Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 1175/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. H., D. P., J. P., S. P., Z. P. i Z. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących J. H., D. P., J. P., S. P., Z. P. i Z. P. solidarnie 200 kwotę zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. H., D. P., Z. P., Z. P., S. P. i J. P. (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Wojewody [...] (dalej w skrócie: "Wojewoda") z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] uchylająca decyzję Starosty [...] (dalej w skrócie: "Starosta") z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] i orzekająca o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Po rozpoznaniu wniosków skarżących, decyzją z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Starosta orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w obr. [...][...], oznaczonej jako działka nr 732/6 o pow. 0,5032 ha, obj. Kw. Nr [...] na rzecz D. P. w 8/24 części, J. H. w 6/24 części, S. P. w 3/24 części, J. P. w 3/24 części, Z. P. w 2/24 części i Z. P. w 2/24 części, oraz o zwrocie na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w łącznej kwocie 9.158 zł, z czego: od D. P. kwoty 3.052,70 zł, J. H. kwoty 2 289,50 zł, S. P. kwoty 1 144,74 zł, J. P. kwoty 1 144,74 zł, Z. P. kwoty 763,16 zł, Z. P. kwoty 763,16 zł - w terminie 1 miesiąca od daty prawomocności decyzji.

Jako podstawę prawną decyzji Starosta podał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej w skrócie: "Kpa") oraz art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 § 1 i 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm. – dalej w skrócie "Ugn").

W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalił, iż na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] lutego 1972 r. Rep. A Nr [...] Skarb Państwa nabył od E. P. prawo własności m. in. działek gruntowych nr 829/1 i 829/6 położonych na terenie dzielnicy [...]. Z tytułu przeniesienia prawa własności właścicielka otrzymała odszkodowanie w kwocie 74.108 zł. Natomiast na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] marca 1973 r. Rep. A Nr [...] Skarb Państwa nabył od E. P. prawo własności działek gruntowych nr 1131/59, 410/5 i 410/6 położonych na terenie dzielnicy [...]. Z tytułu przeniesienia prawa własności właścicielka otrzymała odszkodowanie w kwocie 42.980,40 zł. Nabycie prawa własności nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94). Zgodnie z treścią aktów notarialnych, działka niezbędna była Skarbowi Państwa pod budowę zalewu na rzece W., której lokalizacja została ustalona decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1967 r. nr [...].

Skarżący jako następcy prawni E. P. są uprawnieni do dochodzenia zwrotu nieruchomości.

Część nieruchomości wywłaszczonej odpowiada obecnie działce ew. nr 732/6 obr. [...].

Dalej organ I instancji przytoczył treść przepisów art. 136 ust. 3, 137 i 216 Ugn.

Wyjaśnił, że celem wywłaszczenia była budowa zalewu na rzece W., zaś projekt miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta [...] z dnia [...] lipca 1972 r. przewidywał na przedmiotowym obszarze teren zieleni miejskiej - urządzonej jako zieleń wypoczynku codziennego wraz z urządzeniami towarzyszącymi.

W ocenie Starosty, wybudowany w latach 2011- 2012 ciąg pieszo-rowerowy można wprawdzie uznać za część terenu zieleni urządzonej, jednakże porównując daty wywłaszczenia i realizacji trasy pieszo-rowerowej należy stwierdzić, że nie pozostają one ze sobą w żadnej korelacji - ani czasowej ani przedmiotowej. W zakresie w jakim działka nie jest zagospodarowana trasą pieszo-rowerową, stanowi teren wału porośniętego trawą oraz samosiejkami drzew, oraz tereny skarp ziemnych. Ponadto ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć lotniczych z lat 1974 i 1985 wynika, że wnioskowana do zwrotu działka nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach zakreślonych treścią art. 137 Ugn.

Dlatego też mając na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 Starosta stwierdził, że działka nr 732/6 obr. [...] nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, należy więc uznać ją za zbędną na cel wywłaszczenia i orzec o jej zwrocie na rzecz spadkobierców byłego właściciela.

Dalej przytoczył treść art. 140 i 217 ust. 1 Ugn i wyjaśnił, że wartość rynkową działki ustalono na podstawie operatu szacunkowego biegłego rzeczoznawcy, z kolei wysokość odszkodowania otrzymanego przez byłych właścicieli za wywłaszczony grunt została zwaloryzowana.

Od decyzji odwołanie wniosła Gmina [...].

Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu działki nr 732/6 stanowiącej własność Gminy [...].

W uzasadnieniu wyjaśnił, że dla ustalenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie są wystarczające tylko oględziny terenu objętego wnioskiem, lecz należy również uwzględnić wystąpienie dopuszczalnego maksymalnego poziomu wody w zalewie, ponieważ zwiększa się wówczas teren gruntu zajęty przez wodę zbiornika, który stanowi jego część, choćby przez dłuższy czas nie był on pokryty wodą. Jak wynika z wyciągu z instrukcji użytkowania stopnia wodnego na rzece W. w [...], normalny poziom wody w zbiorniku trzystopniowym wynosi 199,50 m n.p.m., natomiast poziom maksymalny 202,50 m n.p.m. Z mapy zasadniczej wynika natomiast, że wnioskowana do zwrotu działka od strony zachodniej znajduje się poniżej poziomu 202,50 m n.p.m., a jej pozostałą część stanowią skarpa oraz wał przy zbiorniku wodnym. Zdaniem Wojewody oznacza to, że cała działka nr 732/6 znajduje się w polu oddziaływania zalewu na rzece W., a zatem nie można orzec, iż stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Przeciwnie, cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości nieruchomości. Inwestycja w postaci budowy stopnia wodnego i zalewu miała charakter złożony i wieloetapowy, a zatem jej realizacja mogła trwać przez dłuższy czas. Wojewoda podkreślił również, że teren zajęty pod zalew nie musi być w całości pokryty wodą, w szczególności mogą na nim występować obszary tzw. zielone, czy rekreacyjne, które w sytuacji maksymalnego spiętrzenia wody zostaną zalane lub będą pełniły funkcję ochronną dla kolejnych nieruchomości.

W ustawowym terminie skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania.

Skarżący podnieśli zarzuty:

- naruszenia przepisów prawa materialnego, t. j. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 Ugn poprzez błędne przyjęcie, że działka nr 732/6 nie stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona, określony w aktach notarialnych sprzedaży nieruchomości jako budowa zalewu na rzece W., zatwierdzona decyzją lokalizacyjną Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1967 r. w sytuacji, gdy na terenie w/w nieruchomości nie zostały zrealizowane żadne elementy infrastruktury stopnia wodnego i zalewu, a sama działka w dużej części znajduje się powyżej tzw. maksymalnego poziomu piętrzenia wody,

- naruszenia przepisów prawa procesowego, t. j. art. 6, art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 Kpa poprzez błędną ocenę i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzącą do dokonania niewłaściwych ustaleń okoliczności faktycznych w zakresie realizacji na przedmiotowej nieruchomości inwestycyjnego celu wywłaszczenia, t. j. zalewu na rzece W., a tym samym prowadzącą do naruszenia podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 6, 7, i 8 Kpa.

W uzasadnieniu skarżący przedstawiając stan zagospodarowania działki nr 732/6 zakwestionowali stanowisko Wojewody, iż cel wywłaszczenia t. j. budowa stopnia wodnego i zalewu w [...] został zrealizowany na całości nieruchomości. Na przedmiotowej nieruchomości nie ma bowiem posadowionych żadnych obiektów infrastruktury wchodzących w skład zalewu na rzece [...], a działka znajduje się w znacznej odległości od korony zalewu wyznaczonej przez betonowe wzmocnienia usytuowane wzdłuż zbiornika. Podnieśli również, że okres, który upłynął od momentu uzyskania waloru ostateczności przez decyzję wywłaszczeniową znacznie przekracza termin wskazany w treści art. 137 Ugn. Powyższe, w ocenie skarżących, uzasadnia stwierdzenie, iż przedmiotowa działka jest zbędna na cel wywłaszczenia.

Dalej podnieśli, że Wojewoda powinien był zbadać jakie spiętrzenie wód występowało w okresie planowania i realizacji budowy zalewu na rzece [...], t. j. na przełomie lat 60/70 i na tej podstawie ocenić pole jego oddziaływania na pobliskie nieruchomości, mając jednocześnie na względzie charakter zalewu, który został zaprojektowany i zrealizowany jako zbiornik wodny przepływowy, a nie retencyjny. Wskazali przy tym, że zalew w swym pierwotnym założeniu nie miał służyć celom retencyjnym i dlatego też w ich ocenie niezrozumiałym jest dokonywanie przez organ administracyjny oceny realizacji celu wywłaszczenia pod takim właśnie kątem, tym bardziej, że pismo Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Zarząd Zlewni [...] z/s w [...] z dnia 1 sierpnia 2017 r., na które powołuje się Wojewoda, nie wskazuje żadnego konkretnego pola oddziaływania zalewu na pobliski teren, a jedynie wskazuje informacje o ogólnym piętrzeniu wody na rzece [...]. Natomiast gdyby przyjąć jak Wojewoda, że w przedmiotowej sprawie należało uwzględnić dane o poziomie spiętrzenia wody wynikające z Aktualnej Instrukcji Eksploatacji i Utrzymania dla Stopnia Wodnego [...] na rzece W. z kwietnia 2012 r., to także i w tym przypadku ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że działka nr 732/6 stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Ze wskazanej przez organ administracyjny mapy zasadniczej z naniesionymi poziomicami wynika bowiem, że co najmniej ok. 80% działki nr 732/6 znajduje się powyżej maksymalnego poziomu piętrzenia wody, t. j. powyżej 202,50 m n.p.m. Tylko krańcowa zachodnia część działki, w miejscu gdzie posadowiono ciąg pieszo-rowerowy oraz jej niewielki fragment północny przylegający do sztucznego zbiornika "[...]", gdzie usytuowano drewnianą ławkę i stolik, położone są poniżej wskazanego maksymalnego poziomu piętrzenia wody (t. j. na wysokości od 200,4 m n.p.m. do 200,8 m n.p.m.). Pozostała część działki znajduje się wyraźnie powyżej wskazanego poziomu. Wskazali przy tym, że teoretycznie wyliczony maksymalny poziom piętrzenia wody na Zbiorniku Wodnym [...] na poziomie 202,5 m n.p.m. od kiedy zalew istnieje nigdy nie został osiągnięty. Ponadto to działka nr 732/5 obr. [...] w [...], bezpośrednio sąsiadująca od strony zachodniej z przedmiotową działką, pełni funkcję ochronną-buforową w przypadku większego spiętrzenia wody.

Dalej wskazali, że zarówno poziom tzw. wody górnej tj. występującej tylko w warunkach powodziowych jak i normalny poziom piętrzenia wody w zalewie, są poziomami niższymi aniżeli poziom, na którym położona jest cała działka nr 732/6, łącznie nawet z jej zachodnią częścią, przez którą prowadzi ścieżka pieszo- rowerowa, a co więcej nawet działka nr 732/5 znajdująca się bliżej zalewu jest posadowiona na nieco wyższym poziomie. Podali również, że w niedługim czasie zaplanowana jest inwestycja mająca na celu odmulenie zalewu na rzece W., co z kolei przełoży się na znaczne zwiększenie pojemności oczyszczonego zbiornika, poprawę przepływu wody, a tym samym zminimalizowanie ryzyka spiętrzenia poziomu wody do stanu, który groziłby przekroczeniem ewentualnej fali powodziowej przez koronę zalewu.

Wreszcie podnieśli, że wiele nieruchomości znajdujących się na wschód od zalewu na rzece W. sąsiadujących z przedmiotową działką, które także zostały wywłaszczone na przełomie lat 60/70 pod budowę zalewu, zostało już odzyskanych przez byłych właścicieli lub ich spadkobierców. Nieruchomości te są zlokalizowane względem zalewu w analogiczny sposób jak przedmiotowa działka, mają podobne ukształtowanie terenu, są porośnięte krzewami i samosiejkami drzew, znajdują się na nich nierówności w postaci skarp ziemi, leżą na porównywalnej wysokości n.p.m. i mają zbliżony stan zagospodarowania - na nich także usytuowano ciąg pieszo-rowerowy. Dlatego też zdaniem skarżących, kierując się zasadą wyrażoną w art. 8 § 2 Kpa, Wojewoda winien utrzymać w mocy decyzję Starosty z dnia [...] maja 2017r. nr [...].

Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017r., poz. 1369, z późn. zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności

z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia.

Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności należy podzielić ustalenia i ocenę prawną organów obu instancji, że objęta wnioskiem zwrotowym działka nr 732/6 podlegała procedurze zwrotowej na podstawie art. 216 ust. 1 Ugn w związku z art. 136 i 137 Ugn. Jak wynika z akt sprawy działka nr 732/6 odpowiadała uprzednio parcelom gruntowym (części tych nieruchomości) o nr 1131/59, 410/5 i 410/6, które na mocy umowy (aktu notarialnego) z dnia [...] marca 1973 roku, nr [...]zostały nabyte przez Skarb Państwa od poprzedniczki prawnej skarżących, E. P. – postępowanie

w przedmiocie zwrotu działki nr 732/6, na wniosek skarżących zostało przeprowadzone oddzielnie. Z treści umowy wynika jednoznacznie, że sprzedaży dokonano na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Na mocy decyzji komunalizacyjnej z dnia 18 grudnia 2008 roku działka 732/6 stała się własnością Gminy [...]. Uwzględniając ten fakt organy zasadnie kierowały się wyrażoną w art. 216 ust. 1 Ugn dyrektywą, w myśl której do nieruchomości nabytych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości należy stosować przepisy rozdziału 6 działu III Ugn.

Uwzględnienie wniosku zwrotowego w niniejszej sprawie było więc uzależnione od pozytywnej weryfikacji zbędności nabytej nieruchomości na cel wywłaszczenia – art. 136 § 3 Ugn. Ponieważ nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa przed dniem 1 stycznia 1998 roku, a więc przed wejściem w życie Ugn, pojęcie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, określone w art. 137 § 1 Ugn mogło znaleźć jedynie ograniczone zastosowanie, uzależnione od adekwatnych ustaleń. Zasadniczo należy zgodzić się ze stanowiskiem, że ocena zbędności nieruchomości dokonana przez pryzmat terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 Ugn nie odnosi się do wywłaszczenia, które miało miejsce przed wprowadzeniem do obrotu prawnego przepisu art. 137 ust. 1, wskazującego te terminy (7-letniego od dnia 1 stycznia 1998 r. oraz 10-letniego od dnia od 22 września 2004 r.) - wyrok WSA w Krakowie

z dnia 11 września 2014 r., II SA/Kr 923/14, LEX nr 1513410, i wyroki NSA

w Warszawie z dnia 24 czerwca 2014 r., I OSK 2876/12, LEX nr 1493700, i z dnia 18 listopada 2016 r., I OSK 49/15, LEX nr 2177226.

Termin określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 Ugn znajdzie zastosowanie wówczas, gdy nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r., jeżeli natomiast rozpoczęcie tych prac nastąpiło przed tym dniem, to w takim przypadku termin określony w art. 137 ust. 1 ust. 1 Ugn nie ma zastosowania, ponieważ jako norma materialnoprawna, nie może kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego ten termin. Z kolei termin określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 Ugn w ogóle nie będzie miał zastosowania do nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 roku, o ile w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel wywłaszczenia. Jeżeli na dzień 22 września 2004 roku,

a więc na dzień wejścia w życie art. 137 § 1 pkt 2 Ugn w obecnym brzmieniu, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, rozpoczyna bieg przewidziany jego treścią 10-letni termin i dopiero jego bezskuteczny upływ, uzasadni konkluzję o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia - wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 roku, sygn. P 38/11, Dz. U. 2014r. poz. 376.

Przekładając powyższe uwagi na okoliczności niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że obowiązkiem organów było ustalenie, jaki był cel nabycia działki nr 732/6 na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, czy cel ten został zrealizowany i kiedy, ewentualnie: czy i kiedy rozpoczęto prace związane

z realizacją tego celu. Takich ustaleń w niniejszej sprawie brak. Oczywiste

i niekwestionowane jest ustalenie, że działka objęta wnioskiem zwrotowym została nabyta w związku z realizacją celu publicznego określonego jako: "budowa stopnia wodnego i zalewu na terenie położonym w [...] w rejonie >>[...]<<" – decyzja o lokalizacji szczegółowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1967 r.

nr [...], umowa sprzedaży z dnia [...] marca 1973 roku. Tak określony cel publiczny jest w założeniu niezwykle ogólny. Realizacja inwestycji polegającej na budowie zalewu na rzece ma charakter złożony, albowiem składa się z wielu elementów, o zróżnicowanym charakterze technicznym, budowlanym, gospodarczym i przestrzennym, które łączy wynikający z charakteru inwestycji, funkcjonalny związek. Przy inwestycji o takim ucechowieniu rzeczą organów jest rozstrzygnięcie, z jakich, dających się wyodrębnić elementów strukturalnych się ona składa i jak zostały one rozlokowane w przestrzeni,

w przełożeniu na konkretne nieruchomości (działki). Kluczowe dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia było zatem wskazanie, jakie konkretnie miało być przeznaczenie działki objętej wnioskiem zwrotowym, w ramach ogólnie pojętej inwestycji budowy stopnia wodnego i zalewu.

W niniejszej sprawie organy obu instancji nie poczyniły w przedmiotowym zakresie wystarczających ustaleń, a te które poczyniono przeanalizowano jedynie pobieżnie. Sąd zaznacza, że organ I instancji nie podjął należytej aktywności procesowej celem pozyskania załącznika do decyzji o lokalizacji szczegółowej inwestycji z 1967 roku, który – jak wynika z części tekstowej decyzji – precyzował lokalizację inwestycji. Ustalenia w przedmiocie przeznaczenia działki zwrotowej organ I instancji poczynił na podstawie projektu miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta [...] z 12 lipca 1972 roku, z którego wynika, że działka 732/6 była przeznaczona pod teren zieleni miejskiej – urządzonej jako zieleń wypoczynku codziennego wraz z urządzeniami towarzyszącymi. W relacji do tak ustalonego celu "wywłaszczenia" działki 732/6 organ I instancji rozstrzygał

o jego realizacji. W wywodach organu I instancji zabrakło jednak uzasadnienia wykazującego, że przyjęty przez niego sposób zagospodarowania nieruchomości zwrotowej - teren zieleni miejskiej – w ogóle może mieścić się przedmiotowo

w zakresie realizacji inwestycji, jaką jest budowa stopnia wodnego i zalewu. Doświadczenie życiowe podpowiada, że teren zieleni miejskiej o charakterze rekreacyjnym nie konotuje z budową stopnia wodnego i zalewu. Sąd oczywiście nie wyklucza wniosku przeciwnego, wskazuje natomiast, że powinien on być należycie uzasadniony; teren zielony, rekreacyjny możliwy jest do zorganizowania na przykład na terenach zalewowych, przy zbiornikach retencyjnych.

Autonomicznym uchybieniem organu I instancji jest błędna wykładnia art. 137 § 1 pkt 2 Ugn. Interpretując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 roku, sygn. P 38/11 organ wywiódł, że nieruchomości wywłaszczone przed 27 maja 1990 roku, na których do dnia 22 września 2004 roku zrealizowano cel wywłaszczenia nie podlegają zwrotowi, natomiast te, na których tego celu w tym terminie nie zrealizowano należy zwrócić. Sąd podkreśla, że druga część tej konkluzji jest błędna. Jeżeli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany przed dniem 22 września 2004 roku, to w razie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej przed 27 maja 1990 roku, zastosowanie znajdzie art. 137 § 1 pkt 2 Ugn. Badać wówczas należy, czy po dniu 22 września 2004 roku zrealizowano cel wywłaszczenia, a jeżeli nie, to czy minął 10 letni termin, liczony właśnie od dnia 22 września 2004 roku. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany, to działka wywłaszczona przed 27 maja 1990 roku, nie będzie podlegać zwrotowi. Wychodząc z tego założenia, nie można przyjąć a limine za prawnie indyferentny fakt budowy trasy pieszo-rowerowej w latach 2011-2012; oczywiście jest to uzależnione od potwierdzenia, że taki sposób zagospodarowania działki koreluje z celem wywłaszczenia.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu II instancji Sąd zauważa, że

i w tym wypadku w żaden sposób nie uzasadniono przyjętego sposobu przeznaczenia działki 732/6 w ramach celu wywłaszczenia, jakim była budowa progu wodnego i zalewu. Decyzja organu II instancji rozstrzyga sprawę w sposób kierunkowo odmienny od decyzji pierwszo-instancyjnej: odmawia zwrotu działki

nr 732/6. Organ II instancji wyszedł z założenia, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę "zalewu na rzece [....]". W motywach swojego rozstrzygnięcia wprawdzie nie podaje tego wprost - niemniej treść ujawnionej argumentacji to potwierdza - iż przyjęto, że działka nr 732/6 została przeznaczona, pod teren zalewowy (ochrony, retencyjny). Posługując się rzędnymi poziomymi

z mapy zasadniczej oraz informacją o maksymalnym i minimalnym poziomie spiętrzenia wody w zalewie na rzece W. określoną w Aktualizacji Instrukcji Eksploatacji i Utrzymania dla stopnia Wodnego [...] na rzece [...] z kwietnia 2012 roku do stosowania do 4 maja 2020 roku, organ II instancji wywiódł, że "cała działka nr 732/6 znajduje się w polu oddziaływania zalewu na rzece [....]"; od strony zachodniej, wschodniej i północnej znajduje się poniżej maksymalnego poziomu spiętrzenia wody, a na pozostałej części znajduje się skarpa oraz wał przy zbiorniku wodnym. Wniosek organu II instancji o braku możliwości zwrotu działki

nr 732/6 jest co najmniej przedwczesny.

Zwraca uwagę okoliczność, że w toku postępowania odwoławczego Wojewoda [...] zaopatrzył się w decyzję o lokalizacji szczegółowej Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej

w [...] z dnia [...] listopada 1967 r. nr [...] wraz z załącznikiem graficznym. Jako uchybienie Sąd ocenia nie poddanie jej ocenie dowodowej. Organ II instancji nie podjął żadnej próby ustalenia na podstawie rzeczonego dokumentu, czy objęta wnioskiem zwrotowym działka faktycznie wchodziła w ramy inwestycji budowy stopnia wodnego i zalewu, i jaki ewentualnie był planowany sposób jej zagospodarowania - załącznik graficzny decyzji określa zakres przestrzenny inwestycji, jednak nie wiadomo, czy działka nr 732/6 się w nim faktycznie znajduje. Za wadliwe należy uznać ustalenie, że przedmiotowa działka stanowi element strukturalny zalewu, wyłącznie na tej podstawie, że większa jej część znajduje się poniżej rzędnych wyznaczających maksymalny stopień piętrzenia wody. Przedmiotowe okoliczności mogłyby być przesądzające jedynie w kumulacji

z innymi dowodami wykazującymi, że działka 732/6 stanowi teren ochronny, zalewowy, retencyjny w ramach zalewu. Takich ustaleń jednak nie ma. Same rzędne poziome o niczym nie przesądzają. Zasadnie też podnosi się w skardze, że powołane przez organ rzędne nie odzwierciedlają stanu z okresu wywłaszczenia, kiedy rozstrzygano o tym, które nieruchomości są niezbędne pod realizację inwestycji, lecz z roku 2012. Na jakiej podstawie przyjęto, iż mogą one mieć znaczenie retrospektywne – nie wyjaśniono. Jest to okoliczność tym bardziej istotna, iż z pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 8 sierpnia 2017 roku wynika, że "zbiornik wodny p.n. [...] nie jest związany z zalewem na rzece [...]". Ten sam organ, który udostępnił wojewodzie dane dotyczące dopuszczalnych rzędnych piętrzenia wody stwierdza, że teren, na którym znajduje się działka objęta wnioskiem zwrotowym, nie jest związany z zalewem. Jest to dowód istotny w sprawie, który wymaga merytorycznej konfrontacji z innymi dowodami, tym bardziej, jeżeli czynni się wnioski odmienne od wynikających z niego konkluzji.

Wojewoda nie wyjaśnił również, jaki był charakter/funkcja "skarpy" i "wału" znajdującego na działce 732/6, dlaczego przyjął, iż stanowią one element infrastruktury zalewu na rzece [...], oraz kiedy i przez kogo zostały one zrealizowane.

Uwzględniając powyższe uwagi Sąd stwierdza, że decyzje organów obu instancji naruszają przepisy postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie oraz poczynienie ustaleń niepopartych dowodami. Ponadto organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego – art. 137 § 1 pkt 2 Ugn, poprzez jego błędną wykładnię. Wobec dostrzeżonych uchybień Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

w związku z art. 134 i 135 P.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią poczynione przez Sąd oceny i wnioski: 1) ustalą, czy działka 732/6 faktycznie weszła w zakres inwestycji: budowa progu wodnego i zalewu na rzece [...], a jeżeli tak, jaki był planowany sposób jej zagospodarowania/przeznaczenia w ramach tej inwestycji; 2) rozstrzygnął czy i kiedy zrealizowano cel wywłaszczenia, (ewentualnie czy i kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją tego celu); 3) prawidłowo ocenią całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.