Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 908/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 27 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło, sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

I SA/Ol 908/16

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]’ Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. po rozpatrzeniu odwołania D. S. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia "[...]" w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015.

Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, decyzją z dnia "[...]", wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji odmówił przyznania stronie płatności ekologicznej w ramach pakietu 7 - Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

Organ ustalił, że w dniu 12 maja 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015, w którym strona zadeklarowała, w ramach pakietu 7- Uprawy rolnicze po okresie konwersji, powierzchnię 36,19 ha.

W celu zweryfikowania poprawności wniosku strony, organ I instancji przeprowadził kontrolę administracyjną wniosku oraz załączonych do niego załączników graficznych i ustalił stronie powierzchnię kwalifikowaną do przyznania płatności w ramach pakietu 7. Kontrola ta wykazała, że strona zadeklarowała na działce rolnej A1 (8 ha) usytuowanej na działce ewidencyjnej nr "[...]" oraz na działce rolnej F1 (4,04 ha) usytuowanej na działce ewidencyjnej nr "[...]", w plonie głównym pszenżyto ozime, które nie znajdowało się w wykazie roślin objętych płatnością ekologiczną (załącznik nr 4 do rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020). Fakt uprawy tej rośliny przez stronę na działkach A1 i F1 został potwierdzony również w danych w wykazie Jednostki Certyfikującej (JC) - wydruk z dnia 12 kwietnia 2016 r. Brak pszenżyta ozimego w wykazie roślin objętych płatnością ekologiczną skutkował wyłączeniem przedmiotowych działek z płatności ekologicznej.

Ogółem powierzchnia kwalifikująca się do objęcia płatnością w ramach pakietu 7-Uprawy rolnicze po okresie konwersji wyniosła 24,15 ha, po wykluczeniu z płatności powierzchni 12,04 ha (powierzchnia działek rolnych A1 i F1), przy deklaracji 36,19 ha. Ponieważ procentowa różnica między powierzchnią działek deklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 49,89 %, organ I instancji stosownie do art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 640/2014, odmówił przyznania stronie płatności ekologicznej z tytułu realizacji pakietu 7- Uprawy rolnicze po okresie konwersji.

Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją organ II instancji utrzymał w mocy opisaną decyzję. Powołał przy tym treść § 2 ust. 1 i ust.2, § 4 ust.1, § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015, poz. 370).

Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia - płatność ekologiczna jest przyznawana do gruntów ornych, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia - w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1-3, 5, 7-9 i 11 oraz wariantów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 lit. b.

Następnie wskazał, że strona uprawiała na działkach rolnych A1 i F1 roślinę uprawną - pszenżyto ozime. Powyższa roślina nie znajdowała się w wykazie roślin objętych płatnością ekologiczną (załącznik nr 4 do w/w rozporządzenia). Z dniem 15 marca 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 343), w którym w wykazie roślin objętych płatnością ekologiczną w ramach wariantu 7 znajduje się pszenżyto ozime. Jednakże zgodnie z § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia - do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020, zwanej dalej ''płatnością ekologiczną", w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia oraz zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia - stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Ponieważ wniosek dotyczący płatności ekologicznej w przedmiotowej sprawie został złożony w dniu 12 maja 2015 r. i postępowanie administracyjne nie zostało zakończone przed wejściem w życie w dniu 15 marca 2016 r. w/w rozporządzenia zmieniającego, to w ocenie organu należało zastosować zasady i tryb przyznawania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015 określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r., w którym nie ma uwzględnionej do tej płatności pszenżyta ozimego.

W konsekwencji, organ administracji miał obowiązek wykluczenia z płatności działek rolnych A1 i F1 o łącznej powierzchni 12,04 ha w oparciu o bezwzględnie obowiązujące przepisy prawa.

Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2015, w tym płatności ekologicznej w dniu 12 maja 2015 r., natomiast w/w rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r., określające zasady i tryb przyznawania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015 weszło w życie z dniem 15 marca 2015 r., tj. przed złożeniem wniosku strony w Biurze Powiatowym ARiMR. Zatem strona we własnym interesie powinna zapoznać się w pierwszej kolejności z treścią obowiązujących przepisów prawa, potem z treścią wniosku i dopiero złożyć wniosek do Biura Powiatowego ARiMR mając pewność, że jest on zgodny ze stanem faktycznym i prawnym.

W ocenie organu nie wystąpiły również przesłanki przewidziane w art. 15 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. do odstąpienia od zastosowania kar. Strona nie poinformowała organu, że wniosek jest nieprawidłowy lub, że się zdezaktualizował. Wyniki z kontroli administracyjnej potwierdzają, że strona uprawiała na działkach rolnych A1 i F1 pszenżyto ozime, niezgodnie z wykazem roślin objętych płatnością ekologiczną, o czym nie poinformowała organu.

Organ odwoławczy powołując się na treść § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. wskazał, że rolnik realizuje zobowiązanie ekologiczne od dnia 15 marca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie pierwszej płatności ekologicznej.

Odnosząc się do treści przepisu art. 4 akapit pierwszy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 2014.227.69), organ odwoławczy uznał, że błędem oczywistym w myśl w/w przepisów nie może być źle zadeklarowana roślina we wniosku. Organ podkreślił przy tym, że dopiero w trakcie kontroli administracyjnej, podczas obowiązkowej weryfikacji wniosku w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) wykryto, iż wnioskodawczyni zadeklarowała do płatności w ramach realizacji pakietu 7 pszenżyto ozime na działkach rolnych A1 i F1, którego nie przewidziano w załączniku nr 4 do obowiązującego rozporządzenia na rok 2015. Tymczasem, o kwalifikacji błędu jako oczywistego decydują obiektywne cechy oraz charakter popełnionego błędu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych czynności, czy też ustaleń. W związku z tym, że nie można braku wypełnienia wniosku w prawidłowy sposób traktować jako błędu oczywistego, to niezasadne jest badanie kwestii dobrej wiary.

Ponadto wnioskujący podejmuje ryzyko i przyjmuje odpowiedzialność za błędne wypełnienie wniosku o przyznanie dopłat. Tym samym skutki działań i zaniedbań - tak pozytywne, jak i negatywne, obciążają odwołującego się.

Następnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że formularz zmiany w zakresie zmiany działek rolnych producent mógł złożyć, zgodnie z art. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 747/2015 z dnia 11 maja 2015 r. wprowadzającego odstępstwo od rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 809/2014 w odniesieniu do ostatecznego terminu składania pojedynczego wniosku, wniosków o przyznanie pomocy lub wniosków o płatność, ostatecznego terminu zgłaszania zmian w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność oraz ostatecznego terminu składania wniosków o przydział uprawnień do płatności lub zwiększenie wartości uprawnień do płatności w ramach systemu płatności podstawowej w 2015 r. (Dz.U. UE L 119 z 2015 r.), do dnia 15 czerwca.

Zmiany, zgodnie z art. 13 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. UE L 181 z 2014 r., str. 48) rolnik mógł także dokonywać po dniu 15 czerwca, ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku (15 czerwca + 25 dni), tj. do 10 lipca 2015 r., z tym, że zgłoszenie zmiany w tym terminie powoduje zmniejszenie o 1%, za każdy dzień roboczy opóźnienia, kwoty płatności odnoszącej się do dodanej powierzchni działek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, strona wniosła o merytoryczne rozpatrzenie sprawy i przyznanie jej płatności ekologicznej, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że jest właścicielką niewielkiego rodzinnego gospodarstwa ekologicznego i uczestniczyła w poprzednim programie PROW 2007-2013 - rolnictwo ekologiczne. Strona jest corocznie poddawana kontrolom przez jednostki certyfikujące, bez zastrzeżeń, czy nieprawidłowości. Do 2014 r. corocznie dostawała dopłaty ekologiczne m.in. za produkowane w gospodarstwie ziarno pszenżyta ozimego. W 2014 r. na części swojego gospodarstwa zasiała pszenżyto ozime jako roślinę w plonie głównym na rok 2015.

Strona wskazała, że w momencie tego zdarzenia w 2014r - tj. obsiania pól oziminą, pszenżytem - wszystkie przepisy stanowiły, że strona może to zrobić. Od początku swego działania - rolnictwo ekologiczne uznawało, że pszenżyto jest uprawą rolną. Zaznaczyła, że w roczniku statystycznym GUS również w 2015r, stwierdzono, że pszenżyto jest jedną z głównych upraw rolnych w Polsce.

Skarżąca podniosła, że pół roku po realnym i jedynym możliwym do zrealizowania terminie obsiania pól oziminami, 13 marca 2015r. MRiRW wydał rozporządzenie, które zawierało błąd, naprawiony w rozporządzeniu MRiRW z dnia 15 marca 2016r. W załączniku do rozporządzenia z marca 2015r pszenżyto ozime zostało pominięte w wykazie upraw rolnych. Zdaniem strony, pominięcie to było zupełnie nieprzewidywalne. Jakkolwiek ustawodawca nazwał to zmianą, to pominięcie pszenżyta w wykazie upraw rolnych przez rok było oczywistym błędem.

Strona podkreśliła, że dla rolnika, cykl roczny, jeśli chodzi o uprawy zaczyna się jesienią od wysiania ozimin, a kończy późnym latem gdy są żniwa. Nawet jeśli MRiRW nie zdążył wydać stosownych rozporządzeń w momencie, gdy rolnicy musieli realnie obsiać swoje pola oziminami, obowiązuje nadrzędna zasada pewności prawa wspólna dla wszystkich państw członkowskich.

Zdaniem strony, nie jest możliwe i wykonalne posianie rośliny w 2014r. tak aby była zgodna z rozporządzeniem, które dopiero wyjdzie w życie za pół roku, posiadając jednocześnie wiedzę wynikającą z rolnictwa jako nauki, jak również z przepisów prawa obowiązujących przed i w momencie zdarzenia, że pszenżyto jest oczywistą uprawą rolną.

Skarżąca zaznaczyła, że od momentu złożenia wniosku, tj. 12 maja 2015r. do momentu otrzymania pierwszej decyzji o odmowie dopłat minął ponad rok i w tym czasie nikt z ARiMR nie kontaktował się z nią. Za 2015r. uzyskała certyfikat ekologiczny na ziarno pszenżyta ozimego. O problemie z wykazem roślin, w którym zabrakło pszenżyta jako uprawy rolnej, dowiedziała się, gdy nie było już możliwości dokonania żadnych korekt we wniosku.

W ocenie skarżącej, zastosowana kara jest nieadekwatna do zaistniałej sytuacji. Zastosowana wobec niej sankcja w postaci całkowitej odmowy dopłat ekologicznych do całego areału gospodarstwa i dodatkowo zmniejszenie zobowiązania ekologicznego z 36,19 ha na 24,15 ha przez okres kolejnych 4 lat jest rażąco niesprawiedliwe i grozi jej bankructwem.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016 r., poz. 1066.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a."- tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie może zatem prowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i przyznania płatności ekologicznej.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w dniu 12 maja 2015 r. do Biura Powiatowego ARiMR w W. wpłynął wniosek strony o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015, w którym strona zadeklarowała w ramach pakietu 7-Uprawy rolnicze po okresie konwersji, powierzchnię 36,19 ha. Bezspornym jest również, że strona zadeklarowała na działce rolnej A1 (8,00 ha) usytuowanej na działce ewidencyjnej nr "[...]" oraz na działce F1 (4,04 ha) usytuowanej na działce ewidencyjnej nr "[...]", w plonie głównym pszenżyto ozime, które nie znajdowało się w wykazie roślin objętych płatnością ekologiczną (załącznik nr 4 do rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015, poz. 370).

W niniejszej sprawie nie budzi również wątpliwości, że z dniem 15 marca 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2016 r. poz. 343), w którym w wykazie objętych płatnością ekologiczną w ramach wariantu 7 znajduje się roślina uprawna - pszenżyto ozime. Zgodnie z § 2 w/w rozporządzenia - do przyznawania i zwrotu pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020, zwanej dalej ''płatnością ekologiczną", w sprawach objętych postępowaniami:

1) wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia,

2) zakończonymi ostateczną decyzją wydaną na podstawie przepisów dotychczasowych, które zostały wznowione od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia

- stosuje się przepisy rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu dotychczasowym.

Ponieważ w niniejszej sprawie wniosek dotyczący płatności ekologicznej został złożony w dniu 12 maja 2015 r. i postępowanie administracyjne nie zostało zakończone przed wejściem w życie, w dniu 15 marca 2016 r., w/w rozporządzenia zmieniającego, to organ zastosował zasady i tryb przyznawania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2015 określone w w/w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r., w którym nie ma uwzględnionej do tej płatności rośliny: pszenżyto ozime. W konsekwencji organ wykluczył z płatności działki rolne A1 i F1 o łącznej powierzchni 12,04 ha.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy procesowe przemawiające za uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w postępowaniu przed organami ARiMR w przedmiocie płatności, zastosowanie ma ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015, poz. 349 ). Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy, w postępowaniach o przyznanie płatności, organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że zasada informowania, wyrażona w art. 9 k.p.a., uległa istotnemu ograniczeniu, gdyż stronom udziela się pouczeń jedynie na ich żądanie. Nie sposób jednak uznać, że w niniejszym postępowaniu nie obowiązuje wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada zaufania. Zgodnie z jej treścią, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Należy podkreślić, że wyrażona w art. 8 zasada jest nie tylko postulatem ustawodawcy wobec tych organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów k.p.a. Z zasady tej wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej - jest to zasadnicza treści zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia omawianej wyżej zasady i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem podkreślić, że nie wszystkie istotne w sprawie kwestie zostały w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zasadniczo Sąd zgadza się z twierdzeniem, że zadeklarowanie we wniosku o przyznanie płatności danej rośliny (w tym przypadku: pszenżyta ozimego) stanowi fundamentalną - dla wielkości pomocy finansowej i w ogóle dla możliwości udzielenia tej pomocy - kwestię. Zadeklarowane do pomocy finansowej rośliny wpływają na ciężar finansowy owej pomocy. Wnioskujący o pomoc rolnik, deklarując na działkach rolnych rośliny objęte płatnością ekologiczną, musi czynić to w pełni świadomie, bowiem to on bierze na siebie odpowiedzialność za zgłoszone dane. Zatem tylko rolnik, jako podpisujący wniosek, a także składający oświadczenie o odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenia, w wyniku których mógłby uzyskać nienależną korzyść finansową, odpowiada za treść złożonego wniosku o przyznanie płatności.

W niniejszej sprawie istotne jest jednak, że skarżąca do roku 2014 corocznie dostawała dopłaty ekologiczne m.in. za produkowane w gospodarstwie ziarna pszenżyta ozimego. Jesienią 2014r. na części swojego gospodarstwa zasiała pszenżyto ozime jako roślinę w plonie głównym na rok 2015. Skarżąca w momencie obsiania pól oziminą, pszenżytem, działała zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Dopiero w dniu 13 marca 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie, w którym w wykazie roślin uprawnych objętych płatnością ekologiczną w ramach wariantu 7 pominął pszenżyto ozime. Strona obsiewając pola oziminami nie mogła zatem przewidzieć, że w następnym roku stan prawny ulegnie zmianie. W tej sytuacji Sąd zauważa, że w świetle zasady indywidualności decyzji administracyjnej oraz zasady zaufania do władzy publicznej, o której mowa w art. 8 k.p.a., zaufanie do organów jest rekonstruowane właśnie w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, a nie w jakimś szerokim, ogólnym ujęciu. Oznacza to, że uwzględniając specyfikę danej sprawy (w tym wypadku cykl roczny upraw) obowiązkiem organu było podjęcie działań mających na celu poinformowanie o warunkach skorzystania z płatności ekologicznej na rok 2015.

Jak słusznie zaznaczył organ odwoławczy, przepisy dotyczące przedmiotowych płatności w ogólności skonstruowane są w sposób rygorystyczny i dyscyplinujący strony do zachowania szczególnej ostrożności przy formułowaniu wniosków o płatności. Cel powyższego jest oczywisty - ma zapobiegać uzyskiwaniu płatności przez osoby nieuprawnione i prewencyjnie zniechęcać do prób nieuprawnionego pozyskiwania przedmiotowych płatności. Jednakże taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca we wniosku zadeklarowała roślinę, którą faktycznie uprawiała na opisanych działkach rolnych. Wniosek był zatem zgodny ze stanem rzeczywistym. Organ nie zakwestionował w niniejszej sprawie ani powierzchni zgłoszonej do płatności, ani jakości upraw. Jedynym błędem skarżącej było ujęcie we wniosku dwóch opisanych działek rolnych, na których uprawiała pszenżyto ozime, a więc roślinę, co do której – wyjątkowo, tylko w roku 2015 – nie przewidziano płatności ekologicznej.

Powyżej wskazany prewencyjny i restrykcyjny cel regulacji nie oznacza, że na tle konkretnej sprawy – w tym wypadku brak pszenżyta ozimego w wykazie roślin uprawnych objętych płatnością i to tylko w 2015r. - organ nie powinien zastosować art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 2014.227.69). Akapit 1 art. 4 ww. rozporządzenia stanowi, że wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Z kolei w akapicie drugim stwierdzono, że właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio identyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym.

Na tle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego należy uznać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z oczywistym błędem beneficjenta działającego w dobrej wierze, o którym mowa w art. 4 rozporządzenia nr 809/2014, który to błąd mógł zostać "z łatwością" wykryty przez organ rolny przyjmujący wniosek (i w konsekwencji, w terminie, poprawiony przez stronę), bez konieczności prowadzenia kontroli administracyjnej. O oczywistym błędzie można mówić bowiem wtedy, gdy - bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami - istnieje możliwość wykrycia niespójności (sprzeczności, przeoczeń) poszczególnych pozycji wniosku. W sprawie, z taką sytuacją mamy do czynienia, gdyż organ miał świadomość zmian w przepisach prawa w w/w zakresie i winien zwrócić uwagę na okoliczność zadeklarowania we wniosku działek rolnych, na których wskazano uprawę pszenżyta ozimego. Zatem proste zestawienie zapisów wniosku i obowiązującego wykazu roślin objętych płatnością ekologiczną (zawartego w załączniku nr 4 do rozporządzenia MRiRW z dnia 13 marca 2015r.) wskazuje na błędne zadeklarowanie tych działek rolnych, na których uprawiane było pszenżyto ozime. Tym samym błąd skarżącej mógł być przez organ zidentyfikowany bezpośrednio, w wyniku samego sprawdzenia informacji zawartych we wniosku.

Konieczne jest przy tym wskazanie, że dla oceny dobrej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach, usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. Określenie dobrej wiary lub jej braku oparte jest więc na istnieniu mniemania, wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu.

Dostrzegając wskazane powyżej uchybienia, wynikające z braku należytej oceny wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uznał za zasadne uchylenie zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. oraz art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając ponownie sprawę, organ zastosuje wszystkie dyrektywy wynikające z niniejszego uzasadnienia.

Mając na względzie opisane powyżej uchybienia przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a.