Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 299/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
658
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 12 i art. 35
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1 pkt 3, 1 a, par. 2, art. 119 pkt 4, art. 120
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1) stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2017 r.; 2) stwierdza, że bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznaje skarżącemu Z. K. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł (słownie: dwa tysiące złotych).


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] lutego 2017 r. (data wpływu do organu: [...] lutego 2017 r.) Z. K. (dalej: "skarżący") wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym") w przedmiocie wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Pismem z [...] marca 2017 r. Minister wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o przekazanie informacji, czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie oraz jakie okresy pracy i służby w jakich formacjach stanowią podstawę powyższego świadczenia.

Również pismem z [...] marca 2017 r. Minister, powołując się na art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a."), zawiadomił skarżącego o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy do [...] lipca 2017 r., które wynika z konieczności wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia szeregu czynności wyjaśniających.

Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA odpowiedział na wezwanie organu pismem z [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu: [...] maja 2017 r.), w którym poinformował, że skarżący został zwolniony ze służby w [...] Oddziale Straży Granicznej [...] lutego 2013 r. Przy ww. piśmie z [...] kwietnia 2017 r. Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA przekazał wyliczoną wysługę oraz zaświadczenie Naczelnika Wydziału Kadr i Szkoleń [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] lutego 2013 r. o przebiegu służby zaliczanej do wysługi emerytalnej za 1 rok służby półtora roku służby, zgodnie z art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1486).

Następnie pismem z [...] lipca 2017 r. Minister, powołując się na art. 36 k.p.a., poinformował skarżącego, że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w poprzednim piśmie, a to z uwagi na wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "IPN") oraz do formacji, w której skarżący pełnił służbę. Organ wskazał, iż rozpatrzenie wniosku skarżącego powinno nastąpić do [...] grudnia 2017 r.

W tym samym dniu (tj. [...] lipca 2017 r.) Minister wystąpił do Prezesa IPN o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącego do dnia [...] lipca 1990 r., w szczególności o okresach służby, nazwach formacji, jednostkach organizacyjnych, komórkach organizacyjnych, zajmowanych stanowiskach, pełnionych funkcjach, a także o przedstawienie kopii dokumentów pozwalających na ocenę spełnienia przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Również [...] lipca 2017 r. organ zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "KGSG") o przekazanie informacji o przebiegu służby skarżącego, które pozwolą ocenić spełnienie przez niego przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczącej stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach (w tym zaświadczeniach) potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.), jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec skarżącego w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych, podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego oraz ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby.

Pismem z [...] września 2017 r. (data wpływu do organu: [...] września 2017 r.), zawierającym liczne załączniki, skarżący uzupełnił wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.

Przy piśmie z [...] października 2017 r. (data wpływu do organu: [...] października 2017 r.) IPN przesłał kopie z akt osobowych skarżącego o sygn. [...].

W piśmie z [...] listopada 2017 r. (data wpływu do organu: [...] grudnia 2017 r.) KGSG poinformował Ministra, że skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Straży Granicznej. W analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych. W załączeniu KGSG przedstawił informację dotyczącą przebiegu służby oraz sporządzoną przez Naczelnika Wydziału Kadr i Szkoleń [...] Oddziału Straży Granicznej ocenę rzetelnego wykonywania służby i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Pismem z [...] grudnia 2017 r. Minister wyznaczył skarżącemu nowy termin rozpatrzenia jego wniosku - do [...] maja 2018 r., wskazując, że nie wpłynęły odpowiedzi od Prezesa IPN i KGSG. Natomiast w piśmie z [...] grudnia 2017 r. organ poinformował skarżącego, że została zebrana dokumentacja niezbędna do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz pouczył go o treści art. 10 i art. 81 k.p.a.

W dniu [...] stycznia 2018 r. skarżący zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie organu.

Pismem z [...] maja 2018 r. Minister zawiadomił skarżącego o kolejnym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy - do [...] listopada 2018 r., ponownie informując o konieczności dokonania wszechstronnej i wnikliwej analizy przedmiotowej sprawy.

Pismem z [...] lutego 2019 r., zatytułowanym "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" (data wpływu do organu: [...] lutego 2019 r.), skarżący wystosował do Ministra ponaglenie.

W dniu [...] marca 2021 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] lutego 2017 r., wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji będącej odpowiedzią na jego wniosek, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku oraz, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego, akcentując, iż uchybienie przepisowi art. 35 § 3 k.p.a. jest oczywiste i nieusprawiedliwione okolicznościami sprawy. Zdaniem skarżącego, tak znacznego opóźnienia w wydaniu rozstrzygnięcia, jak w niniejszej sprawie, nie można w żaden sposób usprawiedliwić koniecznością dokładnego wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę (pismo z [...] kwietnia 2021 r.) Minister wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym w art. 8a ust. 1 i 2 zobowiązuje ministra właściwego do spraw wewnętrznych, aby w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach wyłączył stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13 b, ze względu na:

1. krótkotrwałą służbę przed dniem [...] lipca 1990 r. oraz

2. rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu [...] września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia,

co wymaga od organu podjęcia szeregu czynności, w szczególności zebrania materiału dowodowego i jego wnikliwej analizy.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stan faktyczny i prawny (wynikający z ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym), Minister podniósł, że wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje ustawa, a mianowicie dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/ rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin.

Organ zaznaczył również, że wpłynęła do niego znaczna liczba spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę ponad 4.900 spraw) wniesionych na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W ocenie Ministra, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania, lecz obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ.

Ponadto Minister wymienił sygnatury spraw ze skarg na jego bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosków złożonych w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w których tut. Sąd odrzucił skargi, wskazując, że sprawy te nie należą do właściwości sądu administracyjnego. Organ także przywołał sygnatury spraw ze skarg na jego decyzje w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w których Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, po wniesieniu skargi, lecz przed sporządzeniem odpowiedzi na skargę, pismem z [...] kwietnia 2021 r. Minister wystąpił ponownie do Prezesa IPN o przekazanie kompletnych kopii akt osobowych o sygn. [...] dotyczących przebiegu służby skarżącego. Przekazane tut. Sądowi akta administracyjne sprawy nie zawierają odpowiedzi Prezesa IPN na to wezwanie organu.

W dniu [...] czerwca 2021 r. Minister rozpoznał wniosek skarżącego z [...] lutego 2017 r., wydając decyzję nr [...] (vide notatka służbowa sporządzona [...] sierpnia 2021 r. przez pracownika tut. Sądu – karta nr 42 akt sądowych sprawy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga na bezczynność Ministra w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy, jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Przed wniesieniem tej skargi, skarżący (pismem z [...] stycznia 2019 r.) wystąpił do organu z ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., co czyni skargę dopuszczalną również w świetle art. 53 § 2b p.p.s.a.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie w myśl art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wedle art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt lub czynność nie została dokonana przez organ. Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili jej rozpoznawania. Skarga na bezczynność organu ma przede wszystkim wymusić na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu bądź podjęcia określonych czynności, a mimo to nie podejmował lub nadal nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z [...] lutego 2017 r. skarżący wystąpił do organu o wydanie decyzji na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy, który stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przepis ten wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2017 r.

Zauważyć również należy, iż decyzje wydawane przez organ na podstawie cyt. wyż. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie, ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania. Wówczas, stosownie do treści art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W art. 35 k.p.a. zostały określone terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić też trzeba, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, ale także wtedy, gdy nie załatwia sprawy w ustawowych terminach.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Minister dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, który wpłynął do niego [...] lutego 2017 r. Pierwsze czynności Minister po upływie miesiąca – [...] marca 2017 r. poinformował skarżącego w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przedłużeniu terminu rozpatrzenia wniosku - do [...] lipca 2017 r. Jednocześnie pismem z [...] marca 2017 r. organ wystąpił do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA o stosowne informacje dotyczące skarżącego. Odpowiedź Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA na wystąpienie organu została udzielona w piśmie z [...] kwietnia 2017 r., które wpłynęło do organu [...] maja 2017 r.

Następnie Minister pismami z [...] lipca 2017 r. (czyli po upływie dwóch miesięcy od uzyskania informacji z Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA) zwrócił się do Prezesa IPN oraz KGSG o przekazanie informacji odnośnie przebiegu służby skarżącego. Odpowiedź od Prezesa IPN organ otrzymał [...] października 2017 r., a od KGSG – [...] grudnia 2017 r. Wcześniej, przed wpłynięciem ww. odpowiedzi, Minister otrzymał (w dniu [...] września 2017 r.) pismo skarżącego z [...] września 2017 r. stanowiące uzupełnienie jego wniosku z [...] lutego 2017 r. i posiadające liczne załączniki w postaci dokumentów dotyczących służby skarżącego.

W piśmie z [...] grudnia 2017 r. Minister powiadomił skarżącego o nowym terminie rozpatrzenia wniosku – do [...] maja 2018 r., podnosząc, iż nie wpłynęły odpowiedzi na zapytania skierowane do Prezesa IPN i KGSG. Argument organu był chybiony, bowiem do dnia [...] grudnia 2017 r. Minister otrzymał odpowiedzi zarówno od Prezesa IPN, jak i KGSG. Prawdopodobnie dostrzegając ten błąd, organ 4 dni później – pismem z [...] grudnia 2017 r. - poinformował skarżącego o zebraniu dokumentacji niezbędnej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy oraz pouczył go o treści art. 10 i art. 81 k.p.a. Skarżący [...] stycznia 2018 r. skorzystał z uprawnienia do zapoznania się z całością akt postępowania administracyjnego. Po upływie ponad czterech miesięcy, Minister - w piśmie z [...] maja 2018 r. - wyznaczył skarżącemu kolejny termin rozpoznania wniosku, a mianowicie do [...] listopada 2018 r.

Następne jego działanie w sprawie zostało podjęte dopiero [...] kwietnia 2021 r., a więc po upływie blisko trzech lat. Wówczas to organ dostrzegł, że nie posiada kompletnych akt osobowych skarżącego i wystąpił o nie do Prezesa IPN pismem z [...] kwietnia 2021 r., czyli już po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność Ministra, lecz przed udzieleniem odpowiedzi na skargę.

Natomiast decyzja w niniejszej sprawie (o nr [...]) została wydana przez Ministra w dniu [...] czerwca 2021 r., a więc po upływie czterech lat i czterech miesięcy od wpływu do organu wniosku skarżącego (co nastąpiło [...] lutego 2021 r.).

Sposób procedowania organu w niniejszej sprawie bezsprzecznie wskazuje na naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaakceptować stanu, w którym organ, podejmując określone czynności procesowe w dużych odstępach czasowych, liczonych w miesiącach, a niekiedy w latach, nie załatwia wniosku strony przez okres pięćdziesięciu dwóch miesięcy.

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym nie zawiera odrębnych od k.p.a. przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy, jak również nie wyłącza ich stosowania. Kwestie związane z trudnościami organu, wynikającymi z konieczności dokonania kwerendy akt, nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci skomplikowanego charakteru sprawy, wpływu dużej liczby spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym niedotrzymywania ustawowych terminów załatwienia sprawy.

W świetle powyższego bezsporne jest, że organ pozostawał w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącego w przedmiocie wydania decyzji w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jak i brak zintensyfikowanych działań ze strony Ministra zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania - zwłaszcza brak (tak akcentowanej w pismach organu do skarżącego) wnikliwej i wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wezwaniem Prezesa IPN o uzupełnienie akt archiwalnych po upływie blisko trzech lat od wyznaczenia skarżącemu (po raz czwarty) nowego terminu załatwienia wniosku, a jednocześnie po upływie trzech lat i trzech miesięcy od poinformowania skarżącego o zebraniu dokumentacji wystarczającej do wydania decyzji - uzasadniają stwierdzenie, iż bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa. Tutejszy Sąd dostrzega, że wydanie decyzji administracyjnej musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności faktycznych sprawy i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego, jednak z tego powodu nie można usprawiedliwić tak znacznego, bo ponad czteroletniego opóźnienia w rozpoznaniu wniosku skarżącego.

Okoliczność wydania przez Ministra decyzji w dniu [...] czerwca 2021 r. powoduje, że Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednakże - stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzekł w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Jednocześnie w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził w punkcie drugim sentencji wyroku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, ponieważ skarżący ich nie poniósł, będąc ustawowo zwolniony od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d p.p.s.a.

Natomiast w punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia za ponad czteroletnie oczekiwanie na rozpoznanie jego wniosku z [...] lutego 2017 r., złożonego w trybie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Sąd uznał, iż jest to kwota adekwatna do tak znacznego okresu oczekiwania na rozstrzygnięcie, nawet gdyby zwłoka organu nie była zawiniona. Przyznana suma pieniężna stanowi zadośćuczynienie za stan niepewności, w jakiej pozostawał skarżący w następstwie znacznego przekroczenia ogólnych terminów załatwienia sprawy, określonych w k.p.a.