Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1240/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 7,8,77 par. 1 i 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1  pkt 1c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Magdalena Durzyńska ( spr.) Protokolant referent stażysta Wiktoria Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiecie odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] maja 2019 r. znak: [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego przejęcia z mocy prawa przez Gminę [...] własności części nieruchomości położonej [...]

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872, ze zm., dalej jako ustawa) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie z ww. przepisem nabycie własności z mocy prawa następowało jeżeli na dzień 31 grudnia 1998 r. spełnione były łącznie trzy przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu

terytorialnego;

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną;

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek

samorządu terytorialnego.

W zakresie przesłanki zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną organ wywiódł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych przed 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z ustawą z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2068, dalej jako ustawa o drogach publicznych), również w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998 r., drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której korzystać może każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych.

Uchwałą nr [...] Rady Narodowej [...] z [...] stycznia 1990 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg lokalnych miejskich i gminnych na terenie województwa [...] została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich, które na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami gminnymi.

W dalszej kolejności organ wskazał, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w tej dacie, zaś zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 274/12 o przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga stan jej urządzenia na dzień 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej, gdzie w przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego, a więc jezdnie z poboczami, zatokami, ciągami dla pieszych, rowami odwadniającymi i pasem izolacyjnym.

Minister przywołał opracowanie geodezyjne z [...] października 2017 r. sporządzone przez geodetę uprawnionego H. S., z którego wynika, że 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] nie była zajęta pod drogę publiczną i wywiódł, że dowód ten jest wiarygodny, albowiem został sporządzony przez osobę posiadającą wiadomości specjalne z zakresu geodezji i wykonującą zawód zaufania publicznego.

W odniesieniu do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że nieruchomość była objęta liniami rozgraniczającymi ulice na dzień 31 grudnia 1998 r. organ podniósł, że okoliczność ta nie oznacza faktycznego zajęcia nieruchomości pod drogę. Organ wskazał też, że z treści decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wynika, że działka nr [...] została przeznaczona pod drogę.

W ocenie organu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że działka nr [...] była zajęta w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, stąd też nie można stwierdzić, aby przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Pismem z [...] czerwca 2019 r. skargę od powyższej decyzji złożyła Gmina [...] (dalej jako skarżąca), zarzucając jej naruszenie art. 73 ustawy i wnosząc o uchylenie jej w całości oraz decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane bez pełnego i prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, na skutek czego nie doszło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Gdy chodzi o stan prawny, minister prawidłowo wskazał przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 ustawy, wobec tego Sąd podziela wywody organu w tym zakresie i przyjmuje je jako własne. Niewystarczające w sprawie okazało się jednak postępowanie dowodowe i ustalenia poczynione na jego podstawie. Organ oparł swoją decyzje na ustaleniach, które nie wynikają w sposób oczywisty z akt sprawy a co do pewnych elementów pozostają wewnętrznie sprzeczne.

Organy obu instancji jako dowód w sprawie powołały opracowanie sporządzone przez geodetę uprawnionego H. S.. Mama jest istotnym elementem materiału dowodowego, w pierwszej kolejności należy ustalić jednak w oparciu o jakie ustalenia faktyczne została ona sporządzona, a tego w sprawie ewidentnie zabrakło. Analiza przedłożonego opracowania geodezyjnego prowadzi do wniosku, że nie może być ono jedynym dowodem na okoliczność czy przedmiotowa nieruchomość była 31 grudnia 1998 r. faktycznie zajęta pod drogę publiczną, zwłaszcza że geodeta doszła do swojej konkluzji głównie na podstawie badania dokumentów powstałych po 31 grudnia 1998 r. Materiałami sprzed tej daty jest wpis w księdze wieczystej oraz archiwalny wypis z rejestru gruntów. Badanie księgi wieczystej ujawniło, że na datę istotną w sprawie działka nr [...] - z której następnie wydzielono działkę nr [...] – była własnością Spółdzielni Mieszkaniowej [...], która nabyła ją aktem notarialnym z [...] grudnia 1998 r. - co nie było w niniejszej sprawie kwestionowane. Sam fakt, że według wypisu z rejestru gruntu na dzień [...] grudnia 1998 r. działka nr [...] była oznaczona jako użytek B (tereny mieszkalne) nie może przesądzać o tym, że jej część – później wyodrębniona jako działka nr [...] nie była w tym czasie faktycznie zajęta pod drogę publiczną – zwłaszcza jeśli się uwzględni, że następnie ww Spółdzielnia wystąpiła o pozwolenie na budowę osiedla [...]. Z akt wynika także, że ulica taka była w istotnej z punktu widzenia omawianej regulacji dacie – droga publiczną (a poprzednio miejską).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ przyjął, że działka nr [...] została przeznaczona pod drogę dopiero w 2012r. Wskazał, że wynika to z decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] maja 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Organ nie uwzględnił jednak, ze wg treści ww. decyzji działka ta została objęta inwestycją polegającą na rozbudowie ulicy [...], która polegała na budowie nowej nawierzchni jezdni, budowie i przebudowie zjazdów i chodników, przebudowie odwodnienia, usunięciu kolizji z sieciami wod-kan, telekomunikacyjną, energetyczną i gazową, przebudowie dróg innej kategorii, przebudowie istniejącego uzbrojenia terenu oraz przesunięciu ogrodzeń. Powyższe wskazuje, że inwestycja na którą udzielono zezwolenia nie polegała na budowie nowej drogi, ale na przebudowie drogi już istniejącej, a zatem decyzja ta nie może stanowić dowodu na okoliczność, że część działki nr [...] nie była faktycznie zajęta pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. choć nie oznacza to, iż działka [...] była pod nią zajęta w całości. Tego organ w ogóle nie wyjaśnił a z akt sprawy nie wynika na czym oparł swoje tezy.

W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie Zarządu Dróg i Transportu [...] z [...] grudnia 2014 r. oraz zaświadczenie nr [...] z [...] grudnia 2014 r. z których wynika, że na dzień 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną, tj. ulicę [...], która jako droga publiczna była objęta całorocznym utrzymaniem, remontami i bieżącymi naprawami nawierzchni oraz pracami porządkowymi, w tym odśnieżaniem, stosownie do wymogów określonych w art. 20 ustawy o drogach publicznych. Pisma te stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa), a więc stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Powyższe prowadzi do wniosku, że materiał dowodowy zebrany w sprawie pozostaje niejednolity gdy chodzi o możliwość wyciągania z niego wniosków a w wobec tego organy nie wyjaśniły zaistniałych w sprawie rozbieżności. Na tym etapie postępowania Sąd w żadnej mierze nie przesądza wyniku sprawy, wskazuje jedynie, że postępowanie dowodowe należy uzupełnić ( stosując w tym zakresie wszelkie możliwe środki dowodowe) i wyjaśnić jaki był przebieg [...] z końcem 1998r. i jak przebiegała linia jej rozbudowy w latach późniejszych. Okoliczność, że działka [...] została wydzielona dopiero przy realizacji opisanej wyżej inwestycji drogowej w 2012r. nie przesadza, że teren nią objęty nie stanowił części drogi już istniejącej w dniu 1 stycznia 1999r. Wobec tego organ przedwcześnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy. Tym samym zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W sposób oczywisty naruszono też art. 107 § 3 kpa – gdy chodzi o analizę i wnioski z postępowania dowodowego.

Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni stanowisko Sądu zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu i przeprowadzi prawidłowo postępowanie dowodowe w celu ustalenia czy w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 73 ust. 1 ustawy, a do istniejących rozbieżności ustosunkuje się w uzasadnieniu decyzji stosownie do treści art. 107 § 3 kpa. Ustalenia swoje organ winien oprzeć na konfiguracji drogi istniejącej w 1998r. w odniesieniu do działki [...].