Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 75/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Bożena Popowska sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/D.Rzyminiak- Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/B.Popowska


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego w O. decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2 "a" i 2 "b" oraz art. 40 "b" ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.) w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44 poz. 432), obciążył L. J. karą pieniężną w kwocie 720 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, co zostało wykazane w protokole nr [...]z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Polski.

W odwołaniu od tej decyzji L. J. podniósł, że jego zdaniem waga, którą były ważone osie w samochodzie marki " SCANIA" [...], załadowanym paletami drewnianymi, przekłamywała. Ładunek palet musiał być równomiernie rozłożony, gdyż nie ma innej możliwości rozłożenia palet na samochodzie. W związku z tym , zdaniem odwołującego się, obciążenie go karą pieniężną jest nieuzasadnione.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania L. J., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. z dnia [...] października 2002 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podano, że podczas kontroli ciągnika z naczepą o numerach rejestracyjnych [...] i [...], należącą do "[...]" Palety-Serwis L. J. we W., przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego w O. w dniu 24 października 2002 r., dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego wymiarów oraz masy całkowitej. W wyniku tej kontroli ustalono, że nacisk na drugą oś przekraczał dopuszczalną normę, a osoba wykonująca transport nie posiadała wymaganego przez przepisy art. 61 ust. 11 i art. 64 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm.) zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu, którego masa, nacisk osi lub wymiary są większe od dopuszczalnych.

W związku z tym organ I instancji, na podstawie art. 13 ust. 2 "a" i 2 "b" ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.), decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] ustalił i pobrał karę pieniężną w kwocie 720 zł za przejazd jednorazowy pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że pomiaru nacisku osi na podłoże dokonano wagą dynamiczną typu RPT 97-114 posiadającą ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. Wagi tego typu zostały zatwierdzone przez Prezesa Głównego Urzędu Miar do wyznaczenia dynamicznego obciążenia osi pojazdów.

Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego, posiadającego ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z.

Organ II instancji szczegółowo przedstawił techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg i stwierdził, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia, a powtórzenie pomiaru nie jest potrzebne.

Z protokołu kontroli ważenia pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Polski nr [...] nie wynika, by w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości, a tym samym nie zachodziła konieczność dokonania powtórnego ważenia tego pojazdu.

Dyrektor Izby Celnej stwierdził, odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, że gdyby masa całkowita pojazdu została przekroczona to organ celny z tego tytułu byłby zobowiązany wymierzyć dodatkową opłatę, niezależnie od kary za przekroczenia nacisku osi na podłoże. Ponadto organ II instancji wyjaśnił dlaczego dane wskazane w liście przewozowym CMR nie mają związku z uzyskanym wynikiem pomiarów nacisków osi. Powołując się na treść art. 61 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym organ II instancji wyjaśnił, że na osobie wykonującej przewóz spoczywa obowiązek podjęcia działań mających na celu właściwe rozmieszczenie ładunku na pojeździe i umocowaniu go w taki sposób, by nie nastąpiło przesunięcie tego ładunku i przeciążenie poszczególnych osi. Podkreślił też Dyrektor Izby Celnej, że wynik ważenia dynamicznego odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, wskazując z jakim faktycznym obciążeniem osi po tej drodze się przemieszczał. Stwierdzono także, że w przypadku przekroczenia ustalonych przepisami parametrów takich jak nacisk osi, masa całkowita czy wymiary pojazdu organy celne mają obowiązek pobierania opłaty drogowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik L. J. wniósł o uchylenie decyzji Izby Celnej z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Urzędu Celnego w O. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] i umorzenie postępowania w tym zakresie ewentualnie o uchylenie obu tych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi Urzędu Celnego w O.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa, w szczególności art:-7 art. 8 kpa przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej w związku z nie wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, nie ustaleniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz nie poszanowania zasady zaufania obywatela do organów administracji publicznej;

-art. 10 kpa poprzez pozbawienie skarżącego czynnego udziału w toczącym się postępowaniu i uniemożliwienie przeprowadzenia dowodu zgłoszonego bezpośrednio po dokonanym pomiarze i najechaniu na wagę,

-art. 77§ 1 art. 78 § 1 kpa przez uchybienie nakazowi nałożonemu ustawą na organ administracyjny wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Podstawą sporządzenia tych zarzutów była odmowa funkcjonariuszy celnych dokonania w dniu 24 października 2002 r. powtórnego ważenia ciągnika z naczepą nr rej. [...],[...] należącego do skarżącego. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika skarżącego, nie ustalono w sposób obiektywny nacisku osi i w związku z tym brak było podstaw do zastosowania sankcji określonych prawem materialnym.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. nr 71 poz. 838 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane, między innymi, za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

Z kolei art. 13 ust. 2 "a" stanowił, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów , o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość, w myśl ust. 2 "b" powołanego artykułu, określał załącznik do ustawy.

Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. nr 44 poz. 432), stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w § 5 ust. 4 cytowanego rozporządzenia. W związku z tym Naczelnik Urzędu Celnego w O. nałożył na skarżącego, zgodnie z załącznikiem do ustawy o drogach publicznych, karę pieniężną w wysokości 720 zł. Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Zarzuty skarżącego sprowadzają się do kwestionowania poprawności ważenia, a w szczególności odmowy ponownego zważenia pojazdu oraz sposobu przeprowadzenia postępowania od strony formalnej. Skarżący wskazał, że użytkuje ten sam pojazd od dłuższego czasu w ten sam sposób, tj. przewozi tzw. europalety, których zawsze tylko określona ilość mieści się w naczepie pojazdu. Mając wieloletnią praktykę w transporcie tego samego ładunku, za każdym razem tej samej ilości sztuk i do tego tym samym środkiem transportu skarżący miał pewność, że nie narusza żadnej normy prawnej. W związku z tym składał wniosek o dokonanie powtórnego zważenia zestawu.

Z akt sprawy wynika, że ważenia pojazdu dokonano przy pomocy dynamicznej wagi samochodowej typu RPT 97-114, przystosowanej do ważenia pojazdów. Waga ta posiadała ważne świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Urzędu Miar w Z.w dniu 9 października 2001 r., a wagi tego typu zostały zatwierdzone do wyznaczania dynamicznego obciążania osi pojazdów decyzją Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28 kwietnia 1997 r. nr [...]. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego stalowego tzw. ruletki posiadającej świadectwo legalizacji wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z. w dniu 8 maja 2002 r., a warunki dokonywania pomiaru odpowiadały parametrom określonym w świadectwie legalizacji wagi.

Wydając to świadectwo legalizacji Naczelnik Obwodowego Urzędu Miar w Z. powołał zarządzeniem nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6 poz. 40), które między innymi określa konstrukcję, wykonanie i zainstalowanie wagi, a także jej właściwe stosowanie. Sąd stwierdza, że opisany szczegółowo przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nie zakwestionowany przez skarżącego, przebieg ważenia odpowiada warunkom określonym w cytowanym zarządzeniu. Dotyczy to w szczególności sygnalizacji o błędzie ważenia z powodu nadmiernej prędkości pojazdu (§ 2 ust. 9 zarządzenia), a także sposobu poinformowania kierowcy o wymaganiach dotyczących przejazdu przez wagę (§ 7 ust. 5 zarządzenia). Zgodnie ze świadectwem legalizacji waga dokonuje poprawnych pomiarów przy zachowaniu przez kierowcę prędkości w granicach od 2 do 6 km/h , a każde przekroczenie tej prędkości powoduje włączenie sygnalizacji o błędzie ważenia. Z kolei każdorazowe pomniejszenie wyników ważenia o 200 kg masy przypadającej na każdą oś oraz o dodatkowe 2% zmierzonej masy całkowitej gwarantuje ochronę interesów przewoźnika i stanowi korektę ewentualnych błędów pomiaru wynikających z nieznacznego przyśpieszenia w granicach prędkości od 2 do 6 km/h.

Na marginesie należy zauważyć, że samochody poruszają się po drogach publicznych z nieporównywalnie większą prędkością i większym przyspieszeniem, w związku z czym związane z przyspieszeniem przeciążenia osi przekraczające dopuszczalne normy są znacznie większe i muszą się niekorzystnie odbijać na jakości dróg. Nie można zatem przyjąć, że tak niewielkie wahania prędkości, jakie mogą zaistnieć w trakcie ważenia prowadzą do zafałszowania prawdziwych danych dotyczących nacisków na osie. Legalizacja wagi świadczy o prawidłowości jej działania w każdym miejscu i w każdych warunkach opisanych w instrukcji wagi (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 1998 r., sygn. II SA 1409/97).

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego dotyczących rzekomych uchybień w sposobie ważenia pojazdu i odmowie powtórnego jego ważenia.

W protokole z dnia 24 października 2002 r. nr [...], ani też w dokumencie zatytułowanym " Wynik ważenia na wadze dynamicznej" nie ma żadnych zastrzeżeń kierowcy co do przebiegu czynności ważenia. Protokół ma charakter dokumentu urzędowego i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 kpa). Protokół ten nie został sprostowany, ani nie przeprowadzono przeciwko temu dokumentowi dowodów. Należy zatem uznać, że protokół kontroli słusznie przyjęto za podstawę ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze jakość techniczną wagi, jej wyposażenie w szereg zabezpieczeń gwarantujących prawidłowość procesu ważenia a także wskazane wyżej świadectwo legalizacji trzeba stwierdzić, że żądanie ponownego ważenia jest bezzasadne i organ nie miał obowiązku dokonywania kolejnego pomiaru.

Gołosłowne jest twierdzenie skarżącego, że funkcjonariusz celny odmówił kierowcy prawa zamieszczenia uwag w protokole z kontroli pojazdu. W wielu tego typu sprawach rozpatrywanych przez tut. Sąd w protokołach z kontroli pojazdu zamieszczane były uwagi kierowców.

Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skarżącego, że nie mógł brać czynnego udziału w toczącym się postępowaniu . Z uwagi na specyfikę postępowania obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10§ 1 kpa). Jednak w dniu 29 października 2002 r. doręczono skutecznie skarżącemu decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w O. nr [...] i zaczął biec termin do złożenia odwołania. W tym terminie strona mogła podnieść wszelkie zarzuty dotyczące decyzji organu I instancji i zostały one wnikliwie rozpatrzone przez organ II instancji.

Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie organy mogły odstąpić od bezwzględnego przestrzegania zasady wysłuchania stron, zgodnie z art. 10 § 2 kpa. Okoliczności faktyczne utrwalone w protokole nr [...] i dokumencie "Wynik ważenia na wadze dynamicznej " mogły być przez organ I instancji uznane za udowodnione z uwagi na okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa ( art. 81 in fine kpa). Organ odwoławczy prowadzi postępowanie merytoryczne i art. 140 kpa nie stanowił o ograniczeniu praw strony. Skarżącemu dwukrotnie doręczono odpis postanowienia z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Dyrektora Izby Celnej o wyznaczeniu, na podstawie art. 123, art. 124 § 1, art. 35 § 3 i art. 36 § 1 kpa, nowego terminu jednego miesiąca na załatwienie sprawy, licząc od dnia otrzymania postanowienia oraz pismo informujące o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, prawie do przeglądania akt, sporządzania z nich notatek i odpisów (art. 10 § 1, art. 73 § 1 kpa). Mimo awizowania tych przesyłek nie zostały one przez skarżącego odebrane, co zgodnie z art. 44 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, należy traktować jako prawidłowe doręczenie. Że wskazanych wyżej uprawnień skarżący nie skorzystał. Nie ulega wątpliwości, że pozbawienie strony możliwości obrony jej praw w postępowaniu należy oceniać nie na danym etapie postępowania, lecz w całym postępowaniu. Wobec możliwości zgłaszania wniosków i prezentacji dowodów w merytorycznym postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Celnej należycie ocenił dowody w oparciu o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa).

Brzmienie art. 13 ust. 2 "a" ustawy o drogach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do tego, że nałożenie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest obligatoryjne. Jest ono również niezależne od ewentualnej winy sprawcy przekroczenia ciężaru czy też od zachowania wymaganej masy całkowitej pojazdu, a jedynym i decydującym kryterium nałożenia kary jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego na oś pojazdu (por. wyrok NSA z 23.04.1999 r. sygn. II SA 1838/98; wyrok NSA z 13.05.1998 r. sygn. II SA 358/98; wyrok NSA z 15.01.1998 r. sygn. II SA 1189/97; wyrok NSA z 23.01.1998 r. sygn. II SA 1327/97).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa i jest zasadne.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 że zm.) w związku z art. 97§ 1 cytowanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

/-/D.Rzyminiak- Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/B.Popowska

MB