Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1015/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6  ust. 1,  art. 19,  art. 21,  art. 8  ust. 6  art. 1,3  ust. 1-2
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 70
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
article: art. 156  par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku J. T. (dalej powoływana jako skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta L. z dnia [...] września 1964 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2 z całości [...] m2, oznaczonej na planie geodezyjnym jako działki nr [...], [...],[...] i [...] stanowiące własność P. B. oraz o ustaleniu odszkodowania z tego tytułu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Prezydium Rady Narodowej Miasta L. orzeczeniem z dnia [...] września 1964 r. wywłaszczono za odszkodowaniem część nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o pow. [...] m2 z całości [...] m2 oznaczonej na planie geodezyjnym jako działki nr [...], [...],[...] i [...], stanowiącej własność P. B.

Skarżąca – jako spadkobierczyni poprzedniej właścicielki - wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia wywłaszczeniowego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowo-odszkodowawczego z dnia [...] września 1964 .

W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w sprawie nie można uznać, iż Prezydium Rady Narodowej L., wywłaszczając przedmiotową nieruchomość dopuściło się rażącego naruszenia prawa, nie stwierdzono również, aby badane orzeczenie naruszyło pozostałe przesłanki art. 156 § 1 Kpa, a zatem nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Skarżąca wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że w jej przekonaniu od początku postępowania wywłaszczeniowego naruszano prawo, czyli nie stosowano się do wszystkich zapisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Minister utrzymując w mocy rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia wywłaszczeniowego stwierdził, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania dokonano na podstawie przepisów powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 . o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zatem w aspekcie zgodności z przepisami przytoczonej ustawy należy ocenić zaskarżone orzeczenie.

Cel wywłaszczenia, którym była budowa ulicy [...] w L., zgodnie ze znajdującą się w aktach sprawy decyzją o lokalizacji szczegółowej Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury - oddział Urbanistyki Prezydium Rady Narodowej L. z dnia [...] grudnia 1963 r. Nr [...] Ldz.[...], wypełnia przesłanki art. 3 ust. 1- 2 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., które to przepisy określały materialnoprawne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, było ono dopuszczalne na cele użyteczności publicznej, obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Z treści protokołu z dnia [...] czerwca 1963 . wynika, że Zarząd Inwestycji [...] L. jako wnioskodawca wywłaszczenia wystąpił do P. B. z ofertą dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, na które właścicielka wyraziła zgodę pod warunkiem przyznania działki zamiennej – tym samym został wypełniony wymóg określony w art. 6 powołanej ustawy wywłaszczeniowej.

Brak jest również podstaw, aby uznać, że w sprawie miał zastosowanie przepis art. 10 ust. 1- 3 powołanej ustawy wywłaszczeniowej, który normował sytuacje, w których organ miał obowiązek dostarczenia na żądanie właściciela zamiast odszkodowania pieniężnego odpowiedniej nieruchomości zamiennej. W szczególności wywłaszczana nieruchomość nie stanowiła gospodarstwa rolnego, hodowlanego lub ogrodniczego, warsztatu rzemieślniczego, działki z domem jednorodzinnym, nie stanowiła też działki budowlanej przeznaczonej pod budowę domu jednorodzinnego.

Organ nadzoru nie dopatrzył się także nieprawidłowości przy ustalaniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, które ustalono jak za grunt rolny klasy [...] w strefie miejskiej okręgu [...], tj. po [...] zł za 1 m2 czyli zgodnie z dyspozycją art. 8 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy wywłaszczeniowej.

Ponadto odnosząc się do kwestii ustalenia odszkodowania, należy wskazać, że w sprawie zakończonej wydaniem orzeczenia z dnia [...] września 1964 r. miał zastosowanie przepis art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zgodnie z treścią którego jeżeli wywłaszczenie gruntu w mieście' lub osiedlu następowało na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu albo na wyrównanie granic zieleni publicznej, wywłaszczenie części działki budowlanej nie przekraczającej 25 % jej obszaru następowało bez odszkodowania. Odszkodowanie ustalano według zasad : określonych w ust. 6 tylko za część wywłaszczonego gruntu, która przekraczała 25 % obszaru nieruchomości.

Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem wywłaszczeniu na cele budowy ulicy [...] podlegał grunt o pow. [...] m2, z ogólnej powierzchni [...] m2.

W świetle powyższych ustaleń, pomimo iż z akt sprawy nie wynika aby w przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 1964 r. rozprawie wziął udział biegły, to jednak nie można uznać tego naruszenia przepisu art. 21 za naruszenie rażące w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa, tym bardziej, że w aktach sprawy znajduje się opinia biegłego w sprawie ustalenia odszkodowania z dnia [...] stycznia 1963 roku.

Ponadto Minister stwierdził, że nie mają przy tym wpływu na ocenę legalności postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem orzeczenia wywłaszczeniowo - odszkodowawczego z dnia kwestie uporządkowania dokumentacji geodezyjnej i wpisów w księgach wieczystych.

Powyższa decyzja Ministra infrastruktury stała się przedmiotem skargi J. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniesiono, że wywłaszczenie nieruchomości odbyło się z naruszeniem prawa w szczególności art. 6, art. 7, art. 10 oraz art. 21 powołanej ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r., na podstawie błędnych danych. Skarżąca wskazuje, że ogólna powierzchnia wywłaszczanej nieruchomości wynosiła [...] m2 a nie [...] m2, jej zdaniem wywłaszczenia dokonano na podstawie błędnej dokumentacji geodezyjnej. Zdaniem skarżącej obowiązkiem organów było przyznanie nieruchomości zamiennej, ponieważ część wywłaszczonej nieruchomości była ogrodzona i stanowiła ogród z domem jednorodzinnym, a część była gospodarstwem rolnym. Dodatkowo wskazano, że brak biegłego geodety na rozprawie uniemożliwiła skorygowanie błędnej dokumentacji geodezyjnej

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

W tym kontekście należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie przedmiotem rozstrzygania nie jest kontrola poprawności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1964 r. , lecz decyzji Ministra Infrastruktury wydanej w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności.

Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomość mogła być wywłaszczona z zachowaniem jej przepisów (art. 1), a to oznacza, że administracyjnoprawne czynności uprawnionych podmiotów w zakresie samodzielnego wykonywania zadań, wraz z pozostałymi uprawnieniami regulacyjnymi ze sfery stosowania prawa dla celów wywłaszczenia musiały być ściśle stosowane i interpretowane i literalnie, z zakazem domniemań nie przewidzianych prawem, ograniczających uprawnienia właściciela poddawanego przymusowemu zbyciu nieruchomości niezbędnych dla realizacji celów określonych w art. 3 tej ustawy. Przy czym w świetle art. 3 ust. 1-2 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wywłaszczenie było dopuszczalne jeżeli nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cel użyteczności publicznej, na cel obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego.

Z akt sprawy wynika, że celem wywłaszczenia była budowa drogi, co potwierdza decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] grudnia 1963 r. Cel wywłaszczenia mieścił się zatem w katalogu określonym w art. 3 powołanej ustawy wywłaszczeniowej i jego realizacja upoważniała do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Stosownie do treści art. 6 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej ubiegający się o wywłaszczenie przed wystąpieniem do organu administracji państwowej z wnioskiem o wszczęcie postępowania był zobligowany wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. Rokowania takie zostały przeprowadzone.

Ocena Ministra w tym zakresie jest wystarczająca dla uznania, że nie było żadnych podstaw do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Również ocena Ministra co do legalności przeprowadzenia samego postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego jest prawidłowa. Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek z dnia 24 czerwca 1964 r. który zawierał wszystkie konieczne załączniki, w tym plan geodezyjny z rejestrem pomiarowym. Przy czym organy bazowały na danych z księgi wieczystej nr [...] – w której działki nr [...], [...], [...] i [...] były ujawnione jako własność P. B. Również P. B. w trakcie negocjacji przeprowadzonych w dniu 11 czerwca 1963 r. w siedzibie Zarządu Inwestycji w L. potwierdziła ten fakt, nie ujawniając faktu sprzedaży działek nr [...] i [...] na rzecz swojego męża. Słusznie zatem Minister stwierdza, że nie można mówić o naruszeniu prawa poprzez przyjęcie przez organ wywłaszczeniowy stanu geodezyjnego nieruchomości tak jak przedstawiony na planie geodezyjnym z rejestrem pomiarowym. Przy tym powołana ustawa wywłaszczeniowa nie przewidywała obowiązku uczestnictwa biegłego geodety na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Przepis art. 21 powołanej ustawy wywłaszczeniowej mówił o biegłym określającym wartość nieruchomości, a nie geodecie.

Organ ustalił stan prawny nieruchomości w zaufaniu do treści księgi wieczystej. Natomiast zgodnie z art. 19 powołanej ustawy wywłaszczeniowej, organ dopuszczał do udziału w postępowaniu osobę, która zgłosiła i ujawniła swoje prawa, nie ujawnioną jako właściciel w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej dopuści ją do uczestniczenia w postępowaniu w charakterze strony niezależnie od uczestnictwa właściciela.

Na marginesie należy stwierdzić, że wszelkie nieprawidłowości co do numeracji działek, które miały miejsce już po wywłaszczeniu nie mają na ocenę legalności wywłaszczenia. Organ wywłaszczeniowy nie naruszył bowiem żadnego przepisu przyjmując opisany powyżej stan nieruchomości. Również ogólna powierzchnia wywłaszczanej nieruchomości tj. czy było to [...] a nie [...] m2 nie ma istotnego wpływu na prawidłowość wywłaszczenia, w postępowaniu wywłaszczeniowym kluczowe znaczenie ma ustalenie powierzchni wywłaszczanych działek, natomiast omyłka w pozostałej po wywłaszczeniu powierzchni nieruchomości nie może być uznana za rażące naruszenie prawa.

Przy ustalaniu legalności powołanego orzeczenia z 1964 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania Minister Infrastruktury dokonał prawidłowej oceny przez pryzmat art. 8 ust. 6 powołanej ustawy wywłaszczeniowej. Przy tym kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy ma okoliczność, iż nieruchomość była wywłaszczana na cele budowy drogi publicznej, a zatem zastosowanie miał art. art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., zgodnie z treścią którego jeżeli wywłaszczenie gruntu w mieście lub osiedlu następowało na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu albo na wyrównanie granic zieleni publicznej, wywłaszczenie części działki budowlanej nie przekraczającej 25 % jej obszaru następowało bez odszkodowania. W tym kontekście prawidłowe są również ustalenia co do braku obowiązku dostarczenia nieruchomości zamiennej są prawidłowe.

Sąd podzielił zatem stanowisko Ministra Infrastruktury, iż powołane orzeczenie wywłaszczeniowo-odszkodowawcze nie jest dotknięte żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji