Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 681/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 76 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 2 pkt 36, art. 73, art. 77 akapit pierwszy lit. b) i akapit drugi
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 2  lit. a, art. 23  i 24, art. 26 ust. 1, art. 124 ust. 2 akapit pierwszy.
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Jolanta Strumiłło Protokolant referent stażysta Milena Małyszko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę


UZASADNIENIE

J.L. (dalej skarżący, strona, producent rolny) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Jak wynika z akt sprawy i wydanych w toku sprawy decyzji, w dniu 12 maja 2014r. wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR wniosek J.L., o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym zadeklarowano do jednolitej płatności obszarowej (dalej "JPO") działki rolne o łącznej powierzchni 582,57 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 582,57 ha. Wniosek został złożony przez zarządcę gospodarstwa rolnego w R., S.D., który postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 15 listopada 2013r. sygn. akt "[...]" został wyznaczony od dnia 1 stycznia 2014r. zarządcą tego gospodarstwa.

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (dalej Kierownik Biura Powiatowego, organ I instancji) przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014r. z tytułu:

- jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości 497.651,99 zł , wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 32.993,55 zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i zastosowanie współczynnika korygującego;

- z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej kwotę 10.467,26 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę 550,91 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że początkowa kwota JPO przysługująca do zgłoszonych powierzchni działek rolnych w wys. 530.645,54 zł została pomniejszona o kwotę 6.801,34 zł na skutek zastosowania współczynnika korygującego w wysokości 1,30221400%, zgodnie z art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (...) (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013r., s. 549 ze zm.) oraz § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2014r., poz. 302 ze zm.).

Kwota ustalona po zastosowaniu współczynnika korygująca została pomniejszona o kwotę 26.192, 21 zł na skutek zastosowania 5% sankcji z tytułu nieprzestrzeganie norm oraz wymogów, stosownie do przepisów art. 23 i art. 24 rozporządzenia z dnia 19 stycznia 2009r. Nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/207 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009r., str. 16, ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem Nr 73/2009" i przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434, ze zm.).

Organ wskazał, że w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 24 października 2014r. stwierdzono nieprawidłowości w obszarze B - Zdrowie publiczne, zdrowie roślin: W.9.1.2 - w gospodarstwie stwierdzono stosowanie środków ochrony roślin niezgodne z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku oraz W.11.5.3 - stwierdzono, że rolnik zastosował środki ochrony roślin niezgodne z oznakowaniem lub etykietą - instrukcją stosowania. Stwierdzone uchybienia dotyczyły nieprawidłowego zastosowania środków ochrony roślin niezgodnego z zaleceniami zawartymi w etykietach tych środków w odniesieniu do uprawy. Producent rolny stosował środki niezgodne z zaleceniami: Lotus 750 EC - zastosowano w pszenżycie ozimym oraz Jetstak 100 EC - zastosowano w pszenżycie ozimym. W trakcie przeprowadzanej kontroli na miejscu stwierdzono niezgodność z wymogami w zakresie zdrowia roślin wynikającymi z ust. 9 pkt B załącznika II oraz niezgodność z wymogami w zakresie zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i zdrowia roślin (bezpieczeństwo żywności) wynikającymi z ust. 11 pkt B załącznika II do rozporządzenia Nr 73/2009.

Organ wskazał następnie, że na podstawie powyższych przepisów również kwota zwrotu z tytułu dyscypliny finansowej w wysokości 11.018,17 zł została pomniejszona o 5% tj. o 550,91 zł ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów w zakresie stosowania odpowiednich środków ochrony roślin.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania producenta rolnego, decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wskazując podstawy prawne, powołał się na art. 3 ust. 3, art. 7 ust. 1, ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.) – dalej "ustawa o płatnościach", art. 11, art. 17, art. 23 i 24 rozporządzenia Nr 73/2009, art. 26 ust. 1, art. 71, art. 79 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 316, 2.12.2009r., p. 65) zwanego dalej "rozporządzeniem Nr 1122/2009", art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej (...) oraz § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 marca 2014r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2014r., poz. 302 ze zm.).

Organ odwoławczy powtórzył ustalenia i wyliczenia organu I instancji. Powołał się na kontrolę w gospodarstwie rolnym i następujące nieprawidłowości w obszarze Zdrowie publiczne, zdrowie roślin:

- W.9.1 - nie przestrzega się wymagań związanych z właściwym stosowaniem środków ochrony roślin, które obejmuje stosowanie zasad dobrej praktyki ochrony roślin oraz spełnianie warunków ustanowionych zgodnie z art. 31 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 117/2009 z dnia 21 października 2009r. dotyczącego wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylającego dyrektywy Rady 79/117/EWG (Dz. Urz. UE L 309 z 24.11.2009r., str. 1, ze zm. - dalej rozporządzenie Nr 117/2009) i podanych na etykietach,

- W.9.1.2 - stwierdzono stosowanie środków ochrony roślin niezgodnie z etykietą lub w sposób zagrażający zdrowiu ludzi, zwierząt lub środowisku,

- W.11.5 - rolnik nie przestrzega obowiązku stosowania: 1) dodatków do pasz zgodnie z rozporządzeniem (WE) Nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 sierpnia 2003r. w sprawie dodatków stosowanych w żywieniu zwierząt (Dz. Urz. UE L 268 z 18.10.2003r., str. 29; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 238 - dalej rozporządzenie Nr 1831/2003) oraz ustawą z dnia 22 lipca 2006r. o paszach (Dz. U. Nr 144, poz. 1045, ze zm.), w tym w szczególności ze wskazaniami zamieszczonymi na opakowaniu lub etykiecie dołączonej do tego opakowania; 2) produktów leczniczych weterynaryjnych zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii; 3) środków ochrony roślin i produktów biobójczych zgodnie z oznakowaniem lub etykietą - instrukcją stosowania,

- W.11.5.3. - stwierdzono, że rolnik zastosował środki ochrony roślin niezgodnie z oznakowaniem lub etykietą.

Organ powołał się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego i art. 71 rozporządzenia Nr 1122/2009. Wskazał, że procentowa wielkość zmniejszenia kwoty płatności wynosi w sprawie 5%, co oznacza, że kwota sankcji w niniejszej sprawie wynosi 26.192,21 zł (523.844,20 zł x 5%), a kwota płatności 497.651,99 zł.

Organ odwoławczy uznał, że prawidłowo została przyznana stronie płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej po uwzględnieniu pomniejszeń (o 5%) w wysokości 10.467,26 zł (11.018,17 zł - 550,91 zł). Wyliczona kwota została pomniejszona ze względu na naruszenie norm oraz wymogów zgodnie z art. 23 i 24 ww. rozporządzenia Nr 73/2009.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał, że w związku z kwestionowaniem przez zarządcę gospodarstwa wyników kontroli, zwrócono się do Biura Kontroli o przeprowadzenie ich weryfikacji. W dniu 27 marca 2015r. wpłynęło pismo Kierownika Biura Kontroli na Miejscu "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, w którym podano, że analiza dokumentacji wykazała poprawność przeprowadzonej kontroli. Wyjaśnienia zarządcy gospodarstwa dotyczące okoliczności zastosowania środków ochrony roślin nie mają wpływu na wyniki przeprowadzonej kontroli. Uwagi i zastrzeżenia do raportu z kontroli w zakresie wzajemnej zgodności zgłoszone przez zarządcę dotyczyły nierzetelnej informacji wpisanej przez inspektorów terenowych w polu Nr 163 na stronie 12 - wniesiono o wpisanie w ww. polu informacji dotyczących zastosowania w gospodarstwie środków ochrony roślin.

Zdaniem organu w trakcie prowadzonego postępowania nie doszło do zarzucanego naruszenia - art. 429 Kodeksu cywilnego poprzez jego pominięcie. W ramach sprawowania zarządu w gospodarstwie dnia 12 maja 2014r. zarządca złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 i tym samym zobowiązał się do utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. W związku z powyższym nie ma podstaw do uznania ww. zarzutu, a ponadto strona może dochodzić na drodze postępowania cywilnego swoich praw od firmy A. Sp. z o.o. (świadczącej usługi doradcze z zakresu uprawy i ochrony roślin).

Nie doszło także do naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez ukaranie strony za jeden czyn dwukrotnie. Organ podniósł, że ARiMR i Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (dalej WIORiN) są dwiema różnymi jednostkami organizacyjnymi działającymi na podstawie odrębnych przepisów prawa. Zadaniem ARiMR jest weryfikacja zasadności i poprawności przyznania płatności w ramach złożonego wniosku o przyznanie płatności na dany rok, zgodnie z ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podstawy kontroli WIORiN, zalecenia pokontrolne i nałożona kara grzywny zostały określone w protokole z dnia 17 lipca 2014r., natomiast zastosowana w decyzji "[...]" sankcja wynika z niespełnienia przez producenta rolnego wymogów oraz norm wzajemnej zgodności, określonych w przepisach prawa unijnego i krajowego regulujących przyznanie płatności.

Organ powołał się na art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009 i stwierdził, że nie jest zasadny również zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego polegający na niezastosowaniu powyższego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do zmniejszenia płatności.

Organ odwoławczy uznał, iż strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Przedstawił pojęcie winy. Uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń, w myśl ww. art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.L. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesowych.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26.01.2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012r., poz. 1164, ze zm.) polegające na wydaniu wymienionej decyzji bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności nie uwzględnieniu okoliczności, że współwłaściciele gospodarstwa w szczególności J.L. zostali na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego odsunięci od zarządu i w gospodarstwie został ustanowiony zarządca sądowy a tym samym wymieniony w 2014r. nie miał wpływu na przestrzeganie norm i wymogów w gospodarstwie rolnym w R.,

2. art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009, polegające na przyznaniu jednolitej płatności obszarowej na rzecz skarżącego pomniejszonej o kwotę 26.743,12 zł, z uwagi na nieprzestrzeganie norm i wymogów przez wymienionego pomimo, że nie wynikają one z jego winy,

3. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach polegające na wydaniu wymienionej decyzji bez wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności pominięciu umowy z dnia 16.04.2014r. zawartej przez zarządcę gospodarstwa z firmą A. Sp. z o.o., jak również błędnym rozpatrzeniem przedłożonego dowodu w postaci wydruku ze strony internetowej wymienionej firmy i uznaniem, że stanowi jedynie informacje o zakresie działalności firmy,

4. art. 429 Kodeksu cywilnego poprzez jego pominięcie co w konsekwencji doprowadziło do uznania, że pomimo umowy z przedsiębiorstwem A. Sp. z o.o., które profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin zarządca ponosi odpowiedzialność za błędne zastosowanie w gospodarstwie środków ochrony roślin Lotus 750EC i Jetstak 100 EC,

5. art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach polegające na wydaniu wymienionej decyzji z pominięciem dowodów dołączonych do zastrzeżeń do raportu z czynności kontrolnych z dnia 22.01.2015r. w postaci zeznań M.S., H.S. oraz E. Ż. złożonych na rozprawie przed Sądem Rejonowym w dniu 17.06.2014r. które jednoznacznie wskazują, że środki ochrony roślin takie jak Lotus 750 EC oraz Jetstak 100 EC zostały użyte bez wcześniejszego poinformowania zarządcy gospodarstwa rolnego w R.,

6. art. 7 k.p.a. i art. 8, k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach polegające na wydaniu wymienionej decyzji bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w szczególności pominięciu przesłuchania świadków M.S. oraz H.S., których przesłuchanie zostało zawnioskowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji,

7. art. 73 ust. 1 rozporządzenia Nr 1122/2009 polegające na niezastosowaniu powyższego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do zmniejszenia płatności,

8. art. 2 Konstytucji RP poprzez dokonanie pomniejszenia w ramach JPO oraz kwoty z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej za niezgodne z prawem stosowania środka o nazwie Lotus 750 EC i Jetstak 100 EC pomimo, że w sierpniu 2014r. za te same czyny zarządca został ukarany mandatem przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa,

9. art. 10 § 1 k.p.a. polegające na wydaniu wymienionej decyzji przez organ l i II instancji poprzez niezapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 133 § 1 i 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sąd dokonuje kontroli działalności organów administracji pod względem zgodności z prawem, na podstawie akt sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kontroli sąd może uchylić zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisów dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe reguły orzekania Sąd stwierdza, że analiza akt sprawy nie dała podstaw do uwzględnienia skargi.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią powołane w niej i przytoczone przepisy prawa unijnego oraz krajowego, określające zasady i warunki przyznawania płatności rolnikom.

Są to przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, które uzupełniają i uszczegółowiają regulacje zawarte w przepisach Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009

Jak wskazano w zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi, któremu nadano numer identyfikacji w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów (...) przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek, grunty rolne, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością, zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 73/2009, jeżeli m.innymi wszystkie grunty rolne utrzymywane są zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, oraz przestrzegane są wymogi (w zakresie zarządzania i dobrej kultury rolnej).

Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy, wysokość płatności bezpośredniej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających z zastosowania modulacji (...) oraz zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Natomiast w myśl art. 7 ust. 7 w przypadku, gdy działka (...) w dniu 31 maja danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali współposiadacze wyrazili zgodę.

Według art. 2 pkt 36 rozporządzenia Nr 1122/2009 "niezgodność" oznacza wszelką niezgodność z wymogami oraz normami, natomiast "wymóg" to w myśl art. 2 pkt 35 tego rozporządzenia "każdy z wymogów w zakresie zarządzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzenia (WE) Nr 73/2009 w ramach danego aktu i którego charakter różni się od innych wymogów określonych w tym samym akcie".

W art. 3 ust. 1 ustawa stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Należy wskazać, że w ust. 2 art. 3 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności, według art. 3 ust. 2 organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jednak nie z urzędu, a na żądanie stron zapewnia im czynny udział w każdym stadium postępowania, i tylko na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe, w połączeniu z treścią art. 3 ust.3 ustawy, według którego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wskazuje, że to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej.

Ograniczenie stosowania pewnych zasad określonych przepisami k.p.a. wiąże z tym, że zasadnicze kwestie związane ze składaniem wniosków, wymogów, jakie muszą być spełnione przez wnioskodawców, terminy ich składania i tryb załatwiania przez Agencję regulowane są przez powołane wyżej rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 i częściowo przez ustawę o płatnościach bezpośrednich. W szczególności rozporządzenie stanowi o obowiązku przeprowadzania kontroli wniosków i określa tryb oraz zasady kontroli. Uzupełniająco - kontroli dotyczą przepisy art. 30-35 ustawy.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Kontrole na miejscu mają na celu: a) ustalenie granic i powierzchni działek rolnych, b) zweryfikowanie zadeklarowanej grupy upraw/uprawy na danej działce rolnej, c) sprawdzenie przestrzegania minimalnych wymagań (norm) utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Nie budzi wątpliwości w rozpoznawanej sprawie, że podczas kontroli na miejscu, przeprowadzonej w dniu 24.10.2014r. w gospodarstwie rolnym, którego skarżący jest współwłaścicielem, stwierdzono niezgodności w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Niezgodności te wskazano w sprawozdaniu z kontroli, sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 54 rozporządzenia Nr 1122/2009, którego kopię przekazano zarządcy listem poleconym w dniu 13.01.2015r.

Z akt sprawy wynika ponadto, że wcześniej, tj. w dniach 15-17.07.2014r. w gospodarstwie została przeprowadzona kontrola przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, podczas której stwierdzono nieprawidłowe zastosowanie środków ochrony roślin Lotus 750EC oraz Jetstak 100EC. W dniu 21.07.2014r. na zarządcę nałożono mandat karny w kwocie 200 zł, który został opłacony.

Oczywistym jest, że konsekwencją takiego stanu rzeczy było zastosowanie przepisów art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej (...).

Art. 23 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 ustanawia podstawową zasadę, że w przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego, kwoty płatności przysługujące danemu rolnikowi zmniejsza się lub wyklucza, zgodnie z zasadami określonymi w art. 24, wówczas, "gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek". Art. 24 ust. 1 i ust.2 stanowią, że szczegółowe zasady zmniejszeń i wykluczeń ustanawia się zgodnie z procedurą, o której mowa w art.141 ust. 2. Uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się stwierdzonej niezgodności. W przypadku zaniedbania wielkość procentowa zmniejszenia nie przekracza 5%, a w przypadku powtarzających się niezgodności -15%.

Należy w tym miejscu wskazać, że rozporządzenie Nr 73/2009 w art. 2 lit. a stanowi, że: "rolnik" oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terenie wspólnoty (...) oraz która prowadzi działalność rolniczą".

Prawo do płatności przysługujące rolnikom ma charakter publicznoprawny. Służy realizacji określonych celów, dotyczących gospodarstwa rolnego i, według przepisów krajowych, przysługuje posiadaczowi tego gospodarstwa, który spełnia określone wymagania, przede wszystkim o charakterze przedmiotowym.

Zatem przepisy przewidujące zmniejszenia płatności w przypadku, gdy rolnikowi składającemu wniosek można przypisać zaniedbania w sposób oczywisty dotyczą rolnika w wyżej podanym znaczeniu, zatem dotyczą takich sytuacji, w których rolnik, który składa wniosek o płatności jest zarówno posiadaczem jak i zarządzającym gospodarstwem rolnym.

Przepisy te nie mogą być jednak interpretowane w ten sposób, że nie stosuje się zmniejszenia płatności, gdy stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów dobrej kultury rolnej w gospodarstwie, którego współposiadacz, występujący o płatności, nie zarządza nim. Sprzeczne z celowościową wykładnią przepisów art. 23 i art. 24 rozporządzenia Nr 73/2009 byłoby przyjęcie, że współposiadacz gospodarstwa rolnego, któremu nadano numer identyfikacyjny, po wyrażeniu zgody przez pozostałych współposiadaczy, by to on wnioskował o płatności odnośnie tego gospodarstwa, może domagać się pełnej płatności z uwagi na to, że "niezgodności" nie są wynikiem jego działań. Gdy gospodarstwo jest przedmiotem współwłasności (współposiadania), i ze względu na stosunki między współwłaścicielami (brak porozumienia) zarząd tego gospodarstwa sprawowany jest przez zarządcę ustanowionego przez Sąd na podstawie art. 203 k.c., wszelkie działania i zaniechania zarządcy wywołują takie same skutki, jak działania czy zaniechania rolnika. Zarządca jest dzierżycielem, który faktycznie włada gospodarstwem rolnym za współwłaścicieli (współposiadaczy), dla nich i w ich interesie.

Nieuzasadnione jest odwoływanie się do art. 429 kodeksu cywilnego z argumentacją, że powinien być wzięty pod uwagę fakt zawarcia umowy z przedsiębiorstwem A. Sp. z o.o., które profesjonalnie trudni się świadczeniem usług doradczych z zakresu uprawy i ochrony roślin. Na podstawie tego przepisu mogłaby być rozpatrywana ewentualnie kwestia odpowiedzialności zarządcy względem współwłaścicieli gospodarstwa. Nie ma on żadnego znaczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym płatności.

Mając na uwadze powyższe, zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 i art. 80 K.p.a., w których ustanowiono zasadę prawny obiektywnej, zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów, oraz zasadę swobodnej oceny dowodów nie zostały naruszone. Organy nie pominęły wyjaśnień strony, ani przedkładanych w toku postępowania dokumentów, ale dokonały ich oceny w sposób odmienny od oczekiwanego przez stronę. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego nie może być podstawą stwierdzenia naruszenia ww. przepisu.

Decyzje w sprawie przyznania jednolitych płatności obszarowych wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków. Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, ma decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jak już wyżej Sąd stwierdził, przeciwwagi dla zastosowania określonych wprost w przepisach prawa materialnego skutków zastosowania środków ochrony roślin: Lotus 750EC oraz Jetstak 100EC, niezgodnie z przeznaczeniem dla pszenżyta, nie mogły stanowić wyjaśnienia przedstawiciela firmy sprzedającej te środki, że ich skład uzasadniał takie zastosowanie do zwalczania stwierdzonego szkodnika. Również wyjaśnienia zarządcy, że zastosowano je bez jego wiedzy i zgody nie mogły doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Za bezpośrednio przypisane rolnikowi składającemu wniosek o płatności "niezgodności" z wymogami dobrej kultury rolnej należy uznać również takie, które wynikają z działań lub zaniechań pracowników lub osób trzecich działających w interesie i na rzecz rolnika.

Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji, ze względu na ukaranie zarządcy mandatem za to samo uchybienie, z powodu którego zastosowano zmniejszenie płatności. Jak już Sąd wskazał, o zasadach i wysokości płatności przesądzają przepisy rozporządzeń unijnych, których bezpośrednie stosowanie ma pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego.

Szczegółowe kwestie w zakresie ustaleń w odniesieniu do wzajemnej zgodności, stosowania zmniejszeń w przypadku zaniedbania, stosowania zmniejszeń w przypadkach celowej niezgodności regulują przepisy Rozdziału III, Tytułu IV rozporządzenia Nr 1122/2009 tj. art. 70, art. 71 i art. 72. Do zmniejszeń i wykluczeń dokonanych na mocy powołanych przepisów ma zastosowanie art. 77 akapit pierwszy lit. b) rozporządzenia, który stanowi, że zmniejszenia i wykluczenia na mocy tytułu IV rozdziału III stosuje się do całkowitej kwoty płatności przyznawanych w ramach systemu płatności jednolitej, systemu płatności obszarowej i wszelkich systemów pomocy, które nie podlegają zmniejszeniom i wykluczeniom, o których mowa w lit. a). Akapit drugi art. 77 stanowi, że "zmniejszenia lub wykluczenia, o których mowa w akapicie pierwszym, stosuje się zgodnie z art. 78 ust. 2 bez uszczerbku dla dodatkowych kar na mocy innych przepisów prawodawstwa wspólnotowego lub krajowego".

Powołany, jako naruszony art. 73 rozporządzenia Nr 1122/2009 odnosi się do "nieprawidłowości", w odniesieniu do których zasady zmniejszeń i wykluczeń zostały uregulowane w Rozdziałach I i II Tytułu IV. W rozpoznawanej sprawie przepis ten nie mógł mieć zastosowania, albowiem organy nie zastosowały zmniejszeń z powodu przedeklarowania powierzchni kwalifikujących się do płatności. Wprawdzie organy obu instancji powołując się na ten przepis nie dostrzegły, że nie mógł on stanowić podstawy do rozważania kwestii odstąpienia od zastosowania zmniejszeń płatności, jednak to uchybienie nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie.

Nie stwierdzając, by zaskarżona decyzja naruszała prawo materialne bądź przepisy postępowania, w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.