Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1373/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 518/19 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [....] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 518/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu skargi M. D. w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy: stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] kwietnia 2019 r,. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z [...] stycznia 2019 r., nr [...], jak również decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] września 2018 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z [...] czerwca 2018 r., nr [....] (pkt I. wyroku). Nadto uchylił decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z [...] lutego 2018 r. , nr [...] (pkt II. wyroku) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżącego M. D. kwotę 680 zł.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Pismem z 19 września 2017 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej Szczecin – Niebuszewo w Szczecinie złożył sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Szczecin z [...] grudnia 2013 r. orzekającej o wydaniu M. D. prawa jazdy kategorii B o numerze [...], serii [...]. W uzasadnieniu zarzucił wydanie decyzji na podstawie fałszywych dowodów ustalających istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Złożone w trakcie ubiegania się o wydanie prawa jazdy potwierdzenie zameldowania M. D. na pobyt czasowy w lokalu położonym przy ul. G. w S., na okres od 13 grudnia 2013 r. do 12 lipca 2014 r., okazało się fałszywe, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego S. o sygn. akt [...] z [...] kwietnia 2016 r., na mocy którego uznano T. W. za winnego wyłudzenia poświadczenia nieprawdy w postaci zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu M. D. w lokalu położonym przy ul. G. w. S. we wskazanym okresie.

Wobec powyższego Prokurator wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie oraz uchylenie decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2013 r., stwierdzającej spełnienie przez M. D. warunków do wydania prawa jazdy kategorii B, a następnie wydanie decyzji w przedmiocie odmowy wydania ww. prawa jazdy.

Postanowieniem z [...] listopada 2017 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 149 § 1 oraz art. 186 ustawy z dnia 1[...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017 r., poz. 1257 – j.t. ze zm.; k.p.a.), Prezydent Miasta Szczecin wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną tego organu z [...] grudnia 2013 r. o wydaniu M. D. prawa jazdy kategorii B.

Po wznowieniu postępowania, pełnomocnik skarżącego w piśmie z 8 grudnia 2017 r. wskazał, że M. D. obecnie mieszka w S. i wynajmuje mieszkanie położone przy ulicy A. Na potwierdzenie okoliczności najmu przez stronę przedmiotowego mieszkania pełnomocnik załączył odpis faktury z 6 września 2017 r.

Decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 2, art. 105 § 1 k.p.a., Prezydent Miasta Szczecin uchylił decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z [...] grudnia 2013 r. o wydaniu M. D. prawa jazdy kategorii B o podanym numerze oraz umorzył dalsze postępowanie w sprawie wydania stronie prawa jazdy kategorii B.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że w dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2013 r. obowiązywał ustawowy wymóg, by prawo jazdy mogła otrzymać osoba, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy (art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.; "u.k.p."). Stan faktyczny sprawy w zakresie spełnienia przez wnioskodawcę ustawowego wymogu został ustalony na podstawie fałszywych dowodów potwierdzających oczywistą nieprawdę co do przebywania strony w lokalu przy ul. G. w S., co zostało potwierdzone w ww. wyroku nakazowym z [...] kwietnia 2016 r. W tej sytuacji, zdaniem organu, wystąpiła ustawowa przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiąca podstawę do uchylenia decyzji wydanej na podstawie fałszywych dowodów.

Jednocześnie, wobec wskazania nowego miejsca zamieszkania wnioskodawcy w lokalu położonym w S., organ umorzył dalsze postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem M. D. z 20 sierpnia 2013 r. o wydanie prawa jazdy kategorii B – z uwagi na utratę właściwości miejscowej w trakcie wznowionego postępowania.

Pismem z 2 marca 2018 r. Prezydent Miasta Szczecin przekazał wniosek M. D. z 20 sierpnia 2013 r. o wydanie prawa jazdy kategorii B – Prezydentowi Miasta Świnoujście.

W wyniku ponownego rozpoznania wniosku z dnia 20 sierpnia 2013 r., decyzją z [...] czerwca 2018 r. Prezydent Miasta Świnoujście odmówił M. D. wydania prawa jazdy kategorii B. Odwołanie od ww. decyzji złożył skarżący.

Decyzją z [...] września 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Szczecinie, po rozpoznaniu odwołania strony od ww. decyzji, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzuciło Prezydentowi Miasta Świnoujście brak wyjaśnienia sprawy pod kątem trwania okresu czasowego cofnięcia stronie uprawnień do kierowania pojazdami oraz nieuzyskanie od organu władzy niemieckiej informacji czy po dacie zatarcia skazania, czyli po 21 listopada 2026 r., strona może uzyskać prawo jazdy bez potrzeby przedłożenia wyniku badania medyczno-psychologicznego.

Decyzją z [...] stycznia 2019 r. Prezydent Miasta Świnoujście, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., odmówił M. D. wydania prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu wskazał, że M. D. uzyskał za granicą prawo jazdy ale jego uprawnienie do kierowania pojazdami zostało okresowo cofnięte na mocy rozstrzygnięcia wydanego przez organ niemiecki 21 listopada 2011 r., którego zatarcie upływa 21 listopada 2026 r., zaś odzyskanie uprawnienia przed tą datą wymaga przedstawienia opinii medyczno-psychologicznej. Pomimo podjętych prób, nie udało się potwierdzić faktu zamieszkania strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazało, że w świetle ww. przepisu w sprawie o wydanie prawa jazdy organ powinien poczynić ustalenia w zakresie tego czy wnioskodawca uzyskał prawo jazdy za granicą i czy to prawo jazdy nie zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami cofnięte, przy uwzględnieniu okresu, na który prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie cofnięto, bowiem tylko w tym okresie zakaz wydania prawa jazdy obowiązuje.

W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ ustalił, że 21 listopada 2011 r. organ okręgu S. cofnął M. D. uprawnienie do kierowania pojazdami. Do 21 listopada 2026 r., czyli zatarcia ww. cofnięcia uprawnienia, M. D., aby uzyskać ponownie uprawnienia do kierowania pojazdami w Niemczech, musi poddać się badaniom lekarsko-psychologicznym i uzyskać pozytywną opinię medyczno-psychologiczną potwierdzającą jego zdolność do uczestniczenia jako kierowcy w ruchu drogowym. Jednocześnie organ podkreślił, że decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami wywołuje skutek do jej zatarcia, czyli do 21 listopada 2026 r. lub do przedłożenia pozytywnej ekspertyzy medyczno- psychologicznej. Zdaniem organu strona "pozostaje obecnie w okresie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami", co wyklucza możliwość wydania prawa jazdy

w Polsce, pomimo złożenia stosownego wniosku.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł M. D.. Zarzucił jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że nieposiadanie pozytywnych badań medycznych i psychologicznych wymaganych przez przepisy prawa niemieckiego przez stronę, wobec której sądowy zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony przez organy niemieckie minął, wskazuje że strona ta pozostaje w okresie cofnięcia uprawnienia w rozumieniu powołanego przepisu, podczas, gdy fakt niespełnienia przez stronę warunków do uzyskania prawa jazdy w Niemczech nie wskazuje, że strona ta pozostaje w okresie cofnięcia uprawnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zasługiwała ona na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn w niej podnoszonych.

Sąd ten przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 149 § 1 i 2 k.p.a. Podniósł, że na podstawie art. 150 k.p.a., organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 k.p.a. jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (§ 1). Jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 (§ 2). Stosownie do art. 151 k.p.a., organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Przytoczone wyżej regulacje dotyczące właściwości stanowią lex specialis

w stosunku do przepisów o właściwości umieszczonych w Rozdziale 4 k.p.a., co znajduje swoje uzasadnienie w tym, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym.

W świetle art. 150 k.p.a. organem właściwym do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego jest organ, który wydał decyzję w sprawie, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania w ostatniej instancji, z wyjątkiem przewidzianym w § 2 i organ ten pozostaje właściwy do zakończenia postępowania wznowieniowego, bez względu na to, czy w toku tego postępowania zmianie uległy okoliczności faktyczne, dotyczące jego właściwości. W ocenie Sądu pierwszej instancji przemawia za tym treść art. 151 k.p.a., w którym wyraźnie wskazano, jakie rozstrzygnięcia mogą zapaść w toku postępowania wznowieniowego i który organ winien je podjąć. W sytuacji, gdy po wydaniu ostatecznej decyzji, której postępowanie wznowieniowe dotyczy, zmianie ulegną okoliczności, które miałyby wpływ na właściwość organu w postępowaniu zwykłym, nie mają one wpływu na właściwość organu upoważnionego na podstawie art. 149 i nast. k.p.a. do wznowienia

i przeprowadzenia tego postępowania.

W związku z powyższym Sąd ten podał, że w przedmiotowej sprawie organy procedowały z naruszeniem przepisów o właściwości. Jakkolwiek Prezydent Miasta Szczecin, jako organ, który wydał skarżącemu prawo jazdy kategorii B, prawidłowo orzekł o wznowieniu postępowania, to jednak wydane po przeprowadzeniu postępowania rozstrzygnięcie było wadliwe. Organ ten prawidłowo uchylił swoją wcześniejszą decyzję, jednakże w punkcie II rozstrzygnięcia umorzył dalsze postępowanie w sprawie, co mogłoby sugerować, że w ten sposób sprawa wydania skarżącemu prawa jazdy została definitywnie zakończona. Nieprawidłowo również organ ten przekazał wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy Prezydentowi Miasta Świnoujście w związku ze wskazaną przez skarżącego zmianą miejsca pobytu. W ocenie Sądu pierwszej instancji wznowienie postępowania nakładało na Prezydenta Miasta Szczecin obowiązek przeprowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Doszło zatem do naruszenia przepisów o właściwości, czego nie dostrzegł organ odwoławczy, dwukrotnie orzekając w niniejszej sprawie w związku ze składanymi przez skarżącego odwołaniami od decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że w myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości dotknięta jest wadą nieważności, którą to okoliczność sąd, badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, bierze pod uwagę z urzędu. Stanowiło to podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z [...] stycznia 2019 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] września 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z [...] czerwca 2018 r.

Z uwagi na dostrzeżoną wadliwość decyzji Prezydenta Miasta Szczecin, Sąd ten na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.; "p.p.s.a.") orzekł o jej uchyleniu. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. W związku ze stwierdzonymi naruszeniami prawa o charakterze procesowym, Sąd pierwszej instancji nie dokonywał merytorycznej oceny zasadności podniesionych w skardze zarzutów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Domagało się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania z "wyodrębnieniem w sentencji lub uzasadnieniu" kosztów zastępstwa procesowego. Nadto Kolegium zrzekło się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. polegającym na uwzględnieniu skargi w następstwie błędnego uznania, iż zaskarżona decyzja Kolegium z [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Świnoujście z [...] stycznia 2019 r., jak również decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] września 2018 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Świnoujście z [...] czerwca 2018 r., obarczone są wadą nieważności, a to z powodu naruszenia przepisów o właściwości, co z kolei było konsekwencją wadliwego uznania, iż uchylona zaskarżonym wyrokiem decyzja Prezydenta Miasta Szczecin z [...] lutego 2018 r. narusza art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., co zaś było wynikiem wadliwego rozumienia tegoż przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który błędnie uznał, iż w ramach rozstrzygnięcia kończącego postępowanie wznowieniowe, o którym mowa w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., nie może zapaść decyzja uchylająca decyzję dotychczasową i umarzająca postępowanie, co również doprowadziło do zastosowania art. 135 p.p.s.a., pomimo braku ku temu podstaw, z uwagi na brak naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji, Wszystko to spowodowało, iż nie doszło do merytorycznego rozpoznania skargi i zarzutu prawa materialnego w niej podniesionego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ rozwinął powyższe zarzuty. W szczególności wskazał, że choć w art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. mowa jest o uchyleniu dotychczasowej decyzji i wydaniu "nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy", to nie można wykluczyć, że w określonych okolicznościach – np. zmiany miejsca zamieszkania skarżącego w toku postępowania wznowieniowego, wpływającej na właściwość miejscową organu – może zostać wydana decyzja uchylająca decyzję

i umarzająca postępowanie. Istotą postępowania wznowieniowego i uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Nową decyzję wydaje się, jak gdyby sprawa nie była w danej instancji rozstrzygana. Dlatego też organ bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dniu orzekania, w tym przepisy k.p.a. dotyczące właściwości miejscowej. Nadto, w przypadku, w którym organ stwierdzi w toku postępowania swoją niewłaściwość miejscową do rozpatrzenia danej sprawy, umarza postępowanie jako bezprzedmiotowe. Z tych względów decyzje zapadłe w sprawie były prawidłowe.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej "p.p.s.a.", zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie wniosła o jej przeprowadzenie. W tej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie było podstaw do jej uwzględnienia.

Na wstępie wskazać należy, że każde nadzwyczajne postępowanie, jest w stosunku do postępowania zwykłego nową sprawą, która rządzi się własnymi regułami, w tym dotyczącymi sposobu ustalania organu właściwego do wydania decyzji. W przypadku wznowienia postępowania jest to art. 150 k.p.a., w przypadku uchylenia decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi lub decyzji prawidłowej są to art. 154 § 1 i art. 161 § 1 i 2 k.p.a., a w przypadku stwierdzania nieważności decyzji - art. 157 § 1 k.p.a. Żaden z tych przepisów, uwzględniając ich gramatyczną wykładnię, nie daje podstaw do tego, aby właściwość organu do załatwienia sprawy w nadzwyczajnym trybie oceniać według przepisów określających właściwość organów w trybie postępowania zwykłego. Dopiero wówczas, gdy - z uwagi na zmiany organizacji organów administracji (nie chodzi więc o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę strukturalną) - reguły służące określeniu organu właściwego w nadzwyczajnym trybie są niewystarczające, dla osiągnięcia tego celu można i należy odwołać się do innych metod wykładni, w tym do systemu prawa, a więc także do przepisów określających zakres działania organów administracji. Taką zasadę przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 5 czerwca 2000 r., sygn. OPS 7/00 (ONSA 2000, nr 4, poz. 139). Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie zachodzą.

Postępowanie w sprawie wznowienia zmierza potencjalnie do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją zawierającą wady formalne. Ten charakter postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego sprawia, że na gruncie art. 151 k.p.a. w orzecznictwie przyjęto stanowisko, w świetle którego zmiana przepisów o właściwości rzeczowej po wydaniu decyzji ostatecznej skutkuje przeniesieniem kompetencji w zakresie wydania rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 150 § 1 w zw. z art. 149 k.p.a. na nowy organ, który uzyskał swe uprawnienia wskutek zmiany przepisów (por. wyrok NSA z [...] listopada 2007 r., sygn. II OSK 1474/06, postanowienie NSA z 8 czerwca 2010 r., sygn. I OW 40/10, orzeczenia dostępne w CBOSA: https://cbois.nsa.gov.pl). Ustalenie organu wyższego stopnia na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w oderwaniu od aktualnych przepisów prawa materialnego regulujących właściwość rzeczową organów administracji w danym rodzaju sprawach, stwarzałoby bowiem ryzyko funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji merytorycznych wydanych przez różne organy, w zależności od trybu, w jakim decyzje te by wydano (zob. uchwała NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. II OPS 1/12). Właściwość organu w niniejszym postępowaniu dotyczącym wznowienia postępowania powinna być ustalona stosownie do przepisów określających właściwość organów w trybie postępowania nadzwyczajnego (wznowieniowego), a nie postępowania zwykłego.

Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji pod względem zgodności z prawem jest wydana w trybie wznowienia postępowania decyzja, którą odmówiono skarżącemu wydania prawa jazdy z tego względu, że uprzednio posiadane przez niego uprawnienie do kierowania pojazdami zostało mu cofnięte na terenie Niemiec, a odzyskanie tych uprawnień przed rokiem 2026 obwarowane jest warunkiem przedłożenia opinii medyczno-psychologicznej.

Zaskarżona decyzja została wydana na skutek zainicjowanego sprzeciwem Prokuratora Rejonowego Szczecin - Niebuszewo w Szczecinie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem skarżącemu prawa jazdy kategorii B. Podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak to bowiem ustalono, jeden z dowodów wykorzystanych w postępowaniu zakończonym wydaniem skarżącemu prawa jazdy kategorii B okazał się fałszywy, czego potwierdzeniem jest wyrok nakazowy Sądu Rejonowego S. sygn. [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r.

Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2).

Zgodnie z art. 150 k.p.a., organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (§ 1). Jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który równocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 (§ 2).

Stosownie do art. 151 k.p.a., organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że ww. przepisy prawa dotyczące właściwości stanowią lex specialis w stosunku do przepisów o właściwości umieszczonych w Rozdziale 4 k.p.a., co znajduje uzasadnienie w tym, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem jest weryfikacja już wydanego ostatecznego rozstrzygnięcia, podlegającego ochronie zgodnie z wyrażoną w art. 16 k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych.

W świetle tego, co powiedziano wyżej, wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 150 k.p.a. organem właściwym do wydania postanowienia o wszczęciu postępowania wznowieniowego jest organ, który wydał decyzję w sprawie, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania w ostatniej instancji, z wyjątkiem przewidzianym w § 2 i organ ten pozostaje właściwy do zakończenia postępowania wznowieniowego, bez względu na to, czy w toku tego postępowania zmianie uległy okoliczności faktyczne, dotyczące jego właściwości. Przemawia za tym, w ocenie Sądu, treść art. 151 k.p.a., w którym wyraźnie wskazano, jakie rozstrzygnięcia mogą zapaść w toku postępowania wznowieniowego i który organ winien je podjąć. Innymi słowy, w sytuacji, gdy po wydaniu ostatecznej decyzji, której postępowanie wznowieniowe dotyczy, zmianie ulegną okoliczności, które miałyby wpływ na właściwość organu w postępowaniu zwykłym, nie mają one wpływu na właściwość organu upoważnionego na podstawie art. 149 i nast. k.p.a. do wznowienia i przeprowadzenia tego postępowania.

Prawidłowo w tych okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji przyjął, że organy procedowały z naruszeniem przepisów o właściwości.

Trafnie Sąd ten zauważa, że Prezydent Miasta Szczecin, jako organ, który decyzją z [...] grudnia 2013 r. wydał skarżącemu prawo jazdy kategorii B, prawidłowo orzekł o wznowieniu postępowania i uchyleniu decyzji własnej z [...] grudnia 2013 r., jednak wydane po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego rozstrzygnięcie było wadliwe. Organ ten bowiem co prawda prawidłowo, po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. uchylił decyzję własną z [...] grudnia 2013 r., a to w związku z ustaleniem, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. dotycząca sfałszowania istotnego dowodu stanowiącego m.in. podstawę do wydania skarżącemu prawa jazdy, która została potwierdzona prawomocnym skazującym wyrokiem sądu, ale nieprawidłowo umorzył jednocześnie dalsze postępowanie.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem strony skarżącej kasacyjnie, że w postępowaniu wznowieniowym, mimo jednoznacznego brzmienia art. 151 k.p.a., może zostać wydana decyzja uchylająca decyzję będącą przedmiotem kontroli w trybie wznowienia postępowania i umarzająca postępowanie, w razie wystąpienia przesłanek z art. 105 k.p.a. Należy jednak mieć na względzie, że co do zasady umorzenie postępowania zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej, stanowiąc załatwienie sprawy w "inny sposób" w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. To czy decyzja umarzająca postępowanie w sprawie zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej, zależy od podstawy prawnej owego umorzenia.

Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że wydanie w postępowaniu wznowieniowym decyzji o umorzeniu postępowania nie jest możliwe, lecz, że umorzenie dalszego postępowania w sprawie decyzją Prezydenta Miasta Szczecin z [...] lutego 2018 r. mogłoby sugerować, że sprawa wydania skarżącemu prawa jazdy została definitywnie zakończona.

Wydanie przez Prezydenta Miasta Szczecin decyzji z [...] lutego 2018 r. o uchyleniu decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Szczecin z [...] grudnia 2013 r. o wydaniu M. D. prawa jazdy kategorii B o podanym numerze i umorzeniu dalszego postępowania w sprawie wydania stronie prawa jazdy kategorii B może sugerować, że postępowanie wznowieniowe zostało zakończone, a skoro od ww. decyzji nie zostało wniesione odwołanie, można uznać, że decyzja ta stała się ostateczna. Nie było zatem podstaw do dalszego procedowania w sprawie. Tej treści decyzja została podjęta z naruszeniem art. 19 i art. 105 § 1 k.p.a. przez ich błędne zastosowanie.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że nieprawidłowo w tych okolicznościach sprawy Prezydent Miasta Szczecin przekazał wniosek skarżącego o wydanie prawa jazdy Prezydentowi Miasta Świnoujście celem dalszego procedowania w związku ze wskazaną przez skarżącego zmianą miejsca pobytu. W świetle bowiem tego, co powiedziano wyżej, wznowienie postępowania nakładało na Prezydenta Miasta Szczecin obowiązek przeprowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Dalsze procedowanie w sprawie naruszało przepisy o właściwości i powodowało konieczność stwierdzenia nieważności decyzji organów obydwu instancji wydanych po przekazaniu sprawy przez Prezydenta Miasta Szczecin Prezydentowi Miasta Świnoujście do dalszego rozpoznania (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w Szczecinie nie dostrzegło.

Trafnie w tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zauważa, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów o właściwości, czego nie dostrzegł organ odwoławczy, dwukrotnie orzekając w niniejszej sprawie w związku ze składanymi przez skarżącego odwołaniami od decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście. W myśl art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości dotknięta jest wadą nieważności, którą to okoliczność sąd, badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, bierze pod uwagę z urzędu.

Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, powoduje nieważność tej decyzji.

Za nieskuteczne uznać należy odwoływanie się przez autora skargi kasacyjnej dla wykazania trafności swojego stanowiska w sprawie w kwestii dotyczącej właściwości miejscowej organu do art. 19 i art. 65 § 1 k.p.a. oraz do literatury przedmiotu w tym względzie, skoro przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje wydane w trybie wznowieniowym.

Prawidłowo w tej sytuacji Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Świnoujście z dnia [...] czerwca 2018 r. Prawidłowo także zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 135 p.p.s.a. objął swoim rozstrzygnięciem wydaną w granicach niniejszej sprawy decyzję Prezydenta Miasta Szczecin z [...] lutego 2018 r. podjętą z naruszeniem art. 19 i art. 105 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji a nietrafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skoro zatem skarga kasacyjna pozbawiona była usprawiedliwionych podstaw, podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a.