Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 909/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 lit. c w zw z art. 80 kpa, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant asystent sędziego Aneta Kolarz-Kucięba po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H.Ł.-P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 647/15 w sprawie ze skargi H.Ł.-P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak[...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. VII SA/Wa 647/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H.L-P. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków, po rozpoznaniu wniosku H.L-P. (dalej: skarżąca) na podstawie art. 61a i art. 28 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wpisania: 1. lokalu [...] przy ul. [...] w L. do rejestru zabytków nieruchomych, 2. wyposażenia lokalu [...] przy ul. [...] w L. do rejestru zabytków ruchomych województwa lubelskiego.

Organ wskazał, że wniosek H.L-P. dotyczył wpisania do rejestru zabytków [...] wraz z jego nazwą [...], co należało odnieść do lokalu przy ul. [...] w L. oraz "rzeczy przynależnych co należało rozumieć jako wyposażenie [...]. Pismem z 29 października 2013 r. organ poinformował wnioskodawczynię, m.in., o konieczności uzupełnienia wniosku i doprecyzowania przedmiotu wpisu w odniesieniu do ruchomego wyposażenia [...] oraz potwierdzenia prawa własności. W odpowiedzi, skarżąca podtrzymała stanowisko dotyczące wpisu w obu zakresach, jednocześnie załączyła kserokopię dokumentu ze zbiorów Archiwum Państwowego w Lublinie: "[...]", będący wykazem przedmiotów stanowiących majątek ruchomy ww. [...] wg stanu na dzień przejęcia [...] pod zarząd państwowy, sporządzony 23 stycznia 1951 r.

Organ I instancji uzyskał kserokopię protokołu przejęcia pod zarząd państwowy [...] mgr E.Z. w Lublinie, ul. [...], spisany w dniu 9 stycznia 1951 r. oraz pisemną informację dotyczącą historii przejęcia mienia Skarbu Państwa przez [...]. w latach 1996-1999.

Po analizie ww. dokumentów, Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych i ruchomych obiektów, których dotyczył wniosek skarżącej. Wskazał, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162 z 2003, poz. 1568 z późn. zm.), do rejestru zabytków wpisuje się zabytek nieruchomy na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu. Według ustaleń organu, kamienica przy ul. [...], w której znajduje się lokal użytkowany do sierpnia 2013 r. jako [...], będący przedmiotem wniosku skarżącej, nie stanowi własności wnioskodawczyni. Prawo do dysponowania nieruchomością (w tym prawo do lokalu) przy ul. [...] w L. posiada rektorat kościoła [...] na mocy orzeczenia Komisji Majątkowej w Warszawie z [...] listopada 1992 r., co zostało ujawnione w treści księgi wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód. Prawo skarżącej do własności lokalu nie zostało potwierdzone żadnym rozstrzygnięciem sądowym, nadto lokal nie jest wydzielony jako odrębna własność. Wskazane we wniosku przedsiębiorstwo obecnie nie funkcjonuje.

Zdaniem organu I instancji, nie zachodzi również podstawa do wpisu nazwy "[...]", gdyż zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru zabytków może być wpisana nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna zabytku. Wskazana nazwa przypisana zaś była do lokalu [...], którego wnioskodawczyni nie jest właścicielką.

W odniesieniu do żądania wpisu do rejestru zabytków "[...]", rozumianego jako ruchome wyposażenie [...] nie został określony przedmiot wpisu, jak również nie zostały przedstawione dowody potwierdzające prawo własności wnioskodawczyni. Przedstawiony "[...]", obejmujący 84 pozycje według stanu na dzień 23 stycznia 1951 r., sporządzony został przez kierownika mgr E.Z. i E.P., w związku z przejęciem [...]pod zarząd państwowy, na mocy ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1 z 1951 r., poz. 1).

W ocenie organu, przedstawiona przez wnioskodawczynię, umowa darowizny z dnia [...] maja 1996 r. (akt notarialny Repetytorium A nr [...]), w której M.Z. daruje H.L-P. prawa i roszczenia do "[...]", nie precyzuje darowanego wyposażenia, ani nie odwołuje się do wskazanego spisu z natury z roku 1951.

Organ stwierdził ponadto brak dowodów potwierdzających fakt przyjęcia darowizny i jej wydania na rzecz obdarowanej. Jak ustalił organ, z kopii wyroku NSA w Warszawie z 11 kwietnia 1997 r. sygn. I SAB 72/96, wynika zaś, że Sąd oddalił skargę skarżącej na bezczynność Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Państwa Przedsiębiorstwa Przemysłowego - [...]

Organ ustalił również, że mienie Skarbu Państwa zostało oddane PZF [...] do odpłatnego korzystania, aktem notarialnym Repetytorium A nr [....] z [...] marca 1996 r., a własność została przeniesiona na mocy Umowy Przeniesienia Własności Przedsiębiorstwa w dniu 29 grudnia 1999 r. i przekazana [...] aktem notarialnym Repetytorium A nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r.

Z wyposażenia [...] pozostały meble z sali ekspedycyjnej, których właścicielem jest [...] Meble zostały zdemontowane i przewiezione do magazynów [...] przy AL.[...]

Zdaniem organu, powyższe okoliczności wskazują, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru zabytków obiektów i przedmiotów, których dotyczył jej wniosek, nie jest bowiem właścicielką lokalu, w którym istniała [...], jak też pozostałego po niej wyposażenia.

Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., postanowienie organu I instancji z [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy. Organ odwoławczy potwierdził, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, wobec czego nie mieści się w kręgu podmiotów legitymowanych w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do skutecznego złożenia wniosku o wpisanie lokalu [...] do rejestru zabytków. Roszczenia skarżącej dotyczące przedmiotowego obiektu nie zostały potwierdzone.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę złożoną przez H.L-P. na postanowienie z [...] grudnia 2014 r. uznał, że organy zasadnie stwierdziły brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków nieruchomych i ruchomych wnioskowanych przez skarżącą obiektów. Prawidłowo ustaliły bowiem, że kamienica przy ul. [...] w L., w której znajduje się lokal użytkowany do sierpnia 2013 r. jako [...], będący przedmiotem wniosku H.L-P., nie stanowi jej własności. Sąd stwierdził, że skarżąca nie kwestionowała faktu, iż obecnie nie posiada prawa do nieruchomości (w tym do lokalu) przy ul. [...] w L., gdyż prawo takie posiada rektorat kościoła [...] na mocy orzeczenia Komisji Majątkowej w Warszawie z 25 listopada 1992 r., co jest ujawnione w treści księgi wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód.

Sąd I instancji stwierdził ponadto, że nazwa przedsiębiorstwa związana była z lokalem aptecznym, którego wnioskodawczyni nie jest właścicielką. Wobec braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków lokalu [...], nie było możliwe wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków historycznej nazwy tego lokalu. Nie zachodziła zatem podstawa do wpisu nazwy "[...]" wskazana przez wnioskodawczynię, gdyż zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków, do rejestru zabytków może być wpisana nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna zabytku.

Zdaniem Sądu, w odniesieniu do żądania wpisu do rejestru zabytków "rzeczy przynależnych [...]", będącego ruchomym wyposażeniem [...], także nie zostały przedstawione dowody potwierdzające prawo własności wnioskodawczyni.

Przedstawiona przez stonę, a mająca być dokumentem prawa własności wyposażenia [...], umowa darowizny z dnia [...] maja 1996 r. (akt notarialny Repetytorium A nr [...]), w której M.Z. daruje H.L-P. prawa i roszczenia do " [...]. ", nie jest, zdaniem Sądu, dokumentem który wzruszał przejęte wcześniej przez Skarbu Państwa prawo własności. W toku postepowania ustalono, że mienie Skarbu Państwa zostało oddane [...] do odpłatnego korzystania, aktem notarialnym Repetytorium A nr [...] z [...] marca 1996 r., a własność została przeniesiona na mocy Umowy Przeniesienia Własności Przedsiębiorstwa w dniu 29 grudnia 1999 r. i przekazana [...] aktem notarialnym Repetytorium A nr [...] z dnia [...] grudnia 1999 r.

Powyższe okoliczności w ocenie Sądu zadecydowały o tym, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru zabytków, nie jest bowiem właścicielką lokalu, w którym istniała [...], jak też pozostałego po niej wyposażenia. Interes prawny w domaganiu się wszczęcia określonego postępowania musi być aktualny i bezpośredni. Tym samym nie było podstaw do zawieszania postępowania (zwłaszcza, że wbrew twierdzeniu skarżącej nie było ono wszczęte przez czynności faktyczne organu, zmierzające do ustalenie treści wniosku i jego zakresu) do czasu ustalenia rzeczywistego stanu prawnego, nawet wobec ewentualnego zakwestionowania treści księgi wieczystej.

Skargę kasacyjną od wyroku z 13 listopada 2015 r. złożyła H.L-P. zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

1. art 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a i 80 k.p.a. przez niezasadne oddalenie skargi i podzielenie nieprawidłowo dokonanej przez organ oceny dowodu z zawartego w aktach sprawy wyroku NSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 1997 r. (I SAB 72/96), skutkującej zaakceptowaniem błędnie ustalonego przez organ stanu faktycznego w związku z przyjęciem, że przedmiotowa [...] w 1951 r. stała się własnością państwową, co w dalszej konsekwencji skutkowało naruszeniem prawa materialnego - art. 2 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu [....] na własność Państwa, przez wyrażenie nieprawidłowego poglądu prawnego, że [...] w stosunku do której nie została wydana decyzja Ministra Zdrowia stała się własnością Państwa, nie zaś że przeszła pod przymusowy zarząd państwowy,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. i art. 80 k.p.a. przez niezasadne podzielenie błędnie dokonanej przez organ oceny dowodu z odpisu aktu notarialnego (umowy darowizny) z maja 1996 r., którym M.Z. darował skarżącej przedmiotową [...], co skutkowało uznaniem, że skarżąca w 1999 r. nie była właścicielką [...], co w dalszej konsekwencji skutkowało naruszeniem prawa materialnego - art. 155 § 1 k.c. polegającym na uznaniu, że umowa darowizny nie jest umową konsensualną i w drodze umowy skarżąca nie nabyła własności [...],

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 k.p.a. i art 85 § 1 k.p.a. przez uznanie, że postępowanie nie było wszczęte przez czynności faktyczne organu w sytuacji, gdy organ utrzymywał stałą korespondencję ze skarżącą, wezwał do uiszczenia opłaty oraz prowadził dowód z oględzin, co skutkowało niezasadnym uznaniem że skarżąca nie jest stroną postępowania;

4. art. 147 § 4 p.p.s.a. przez nienależyte, lakoniczne i zdawkowe odniesienie się do zarzutów podnoszonych w skardze, co utrudnia kontrolę rozumowania Sądu i doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że skarżąca nie posiada aktualnego i bezpośredniego interesu prawnego w domaganiu się wszczęcia postępowania we wnioskowanym przedmiocie.

Na zasadzie art. 176 § pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 188 p.p.s.a. strona wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Uzasadniając pierwszy z podniesionych zarzutów skarżąca wskazała, że ustalony przez organy stan faktyczny obejmujący stwierdzenie, że przedmiotowa [...] została przejęta na własność Państwa w dniu 9 stycznia 1951 r. nie został poprawnie zweryfikowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Uzasadniając drugą ze wskazanych podstaw kasacyjnych skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji nadinterpretację jej twierdzeń polegającą na stwierdzeniu, że jest właścicielką nieruchomości (kamienicy przy ul. [...] w L.) lub lokalu, w którym usytuowana była [...]. Skarżąca wyjaśniła, że nigdy nie twierdziła, iż posiada tytuł własności do przedmiotowych nieruchomości Przeciwnie, wielokrotnie w pismach składanych w toku postępowania wskazywała wprost, że nie uzurpuje sobie prawa do własności wskazanych nieruchomości.

Ponadto, zdaniem strony, Sąd dokonał kontroli dowodu z umowy darowizny z 21 maja 1996 r. w sposób sprzeczny z wynikającą z jej osnowy treścią. Przedmiotem umowy były prawa i roszczenia do [...], a w zakresie tych praw znajdowało się również prawo własności do [...] i jej wyposażenia. Akt notarialny z dnia [...] grudnia 1999 r., o którym mowa w uzasadnieniu rozstrzygnięć organów obu instancji oraz wyroku Sądu, nie przeniósł własności [...], gdyż sporządzono go po dacie nabycia przez skarżącą własności [...].

Sąd błędnie uznał ponadto, że postępowanie w niniejszej sprawie nie było wszczęte przez czynności faktyczne organu I instancji, pomimo tego, że organ ten prowadził postępowanie dowodowe – m.in. przeprowadził oględziny mebli, przy okazji których dopuścił się naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia wnioskodawczyni o tych oględzinach oraz wezwał stronę do uzupełnienia wniosku i uiszczenia opłat. Z tych okoliczności wynikało jednoznacznie, że skarżąca była traktowana jak strona postępowania. Wydanie postanowienia w trybie art. 61a k.p.a. narusza zatem również wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Oceniając wniesioną w sprawie skargę kasacyjną w granicach określonych treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. i nie dostrzegając przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadne uznał podniesione w niej zarzuty.

Rozpoznawana skarga kasacyjna opiera się zasadniczo na zarzutach naruszenia prawa procesowego poprzez pozbawienie skarżącej prawa do merytorycznego rozpatrzenia jej wniosku o wpis do rejestru zabytków lokalu [...] wraz z jego nazwą "[...]' oraz wyposażeniem, położonego przy ul. [..] w L., w sytuacji, gdy skarżąca jest stroną tego postępowania, gdyż jest właścicielem przedmiotowych zabytków niebędącym jednak ich posiadaczem. Zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanowiska organów, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym stało się podstawą do oddalenia skargi na wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z powołanym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 - żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego - zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji opierała się na pierwszej z zawartych w art. 61a § 1 k.p.a. przesłance dającej podstawę do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Dokonana przez organy analiza wniosku skarżącej z przepisami obowiązującymi w zakresie ochrony zabytków przez pryzmat potrzeby dokonania oceny przymiotu strony skarżącej wykazała brak interesu prawnego skarżącej w związku z tym, że przepis prawa materialnego możliwość dokonania wpisu do rejestru zabytków w trybie wnioskowym w przypadku zabytku nieruchomego łączy z wykazaniem, że wnioskodawca jest właścicielem zabytku nieruchomego lub użytkownikiem wieczystym gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), zaś w przypadku zabytku ruchomego – że wnioskodawca jest właścicielem takiego zabytku (art. 10 ust. 1 ostatnio wymienionej ustawy). Decyzja o wpisie do rejestru zabytków uwzględniać musi konstytucyjny zakaz naruszania istoty prawa własności, a ponadto rodzi prawne obowiązki właściciela, gdyż ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zarówno nakłada na właściciela zabytku wpisanego do rejestru szereg ograniczeń związanych z dysponowaniem z zabytku, jak i przyznaje mu określone uprawnienia wynikające z nadania publicznoprawnego statusu należącemu do niego zabytku. Również i z tego względu jej wydanie wynikać musi m.in. z niespornych ustaleń co do własności ruchomości bądź nieruchomości będących jej przedmiotem, które właścicielowi zabytku dawałyby podstawę do nadania statusu strony postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków. Uprawnienia i obowiązki właściciela zabytku wynikające z wpisania zabytku do rejestru sprawiają, że osoba ta posiada interes prawny do udziału w postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru. Powyższe uprawnienia i obowiązki, w tym uprawnienie do

skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków, wynikać muszą z aktualnego statusu prawnego zabytku. W rozpoznawanej sprawie takiego związku skarżącej z przedmiotem jej wniosku o wpis do rejestru zabytków w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd I instancji nie stwierdził. Naczelny Sąd Administracyjny podstaw do podważenia tej oceny w oparciu o sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazł.

W kwestii własności nieruchomości, której dotyczył wniosek o wpis do rejestru zabytków (lokal [...] przy ul. [...] w L.) wskazać trzeba, że z ustaleń przyjętych za podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku wynika, że prawo do tej nieruchomości, w tym lokalu przy ul. [..] w L., zgodnie z treścią odpowiedniej księgi wieczystej, posiada rektorat kościoła [...], zaś faktu tego skarżąca nie kwestionowała w postępowaniu przed Sądem I instancji, wobec czego Sąd ten przyjął, że prawa własności do lokalu skarżąca nie potwierdziła żadnym rozstrzygnięciem sądowym ani innym dokumentem. Ustaleń tych skarżąca w skardze kasacyjnej skutecznie nie podważyła w oparciu o powołane zarzuty dotyczące naruszenia art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 80 k.p.a. Zarzuty sformułowane przez stronę w oparciu o wskazaną podstawę kasacyjną sprowadzają się do wytknięcia Sądowi I instancji tego, iż błędnie w ślad za organami przyjął, że przedmiotowa [...] stała się w 1951 r. własnością państwową, a nie że przeszła pod przymusowy zarząd państwowy, a ponadto błędnego uznania w wyniku oceny dowodu z odpisu aktu notarialnego (umowy darowizny) z maja 1996 r., że skarżąca w 1999 r. nie była właścicielką [...]. Jeśli ocenić te zarzuty w odniesieniu do treści art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. i art. 80 k.p.a. to uznać je należało za chybione. Z żadnego fragmentu objętych skargą postanowień ani z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, że organy i Sąd I instancji w odniesieniu do kwestii przejścia [...] na własność Państwa wyraziły przypisane im w skardze kasacyjnej stanowisko. Uzasadnienie prawne obu zaskarżonych postanowień oraz zaskarżonego wyroku odwołuje się wyłącznie do okoliczności przejęcia [...] pod zarząd państwowy na mocy ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu [...] na własność Państwa, w związku z czym nie można też mówić o naruszeniu art. 2 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym [...] przechodzi na własność Państwa na podstawie orzeczenia Ministra Zdrowia. W tym zakresie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został prawidłowo oceniony zarówno przez organy administracji, jak i Sąd I instancji w oparciu o dane wynikające z księgi wieczystej, które prawa własności skarżącej nie potwierdziły.

Jeśli zaś chodzi o mienie ruchome (wyposażenie [...] – meble z sali ekspedycyjnej), legitymację skarżącej do skutecznego wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków z art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków organy administracji publicznej zobowiązane były ocenić zgodnie z wymogami wskazanego w podstawach kasacyjnych art. 80 k.p.a. (Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.) nie tylko w odniesieniu od umowy darowizny z dnia 21 maja 1996 r., ale również z uwzględnieniem skutków prawnych, jakie wynikały z przeniesienia własności tego mienia na mocy Umowy Przeniesienia Własności Przedsiębiorstwa z dnia 29 grudnia 1999 r. i przekazania go [...] aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1999 r., o którym mowa w zaskarżonym wyroku. Jeśli zatem odnieść rozstrzygany spór do treści art. 80 k.p.a., stanowiącego rdzeń rozpoznawanego zarzutu dotyczącego przyjęcia przez organy i Sąd I instancji nieprawidłowych ustaleń w odniesieniu do prawa własności wyposażenia [...], to stwierdzić trzeba, że przedmiotowa umowa darowizny musiała być przez organy oraz Sąd oceniania w łączności z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wniosku o przysługującym skarżącej tytule prawnym do tych ruchomości na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy wyprowadzić w sposób uprawniony zaś nie można. Rozstrzyganie zaistniałego w sprawie sporu w zakresie ustalenia prawa własności przedmiotowego mienia nie leży w kompetencjach organów administracji właściwych w sprawach wpisu do rejestru zabytków. W postępowaniu administracyjnym różnorodne zdarzenia prawne i czynności prawne muszą być oceniane przez organy administracji publicznej pod względem skutków, jakie wywołują, nie dotyczy to jednak wypowiadania się przez te organy m.in. co do kwestii podlegających wyłącznej jurysdykcji sądów powszechnych. Postępowanie administracyjne nie jest właściwym trybem, w oparciu o który skarżąca mogłaby skutecznie podjąć działania zmierzające do rozstrzygnięcia sporu właścicielskiego o charakterze cywilnym w celu ustalenia prywatnoprawnej sytuacji własnościowej obiektów, stanowiących przedmiot wniosku o wpis do rejestru zabytków, czego zresztą skarżąca była świadoma, skoro, jak wynika z akt sprawy, wszczęła postępowanie cywilne w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Powyższe sprawia, że zarzut naruszenia przez organy art. 155 § 1 k.c. nie mógł również zostać uznany za skuteczny.

Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 k.p.a. i art 85 § 1 k.p.a. przez błędne uznanie, że czynności faktyczne organu nie skutkowały wszczęciem postępowania administracyjnego. Ocena powyższa wynika z faktu, że art. 141 § 4 p.p.s.a. reguluje zasady sporządzania orzeczeń sądowych, w związku z czym przepis ten nie stanowi właściwego wzorca kontroli zarzutu dotyczącego braku podstaw do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Z kolei art. 61 § 3 k.p.a. określa jedynie zdarzenie, z jakim wiązać należy datę wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony, zatem stanowić on może jedynie kryterium oceny poprawności przyjęcia daty postępowania wszczętego na wniosek strony, nie zaś poprawności oceny dotyczącej posiadania przez skarżącą przymiotu strony. Co do tej ostatnio wskazanej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pozostaje ona poza zakresem kontroli instancyjnej, gdyż rozpoznawany środek odwoławczy w ramach wskazanych w nim podstaw kasacyjnych nie zawiera relewantnego do tej kwestii zarzutu, tj. naruszenia art. 61a § 1 k.p.a., który stanowił podstawę prawną kontrolowanych przez Sąd I instancji rozstrzygnięć organów administracji publicznej, jak i zarzutów naruszenia prawa materialnego, z którym można łączyć powstanie określonego uprawnienia administracyjnoprawnego po stronie skarżącej. Powoduje to znaczne ograniczenie prowadzonej w niniejszej sprawie kontroli kasacyjnej.

Brak jest ponadto podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej w oparciu o zarzut naruszenia art. 147 § 4 p.p.s.a. poprzez nienależyte odniesienie się przez Sąd I instancji do zarzutów podnoszonych w skardze. Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera ww. jednostki redakcyjnej, podanej przez stronę we wskazanej w czwartej kolejności podstawie kasacyjnej (podstawa kasacyjna z punktu II.4), zaś przepis art. 147 p.p.s.a., określający rodzaje rozstrzygnięć sądu uwzględniającego skargę na uchwały lub akty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., w tej sprawie nie miał zastosowania. Odnotowując jednak sprostowanie przez stronę tej postawy kasacyjnej na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. poprzez wskazanie, że zamiarem skarżącej było zarzucenie Sądowi I instancji naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w łączności z uzasadnieniem dla tego zarzutu podanym w punkcie II. 4. podstaw kasacyjnych, jak również uwzględniając, że skarga kasacyjna w punkcie II. 3 zawiera zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał do tego zarzutu się odnieść. Czyniąc to Sąd ten zauważa, że art. 141 § 4 p.p.s.a. odnosi się do formalnych wymogów uzasadnienia, a nie do kwestionowania poglądów, ocen czy stanowiska prezentowanego przez Sąd I instancji. Z treści tego przepisu nie wynika, że uzasadnienie wyroku nie może być zwięzłe i syntetyczne. W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że w wymogu prawidłowego sporządzenia uzasadnienia nie mieści się obowiązek szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Stawiając zatem w skardze kasacyjnej zarzut pominięcia przez Sąd pierwszej instancji określonych zarzutów koniecznym staje się ich precyzyjne wskazanie oraz wykazanie istotnego wpływu na wynik sprawy tego naruszenia, tzn. wykazanie, że gdyby Sąd I instancji zarzutów tych nie pominął, rozstrzygnięcie sprawy mogłoby być inne od kontrolowanego. Warunku tego rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia.

Wadliwość uzasadnienia wyroku może ponadto stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. W niniejszej sprawie również i tego rodzaju zarzutu skutecznie przeciwko zaskarżonemu wyrokowi skierować nie można, gdyż motywy rozstrzygnięcia zostały podane przez Sąd I instancji w sposób umożliwiający kontrolę kasacyjną.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.