Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 620/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183  par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 i 45  par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: Ograniczenia wynikające z przepisu art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie mogą dołączyć wyjaśnienia wątpliwości dotyczących tego, czy strona na zdolność sądową i procesową.

TEZY

Ograniczenia wynikające z przepisu art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie mogą dołączyć wyjaśnienia wątpliwości dotyczących tego, czy strona na zdolność sądową i procesową.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Protokolant Andżelika Borek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 120/05 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz J. B. kwotę 220 (słownie: dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 120/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

Decyzją z dnia [...], zn. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał J. B. rozbiórkę budynku murowanego o wymiarach 10,0 X 7,0 m budowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce o nr geod. [...] przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono, iż budynek został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, a inwestor nie wykonał nałożonych na niego postanowieniem z dnia [...] obowiązków, mających na celu doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem. W odwołaniu od tej decyzji J. B. podniósł, że wprawdzie budowa jest realizowana na jego nieruchomości, ale nie on jest inwestorem, dlatego decyzja jest nieważna z mocy prawa.

Decyzją z dnia [...], zn. [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z zebranego materiału wynika, że przedmiotowy budynek wykonany został nielegalnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ponieważ inwestor, którym w świetle ustaleń organów bezspornie jest J. B., nie spełnił określonych w postanowieniu organu I instancji z dnia [...] obowiązków, samowola budowlana nie mogła być zalegalizowana i należało orzec obowiązek rozbiórki. Powyższą decyzję do sądu administracyjnego zaskarżył J. B., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę J. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] wskazał, że w wyniku postępowania administracyjnego ustalono, że na działce o nr geodezyjnym [...] stanowiącej własność J. B. realizowana była budowa budynku o wym. 10,0 X 7,0 m. Powierzchnia zabudowy przekracza 35 m-, zatem budowanego budynku nie obejmuje dyspozycja przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a/ Prawa budowlanego. Brak wymaganego pozwolenia na budowę spowodował wstrzymanie prowadzonych prac budowlanych i zobowiązanie inwestora do opracowania i przedłożenia stosownych dokumentów i opracowań wraz z projektem budowlanym w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Niespełnienie przez inwestora obowiązków przedłożenia określonych dokumentów w wyznaczonym przez organ terminie powoduje obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Sąd I instancji wskazał, że obiekt wybudowany na gruncie stanowiącym odrębny przedmiot własności staje się integralną częścią tego gruntu, zgodnie z zasadą superficies solo cedit, dlatego fakt, że J. B. jest właścicielem nieruchomości, na której realizowano budowę, determinował działania organów nadzoru budowlanego, w tym kierowanie do niego decyzji, jako do inwestora. Ponadto w tym przypadku wykonywanie robót budowlanych pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem, dało podstawę organowi do wydania decyzji na podstawie art. 50a ust. 1 Prawa budowlanego. Stąd decyzja o rozbiórce musi dotyczyć całego obiektu budowlanego jako samowoli budowlanej. Podnoszone naruszenie art. 30 § 2 k.p.a. polegające na tym, że organy wiedząc o chorobie umysłowej skarżącego nie ustanowiły mu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnika, Sąd uznał za nieuzasadnione. Zgodnie z przepisem art. 30 § 2 k.p.a. tylko osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli. Ponieważ skarżący będący stroną postępowania administracyjnego nie jest osobą ubezwłasnowolnioną częściowo, nie ustanowiono dla niego doradcy tymczasowego ani też nie jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, posiada pełną zdolność do czynności prawnych (tj. zdolność do tego, by przez czynności prawne swym własnym działaniem nabywać lub tracić prawa albo obowiązki, albo w ogóle wywoływać skutki prawne) i nie działa przez przedstawicieli ustawowych nie istniał prawny wymóg, aby brał udział w toczącym się postępowaniu administracyjnym przez pełnomocnika.

Zgodnie z art. 11 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny związany jest jedynie ustaleniami prawomocnego wyroku jaki zapadł w postępowaniu karnym. Wydane przez Prokuraturę Rejonową w S. postanowienie z dnia [...] o umorzeniu śledztwa z uwagi na to, że zachowanie podejrzanego z uwagi na zniesioną poczytalność w zakresie rozpoznawania jego znaczenia w czasie popełniania zarzucanego mu czynu,

nie może być oceniane jako przestępstwo, bowiem nie zostało przez niego zawinione, nie ma wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie. Również za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. Sąd nie stwierdził, aby decyzja naruszała prawo, w tym wskazywanych w skardze przepisów art. 6, 7, 77, 138 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 130 § 2 k.p.a., tym samym nie znalazł podstaw do jej uchylenia.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniesionej przez J. B., zarzucono naruszenie:

1) art. 48 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż przepis ten upoważniał Sąd i organy administracyjne do zawężenia grona osób, które z mocy art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego mogły być sprawcami samowoli budowlanej do osoby właściciela nieruchomości, a przez to do uznania, iż decyzja o rozbiórce skierowana do właściciela nieruchomości, który przeczy sprawstwu samowoli budowlanej, nie będzie dotknięta wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz przez zastosowanie tego przepisu do budynku będącego w budowie,

2) art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego w zw. z zakwalifikowaniem rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego (pow. rozbudowy 32 m-) jako nowego budynku gospodarczego o pow. 70 m-,

3) art. 27 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., i art. 30 k.p.a. poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że opinia sądowo-psychiatryczna stwierdzająca brak zdolności do udziału w postępowaniu nie stanowi podstawy do działania strony przez pełnomocnika, co pozostaje w sprzeczności z treścią art. 183 § 1 K.r. i o. i stanowi podstawę do podniesienia zarzutu nieważności postępowania sądowego art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.,

4) art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 9 k.p.a. w efekcie uznania, że strona mogła zostać obciążona skutkami zaniedbania przez organy nadzoru budowlanego obowiązku ustalenia niezbędnych zabezpieczeń budowy i udzielenia jej w tym względzie pouczeń,

5) art. 50a pkt 1 Prawa budowlanego wobec uznania, że ma on zastosowanie do robót budowlanych przeprowadzonych przed datą doręczenia inwestorowi postanowienia o wstrzymaniu budowy,

6) art. 49b ust. 1 i 2 Prawa budowlanego przez uznanie, że nie miał on zastosowania,

7) art. 2, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez obciążenie skarżącego odpowiedzialnością administracyjną za skutki naruszenia prawa pod wpływem całkowicie zniesionej zdolności rozumienia i pokierowania swoim zachowaniem, chociaż naruszenie prawa można usunąć bez wyciągania restrykcji względem chorego psychicznie.

Dodatkowo podniesiono zarzut niezgodności art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego z art. 13 i 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka, z uwagi na uniemożliwienie osobom kwestionującym prawidłowość nałożonych obowiązków na sprawcę samowoli budowlanej podważania zasadności uznania administracyjnego środkiem odwoławczym i w postępowaniu sądowym. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że bezpodstawnie uznano, iż inwestorem jest J. B., co spowodowało, że decyzja została skierowana do osoby niebędącej faktycznie inwestorem. Ponadto zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, pozwolenie na budowę nie było wymagane, prowadzone prace miały charakter rozbudowy budynku o 32 m-, na co nie jest wymagane pozwolenie w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W skardze kasacyjnej podniesiono też, że nieświadomość postępowania wywołana chorobą psychiczną strony, czy brakiem pouczenia strony przez organ nie mogła przesądzić o zniesieniu procedury legalizacyjnej i nakazaniu rozbiórki. Uniemożliwienie doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem, przez wyciągnięcie konsekwencji za nieświadome złamanie wstrzymania robót budowlanych (o ile do niego doszło wskutek wykonania niezbędnych prac zabezpieczających) kłóci się z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa, a brak orzeczenia sądowego o ubezwłasnowolnieniu, nie zwalniał Sądu ani organów od ustanowienia skarżącemu pełnomocnika. "Strona pozostawała w ułomności psychicznej i była kierowana przez organy sądowe najpierw na obserwację psychiatryczną, a później na internację. Stąd oczywistym było (zdaniem skarżącego), że strona z powodu swej ułomności psychicznej nie może osobiście uczestniczyć w postępowaniu sadowym i korzystać powinna z pomocy pełnomocnika ustanowionego na zasadzie art. 183 § 1 K.r. i o. i uprawnionego w jej imieniu do wykonywania orzeczeń administracyjnych, składania wyjaśnień i dokumentów. Opinia psychiatryczna stwierdzająca brak zdolności do udziału w postępowaniu i ustalająca całkowitą niepoczytalność w chwili popełniania samowoli budowlanej jest równoznaczna z czasowym (do czasu wyleczenia lub ubezwłasnowolnienia) uznawaniem strony za niezdolna do czynności procesowych".

Z tych przyczyn wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wystąpienie w trybie art. 193 Konstytucji i art. 32 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z pytaniem prawnym o zgodność wskazanego przepisu z Europejska Konwencją o Ochronie Praw Człowieka oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania - kosztów sądowych oraz kosztów pełnomocnika według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, jednak z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania wymienione w § 2 art. 183 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie w skardze kasacyjnej w jednym z zarzutów wskazano na okoliczności nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., co obliguje Sąd do rozpoznania tego zarzutu w pierwszej kolejności przed wszystkimi innymi.

Zdaniem skarżącego w postępowaniu przed Sądem I instancji zostały naruszone przepisy art. 27 p.p.s.a. i art. 30 k.p.a. przez błędną ich wykładnię, gdyż uznano, że przedstawiona opinia sądowo-psychiatryczna stwierdzająca brak zdolności do udziału w postępowaniu skarżącego, nie stanowi dostatecznej podstawy do ustanowienia skarżącemu pełnomocnika. W celu zbadania zasadności powyższego zarzutu należy dokładnie przeanalizować akta sprawy Sądu I instancji.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2005 r. złożył do akt opinię o stanie zdrowia psychicznego, sporządzoną w dniu [...] przez biegłych sądowych z zakresu psychiatrii oraz postanowienie Sądu Rejonowego w S. [...] Wydział Karny z dnia [...] sygn. akt [...] nieuwzględniające zażalenia J. B. na postanowienie Prokuratora Rejonowego w S. z dnia [...] o umorzeniu śledztwa prowadzonego przeciwko J. B. podejrzanemu o tzw. występek samowoli budowlanej, tj. o czyn z art. 90 Prawa budowlanego.

Ponadto skarżący wnioskował o odroczenie rozprawy i zawiadomienie Prokuratora o toczącym się postępowaniu oraz o dopuszczenie dowodu z akt sygn. [...] na okoliczność opinii o stanie zdrowia psychicznego, czy podejrzany ma zdolność do uczestniczenia w postępowaniu karnym i dopuszczenie dowodu z akt sygn. [...] na okoliczność umorzenia postępowania karnego.

Jak wynika z protokołu rozprawy (k. 69), Sąd nie uwzględnił wniosku o zawiadomienie Prokuratora o toczącym się postępowaniu i w związku z tym oddalił wniosek o odroczenie rozprawy. Wobec czego skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i o przesłuchanie policjantów, którzy brali udział w pierwszej kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowił:

oddalić powyższy wniosek o przesłuchanie policjantów,

uwzględnić wniosek o dopuszczenie dowodu z wnioskowanych akt,

odroczyć rozprawę.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2005 r. J. B. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 22 sierpnia 2005 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odmowie dopuszczenia Prokuratora do udziału w sprawie, powołując się na przepisy art. 33 § 2 i art. 163 § 1 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2005 r. odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z dnia 2 sierpnia 2005 r. na podstawie art. 141 § 3 w związku z art. 163 § 1 i art. 166 oraz art. 160 p.p.s.a.

W piśmie procesowym z dnia 3 października 2005 r. skierowanym do Sądu skarżący wyjaśnił, iż wnioskując na rozprawie o ustanowienie adwokata miał na uwadze ustanowienie takiego w trybie art. 27 i 30 p.p.s.a., a nie w trybie art. 244 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 27 października 2005 r. oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie kuratora.

Rozprawa wyznaczona na dzień 7 marca 2006 r. została odroczona z uwagi na to, że skarżący przebywał na obserwacji psychiatrycznej w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w C., jak wynika z pisma dyrektora ww. Zakładu przebywał tam do dnia [...] (k. 138).

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2007 r. (po wydaniu wyroku) przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, które to prawo zostało postanowieniem z dnia 16 marca 2007 r. cofnięte na podstawie art. 249 w związku z art. 246 § 3 i art. 263 p.p.s.a. Skarga kasacyjna została sporządzona przez adwokata z wyboru, któremu J. B. udzielił pełnomocnictwa.

Analizując powyższe fakty i działania podejmowane przed Sądem przez skarżącego, należy dojść do wniosku, iż istniały podstawy uzasadniające wątpliwości co do posiadania zdolności procesowej (zdolności do czynności w postępowaniu) przez skarżącego. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, nie powinien oprzeć swego stanowiska wyłącznie na tej podstawie, że skarżący posiada pełną zdolność do czynności prawnych (art. 11), bowiem nie przedstawił orzeczenia, z którego by wynikało, że został ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo.

Przedstawiona przez skarżącego obszerna opinia o jego stanie zdrowia psychicznego (k. 63-67), sporządzona przez trzech biegłych sądowych z zakresu psychiatrii, nie powinna budzić wątpliwości, że J. B. jest osobą, która wskutek choroby psychicznej albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem (art. 31 § 1 k.k.), co może stanowić podstawę do ubezwłasnowolnienia (art. 13, 16 k.c.). Poza tym w omawianej opinii stwierdzono wprost, "że ze względu na istnienie zaburzeń o charakterze psychozy, J. B. nie jest zdolny do uczestniczenia w postępowaniu". Błędem więc było nieuwzględnienie przez Sąd powyższej opinii i nieuwzględnienie wniosku skarżącego o zawiadomienie Prokuratora o wszczętym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku tym bardziej, że w tym czasie skarżący również przebywał na obserwacji psychiatrycznej, co było powodem odroczenia rozprawy w dniu 7 marca 2006 r. (wyrok SN z 8 kwietnia 1970 r., II PR 223/69, niepubl.; wyrok SN z 4 maja 1965 r., I CR 81/65, niepubl., uchwała SN (wpisana do księgi zasad prawnych) z dnia 12 grudnia 1960 r., I CO 25/60, OSNCK 1961, nr 2, poz. 32; orzeczenie SN z 29 maja 1957 r., 3CR 202/57, "Nowe Prawo" 1958, nr 10, s. 123; postanowienie SN z 7 października 1955 r., 4CZ 185/55, PiP 1957, nr 3, s. 649). W takiej sytuacji, nie czekając na wniosek skarżącego, Sąd z urzędu powinien zawiadomić prokuratora o toczącym się postępowaniu, który mógłby wystąpić do właściwego sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie, jako organ strzegący praworządności (art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, Dz.U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39).

W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ewidentnie zabrakło podobnego przepisu, jak przepis art. 59 k.p.c., który by obligował sąd administracyjny do zawiadomienia prokuratora o każdej sprawie, w której udział jego uważa za potrzebny, co czyni w praktyce przepis art. 8 p.p.s.a. częściowo martwym.

Poza tym w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, Sąd I instancji mógł również wystąpić do właściwego sądu opiekuńczego o ustanowienie dla skarżącego kuratora na podstawie art. 183 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) lub art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. Nr 111, poz. 535 ze zm.). Powyżej wskazane działania, nawet gdyby nie odniosły oczekiwanego skutku w postaci wystąpienia Prokuratora do sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania o ubezwłasnowolnienie skarżącego lub ustanowienie kuratora przez sąd opiekuńczy, świadczyłyby o tym, że Sąd I instancji podjął wszelkie możliwe kroki w celu zapewnienia J. B. właściwej reprezentacji przed Sądem.

Badanie zdolności procesowej stron postępowania należy do podstawowych obowiązków Sądu, który jest odpowiedzialny za prawidłowy przebieg postępowania odpowiadającego standardom państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), w którym każdy ma prawo do sądu zgodnie z przepisem art. 45 § 1 Konstytucji RP. Z prawa tego może jednak korzystać w pełni samodzielnie każdy, kto ma pełną zdolność do czynności prawnych. Wszelkie wątpliwości z tym związane, powinny być wyjaśniane przez Sąd na etapie wstępnym postępowania, bowiem brak zdolności sądowej lub procesowej strony uniemożliwia prowadzenie postępowania (art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.), a postępowanie przeprowadzone w takich warunkach jest nieważne i podlega wznowieniu (art. 183 § 2 pkt 2, art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Ograniczenia wynikające z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. nie mogą dotyczyć wyjaśnienia wątpliwości dotyczących tego, czy strona ma zdolność sądową i procesową. Poza tym wyjaśnienie tych kwestii powinno mieć miejsce przed rozprawą. Jak dowodzi niniejsza sprawa, brak formalnego stwierdzenia braku zdolności do czynności prawnych strony będącej osobą fizyczną nie musi zawsze oznaczać, że osoba ta może samodzielnie występować przed sądem.

W świetle powyższych rozważań zarzut nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), ma usprawiedliwione podstawy, co obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego wyroku. W tym stanie rzeczy nie wymagają rozpoznania dalsze zarzuty skargi kasacyjnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.