Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 3319/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2012 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] września 2012 r., którą nałożył na S. M. (dalej skarżący) karę pieniężną w kwocie 3.000 złotych za wykonywanie przez niego w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...] przejazdu po autostradzie [...], wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 260), dalej u.d.p. Jako podstawę skarżonej decyzji podano m.in. art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 u.d.p. oraz załącznika nr 1 pkt 3 lit c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. nr 80, poz. 433 ze zm.), dalej rozporządzenie w sprawie dróg krajowych, a także art. 50 pkt 1 lit. j i art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.), dalej u.t.d.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] września 2012 r. w miejscowości B., na drodze krajowej nr [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z pojazdu marki V. nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którym kierował skarżący. Z kontroli sporządzono protokół, którego skarżący nie podpisał. Z jego treści wynika, że:

1. dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 t. (vide; dowody rejestracyjne pojazdu i naczepy);

2. w ww. pojeździe zamontowane było urządzenie viaBox służące do naliczania i pobierania opłat elektronicznych;

3. nie została uiszczona opłata elektroniczna za przejazd ww. pojazdem w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...] po autostradzie [...], na odcinku węzeł K. - węzeł M. (dane te wywiedziono z incydentu zawartego w systemie elektronicznego poboru opłat pod nr [...], zarejestrowanego przez bramownicę kontrolną nr [...]);

4. w dniu [...] września 2012 r. kierującym ww. pojazdem był skarżący (wywiedziono z tarczy tachografu z tego dnia).

Główny Inspektor Transportu Drogowego stwierdził, że ww. odcinek autostrady został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 3 lit. c do rozporządzenia w sprawie dróg i nałożył na skarżącego, jako na kierującego ww. pojazdem, karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych, a to stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podważając istnienie zarzucanego mu naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty za ww. przejazd. Podniósł, że na jego koncie przez cały czas znajdowały się środki wystarczające na pełne uiszczanie wymaganych opłat. Na potwierdzenie do wniosku załączył wydruk z konta użytkownika systemu viaToll. Ponadto wyjaśnił, że opłata za przejazd w dniu [...] września 2012 r. wyniosła 44,51 zł zaś na jego koncie w tym dniu pozostały jeszcze wystarczające środki (44,51 zł) czego nie odczytało urządzenie pokładowe, które następnego dnia czyli [...] września 2012 r. zostało wymienione na nowe. Do wniosku załączył dowody wymiany wadliwego urządzenia pokładowego OBU. W konkluzji skarżący wniósł o anulowanie nałożonej na niego kary pieniężnej.

Ponownie rozpoznając sprawę GITD wezwał Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. (podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad) do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy została uiszczona opłata za sporny przejazd z [...] września 2012 r.

W odpowiedzi Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. wskazał, że za ww. przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, gdyż stan salda konta skarżącego w systemie w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...] wynosił 0 złotych. Ponadto poinformował, że konto to zostało zasilone w dniu [...] września 2012 r. dopiero o godzinie [...] kwotą 120 złotych, a więc już po zaistniałym naruszeniu, a umowa zawarta przez skarżącego nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu, gdyż klient miał zawartą umowę do konta w trybie przedpłaconym.

Dodatkowo Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. poinformował, że skarżący składał w dniu [...] stycznia 2012 r. reklamację w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, przy czym reklamacja ta dotyczyła problemów technicznych z grudnia 2011 r., a więc nie miał związku z incydentem, będącym przedmiotem niniejszego zapytania.

Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołał treść art. 5 ust. 1 u.d.p. i wyjaśnił jakie drogi zalicza się do dróg krajowych oraz wskazał, że w myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z tych dróg obowiązany jest do poniesienia opłaty za przejazdy po nich pojazdami samochodowymi, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137), dalej p.r.d. Następnie podał, że niewywiązanie się przez kierującego pojazdem z tego obowiązku – uiszczania opłaty, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. skutkuje wymierzeniem mu kary pieniężnej w wysokości 3.000 złotych.

Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego w sposób bezsporny wynika, że kontrolowany pojazd w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...] poruszał się po odcinku autostrady [...] wymienionym w załączniku nr 1 pkt 3 lit. c do rozporządzenia w sprawie dróg oraz że za ów przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zdaniem organu również strona niniejszego postępowania została ustalona prawidłowo – jest nią skarżący, który w tym dniu o godzinie [...] kierował kontrolowanym pojazdem.

GITD przypomniał fakty jakie wynikają z wyjaśnień udzielonych przez Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. i uznał, że w tej sprawie powodem nieuiszczenia należnej opłaty elektronicznej był brak środków na koncie skarżącego, które zostało doładowane już po zaistnieniu naruszenia, tj. o godzinie [...].

Organ wyjaśnił, że w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy nie miał możliwości wydania decyzji innej treści niż ta, którą przewiduje przepisy art. 13k ust. 1 pkt u.d.p. Ponadto wskazał, że wysokość nakładanych kar pieniężnych za konkretne naruszenia jest wyraźnie oznaczona w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. i nie ma on możliwości dowolnego kształtowania ich wysokości ze względu na okoliczność sprawy, czy sytuację materialną strony. Taryfikator w sposób ścisły wskazuje wysokość kary administracyjnej za dane naruszenie, zatem za stwierdzone naruszenie organ rozpoznający sprawę jest obowiązany nałożyć przewidzianą w przepisach karę.

W świetle powyższego GITD stwierdził, że nie naruszył art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., gdyż stan faktyczny tej sprawy w pełni uzasadniał jego zastosowanie, a w konsekwencji wymierzenie skarżącemu za sporny przejazd kary pieniężnej. Podniósł, przy tym, że takiego stanu rzeczy nie zmienia podniesiony przez skarżącego zarzut wadliwego działania urządzenia viaBox, gdyż w zakresie jego kompetencji ustawowych nie mieści się kontrola sprawności technicznej elektronicznego systemu poboru opłat, w szczególności kontrola prawidłowości działania urządzeń elektronicznych służących do poboru opłat za przejazd drogami płatnymi (tzw. viaBox). Za sprawność tych urządzeń odpowiada bowiem operator systemu przed Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad.

GITD stwierdził, że załączony przez skarżącego do akt wydruk z konta jego systemu viaToll nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty za ww. przejazd. Organ uznał także, że okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić ani podstawy do uchylenia decyzji, ani do umorzenia tego postępowania, gdyż ustawodawca nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Wyjaśnił, przy tym, że wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Tu przesłankami jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Dlatego też bez znaczenia są okoliczności, skutkiem których strona (kierujący) dopuściła się nieprawidłowości, albowiem organy administracji nie są upoważnione do ustalania i oceny przyczyn powstałych naruszeń prawa, lecz mają za zadanie jedynie stwierdzenie zaistniałych skutków. GITD wskazał, że kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 marca 2012 r. zapadły w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2087/11.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżący wniósł o uchylenie ww. decyzji GITD. W uzasadnieniu raz jeszcze odwołał się do wadliwie działającego urządzenia viaBox, co jego zdaniem nie zostało w sprawie należycie zbadane. Podniósł, że urządzenie to nie zasygnalizowało mu niezwłocznie braku wymaganych środków na koncie, które zostało w efekcie uzupełnione po fakcie, tj. o godz. [...]. Skarżący wskazał przy tym, że po załadowaniu konta urządzenie to w dalszym ciągu emitowało sygnał odpowiadający całkowitemu brakowi środków na koncie. Zdaniem skarżącego powyższe powoduje, że to on niesłusznie poniósł konsekwencje wadliwego działania urządzenia viaBox, za prawidłowość działania którego odpowiada Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Skarżący zarzucił również, że GITD nie odniósł się w żaden sposób do przedłożonego przez niego do akt wydruku z konta systemu viaToll. Nadto poddał pod wątpliwość wiarygodność nadesłanego przez Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. zestawienia.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 14 października 2013 r. Sąd zawiesił niniejsze postępowanie do czasu udzielenie przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne: "Czy art. 13k ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (j.t. Dz. U. 2013 r., poz. 260) jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP".

Postanowieniem z 6 października 2014 r. Sąd podjął niniejsze postepowanie, gdyż Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 10 września 2014 r. (sygn. P 36/14) umorzył postępowanie w sprawie ww. pytania prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] września 2012 r. naruszają prawo.

W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że skarżący w dniu [...] września 2012 r. o godzinie [...] poruszał się po odcinku autostrady [...], wymienionym w załączniku nr 1 pkt 3 lit. c do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Skarżący zarzucał w niniejszej sprawie, że posiadał wystarczające środki na pokrycie opłaty za przejazd na ww. odcinku, natomiast urządzenie viaBox było niesprawne i w dniu [...] września 2012 r. zostało zareklamowane, a następnie wymienione na nowe.

Odpowiadając na zarzuty strony organ wyjaśnił, że w zakresie jego ustawowych kompetencji nie mieści się kontrola sprawności technicznej elektronicznego systemu poboru opłat, w szczególności kontrola prawidłowości działania urządzeń elektronicznych, służących do poboru opłat za przejazd drogami płatnymi (tzw. viaBox). Za sprawność tych urządzeń odpowiada bowiem operator systemu przed Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad. Jednocześnie organ na podstawie wyjaśnień firmy Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. ustalił, że skarżący składał w dniu [...] stycznia 2012 r. reklamację w związku z niesprawnym działaniem urządzenia viaBox, przy czym reklamacja ta dotyczyła problemów technicznych z grudnia 2011 r., a więc nie miało to związku z incydentem, będącym przedmiotem niniejszego postępowania.

Zdaniem Sądu z powyższych okoliczności wynika zatem, że stan faktyczny sprawy nie został przez organ wyjaśniony, a w konsekwencji zastosowanie wobec skarżącego sankcji z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. należy uznać, co najmniej za przedwczesne. Nałożenie kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy ustalony stan faktyczny nie będzie budził żadnych wątpliwości.

Podkreślenia przy tym wymaga, że postępowanie zmierzające do ustalenia stanu sprawy nie zostało przeprowadzone w sposób należyty, bowiem organ w ogóle nie odniósł się do zasadniczych zarzutów skarżącego, które to zarzuty dotyczyły wadliwości działania urządzenia pokładowego w dniu [...] września 2012 r. Skarżący zgłaszał je już we wniosku o ponownie rozpatrzenie wskazując dodatkowo, że na koncie miał odpowiednią ilość środków na opłacenie przejazdu spornym odcinkiem drogi krajowej. Kwestia wadliwości działania viaBox w dniu [...] września 2012 r., pomimo dołączenia do wniosku stosownych dowodów wymiany tego urządzenia, została przez organ całkowicie pominięta. Organ skupił się na reklamacji ze stycznia 2012 r., która z oczywistych względów nie miała żadnego wpływu na stan faktyczny zaistniały w dacie kontroli.

Z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) wypływa obowiązek organu "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (W. Dawidowicz, ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu, Warszawa 1961, str.108).

Opisane działanie organu należy uznać za błędne, gdyż narusza ono art. 7, art. 77 i art. 107 par 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Trudno bowiem nie zauważyć, że na gruncie obowiązujących przepisów, Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, w realizacji programu rządowego viaTOLL i za pomocą tego systemu, dokonuje poboru opłat elektronicznych. Firma Kapsch Telematic Services Sp. z o.o. natomiast dba jedynie o prawidłowość działania systemu elektronicznego, odczytującego przejazd konkretnego pojazdu i "skasowanie" opłaty, opłaty tej nie pobierając. Wadliwość działania systemu poboru opłat uniemożliwia w istocie użytkownikowi drogi płatnej na jednoznaczne ustalenie, czy w danym momencie przejazdu na jego koncie znajdują się środki na pokrycie kosztów przejazdu czy też ich nie ma (co w rezultacie powinno skutkować opuszczeniem płatnego odcinka drogi).

W szeregu swoich wyroków, wydanych na gruncie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując wykładni tego przepisu, nakazywał uwzględnienie, iż znaczenie tego uregulowania powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć tą regulacją prawną.

Między innymi w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GSK 1467/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, to jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest taka sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. (...) Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP, jest wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd pierwszej instancji, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikających z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji RP zasada opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału, na "pewności prawa a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych" (wyrok z 14 czerwca 2000 r. sygn. P 3/00, OTKZUnr 5/2000, poz. 138). (...) Podsumowując te rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można poprawnie stosować prawa bez ustalenia znaczenia, czyli sensu przepisów prawa i norm prawnych, a więc bez przeprowadzenia ich wykładni. A ta kwestia jest przedmiotem sporu w niniejszej sprawie i w rezultacie przedmiotem skargi kasacyjnej. Celem wykładni jest ustalenie nie jakiegokolwiek znaczenia przepisów prawa i norm prawnych, ale znaczenia "rzeczywistego". Należy przez nie rozumieć zarówno takie znaczenie, jakie można przypisać przepisom prawa i normom prawnym w chwili wejścia ich w życie, mającymi odpowiadać tzw. woli ustawodawcy, lecz także takie znaczenie, jakie odpowiada istniejącym w chwili stosowania prawa warunkom społecznym i gospodarczym. Skoro w rozpoznawanej sprawie wykładnia językowa, na której oparł się Sąd pierwszej instancji, nie usunęła wątpliwości interpretacyjnych omawianych norm prawnych, należało przejść do korzystania z wykładni systemowej, która opiera się na założeniu, że system prawa jest pewną logiczna zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W tym miejscu należy podkreślić, że punktem wyjścia w ramach wykładni systemowej zewnętrznej jest Konstytucja RP. (...) Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak, aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.

Choć powyższy wyrok odnosi się do kwestii nieoznakowania drogi, jako drogi płatnej, wykładnia przepisu art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., stanowiącego materialnoprawną podstawę decyzji wydanej również w niniejszym postępowaniu administracyjnym pozostaje aktualna. Zdaniem Sądu, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa, poprzez zapewnienie takiego funkcjonowania systemu poboru opłat, aby korzystający z dróg publicznych objętych obowiązkiem uiszczenia opłat, po spełnieniu warunków wynikających z przepisów ustawy o drogach publicznych oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy, w szczególności zawartych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie wnoszenia opłat elektronicznych i ich rozliczania oraz przekazywania opłat elektronicznych i kar pieniężnych na rachunek Krajowego Funduszu Drogowego (Dz.U.2011.91.524), mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku uiszczenia takiej opłaty. Innymi słowy, nieprawidłowości działania systemu poboru opłat nie powinny obciążać użytkowników dróg płatnych, a w konsekwencji nie można tych podmiotów obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną.

Z powyższych względów, Sąd nie podziela stanowiska organu, że niezależnie od ustaleń organu, co do prawidłowości działania systemu poboru opłat ewentualne nałożenie kary na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest obligatoryjne.

W tej sprawie skarżący konsekwentnie podnosił, że urządzenie viaBox zamontowane w ww. pojeździe działało nieprawidłowo, co w rzeczywistości znalazło potwierdzenie, bowiem następnego dnia po kontroli, urządzenie to zostało wymienione na nowe. Organ odwoławczy w ogóle nie zajął się tą kwestią, zaś Sądu nie przekonuje o prawidłowości działania systemu poboru opłat w dniu przedmiotowej kontroli stwierdzenie organu, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powielające fragment pisma Kapsch Telematic Services Sp. z o.o., że urządzenie pokładowe działało prawidłowo, zaś opłata elektroniczna za przejazd nie została uiszczona oraz że reklamacja miała miejsce w dniu [...] stycznia 2012 r.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że naruszenie wskazanych powyżej przepisów postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji tego organu z [...] września 2012 r., na podstawie art. 154 par. 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni opisane wyżej okoliczności wadliwości urządzenia viaBox w dniu [...] września 2012 r.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w niniejszym wyroku (v. art. 153 p.p.s.a.). O niewykonywaniu uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.