Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 55/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21, art. 23a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 156 par.  1pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 135, art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 11 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant pomocnik sekretarza sądowego Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję orzekającą o świadczeniu pielęgnacyjnym uchyla zaskarżoną decyzję. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania B. H., na podstawie art. 138 §1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: K.p.a.), art. 21, art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm. – w dalszej przywoływana także jako: ustawa), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy postępowanie wszczęte zostało na wniosek B. H. z dnia 18 czerwca 2012r. o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 3, 5, 6 K.p.a. nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając o odmowie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji ustaliło, iż akt ten wydany został po otrzymaniu z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. informacji o mających w sprawie zastosowanie przepisach o koordynacji świadczeń rodzinnych z uwagi na podjęcie od dnia 8 marca 2007r. aktywności zawodowej przez męża strony, przebywającego w Wielkiej Brytanii. Regionalne Centrum Polityki Społecznej zostało poinformowane o fakcie zatrudnienia przez brytyjską instytucję właściwą ds. świadczeń socjalnych, która w dniu 26 sierpnia 2009r. skierowała do Centrum stosowny formularz, w którym jako osobę, pod której opieką znajdują się dzieci wymieniono matkę B. H.. Stosownie zaś do art. 23a ust. 5 ustawy, w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym w dniu 4 września 2009r. Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Ł. wystąpiło z zapytaniem do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł., czy w rejestrze świadczeniobiorców figurują B. i A. H., a także dzieci: M. H., K. H.. W odpowiedzi poinformowano o dacie zatrudnienia A. H. na terytorium Wielkiej Brytanii, a także, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego w związku z zatrudnieniem członka rodziny w kraju Unii Europejskiej. W dniu 6 października 2009r. do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. wpłynęła odpowiedź Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. zawierająca informację, iż B. H. w okresie zatrudnienia męża w Wielkiej Brytanii ma ustalone prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci: M. H., K. H. i S. H..

Wobec uzyskanych informacji, na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] i przekazał sprawę wraz z aktami zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową do Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł., które od dnia [...] jest instytucją właściwą.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2, w związku z art. 157 § 1 i § 2 K.p.a., art. 21, art. 23a ustawy, odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Wskazując na zasadność podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało ustalony w sprawie stan faktyczny i przesłanki warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Po analizie okoliczności sprawy organ stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia którejkolwiek z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a..

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. H. powtórzyła argumentację wniosku z dnia 18 czerwca 2012r. i ponownie wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Strona wskazała na orzeczenia WSA w Łodzi z dnia 30 listopada 2011r., w sprawie sygn. akt II SA/Łd 1004/11 oraz NSA z dnia 29 września 2011r., w sprawie sygn. akt I OSK 713/11, w świetle których decyzja Prezydenta Miasta Ł. została wydana bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego, obarczona jest wadami prawnymi, nie powinna stanowić podstawy prawnej do innych ewentualnych postępowań administracyjnych, narusza interes prawny strony pozbawiając prawa do skorzystania z art. 30 pkt 3 oraz pkt 5 ustawy i wprowadza chaos prawny.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na doktrynę i orzecznictwo, obszernie opisało charakter nadzwyczajnego postępowania wszczętego na podstawie art. 156 §1 K.p.a. i powtórzyło ustalenia faktyczne dotychczas uczynione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. H. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie swobodnej oceny dowodów oraz brak wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, niedostateczne ustalenie stanu faktycznego. Strona zaskarżyła również decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] zarzucając jej naruszenie przepisów art. 6 – 10 K.p.a., nadto art. 23a pkt 2 – 7, pkt 9, art. 32 ust. 1 ustawy.

Uzasadniając wniosek o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] argumentowała, iż organ nie zajął żadnego stanowiska w sprawie istotnych dla dokonania prawidłowej oceny faktów takich jak powołanie się w wydanej przez Prezydenta Miasta decyzji na art. 32 ust. 1 ustawy. Nadto Kolegium nie zauważyło konsekwencji prawnych wynikających z daty 22 grudnia 2008r., gdyż dopiero z tym dniem ojciec dzieci uzyskał prawa do świadczeń, jak również nie dostrzegło naruszenia art. 23a ust. 5 ustawy, który jasno i klarownie stwierdza, ze świadczenia można uchylić dopiero po uprzednim dokonaniu stosownych ustaleń, a nie przed nimi, jak nastąpiło to w niniejszej sprawie. Dodatkowo organ skupił się na przesłance rażącego naruszenia prawa pomijając, iż art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. wskazuje również na wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W toku kontroli sąd, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy własną decyzję tegoż organu odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie uchylenia w całości decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającą o przyznaniu B. H. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem K. H. w wysokości 336 zł w okresie od 7 do 31 października 2007r. i w kwocie 420 zł w okresie od 1 listopada 2007r. do 31 sierpnia 2008r..

Zasadniczym problemem na tle rozpoznawanej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., skutkujących jej nieważnością. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. powyższe rozstrzygnięcie pozbawione jest wad, a zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić.

Tytułem przypomnienia wyjaśnić trzeba, że będąca przedmiotem kontroli decyzja została podjęta w ramach postępowania nieważnościowego, które jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnego aktu administracyjnego organ administracji publicznej nie przeprowadza ponownie postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, lecz bada wyłącznie, czy objęty tym postępowaniem akt administracyjny dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 K.p.a. Badanie to odbywa się na gruncie stanu faktycznego i prawnego, który obowiązywał w dacie wydania aktu administracyjnego objętego postępowaniem nieważnościowym.

Przepis art. 156 § 1 K.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1), bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 3), została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie (pkt 4), była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5), w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6), zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7).

Przenosząc poczynione wyżej ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotknięta jest wadą nieważności, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ wydana została z rażącym naruszeniem prawa, przez które rozumie się sytuację, gdy istnieje podstawa prawna do wydania aktu, a rozstrzygnięcie zawarte w tymże akcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których akt został wydany, lub które uprawniały organ do wydania rozstrzygnięcia. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samym akcie od chwili jego wydania, a więc treść decyzji czy postanowienia musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Innymi słowy, rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść wydanego rozstrzygnięcia pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.

Mając na uwadze, iż organ odwoławczy prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji nie dopatrzył się w niej jakiegokolwiek naruszenia prawa, to aktualnie – oceniając prawidłowość powyższego stanowiska – wypada skoncentrować się na decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] uchylającej decyzję tegoż organu przyznającą skarżącej określone świadczenia rodzinne. W podstawie prawnej tejże decyzji przywołane zostały przepisy: art. 163 K.p.a., oraz art. 23a ust. 5 i art. 32 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 136, poz. 992 ze zm.).

Pierwszy z powyższych przepisów stanowi, iż organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Nie budzi wątpliwości ogólny charakter powyższej normy, która stanowiąc normę generalną przyzwala – w określonych sytuacjach, opisanych w ustawach szczególnych – na zmianę lub uchylenie decyzji. Oczywiste jest zatem, iż norma art. 163 K.p.a. nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji. Zatem, o tyle tylko może stanowić podstawę zmiany bądź uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo, o ile istnieje norma o charakterze przepisu szczególnego, która przyzwala organowi na takie zachowanie.

Przepisem, który stanowi przepis szczególny wobec art. 163 K.p.a. jest drugi ze wskazanych powyżej przepisów, a mianowicie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego, w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Lektura powyższej normy wskazuje, iż organ wydający decyzję przyznającą świadczenie rodzinne jest uprawniony do tego aby ją uchylić, w przypadku gdy marszałek województwa, ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Powyższa norma nakłada na organ uprawniony do uchylenia własnej decyzji obowiązek wyeliminowania jej z obrotu prawnego od dnia, w którym osoba w zakresie świadczeń rodzinnych podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Kluczowe znaczenie dla możliwości prawidłowego rozumienia pojęcia podlegania, w zakresie świadczeń rodzinnych, ustawodawstwu innego państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W powyższym zakresie należy wskazać, iż świadczenia rodzinne przysługują osobom, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Przy czym, zgodnie z definicją zawartą w przepisie art. 3 pkt 15a tejże ustawy, ilekroć jest w niej mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, oznacza to rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie.

Zawarte w powyższych aktach prawnych przepisy pozwalają na wyeliminowanie skutków jednoczesnego podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu lub zamieszkania. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego muszą zatem gwarantować pracownikom przemieszczającym się we Wspólnocie, osobom pozostającym na ich utrzymaniu oraz osobom pozostałym przy życiu po ich śmierci utrzymanie nabytych lub będących w trakcie nabywania praw i korzyści. Najważniejsze jednak jest to, aby w celu uniknięcia nieuzasadnionego łączenia świadczeń przewidzieć zasady pierwszeństwa w przypadku zbiegu prawa do zasiłków rodzinnych w myśl ustawodawstwa właściwego państwa i w myśl ustawodawstwa państwa miejsca zamieszkania członków rodziny. Rozporządzenia nr 1408/71 i nr 574/72 zawierają normy kolizyjne stosowane w przypadku konfliktów narodowych systemów zabezpieczenia społecznego. Przepisy w nich zawarte mają na celu wyłącznie zapewnienie koordynacji między krajowymi ustawodawstwami zabezpieczenia społecznego, z których każde określa warunki objęcia ochroną i przystąpienia do określonego systemu zabezpieczenia społecznego włącznie z warunkami, w których obowiązek ochrony lub pozostawania w systemie ustaje.

W swoich orzeczeniach Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie podkreślał, iż zastosowanie powyższych rozporządzeń w żadnym razie nie może prowadzić do wywołania skutków negatywnych, w postaci pozbawienia pracownika migrującego lub członków jego rodziny prawa do świadczeń albo obniżenia świadczeń przysługujących im na mocy wyłącznie ustawodawstwa krajowego (vide: wyrok ETS z dnia 21 października 1975r., w sprawie o sygn. C-24/75, ECR 1975/7/01149 (orzeczenie wstępne w sprawie Teresa i Silvana Petroni v. Office national des pensions pour travailleurs salaries /ONPTS/ Bruksela) oraz G. Uścińska Komentarz do rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie. Ministerstwo Polityki Społecznej, Warszawa 2005, str. 314-316).

Ponadto pogląd – iż reguła przeciwdziałająca kumulacji świadczeń rodzinnych ma zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy zbiegowi podlegają uprawnienia do świadczeń rodzinnych już przyznanych w tym samym okresie i dla tego samego członka rodziny – podzielił Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 19 lutego 1981r., w sprawie o sygn. C-104/80 ECR 1981/2/00503 (orzeczenie wstępne w sprawie Kurt Beeck v. Bundesanstalt fur Arbeit) stwierdzając, że przepis art. 10 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady nr 574/72 zawiesza wypłatę świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych wypłacanych na podstawie ustawodawstwa państwa zatrudnienia jedynie do wysokości świadczenia otrzymywanego, w odniesieniu do tego samego okresu i tego samego członka rodziny w państwie zamieszkania przez małżonka prowadzącego działalności zawodową lub gospodarczą na terytorium tego Państwa. W tym samym wyroku Trybunał podkreślił także, iż reguły mające na celu zapobieganie nakładaniu się świadczeń rodzinnych mają zastosowanie jedynie w zakresie, w jakim nie pozbawiają one, bezpodstawnie, osób zainteresowanych świadczeń przyznanych im przez ustawodawstwo Państwa Członkowskiego.

Mając na uwadze to co zostało powyżej powiedziane przejdźmy do oceny okoliczności faktycznych będących podstawą decyzji z dnia [...], uchylającej decyzję przyznającą określone świadczenia rodzinne. Otóż z okoliczności ustalonych przez organy administracji wynika jedynie, iż mąż skarżącej od dnia [...] podjął zatrudnienie na terenie Zjednoczonego Królestwa. Organ dokonując uchylenia swej decyzji nie dysponował żadnym innym ustaleniem, z którego wynikałoby, że w sprawie rzeczywiście mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organ na potrzeby wydania decyzji z dnia [...] wskazuje jednoznacznie, że organ uchybił regułom rządzącym zbieraniem i oceną materiału dowodowego w sposób oczywisty. Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że Prezydent Miasta Ł. w ogóle nie ustalił czy, a jeśli tak, to od jakiej daty w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nie dokonując jakichkolwiek ustaleń w zakresie przyznania świadczeń rodzinnych mężowi skarżącej na terenie Zjednoczonego Królestwa, ponadto nie określając wysokości poszczególnych świadczeń rodzinnych w ustawodawstwie tegoż Państwa i wreszcie nie porównując ich z polskimi świadczeniami organ, w sposób rażący naruszył przepisy postępowania, a w szczególności art. 7 K.p.a. stanowiący, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W sposób rażący naruszony został także przepis art. 77 par. 1 K.p.a. nakładający na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W istocie organ wydał swe rozstrzygnięcie nie ustaliwszy jakiejkolwiek z okoliczności istotnych dla możliwości legalnego załatwienia sprawy.

W tej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] uchylił decyzję własną, zanim jeszcze ustalono datę, od której mąż skarżącej podlega ustawodawstwu Zjednoczonego Królestwa w zakresie świadczeń rodzinnych, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Taki sposób procedowania nosi wszelkie cechy dowolności w załatwianiu sprawy administracyjnej.

Okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone przez organy administracji zdecydowanie później. Wynika z nich, iż mąż skarżącej o świadczenia rodzinne w Zjednoczonym Królestwie rzeczywiście ubiegał się, ale otrzymał je dopiero w dniu 22 grudnia 2008r., po 3 miesiącach od złożenia wniosku o ich przyznanie. Okoliczności te ustalił Marszałek Województwa [...] dopiero w dniu 17 listopada 2009r., a więc na długo po wydaniu przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia [...]. Aczkolwiek kwestia możliwości stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia w sytuacji, jaka pojawiła się w sprawie po rzeczywistym wypłaceniu świadczenia mężowi skarżącej w Zjednoczonym Królestwie, wymagałaby jeszcze wyjaśnienia przez organ tego, jakiego rodzaju świadczenia zostały przyznane i wypłacone, to jednak powyższa data wydaje się o wiele bardziej prawdopodobnym początkiem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia, niż zupełnie dowolnie przyjęta przez organ data podjęcia zatrudnienia.

Rażące naruszenie przepisów rządzących gromadzeniem i oceną materiału dowodowego było konsekwencją nieprawidłowego przyjęcia przez organ, iż już tylko z samego faktu podjęcia przez męża skarżącej zatrudnienia na terenie Państwa Członkowskiego wynika konieczność zastosowania w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Pogląd taki jest oczywiście błędny i w sposób rażący narusza art. 3 pkt 15a oraz art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skutki wynikające z takiego rozumienia prawa prowadzą do wywołania negatywnych konsekwencji, w postaci pozbawienia członków rodziny pracownika migrującego prawa do świadczeń albo obniżenia świadczeń przysługujących na mocy ustawodawstwa krajowego. Wywołanie takich skutków nie jest możliwe do akceptacji w warunkach państwa prawa (art. 2 Konstytucji R.P.), które w sposób szczególnych chroni rodzinę (art. 18 Konstytucji R.P.).

Jak już była o tym mowa, organ w swej decyzji powołał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepis art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiący że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Przepis ten nie może jednak stanowić podstawy wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie w sytuacji gdy upłynął już okres, na jaki świadczenie zostało przyznane. (vide chociażby: wyroki NSA z dnia 3 listopada 2011r., w sprawie sygn. akt I OSK 1035/11, Lex nr 1131464; oraz z dnia 19 stycznia 2009r., w sprawie sygn. akt I OSK 535/08, Lex nr 499576). Skora decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję ostateczną, o której mowa w art. 32 ustawy, ma charakter konstytutywny i działa ex nunc, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną, to wobec braku szczególnego uregulowania w ustawie o świadczeniach rodzinnych decyzja taka nie może działać z mocą wsteczną i dotyczyć okresów przeszłych. (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2009r., w sprawie sygn. akt I OSK 1501/08, Lex nr 554913). Przywołanie powyższego przepisu jako podstawy prawnej decyzji uchylającej inną decyzję z mocą wsteczną, także stanowi o rażącym naruszeniu prawa.

Podniesione okoliczności w pełni uzasadniają wniosek, iż decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa. Oparto ją bowiem na przepisach odnoszących się do stanów faktycznych diametralnie odmiennych od tego co ustalił organ w toku przeprowadzonego postępowania. Ustalony stan faktyczny sprawy nie dawał organowi żadnych podstaw do uchylenia własnej decyzji przyznającej skarżącej świadczenia rodzinne w oparciu o którąkolwiek ze wskazanych podstaw prawnych. Tym samym chybione jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o braku podstaw do stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.. Stanowisko to wynika z nie dość krytycznej oceny powyższej decyzji, tak w zakresie oceny zgromadzonego materiału dowodowego ważkiego z punktu widzenia wyjaśnienia istoty sprawy, jak i oceny zastosowanego prawa – w kontekście przesłanek z art. 156 § 1pkt 2 K.p.a.

Z tych wszystkich powodów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie prowadząc postępowanie organ winien zastosować się do oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 P.p.s.a.).

a.bł.