Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1120/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 197 par. 3 Kpa
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art. 1 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 151 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) w związku z § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. G. od decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - choroby wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych, określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej, R. G. został zbadany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy P. C. Z. i otrzymał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego wskazano, że R. G. podczas badania skarżył się na szum w głowie, osłabienie słuchu, w wywiadzie podał przebyte operacje okulistyczne z powodu zaćmy obu oczu. Z udostępnionej dokumentacji leczenia okulistycznego ambulatoryjnego przez Spółkę A. wynika, że pacjent zgłaszał pogorszenie wzroku od [...]. W badaniu stwierdzono mętniejącą soczewkę oka lewego, a następnie oka prawego. R. G. został skierowany na zabieg operacyjny i był operowany z powodu w [...] oraz oka [...].

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wyjaśnił, że najczęściej przyczyną zaćmy są zmiany zachodzące w soczewce z wiekiem ( ). Objawia się różnymi zaburzeniami wzroku, zależnymi od umiejscowienia zmętnień. Chorzy skarżą się początkowo na widzenie jak przez mgłę. Do rozwoju zaćmy może dochodzić także w przebiegu innych czynników ( ), są to między innymi choroby przedniego lub tylnego odcinka gałki ocznej (wszelkie stany zapalne, jaskra, odwarstwienie siatkówki), wysoka krótkowzroczność, choroby ogólnoustrojowe (cukrzyca, tężyczka, choroby skórne), niewłaściwe (np. zbyt długie) stosowanie pewnych leków (zaćma toksyczna), urazy mechaniczne, chemiczne lub oddziaływanie energią promienistą (zaćma pourazowa).

Według Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nie można uznać, u R. G. została wywołana narażeniem na stanowisku pracy na promieniowanie podczerwone.

Nie zgadzając się z treścią powyższego orzeczenia R. G. złożył wniosek o ponowne przeprowadzenie badań lekarskich w kierunku choroby zawodowej w jednostce naukowo badawczej w dziedzinie medycyny pracy, jednak nie zgłosił się na badania w Instytucie Medycyny Pracy w wyznaczonych dwóch terminach, tj. w dniu [...] oraz w dniu [...].

Państwowy Inspektor Sanitarny, prowadząc postępowanie dowodowo-wyjaśniające w sprawie, zwrócił się w dniu [...] do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] poprzez sprecyzowanie dlaczego promieniowanie podczerwone nie mogło być przyczyną powstania choroby zawodowej, skoro promieniowanie to zostało wskazane jako czynnik prowadzący do rozwoju i wystąpienia oraz poprzez wskazanie, jakie wyniki badań lub które symptomy choroby stwierdzone u R. G. wykluczają rozpoznanie choroby zawodowej pod postacią wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, ujętej w wykazie chorób zawodowych w poz. 25 pkt 5.

Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w odpowiedzi na powyższe pismo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego poinformowała, że w celu udokumentowania wpływu czynnika szkodliwego na zdrowie w trakcie procesu orzeczniczego dotyczącego choroby zawodowej niezbędne jest nie tylko wskazanie danego czynnika, lecz także udokumentowanie wielkości stężeń lub natężeń, na które pracownik był narażony. Jednostka orzecznicza wskazała, że u R. G. schorzenie pod postacią zaćmy zostało wyleczone poprzez wykonanie zabiegów operacyjnych w [...] i aktualnie żadne symptomy nie wskazują na istnienie choroby zawodowej oraz nie ma możliwości oceny soczewek ze zmianami, a wiek, w którym wystąpiło schorzenie jest charakterystyczny rozwijającej się zwykle po roku życia.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego Państwowy Inspektor Sanitarny w dniu [...] wydał decyzję znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją R. G. wniósł od niej odwołanie podnosząc, między innymi, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca. On sam jest przekonany, że nabyte schorzenie powstało w wyniku jego pracy zawodowej.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na powyższą decyzję R. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 481/11, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania epidemiologicznego o materiały dowodowe, na podstawie których możliwe będzie ustalenie czy urządzenia odlewni i stacji sprężarek obsługiwane przez R. G. emitowały promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe i na jakim poziomie była ta emisja, a następnie w oparciu o zgromadzony, uzupełniony materiał uzyskanie opinii lekarskiej, która będzie podstawą do uzasadnienia wydanej decyzji.

Państwowy Inspektor Sanitarny, rozpoznając ponownie sprawę, pismem z dnia [...] zwrócił się do Centralnej Składnicy Akt z prośbą o udostępnienie akt oraz dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego R. G..

Z udostępnionych dokumentów wynikało, że w Spółce A. prowadzone były pomiary czynników szkodliwych na stanowiskach pracy, początkowo przez laboratorium inspekcji sanitarnej, a następnie przez laboratorium, jednak pod nadzorem inspekcji sanitarnej. Z zeznań świadków wynikało natomiast, że o uzyskanych wynikach informowani byli kierownicy poszczególnych wydziałów. Prowadzono pomiary następujących czynników szkodliwych: hałas, wibracje, zapylenie. W pyle stwierdzono obecność krystalicznej krzemionki, w badanym powietrzu: tlenek i dwutlenek węgla, dwutlenek siarki. Nie stwierdzono przeprowadzania badań dotyczących promieniowania cieplnego.

Powyższa dokumentacja została przekazana do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy , celem weryfikacji wydanego w sprawie orzeczenia, względnie sporządzenia dodatkowego jego uzasadnienia.

W odpowiedzi, jednostka orzecznicza I stopnia wskazała, że przedstawione opinie wynikają z odczuć i subiektywnych ocen świadków, co nie daje podstaw do wydania bardziej szczegółowej korekty orzeczenia lekarskiego. Podkreślono, że w aktach brak jest informacji o rzeczywistym, możliwym do zinterpretowania narażeniu, brak wyników pomiarów.

Dodatkowo Państwowy Inspektor Sanitarny pismem z dnia [...] zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy z prośbą o konsultację, czy istnieją podstawy do rozpoznania u R. G. choroby zawodowej.

Instytut Medycyny Pracy wyjaśnił, że w przypadku oceny narażenia na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe istotne jest określenie natężenie promieniowania, zakresu długości oddziaływujących fal, a także czasu ekspozycji na promieniowanie. Sam fakt obecności powyższego czynnika w miejscu pracy nie stanowi podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Jednocześnie wskazano, że z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż narażenie zawodowe R. G. na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe było sporadyczne, nie stwarzało warunków do rozwoju zaćmy zawodowej. Dodatkowo podkreślono, że zaćma jest schorzeniem często rozpoznawanym w populacji ogólnej jako następstwo starzenia się narządu wzroku, a także w wyniku niektórych chorób ogólnoustrojowych i miejscowych w obrębie narządu wzroku, wiąże się z postępującym procesem zmętnienia soczewki, który może trwać od kilku miesięcy do kilku lat. Zaćma starcza rozwija się zwykle po 45 roku życia.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u R. G. choroby zawodowej układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

R. G. wniósł odwołanie wskazując między innymi, że w dokumentacji sprawy brak jest pomiarów czynnika szkodliwego oraz pisma Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...]. Ponadto, świadkowie nie zostali przesłuchani przez Państwowego Inspektora Sanitarnego na okoliczność choroby zawodowej, a dostępne zeznania są nieprecyzyjne.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny , celem uzyskania dodatkowych wyjaśnień zwrócił się do Państwowego Instytutu Badawczego Centralnego Instytutu Ochrony Pracy o podanie, czy istnieje możliwość wskazania przybliżonych wartości oraz rodzaju promieniowania, jakie mogły występować na stanowisku pracy zajmowanym przez R. G. oraz czy normatywy higieniczne mogły być przekroczone.

Państwowy Instytut Badawczy Centralnego Instytutu Ochrony Pracy poinformował, że poziom ekspozycji oczu pracownika na wymienionych stanowiskach pracy zależy od wielu czynników takich jak między innymi temperatura źródła, wielkość źródła promieniowania, odległość oczu od źródła podczas wykonywania czynności w narażeniu, geometria położenia oczu pracownika względem źródła oraz czas jednorazowej ekspozycji. Wartości maksymalnych dopuszczalnych ekspozycji również wyznaczane są na podstawie jednorazowego czasu ekspozycji pracownika. Podkreślono, że dysponując jedynie danymi dotyczącymi temperatury źródła nie można określić poziomu ekspozycji pracownika oraz wartości maksymalnych dopuszczalnych ekspozycji, a tym samym wnioskować o ich przekroczeniu, co wskazywałoby czy na tym stanowisku występowało zagrożenie oczu promieniowaniem podczerwonym

W dalszej części przytaczanego stanu faktycznego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że po analizie całości dokumentacji dostarczonej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, stwierdzono w dokumentacji sprawy brak pisma z Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...], na które powoływał się R. G. w odwołaniu. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy zwrócił się z prośbą do strony o przedłożenie kopii powyższego pisma w siedzibie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej . W odpowiedzi R. G. pismem z dnia [...] poinformował, że nie jest w posiadaniu powyższego pisma.

W celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy skierował pisma do Instytutu Medycyny Pracy.

W odpowiedzi wskazano, że z analizy dostępnej dokumentacji wynika, iż w trakcie pracy zawodowej narażenie R. G. na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe było znikome i nie mogło być przyczyną rozwoju. Ponadto wskazano, że jak wynika z piśmiennictwa jedynie promieniowanie podczerwone o dużym natężeniu napromieniowania powoduje efekty termiczne, którego skutkami może być w obszarze gałki ocznej zmętnienie soczewki (). Sam fakt obecności powyższego czynnika w miejscu pracy nie stanowi podstawy do rozpoznania choroby zawodowej. Z uwagi na to, że narażenie R. G. na promieniowanie podczerwone i długofalowe nadfioletowe było sporadyczne, nie stwarzało warunków do rozwoju zaćmy zawodowej, zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku wywołanej jego działaniem. Dodatkowo wskazano, że w dokumentacji Instytutu Medycyny Pracy brak jest pisma z dnia [...], na które powoływał się w odwołaniu R. G..

Instytut Medycyny Pracy wyjaśnił, że Oddział Odlewni został zlikwidowany, a zatem nie ma możliwości przeprowadzenia pomiarów czynników szkodliwych. Ponadto przeprowadzenie pomiarów we wskazanym przez stronę miejscu pracy w chwili obecnej, nie odzwierciedliłoby narażenia występującego w okresie zatrudnienia R. G..

Organ odwoławczy wskazał dalej, że zwrócił się pismem do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z prośbą o ustosunkowanie się do zarzutów zgłoszonych w odwołaniu przez stronę.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w udzielonej odpowiedzi wskazał, że analizując narażenie zawodowe R. G. należy zwrócić uwagę, iż w warunkach narażenia zawodowego bezpośrednio przy wybijaniu odlewów pracował w latach [...], pierwsze informacje w dokumentacji medycznej dotyczące występowania zmian o charakterze początkowej datują się na [...] czyli do rozwoju schorzenia doszło lat od zakończenia istotnego narażenia, tj. znacznie później niż w ciągu lat. W załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych znajduje się wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego ukończenia pracy i odpowiednio dla chorób układu wzrokowego wywołanych czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego - okres ten wynosi. W świetle powyższego orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego u R. G. zostało podtrzymane.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wskazał również, że świadkowie, o których przesłuchanie wnioskował R. G. w odwołaniu, złożyli zeznania w sprawie o zapłatę odszkodowania za utratę zdrowia. Zeznania dotyczyły w przeważającej mierze warunków pracy.

Z uwagi na powyższe organ odwoławczy nie znalazł podstaw do ponownego przesłuchiwania świadków. Protokoły z przesłuchań świadków analizowane były bowiem przez organ I instancji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w rozważaniach prawnych powołał treść art. 2351 oraz art. 2352 Kodeksu pracy i wskazał, że za chorobę zawodową można uznać tylko wybrane schorzenia spełniające określone kryteria formalne i medyczne. Oznacza to, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi.

Organ odwoławczy wskazał, że R. G. w związku z wykonywaną pracą w okresie od [...] na stanowiskach:, mistrza dyplomowanego, trasera okrętowego, samodzielnego technologa, ślusarza konserwatora, operatora stacjonarnych urządzeń produkcyjnych mógł być narażony na promieniowanie podczerwone. Jednakże z uwagi na brak wyników pomiarów, nie można stwierdzić, czy było to narażenie powyżej normatywu higienicznego i czy mogło przyczynić się do powstania choroby zawodowej.

Ponadto Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, będący stosownie do § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych jednostką właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, nie rozpoznał u R. G. choroby zawodowej.

Oceniając wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie, organ ten stwierdził, że w przypadku R. G. żaden z ośrodków medycznych (Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy), nie znalazł podstaw do stwierdzenia u skarżącego schorzenia wymienionego w pkt 25 pkt 5 wykazu. Ponadto orzeczenie wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wykazuje, że stwierdzone u skarżącego zmiany nie mają podłoża zawodowego. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, orzeczenie to wyklucza możliwość stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej. Inspektor sanitarny wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, jest związany orzeczeniem lekarskim i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie jednostki medycznej, uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych, nie budzi wątpliwości, zostało należycie uzasadnione i tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do jego podważania.

R. G. zakwestionował powyższą decyzję w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wnosząc o jej uchylenie z powodu niezgodności z prawem, tj. art 107 § 3 K.p.a.

Zdaniem skarżącego, zaskarżona decyzja jest niewłaściwa, merytorycznie bezprawna, a zebrane dowody przedstawione zostały nieprecyzyjnie.

R. G. zarzucił ponadto, że inspekcja sanitarna "postępowania dowodowego zaniechała lub nie potrafiła w sposób precyzyjny, wyczerpujący ustalić stan faktyczny, czy skarżący na stanowiskach pracy był narażony na działanie obiektywne czynników szkodliwych i promieniowania podczerwonego lub (PEM) promieniowania elektromagnetycznego, bo takie występowało i określić PEM, dokonać pomiarów natężenia pół elektrycznych i magnetycznych zgodnie z polską normą oraz czas ekspozycji pracownika na te pola".

Skarżący podał, że po likwidacji oddziału odlewni w [...] został zmuszony do pracy w stacji "" w . Warunki pracy wówczas znacznie się pogorszyły. Na podstawie wizji lokalnej z dnia [...], przeprowadzonej w stacji sprężarek, stwierdzono, że był narażony na czynniki szkodliwe elektryczne i magnetyczne. R. G. podkreślił, że narażenie na promieniowanie cieplne, krótkofalowe sprzyja przegrzaniu ciała, powoduje zaburzenia w obwodowym układzie nerwowym, układzie krążenia ciała i układzie mięśniowym. Promieniowanie cieplne jest szczególnie niebezpieczne dla oczu i jest przyczyną zaćmy zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] skarżący podtrzymał dotychczasowe wyjaśnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej nie dostarczyła bowiem podstaw do stwierdzenia, że akt ten niezgodny jest z prawem.

Aby można było stwierdzić chorobę zawodową nie wystarczy zdiagnozowanie u poddanej badaniu w tym kierunku osoby, że występuje u niej co najmniej jedno ze schorzeń wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". Konieczne jest bowiem powiązanie przyczynowo-skutkowe takiego schorzenia z warunkami pracy na stanowisku pracy wykonywanej przez chorego.

Wynika to z art. art. 2351 Kodeksu pracy, zgodnie z którym: "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Sama czynność ustalenia choroby zawodowej również ma swoje granice prawne. Wskazuje je art. 2352 Kodeksu pracy stanowiący, że "rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych".

W świetle wyżej cytowanych przepisów przyjąć należy, że umieszczenie określonej choroby w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczające do stwierdzenia przez odpowiednie organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej. Do tego celu niezbędne jest jeszcze stwierdzenie, że pracownik (były pracownik) wykonywał w czasie zatrudnienia pracę w narażeniu na powstanie tej choroby oraz wykazanie istnienia związku przyczynowego między narażeniem wynikającym ze środowiska pracy a stwierdzonym schorzeniem. Brak istnienia tego związku uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej.

Wobec treści przepisów § 4 ust. 1 i § 8 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, nie ma wątpliwości co do tego, że postępowanie wyjaśniające w przedmiocie choroby zawodowej wszczyna i prowadzi organ inspekcji sanitarnej, gromadząc materiał dowodowy dotyczący warunków pracy osoby, co do której istnieje podejrzenie choroby zawodowej zmierzający do ustalenia, czy w środowisku pracy pracownika wystąpiły czynniki narażenia na chorobę zawodową oraz gromadząc dostępny materiał dowodowy na okoliczność leczenia i diagnozowania pracownika (lub byłego pracownika). Organ ten przedstawia całość zebranego materiału dowodowego jednostce orzeczniczej uprawnionej do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia. Jednostka orzecznicza wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania takiej choroby. Orzeczenie takie ma walor opinii biegłego, a zatem jeśli jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie nie budzące wątpliwości, to wiąże właściwy do wydanie decyzji organ inspekcji sanitarnej, w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej.

Uprawnień do zmiany takiego orzeczenia nie posiada również sąd administracyjny, gdyż nie posiada on wiadomości specjalnych przynależnych lekarzom orzekającym w uprawnionych, z mocy § 5 rozporządzenia jednostkach orzeczniczych, a ponadto sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Rolą sądu administracyjnego, określoną w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) jest natomiast zbadanie czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego mającymi w sprawie zastosowanie. Sąd w toku tej kontroli nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana w niej podstawą prawna, lecz orzekając w granicach przedmiotowo-podmiotowych sprawy obowiązany jest uwzględnić dostrzeżone naruszenia prawa i poddać je ocenie, stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm), określanej dalej: "P.p.s.a."

Z akt sprawy administracyjnej zakończonej obecnie zaskarżoną do sądu decyzją ostateczną wynika, co znalazło odzwierciedlenie w przedstawionym na wstępie niniejszych motywów stanie faktycznym, że decyzja ta wydana została po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy inspekcji sanitarnej obu instancji, a to na skutek "kasacyjnego" wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 481/11. Uchylając tym wyrokiem decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku na konieczność uzupełnienia postępowania epidemiologicznego o materiały dowodowe, na podstawie których możliwe będzie ustalenie, czy urządzenia odlewni i stacji sprężarek obsługiwane przez R. G. emitowały promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe i na jakim poziomie była ta emisja, a następnie w oparciu o zgromadzony, uzupełniony materiał uzyskanie opinii lekarskiej, która będzie podstawą do uzasadnienia wydanej decyzji.

Oceniając zgodność z prawem obecnie zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należało, z uwagi na wiążącą normę art. 153 P.p.s.a., zbadać czy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wykonały zalecenia sądu zawarte w wyżej wskazanym wyroku, zgodnie bowiem z powyższym przepisem " Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia."

Lektura zebranego w sprawie materiału dowodowego, w powiązaniu z treścią uzasadnień decyzji organów obu instancji orzekających w sprawie wykazała, wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego, że przeprowadzone przez te organy postępowanie dowodowe stanowiło wyczerpująca realizację wskazań sądu co do kierunku w jakim ponowne postępowanie wyjaśniające powinno zmierzać, aby możliwe było wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego.

Za chybione przy tym uznać trzeba zrzuty skargi wskazujące na niedostatek postępowania dowodowego jako konsekwencję braku przeprowadzenia badań natężenia promieniowania podczerwonego i cieplnego na stanowiskach pracy skarżącego oraz nieprzesłuchania przez organ świadków, którzy składali zeznania w postępowaniu przed sądem pracy.

Odnosząc się do pierwszej z tych kwestii trzeba wyraźnie zaznaczyć, że ustalenie natężenia promieniowania podczerwonego oraz promieniowania cieplnego na podstawie badań aktualnych nie było możliwe, gdyż nie ma już stanowiska pracy skarżącego, nie istnieje już, a sam skarżący od lat już nie pracuje. Ustalenie tego natężenia na podstawie dokumentacji archiwalnej dotyczącej badań epidemiologicznych na terenie wydziału Odlewni , jak wynika to z zaskarżonej decyzji, nie dostarczyło oczekiwanego materiału dowodowego, gdyż tego rodzaju badań w środowisku pracy skarżącego nie prowadzono.

Co do zeznań świadków, posłużenie się przez organ odpisami protokołów ich przesłuchania przez Sąd Pracy nie stanowi uchybienia, skoro świadkowie potwierdzili okoliczności związane z charakterem i warunkami pracy skarżącego, a organ faktów tych nie zanegował, a przeciwnie przyjął w swoich ustaleniach, że skarżący w związku z wykonywaną pracą w okresie od [...] na stanowiskach: wybijacza i oczyszczacza odlewów, instruktora, mistrza dyplomowanego, trasera okrętowego, samodzielnego technologa, ślusarza konserwatora, operatora stacjonarnych urządzeń produkcyjnych mógł być narażony na promieniowanie podczerwone. Za racjonalne przy tym uznać trzeba stanowisko organu odwoławczego, że brak odpowiednich pomiarów wyklucza możliwość stwierdzenia, czy było to narażenie powyżej normatywu higienicznego i czy mogło przyczynić się do powstania choroby zawodowej. Jednocześnie oczywiste jest, że braku tej możliwości nie można zastąpić ani przeprowadzeniem po latach badań retrospektywnych, ani zeznaniami świadków, którzy zeznawali ogólnie na temat warunków pracy, ale o natężeniu promieniowania wiedzieć nie mogli, skoro ówcześnie badań takich nie wykonywano.

Z koniecznością zbadania, czy organy w sposób wyczerpując zgromadziły materiał dowodowy wiąże się stawiany przez skarżącego już na etapie postępowania odwoławczego zarzut braku "pisma[...]." Organ II instancji w związku z zarzutem skarżącego, że pisma tego nie otrzymał, zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy o jego nadesłanie i uzyskał informację, że w Instytucie takiego pisma nie ma. Podobnie i skarżący odpowiedział, że takim pismem nie dysponuje. W tej sytuacji organ powinien był wskazać jakie z tych faktów wyciągnął wnioski, czego nie uczynił, choć analiza pisma z Instytutu do organu i z organu do skarżącego wyraźnie wskazuje na nieistnienie pisma z tej daty. Gdyby organ nie uchylił się od głębszych dociekań, to dostrzegłby, że w aktach jest pismo Instytutu Medycyny Pracy J. N. z dnia [...]. (k. akt adm.) na temat którego pisze PPIS w piśmie z dnia [...] (k. akt adm.) że : "otrzymał dnia [...] odpowiedź jednostki orzeczniczej II stopnia". Po tej dacie skarżący zapoznawał się z aktami sprawy (vide k. akt adm.) i tu zapewne popełnił błąd w zapisaniu daty pisma. Okoliczność zaniechania organu wyjaśnienia do końca tej kwestii nie ma jednak żadnego istotnego wpływu na wynik sprawy.

Uznając zatem za chybiony zarzut niepełnego przeprowadzenia przez organ Inspekcji Sanitarnej postępowania wyjaśniającego należy stwierdzić, że taki stan rzeczy, nie zwalniał organów od dokonania oceny tego materiału, który zdołano zgromadzić. Zdaniem sądu dokonanej w zaskarżonej decyzji oceny nie można uznać za sprzeczną ze zgromadzonym materiałem dowodowy lub za nielogiczną albo za niepełną. Przypomnieć wypada, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzja prowadzone było w kierunku stwierdzenia istnienia lub nieistnienia choroby: "zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego", wymienionej w poz. 25 pkt 5 wykazu chorób zawodowych, określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Skarżący forsując w skardze koncepcję doznania zaćmy obu oczu jako następstwa pracy w środowisku, w którym występuje narażenia na tego rodzaju chorobę zawodową, nie przyjmuje do wiadomości wniosków płynących z orzeczeń lekarskich, które wystawione zostały po dokonaniu analizy dostępnego materiału dowodowego. W orzeczeniach tych z jednej strony wskazuje się na taką etiologię zaćmy, która ma swoje podłoże w naturalnym procesie starzenia się organizmu ludzkiego po 45 roku życia, a z drugiej strony podnosi się, że stwierdzenie zaćmy u skarżącego nastąpiło po upływie lat od zatrudnienia na stanowisku, na którym występować mogło narażenia na promieniowanie podczerwone lub fioletowe, co z uwagi na ustanowiony w rozporządzeniu okres warunkujący dopuszczalność stwierdzenia omawianej choroby eksponuje te okoliczności dotyczące warunków pracy, które z lekarskiego punktu widzenia nie pozwalają na stwierdzenie, że zaistniała u skarżącego zaćma obu oczu pozostaje w związku przyczynowo-skutkowym z jego pracą w na stanowiskach, na których mogło występować narażenie na takie zawodowe uszkodzenie zawodowe wzroku.

W tej sytuacji nie znalazł sąd podstaw do uznania dokonanej zaskarżoną decyzją oceny materiału dowodowego za dowolną, a zatem brak też było podstaw do skutecznego podważenia będącego konsekwencją tej oceny, ustalenia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej pod postacią zaćmy opisanej w poz. 25 pkt 5 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Z powyższych względów, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza, należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.