o możliwości zakwalifikowania prac do "prac przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi spowodować zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkiem dla bezpieczeństwa publicznego" (pkt 13 załącznika nr 2), jest zaliczenie danego zakładu (instalacji) do kategorii dużego (ZDR) lub Zwiększonego (ZZR) ryzyka wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, zgodnie z przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych... ( Dz. U. Nr 30, poz. 208 ), natomiast instalacja, na której pracuje J. K. nie jest zaliczona do ZDR lub ZZR.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację oraz podkreślając, że skarżąca bagatelizuje zagrożenie awarią techniczną obsługiwanej przez pracownika instalacji, choć nie zaprzecza, że na instalacji występują substancje palne i wybuchowe, ustanowione są strefy zagrożenia wybuchem, stosuje się substancje żrące w wysokich temperaturach, a to w przypadku awarii stwarza zagrożenie życia i zdrowia ludzkiego, a w przypadku wybuchu pożaru może prowadzić do znacznych uszkodzeń instalacji. Ponadto skarżąca, jak wskazał organ, zbyt wąsko definiuje pojęcie bezpieczeństwa publicznego, rozumiejąc przez nie jedynie bezpieczeństwo życia i zdrowia mieszkańców okolicy zakładu, bezpieczeństwo ich mienia oraz mienia publicznego, pomijając w ten sposób bezpieczeństwo pracowników spółki A. oraz pracowników innych podmiotów działających w obrębie zakładu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd z urzędu, tj. nawet w przypadku braku wskazania przez stronę skarżącą, bierze pod uwagę zaistniałe na etapie postępowania administracyjnego naruszenia prawa i ocenia czy ich skutki powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, Sąd stwierdził, iż nie odpowiada ona prawu, z uwagi na naruszenie przez organ orzekające w sprawie treści art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 140 kpa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawna emerytur pomostowych została wprowadzona do polskiego systemu prawnego przez ustawę z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 237, poz. 1656), która w art. 4 określa warunki uzyskania emerytury pomostowej. Posiłkując się dodatkowo wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 17/09 (Dz. U. z 2010 r., Nr 48, poz. 286) można wyróżnić następujące różnice pomiędzy emeryturami pomostowymi a "zwykłymi" emeryturami, tj.: 1) obniżony w emeryturach pomostowych o co najmniej 5 lat wiek emerytalny w porównaniu do zwykłego wieku emerytalnego; 2) utworzony w emeryturach pomostowych dodatkowy wymóg stażu co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; 3) okresowość świadczenia pomostowego, tzn. emerytury pomostowe są wypłacane tylko w okresie przejściowym, do osiągnięcia przez uprawnionego powszechnego wieku emerytalnego; 4) wygasający charakter świadczenia pomostowego, co przejawia się tym, że warunkiem uzyskania emerytury pomostowej jest wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999 r. oraz 5) odrębne źródło finansowania emerytur pomostowych. Należy wskazać, iż postępowanie w sprawie emerytury pomostowej wszczyna się na wniosek pracownika zgłoszony bezpośrednio lub za pośrednictwem płatnika składek w organie rentowym, który jest właściwy do wydania decyzji w sprawie wypłaty emerytury pomostowej oraz do wypłaty tego świadczenia (art. 24 i art. 25 w/w ustawy). W celu finansowania emerytur pomostowych omawiana ustawa stworzyła Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP), na który płatnicy składek mają obowiązek, w stosunku do pracowników, którzy urodzili się po dniu 31 grudnia 1948 r. i wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, opłacać składki w wysokości 1,5% podstawy wymiaru (art. 30 i art. 35 – art. 37 w/w ustawy). W związku z tym płatnik składek obowiązany jest prowadzić wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, oraz ewidencję pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacenia składek na FEP (art. 41 ust. 4 w/w ustawy). Kontrolę zaś prowadzenia ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zgodnie z dodanym w/w ustawą do ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r., Nr 89, poz. 589 ze zm.) przepisem art. 11a, prowadzą właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy, które są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz do wykreślenia go z ewidencji, a także do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. W tym zakresie organy Państwowej Inspekcji Pracy, po przeprowadzeniu stosownej kontroli, są uprawnione do wydania decyzji o której mowa w art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy). Wskazany przepis stanowił także w przedmiotowej sprawie podstawę prawną nakazania przez organu I instancji spółce A. umieszczenia technika utrzymania ruchu wydziału P-12 J. K. w w/w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a z którym to nakazałem nie zgodziła się skarżąca spółka.

Istota przedmiotowej sprawy sprowadza się zatem do ustalenia czy spółka A. miała obowiązek umieszczenia technika utrzymania ruchu wydziału ługu i sody kaustycznej wydziału P-12 w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, lecz tego niezgodnie z prawem nie uczyniła, czy też organy obu instancji niesłusznie uznały, że była ona do tego w świetle przepisów ustawy o emeryturach pomostowych zobligowana, w związku z nieprawidłowym ustaleniem, że wskazany pracownik wykonuje prace o takim charakterze, implikujące konieczność prowadzenia przez zakład pacy ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i umieszczenia go w tym rejestrze.

Przechodząc na grunt przepisów materialnoprawnych ustawy o emeryturach pomostowych, określających przesłanki i warunki nabycia prawa do tego świadczenia, należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikom wykonującym pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Omawiana ustawa zdefiniowała w art. 3 ust. 1 i ust. 3 zarówno pojęcie pracy w szczególnych warunkach, jak i pojęcie pracy o szczególnym charakterze. I tak zgodnie z art. 3 ust. 1 w/w ustawy przez pracę w szczególnych warunkach rozumie się prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowane siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach zawiera załącznik nr 1 do ustawy. Natomiast prace o szczególnym charakterze, w myśl art. 3 ust. 3 w/w ustawy, to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Porównanie definicji prac w szczególnych warunkach i prac o szczególnym charakterze wskazuje na to, że przy pracach w szczególnych warunkach akcent został położony na czynniki ryzyka, które mogą skutkować uszkodzeniem ciała. Ustawa wskazuje, z jakiego rodzajami prac związane są czynniki ryzyka. Przy pracach zaś o szczególnym charakterze akcent został położony na prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej. Przytoczone w art. 3 w/w definicje prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, mają charakter ogólny i zawierają w sobie pojęcia niedookreślone (semantycznie otwarte), niemniej jednak ustawodawca, jak wskazano powyżej, utworzył dodatkowo, w załączniku nr 1 i 2 do w/w ustawy, wykaz prac uznanych w jej świetle za prace w szczególnych warunkach oraz o szczególnym charakterze. Utworzenie we wskazanych załącznikach zamkniętego wykazu tych prac oznacza, że z mocy ustawy zostało przyjęte, że określone prace mają taki właśnie charakter oraz, że inne prace nie wymienione w tym wykazie niezależnie od ich charakteru i stopnia dolegliwości dla pracownika, nie mogą być uznane za prace świadczone w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, i tym samym stanowić podstawy do przyznania pracownikowi emerytury pomostowej. Należy również zauważyć, iż w utworzonym w załączniku nr 1 i 2 wykazie prac niektóre spośród wskazanych prac zostały oznaczone nazwami własnym np. pilot, instruktor, dyżurny ruchu, kierowca pojazdów uprzywilejowanych, operator reaktorów jądrowych, a niektóre – tak jak w przedmiotowej sprawie – w sposób opisowy.

Z uwagi na okoliczność, że spór w rozpatrywanej sprawie dotyczył umieszczenia technika utrzymania ruchu w w/w ewidencji w związku z wykonywaniem przez niego pracy o szczególnym charakterze, należy poddać analizie zawierający wykaz takich prac załącznik nr 2, a konkretnie - mogący być ewentualnie zdaniem skarżącej rozpatrywany w sprawie - punkt 13 załącznika, który odnosi się do prac przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, oraz - mający zdaniem organów obu instancji zastosowanie w sprawie - punktu 14 załącznika, który mówi o pracach przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi mogącymi spowodować awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Spór stron toczył się wokół interpretacji tych dwóch punktów w powiązaniu z zakresem prac poszczególnych pracowników. Punkty te posługują się dwoma różnymi pojęciami, których jednak nie definiują, tj. pojęciem procesu technicznego i procesu technologicznego. Posługując się w związku z tym definicją określoną w Uniwersalnym Słowniku Języka Polskiego (pod redakcją prof. Stanisława Dubisza, wydawnictwo PWN) należy wskazać, iż przez pojęcie "techniki" rozumie się celowy, racjonalny, oparty na teorii sposób wykonywania jakichś czynności, posługiwania się czymś, określoną metodę; zaś przez "technologię" rozumie się proces przetwarzania w sposób celowy i ekonomiczny dóbr naturalnych w dobra użyteczne (produkty), ciąg czynności produkcyjnych służących wytworzeniu danego produktu. Proces natomiast to nic innego jak przebieg następujących po sobie i powiązanych przyczynowo określonych zmian, czynności, które stanowią stadia, etapy tego proces, fazy rozwijania się czegoś. Z powyższego wynika, że każda "technologia", a ściślej proces technologiczny łączy się z określonymi czynnościami technicznymi. Tak też stwierdził organ odwoławczy uznając, że skoro technik utrzymania ruchu uczestniczy bezpośrednio – na szczeblu nadzoru – w sterowaniu procesem technologicznym i urządzeniami technicznymi, to tym samym praca ta może być zakwalifikowana do prac wymienionych w punkcie 14 załącznika. Uznając za logiczną argumentację organu w tym zakresie, należy wskazać, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest ona niewystarczająca. Z akt spray nie wynika bowiem nie tylko na czym polega konkretnie proces techniczny, którym według organu steruje technik utrzymania ruchu, jaki jest przebieg wykonywanych przez niego następujących po sobie i powiązanych przyczynowo konkretnych czynności stanowiących etapy tego procesu, ale również na czym właściwie polega całość produkcji wykonywanej w spółce A. i czy w tym zakresie mamy do czynienia z procesem (procesami) technologicznym i jakiego typu. Nie sposób również ocenić na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie etapu produkcji wykonywanej w Wydziału P 12 oraz na konkretnych stanowiskach pracy w tym Wydziale, a także ich znaczenia dla całego procesu produkcyjnego spółki. W związku z tym nie można przesądzić, czy tak jak twierdzi organ, technik utrzymania ruchu steruje wyłącznie procesami technicznymi przy obsłudze maszyn i urządzeń, czy też jego działania i czynności mają większy zasięg, i dotyczą sterowania określonym procesem (procesami) technologicznym. Poczynienie jednoznacznych i niebudzących wątpliwości ustaleń organu w tym zakresie jest konieczne i niezbędne do oceny możliwości wystąpienia innych przesłanek z punktu 13 lub 14 załącznika nr 2 (awaria przemysłowa, awaria techniczna, poważne skutki, skutki), warunkujących stwierdzenie czy w sprawie mamy do czynienia z pracą o szczególnym charakterze. Należy zauważyć, że przesłanki z punktu 13 i 14, mają inny odmienny charakter, w związku z czym wymagają dokonania przez organ innych ustaleń w tym zakresie.

Zdaniem Sądu nawet przyjęcie za organami obu instancji ustalenia, że w sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w punkcie 14 załącznika nr 2, tj. z procesem technicznym, nie pozwala na uznanie, że zaskarżona decyzja odpowiada ustawowym wymogom w zakresie obowiązku poczynienia wyczerpujących i niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych, warunkującym możliwość prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego wyrażonej w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych w zw. z pkt 14 załącznika nr 2 do ustawy. Przesądzenie bowiem, jak już Sąd wskazał powyżej, czy praca technika utrzymania ruchu ma charakter pracy o szczególnym charakterze, wiąże się z koniecznością ustalenia, w związku z treścią art. 3 ust. 3 w/w ustawy, czy stanowisko pracy J. K. wymaga szczególnej odpowiedzialności i szczególnej sprawności psychofizycznej, oraz czy cechy te pozostają na niezmienionym poziomie aż do wieku emerytalnego, czy też z wiekiem mogą ulec ograniczeniu. W tym celu należy odnieść się do zawartego w załączniku nr 2 wykazu prac o szczególnym charakterze, w którym ustawodawca, wymieniając w podpunktach poszczególne prace, przesądził że mają one właśnie te zasadnicze cechy konstytuujące definicję prac o szczególnym charakterze (szczególna odpowiedzialność, szczególna sprawność psychofizyczna, wypływ na sposób wykonywania pracy pogorszającej się z wiekiem sprawność psychofizycznej). Tak więc prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi mogącymi spowodować awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego (pkt 14 załącznika nr 2), są pracami o szczególnym charakterze, mającymi z woli ustawodawcy wskazane cechy. Niemniej jednak, w celu przesądzenia, że technik utrzymania ruchu wykonuje takie właśnie prace, konieczne było ustalenie, po pierwsze że pracownik ten bezpośrednio steruje procesami technicznymi (co jak już wskazano w zakresie określenia procesu technicznego nie zostało w sprawie w sposób niebudzący wątpliwości ustalone, nie sposób więc również ustalić bezpośredniości wpływu na nieustalony proces), po drugie, że procesy te mogą spowodować awarię techniczną i po trzecie, że awaria techniczna może spowodować poważne skutki dla bezpieczeństwa publicznego. Z powyższego wynika, że należało określić związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy działaniem człowieka na określonym stanowisku pracy, mającym cechy bezpośredniego sterownia (kierowania, oddziaływania, wpływania), a określonym sprecyzowanym procesem technicznym, na który pracownik ma bezpośredni wpływ, a który to proces w sensie obiektywnym (teoretycznym) może spowodować awarię techniczną o takim stopniu, że może ona spowodować poważne skutki dla bezpieczeństwa publicznego. Organ więc zobligowany był wykazać ten obiektywny, teoretyczny łańcuch następujących po sobie zdarzeń, którego pierwszym ogniwem jest technik utrzymania ruchu Wydziału P 12, a ostatnim poważne skutki dla bezpieczeństwa publicznego. W ocenie Sądu w sprawie zabrakło takich ustaleń, w związku z czym niemożliwym jest zweryfikowanie czy J. K. może zapoczątkować wskazany łańcuch zdarzeń. Nie wykazano bowiem, jakie działania lub zaniechania tego pracownika mogą spowodować awarię techniczną, jakie znaczenie ma jego stanowisko pracy w całym procesie produkcyjnym na Wydziale, czy jego konkretnie czynności lub zaniechania mogą spowodować tę awarię, czy istnieje w związku z tym związek przyczynowy między jego konkretnymi czynnościami a możliwością powstania awarii ze skutkiem dla bezpieczeństwa publicznego i czy w wypadku powstania awarii potrafi ją powstrzymać względnie zminimalizować. Również w zakresie wpływu odbywającego się w Wydziale P 12 (według organów) procesu technicznego na możliwość wystąpienia awarii technicznej z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, organy obu instancji nie poczyniły niebudzących wątpliwości ustaleń. Z akt sprawy wynika, że technik utrzymania ruchu wykonuje powierzone mu obowiązki w środowisku pracy, w którym występują substancje chemiczne i substancje niebezpieczne (np. podchloryn sodowy, wodór, metan, olej grzewczy dyphil). Zdaniem skarżącej okoliczność ta nie ma jednak znaczenia, gdyż produkcja jest w pełni zautomatyzowana, a ponadto stosowane są zabezpieczenia wykluczających możliwość wystąpienia awarii technicznej z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. W ocenie zaś organów w środowisku pracy istnieją potencjalne zagrożenia w postaci emisji wolnego chloru z podchlorynu sodu wskutek awarii zbiornika, rurociągów, bądź armatury towarzyszącej, pożaru i wybuchu gazu ziemnego lub wodoru, poparzeń gorącym ługiem sodowym, które zagrażają pracownikom bezpośredniej obsługi. Niewątpliwie prawdopodobieństwo wystąpienia awarii jest większe im bardziej skomplikowany jest proces produkcji z użyciem niebezpiecznych materiałów oraz im większa jest ilość używanych substancji niebezpiecznych. Proces zatężenia ługu sodowego prowadzony jest w temperaturze około 150 stopni. Oznacza to, że w instalacji znajduje się pewien procent ługu sodowego o tej temperaturze. Na węźle sody kaustycznej występuje palny olej grzewczy – dyphil. Wydostanie się go na zewnątrz może spowodować znaczne straty i stanowić zagrożenie bezpieczeństwa pracowników i inny osób znajdujących się w pobliżu. Powoduje to, że istnieje ryzyko wystąpienia eksplozji (ustanowiona została strefa zagrożenia wybuchem). Niebezpieczne substancje znajdują się "w ruchu" tzn. są przetłaczane, cyrkulowane przy pomocy pomp i układu rurociągów. To wszystko powoduje, wbrew ocenie skarżącej, że nie można mówić w sprawie o braku możliwości niebezpieczeństwa wystąpienia awarii technicznej np. w skutek nieszczelności instalacji, a okoliczność że istnieją rozwiązania techniczne mogące ograniczyć jej skutki nie zmienia poglądu, że awaria taka może rzeczywiście nastąpić. Niemniej jednak dla oceny rozmiaru takiej potencjalnej awarii i jej skutków dla bezpieczeństwa publicznego, biorąc pod uwagę stosowane w zakładzie pracy zabezpieczenia oraz ilość i rodzaj stosownych substancji chemicznych i substancji niebezpiecznych, zasadnym jest z racji specjalistycznego charakteru zagadnień będących przedmiotem oceny, zwrócenie się do specjalisty posiadającego wiedzę fachową w tej dziedzinie o wydanie stosownej opinii, zważywszy że strony w tym zakresie wyraziły różne stanowiska. Należy zauważyć, że również w zakresie tych zagadnień, organy nie poczyniły jednoznacznych i wyczerpujących ustaleń. I tak np. organy nie wyjaśniły zasięgu ewentualnych skutków rozszczelnienia zbiorników z ługiem i podchlorynem sodu, pomimo iż okoliczność ta ma znaczenie dla oceny zagrożenia bezpieczeństwa publicznego. Wyjaśnienie bowiem tej okoliczności, tj. stwierdzenie możliwości bądź też jej braku przedostania się ługu do rzeki Wisły w związku z systemem odprowadzania wód opadowych z tacy betonowej do systemu kanalizacji deszczowej, w sytuacji twierdzeń skarżącej wskazujących, że ewentualny wyciek będzie całkowicie odprowadzony dwoma pompami z tacy betonowej do zbiorników lub podoczyszczalni ścieków, pozwoliłoby chociażby ocenić czy skutki ewentualnej awarii mogą przedostać się poza zakład. W analizowanym pkt 14 załącznika mówi się o poważnej awarii ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, w związku z czym jej skutki, w odróżnieniu od drobnych awarii ograniczonych zasięgiem do jednego czy kilku stanowisk pracy, muszą zdaniem Sądu mieć większy zasięg. Wprawdzie ustawa o emeryturach pomostowych nie definiuje pojęcia bezpieczeństwa publicznego (tak samo jak i awarii technicznej), to jednak przyjmując potoczne rozumienie tego pojęcia i akcentując znacznie użytego w nim słowa "publicznego", należy stwierdzić, iż skutki awarii winny zagrażać nieoznaczonym indywidualnie podmiotom, ogółowi obywateli, zatem nie mogą one dotyczyć tylko jednego czy kilku stanowisk pracy, lecz nawet swoim zasięgiem objąć podmioty, obywateli znajdujących się poza zakładem pracy.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, należy wskazać, iż orzekające w sprawie organy obu instancji niewystarczająco ustaliły stan faktyczny sprawy, przez co naruszyły art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy oraz w konsekwencji wskazane na wstępie rozważań prawnych normy prawa materialnego obligujące płatników składek do prowadzenia ewidencji pracowników wykonujący prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, oraz uprawniające takich pracowników do wcześniejszego skorzystania z uprawnień emerytalnych. Należy podkreślić, że obowiązek dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wynika z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej - art. 7 kpa. Obowiązek ten jest realizowany dzięki, wynikającemu z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Jako dowolne należy traktować więc ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 kpa). Obowiązek organu administracyjnego zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, znajduje odzwierciedlenie w powinności organu podjęcia stosownych działań, m.in. przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy np. opinii biegłego czy zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Takich działań organów zabrakło w przedmiotowej sprawie, tymczasem było to szczególnie uzasadnione z uwagi na występujące rozbieżności stanowisk stron w kwestiach zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy, z racji specjalistycznego charakteru zagadnień będących przedmiotem oceny organów oraz ze względu na niedookreślony znaczeniowo zakres pojęć, którym posłużył się ustawodawca konstytuując przedmiotowe świadczenie emerytalne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne uzupełnią materiał dowodowy zgodnie z uwagami zawartymi w uzasadnieniu wyroku, dokonując stosownych ustaleń faktycznych z punktu widzenia przesłanek warunkujących przedmiotowe świadczenie emerytalne i obowiązek prowadzenia ewidencji pracowników wykonujący prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa w zw. z art. 135 ppsa, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ppsa, a o kosztach na podstawie art. 200 ppsa.