Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 181/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie

SENTENCJA

Dnia 26 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 71/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 marca 2022 r., po rozpoznaniu wniosku A. B., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 1 grudnia 2021 r. nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta [...] z 28 czerwca 2021 r. nr [...], którą na skutek wznowienia postępowania, uchylono ostateczną decyzję z 9 września 2016 r. nr [...] przyznającą A. B. pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 50 zł na zakup żywności oraz w tym zakresie stwierdziło, że ww. decyzja z 9 września 2016 r. została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie można jej uchylić, bowiem od dnia doręczenia upłynęło pięć lat.

Skarżąca w dniu 6 stycznia 2022 r. wniosła, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że organ stwierdzając wydanie decyzji z naruszeniem prawa otwiera Ośrodkowi Pomocy Społecznej drogę do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu pobranych świadczeń, mimo że toczą się jeszcze postępowania sądowe kwestionujące decyzje wydane przez Kolegium. Rzeczywistym celem wznowionych postępowań jest wydanie decyzji o zwrocie świadczeń i nadanie im rygoru natychmiastowej wykonalności po to, by nakazać skarżącej zwrot świadczeń pobranych w latach 2016 i 2017 i już spożytkowanych, zgodnie z ich przeznaczeniem, przez skarżącą. Rodzina obecnie pobiera natomiast świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego i stałego i to z tych świadczeń organ będzie żądał zwrotu świadczeń naliczonych w wyniku utrzymanych przez Kolegium decyzji. Skarżąca zauważyła, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed upływem końca postępowania sądowego, godzi w byt jej rodziny: niepełnosprawnej wnioskodawczyni i niepełnosprawnego małoletniego dziecka. Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji istnieje prawdopodobieństwo zmiany bądź uchylenia decyzji wydanych przez Kolegium w wyniku postępowania sądowego, a ich wykonanie przed upływem końca postępowania sądowego naraża rodzinę na uszczerbek, gdyż świadczenia te będą egzekwowane w trybie egzekucji administracyjnej, a rodzina już teraz jest niewydolna finansowo.

Rozpoznając wskazany wniosek w ramach przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd I instancji uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie prowadzi do obarczenia strony obowiązkiem lub odebraniem jej przyznanego w przeszłości uprawnienia. Weryfikowana w postępowaniu wznowieniowym decyzja przyznająca świadczenie pieniężne pozostaje bowiem nadal w obrocie prawnym, a co za tym idzie wywołuje skutki w niej przewidziane. W szczególności więc nie nakłada ona na stronę obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń. Wykonanie zaskarżonej decyzji nie może zatem wywołać nawet hipotetycznego zagrożenie ekonomicznego bytu skarżącej i jej małoletniego niepełnosprawnego dziecka, do których to okoliczności nawiązuje ona w swoim żądaniu. Oznacza to, że wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła A. B., wnosząc o jego zmianę.

W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podnosiła, że organ pomocy społecznej wszczął w dniu 2 i 14 grudnia 2021 r. postępowanie w sprawie zwrotu pobranego świadczenia, mimo, iż toczy się postępowanie sądowe z uwagi na zaskarżenie przez nią decyzji Kolegium, co jest działaniem przedwczesnym. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest więc zasadne, tym bardziej, że została poinformowana przez Ośrodek Pomocy Społecznej [...], iż (cyt.): "wykona decyzje, tj. będzie żądał zwrotu świadczeń na skutek wznowienia postępowań w przypadku niewstrzymania przez Sąd wykonania zaskarżonych decyzji."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 329), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z cytowanego przepisu wynika, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza jednak, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T.Woś [w:] T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008, s. 335 i n.). Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Przy czym pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Odnosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2021 r. nie zasługiwał na uwzględnienie. Decyzją tą bowiem organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta [...] z 28 czerwca 2021 r., którą na skutek wznowienia postępowania, uchylono ostateczną decyzję z 9 września 2016 r. przyznającą A. B. pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 50 zł oraz w tym zakresie stwierdził, że ww. decyzja z 9 września 2016 r. została wydana z naruszeniem prawa, jednakże nie można jej uchylić, bowiem od dnia doręczenia upłynęło pięć lat.

Jak słusznie zatem zauważył Sąd I instancji, treść podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia reformatoryjnego wskazuje, iż będąca przedmiotem oceny w postępowaniu wznowieniowym decyzja Prezydenta [...] z dnia 9 wrzesnia 2016 r. przyznająca skarżącej zasiłek celowy w wysokości 50 zł pozostaje nadal w obrocie prawnym, a więc wywołuje skutki w niej przewidziane. Zaskarżona decyzja nie rodzi zatem po stronie skarżącej obowiązku zwrotu przyznanego ww. decyzją świadczenia. W konsekwencji jej wykonanie nie może wywołać skutków wskazywanych przez skarżącą we wniosku, a następnie powtórzonych w zażaleniu.

W tej sytuacji, wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należało uznać, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.