Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 394/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 a ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1170
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a  w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jacek Boratyn /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, Protokolant Specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi A. M. W. z siedzibą w W. Oddział Regionalny w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 17 marca 2017 r., nr SKO.4141/2/2017 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia 12 grudnia 2016 roku nr FN-W.3120.2.7.2016.02, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej A. M. W. z siedzibą w W. Oddział Regionalny w L. 4 339 (cztery tysiące trzysta trzydzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z 13 marca 2017r., nr SKO. 4141/2/2017, po rozpatrzeniu odwołania A., [...] (dalej zwanej – A. lub skarżąca), od decyzji Prezydenta Miasta [...] z 12 grudnia 2016 r., nr FN-W.3120.2.7.2016.02, w sprawie określenia A. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W stanie faktycznym sprawy Prezydent Miasta [...], decyzją z dnia 12 grudnia 2016 roku określił A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok, w kwocie [...] zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania A. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 grudnia 2016 r., utrzymało ją w mocy, decyzją z 13 marca 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że z ewidencji gruntów i budynków wynika, iż A. na terenie Gminy Miasta R., oprócz lokali mieszkalnych i gruntów z nimi związanych oraz lokali niemieszkalnych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych (garaż wielostanowiskowy) i gruntów z nimi związanych, posiada również budynek sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako inny budynek niemieszkalny, o powierzchni zabudowy 17 m², usytuowany na działce nr [...] obr. [...], sklasyfikowanej w ewidencji gruntów i budynków jako teren przemysłowy (Ba) o powierzchni 35 m².

Organ pierwszej instancji powziąwszy wątpliwości co do prawidłowości złożonej przez A. deklaracji wezwał ją do złożenia wyjaśnień, dotyczących gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu podatnika, a związanych z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą.

A. nie złożyła korekty swojej deklaracji.

W związku z powyższym Prezydent Miasta [...] wszczął z urzędu postępowanie podatkowe, w sprawie określenia A. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok.

W ramach przeprowadzonego przez siebie postępowania Prezydent Miasta [...] ustalił, że budynek usytuowany na działce [...], obr. [...], podlega opodatkowaniu w stawce właściwej dla budynków i gruntów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Według takiej stawki określił też A. podatek od przedmiotowego budynku.

Organ drugiej instancji, akceptując stanowisko zaprezentowane przez Prezydenta Miasta [...], na poparcie przytoczonej w tym zakresie argumentacji przywołał także przepis art. 3 ust. 1 u.p.o.l. (ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.), a także art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm., zwanej dalej K.c.), w myśl którego posiadaczem rzeczy jest równy temu, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny) jaki ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W przypadku nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa obowiązek podatkowy determinuje sam fakt posiadania nieruchomości, które nie musi być posiadaniem samoistnym. Art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi, że, budynki budowle związane z prowadzonym w działalności gospodarczej należy uważać, budynki budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, gruntu, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b i d, a także budynków, budowli lub części, w odniesieniu do który została wydana decyzja ostateczna organ nadzoru budowlanego, o której mowa w art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1990 r. Prawo budowlane, lub decyzja ostateczna organ nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek lub ich części z użytkowania (art. 1a ust. 2a pkt 1, 2, 3).

Definicja legalna zawarta w tym przepisie nakazuje, co do zasady, traktować jako grunty i budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej wszelkie tego typu przedmioty opodatkowania podatkiem nieruchomości, jeżeli są w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność. Ustawa w tym zakresie nie wskazuje jaka to ma być działalność, nie określa jej zakresu, nie wymaga by była ona prowadzona na tej właśnie nieruchomości. Nie wymaga również, by działalność gospodarcza była wyłącznym rodzajem działalności, jakim zajmuje się dany podmiot.

Organ odwoławczy wskazał na regulację zawartą w art. 7 ust. 1 pkt 7, art. 30 ust. 1, także art. 54 ust. 1 ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego - t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 303 z późn. zm., zwanej dalej: u.a.m.w). W treści tych przepisów, a także przepisie art. 23 ust. 4 obowiązującej uprzednio ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa (Dz.U. 2013 poz. 712 ze zmianami), w ocenie tego organu ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że A. jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą i mają do niej w tym zakresie zastosowania przepisy ustawy o działalności gospodarczej.

Zgodnie z wpisem do rejestru REGON, A. prowadzi działalność gospodarczą sklasyfikowaną wg PKB jako: najem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, sprzedaż hurtowa pozostałych maszyn i urządzeń, kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, zarządzanie nieruchomościami wykonywanymi na zlecenie.

W ocenie organu odwoławczego zarządzanie (gospodarowanie) mieniem w taki sposób potwierdza, że A. prowadzi działalność gospodarczą. Jej działania charakteryzują się ciągłością, stałością i racjonalnością ekonomiczną, czyli posiada wszystkie cechy jakim charakteryzuje się działalność gospodarcza, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. w swobodzie w działalności gospodarczej (w Dz.U. 2016 poz. 1829 z późn. zm., dalej - u.s.d,g.). Podmiot który taką działalność wykonuje, w myśl przepisów powołanej ustawy jest przedsiębiorcą.

Objęcie we władanie wszystkich praw majątkowych do mienia przekazanego A. i prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przesądza o opodatkowaniu posiadanych przez nią nieruchomości stawką podatku od nieruchomości, właściwą dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.

Organ II instancji podkreślił, że z treści przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wynika, że fakt posiadania przez przedsiębiorców gruntu przesądza o tym, że grunt ten jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Bez znaczenia dla wymiaru podatku od nieruchomości jest to czy przedsiębiorca wykorzystuje posiadane przez siebie grunty do działalności gospodarczej, co potwierdza przyjęta linia orzecznicza sądów administracyjnych.

Następnie organ odwoławczy przywołał poglądy zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), w wyrokach z: dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 2118/13, a także z dnia 10 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 1706/08 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 833/15 (wszystkie orzeczenia dostępne w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Końcowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie stwierdziło, iż A. jest podatnikiem podatku od nieruchomości, który prowadzi działalność gospodarczą. Prowadzenie przez A. działalności gospodarczej potwierdzają wyżej wymienione przepisy oraz linia orzecznicza sądów administracyjnych.

Z uwagi na powyższe, nieruchomości będące w posiadaniu A. za wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z budynkami, gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. b i d , a także budynków, budowli lub ich części, w odniesieniu do których została wydana decyzja ostateczna organu nadzoru budowlanego, o którym mowa w art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego lub decyzja ostateczna organu nadzoru górniczego, na podstawie której trwale wyłączono budynek, budowlę lub ich części z użytkowania (art. 1a ust. 2 a pkt 1, pkt 2,pkt 3) podatnik, w ocenie organu podatkowego, powinien deklarować w stawce najwyższej, to jest jako związane z działalnością gospodarczą, zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

Z tego względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, określającą A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r., w kwocie [...] zł.

Skargę do Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 17 marca 2017 r. wniosła A., domagając się uchylenia przedmiotowej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z 12 grudnia 2016 r.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.a.m.w. - poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że A. posiada status przedsiębiorcy i w zakresie nałożonych na nią w drodze ustawy zadań publicznych prowadzi działalność gospodarczą, a także, iż A. jako państwowa osoba prawna jest w każdym przypadku w zakresie powierzonego przez Skarb Państwa mienia przedsiębiorcą, w sytuacji gdy dopiero realizacja zadań przez A. jako przedsiębiorcy, uaktualnia jej status jako przedsiębiorcy;

2) art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 u.a.m.w. w związku z art. 5, art. 18 i nast. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (tekst jednolity Dz.U. 2016., poz.1870) - poprzez niezasadne przyjęcie, że A. jako państwowa osoba prawna prowadzi działalność gospodarczą, uzasadniającą przedmiotowe rozstrzygnięcie, w odniesieniu również do mienia przekazanego jej przez Skarb Państwa;

3) art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 w związku z art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., zwanej dalej Ordynacją), art. 1a pkt 3, art. 2, art. 3 ust. 1 punkt i pkt 4, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 9 u.p.o.l. - w związku z art. 6 u.a.m.w. - poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie że A. jest podatnikiem podatku od nieruchomości, w sytuacji gdy podatnikiem jest Skarb Państwa a ona jedynie wykonuje powierzone prawo własności w jego imieniu i na jego rzecz;

4) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię, wyrażającą się w uznaniu, że sam fakt posiadania nieruchomości przez podmiot mogący prowadzić działalność gospodarczą w rezultacie mogący być przedsiębiorcą decyduje o podwyższonej stawce podatku, a nie sposób wykorzystania nieruchomości i fakt prowadzenia działalności gospodarczej;

5) art. 7 ust. 1 pkt 1 u.a.m.w. w związku z art. 20, art. 21, art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami (ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zasób nieruchomości prowadzony przez A. jest innym zasobem nieruchomości niż zasoby nieruchomości Skarbu Państwa wymienione w ustawie o gospodarce nieruchomościami;

6) art. 4 u.s.d.g. - poprzez niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przekonaniu, że w rozumieniu wskazanego art. 4 u.s.d.g. A. jest przedsiębiorcą wykonującym we własnym imieniu działalność gospodarczą, w sytuacji gdy A. nie spełnia przesłanek potrzebnych do uznania ją za przedsiębiorcę;

7) art. 2 u.s.d.g. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w jego rozumieniu A. prowadzi działalność gospodarczą, w sytuacji gdy nie spełnia ona przesłanek potrzebnych do uznania, iż prowadzi działalność gospodarczą.

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 122 Ordynacji, w związku z art. 170, art. 187 § Ordynacji, w związku z art. 191 Ordynacji poprzez uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej, polegające na obowiązku ustalenia przez organ podatkowy stanu faktycznego, zgodnego ze stanem rzeczywistym, poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w sytuacji gdy w sprawie nie dokonano wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia, czy okoliczność uznania, iż A. winna zapłacić podatek od nieruchomości w stawkach jak dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, została udowodniona;

2) art. 210 § 4 Ordynacji w związku z art. 124 Ordynacji polegający na wadliwym uzasadnieniu decyzji przez organy obu instancji, a w szczególności nieodniesieniu się do konkretnych okoliczności sprawy i zarzutów wskazanych przez stronę w odwołaniu, które w ocenie skarżącej miały podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, a także braku logicznego wywodu prawnego pozwalającego na prześledzenie toku rozumowania organu;

3) art. 121 w związku z art. 187 § 1 Ordynacji poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a to w związku niezbadaniem przez organ okoliczności nieużyteczności nieruchomości A., o którym mowa w uzasadnieniu rozstrzygnięcia

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Sąd, wyrokiem z 1 sierpnia 2017 r., sygn. I SA/Rz 373/17, oddalił skargę A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 17 marca 2017 r.

Sąd stwierdził w uzasadnieniu wydanego przez siebie wyroku, że stanowisko organów podatkowych zawarte, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji jest właściwe. Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe przeprowadziły postępowanie, w trakcie którego zgromadziły i wszechstronnie oceniły zgodnie z art. 187 Ordynacji materiał dowodowy, nie przekraczając przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Zasadność ocen i wniosków poczynionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, na podstawie zebranego materiału dowodowego, w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, także nie budzi wątpliwości.

Sąd stwierdził ponadto, iż podniesione przez podatnika zarzuty stanowią jedynie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organ, wynikającą z przedstawionej w środku odwoławczym odmienności ocen w zakresie materiału zebranego w toku postępowania.

W kwestiach merytorycznych Sąd zaznaczył, że organ odwoławczy miał prawo wyrazić pogląd prawny, co do wysokości stawki opodatkowania, skoro wynika on nie tyle z ustaleń faktycznych w odniesieniu do poszczególnych nieruchomości, ale z przepisów ustawy. To z mocy ustawy, A. musi być uznana za podmiot prowadzący działalność gospodarczą, zaś w takim przypadku nie jest konieczne ustalanie, jak poszczególne grunty lub budynki są wykorzystywane przez nią w tym celu, ponieważ o stawce ich opodatkowania nie przesądza ich wykorzystanie (poza pewnymi wyjątkami), ale pozostawanie w posiadaniu przedsiębiorcy lub podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą.

NSA, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej spółki od opisanego wyżej orzeczenia, wyrokiem z 11 września 2019 r., sygn. II FSK 3344/17, oddalił skargę kasacyjną.

NSA zgodził się z poglądem, zaprezentowanym w zaskarżonym wyroku, że AMW jest podatnikiem podatku od nieruchomości, a przy tym jest ona przedsiębiorcą.

W dniu 20 kwietnia 2021 r. A. wystąpiła do NSA ze skargą o wznowienie postępowania, zakończonego wyrokiem z 11 września 2019 r., sygn. II FSK 3344/17. W jej treści powołała się na przepis art. 272 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.).

Powołując się na art. 279 P.p.s.a. skarżąca zwróciła się do NSA o uchylenie jego wyroku z 11 września 2019 r., uchylenie wyroku Sądu z 1 sierpnia 2017 r., uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 17 marca 2017 r., a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 12 grudnia 2016 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi A. powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, Dz. U. z 2021 r., poz. 401, w którym TK stwierdził, że art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

NSA, postanowieniem z 16 grudnia 2021 r., sygn. III FSK 3772/21, powołując się na art. 280 § 1 P.p.s.a., nadał skardze o wznowienie postępowania dalszy bieg.

Wyrokiem z 16 marca 2022 r., sygn. III FSK 3772/21, NSA uchylił w całości, zaskarżony skargą kasacyjną, wyrok Sądu z 1 sierpnia 2017 r. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku NSA stwierdził, że wniesiona do niego skarga o wznowienie postępowania sądowego jest zasadna – w zakresie, w jakim dotyczy zastosowania materialnego prawa podatkowego, zinterpretowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., wydanego w sprawie oznaczonej sygn. SK 39/19.

NSA uznał, że mimo iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., SK 39/19, zapadł na tle sprawy ze skargi konstytucyjnej osoby fizycznej, w zakresie przyjętej przez Trybunał interpretacji art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (u.p.o.l.) to ma on uniwersalne znaczenie. Zawarta w sentencji tego wyroku wypowiedź odnosi się bowiem gruntów, budynków i budowli będących w posiadaniu wszystkich przedsiębiorców lub innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na formę prawną.

Zinterpretowana konstytucyjnie regulacja prawna wynikająca z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowiła (współ)podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji podatkowych, które podlegały następnie ocenie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przywoływany przepis art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., jako normatywny przedmiot wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie którego strona wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego, stanowił obiekt i podstawę analizy NSA, w zakresie jego zastosowania w wyroku wymienionego wskazanego w skardze wznowieniowej. Inne regulacje prawne, w zakresie: stosowania materialnego prawa podatkowego lub unormowań postępowania podatkowego, nie stanowiły natomiast normatywnego przedmiotu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stał się uzasadnioną nim podstawą wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowego, na podstawie art. 272§ 1 P.p.s.a.

NSA podkreślił, że na podstawie art. 270 P.p.s.a. w zw. z art. 272 § 1 P.p.s.a. - wniesienie i rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania sądowego nie jest kolejną instancją tego postępowania, ale dotyczy oceny orzeczenia objętego skargą wznowieniową w zakresie stosowania regulacji prawnej, w relacji do której Trybunał Konstytucyjny orzekł o jej niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Przywoływaną regulacją prawną był w sprawie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

NSA skonstatował, że uwzględniając skargę o wznowienie miał na uwadze konstytucyjne - zindywidualizowane do sprawy zastosowanie regulacji prawnej art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., która stanowiła normatywny przedmiot wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. SK 39/19. W tym celu, w uwzględnieniu skargi wznowieniowej zmieniony został objęty tą skargą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – w ten sposób, że uchylono zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji i przekazano sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

NSA podkreślił, że rozpoznając sprawę ponownie Sąd pierwszej instancji winien rozpatrzyć skargę podatnika, zgodnie z art. 134 P.p.s.a., biorąc pod uwagę, w ramach analizy i oceny subsumcji materialnego prawa podatkowego treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., SK 39/19. Należy przy tym uwzględnić zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, wskazać konkretnie i jednoznacznie sporne w zakresie opodatkowania przedmioty, przedstawić ich związek lub brak związku z działalnością gospodarczą strony skarżącej.

W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że brak wystarczająco jednoznacznych/precyzyjnych konstatacji w powyższych zakresach w uzasadnieniu wyroku, którego bezpośrednio dotyczyła skarga o wznowienie postępowania sądowego, uniemożliwił NSA przeprowadzenie w niniejszym postępowaniu samodzielnej kontroli konstytucyjności zastosowania art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. miał na uwadze konstytucyjne - zindywidualizowane do sprawy zastosowanie regulacji prawnej art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., która stanowiła normatywny przedmiot wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r. SK 39/19. W tym celu, w uwzględnieniu skargi wznowieniowej zmieniony został objęty tą skargą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – w ten sposób, że uchylono zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazano sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Dokonując ponownego rozpoznania sprawy ze skargi A., Sąd orzekał w warunkach związania wyrokiem NSA (zgodnie z art. 190 P.p.s.a.), wydanym w następstwie uchylenia, po wznowieniu postępowania, poprzednio wydanego wyroku tut. Sądu z 1 sierpnia 2017 r., oddalającego skargę A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. Na skutek wydania przez NSA przedmiotowego orzeczenia z obrotu prawnego wyeliminowany został nie tylko wyrok tut. Sądu, z 1 sierpnia 2017 r., ale również wyrok NSA z 11 września 2019 r., którym uprzednio oddalono skargę kasacyjną A., od wyroku Sądu z 1 sierpnia 2017 r.

Zgodnie z art. 282 § 2 P.p.s.a. po ponownym rozpoznaniu sprawy (po wznowieniu postępowania) sąd oddala skargę o wznowienie albo ją uwzględnia stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem, który wznowił postępowanie lub uchyla zaskarżone orzeczenie i skargę odrzuca lub postępowanie umarza.

Kierując się treścią zacytowanego wyżej przepisu NSA uwzględnił skargę o wznowienie, a stosując odpowiednio przepisy o rozpoznaniu skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony tym środkiem odwoławczym wyrok tut. Sądu z 1 sierpnia 2017 r., przekazując mu sprawę do pontonowego rozpoznania, w myśl art. 282 § 2 w zw. z 185 § 1 P.p.s.a.

Jak to już wyżej zaznaczono, ponowne rozpoznanie sprawy przez Sąd miało miejsce w warunkach związania wyrokiem NSA, na podstawie art. 190 P.p.s.a., który to przepis stanowi, że rozpoznając ponownie sprawę sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Na gruncie przedmiotowej sprawy NSA, uchylając wyrok Sądu z 1 sierpnia 2017 r. i przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania stwierdził, że wniesiona od tego orzeczenia skarga kasacyjna A. jest zasadna – w zakresie, w jakim dotyczy ona zastosowania materialnego prawa podatkowego, zinterpretowanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19 w którym to Trybunał stwierdził, że art. 1 a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskie

W zakresie ponownego rozpoznania skargi NSA nakazał Sądowi uwzględnić zakres prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, wskazać konkretnie i jednoznacznie sporne w zakresie opodatkowania przedmioty, przedstawić ich związek lub brak związku z działalnością gospodarczą strony skarżącej.

Tak więc NSA przesądził, co również kwestionowała A. w swojej skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że skarżąca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, nakazując jedynie ustalenie zakresu przedmiotowej działalności. Wobec tego już tylko z tego względu, zarzuty skarżącej, dotyczące tego, że w istocie nie prowadzi ona działalności gospodarczej, uznać należy za niezasadne.

Jeżeli chodzi o zakres prowadzonej działalności gospodarczej, to na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzono, że obejmuje on, zgodnie z wpisem do rejestru REGON, działalność gospodarczą sklasyfikowaną wg PKB jako: najem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi, realizację projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, sprzedaż hurtową pozostałych maszyn i urządzeń, kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, zarządzanie nieruchomościami wykonywanymi na zlecenie.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, która dotyczy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, przedmiot prowadzonej przez A. działalności ma o tyle znaczenie, o ile przekłada się on na sposób opodatkowania poszczególnych gruntów, budynków i budowli. Zaliczenie bowiem któregokolwiek z przedmiotów opodatkowania do kategorii związanych bądź zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, skutkuje zastosowaniem do niego podwyższonej stawki podatku, właściwej dla tego rodzaju przedmiotów.

Jak ustalono w sprawie i co nie jest sporne pomiędzy stronami, A. jest posiadaczem lokali mieszkalnych i gruntów z nimi związanych oraz lokali niemieszkalnych w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych (garaż wielostanowiskowy) i gruntów z nimi związanych, a ponadto posiada również budynek sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako inny budynek niemieszkalny, o powierzchni zabudowy 17 m², usytuowany na działce nr [...], obr. [...]. Przedmiotem sporu jest właśnie sposób opodatkowania właśnie tego innego budynku niemieszkalnego.

Rozstrzygające sprawę organy stanęły na stanowisku, że tylko z tego względu, że skarżącej przysługuje statusu przedsiębiorcy, a także z uwagi na to, że pozostaje ona w posiadaniu opisanego wyżej budynku niemieszkalnego, do opodatkowania tego budynku winna znaleźć zastosowanie stawka podatku, przewidziana dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Pierwotnie stanowisko to znalazło akceptację sądów obu instancji, czego wyrazem był wyrok tut. Sądu z 1 sierpnia 2017 r. i wyrok NSA z 11 września 2019 r., jednakże w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. SK 39/19, stwierdzającego niekonstytucyjność takiego rozumienia art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., tego rodzaju wykładnia przedmiotowego przepisu, jaką zaprezentowana została we wskazanych wyżej wyrokach, jest nie do przyjęcia, co przesądził NSA w wyroku z 16 marca 2022 r. uchylającym poprzednio zapadłe orzeczenie tut Sądu, z 1 sierpnia 2017 r.

Tak więc sprawa trafiła do Sądu, który ponownie rozpoznał skargę A., w warunkach związania wyrokiem NSA.

Rozpoznając sprawę Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, a także poprzedzającą go decyzję Prezydenta Miasta [...], z uwagi na wydanie tych decyzji z naruszeniem art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu rozstrzygający sprawę rozstrzygający sprawę organ, zobligowany będzie do wskazania, konkretnie i jednoznacznie, cech i właściwości spornego przedmiotu opodatkowania, tj. budynku i gruntu na którym jest on posadowiony. W tym celu niezbędnym będzie przeprowadzenie jego oględzin, a także innych niezbędnych do tego czynności, pozwalających na ocenę stanu i przeznaczenia omawianych przedmiotów opodatkowania w 2016 r.

Następnie, po dokonaniu precyzyjnych i wiarygodnych ustaleń w omawianym zakresie organ odniesie się do ewentualnego związku lub jego braku, omawianego budynku i gruntu na którym się on znajduje z prowadzoną przez A. działalnością gospodarczą, zwracając szczególną uwagę na jej zakres, na tle ogólnej działalności skarżącej, rozumianej poprzez jej wszystkie aspekty.

W tym zakresie przeprowadzi analizę sposobu wykorzystania obiektu, zarówno rzeczywistego, jak i potencjalnego, z punktu widzenia prowadzonej przez A. działalności. Dopiero wówczas, na podstawie tak przeprowadzonych ustaleń, organ rozstrzygnie jaką stawką ten budynek winien zostać opodatkowany.

Mając więc na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z 12 grudnia 2016 r.

Kierując się art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 § 1 pkt 1 i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie, na rzecz skarżącej A. kwotę 4 339 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Obejmuje ona zwrot wpisu od skargi, w wysokości 722 zł, zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w kwocie 3 600 zł, a także zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w wysokości 17 zł.