Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 68/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: par. 1 ust. 2-4, par. 8, par. 12 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 3, art. 4 ust. 1 i 3, art. 16
journal: Dz.U. 2004 nr 93 poz 898
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na [...] rok w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. działając na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), § 11 ust. 1, § 9, § 13 ust. 1 pkt 2 załącznika nr 1 rozdz. II oraz załącznika nr 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174 poz. 1809 ze zm.), ust. 1.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1997 ze zm.) w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. Nr 93, poz. 898 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej w skrócie "k.p.a.") – po rozpatrzeniu wniosku B. G. o przyznane płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego i poprawy dobrostanu zwierząt za rok [...] – orzekł o przyznaniu B. G. płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości [...] zł., w tym: z tytułu realizacji wariantu POlb półnaturalne łąki dwukośne do powierzchni [...] ha, z tytułu realizacji wariantu S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni [...] ha, S02d01 uprawy sadownicze w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) do powierzchni [...] ha oraz S02d02 uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) do powierzchni [...] ha.

W uzasadnieniu organ przedstawił przebieg postępowania, stwierdzając, na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów, że spełnia ona warunki określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Wyjaśnił, że płatność za rok [...] naliczono producentowi zgodnie z § 8 i załącznikiem nr 4 do ww. rozporządzenia oraz przedstawił szczegółowy sposób naliczenia płatności w ramach poszczególnych pakietów zadeklarowanych we wniosku o płatność.

B. G. od powyższej decyzji wniosła odwołanie kwestionując ją w części dotyczącej naliczenia płatności do pakietu rolnictwo ekologiczne. Zdaniem skarżącej w tym pakiecie płatność powinna być wyliczona dla trwałych użytków zielonych bez certyfikatu zgodności na pow. [...] ha, dla upraw sadowniczych w tym jagodowych bez certyfikatu zgodności na pow. [...] ha, a nie jak przyjęto w decyzji - trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności na pow. [...] ha, uprawy sadownicze w tym jagodowe z certyfikatem zgodności na pow. [...] ha. Podniosła, że w momencie składania pierwotnego wniosku nie posiadała jeszcze certyfikatu, zatem wskazywała w nim na realizację pakietu S02b01 (wariant trwałe użytki zielone bez certyfikatu)oraz S02d01 (wariant uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu). Certyfikat otrzymała dopiero w [...] r. Skarżąca wyjaśniła, że pracownicy organu wymusili na niej zmianę wniosku, nakazując jej wnosić o dopłaty do powyższych pakietów z certyfikatem. Pracownicy organu zastrzegli bowiem, że w razie odmowy nie otrzyma płatności.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że B. G. w dniu [...] r. złożyła do organu pierwszej instancji tzw. wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok [...]. Wniosek ten obejmował:

1. pakiet " Utrzymanie łąk ekstensywnych" realizowany jako wariant "Półnaturalne łąki dwukośne" (POlb) na powierzchni [...] ha,

2. pakiet"Rolnictwo ekologiczne" realizowany w ramach wariantów: trwałe użytki zielone bez certyfikatu zgodności (S02b01) realizowany na obszarze [...] ha oraz uprawy sadownicze w tym jagodowe bez certyfikatu zgodności (S02d01) na obszarze [...] ha.

Producent zadeklarował również, że wnioskuje o podwyższoną płatność z tytułu realizacji pakietów na obszarze NATURA 2000.

Organ zaznaczył, że wnioskodawczyni składała korekty wniosku, w tym w dniu [...] r. strona złożyła do BP ARiMR w O. zmianę do wniosku, która zawierała następującą deklarację:

1. Pakiet rolnictwo ekologiczne realizowany w wariantach: S02b02 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha, wnioskowana kwota [...] zł, S02d01 uprawy sadownicze, w tym jagodowe (bez certyfikatu zgodności) na obszarze [...] ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł oraz S02d02 uprawy sadownicze, w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł.

2. Pakiet utrzymanie łąk ekstensywnych - wariant POlb półnaturalne łąki dwukośne na obszarze [...] ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł.

Organ wskazał, że skarżąca wyjaśniła, iż w dniu składania wniosku na rok [...] nie posiadała certyfikatu, a JC przesłała jej ten dokument dopiero w [...] r., dlatego wnosi o niekaranie jej odmową płatności za niewypełnienie obowiązków przez Jednostkę Certyfikującą (JC).

Rozstrzygając sprawę organ odwoławczy wskazał, że zapisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku Nr 174, poz. 1809 ze zm.) nie uzależniły wysokości stawki podstawowej od czasu w jakim gospodarstwo pozostaje w okresie przestawiania i jedynym kryterium zastosowania określonej stawki jest to, czy dana uprawa prowadzona jest z certyfikatem zgodności czy też nie. Organ wskazał na zapis ppkt 1.1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. i podkreślił, że wyjaśnieniu podlega kwestia faktycznego okresu przestawiania dla spornej części gospodarstwa ekologicznego. W opinii organu okres konwersji określony w ppkt 1.1 załącznika nr 1 nie należy rozumieć jako okres minimalny, który może trwać w nieskończoność, bowiem świadczy o tym brzmienie ppkt 1.3 w/w załącznika, który stanowi, iż organ kontrolny lub jednostka kontrolna może, za zgodą właściwego organu, podjąć w niektórych przypadkach decyzje o przedłużeniu okresu przestawiania poza okres określony w ppkt 1.1 ze względu na wcześniejszy sposób wykorzystywania działek rolniczych. W opinii organu zgodnie z omawianymi regulacjami, gdy na deklarowanych przez beneficjenta działkach do dnia jego zgłoszenia zgodnie z art. 8 rozporządzenia Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. prowadzona była konwencjonalna produkcja rolna to musi upłynąć okres co najmniej dwóch lat (w przypadku łąk) aby uzyskany z nich plon mógł otrzymać certyfikat, jednakże tylko w uzasadnionych przypadkach można dwuletni okres konwersji wydłużyć decyzją jednostki kontrolnej po uzyskaniu zgody właściwego organu. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Organ wskazał, że strona uzyskała certyfikat w wyniku pozytywnej kontroli wykonanej w dniu [...] r. przez JC "A" Sp. z o.o. Certyfikat ten o nr: [...] został wydany w dniu [...] r. a jego okres ważności określony został od [...] r. do [...] r. Wysłano go stronie w dniu [...] r. a zatem faktycznie w dniu złożenia wniosku strona nie posiadała certyfikatu jednakże była zobowiązana powiadomić na piśmie Kierownika BP ARiMR o fakcie jego uzyskania, zgodnie z pouczeniem zawartym na ostatniej stronie wniosku w sekcji XI, które strona podpisała. W opinii organu fakt, iż dokument ten został stronie przesłany przez JC dopiero w [...] r. w omawianym przypadku nie ma znaczenia, ponieważ otrzymanie Certyfikatu leży w interesie strony i w momencie nie wywiązania się JC z obowiązku jego dostarczenia to strona winna się zwrócić o jego wydanie, a okoliczność, że strona dokonała sprzedaży plonów jako niecertyfikowane nie wynika z tego, iż producent nie posiadał uprawnień do posługiwania się takim dokumentem, ale z tego iż nie dochował wszelkiej staranności aby go fizycznie otrzymać. Organ odwoławczy podkreślił, że sprzedaż produktów rolnych jako certyfikowane jest prawem a nie obowiązkiem strony. Co więcej, płatność rolnośrodowiskowa przyznawana jest również w przypadku, gdy nie jest uzyskiwany żaden plon. Natomiast fakt, że strona nie posiadała fizycznie certyfikatu jako dokumentu, jest w niniejszej sprawie bez znaczenia, bowiem sam fakt, iż gospodarstwo strony pozytywnie przeszło kontrolę z JC wykonaną w [...] r., co sfinalizowano wydaniem stosownego certyfikatu oznacza, iż w roku [...] strona uprawniona jest do uzyskania płatności za pakiet "rolnictwo ekologiczne" według stawki "z certyfikatem"

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem B. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie decyzji, zarzucając organowi drugiej instancji, że błędnie przyjął, iż pomimo niewydania (niedoręczenia) producentowi rolnemu certyfikatu, po upływie dwóch lat okresu przestawienia rolnik nabywa uprawnienia do prowadzenia działalności rolniczej z certyfikatem zgodności. W opinii skarżącej producent rolny może oznaczać swoją produkcję jako ekologiczną wyłącznie , kiedy fizycznie posiada certyfikat. Skarżąca wskazała, że organ odwoławczy nałożył na stronę bez żadnej podstawy prawnej obowiązek zwracania się do (ponaglania) JC o fizyczne wydanie wystawionego certyfikatu. Podniesiono też zarzut podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie zapisów dokumentów wytworzonych przez jednostkę certyfikującą, która nie jest uprawniona do orzekania oraz na podstawie wniosku strony, którego zmiana została wymuszona. W uzasadnieniu skargi strona podkreślała, że w dacie pierwotnego wniosku zawarta w nim deklaracja, była zgodna ze stanem faktycznym i prawnym, gdyż w tym czasie nie posiadała certyfikatu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy przyjął następujące stanowisko:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, Nr 1270 z późn. zm.- zwanej dalej p.p.s.a.).

Dokonując wskazanej kontroli należało więc mieć na względzie, że działania organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania i podejmowania orzeczeń, podporządkowane są przede wszystkim zasadzie praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym - podejmowanej przez organ administracji publicznej w ramach przyznanych kompetencji – czynności orzeczniczej

Stanowisko organu prowadzącego postępowanie – po przeprowadzeniu koniecznych czynności procesowych - winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zadaniem uzasadnienia stanowiącego integralny składnik decyzji jest bowiem wyjaśnienie jej dyspozytywnej części jaką jest rozstrzygnięcie (tak NSA w wyroku z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Nie wykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadmniastracyjnym. W wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635 NSA stwierdził, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji podjęto na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. 229, poz. 2273 ze zm.). Na mocy delegacji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 przywołanej ustawy, Rada Ministrów uchwaliła rozporządzenie z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) - zwane dalej rozporządzeniem z dnia 20 lipca 2004 r. W § 1 ust. 2 tego aktu wskazano, że objęta nim pomoc, zwana "płatnością rolnośrodowiskową", udzielana jest w ramach wymienionych w nim pakietów obejmujących, między innymi, pakiet rolnictwo ekologiczne i pakiet utrzymania łąk ekstensywnych. Pakiety mogą dzielić się na warianty a w ramach pakietów lub wariantów wyodrębnia się zadania. Zadania te realizowane są w cyklu rocznym (§1 ust. 3 i 4). Omawiany akt stanowi również, że płatność rolnośrodowiskowa udzielana jest producentowi rolnemu, który prowadzi działalność w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, określonych we wskazanych w tym akcie przepisach wspólnotowych oraz do realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Spór jaki zawisł w niniejszej sprawie sprowadza się w zasadzie do ustalenia, czy organy przy ustalaniu płatności rolnośrodowiskowej prawidłowo przyjęły, że strona skarżąca w roku [...] r. realizowała na pow. [...] ha pakiet rolnictwo ekologiczne w wariancie trwałe użytki zielone, a na powierzchni [...] ha wariant uprawy sadownicze w tym jagodowe z certyfikatem zgodności, czy też powinny były przyjąć te warianty bez certyfikatu zgodności.

Zasygnalizowany problem wymaga odwołania się do tematyki produkcji ekologicznej produktów rolnych (rolnictwa ekologicznego), która uregulowana została zarówno w przepisach prawa wspólnotowego jak i w przepisach prawa krajowego. Przede wszystkim chodzi o rozporządzenie Rady (EWG) nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.U. UE. L 91.198.1 ze zm.) oraz o ustawę z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. Nr 93, poz. 898 ze zm.).

Pierwszy z wymienionych aktów prawnych normuje kwestie związane z produkcją, przygotowaniem, wprowadzaniem do obrotu, etykietowaniem i kontrolą produktów określanych mianem "ekologicznych". Są to produkty rolne i środki spożywcze wprowadzane do obrotu z oznaczeniami deklarującymi lub sugerującymi, że produkty pochodzą z produkcji ekologicznej lub produkowane są bez użycia syntetycznych chemikaliów. Zauważyć należy, że produkcja ekologiczna pociąga za sobą znaczne ograniczenie w stosowaniu nawozów i pestycydów mogących niekorzystnie oddziaływać na środowisko lub prowadzić do obecności ich pozostałości w produktach rolnych. Przywołane rozporządzenie określa więc zasady jakie powinny być spełnione dla uznania, że produkt powstał przy wykorzystaniu metod produkcji ekologicznej, które szczegółowo określone zostały w art. 6 tego aktu i dodatkowo - w przypadku gospodarstwa - w załączniku nr I do wymienionego rozporządzenia "Zasady produkcji ekologicznej na poziomie gospodarstwa".

W myśl art. 8 ust. 1 i art. 9 omawianego aktu, każdy podmiot gospodarczy produkujący, przygotowujący, przechowujący lub przywożący z państw trzecich produkty uzyskane w wyniku stosowania metod produkcji ekologicznej do celów dalszego obrotu nimi lub wprowadzający te produkty na rynek, zgłasza tą działalność właściwym organom Państwa Członkowskiego, w którym prowadzi się tą działalność i poddaje swoją działalność procedurze kontroli. Państwa Członkowskie tworzą bowiem system kontroli wykonywany przez jeden lub więcej wyznaczonych organów kontroli i/lub zatwierdzonych podmiotów prywatnych, którym podlegają określone wyżej podmioty gospodarcze. Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, która jest członkiem Unii Europejskiej od dnia 1 maja 2004 r., takimi organami i jednostkami organizacyjnymi właściwymi w sprawach kontroli i certyfikacji w rolnictwie ekologicznym w rozumieniu art. 3 ustawy o rolnictwie ekologicznym są: 1) minister właściwy do spraw rolnictwa - upoważniający jednostki certyfikujące, akredytowane w zakresie rolnictwa ekologicznego, zgodnie z Polską Normą PN-EN 45011 "Wymagania ogólne dotyczące działania jednostek prowadzących systemy certyfikacji wyrobów", zwane dalej "jednostkami certyfikującymi" lub "JC:", do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów potwierdzających, że płody rolne nieprzetworzone oraz produkty z nich powstałe, w tym także zwierzęta oraz produkty i przetwory pochodzenia zwierzęcego, zostały wyprodukowane lub przetworzone zgodnie z powołanym na wstępie rozważań rozporządzeniem, zwanych dalej "certyfikatami zgodności"; 2) Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych; 3) upoważnione jednostki certyfikujące przeprowadzające kontrole oraz wydające i cofające certyfikaty zgodności.

Zgodnie z art. 6 ustawy o rolnictwie ekologicznym, producent zamierzający podjąć działalność w zakresie rolnictwa ekologicznego zgłasza zamiar prowadzenia takiej działalności wybranej upoważnionej jednostce certyfikującej i wojewódzkiemu inspektorowi jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych. Powyższa reguła odpowiada też art. 8 i 9 rozporządzenia Rady EWG nr 2092/91/EWG. Według zaś pkt 1.1. załącznika nr I do tego rozporządzenia, najwcześniej z datą zgłoszenia i poddania się kontroli rozpoczyna się okres konwersji (przestawiania), w którym na działkach musiały być zwyczajowo stosowane zasady określone w art. 6 ust. 1 lit. a, b, d oraz w przywołanym załączniku. Okres konwersji wynosi przynajmniej dwa lata przed wysiewem lub w przypadku łąki, co najmniej dwa lata przed jej wykorzystaniem jako paszy z rolnictwa ekologicznego. Z przywołanych przepisów wynika zatem, że w podanych przypadkach okres przestawiania gospodarstwa to minimalny okres dwóch lat (który może być przedłużony za zgodą właściwego organu). W okresie tym producent pomimo tego, że już stosuje metody produkcji ekologicznej, nie może płodów w tym czasie uzyskanych sygnować i sprzedawać jako produkty ekologiczne.

Prowadząc produkcję w zakresie rolnictwa ekologicznego rolnik może ubiegać się o przyznanie pomocy w formie płatności rolnośrodowiskowej. Płatność taka naliczana jest corocznie, przy czym w każdym kolejnym roku wymagany jest wniosek producenta. Według § 8 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku kalendarzowym ustalana jest, między innymi, jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i deklarowanej przez producenta powierzchni działek rolnych (ust. 1 pkt 1). Z kolei wysokość stawek płatności, stanowiących stawki podstawowe, określa załącznik nr 4 do tego aktu (ust. 4), z którego wynika między innymi, że w pakiecie: rolnictwo ekologiczne – kod S02 (deklarowanym również przez skarżącą) wysokość stawek przy poszczególnych wariantach, w tym także wariancie trwałe użytki zielone, została zróżnicowana w zależności od tego czy uprawom i użytkom został przyznany certyfikat zgodności czy też nie. Z przedstawionych przepisów wynika zatem, że płatność rolnośrodowiskową producent uzyskuje również w okresie przed uzyskaniem certyfikatu zgodności, który niewątpliwie obejmuje okres przestawiania.

Zauważyć jednakże należy, że analiza przepisów rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. oraz załącznika nr 4 do tego rozporządzenia, stanowiących podstawę do przyznania i naliczenia płatności rolnośrodowiskowej wskazuje, że w okresie tym prawodawca nie uzależnił wysokości stawki podstawowej od czasu w jakim gospodarstwo pozostaje w okresie przestawiania, a jedynym kryterium zastosowania danej stawki jest to, czy dana uprawa lub użytek prowadzone (produkowane) są z certyfikatem zgodności, czy też nie. Zróżnicowanie dokonane zostało w taki sposób, że przyznanie certyfikatu powoduje zastosowanie stawki w niższej wysokości od stawki przewidzianej dla uprawy lub użytku uzyskanego bez certyfikatu (a więc niewątpliwie również podczas przestawiania gospodarstwa na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi). Zróżnicowanie to ma więc na celu zrekompensowanie rolnikowi kosztów, które musi ponieść w okresie przestawiania gospodarstwa, przy jednoczesnym braku możliwości zbywania w tym czasie uzyskiwanych płodów rolnych jako produktów ekologicznych (celowe podkreślenie Sądu).

Jak wynika z akt sprawy wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok [...] B. G. złożyła w dniu [...] r. W [...] r. została przeprowadzona inspekcja gospodarstwa rolnego skarżącej w celu ustalenia zgodności z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi. W wyniku przeprowadzonej pozytywnej kontroli, w dniu [...] r. został przyznany dla gospodarstwa B. G. certyfikat zgodności (data ważności certyfikatu obejmowała okres od dnia [...] r. do [...] r.). Certyfikat został przesłany skarżącej listem zwykłym w dniu [...] r. Natomiast stosownie do przepisu § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r., przyznanie w drodze decyzji administracyjnej płatności rolnośrodowiskowej następuje na wniosek producenta rolnego, do którego powinien on dołączyć, w przypadku realizacji pakietu rolnictwa ekologicznego m.in. kopię certyfikatu zgodności wymaganego przepisami o rolnictwie ekologicznym albo dokument poświadczający, że gospodarstwo rolne znajduje się w okresie przestawienia na produkcję rolniczą metodami ekologicznymi, albo dokument poświadczający, że gospodarstwo rolne jest objęte planem kontroli, wydawane przez upoważnioną jednostkę certyfikującą. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca B. G. w dniu [...] r., to jest w dniu kiedy złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie posiadała certyfikatu zgodności. Niespornym jest też, że Jednostka Certyfikująca wysłała przedmiotowy certyfikat przesyłką zwykłą skarżącej w dniu [...] r. Na marginesie rozważań Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych (k.16) znajduje się notatka służbowa podpisana przez inspektora ARiMR Biura Powiatowego w O. K. Z., z której wynika, że w dniu [...] r. przeprowadzona została rozmowa z pracownikiem Jednostki Certyfikującej "A" w Z., zgodnie z którą, certyfikat zgodności został wystawiony dla gospodarstwa skarżącej w dniu [...] r. i był wysłany listem zwykłym do B. G.

W tym miejscu uzasadnienia należy przywołać art. 4 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym, zgodnie z którym jednostka certyfikująca, w celu upoważnienia jej do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów zgodności występuje z wnioskiem do ministra właściwego do spraw rolnictwa. Minister właściwy do spraw rolnictwa w drodze decyzji, upoważnia jednostkę certyfikującą do przeprowadzania kontroli oraz wydawania i cofania certyfikatów zgodności, jeżeli spełnia ona wymagania określone w rozporządzeniu o którym mowa w art. 1 pkt. 1. Przywołując powyższe przepisy stwierdzić należy, że ustawodawca nałożył na jednostki certyfikujące między innymi obowiązek wydawania certyfikatów zgodności. Obowiązkiem tym nie obciążono producentów, ale wyłącznie jednostki certyfikujące, upoważniane na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw rolnictwa (art.4 ust.3 ustawy). Nie znajduje więc uzasadnienia w przepisach prawa zobowiązanie producenta rolnego do zadbania o to, aby jednostka certyfikująca, działająca niejako z polecenia i w imieniu organów administracji dostarczyła wymagany prawem certyfikat w terminie. Obywatel nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań i zaniedbań podmiotów wyznaczonych przez organy państwa do realizacji zadań zleconych ustawą. Certyfikat zgodności jest pewnego rodzaju świadectwem, które umożliwia identyfikację producenta rolnego, rodzaju asortymentu, produktów , okresu ważności – jest to dokument od posiadania, którego uzależnione są określone uprawnienia. Za taką interpretacją przemawia treść art. 16 ustawy z 20 kwietnia 2004 r., zgodnie którym producenci rolni, którzy w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy wytwarzają produkty rolnictwa ekologicznego i posiadają ważny certyfikat zgodności wydany przez upoważnione jednostki certyfikujące na podstawie przepisów dotychczasowych, mogą wprowadzać te produkty do obrotu jako produkty rolnictwa ekologicznego do dnia upływu ważności certyfikatu. Z brzmienia przywołanego przepisu widać, że ustawodawca skuteczność certyfikatu wiąże z jego posiadaniem przez producenta rolnego. Certyfikat zgodności jest dowodem na to, że producent, który się nim legitymuje spełnia wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym określone w rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania tych produktów i środków spożywczych. Obowiązkiem jednostek certyfikujących jest więc wydanie (wydawanie i doręczenie) certyfikatów zgodności producentom rolnym, którzy podlegają ich kontroli. Z tego powodu nie można przyjąć, że wydanie certyfikatu zgodności nastąpiło w dniu jego wystawienia. Natomiast zupełnie niezrozumiałe jest w opinii Sądu oświadczenie organu drugiej instancji, że strona uzyskała certyfikat zgodności już w dniu [...] r. w wyniku pozytywnej kontroli przeprowadzonej przez JC. Błędnym jest też nałożenie przez organu odwoławczy na stronę obowiązku zweryfikowania wniosku o płatności w dacie wystawienia certyfikatu przez JC tj. w dniu [...] r., przy jednoczesnym przyjęciu za bezsporne, że skarżąca fizycznie otrzymała certyfikat dopiero w [...] r.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku.

W związku z powyższym, mając na uwadze cel płatności rolnośrodowiskowych w pakiecie – rolnictwo ekologiczne, którym jest umożliwienie producentowi rolnemu przestawienia produkcji rolniczej i w efekcie sprzedaż płodów rolnych opatrzonych certyfikatem zgodności, jako produktów ekologicznych, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I wyroku, punkt II wyroku znajduje oparcie w przepisie art. 152 p.p.s.a. natomiast rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.