Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1710/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1, par. 6, art. 164 par. 4, art. 33 par. 1 pkt 8, art. 166b
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute, asesor WSA Agnieszka Sułkowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi L.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności zabezpieczające oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. postanowieniem z [...] maja 2021 r. – po rozpatrzeniu zażalenia L.M. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] marca 2021 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności zabezpieczające, polegające na zabezpieczeniu udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zawiadomieniem z dnia 18 stycznia 2021 r. - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. na podstawie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. z [...] grudnia 2020 r. wydał 14 stycznia 2021 r. zarządzenia zabezpieczenia o wobec Skarżącego, które obejmują należność z tytułu podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2019 r. oraz od stycznia do lipca 2020 r., w łącznej kwocie 1.996.038.00 zł.

W oparciu o wyżej wymienione zarządzenia zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zawiadomieniem z 18 stycznia 2021 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego udziałów w P. Sp. z o.o. Przedmiotowe zawiadomienie oraz odpisy zarządzeń zabezpieczenia zostały doręczone na adres Strony 26 stycznia 2021 r. P. Sp. z o.o. oraz Sąd Rejonowy dla K. w K. zawiadomienie odebrali także 26 stycznia 2021 r.

Pismem z 1 lutego 2021 r. (nadanym w tym samym dniu), pełnomocnik Skarżącego złożyła skargę na czynności egzekucyjne, w której zarzuciła naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia:

art. 96j § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm., dalej: "u.p.e.a.") poprzez zajęcie udziałów w spółce P. Sp. z o.o.;

art. 96j § 1 w zw. z art. 164 § 4 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie tych przepisów w stanie faktycznym sprawy i dokonanie zajęcia udziałów w spółce P. Sp. z o.o.;

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu przez Organ, że zachodzą podstawy do dokonania zajęcia udziałów ww. Spółce.

Pełnomocnik Strony wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej w całości, zwolnienie zajęcia udziałów w spółce P. Sp. z o.o., poprzez zmianę sposobu zabezpieczenia i zajęcie ruchomości należących do Zobowiązanego oraz oddanie ich pod dozór Zobowiązanemu. Wniosła również o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z [...] marca 2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. oddalił skargę na czynność zabezpieczającą dotyczącą zajęcia udziałów w P. Sp. z o.o. na podstawie zawiadomienia z 18 stycznia 2021 r. Argumentując wydane rozstrzygnięcie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wyjaśnił, że w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 54 u.p.e.a. ocenie podlegają tylko i wyłącznie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności zabezpieczającej, a w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 96j u.p.e.a. Organ egzekucyjny zaznaczył, że w ramach skargi na czynność zabezpieczającą nie rozpatruje się zasadności wszczęcia postępowania zabezpieczającego, ani nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia Nadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił w sposób dokładny i wyczerpujący zasady dokonywania zajęcia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Odnosząc się natomiast do twierdzenia pełnomocnika Strony, że organ egzekucyjny naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wyjaśnił, że Skarżący posiada nieuregulowane należności z tytułu podatku od towarów i usług, orzeczone decyzjami Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w O. z [...] grudnia 2020 r., na łączną kwotę zabezpieczenia 1.996.038,00 zł. W zarządzeniach zabezpieczenia zostały wskazane składniki majątku, które podlegają zabezpieczeniu przez organ egzekucyjny. Wyjaśnił Stronie, że nie miał możliwości zabezpieczenia pojazdów wskazanych w zarządzeniach zabezpieczenia, z uwagi na fakt, że odpowiedź na pismo o wskazanie miejsca postoju pojazdu wpłynęło do organu egzekucyjnego po zawieszeniu postępowania zabezpieczającego, tj. po zgłoszeniu przez Zobowiązanego zarzutów. Wyjaśnił także, że organ egzekucyjny dokonując zabezpieczenia, nie ma obowiązku wezwania zobowiązanego w celu przesłuchania. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Stronie 3 marca 2021 r.

W zażaleniu Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

art. 54 § 1-4 pkt 1, § 5 i § 7 w związku z art. 166b u.p.e.a. poprzez oddalenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. skargi na czynności zabezpieczające;

art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., ponieważ organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Nadto Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że zachodzą podstawy do oddalenia skargi.

W uzasadnieniu wymienionego na wstępie zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. powołał się na art. 166b, art. 54 § 1, art. 1a pkt 19, art. 164 § 1 i § 4, art. 96j § 1 i § 1 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych i stwierdził, że w sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zawiadomieniem z 18 stycznia 2021 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego udziałów w P. Sp. z o.o. Przedmiotowe zawiadomienie oraz odpisy zarządzeń zabezpieczenia zostały doręczone na adres Strony 26 stycznia 2021 r. P. Sp. z o.o. oraz Sąd Rejonowy dla K. w K. zawiadomienie odebrali także 26 stycznia 2021 r. Do zajęcia wykorzystano druk "Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością", który zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 67 § 2 u.p.e.a. Z powyższego wynika więc, że wymogi formalne wymienione w art. 96j w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione, zatem nie ziściła się przesłanka art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zatem wspomniana powyżej czynność zabezpieczająca została, wbrew twierdzeniom Pełnomocnika Strony, przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zatem nie można zgodzić się z tym, że organ egzekucyjny dokonując czynności zabezpieczającej w postaci zajęcia zabezpieczającego udziałów w P. Sp. z o.o. naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Działania organu były oparte na zasadzie wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a poczynione ustalenia zawarto w uzasadnieniu postanowienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że zawarty w zażaleniu argument Skarżącego, że dokonanie zabezpieczenia w postaci zajęcia zabezpieczającego udziałów w Spółce uniemożliwia dalsze prowadzenie działalności gospodarczej Zobowiązanemu, co w praktyce może skutkować jego upadłością, jak również zwolnieniem zatrudnionych przez niego pracowników także nie może stanowić podstawy do odstąpienia od stosowania skutecznych środków zabezpieczających. Niniejsze postępowanie zabezpieczające, wszczęte zarządzeniami zabezpieczeń z 14 stycznia 2021 r. wskazuje, że Skarżący posiada nieuregulowane należności z tytułu podatku od towarów i usług, orzeczone decyzjami Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. z [...] grudnia 2020 r., na łączną kwotę zabezpieczenia 1.996.038,00 zł. W ww. zarządzeniach zabezpieczenia zostały wskazane składniki majątku, które podlegają zabezpieczeniu przez organ egzekucyjny. Organ wydający decyzję o zabezpieczeniu odniósł się również do wykazywanych przez Skarżącego znacznych dochodów oraz posiadania pojazdów o łącznej wartości 576.290,00 zł, a także nieruchomości o wartości 250.000,00 zł, wskazując, że posiadany majątek nie wystarczy na uregulowanie zobowiązań podatkowych, a wykazywanie dochodów nie jest równoznaczne z dysponowaniem środkami finansowymi. Biorąc pod uwagę, że przybliżona kwota przyszłych zobowiązań jest znaczna a Skarżący nierzetelnie prowadził księgi podatkowe organ podatkowy stwierdził, że istnieje uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, zatem dokonanie zabezpieczenia jest w pełni uzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący reprezentowany przez adwokata wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił:

obrazę przepisów postępowania, tj.:

a) art. 138 § pkt. 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 54 § 1-4 pkt 1 § 5 i § 7 w związku z art. 166b u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. zaskarżonego postanowienia na skutek zażalenia z 10 marca 2021 r., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] marca 2021r., w przedmiocie oddalenia skargi na czynności zabezpieczające polegające na zabezpieczeniu udziałów w P. Sp. z o.o. zawiadomieniem z 18 stycznia 2021 r.,

b) art. 123, 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 i art. 34 § 2 pkt 1, art. 166b w związku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.,

c) art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez zastosowanie środka nadmiernie uciążliwego i dolegliwego,

2. sprzeczność istotnych ustaleń Organu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym wyrażająca się w błędnym przyjęciu, że majątek Skarżącego jest niewystarczający dla pokrycia przyszłych zobowiązań podatkowych, podczas gdy prawidłowa analiza stanu faktycznego i prawnego prowadzi do wniosków odmiennych,

3. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy;

- a w konsekwencji wyżej podniesionych zarzutów zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu przez Organ, że zachodzą podstawy utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Skarga złożona w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy.

Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżony akt odpowiada prawu, zaś zarzuty skargi są bezpodstawne.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami w rozpoznawanej sprawie jest zasadność oddalenia skargi na zajęcie zabezpieczające polegające na zabezpieczeniu udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

Zdaniem Skarżącego zastosowany środek zabezpieczenia jest nadmiernie uciążliwy i dolegliwy. Organy błędnie przyjęły, że majątek skarżącego jest niewystarczający dla pokrycia przyszłych zobowiązań podatkowych. Taka ocena organów ma być zdaniem skarżącego rezultatem prowadzenia postępowania wyjaśniającego z naruszeniem przepisów prawa, błędnego ustaleń faktycznych oraz nieprawidłowej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Organy uważają, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe, zaś zarzuty stawiane przez skarżącego są niezasadne.

W powyżej zarysowanym sporze rację należy przyznać organom.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. na podstawie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w O. z [...] grudnia 2020 r, wydał w dniu 14 stycznia 2021 r. zarządzenia zabezpieczenia o nr od [...] do [...] wobec skarżącego, które obejmują należność z tytułu podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2019 r. oraz od stycznia do lipca 2020 r., w łącznej kwocie 1.996.038,00 zł. W oparciu o wyżej wymienione zarządzenia zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zawiadomieniem z 18 stycznia 2021 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego udziałów w P. Sp. z o.o. Pismem z 1 lutego 2021 r. skarżący reprezentowany przez adwokata wniósł skargę na ww. zajęcie zabezpieczające.

W rozpoznawanej sprawie zastosować należy zatem przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym dotyczące skarg na zajęcie zabezpieczające w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.

Zgodnie z art. 166b u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym stosuje się odpowiednio przepisy działu I i art. 168d tej ustawy. Do skargi na zajęcie zabezpieczające stosuje się zatem odpowiednio przepisy dotyczące skargi na czynności egzekucyjne, to jest art. 54 u.p.e.a.

Przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. stanowi, że podstawą skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 54 § 6 u.p.e.a. w przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny:

1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;

2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest utrwalony pogląd, że w skardze na czynność egzekucyjną nie jest dopuszczalne podnoszenie okoliczności stanowiących podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że organy rozpatrując skargę na zajęcie zabezpieczające nie były uprawnione do rozpatrzenia zarzutów skarżącego dotyczących zasadności wszczęcia postępowania zabezpieczającego. Tymczasem profesjonalny pełnomocnik skarżącego opiera argumentację zawartą w skardze do sądu administracyjnego na przepisach dotyczących zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Argumentacja taka w sposób oczywisty nie może odnieść skutku w postaci uwzględnienia skargi.

Również i zarzuty naruszenia przepisów postępowania formułowane przy założeniu, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest dokonanie ustaleń dotyczących zasadności wszczęcia postępowania zabezpieczającego, nie mogły zostać uwzględnione. Podkreślić w tym miejscu należy, że skoro w skardze na czynność egzekucyjną zarzuca się dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, to czynności wyjaśniające są ograniczone do ustaleń dotyczących sposobu dokonania kwestionowanej czynności egzekucyjnej. Co więcej, zgodnie z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy, a nie z naruszeniem przepisów wykonawczych. Dokonanie ustaleń w tym zakresie nie wymaga przesłuchania strony, tym bardziej jeżeli czynność egzekucyjna została dokonana w stosunku do innego podmiotu, a zobowiązany był jedynie zawiadomiony o dokonaniu czynności.

Profesjonalny pełnomocnik skarżącego wywodzi w skardze do sądu administracyjnego, że zgodnie z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., podstawą uzasadniającą złożenie zarzutu jest także zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Pełnomocnik skarżącego nie dostrzegł, że powołuje się na przepis art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r., który nie może być stosowany w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć należy, że wprawdzie zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego może stanowić podstawę skargi na czynności egzekucyjne w stanie prawnym obowiązującym od 30 lipca 2020 r., jednakże profesjonalny pełnomocnik skarżącego w skardze na zajęcie zabezpieczające nie podniósł takiego zarzutu. W skardze z 1 lutego 2021 r. zawarto tylko zarzut naruszenia art. 96j w związku z art. 164 § 4 u.p.e.a. W ten sposób zostały wyznaczone granice sprawy. Również i w zażaleniu nie zawarto takiego zarzutu. Podkreślić należy przy tym, że skoro skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.), to uzupełnienie skargi po terminie poprzez przywołanie nowej podstawy nie wydaje się być dopuszczalne.

Zauważyć również należy, że zawarty w skardze do sądu administracyjnego wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego wykracza poza granice sprawy. Przypomnieć należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie może być skutkiem uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną, bo nie zostało ono wskazane w art. 54 § 6 u.p.e.a. jako możliwy rezultat uwzględnienia skargi.

Konkludując należy stwierdzić, że wszystkie zarzuty sformułowane w skardze okazały się niezasadne. Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania uzasadniających uwzględnienie skargi.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.