Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 829/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję S. L. z dnia [...] 2016 r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego R. T. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania R. T. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej byłą własność B. T., oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 31, ark. 6).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 1978 r. w sprawie ustalenia terenów budowlanych budownictwa jednorodzinnego położonych w L. i ich podziale na działki budowlane, ustalono teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne położony w dzielnicy "[...]" cz. IV o powierzchni 9 ha 2766 m2, którym objęto nieruchomość stanowiącą własność B. T., oznaczoną dawnym nr [...] pow. 1608 m2, położoną w L. przy ul. [...]. Zarządzenie to wydano w oparciu o przepisy ustawy z dnia [...] lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. W wyniku podziału B. T. zachował na własność działkę nr [...] o pow. 750 m2 położoną przy ul. [...], zabudowaną domem mieszkalnym, co potwierdza decyzja Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 1978 r. znak: [...] [...]. Natomiast pełnoletniemu synowi R. B. T. decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1980 r. znak: [...] [...] nadano na własność działkę oznaczoną nr [...] o pow. 367 m2, położoną w L. przy ul. [...] w osiedlu S. IV. Za pozostałą część objętej podziałem nieruchomości o pow. 491 m2, decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] października 1984 r. znak: [...] ustalono odszkodowanie w wysokości [...] zł, w tym za grunt [...] zł oraz za drzewa, krzewy i uprawy [...] zł.

W dniu [...] października 2015 r. do Prezydenta Miasta L. wpłynął wniosek R. T. o zwrot części przejętej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], która jego zdaniem pozostaje niezagospodarowana.

Organ administracji wyjaśnił, że legitymacja wnioskodawcy do wystąpienia z wnioskiem została ustalona na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] czerwca 2015 r. Rep. A Nr [...], w myśl którego spadek po B. T. nabyli żona J. T. i syn R. B. T. po [...] części oraz aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] czerwca 2015 r. Rep A Nr [...], zgodnie z którym spadek po J. T. nabył w całości syn R. B. T..

Wobec ustalenia, że wnioskowany do zwrotu grunt wchodzi w skład ewidencyjnej działki nr [...] stanowiącej własność G. L., Wojewoda postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia sprawy i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę L., bowiem Prezydent Miasta L. jako reprezentant G. L., będącej właścicielem zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości (KW Nr LU [...]/2), podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4.

W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. Starosta L. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie.

Starosta L. wskazał, że w celu ustalenia przeznaczenia przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla tego terenu w dacie Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta L. tj. w dniu [...] lipca 1978 r., wystąpił do Wydziału Planowania Urzędu Miasta L. oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. o przesłanie planu realizacyjnego, obowiązującego dla przedmiotowej nieruchomości w dacie jej przejęcia.

W odpowiedzi Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. stwierdził, iż nie posiada planu realizacyjnego obejmującego dawną działkę nr [...]. Natomiast Wydział Planowania Urzędu Miasta L. w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. poinformował organ, że przedmiotowy teren w dniu [...] lipca 1978 r. objęty był ustaleniami Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego O. [...] w L., zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 r. (Dz. Urz. WRN z dnia [...].09.1975 r. Nr [...], poz. 65 i Dz. Urz. Woj. L. . z dnia [...].01.1985 r. Nr [...], poz. 2). Do pisma załączono kopie fragmentów tekstu i rysunku ww. planu. Zgodnie z tym planem wnioskowany do zwrotu teren przeznaczony był pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej, tereny zabaw dla dzieci i oznaczony symbolem "113 ZP".

Organ I instancji przeprowadził w dniu [...] marca 2016 r. oględziny nieruchomości, w wyniku których stwierdzono, że teren ten jest ogólnodostępny, uporządkowany, porośnięty wykoszoną trawą. Niewielka część terenu od strony północnej zajęta jest pod ogrodzony, urządzony plac zabaw. Działka niemal w całości stanowi obszar wyrównany, jedynie wzdłuż jej wschodniej granicy biegnie zagłębienie terenu, w tej części działki porastają drzewa. Na nieruchomości (poza placem zabaw) znajduje się również prowizoryczna bramka do gry w piłkę nożną. Następnie w dniu [...] kwietnia 2016 r. organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której strony zapoznały się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wnioskodawca podtrzymał swój wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. G. L. natomiast sprzeciwia się zwrotowi z uwagi na realizacje celu wywłaszczenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. Starosta L., odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej byłą własność B. T., oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. [...], w obszarze aktualnej działki nr [...] (obr. 31, ark. 6), wskazując w uzasadnieniu, że zawnioskowany do zwrotu teren został zagospodarowany zgodnie z celem przejęcia tj. pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej, a zatem uznał, że przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie zostały spełnione.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. T., nie zgadzając się z oceną organu I instancji, że teren porośnięty wykoszoną trawą i drzewami oraz znajdującą się tam prowizoryczną bramką do gry w piłkę nożną uznać można za zagospodarowany. Zdaniem skarżącego pomimo upływu 37 lat na wnioskowanym do zwrotu terenie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co wypełnia dyspozycję art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. Ponadto podniósł, że w 1996 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. rozpoznając wniosek byłych właścicieli o zwrot części wywłaszczonego terenu, uznał ten teren za zbędny na cel wywłaszczenia i orzekł o jego zwrocie (działka nr [...], a obecnie nr [...] i nr [...] - działki sąsiednie). Do odwołania załączył fotografie fragmentów przedmiotowej nieruchomości.

Odpowiedź na odwołanie wniósł Prezydent Miasta L., wnosząc o utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oraz wskazując, że sporny teren został zagospodarowany zgodnie z celem przejęcia tj. pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej i tereny zabaw dla dzieci. Teren ten został wyrównany i uporządkowany, posiano trawę, która jest koszona i pielęgnowana, a także zasadzono drzewa i umiejscowiono bramkę do gry w piłkę nożną, zaś na części urządzono ogrodowy plac zabaw. Na dowód powyższego załączono fotografie wykonane podczas oględzin nieruchomości.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda wskazał, że przesłanki zwrotu nieruchomości zostały uregulowane w art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 z późn. zm.), który w ust. 3 przewiduje, iż poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczenia. Norma prawna wynikająca z art. 216 ust. 1 ustawy, rozszerza stosowanie przepisów regulujących zwrot nieruchomości na grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Zgodnie natomiast z ust. 2 cytowanego artykułu, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Zdaniem Wojewody odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uzasadniona musi być bądź to jednoznacznie dowiedzionym brakiem wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanek pozytywnych warunkujących możliwość dokonania wnioskowanego zwrotu, bądź też wystąpieniem przesłanki negatywnej, wskazanej w art. 229, wyłączającej dopuszczalność dokonania zwrotu. Ponadto w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji rzeczywistego celu wywłaszczenia. Dopiero po dokonaniu takiego ustalenia możliwe jest badanie przez organ prowadzący postępowanie, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany w aspekcie jego zgodności z celem, na jaki nieruchomość została przejęta. Ustalenie celu wywłaszczenia, co do zasady następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej.

Organ odwoławczy stwierdził, że nieruchomość wnioskowania do zwrotu, stanowiąca część dawnej działki nr [...], została przejęta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej i tereny zabaw dla dzieci i jest do chwili obecnej wykorzystywana jako teren zielony, rekreacyjny (do gry w piłkę) z placem zabaw dla dzieci.

Organ II instancji podkreślił, że powyższa nieruchomość objęta była ustaleniami Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego O. [...] w L., zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 r. i zgodnie z planem teren ten przeznaczony był pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej, tereny zabaw dla dzieci i oznaczony symbolem "113 ZP".

W związku z powyższymi ustaleniami celem przejęcia nieruchomości było urządzenie terenu zielonego, rekreacyjnego i zabaw dla dzieci, co zrealizowano - zdaniem Wojewody - a potwierdzają to zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, jak również oględziny nieruchomości, fotografie wykonane podczas tych oględzin, załączone przez G. L.. Na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia i nie można jej uznać za zbędą.

Odnosząc się do stwierdzenia skarżącego zawartego w odwołaniu, że w 1996 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. dokonał zwrotu sąsiednich działek, uznając je za zbędne, Wojewoda stwierdził, że dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie może mieć to znaczenia, bowiem od 1996 r. ulec mógł zmianie stan faktyczny na nieruchomości jak również zmienił się stan prawny (wówczas nie obowiązywały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami), jak i organ orzekający w tych sprawach.

Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że ustalony w sprawie stan faktyczny oraz jego ocena prawna nie budzą wątpliwości. Przeprowadzone w sprawie dowody, odpowiadają prawu, są sporządzone w odpowiedniej formie i przez osoby uprawnione. Zgromadzone dokumenty zostały wydane i uwierzytelnione przez właściwe organy w zakresie ich działania i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Podstawą dokonania zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobiercy byłego właściciela jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jak też niezrealizowanie tego celu. Po zbadaniu sprawy Wojewoda stwierdził, że sposób zagospodarowania zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości i sposób jej użytkowania świadczą o realizacji celu wywłaszczenia, co wyklucza możliwość zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz osoby uprawnionej.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił:

1/ naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 137 ust. 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - poprzez błędną wykładnię i bezzasadne uznanie, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość położona z L., tj. część dawnej działki nr [...], została w całości zagospodarowana zgodnie z celem przejęcia, tj. urządzono na niej teren zielony, rekreacyjny i zabaw dla dzieci, w sytuacji gdy większa część przedmiotowej działki do chwili obecnej pozostaje niezagospodarowana, a ponadto celem przejęcia działki było utworzenie zieleni parkowej o funkcji rekreacyjnej oraz terenu zabaw dla dzieci i tym samym cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie został zrealizowany na większej części nieruchomości z uwagi na fakt, że tylko niewielka część działki od strony północnej zajęta jest pod ogrodzony uporządkowany plac zabaw;

2/ naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 kpa polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności treści Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego O. [...] w L., zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 r. oraz przeprowadzonych oględzin działki o numerze ewidencyjnym [...], co doprowadziło do błędnego ustalenia, że na całości działki objętej postępowaniem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdy celem tym było utworzenie zieleni parkowej o funkcji rekreacyjnej i terenu zabaw dla dzieci, zaś z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że cel ten mógł być zrealizowany tylko w niewielkiej części przez utworzenie ogrodzonego placu zabaw dla dzieci;

- art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 kpa, polegający na braku podjęcia prób ustalenia kiedy został utworzony plac zabaw i przez jaki podmiot, kiedy i przez jaki podmiot została posadowiona prowizoryczna bramka do gry w piłkę, jaki podmiot zajmuje się utrzymaniem porządku na nieruchomości, w tym koszeniem trawy, co miało wpływ na ustalenie, czy został zrealizowany cel przejęcia nieruchomości, o którą toczy się sprawa;

- art. 7, 8, 77 § 1 oraz 84 § 1 kpa, polegający na nieprzeprowadzeniu dowodu z treści operatu geodezyjnego w przedmiocie ustalenia dokładnych granic działki będącej przedmiotem wniosku o zwrot, celem określenia aktualnego sposobu użytkowania tej działki oraz jej granic;

- art. 107 § 3 kpa poprzez niewłaściwe i lakoniczne uzasadnienie decyzji, w znacznej mierze zawierające opis przebiegu postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, bez odniesienia się do całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym m.in. protokołu z oględzin nieruchomości, a także przez brak właściwego umotywowania decyzji, która wskazuje, że przeznaczenie działki pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej oraz tereny zabaw dla dzieci - co wynika z Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego O. [...] w L., zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 roku - jest równoznaczny z celem urządzenia terenu zielonego, rekreacyjnego i zabaw dla dzieci, jak zostało to przyjęte w zaskarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty L. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że podstawową kwestią, jaką należało w sprawie przeanalizować, jest cel na jaki została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość. Nieruchomość będąca przedmiotem postępowania objęta była ustaleniami Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego O. [...] w L., zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 r. i zgodnie z tym planem teren przeznaczony był pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej, tereny zabaw dla dzieci i oznaczony symbolem "113 ZP". W oparciu o analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności protokołu z oględzin nieruchomości z dnia [...] marca 2016 r., pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż działka ta bezsprzecznie nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, pomimo upływu ponad 30 lat od daty ich przejęcia.

Cel wywłaszczenia winien być interpretowany wąsko i odnoszony do całości okoliczności sprawy, w tym w szczególności całości materiału dowodowego, tj. m.in. z brzmieniem przywołanego Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego O. S. w L. wynika, że teren ten przeznaczony był pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej oraz tereny zabaw dla dzieci. Pełnomocnik skarżącego nie zgodził się ze stwierdzeniem, że celem przejęcia nieruchomości było m.in. urządzenie terenu zielonego, rekreacyjnego, skoro z treści przywołanego dokumentu jednoznacznie wynika, iż miała to być zieleń parkowa o funkcji rekreacyjnej. Pojęcia te nie są tożsame, a organy administracji nie zwróciły na powyższe uwagi i nie odniosły się bliżej do wyjaśnienia pojęcia zieleni parkowej o funkcji rekreacyjnej.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego fakt, że zawnioskowana do zwrotu niezabudowana nieruchomość porośnięta jest trawą i w nielicznych miejscach drzewami, nie przesądza o zagospodarowaniu tego terenu pod zieleń parkową, co z kolei stanowi o realizacji celu wywłaszczenia. Wskazać należy, że takie urządzenie terenu powinno mieć strukturę uporządkowaną, nie zaś przypadkową czy samoczynną. Powołując się na orzecznictwo sądowe, pełnomocnik skarżącego wskazał, że "w odniesieniu do infrastruktury towarzyszącej czy zieleni miejskiej istotne jest przede wszystkim powiązanie tych urządzeń z innymi istniejącymi obiektami oraz ich przeznaczeniem - ważny jest również stopień zorganizowania tych urządzeń. Infrastruktura musi być bowiem również zamierzona i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstała jedynie "przy okazji" (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 450/12, LEX Nr 1228992, wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 listopada 2013 r., II SA/Kr 958/13, LEX Nr 1398417).

Konfrontując wskazane powyżej stanowisko ze stanem faktycznym niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącego wskazał, że niewątpliwie trawa samosiejka porastająca niezagospodarowaną nieruchomość nie stanowi elementu struktury zieleni parkowej o funkcji rekreacyjnej. Podobnie "prowizoryczna bramka do gry w piłkę" (protokół oględzin z [...] marca 2016 r.) nie stanowi zieleni parkowej o funkcji rekreacyjnej czy terenu zabaw dla dzieci.

Pełnomocnik skarżącego wskazał, że stosownie do treści przepisu art. 84 § 1 kpa należało dopuścić dowód z opinii biegłego geodety w celu sporządzenia operatu geodezyjnego, na podstawie którego można było ustalić m.in. dokładne położenie granic nieruchomości objętej wnioskiem i porównanie jej z granicami sprzed wywłaszczenia, czy określenia sposobu użytkowania tej działki, czego jednak nie uczyniono, a co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że w rozstrzyganej sprawie skarga jest zasadna.

Kontrolą Sądu w rozpoznawanej sprawie objęta jest decyzja administracyjna odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr.31, ark. 6), następcy prawnemu jej byłego właściciela. Wskazaną przez organy obu instancji przyczyną odmowy zwrotu tej nieruchomości było zrealizowanie na niej celu publicznego, który stanowił - w ocenie organów - cel, na który nieruchomość ta została wywłaszczona.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jest ustalenie zbędności tych nieruchomości na cel, na jaki zostały one wywłaszczone, tak więc pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia.

Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Nieruchomość - stosownie do art. 137 ust. 1 powyższej ustawy - uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia nieruchomości na ten cel należało wskazać we wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a do wniosku należało dołączyć zaświadczenie o zatwierdzeniu lokalizacji szczegółowej. Wiążącego ustalenia celu wywłaszczenia dokonywano natomiast w decyzji o wywłaszczeniu lub w umowie zawartej w formie aktu notarialnego (jak w niniejszej sprawie) ponieważ dopiero w wyniku uzyskania przez decyzję waloru ostateczności lub w dniu podpisania umowy, następowały skutki odebrania prawa własności nieruchomości dla realizacji tego celu.

Zdaniem Sądu zgromadzony w aktach niniejszej sprawy materiał dowodowy pozwala na precyzyjne, nie budzące żadnych wątpliwości ustalenie celu, na który została wywłaszczona wnioskowana do zwrotu nieruchomość. Powyższa nieruchomość objęta była ustaleniami Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego O. [...] w L., zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 1975 r. i zgodnie z planem teren ten przeznaczony był pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej, tereny zabaw dla dzieci i oznaczony symbolem "113 ZP". Tak ustalony i wskazany w decyzji cel wywłaszczenia nie był przez strony postępowania kwestionowany.

Wobec powyższego obowiązkiem organów było dokładne, jednoznaczne ustalenie aktualnego, rzeczywistego sposobu zagospodarowania działki oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 31, ark. 6) i odniesienie tych ustaleń do wynikającego z powołanych dokumentów celu, na który działka ta została wywłaszczona.

Postępowanie dowodowe w tym zakresie zawiera istotne braki.

Jednym dowodem przeprowadzonym przez organ I instancji były oględziny nieruchomości przeprowadzone w dniu [...] marca 2016 r., których przebieg potwierdza protokół sporządzony w tym samym dniu. Z treści protokołu wynika, że "(...) zawnioskowany do zwrotu teren stanowi obszar ogólnodostępny, porośnięty wykoszoną trawą. Niewielka część terenu (od strony północnej) zajęta jest pod ogrodzony plac zabaw. Większość działki to teren wyrównany, jedynie wzdłuż wschodniej granicy działki biegnie zagłębienie terenu (rów), w tej części działkę porastają drzewa. Na nieruchomości (poza placem zabaw) znajduje się prowizoryczna bramka do gry w piłkę nożną. Teren jest uporządkowany".

Dla porządku wskazać należy, że organ I instancji przeprowadził również rozprawę administracyjną w dniu [...] kwietnia 2016 r., która nie wniosła nic do sprawy, poza tym, że strony podtrzymały swoje wcześniejsze stanowiska w sprawie.

Tymczasem skarżący do odwołania od decyzji organu I instancji dołączył 9 fotografii niektórych fragmentów nieruchomości wnioskowanej do zwrotu. Jednocześnie uczestnik postępowania G. L. wniosząc odpowiedź na odwołanie skarżącego, dołączyła do pisma 2 fotografie terenu będącego przedmiotem postępowania oraz wydruk z mapy przedstawiający działkę nr [...]. W powyższym piśmie G. L. wskazała, że skoro skarżący dobrowolnie zrezygnował z uczestnictwa w czynności przeprowadzonej przez organ I instancji, to tym samym niezasadne jest kwestionowanie przez niego na obecnym etapie postępowania ustaleń poczynionych na podstawie sporządzonego protokołu oględzin.

Wojewoda rozpatrując odwołanie nie odniósł się fotografii złożonych przez odwołującego oraz złożonych przez uczestnika postępowania, które - zdaniem Sądu - w sposób jednoznaczny wskazują na rozbieżności wynikające z opisu nieruchomości zawartego w protokole z przeprowadzonych oględzin oraz złożonych fotografii, co wskazuje na wadliwe przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości przez organ I instancji. Wadliwość powyższa wynika przede wszystkim z ogólności opisu oraz jego lapidarności. Bez znaczenia dla prawidłowości przeprowadzenia powyższego dowodu była nieobecność skarżącego. To na organie spoczywa na podstawie art. 85 § 1 kpa prawidłowego przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości oraz sporządzenia z powyższej czynności protokołu, zwierającego szczegółowy opis nieruchomości. Dowód z oględzin jest typowym dowodem bezpośrednim, gdyż pozwala na postrzeganie zastanego stanu rzeczy bez jakichkolwiek ogniw pośrednich (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 400).

Z powyższego wynika, że organy nie poczyniły precyzyjnych ustaleń co do tego, jak w całości została zagospodarowana zawnioskowana do zwrotu nieruchomość. Na wydruku mapy nieruchomości (k. 4 akt administracyjnych) wyraźnie widać, że na części nieruchomości zorganizowano ogrodzony plac zabaw, potwierdza to również protokół z oględzin. Natomiast nie opisano szczegółów pozostałej części nieruchomości. Przypominając, że zgodnie z planem teren ten przeznaczony był pod zieleń parkową o funkcji rekreacyjnej, tereny zabaw dla dzieci zgodzić należy się organem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, ale tylko częściowo.

W przypadku ustalenia, że część nieruchomości została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. na teren zabaw dla dzieci, istnieje podstawa do odmowy zwrotu tej części nieruchomości.

Wobec powyższego, stanowisko organów, że na działce oznaczonej dawnym nr [...], położonej w L. przy ul. [...] w obszarze aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 31, ark. 6) cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości działki jest co najmniej przedwczesne i narusza zarówno dyspozycję art. 136 u.g.n., jak i dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Z uwagi zatem na wszystkie przedstawione i omówione powyżej uchybienia postępowania wyjaśniającego zwłaszcza w zakresie przeprowadzenia i wskazania dowodów, w oparciu o które stwierdziły realizację celu wywłaszczenia na wywłaszczonej działce rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów nie mogły się ostać. Niezbędnym elementem prawidłowego zastosowanie normy prawa materialnego wyrażonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz stwierdzenia wystąpienia bądź też braku przesłanek w niej określonych, było bowiem poczynienie przez organy orzekające w sprawie jasnych, wyczerpujących i niebudzących wątpliwości ustaleń faktycznych we wskazanym przez Sąd zakresie, mających potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, sporządzonych zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ppsa orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa. Na koszty składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego adwokatem w wysokości [...] zł, a także opłata za pełnomocnictwo w wysokości [...] zł.