Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 481/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 i  11, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Sikora, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga B. K.

(dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 12 kwietnia 2022 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy J. z 18 lutego 2022 r. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego na troje dzieci oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła dzieci i z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej - na okres od 1 października 2021 r. do 31 października 2021 r.

Stan faktyczno-prawny niniejszej sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskodawca 5 października 2021 r. złożył wniosek o ustalenie na okres zasiłkowy 2020/2021 prawa do:

- zasiłku rodzinnego na dzieci: K. K., urodzonego [...] czerwca 2004 r., ucznia Technikum Informatycznego w S., J. K., urodzonego [...] listopada 2005 r., ucznia Liceum Ogólnokształcącego w S. i P. K., urodzonego 28 marca 2008 r., ucznia 8 klasy Szkoły Podstawowej w J.,

- dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna P.,

- dodatku z tytułu podjęcia przez synów K. i J. nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba ich szkoły.

We wniosku wnioskodawca wskazał, że rodzina składa się z 5 osób (rodzice i 3 dzieci).

Wójt Gminy J. (dalej: Wójt, organ I instancji) decyzją z 18 lutego 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 3 pkt 11, art. 4, art. 5 ust. 1

i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.

z 2020 r. poz.111 ze zm., dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił stronie przyznania na okres od 1 października 2021 r. do 31 października 2021 r. świadczenia w formie: zasiłku rodzinnego na synów J. K., K. K. i P. K., dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajdują się szkoły synów J. i K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna P..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powodem odmowy przyznania powyższych świadczeń było przekroczenie kryterium dochodowego rodziny. Ustalając dochód rodziny wnioskodawcy w okresie zasiłkowym 2020/2021 należało bowiem uwzględnić przeciętny miesięczny dochód rodziny uzyskany w roku 2019, tj.

w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, o czym stanowi art. 3 pkt 2a u.ś.r. Wójt w toku postępowania administracyjnego ustalił, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą PPH-U "[...]", z której w roku 2019 uzyskał przychód 84.050 zł przy stawce podatku 3%, a następnie przy stawce podatku 8,5% - 44.500 zł. Łączny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej strony za rok 2019 został więc wyliczony na kwotę 13.891,12 zł (6.014,33 zł + 7.876,79 zł).

Organ I instancji ustalił również, że skarżący w roku 2019 uzyskał dochód

w wysokości 1.377,70 zł z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu zasiłku chorobowego, na którym przebywał w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej.

Poza tym z oświadczenia skarżącego wynika, że posiada gospodarstwo rolne

o powierzchni 2,4907 ha przeliczeniowego, z którego dochód za 2019 r. został wyliczony na podstawie art. 5 ust. 8 u.ś.r. w związku z art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333 t.j., dalej: u.p.r.). Z uwagi na to, że według obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2020 r. wysokość przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 hektara przeliczeniowego w roku 2019 wynosił 3.244 zł (tj. 270,33 zł miesięcznie), więc dochód roczny z gospodarstwa rolnego wyniósł 8.079,73 zł (270,33 zł x 2,4907 ha przeliczeniowego x 12 miesięcy). Organ I instancji uznał, że powyższy dochód

z gospodarstwa rolnego winien być doliczony do dochodu uzyskanego przez stronę

w 2019 r. niezależnie od tego, czy grunty te są użytkowane, czy też leżą ugorem.

Organ I instancji następnie ustalił, że żona strony – A. K. od

1 października 2020 r. do chwili obecnej jest zatrudniona w Niepublicznym Przedszkolu Integracyjnym "[...]" w R.. Nastąpiło więc uzyskanie dochodu po roku bazowym w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c) u.ś.r., dlatego miesięczny dochód rodziny

z 2019 r. został powiększony o kwotę wynagrodzenia żony skarżącego za listopad 2020 r., tj. 2.010,94 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny z roku bazowego 2019 wyniósł więc 3.955,75 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 791,15 zł (3.955,75:5 osób). Kwota ta przekracza kryterium dochodowe rodziny wynoszące 674 zł o kwotę 117,15 zł na osobę.

Organ I instancji sprawdził jednocześnie, że strona nie spełnia również przesłanek z art. 5 ust. 3, ust. 3a, ust. 3b i ust. 3c u.ś.r. do otrzymania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku na 3 dzieci.

Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, nieznajomość

i niezastosowanie się do przepisów Konstytucji RP (art. 2, art. 32 pkt 1, art. 71 pkt 1, art. 188 pkt 3, art. 191 pkt 1 ppkt 3), niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy

o pomocy społecznej (art. 124 pkt 1 i 2), niezastosowanie art. 3 pkt 6 u.ś.r., art. 2 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, art. 6 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, niestosowanie się do obowiązków wynikających z art. 6, art. 7, art. 7a pkt 1, art. 7b. art. 8 pkt 1, art. 77 § 1, art. 81a pkt 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

Skarżący w sposób obszerny uzasadnił powyższe i w konsekwencji wniósł

o sprawdzenie kompetencji pracowników GOPS (w tym kierownika) lub skierowanie wniosku do odpowiedniej instytucji nadrzędnej nad GOPS, sprawdzenie zaskarżonej decyzji pod kątem naruszenia art. 231 § 1 i 3 kodeksu karnego, uchylenie decyzji

w całości jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, skierowanie pytania prawnego przez SKO lub nakazanie takiego postąpienia organowi I instancji do Trybunału Konstytucyjnego oraz Rady Pomocy Społecznej. Skarżący zadał jednocześnie następujące pytania: czy można na podstawie samego obwieszczenia zawartego w art. 5 ust. 8 u.ś.r. i art. 18 u.p.r. wydać decyzję, czy należy artykuł stosować całościowo,

a także czy podane wyżej przepisy są zgodne z Konstytucją RP. Skarżący wniósł też

o wyłącznie pracownika organu według 3 wskazanych w odwołaniu decyzji SKO.

Decyzją z 12 kwietnia 2022 r. znak: [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy obszernie omówił wszystkie przesłanki związane z przyznaniem stronie wnioskowanego zasiłku rodzinnego

i dodatków do tego zasiłku. Ustalenia Kolegium dotyczące dochodu miesięcznego rodziny wnioskodawcy w roku 2019 są tożsame z wyliczeniami organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący nie spełnił kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 u.ś.r., jak również przesłanek do ustalenia wypłaty wnioskowanych świadczeń

w sposób wskazany w art. 5 ust. 3-ust. 3c u.ś.r.

W odniesieniu do znajdujących się w aktach sprawy 2 umów dzierżawy gospodarstwa rolnego z 2 stycznia 2019 r. i 10 stycznia 2019 r., na podstawie których skarżący wydzierżawił A. R. grunty rolne na okres 10 lat, a także oświadczenia skarżącego o nieosiąganiu dochodu z gruntów rolnych, Kolegium wyjaśniło, że okoliczności te nie mają żadnego wpływu na wysokość dochodu

z gospodarstwa rolnego. Na tę okoliczność organ odwoławczy zacytował treść art. 5 ust. 8a u.ś.r. wskazując, że tylko w sytuacjach ściśle wymienionych w tym przepisie wyzbycie się gospodarstwa rolnego może spowodować nieuwzględnienie tego gospodarstwa przy ustalaniu dochodu na płaszczyźnie u.ś.r. Tymczasem umowy dzierżawy znajdujące się w aktach niniejszej sprawy nie zostały zawarte stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, tj. w celu uzyskania prawa do emerytury lub renty.

SKO wyjaśniło, że ustawodawca przyjął domniemanie, że z gospodarstwa uzyskuje się dochód ryczałtowy niezależnie od tego, czy się na nim rzeczywiście pracuje oraz niezależnie od rzeczywistej wartości pożytków z posiadanego gospodarstwa rolnego. W tym zakresie powołało wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA): z 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1922/10 oraz z 14 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 587/18.

Odnośnie do pozostałych zarzutów dowołania, tj. niestosowanie się do wskazanych przez skarżącego przepisów Konstytucji RP, Kolegium zauważyło, iż ustawa zasadnicza nie określa zasad ustalania prawa do świadczeń służących wsparciu rodziny. W przepisie art. 67 Konstytucji RP jest jedynie odesłanie do ustaw,

w tym wypadku do u.ś.r., która dokładnie określa zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, w szczególności sposób wyliczania dochodu rodziny. Pozostałe ustawy wymienione przez skarżącego, w tym ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników, czy też ustawa o pomocy społecznej, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie.

SKO wyjaśniło również, że pytanie do Trybunału Konstytucyjnego może zadać każdy sąd w przypadku, gdy od jego odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Tym samym organ odwoławczy nie posiada kompetencji do skierowania takiego pytania do Trybunału Konstytucyjnego czy Rady Pomocy Społecznej, ani też nie może nakazać takiego działania organowi

I instancji.

W ocenie Kolegium niezasadne jest także żądanie wyłączenia pracownika organu według wskazanych przez stronę decyzji organu odwoławczego. Nie wystąpiła bowiem w przedmiotowej sprawie sytuacja wskazana w art. 27 ust. 1a k.p.a. (członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału

w postępowaniu w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział

w wydaniu decyzji objętej wnioskiem).

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając obrazę prawa materialnego oraz przepisów postępowania poprzez:

1. nieposzanowanie przepisów art. 2, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 188 pkt 3

i art. 191 ust. 1 Konstytucji RP;

2. niestosowanie art. 7, art. 7a ust. 1, art. 7b, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 136 § 1 i 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Kolegium nie odniosło się do zarzutów zawartych w odwołaniu i uchyliło się od rozstrzygnięcia sprawy. Wnioskodawca stanął na stanowisku, że samo posiadanie gruntów rolnych nie świadczy o uzyskiwaniu dochodu. Zwrócił uwagę na znajdujące się w aktach sprawy umowy dzierżawy oraz oświadczenie skarżącego o nieosiąganiu dochodu

z gospodarstwa rolnego. Skarżący zarzucił Kolegium, że nie stosuje się do przepisów postępowania, które samo jako naruszenie przywołało w decyzji z 14 grudnia 2021 r. znak: [...], mocą której uchylono decyzję Wójta z 28 października 2021 r. nr [...].

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

w całości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Stwierdzenie, że zaskarżony akt (decyzja lub postanowienie) został wydany

z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia tego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki

w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził tego rodzaju wad i naruszeń prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasady przyznawania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku reguluje ustawa o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 u.ś.r. prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu lub faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł.

W okresie zasiłkowym 2020/2021, a więc odnoszącym się do niniejszej sprawy, ustalając dochód rodziny należało uwzględnić przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku 2019, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust.4-4c (art.3 pkt 2a u.ś.r.).

Ponadto stosownie do art. 3 pkt 1 lit. a) i c) u.ś.r. dochodem są - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i wśród tych dochodów wymienione zostały między innymi dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego, a także zasiłki chorobowe określone w przepisach

o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z kolei według art. 3 pkt b) u.ś.r. dochodem jest - dochód z działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

W przedmiotowej sprawie organy zgodnie ustaliły, że na dochód rodziny skarżącego uzyskany w 2019 r., liczony według zasad przewidzianych w u.ś.r. na użytek przyznania wnioskowanego świadczenia, składają się następujące pozycje:

- dochód skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 13.891,12 zł (PIT-28 zenanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2019 - k. 14-16 akt administracyjnych),

- zasiłek chorobowy skarżącego, na którym przebywał w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej w 2019 r., w wysokości 1.377,70 zł (PIT-11 informacja

o dochodach uzyskanych od organu rentowego za rok podatkowy 2019 – k. 17 akt administracyjnych),

- dochód w wysokości 2.010,04 zł uzyskany przez żonę skarżącego w listopadzie 2020 r. w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c) u.ś.r., kiedy znajduje zastosowanie art. 5 ust. 4b u.ś.r., w myśl którego w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, powiększony o kwotę dochodu osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (umowa zlecenie na okres od 1 października 2020 r. do 31 października 2021 r. – k. 18 akt administracyjnych oraz umowa o pracę na czas określony od

1 września 2021 r. do 31 sierpnia 2023 r. – k. 43 akt administracyjnych).

Powyższe składniki dochodu rodziny w 2019 r. nie były kwestionowane przez skarżącego. Spór w sprawie dotyczy dochodu z gospodarstwa rolnego położonego

w miejscowości G. P., gmina J., które skarżący wydzierżawił A. R. na podstawie umowy dzierżawy na okres 10 lat (kserokopie umów z 2 i 10 stycznia 2019 r. - k. 12-13 akt administracyjnych). Jak wynika z decyzji w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 rok (k. 20 akt administracyjnych) skarżący w 2019 r. był właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 6,9396 ha fizycznych, tj. 2,4907 ha przeliczeniowych.

Zgodnie z art. 5 ust. 8 u.ś.r. w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny

w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 u.p.r. Z kolei według obwieszczenia Prezesa GUS z dnia 23 września 2020 r. (M.P. z 2020 r. poz.852) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2019 r. – 3.244 zł (tj. 270,33 zł miesięcznie).

W związku z powyższym organy orzekające prawidłowo wyliczyły dochód roczny

z gospodarstwa rolnego na kwotę 8.079,73 zł (270,33 zł x 2,4907 ha przeliczeniowe x 12 miesięcy). W konsekwencji łączny dochód rodziny w 2019 r. wyniósł 23.348,55 zł (1377,70 zł + 13.891,12 zł + 8.079,73 zł), natomiast miesięczny – 1.945,71 zł, który został powiększony o kwotę dochodu uzyskanego w wysokości 2.010,04 zł, co dało kwotę 3.955,75 zł. Tym samym miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 791,15 zł (3.955,75 zł : 5) i przekroczył kryterium dochodowe wskazane w art. 5 ust. 1 u.ś.r., tj. kwotę 674 zł.

Sąd podziela ustalenia organów zarówno co do składników dochodu rodziny strony w 2019 r., jak i sposobu wyliczenia miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. W szczególności Sąd w pełni akceptuje interpretację art. 5 ust. 8 u.ś.r.

w związku z art. 18 u.p.r. w odniesieniu do wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego skarżącego, który oddał je w posiadanie zależne (dzierżawę). Tym samym niezasadne są zarzuty skargi, że w takim wypadku samo posiadanie gospodarstwa rolnego (bez jego użytkowania) nie może być podstawą uznania osiągania z niego dochodu.

Z brzmienia art. 5 ust. 8 u.ś.r. należy bowiem wyprowadzić wniosek, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż

z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. Ustawodawca przyjął założenie, iż z prawa własności gospodarstwa rolnego, bez względu na okoliczność, czy jest ono prowadzone osobiście, czy też oddane innej osobie w posiadanie zależne, wynika, że właściciel osiąga określony normatywnie dochód (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 566/19, publ. Lex nr 3005472).

Zatem w rozumieniu u.ś.r. "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego także ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego (zwykle prawa własności lub posiadania samoistnego), pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przepis art. 5 ust. 8 u.ś.r. nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Pogląd, że ustawodawca w przepisach u.ś.r. przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, jest już

w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany (por. również wyroki NSA: z 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 321/07, publ. Lex nr 401679; z 15 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 50/08, publ. cbosa, z 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1290/08, publ. cbosa, z 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 1922/10, publ. cbosa, z 4 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1906/13, publ. Lex nr 165847, z 12 października 2017 r., sygn. akt

I OSK 3262/15, publ. Lex nr 2443969, z 14 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 587/18, publ. cbosa). Taką fikcję prawną ustawodawca przyjął nie tylko w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, ale również z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów (art. 5 ust. 7a u.ś.r.).

W związku z powyższym należy stwierdzić, że umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego należącego do skarżącego oraz jego oświadczenie, że nie uzyskuje z niego dochodu nie mają żadnego wpływu na ustaloną w zaskarżonej decyzji wysokość dochodu z tegoż gospodarstwa.

Zgodnie z art. 5 ust. 8a u.ś.r., ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem:

1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się

w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;

2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;

3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie miała jednak miejsca. Przedłożone przez skarżącego umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego nie zostały zawarte stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż nie zostały zawarte w celu uzyskania prawa do emerytury bądź renty. Stąd prawidłowym jest stanowisko zajęte przez organ odwoławczy o wyliczeniu dochodu z tytułu ww. gospodarstwa rolnego i jego wliczeniu do dochodu rodziny w zakresie ustalenia kryterium dochodowego według u.ś.r. W świetle obowiązujących przepisów bez znaczenia jest więc, czy skarżący jest w posiadaniu gospodarstwa rolnego, jeśli jest jego właścicielem, czy prowadzi działalność rolniczą osobiście, czy czerpie z tego tytułu faktycznie określone korzyści.

Zdaniem Sądu kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiły skarżącemu wnioskowanego świadczenia na okres od 1 do 31 października 2021 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, wskazanego w art. 5 ust. 1 u.ś.r. W takiej sytuacji organy były zobowiązane zbadać spełnienie przesłanek z art. 5 ust. 3-3c u.ś.r.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. ustawy w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust.1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny

o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Z kolei art. 5 ust. 3a u.ś.r. stanowi, że w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3a kwotą, o którą został przekroczony dochód.

Natomiast z treści art. 5 ust. 3b u.ś.r. wynika, że łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinnie w danym okresie zasiłkowym:

1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków;

2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 11a, art. 12

i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków;

3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12.

W przypadku zaś gdy wysokość zasiłków wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie, ustalona zgodnie z ust. 3a, jest niższa niż 20 zł, świadczenia te nie przysługują (art. 5 ust. 3c u.ś.r.).

W niniejszej sprawie badane jest prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego od 1 października 2021 r. (od miesiąca złożenia wniosku) do 31 października 2021 r. (koniec okresu zasiłkowego).

Jak już wyżej wskazano miesięczny dochód rodziny wyniósł 3.955,75 zł, natomiast kryterium dochodowe dla tej rodziny wynosi 3.370 zł (674 zł x 5 osób). Zatem dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe o kwotę 585,75 zł. Kwota zasiłków rodzinnych przysługujących na 3 dzieci w powyższym okresie wynosi 372 zł (124 zł miesięcznie x 3 dzieci), natomiast kwota dodatków do zasiłku rodzinnego kształtuje się następująco:

- dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na 1 dziecko

w okresie od 1 do 31 października 2021 r. – 95 zł,

- dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadpodstawowej – 69 zł miesięcznie i przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego. Kwota tego dodatku w okresie od 1 do 31 października 2021 r. wyniosła na 2 dzieci 138 zł, zaś podzielona przez 12 miesięcy (zgodnie z art. 5 ust. 3b pkt 3 u.ś.r.) – 11,50 zł.

Zatem łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami w okresie od

1 października 2021 r. do 31 października 2021 r. wynosi 478,50 zł (372 zł + 11,50 zł + 95 zł). Z wyliczeń tych wynika, że kwota przekroczenia kryterium dochodowego wynosząca 585,75 zł jest wyższa od łącznej kwoty świadczeń przysługujących

w powyższym okresie wynoszącej 478,50 zł. Nie została więc spełniona dyspozycja art. 5 ust. 3a u.ś.r., który to wymaga, aby łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz

z dodatkami była wyższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód.

Z powyższego więc wynika, że skarżący nie spełnił nie tylko kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 u.ś.r., ale również przesłanek do ustalenia wypłaty wnioskowanych świadczeń w sposób wskazany w art. 5 ust. 3-3c u.ś.r.

W odniesieniu do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. Organy orzekające prawidłowo ustaliły stan faktyczny w niniejszej sprawie, nie naruszając przepisów postępowania z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107

3 k.p.a., ani przepisów prawa materialnego zawartych w u.ś.r. Organ I instancji, wydając po raz drugi decyzję w tej sprawie, wykonał wytyczne zawarte w kasatoryjnej decyzji Kolegium z 14 grudnia 2021 r. znak: [...]. W ocenie Sądu organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odniósł się kompleksowo do zarzutów odwołania, wskazując, jaka ustawa ma zastosowanie w sprawie i jakie organy są właściwe do skierowania pytania do Trybunału Konstytucyjnego.

Zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów art. 2, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1, art. 188 i art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji RP nie są sprecyzowane i polegają jedynie na zacytowaniu ich treści. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające ww. przepisów ustawy zasadniczej. Nie widzi również podstaw do kierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytań związanych ze stosowaniem art. 5 ust. 8 u.ś.r. Sąd odniósł się w uzasadnieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego nieprawidłowego liczenia przez organy dochodu z gospodarstwa rolnego oddanego

w dzierżawę i uznał, że ustalenia w tym zakresie są zgodne z prawem.

Zdaniem Sądu organy w swoich decyzjach w sposób jasny i klarowny wyjaśniły stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy, a więc prawidłowo zrealizowały zasadę przekonywania z art. 11 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.