Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 714/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Starosty S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wykonania obowiązku polegającego na wyposażeniu nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ odwoławczy, organ II instancji), działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2, ust. 7 ustawy z dnia z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 888, dalej zwanej jako: ustawa) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej zwanej jako: k.p.a.) po rozpoznaniu odwołania Starosty (dalej: skarżący lub Starosta) od decyzji z "[...]", wydanej przez Wójta Gminy (dalej: organ I instancji) o nakazaniu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Starostę wykonania obowiązku polegającego na wyposażeniu nieruchomości numer "[...]", obręb A, gmina A w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych – utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia 8 lutego 2021 r. Wójt Gminy zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku polegającego na wyposażeniu w/w nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych.

Decyzją z "[...]", organ I instancji orzekł o nakazaniu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez skarżącego wykonania obowiązku polegającego na wyposażeniu opisanej nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych.

Od tej decyzji w ustawowym terminie odwołał się skarżący. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że wielokrotnie występował do Wójta z prośbą o zarezerwowanie środków w budżecie na rozbudowę sieci kanalizacji sanitarnej, co umożliwiłoby wykonanie przyłącza do budynku nr

"[...]" w miejscowości A. W piśmie z 25.06.2018 r. uzyskał zapewnienie, że Gmina przystąpi do przygotowania dokumentacji projektowej niezbędnej do realizacji zadania związanego z rozbudową sieci kanalizacji sanitarnej umożliwiającą przyłączenie działki Nr "[...]". Starosta wskazał również, że pominięcie działki nr "[...]" przy budowie kanalizacji sanitarnej było efektem zaniedbań ze strony Urzędu Gminy. Ww. działka znajduje się w centrum wsi i w zasadzie jako jedyna została pominięta przy wykonywaniu kanalizacji, co przeczy uzasadnieniu o pominięciu tej nieruchomości z przyczyn technicznych i ekonomicznych. Zarzucił, że organ nie stworzył warunków do podłączenia przedmiotowej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej pomijając ją przy projektowaniu i budowie sieci kanalizacyjnej w miejscowości A, co wynika również z pisma ZGK, w którym wskazano na możliwości podłączenia działki nr "[...]" w dwóch wariantach. Strona zarzuciła także, że dokonana przez organ analiza cenników nie posiada wystarczającej mocy dowodowej bez dokonania rozeznania cenowego na lokalnym rynku oraz przedstawiła szacunkowy koszt obejmujący rozbudowę sieci kanalizacji sanitarnej i zbiornika bezodpływowego pochodzący od firm z rynku lokalnego. Skarżący zarzucił również błędne ustalenie stron postępowania. W tym zakresie wskazał na art. 2 ust. 2 pkt 4 ustawy oraz wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość jest wynajmowana osobom fizycznym, o czym organ wydający decyzję wiedział. W dalszej części skarżący przedstawił argumenty wskazujące jego zdaniem na nieracjonalność budowy zbiornika bezodpływowego o pojemności 10 m3 oraz przydomowej oczyszczalni ścieków.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem Kolegium z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że działka nr "[...]" stanowi własność Skarbu Państwa, w imieniu którego występuje skarżący. Działka ta jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Nieruchomość nie jest podłączona do kanalizacji sanitarnej, nie jest również wyposażona w zbiornik bezodpływowy ani w przydomową oczyszczalnię ścieków. Najemcy budynku załatwiają potrzeby fizjologiczne korzystając ze znajdującego się na posesji "wychodka". Woda po myciu i praniu wylewana jest na podwórko. W budynku znajduje się łazienka, z której woda wyprowadzana jest na zewnątrz budynku rurą kanalizacyjną. W ten sposób ścieki bytowe z ww. nieruchomości odprowadzane są wprost do gruntu. Z akt sprawy wynika również, że w obrębie działki nr "[...]" brak jest infrastruktury umożliwiającej podłączenie znajdującego się na tej działce budynku mieszkalnego do sieci kanalizacji sanitarnej, bowiem najbliższa studzienka rewizyjna znajduje się w odległości 59 metrów od ww. nieruchomości. W ocenie Kolegium z powyższego wynika, że ww. nieruchomość z przyczyn obiektywnych nie może być podłączona do sieci kanalizacji sanitarnej. Aby powyższe było możliwe wcześniej należałoby dokonać rozbudowy istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, co wynika z pisma Prezesa Zarządu Zakładu Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z dnia 15 kwietnia 2021 r. Co więcej Gmina nie planuje rozbudowy istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby możliwe było podłączenie przedmiotowej nieruchomości do tej kanalizacji.

Kolegium argumentowało dalej, że w otoczeniu działki nr "[...]" brak jest sieci kanalizacji sanitarnej, bowiem najbliższa studzienka kanalizacyjna znajduje się 59 metrów od granic ww. działki. Najpierw należałoby zatem rozbudować istniejącą sieć, czego - jak wynika z uzasadnienia decyzji - Gmina nie planuje ze względów ekonomicznych. Wobec tego brak jest podstaw do zobowiązania właściciela nieruchomości do jej podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej. Jednakże w takiej sytuacji nieruchomość należy wyposażyć w zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe lub przydomową oczyszczalnię ścieków. Z treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika bowiem, że w przypadku braku sieci kanalizacyjnej właściciel nieruchomości powinien wyposażyć nieruchomość w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Przesłanką zobowiązania do podłączenia się do sieci jest bowiem fakt jej istnienia oraz realna i technicznie wykonalna możliwość podłączenia.

W ocenie Kolegium przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy nie rozróżnia bezpośrednio sytuacji, w której istnieją podstawy do budowy sieci kanalizacyjnej, lecz sieć taka nie jest zrealizowana, ani sytuacji właścicieli nieruchomości w razie planowania przez gminę budowy sieci, bądź zaniechania takich planów, mimo istnienia podstaw do budowy sieci. Wobec powyższego właściciel nieruchomości ma obowiązek jej wyposażenia w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków zarówno w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona, jak i w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona, ale sieć taka nie została jeszcze zrealizowana. Niedopuszczalnym bowiem jest wprowadzanie ścieków bytowych wprost do ziemi, a tym samym jej zanieczyszczanie. Z tego względu za nieuzasadnione należy uznać w ocenie organu odwoławczego zarzuty strony dotyczące niedostatecznego wykazania przez organ braku ekonomicznych podstaw do rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej. Zdaniem Kolegium badanie powyższej kwestii wykracza poza zakres niniejszego postępowania. To samo dotyczy przedstawianych przez Starostę argumentów mających świadczyć o nieracjonalności budowy zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że w sentencji decyzji organu I instancji nie wskazano pojemności zbiornika bezodpływowego, zatem właściciel może dostosować jego pojemność do potrzeb zamieszkujących w budynku osób.

W kwestii zarzutu dotyczącego błędnego ustalenia stron postępowania Kolegium wskazało, że z treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika wprost, iż właścicielem nieruchomości jest każdy podmiot, który włada nieruchomością (wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem) - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 3185/18). Organ odwoławczy argumentował dalej, że analiza podmiotów uznanych na potrzeby ustawy za właścicieli nieruchomości prowadzi do konstatacji, że zamiarem ustawodawcy było objęcie przepisami tej ustawy wszystkie podmioty (osoby), mające jakiekolwiek uprawnienia do nieruchomości lub chociażby tylko faktycznie posiadające nieruchomość. Prowadzi to – zdaniem Kolegium - do wniosku, że definiowanie właścicieli nieruchomości ma na celu ustalenie osób uprawnionych i zobowiązanych do określonych czynności na podstawie ustawy o utrzymaniu czystości i porządki w gminach. Jeżeli tak, to przez pojęcie właściciela nieruchomości ustawodawca rozumie zarówno właściciela w sensie prawnym, jak i najemcę, dzierżawcę, użytkownika wieczystego lub posiadacza. Organ II instancji podniósł, że treść art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy budzi uzasadnione wątpliwości, bowiem żaden przepis ustawy nie określa, na rzecz którego z tych podmiotów należy nakładać konkretne obowiązki przewidziane w tej ustawie, zaś sama ustawa nie wprowadza również solidarnej odpowiedzialności osób uznanych w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy za właścicieli nieruchomości. Zdaniem Kolegium w takiej sytuacji należy odwołać się do wykładni celowościowej ww. przepisu. Celem zaś wprowadzenia tak szerokiego kręgu podmiotów zobowiązanych było jak najszersze zagwarantowanie realizacji obowiązków przewidzianych w ustawie. W ocenie Kolegium, w sprawie dotyczącej obowiązku wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub w przydomową oczyszczalnię ścieków, tego rodzaju obowiązek powinien być nałożony na podmiot legitymujący się prawem własności, tj. na Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę. Kolegium zaznaczyło, że realizacja tego obowiązku wiąże się z koniecznością wydatkowania stosunkowo znacznych środków finansowych. Z tego względu, a także z uwagi na to, że właściciel czerpie korzyści finansowe z wynajmu budynku mieszkalnego znajdującego się na przedmiotowej działce, powyższy obowiązek należało nałożyć na podmiot posiadający prawo własności do nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie wszystkim stronom niniejszego postępowania czynnego udziału w sprawie oraz pominięcie, że organ I instancji nałożył obowiązek na dowolnie wybraną stronę postępowania;

2) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia okoliczności niniejszej sprawy przejawiający się:

a) uznaniem, że w niniejszej sprawie brak jest technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci, podczas gdy możliwość taka realnie istniała w dwóch wariantach, co potwierdził w swoim piśmie z dnia 15 kwietnia 2021 r. Zakład Gospodarki Komunalnej;

b) uznaniem, że wykonanie rozbudowy istniejącej sieci kanalizacyjno-sanitarnej jest dla Gminy ekonomicznie nieuzasadnione bez dokonania wnikliwej analizy rynku w tym zakresie, brakiem należytego ustalenia rzeczywistych kosztów wykonania rozbudowy istniejącej sieci kanalizacyjnej oraz kosztów wyposażenia nieruchomości w zbiornik nieczystości ciekłych/przydomową oczyszczalnię ścieków.

c) pominięciem okoliczności, że skarżący wyraża gotowość podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w przypadku gdy Gmina zapewni mu taką możliwość i wielokrotnie kierował do Wójta pisma z prośbą o zabezpieczenie w budżecie Gminy środków finansowych na realizację tego przedsięwzięcia;

d) pominięciem okoliczności, że działka stanowiąca własność skarżącego z nieuzasadnionej przyczyny, jako jedna z nielicznych została pominięta przy planowaniu sieci kanalizacyjnej, mimo jej położenia w centrum miejscowości Miętkie;

3) naruszenie art. 8 i 9 k.p.a przejawiające się:

a) pominięciem okoliczności, że Wójt Gminy wielokrotnie zapewniał skarżącego, że Gmina przystąpi do realizacji przedsięwzięcia w postaci rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej prowadzącej do uzbrojenia działki nr "[...]" stanowiącej własność skarżącego (w tym w piśmie z dnia 25 czerwca 2018 r. nr "[...]");

b) pominięciu przy wydawaniu decyzji uzasadnionego interesu skarżącego oraz okoliczności, że działanie organu I instancji stanowi "przerzucanie" konsekwencji własnych błędów i zaniedbań przy realizacji ustawowych obowiązków;

4) art.15 k.p.a. polegające na wydaniu przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez należytego merytorycznego rozpoznania sprawy oraz bezkrytycznym przyjęciu stanowiska Wójta Gminy za własne;

- co w konsekwencji skutkowało wydaniem wadliwej decyzji.

5) 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. art. 11 k.p.a poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia zaskarżanej decyzji, tj. niewyjaśnieniem wszelkich przesłanek, które legły u postaw jej wydania.

6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, która to decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co miało wpływ na jej treść.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w jego ocenie konieczny koszt rozbudowy sieci kanalizacyjnej wskazywany przez Wójta Gminy jest zawyżony i został określony bez przeprowadzenia wnikliwej analizy rynku, co potwierdza chociażby treść przedłożonych do odwołania kosztorysów wykonania niezbędnych robót. Stanowisko, zgodnie z którym realizacja tego przedsięwzięcia byłaby ekonomicznie nieuzasadniona dla Gminy nie zostało w żaden sposób wykazane.

Decyzja w przedmiocie nakazania wyposażenia nieruchomości w zbiornik nieczystości lub przydomową oczyszczalnię ścieków ma charakter decyzji związanej. Obowiązkiem organów było więc wykazanie, że rzeczywiście zaistniały przesłanki pozwalające na jej wydanie tj. wykazanie, że w miejscowości A nie istnieje sieć kanalizacyjna, a jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona. Przesłanki te winny zaistnieć kumulatywnie, a organ administracji publicznej winien ich zaistnienie zbadać i w razie wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, wykazać je w uzasadnieniu decyzji. Okoliczności tych nie wykazano. Brak środków finansowych Gminy na dokonanie rozbudowy istniejącej sieci kanalizacyjnej, w sytuacji gdy nieruchomość skarżącego położona w centrum miejscowości nie została do tej sieci podłączona wyłącznie z uwagi na "niedopatrzenie", zaniedbanie obowiązków przez organ nie może skutkować "przerzuceniem" na skarżącego wynikających z tego tytułu kosztów, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący wykazywał się w tej kwestii inicjatywą, a Wójt Gminy od 2018 r. zapewniał go wielokrotnie, iż Gmina rzekomo zabezpieczała środki finansowe na realizację tego przedsięwzięcia. W opisywanej sytuacji nałożony na skarżącego obowiązek jawi się jako naruszający zaufanie do organów władzy publicznej, sprzeczny z ideą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą Państwa Prawa.

Skarżący podkreślił, że rozbudowa sieci kanalizacyjnej należy do obowiązków gminy stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Obowiązkiem gminy jest wybudowanie sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby istniała realna możliwość przyłączenia do niej poszczególnych nieruchomości. W toku postępowania nie dokonano wnikliwej weryfikacji rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia budynku skarżącego do wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej. Pominięto istotne okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza fakt, że gdyby nie zaniedbanie po stronie Gminy, to nieruchomość skarżącego już od 2013 r. byłaby podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Nie przeanalizowano także szczegółowo aspektów finansowych rozwiązania w postaci rozbudowy istniejącej sieci. W sprawie nie przeprowadzono dowodów wykazujących, że nie istnieje realna możliwość podłączenia nieruchomości do sieci oraz, że powyższe byłoby ekonomicznie nie uzasadnione.

Organy obu instancji pomijają przy tym całkowicie interes skarżącego. Brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek budowy bezodpływowego zbiornika, czy też przydomowej oczyszczalni ścieków dla nieruchomości w centrum wsi, która posiada kanalizację.

Niezależnie od powyższego skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca nie została skierowana do wszystkich podmiotów będących stroną w sprawie, co stanowi naruszenie art. 28 k.p.a. Tym stronom uniemożliwiono wzięcie czynnego udziału w postępowaniu (naruszenie art. 10 k.p.a.). Przedmiotowa nieruchomość jest wynajmowana osobom fizycznym, zatem ww. osoby winny zostać uznane za strony postępowania. O fakcie wynajmowania nieruchomości Starosta informował Wójta Gminy. Wśród przedstawicieli judykatury wyrażany jest pogląd, że w konkretnej sprawie co do zasady kilka podmiotów jednocześnie może spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy. Jeżeli nieruchomość nie jest zamieszkiwana przez jej właściciela i od kilku lat jest wynajmowana, za pozbawione jurydycznych argumentów należy uznać stanowisko, że wyłącznie właściciel nieruchomości jest zobowiązany do wyposażenia jej w bezodpływowy zbiornik nieczystości lub przydomowa oczyszczalnie ścieków i poniesienie kosztów z ww. tytułu. Odwołanie do treści art. 2 ust. 2a ustawy, prowadzi w ocenie skarżącego do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca chciał ulokować obowiązki wynikające z ustawy na poziomie jak najbliższym "fizycznego" generowania odpadów.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).

Zaskarżoną decyzją z "[...]", organ odwoławczy, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nakazaniu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Starostę wykonania obowiązku polegającego na wyposażeniu nieruchomości numer "[...]", obręb A, gmina A w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych.

Stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.

Przyjąć należy, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy właściciele nieruchomości są zobowiązani do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, do wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Z obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji zwalnia posiadanie przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych spełniającej wymagania określone w przepisach odrębnych. Z art. 5 ust. 1 pkt 2 wynika, że w sytuacji gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje lub jej budowa jest techniczne lub ekonomicznie nieuzasadniona, wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Prawo wyboru przysługujące właścicielowi nieruchomości w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej nie jest uzasadniona, a także w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona, ale sieć taka nie została jeszcze zrealizowana, nie jest zależne od planów inwestycyjnych gminy dotyczących wybudowania na danym terenie sieci kanalizacyjnej; plany takie nie mogą wyłączać uprawnienia właściciela nieruchomości do budowy np. przydomowej oczyszczalni ścieków. Sam fakt planowania przez gminę budowy kanalizacji pozostaje zatem bez wpływu na zakres uprawnień właściciela w przedmiocie wyboru formy odprowadzania ścieków (por. Budziarek Magdalena, Szymczak Aneta, Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz. Opublikowano: WKP 2021).

Mając na uwadze powyższe stanowisko wyrażone w doktrynie, zdaniem Sądu przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy nie rozróżnia bezpośrednio sytuacji, w której brak jest podstaw do budowy sieci kanalizacyjnej i sieć taka nie jest zrealizowana, ani sytuacji właścicieli nieruchomości w razie planowania przez gminę budowy sieci, bądź zaniechania takich planów, mimo istnienia podstaw do budowy sieci. Wobec powyższego właściciel nieruchomości ma obowiązek jej wyposażenia w zbiornik bezodpływowy lub przydomową oczyszczalnię ścieków zarówno w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona, jak i w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona, ale sieć taka nie została jeszcze zrealizowana. Niedopuszczalnym bowiem jest wprowadzanie ścieków bytowych wprost do ziemi, a tym samym jej zanieczyszczanie.

Z akt sprawy wynika, że w obrębie działki nr "[...]" brak jest infrastruktury umożliwiającej podłączenie znajdującego się na tej działce budynku mieszkalnego do sieci kanalizacji sanitarnej, bowiem najbliższa studzienka rewizyjna znajduje się w odległości 59 metrów od ww. nieruchomości. Przyznać zatem należy rację Kolegium, że ww. nieruchomość z przyczyn obiektywnych nie może być podłączona do sieci kanalizacji sanitarnej. Aby powyższe było możliwe wcześniej należałoby dokonać rozbudowy istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej, co wynika z pisma Prezesa Zarządu Zakładu Gospodarki Komunalnej z dnia 15 kwietnia 2021 r. Natomiast Gmina nie planuje rozbudowy istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby możliwe było podłączenie przedmiotowej nieruchomości do tej kanalizacji.

Zasadnie zatem organ odwoławczy przyjął, że w otoczeniu działki nr "[...]" brak jest sieci kanalizacji sanitarnej, skoro najbliższa studzienka kanalizacyjna znajduje się 59 metrów od granic ww. działki. Najpierw należałoby zatem rozbudować istniejącą sieć, czego - jak wynika z uzasadnienia decyzji - Gmina nie planuje ze względów ekonomicznych. Wobec tego brak jest podstaw do zobowiązania właściciela nieruchomości do jej podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej.

Z tego względu za nieuzasadnione należy uznać zarzuty strony dotyczące niedostatecznego wykazania przez organy braku ekonomicznych podstaw do rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej. Zdaniem Sądu badanie powyższej kwestii wykracza poza zakres niniejszego postępowania. To samo dotyczy przedstawianych przez skarżącego argumentów mających świadczyć o nieracjonalności budowy zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków.

Mając powyższe na uwadze przyjąć trzeba, że w postępowaniu, które ma za przedmiot wykonanie obowiązku wyposażenia nieruchomości w bezodpływowy zbiornik nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków, Sąd nie jest władny ocenić sporu dotyczącego obowiązku wykonania kanalizacji sanitarnej, czy też działań bądź zaniechań gminy w tej kwestii. Brak jest też podstaw do badania, czy budowa przydomowej oczyszczalni ścieków lub zbiornika bezodpływowego uzasadniona jest ekonomicznie, czy też nie, ewentualnie, czy bardziej ekonomiczne byłoby podłączenie się do wybudowanej w przyszłości kanalizacji sanitarnej.

Jeżeli bowiem z postępowania wynika, że brak jest możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, gdyż budowa sieci jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, a w niniejszym postępowaniu Gmina twierdzi, że na chwilę obecną nie jest w stanie wykonać kanalizacji sanitarnej, to art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy wskazuje, że to właściciel nieruchomości zapewnia, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Jednocześnie w przypadku, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, wówczas właściciel nieruchomości nie ma obowiązku przyłączenia jej do następnie wykonanej kanalizacji sanitarnej.

Ponadto podnieść należy, że w sprawie organ właściwie uznał za stronę postępowania Skarb Państwa w imieniu którego działa skarżący. Jemu bowiem przysługują uprawnienia właścicielskie, dlatego też to na skarżącego mogą być nakładane wszelkie obowiązki związane z zarządem nieruchomością. Zapis art. 2 ust. 1 pkt 4) ustawy wskazujący, że przez właściciela nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością, nie pozwala na przyjęcie, że w niniejszej sprawie stronami winni być również najemcy nieruchomości. W ocenie Sądu rację ma organ odwoławczy podnosząc, że celem wprowadzenia tak szerokiego kręgu podmiotów zobowiązanych było jak najszersze zagwarantowanie realizacji obowiązków przewidzianych w ustawie. W sprawie dotyczącej obowiązku wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub w przydomową oczyszczalnię ścieków, tego rodzaju obowiązek powinien być nałożony na podmiot legitymujący się prawem własności, tj. na Skarb Państwa reprezentowany przez skarżącego. Należy bowiem zaznaczyć, że realizacja tego obowiązku wiąże się z koniecznością wydatkowania stosunkowo znacznych środków finansowych. Z tego względu, a także z uwagi na to, że właściciel czerpie korzyści finansowe z wynajmu budynku mieszkalnego znajdującego się na przedmiotowej działce, powyższy obowiązek należało nałożyć na podmiot posiadający prawo własności do nieruchomości.

Wobec tego, że w niniejszej sprawie nie stwierdzono naruszenia przepisów prawa procesowego, ani materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.