Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 62/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1, art. 162 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1540
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 119 pkt 3, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności usunięcia braku formalnego odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 11 sierpnia 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 100,- zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2021 r., po rozpatrzeniu wniosku A. K., odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego odwołania, poprzez podpisanie odwołania.

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ wyjaśnił, że Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia 7 listopada 2019 r. nr [...] orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności podatkowej A. K., byłego członka zarządu P. Sp. z o.o. z siedzibą w P., za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2014 r. do grudnia 2014 r., za odsetki za zwłokę od powyższej zaległości naliczone do dnia wydania przedmiotowej decyzji oraz za niezaspokojone koszty postępowania egzekucyjnego. Decyzja została doręczona stronie 20 listopada 2019 r.

Od powyższej decyzji podatnik pismem z 4 grudnia 2019 r. złożył odwołanie.

Z uwagi na fakt, że odwołanie nie zostało podpisane organ odwoławczy, pismem z 3 stycznia 2020 r. wezwał A. K. do usunięcia braku formalnego odwołania z 4 grudnia 2019 r., tj. braku na odwołaniu podpisu. Wezwanie do uzupełnienia braków podania zostało skutecznie doręczone A. K. w dniu 21 stycznia 2020 r.

Organ wyjaśnił, że w dniu 30 stycznia 2020 r. wpłynęło w dwóch egzemplarzach uzupełnione w treści odwołanie A. K.. Korespondencja została nadana w placówce pocztowej 28 stycznia 2020 r. jednakże żaden z przesłanych uzupełnionych w treści egzemplarzy odwołania nie posiadał podpisu wnoszącego pismo procesowe. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 11 lutego 2020 r. pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie podatnika z 4 grudnia 2019 r. od decyzji Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. z dnia 7 listopada 2019 r.

Pismem z 9 marca 2019 r. podatnik złożył do Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o przywrócenie terminu na dokonanie czynności - usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie odwołania. Wniosek został przesłany wraz z dwoma egzemplarzami podpisanego odwołania, złożonego od decyzji Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. z 7 listopada 2019 r.

Dyrektor Izby Skarbowej, po zapoznaniu się z treścią wniosku postanowieniem z 18 czerwca 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności - usunięcia braku formalnego odwołania, poprzez podpisanie odwołania.

Pismem z 7 lipca 2020 r., A. K. wniósł o uchylenie w całości postanowienia z 18 czerwca 2020 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego odwołania i przychylenie się do wniosku. W uzasadnieniu strona wskazała, że 9 marca 2020 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności, tj. usunięcia braków formalnych odwołania poprzez podpisanie odwołania, składając jednocześnie dwa podpisane egzemplarze odwołania od decyzji z 7 listopada 2019 r. wydanej przez Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P..

Wnioskodawca poinformował, że składając wniosek z 9 marca 2020 r. podał w uzasadnieniu informacje odnośnie stanu swojego zdrowia, które świadczyły o stanie ograniczonej świadomości tego, co działo się w tym czasie i z uwagi na powyższe nie przyjął do wiadomości postanowienia z 11 lutego 2020 r. o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, tym bardziej zaś pouczenia w nim zawartego. A. K. wskazał, że intencjonalnie 9 marca 2020 r. nie składał wniosku o przeprowadzenie postępowania, a o przywrócenie terminu w sprawie zakończonej prawomocnym rozstrzygnięciem.

Dyrektor Izby Skarbowej - jako organ odwoławczy - postanowieniem z 8 września 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 18 czerwca 2020 r. odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do dokonania czynności i usunięcia braku formalnego odwołania, poprzez podpisanie odwołania.

Na skutek skargi skarżącego WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Po 722/20 uchylił zaskarżone postanowienie z 8 września 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie z 18 czerwca 2020 r. stwierdzając, że skarga okazała się zasadna, choć nie z powodu argumentów w niej podniesionych, gdyż uzasadnienie skargi wskazuje, że skarżący nie zrozumiał treści zaskarżonego postanowienia, a w szczególności jego przedmiotu. Zgodnie z wytycznymi Sądu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ winien przeprowadzić postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego odwołania.

Pismem z 16 czerwca 2021 r. organ poinformował stronę, że toczy się ponownie postępowanie z wniosku strony o przywrócenie terminu na dokonanie czynności - usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. z dnia 7 listopada 2019 r. Strona załączyła do pisma 2 egzemplarze własnoręcznie podpisanego odwołania, zaś uzasadniając swój wniosek o przywrócenie terminu na dokonanie czynności usunięcia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie wskazała, iż w styczniu 2020 r. na skutek choroby i brania leków w związku z nasileniem się choroby, nie do końca kontrolowała wykonywane czynności. Bóle były tak mocne, że musiała zaaplikować sobie przepisane leki przeciwbólowe i psychotropowe. Wnioskodawca wskazał, że był pod ich wpływem i dlatego też nie do końca kontrolował swoje zachowanie. Jak wskazała strona we wniosku, najprawdopodobniej przez pomyłkę wysłała niepodpisane egzemplarze odwołania i dopiero w momencie, kiedy listonosz przyniósł list polecony 2 marca 2020 r., dowiedział się on, że wysłał niepodpisane dokumenty. Do przedmiotowego wniosku nie załączono dokumentów potwierdzających wystąpienie okoliczności na jakie wskazał A. K..

Dyrektor Izby Skarbowej pismem z 23 czerwca 2021 r. zwrócił się do strony z prośbą o przedłożenie w terminie 7 dni, licząc od dnia następnego po dniu doręczenia pisma, wszelkich posiadanych dowodów potwierdzających okoliczności wskazane przez stronę we wniosku datowanym na 9 marca 2019 r. (nadanym w placówce pocztowej 9 marca 2020 r.) o przywrócenie terminu na dokonanie czynności - usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie odwołania.

W odpowiedzi na powyższe pismo A. K. przesłał do organu podatkowego korespondencję z 12 lipca 2021 r. wraz z załącznikami, w którym wskazał, że przedkłada zaświadczenia lekarskie oraz potwierdzone historie choroby. Jednocześnie podał, że zebrane dokumenty w sposób pełny obrazują fakt, iż od grudnia 2019 r. poprzez styczeń oraz luty 2020 r. w związku ze schorzeniami przyjmował zaordynowane leki oraz leki psychotropowe. Strona podała, że działanie leków miało bezpośredni wpływ na receptory poznawcze i intelektualne, w tym pamięć i koncentrację. Do korespondencji A. K. załączył:

- zaświadczenie z [...] lipca 2021 r. wystawione przez NZOZ Specjalistyczną Poradnię N. w L., podpisane przez lekarza medycyny - specjalistę p. , w którym wskazano, że pacjent, leczony jest od [...] kwietnia 2007 r. do nadal; jako rozpoznanie wskazano: zaburzenia depresyjne i lękowe; wskazano także, iż pacjent przyjmuje leki mające bezpośredni wpływ na procesy poznawcze i intelektualne (pamięć, koncentracja); leczenie stałe;

- kartotekę (kopia poświadczona za zgodność z oryginałem) prowadzoną dla A. K. w NZOZ Specjalistycznej Poradni N. w L. z zawartymi wpisami lekarza medycyny - specjalistę psychiatrę, specjalistę organizacji ochrony zdrowia i medycyny społecznej datowanymi na: [...] sierpnia 2019 r., [...] kwietnia 2020 r., [...] czerwca 2020 r., [...] września 2020 r., [...] września 2020 r., [...] października 2020 r., [...] listopada 2020 r., [...] listopada 2020 r. [...] grudnia 2020 r., [...] stycznia 2021 r., [...] lipca 2021 r.;

- zaświadczenie lekarskie z [...] lipca 2021 r. wystawione przez V. Spółka Jawna, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Specjalistyczne Centrum Medyczne V. w L., w którym wskazano, iż pacjent w grudniu 2019 r. i w styczniu 2020 r. otrzymywał leki;

- historię zdrowia i choroby pacjenta przedstawioną przez V. Spółka Jawna, Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Specjalistyczne Centrum Medyczne V. w L., (wydruk z [...] lipca 2021 r., poświadczony za zgodność z oryginałem), zgodnie z którą A. K. korzystał z usług medycznych lekarza rodzinnego w związku ze stanem swojego zdrowia i w związku z różnymi dolegliwościami i okolicznościami, w tym m. in. bólami podbrzusza, bólami pięty, bólem gardła, stanem po urazie w wyniku upadku ze schodów, bólami grzbietu, zawrotami głowy (szczegółowy opis w treści historii zdrowia i choroby).

Zgodnie z powyższymi dokumentem, adnotacji lekarza rodzinnego dokonywano w następujących dniach: [...] stycznia 2019 r., [...] lutego 2019 r., [...] marca 2019 r., [...] kwietnia 2019 r., [...] grudnia 2019 r. [...] stycznia 2020 r., [...] lutego 2020 r., [...] marca 2020 r., [...] sierpnia 2020 r., [...] sierpnia 2020 r., [...] sierpnia 2020 r., [...] sierpnia 2020 r., [...] sierpnia 2020 r., [...] października 2020 r., [...] listopada 2020 r., [...] grudnia 2020 r., [...] marca 2021 r., [...] marca 2021 r. Wg danych ww. historii zdrowia i choroby pacjenta A. K., [...] kwietnia 2021 r. wystawiono zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia, gdzie przedstawiono schorzenia pacjenta;

- kartotekę (poświadczoną za zgodność z oryginałem) prowadzoną dla A. K. przez Gabinet N. w L..

W uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia z [...] sierpnia 2021 r. organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące przywróceniem A. K. terminu do dokonania czynności usunięcia braku formalnego odwołania, gdyż strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do uzupełnienia podpisu na odwołaniu nastąpiło bez jej winy. W ocenie organu z przedstawionych przez stronę dokumentów nie wynika, aby w dniach 22-28 stycznia 2020 r., tj. w czasie w którym winien dokonać uzupełnienia braku podpisu na odwołaniu na wezwanie organu podatkowego, nie była zdolna do wykonywania określonych czynności, np. z powodu nagłej czy obłożnej choroby. A. K. od 2007 r. posiadał wiedzę o swoim schorzeniu (zaburzenia depresyjne i lękowe) i o konieczności przyjmowania leków wpływających niekorzystnie na pamięć i koncentrację.

Na powyższe rozstrzygnięcie strona pismem z [...] sierpnia 2021 r. wniosła zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do dokonania czynności usunięcia braku formalnego odwołania.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 22 listopada 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że podatnik dochował terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm. – dalej: "O.p."), bowiem złożył podanie w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny, dla której doszło do uchybienia terminu, dopełnił - w dacie złożenia wniosku - czynności, dla której określony został przywracalny termin. Zdaniem organu strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do uzupełnienia podpisu na odwołaniu, nastąpiło bez jej winy.

Zdaniem organu z treści wniosku o przywrócenie terminu do podpisania odwołania ewidentnie wynika, że jedyną okolicznością uchybienia terminowi do podpisania odwołania był fakt, iż w styczniu 2020 r. wskutek zażycia leków i nasileniem się choroby, strona nie do końca kontrolowała wykonywane czynności. Bóle były silne i strona - jak sama podnosi - musiała zaaplikować sobie leki przeciwbólowe i psychotropowe, a będąc pod ich działaniem nie do końca kontrolowała swoje zachowanie. Organ zaznaczył, że choroby stanowią naturalny aspekt życia człowieka i wywołują niejednokrotnie stres związany z zachorowaniem, to nie usprawiedliwiają zawsze dysfunkcji w zakresie wykonywania obowiązków dotyczących np. czynności procesowych. Nie można zawsze z góry zakładać, że każda choroba jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i wyklucza możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę.

Organ wyjaśnił, że strona od [...] kwietnia 2007 r. rozpoczęła leczenie w związku z rozpoznaniem zaburzeń depresyjnych i lękowych. W związku z chorobą przyjmuje leki mające bezpośredni wpływ na procesy poznawcze i intelektualne, takie jak pamięć i koncentracja. Zatem strona mając świadomość swojego schorzenia, zdiagnozowanego ponad 10 lat temu oraz skutków zażywania leków, winna była dbając o swoje interesy, dochować należytej staranności w przedmiocie dopilnowania wszelkich swoich spraw, w tym dotyczących i wiążących się ze złożonym przez stronę odwołaniem od decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe, czego nie uczyniła. Zdaniem organu A. K. mógł skorzystać z zastępstwa, poprzez ustanowienie pełnomocnika w sprawie. Mógł także w jakikolwiek inny sposób - posiadając przecież wiedzę o ograniczeniach spowodowanych zażywaniem określonych leków - zabezpieczyć swoje interesy, np. poprzez zwrócenie się do innych osób z prośbą o pomoc w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, po zapoznaniu się z treścią wezwania do usunięcia braków formalnych podania, poczynić krótkie konkretne notatki zawierające najważniejsze informacje o czynnościach, które winien wykonać, aby zachować termin procesowy. Organ zauważył, że A. K. w związku z wezwaniem organu podatkowego, przedsięwziął szereg czynności zmierzających do uczynienia zadość żądaniom organu podatkowego, tj. wydrukował odwołanie w jego pełnej treści i to w dwóch egzemplarzach, przygotował kopertę, własnoręcznie kopertę zaadresował, właściwie wskazując adresata, włożył do koperty dwa egzemplarze odwołania, zakleił kopertę, udał się do placówki pocztowej i nadał korespondencję przesyłką listową rejestrowaną, której przyjęcie pracownik poczty potwierdza nadawcy, wydając mu specjalne pokwitowanie, a adresat po doręczeniu kwituje odbiór. Wszystkie te czynności strona wykonała, zachowując 7-dniowy termin wyznaczony przez organ podatkowy. Jedyną kwestią był brak własnoręcznego podpisu na chociażby jednym egzemplarzu rzeczonego odwołania, podczas gdy odwołania przesłane przy piśmie datowanym na [...] marca 2019 r. nie tylko opatrzone zostały własnoręcznym podpisem strony, lecz także każda zapisana strona została poświadczona skróconą postacią podpisu. Organ zwrócił uwagę, że od strony postępowania (również nie będącej prawnikiem) należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez skarżącą. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, by w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych. Zasadnie zatem uznano, że nie zaszły okoliczności skutkujące przywróceniem terminu do dokonania czynności usunięcia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie, gdyż strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminowi do uzupełnienia podpisu na odwołaniu nastąpiło bez jej winy i odmówiono A. K. przywrócenia terminu do dokonania czynności.

W skardze z dnia [...] stycznia 2022 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanego postanowienia oraz postanowienia poprzedzającego zaskarżone postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 162 § 1 O.p., poprzez błędną wykładnię i zastosowanie prowadzące do uznania, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uzupełnienia podpisu na odwołaniu nastąpiło bez winy skarżącego,

2) art. 233 § 1 pkt 1 i art. 233 § 2 O.p. przez utrzymanie w mocy postanowienia pierwszej instancji w sytuacji, gdy postanowienie to wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów prawa i powinno być ono uchylone.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.").

Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, przy czym stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Takiej kontroli poddano postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do usunięcia braku formalnego odwołania, poprzez podpisanie odwołania.

Sąd podkreśla, że organ wypełnił zalecenia wskazane w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Po 722/20 uchylającym postanowienie z 8 września 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie z 18 czerwca 2020 r. Zgodnie z wytycznymi Sądu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Skarbowej winien był przeprowadzić postępowanie wywołane wnioskiem skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego odwołania.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że w badanej sprawie organ rozpoznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego odwołania. Jednakże zdaniem Sądu zaskarżony akt wydany został z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Należy podkreślić, że zgodnie z wolą ustawodawcy warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 162 § 1 O.p. jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest zaś środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. m.in. wyroki NSA z dnia 9 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 354/02; z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1279/10; z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 313/15). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest zatem jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12). Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie może ograniczać się jedynie do niczym nie popartych, samych twierdzeń strony.

Dokonując oceny zawinienia strony w uchybieniu terminowi należy zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu należy oceniać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Negatywnie z tego punktu widzenia oceniane jest choćby lekkomyślność czy też lekkie nawet niedbalstwo. Tym samym, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w sytuacji stwierdzenia, że dopełnienie takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc wystąpienia okoliczności nagłych nieprzewidywalnych, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3163/15.

Zdaniem Sądu organ nie uwzględnił po pierwsze, że okoliczności podane we wniosku mają stanowić jedynie uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, nie zaś go udowadniać. Po drugie organ nie uwzględnił specyfiki choroby skarżącego. Organ nie wziął też pod uwagę tego, że człowiek mający taką chorobę jak skarżący i przyjmujący lekarstwa, może czuć się na tyle źle, czy też nie pamiętać że w danym momencie i w danym dniu podjął czynność związaną z podpisaniem odwołania. W swoim wniosku skarżący podał informacje odnośnie stanu swojego zdrowia, które świadczyły o stanie ograniczonej świadomości.

Mając to na uwadze, zdaniem Sądu, organ nie dokonał należytej oceny przedstawionych we wniosku okoliczności w kontekście braku winy skarżącego w uchyleniu terminu do dokonania czynności podpisania odwołania. Organ skupił się na analizie długoletniej choroby, gdy tymczasem wymagane było wyłącznie uprawdopodobnienie czy skarżący mógł znajdować się w takim stanie, który powodował złe samopoczucie, ograniczoną świadomość, czy wytrącenie z równowagi na tyle istotne, że uprawdopodabnia ono brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien był zważyć na to że skarżący jest osobą chorą, gdyż już ta okoliczność, wskazana przez skarżącego i poparta obszerną dokumentacją, mogła i może zakłócać równowagę psychiczną i sprawne funkcjonowanie w życiu codziennym. Konieczne było więc uwzględnienie szczególnych okoliczności wskazanych przez skarżącego. Ponadto zdaniem Sądu o braku winy w uchybieniu terminu może też świadczyć fakt, że niezwłocznie po ustaniu przyczyny uniemożliwiającej podpisanie odwołania zostało ono złożone w odpowiedniej formie. Zarówno twierdzenia o chorobie w tej konkretnej sprawie, jak też twierdzenia o braku świadomości w danym czasie, w żadnym razie nie powinny być przez organ uznane za gołosłowne. Tych szczególnych okoliczności organ w swoim postępowaniu w ogóle nie uwzględnił. Organ nie rozważył szczególnych okoliczności związanych ze stanem zdrowia skarżącego, które mogły rzutować na jego zachowanie. Skarżący uzasadnił przecież, że wskutek zażycia leków i nasileniem się choroby, nie do końca kontrolował wykonywane czynności. Skarżący wyjaśnił, że leczy się stale, przyjmuje leki mające bezpośredni wpływ na procesy poznawcze i intelektualne (pamięć, koncentracja).

Sąd podkreśla, że prowadząc postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu organ powinien podejmować działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego dla jej rozstrzygnięcia i dokonać oceny na podstawie całokształtu wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego. Dopełnienie wskazanych obowiązków, co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i dokonania na jego podstawie oceny, ma na celu realizację wymogu prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, nawet wtedy, gdy rozstrzygnięcie nie uwzględnia ich żądań (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 21 grudnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wr 459/18). Badanie okoliczności braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi powinno być więc każdorazowo odniesione do indywidualnych, specyficznych dla sprawy uwarunkowań (por. wyrok NSA z 16 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1822/15). Przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw.

Zdaniem Sądu organ zaprezentował nadmierny rygoryzm przejawiający się w oczekiwaniu, aby osoba mająca objawy takiej choroby jak w niniejszej sprawie, pamiętała o konieczności złożenia odwołania z podpisem.

Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że kontrolowane postanowienie narusza prawo, gdyż organ dokonał błędnej oceny, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu. Został więc naruszony art. 162 § 1 O.p. Doprowadziło to do nieuzasadnionej odmowy przywrócenia terminu z powodu błędnego uznania, że w sprawie nie zaistniała przesłanka przywrócenia uchybionego terminu procesowego, tj. brak uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego.

W toku ponownego rozpoznania wniosku organ, będąc związanym wyrażoną powyżej oceną prawną, ponownie oceni, czy wskazane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności związane z chorobą uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do usunięcia braku formalnego odwołania, poprzez podpisanie odwołania, nastąpiło bez winy skarżącego.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 orzekł jak w p. I. sentencji

O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w p. II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.