Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2355/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3a, ust. 3 pkt 6
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: § 3 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 1412/14 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 1412/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2014 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. skarżąca zwróciła się do ZUS o umorzenie w całości lub w części bądź też odroczenie terminu płatności i rozłożenie na raty ciążących na niej należności z tytułu składek z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową. Wskazała też, że w lutym 2013 r. musiała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, która była niedochodowa.

W piśmie z dnia 10 grudnia 2013 r. skarżąca sprecyzowała swój wniosek wskazując, że ubiega się o umorzenie całości zaległych składek. Poza wcześniejszymi argumentami wskazała, że banki wypowiedziały jej umowy kredytowe, ponieważ nie było jej stać na opłacanie rat. Dodała, że w tych sprawach toczą się postępowania komornicze.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. ZUS odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek w łącznej wysokości 11.860,78 zł, w tym: składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za wskazane w decyzji okresy wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Organ dokonał ustaleń faktycznych zgodnie z którymi, I. S. zatrudniona jest na podstawie umowy zlecenia z wynagrodzeniem w wysokości około 121 zł netto. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Miesięczne wydatki wykazywane przez nią wynoszą około 800 zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat około 500 zł oraz z tytułu wyżywienia około 300 zł. Z dostarczonych zeznań podatkowych w latach 2010 - 2012 wynikało, że skarżąca z tytułu działalności gospodarczej w 2010 r. uzyskała dochód w wysokości ok. 295 zł, w 2011 r. w wysokości ok. 4.534 zł, a w 2012 r. w wysokości ok. 2.129 zł. Poza dochodami z działalności gospodarczej, uzyskiwała dochody z praw autorskich w wysokości: w 2010 r. około 18.895 zł, w 2011 r. około 10.429, w 2012 r. około 2.500 zł. Ponadto wnioskodawczyni była współwłaścicielem samochodu osobowego marki Nissan Almera z 1999 r.

Tak ustalony stan faktyczny ZUS skonfrontował z treścią w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz.1442 ze zm.; dalej: usus) i stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność należności, o której mowa w powołanym przepisie. Organ podkreślił, że ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Również nie jest oczywiste, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dodatkowo wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

Następnie organ przeanalizował materiał dowodowy pod kątem wystąpienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności nawet pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3 lit. a usus w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), a następnie stwierdził, że żadna z tych przesłanek w odniesieniu do skarżącej nie występuje.

W ocenie ZUS I. S. znalazła się co prawda w trudnej sytuacji finansowej, jednakże jak sama podkreśliła – systematycznie poszukuje zatrudnienia. Biorąc pod uwagę wiek zobowiązanej oraz brak dolegliwości zdrowotnych ograniczających możliwość podjęcia pracy zarobkowej, bądź ją wykluczających, zdaniem organu istnieje realna szansa na podjęcie przez nią zatrudnienia umożliwiającego spłatę powstałego wobec ZUS zadłużenia. W ocenie organu trudności płatnicze zobowiązanej mają charakter przejściowy i jest szansa na poprawę jej sytuacji finansowej.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. przywołując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. S.

Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa), wskazał, że zgodnie treścią art. 28 ust. 1 i 2 usus należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tegoż artykułu. Dopiero zatem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych we wskazanym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia omawianych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Jednocześnie WSA zaznaczył, że przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 usus, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Zdaniem Sądu I instancji organ orzekający prawidłowo wskazał, że wobec skarżącej nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 usus z uwagi na pozyskiwane przez I. S. dochody z umowy zlecenia w firmie A. Sp. z o.o. Wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne nie było natomiast prowadzone, wobec czego nie można stwierdzić, czy w drodze egzekucji zaległość nie zostałaby uregulowana. Nie jest też oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Dalej WSA wskazał, że w art. 28 ust. 3a usus ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym przepisem ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W ocenie Sądu I instancji ZUS prawidłowo wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby istniała którakolwiek z przesłanek pozwalająca na umorzenie zaległych składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

WSA wskazał ponadto, że prawidłowa wykładnia powołanego art. 28 ust. 3a usus prowadzi do wniosku, że wynikająca z tego przepisu podstawa umarzania należności ZUS powinna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonają o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Według WSA organ trafnie tymczasem uznał, że młody wiek skarżącej oraz brak dolegliwości zdrowotnych wykluczających świadczenie pracy, umożliwia jej znalezienie dodatkowego zatrudnienia i spłatę zadłużenia z tytułu składek. Za nie bez znaczenia Sąd uznał również fakt, że skarżąca zamieszkuje w regionie kraju charakteryzującym się jednym z najniższych wskaźników bezrobocia.

Podsumowując Sąd uznał, że skarżąca zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a usus nie wykazała. Nie dążyła do ujawnienia przed ZUS swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, a jej oświadczenia w tym zakresie były niepełne i nieprzekonujące. Oświadczyła m. in., że jedynym dochodem jaki uzyskuje, jest wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w wysokości 121 zł netto miesięcznie. Wskazała też, że wynagrodzenie to jest w całości zajęte przez komornika. W odniesieniu do rzekomego zajęcia wynagrodzenia i prowadzenia wobec niej innych jeszcze postępowań egzekucyjnych skarżąca ograniczyła się do ogólnikowych stwierdzeń niepopartych stosownymi dowodami. Sąd zwrócił też uwagę, że skarżąca wskazała, że jej miesięczne wydatki opiewają na kwotę około 800 zł nie wyjaśniając jednocześnie, skąd przy dochodach na poziomie 121 zł, czerpie środki pieniężne konieczne do zaspokojenia tych wydatków. WSA zaznaczył przy tym, że o prawie do udziału w gromadzeniu materiału dowodowego dla wykazania aktualnej sytuacji osobistej, rodzinnej i materialnej I. S. została kilkukrotnie pouczona w pismach z dnia 6 listopada 2013 r., 5 lutego 2014 r. i 3 marca 2014 r.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. S. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 11, 77, 80, 84, 107 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez ich niezastosowanie i podtrzymanie przez WSA ustaleń organów administracji przy rozpatrywaniu sprawy wobec postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowy [...] w K. Ł. Z. z dnia [...] listopada 2014 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne [...] prowadzone przeciwko I. S.,

II. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 pkt 6 usus poprzez błędne stwierdzenie, że w stosunku do skarżącej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowy [...] w K. Ł. Z. z dnia [...] listopada 2014 r. umarzające postępowanie egzekucyjne [...] prowadzone przeciwko I. S. przez wzgląd na "oczywistość nie uzyskania w toku egzekucji sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych" co jednoznacznie wskazuje na brak szans powodzenia kolejnych egzekucji;

III. Na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 11, 77, 80, 84, 107 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, poprzez ich niezastosowanie polegające na podtrzymaniu przez WSA ustaleń organów administracji i błędne założenie, że "młody wiek skarżącej oraz brak dolegliwości zdrowotnych wykluczających świadczenie pracy, umożliwia skarżącej znalezienie dodatkowego zatrudnienia i spłatę zadłużenia z tytułu składek", podczas gdy skarżąca jest osobą przewlekle chorą, a długotrwałość krytycznej sytuacji finansowej utrzymuje się na tyle długo, że brak jest podstaw, by uległa polepszeniu.

IV. Na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego, tj. art. art. 28 ust. 3a usus w zw. z § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez błędne przyjęcie, że w stosunku do skarżącej nie zachodzą podstawy wskazane w ww. przepisach, mimo że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ponadto skarżąca jest przewlekle chora, co sprawia, że polepszenie sytuacji finansowej zobowiązanej jest mało prawdopodobne.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto autor skargi kasacyjnej wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że nie zostały one zapłacone w całości lub w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, podstawy na których ją oparto nie są bowiem usprawiedliwione.

Ocena zasadności zarzutów postawionych Sądowi I instancji wymaga przypomnienia, że w myśl art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania z przyczyn określonych w § 2 powołanego artykułu. Ponieważ w rozpoznawanym przypadku nie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności postępowania przewidziane w art. 183 § 2 pkt 1-6 ppsa, kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku sprowadzała się do oceny, czy narusza on przepisy wskazane w zarzutach postawionych Sądowi I instancji. Konsekwencją przedstawionej wyżej zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami kasacyjnymi jest wymóg prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. W tym zakresie podzielić należy pogląd, że koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych (art. 174 ppsa) jest wskazanie, które przepisy, jakiego aktu prawnego zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zarzutu błędnej wykładni wymaga przeprowadzenia wywodu prawnego odnośnie naruszonego przepisu, jak i wskazania jak należy ten przepis rozumieć i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku interpretacja jest błędna. Z kolei w przypadku zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu prawa materialnego, konieczne jest wyjaśnienie, dlaczego przyjęty za podstawę prawną zaskarżonego wyroku przepis nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki inny przepis powinien być w sprawie zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt II GSK 840/09).

W ocenie składu orzekającego NSA skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada tym wymogom, jednak pewne deficyty nie uniemożliwiają oceny jej zasadności.

Przed przystąpieniem do rozważań nad zasadnością zarzutów skargi kasacyjnej, należy stwierdzić, że art. 28 ust. 2, ust. 3a usus oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia jednoznacznie stanowią, że do umorzenia należności z tytułu składek może dojść tylko wówczas, gdy spełnione zostaną określone prawem przesłanki. Według ogólnej reguły wymogiem umorzenia należności jest "całkowita nieściągalność" w rozumieniu art. 28 ust. 3 usus. W przypadku zaś ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia brak "całkowitej nieściągalności" nie jest konieczny, umorzenie należności jest możliwe także w razie zaistnienia "uzasadnionych przypadków".

W rozpoznawanej sprawie u podstaw negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej legło ustalenie, że nie spełnia ona ani przesłanki nieściągalności ani którejkolwiek z przesłanek z § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zgodnie ze wskazanym w podstawie skargi kasacyjnej art. 28 ust. 3 pkt 6 usus, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W skardze kasacyjnej skarżąca, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przytoczonego przepisu prawa materialnego, nie precyzuje, czy uchybienie to polegało na wadliwej wykładni, czy też niewłaściwym zastosowaniu. Należy jednak przyjąć, że sformułowanie, iż naruszenie nastąpiło "poprzez błędne stwierdzenie, że w stosunku do skarżącej nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności", przemawia za przyjęciem, że wnosząca skargę kasacyjną w istocie kwestionuje sądowoadministracyjną ocenę ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy i zmierza do postawienia Sądowi I instancji zrzutu wadliwego zastosowania, a w zasadzie niezastosowania wskazanego przepisu. Uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega tymczasem na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej.

Jednocześnie nie budzi wątpliwości Sądu kasacyjnego, że ocena zbadania przez organ przesłanek umorzenia należności z tytułu składek należy do sfery materiału dowodowego i wskazuje na przyjęty w sprawie stan faktyczny sprawy.

W rozpoznawanej sprawie – nie godząc się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który podtrzymał ustalenia stanu faktycznego sprawy – autor skargi kasacyjnej sformułował zarzut naruszenia szeregu przepisów postępowania, a to zarzut naruszenia art. 7, 11, 77, 80, 84, 107 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, podnosząc jednocześnie, że w aktach WSA znajduje się postanowienie komornika sądowego z dnia [...] listopada 2014 r. umarzające postępowanie egzekucyjne, z uwagi na oczywistość nieuzyskania w toku egzekucji sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych, co wskazuje – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - na brak szans powodzenia kolejnych egzekucji, a w konsekwencji na ziszczenie się przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 6 usus, tj. całkowitej nieściągalności wskazującej na zasadność umorzenia należności z tytułu składek.

Tak skonstruowany zarzut nie może być uznany za skuteczny z kilku powodów.

Przede wszystkim, trzeba zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: pusa), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), zaś kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z powyższego wynika, że zadaniem sądów administracyjnych nie jest samodzielne dokonywanie ustaleń faktycznych, lecz kontrola ich dokonania przez organy administracji w ramach prowadzonego przez nie postępowania na zasadach w przepisach określonych. Stąd też złożenie do akt WSA, w ramach postępowania w zakresie przyznania ochrony tymczasowej, postanowienia komornika sądowego z dnia [...] listopada 2014 r. nie mogło mieć wpływu na kontrolę legalności decyzji organu z dnia [...] marca 2014 r. Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że postanowienie komornika, o którym mowa w zarzutach skargi kasacyjnej zostało złożone do akt w dniu [...] lutego 2015 r., zaś zaskarżony wyrok został wydany w dniu 21 listopada 2014 r. Stąd oczywiście usprawiedliwiony jest brak jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd I instancji do treści tego postanowienia.

Odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 7, 11, 77, 80, 84, 107 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa wymaga przypomnienia, że związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego (co do zasady), granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) nakłada na sporządzającego taką skargę obowiązek szczególnej staranności i precyzji przy formułowaniu podnoszonych w niej zarzutów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że związanie NSA granicami skargi kasacyjnej prowadzi do tego, że Sąd odnosi się wyłącznie do zarzutów prawidłowo, a więc konkretnie i precyzyjnie sformułowanych. Samodzielnie Sąd nie może więc wyręczać w tym wnoszącego skargę kasacyjną, domyślać się i ustalać, który konkretnie przepis został naruszony ani w jaki to sposób został naruszony. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie wyjaśniono tymczasem, na czym konkretnie miałoby polegać zarzucone naruszenie art. 7, 11, 77, 80, 84, 107 § 3 kpa. Poza tym w orzecznictwie zasadnie podnosi się, że w świetle art. 174 ppsa formułowanie zarzutu naruszenia szeregu przepisów - które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji - regulujących różne kwestie, nie wskazując konkretnie, na czym polega naruszenie każdego z nich, jest nieprawidłowe (por. np. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1053/10). Taka konstrukcja zarzutu w istocie uniemożliwia jego skuteczne rozpoznanie.

W tej sytuacji, wobec niepodważonych ustaleń faktycznych, Sąd I instancji prawidłowo uznał brak podstaw do zastosowania art. 28 ust. 2 i ust. 3 pkt 6 usus.

Odnosząc się dalej do zarzutów dotyczących przesłanek umorzenia należności w przypadku braku całkowitej nieściągalności (zarzut III i IV skargi kasacyjnej), należy wskazać, że w myśl art. 28 ust. 3a usus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (w rozumieniu w art. 28 ust. 2 tej ustawy). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne - wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 28 ust. 3b usus - zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (pkt 1), poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności (pkt 2) jak i w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (pkt 3).

Również w zarzucie skargi kasacyjnej określonym jako IV. jej autor w istocie kwestionuje prawidłowość niezastosowania cytowanych przepisów prawa materialnego do ustaleń faktycznych, co nakazuje – wobec treści zarzutu nr III. – w pierwszej kolejności dokonanie oceny – w świetle podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej - zaakceptowania ustaleń stanu faktycznego w sprawie przez Sąd I instancji w zakresie przesłanek z § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej zaakceptowanie ustaleń organu przez WSA pozbawi zobowiązaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, a ponadto skarżąca jest przewlekle chora. Tak sformułowanego zarzutu nie powiązano w sposób wyraźny z konkretnym przepisem prawa procesowego, prócz szeregu przepisów, tj. art. 7, 11, 77, 80, 84, 107 § 3 kpa. Z uwagi na twierdzenia uzasadnienia skargi kasacyjnej można wysnuć, że zarzuca ona pominięcie faktu przewlekłej choroby skarżącej oraz jej ciężkiej sytuacji finansowej, co mogłoby oznaczać zarzucenie Sądowi I instancji zaakceptowanie naruszenia art. 7 kpa – w zakresie obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy - ale także naruszenie wynikającego z art. 77 § 1 kpa obowiązku nie tylko wyczerpującego zebrania ale i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz obowiązku uzasadnienia zgodnie z wymogami art. 107 § 1 i 3 kpa, a także ustalenia stanu faktycznego dokonano z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej art. 80 kpa. Jednocześnie z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika wprost, na czym mogłoby polegać naruszenie przez organ tych przepisów, w szczególności biorąc pod uwagę, że fakt przewlekłej choroby skarżącej nie wynika z akt sprawy, zaś zarzuty dotyczące ciężkiej sytuacji finansowej stanowią ogólne twierdzenia autora skargi kasacyjnej niepodważające w sposób skuteczny ustaleń organu w tym zakresie. Według składu orzekającego zestawienie niespójnych twierdzeń wnioskodawczyni co do uzyskiwanych przez nią miesięcznych dochodów (121 zł) oraz miesięcznych wydatków (800 zł) popiera stanowisko Sądu I instancji, że - wbrew wynikającemu z § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obowiązkowi wykazania sytuacji majątkowej - skarżąca poprzestała w tym zakresie na oświadczeniach niepełnych i tym samym nieprzekonujących. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, że prawidłowość dokonanych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonym wyroku, dotyczących sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącej, nie została skutecznie zakwestionowana. Wynik tej oceny, mimo że niezgodny z oczekiwaniami I. S., nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami.

W tej sytuacji nie zostały spełnione przesłanki zastosowania § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, co prawidłowo stwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji § 3 ust. 3 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jest zupełnie niezrozumiały.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.