Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SAB/Gl 66/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
659
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  42 d
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia NSA Tadeusz Michalik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 2 sierpnia 2016 r. M.C., reprezentowana przez opiekuna prawnego – B.G., złożyła wniosek o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, domagając się zwrotu kwoty 3.674,92 zł za świadczenie udzielone w Republice Czeskiej w dniu 9 maja 2016 r. Do wyżej wymienionego wniosku dołączono: dwie faktury wystawione przez "A" s.r.o. z siedzibą w M., opis leczenia wraz z jego tłumaczeniem na język polski, poświadczoną notarialnie kopię orzeczenia z dnia 2 lipca 2003 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. zaliczającego M.C. do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz poświadczoną notarialnie kopię zaświadczenia Sądu Rejonowego w B. sygn. akt o ustanowieniu B.G. opiekunem dla całkowicie ubezwłasnowolnionej M.C.

Pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. zawiadomił B.G. o wszczęciu postępowania administracyjnego.

Następnie organ pismem z dnia 18 sierpnia 2016 r. wezwał B.G., w terminie 14 dni, do uzupełnienia załączonej do powyższego wniosku dokumentacji medycznej dotyczącej obszarów, w jakich wykonane zostały świadczenia stomatologiczne o czytelny podpis lekarza wykonującego przedmiotowe świadczenia (imię, nazwisko oraz zawód medyczny).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 24 sierpnia 2016 r. wpłynęło do siedziby organu, niepodpisane pismo z dnia 24 sierpnia 2016 r., do którego dołączono opis leczenia wraz z tłumaczeniem na język polski podpisany przez M.M. – Registrátor pro Medical.

Następnie pismem z dnia 3 października 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. poinformował B.G., że ze względu na charakter sprawy termin na rozpatrzenie wniosku określony w art. 42d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych został przedłużony do dnia 4 listopada 2016 r.

Organ pismem z dnia 17 października 2016 r. wezwał B.G., w terminie 14 dni, do uzupełnienia załączonej do powyższego wniosku dokumentacji medycznej poprzez nadesłanie oryginału lub kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem:

– opisu wstępnego badania stomatologicznego, jakie zostało u M.C. przeprowadzone na terenie Czech, w szczególności określenie status zębowego, diagramu i opisu stanu higieny jamy ustnej,

– dokumentacji z wykonanych procedur medycznych wg ICD 9 wraz z umiejscowieniem obszarów wykonanych świadczeń, przykładowo z podaniem numeru zęba oraz postawionych rozpoznań wg ICD 10.

Jednocześnie poinformowano, że dokumentacja powinna być autoryzowana przez lekarza wykonującego świadczenia, z podaniem jego imienia, nazwiska i prawa do wykonywania zawodu a zarazem wyjaśniono, iż uzupełnienie dokumentacji jest niezbędne w celu wykonania prawidłowej wyceny udzielonych świadczeń.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 27 października 2016 r. wpłynęło do siedziby organu, niepodpisane pismo datowane na 28 października 2016 r., do którego dołączono kartę choroby pacjenta – M.C., stanowiącą wydruk z programu ©ProDentis futura, który został potwierdzony przez dr A.P.

Następnie pismem z dnia 2 listopada 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. poinformował B.G., że ze względu na charakter sprawy termin na rozpatrzenie wniosku określony w art. 42d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych został przedłużony do dnia 2 grudnia 2016 r.

Organ pismem z dnia 14 listopada 2016 r. zwrócił się do Kancelář zdravotního pojištění w Czechach o potwierdzenie, czy dr A.P., udzielająca świadczeń stomatologicznych w znieczuleniu ogólnym w placówce "A" s.r.o., posiada prawo do wykonywania zawodu na terenie Czech. Równocześnie organ wskazał, iż na podstawie złożonych dokumentów nie ma możliwości zweryfikowania kwalifikacji osoby udzielającej świadczeń medycznych.

Pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. poinformował B.G., że ze względu na charakter sprawy termin na rozpatrzenie wniosku określony w art. 42d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych został przedłużony do dnia 29 grudnia 2016 r.

W odpowiedzi Česká Stomatologická Komora pismem z dnia 7 grudnia 2016 r., które wpłynęło do siedziby organu w dniu 15 grudnia 2016 r., wyjaśniła, że stomatolog dr A.P. posiadała prawo do wykonywania zawodu na terenie Czech w okresie od 20 września 2015 r. do 20 września 2016 r.

Natomiast w dniu 14 grudnia 2016 r. M.C., reprezentowana przez adwokata R.R., złożyła zażalenie z dnia 7 grudnia 2016 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie rozpoznania jej wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, iż wszelkie braki w dokumentacji zostały uzupełnione w terminie a zatem zdaniem pełnomocnika "decyzja powinna zostać wydana w terminie 60 dni od złożenia wniosku z uwzględnieniem kilkudniowego zawieszenia tego terminu z powodu wezwania z dnia 18 sierpnia 2016 r."

Ponadto w ocenie pełnomocnika stopień skomplikowania sprawy, ani pod względem prawnym, ani też medycznym nie uzasadnia przedłużenia terminu do wydania decyzji.

W międzyczasie pismem z dnia 28 grudnia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. poinformował B.G., że ze względu na charakter sprawy termin na rozpatrzenie wniosku wskazany w art. 42d ustawy zostaje przedłużony do dnia 27 stycznia 2017 r.

Równocześnie Centrala NFZ w Warszawie w związku z wniesieniem zażalenia zwróciła się w piśmie z dnia 23 grudnia 2016 r. do organu o zajęcie stanowiska w kwestii zarzutów oraz o przekazanie akt sprawy potwierdzonych za zgodność z oryginałem.

Organ wraz pismem z dnia 4 stycznia 2017r. zawierającym stanowisko w sprawie zarzutów przekazał do Centrali NFZ akta sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia uznał powyższe zażalenie za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że skoro Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. skierował zapytanie do Kancelář zdravotního pojištění w Czechach, czyli podmiotu, który zgodnie z informacją umieszczoną na oficjalnym portalu Unii Europejskiej (Europa.eu), pełni funkcję czeskiego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, to termin załatwienia sprawy powinien zostać określony na podstawie art. 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Następnie wskazał, iż w dniu 2 sierpnia 2016 r. wszczęto postępowanie w sprawie zwrotu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, będących świadczeniami gwarantowanymi, udzielonych na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Tym samym decyzja w sprawie tego wniosku powinna zostać wydana do dnia 2 lutego 2017 r. Prezes NFZ stwierdził, że zażalenie pełnomocnika strony wpłynęło do Centrali Funduszu w dniu 14 grudnia 2016 r., a zatem przed upływem terminu na wydanie decyzji. Z przekazanych akt nie wynika, aby organ do dnia 4 stycznia 2017 r. wydał decyzję. Prezes NFZ wskazał, że nie można mówić o niezałatwieniu sprawy w terminie, gdyż zwrócił się on do organu w piśmie z dnia 20 grudnia 2016 r. o przekazanie akt sprawy. Podniósł, że organ podejmował czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego. W przypadku kosztów, o których mowa w art. 42b ustawy o świadczeniach, NFZ ustala na podstawie przedstawionej dokumentacji świadczenia zbliżone do świadczenia udzielonego w innym państwie członkowskim UE spośród świadczeń finansowanych przez ten organ na terenie kraju. Dlatego organ niejednokrotnie wzywa wnioskodawcę do dostarczenia dokumentacji, zawierającej szczegóły, które pozwalają na ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

Prezes NFZ w konkluzji stwierdził, że organ wbrew twierdzeniom pełnomocnika podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy. W okresie od 18 sierpnia 2016 r. pismem z 17 października 2016 r. ponownie wezwał stronę do uzupełnienia dokumentacji, jak również skierował zapytanie z dnia 14 listopada 2016 r. do czeskiego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej. Termin sześciomiesięczny z art. 42d ust. 15 nie został przekroczony w chwili wpływu zażalenia pełnomocnika do Centrali NFZ.

Akta sprawy z Centrali NFZ wpłynęły do organu w dniu 30 stycznia 2017 r.

Organ pismem z dnia 25 stycznia 2017 r. poinformował B.G., że ze względu na charakter sprawy termin na rozpatrzenie wniosku określony w art. 42d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych został przedłużony do dnia 27 lutego 2017 r., a kolejnym pismem z 24 lutego 2017 r. z tych samych przyczyn przedłużył termin do 27 marca 2017 r.

Pismem z dnia 28 lutego 2017 r. M.C., reprezentowana przez adwokata R.R., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 4 k.p.a. oraz wnosząc o:

– zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia przez sąd akt organowi,

- dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga,

– zobowiązanie organu do pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej pracownika winnego niezałatwienie sprawy w terminie,

– przyznanie od organu na rzecz skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.,

– zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że organ był zobowiązany załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki i nawet w sytuacji, gdy sprawa wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego to załatwienie jej powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zatem skoro skarżąca złożyła wniosek 2 sierpnia 2016 r., to sprawa powinna zostać załatwiona do 2 października 2016 r. Następnie oświadczył, iż skoro organ nie rozpoznał sprawy w ustawowo przewidzianym terminie oraz nie dokonywał czynności zmierzających do jej zakończenia to skarżąca wniosła, w trybie art. 37 § 1 k.p.a., zażalenie do Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia na przewlekłe prowadzenie sprawy. Jednocześnie pełnomocnik stwierdził, że [...] Wojewódzki Oddział NFZ w K. do dnia sporządzenia skargi nie wydał stosownego aktu administracyjnego a zatem od dnia złożenia wniosku do chwili obecnej sprawa nie została rozpoznana. Tym samym zdaniem pełnomocnika organ naruszył art. 35 § 1 i 4, art. 8 oraz art. 12 § 1 k.p.a.

Następnie adwokat R.R. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zażaleniu, że postępowanie administracyjne toczyło się z uchybieniem ustawowych terminów. Poza tym podkreślił, iż organ miał prawo żądać przedłożenia dokumentów uzupełniających wniosek o zwrot kosztów świadczenia opieki zdrowotnej oraz miał prawo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, jednakże ze względu na stopień skomplikowania sprawy, zarówno pod względem medycznym jak i prawnym, nie można w jego ocenie usprawiedliwić nierozpoznania sprawy aż do chwili obecnej. Zdaniem pełnomocnika, uwzględniając zakres postępowania i czynności wykonywane przez organ w trakcie jego trwania, decyzja powinna zostać wydana w ubiegłym roku kalendarzowym. Dodał również, że w jego opinii niektóre wezwania organu nie miały charakteru merytorycznego, nie wnosiły niczego nowego do sprawy, a ponadto nie stanowiąc elementu koniecznego wniosku nie były niezbędne do jego rozstrzygnięcia. Następnie stwierdził, że kilkakrotne wzywanie strony o przedłożenie różnych dokumentów może być uzasadnione w wyjątkowych wypadkach, lecz co do zasady organ powinien wzywać stronę o uzupełnienie wniosku tylko raz.

Poza tym wskazał, że sam fakt zwrócenia się do punktu kontaktowego nie może usprawiedliwiać wydania decyzji aż po sześciu miesiącach od wpływu wniosku, co zresztą jeszcze nie nastąpiło, zwłaszcza gdy odpowiedź z tego punktu zostanie udzielona w odpowiednio krótkim terminie. Zdaniem pełnomocnika organ dopuścił się uchybienia dwumiesięcznemu terminowi z art. 42d ust. 14 ustawy, gdyż dwumiesięczny terminu upłynął w dniu 2 października 2016 r., a organ zwrócił się do czeskiego punktu kontaktowego dopiero 14 listopada 2016 r.

Równocześnie pełnomocnik podniósł, iż w związku z wniesionym zażaleniem nastąpiła konieczność przekazania akt sprawy jednakże jego zdaniem nie było przeszkód aby organ wykonał kopię tych akt, co umożliwiłoby równoczesne przygotowywanie projektu decyzji.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniosła o jej oddalenie. Równocześnie wskazała, iż uwzględniając specyfikę postępowania związanego z rozpatrywaniem wniosków o zwrot kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, które wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wprowadzono w zakresie terminów rozpoznawania spraw normy szczególne, odmienne od określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Owszem ustawodawca wprowadził podstawowy 30-dniowy termin, w którym decyzja powinna być wydana, liczony od dnia wszczęcia postępowania, czyli od daty doręczenia organowi żądania skarżącej jednakże pełnomocnik zastrzegła, że wniosek o zwrot powyższych kosztów musi spełniać warunki formalne, a ponadto muszą być do niego załączone określone dokumenty, bez których postępowanie nie może być wszczęte i wnioskowi nie może być nadany dalszy bieg. Następnie wyjaśniła, iż szczególne wymagania dotyczące wniosku zostały określone w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz dodała, że jeśli zajdzie konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w szczególności prowadzenia korespondencji ze świadczeniobiorcą lub inną instytucją krajową, zbierania dowodów, informacji i wyjaśnień, wydanie decyzji o zwrocie lub odmowie zwrotu kosztów powinno nastąpić w terminie 60 dni od wszczęcia postępowania. Jednakże zastrzegła, że do tego terminu nie jest wliczany ani okres upływający od dnia wezwania świadczeniobiorcy do uzupełnienia wniosku do dnia otrzymania tego uzupełnienia albo do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku, ani też okres upływający od dnia wysłania zapytania do instytucji krajowej do dnia otrzymania odpowiedzi tej instytucji. Poza tym pełnomocnik podkreśliła, iż w razie gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy udziale krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, działającego w innym niż Polska państwie członkowskim UE, termin wydania decyzji o zwrocie kosztów albo odmowie zwrotu kosztów wynosi 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Równocześnie podniosła, że gdyby pomimo upływu 6-miesięcznego terminu nie dokonano ustaleń pozwalających na jednoznaczne określenie kwoty, zwrot kosztów następuje niezwłocznie po upływie tego terminu w wysokości odpowiadającej kwocie, którą należy uznać w danym przypadku za najbardziej prawdopodobną podstawę zwrotu kosztów, zgodnie z zasadą rozstrzygania wątpliwości na korzyść świadczeniobiorcy. Następnie pełnomocnik wyjaśniła, iż skoro organ skierował zapytanie do czeskiego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej to termin załatwienia sprawy został określony zgodnie z art. 42d ust. 15 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Wobec tego zdaniem pełnomocnika nie doszło do przewlekłości postępowania administracyjnego, a ewentualne niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa albowiem organ podejmował wszelkie czynności zmierzające do załatwienia sprawy. Następnie pełnomocnik stwierdziła, że sprawa o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą charakteryzuje się tym, iż Narodowy Fundusz Zdrowia dokonuje kwalifikacji świadczenia, będącego przedmiotem wniosku o zwrot kosztów, mając jedynie do dyspozycji dokumentację medyczną i fakturę przedstawioną przez stronę. W konsekwencji powyższego, ustalenie stanu faktycznego wymaga niejednokrotnie przeprowadzenia licznych wyjaśnień. Jednocześnie wskazała, iż Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest do ustalenia świadczenia najbardziej zbliżonego pod względem medycznym do świadczenia udzielonego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, spośród świadczeń finansowanych przez organ na terenie kraju. Następnie pełnomocnik podkreśliła, że załączona do wniosku dokumentacja była niepełna i w części niejasna. Dodała również, iż nierzetelne działanie skarżącej przejawiające się chociażby w przedłożeniu niepełnej dokumentacji i kierowaniu niepodpisanych pism stanowi okoliczność przemawiającą przeciwko przyznaniu od organu na jej rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a.

Pełnomocnik organu w dniu 26 kwietnia 2017 r. przekazała do Sądu decyzję organu z dnia 20 kwietnia 2017 r., mocą której zwrócono M.C. koszty leczenia w wysokości 3.593,69 zł oraz odmówiono zwrot kosztów świadczenia co do pozostałej kwoty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 cytowanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie wyżej wymieniona kontrola, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub w pkt 4a.

Należy podkreślić, że pojęcie przewlekłości postępowania nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednakże w orzecznictwie uważa się konsekwentnie, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyroki NSA z dnia: 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12, 5 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 422/13, 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13, 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13, a także postanowienia NSA z dnia: 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12 i 6 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 1247/12 - opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym pojęcie przewlekłości postępowania będzie obejmować opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy prowadzące do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Wnioski stąd wynikające powinny być jednak każdorazowo korygowane przez charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, a także doniosłość sprawy dla strony skarżącej.

Skarga wniesiona przez M.C. reprezentowaną przez pełnomocnika dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K., polegające na nierozpoznaniu w ustawowym terminie wniosku skarżącej złożonego w dniu 2 sierpnia 2016 r. o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych za granicą.

Należy wskazać, że warunkiem wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie złożenie do organu wyższego stopnia zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania w trybie art. 37 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie tryb ten bezspornie został wyczerpany przed wniesieniem skargi, bowiem skarżąca złożyła zażalenie z dnia 7 grudnia 2016 r. do organu wyższego stopnia, tj. Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Wobec spełnienia wymogu formalnego Sąd może dokonać kontroli merytorycznej. W niniejszej sprawie prawem materialnym, na podstawie którego należy ocenić zachowanie organu jest ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1793), zwanej dalej w skrócie "ustawą". Zgodnie z art. 42a pkt 1 ustawy Fundusz finansuje koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych poza granicami kraju na zasadzie zwrotu kosztów, o którym mowa w art. 42b. Następnie art. 42b ust. 1 ustawy stanowi, że świadczeniobiorca jest uprawniony do otrzymania od Funduszu zwrotu kosztów świadczenia opieki zdrowotnej, będącego świadczeniem gwarantowanym, udzielonego na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego dalej "zwrotem kosztów". Natomiast według art. 15 ust. 2 pkt 7 ustawy świadczeniobiorcy przysługują świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia stomatologicznego. Ponadto art. 42d ust. 1 ustawy mówi, że decyzję administracyjną w sprawie zwrotu kosztów wydaje, na wniosek świadczeniobiorcy lub jego przedstawiciela ustawowego, zwany dalej "wnioskiem o zwrot kosztów", dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie zgodnie z art. 42d ust. 12 - ust. 17 oraz ust. 19 ustawy wniosek o zwrot kosztów składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wystawienia rachunku za świadczenie opieki zdrowotnej, którego dotyczy ten wniosek. W przypadku gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów nie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzję, o której mowa w ust. 1 albo 2, wydaje się w terminie 30 dni od dnia wszczęcia postępowania. Jednakże w razie gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w terminie 60 dni od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast w razie gdy postępowanie wyjaśniające wymaga uzupełnienia przez świadczeniobiorcę albo jego przedstawiciela ustawowego wniosku o zwrot kosztów lub prowadzenia korespondencji z instytucją krajową, do tego terminu nie wlicza się okresu: 1) od dnia wezwania do uzupełnienia wniosku do dnia otrzymania tego uzupełnienia przez oddział wojewódzki Funduszu albo do dnia bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku o zwrot kosztów; 2) od dnia wysłania zapytania do instytucji krajowej do dnia otrzymania przez oddział wojewódzki Funduszu odpowiedzi tej instytucji. Ponadto w razie gdy rozpatrzenie wniosku o zwrot kosztów wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przy udziale krajowego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, działającego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, zwrot kosztów albo wydanie decyzji odmawiającej zwrotu kosztów następuje w terminie 6 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jeżeli w powyższym terminie nie dokonano ustaleń pozwalających na jednoznaczne określenie kwoty zwrotu kosztów należnej świadczeniobiorcy, zwrot kosztów następuje niezwłocznie po upływie tego terminu w wysokości odpowiadającej kwocie, którą należy uznać w danym przypadku za najbardziej prawdopodobną podstawę zwrotu kosztów. W postępowaniu wątpliwości rozstrzyga się na korzyść świadczeniobiorcy. Rozpoczęcie rozpatrywania wniosków o zwrot kosztów następuje zgodnie z kolejnością wpływu do właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu. Zwrot kosztów następuje w terminie 7 dni od dnia powzięcia przez oddział wojewódzki Funduszu wiadomości o tym, że decyzja, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 42h ust. 1. Natomiast od decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługuje odwołanie do Prezesa Funduszu.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 2 sierpnia 2016 r. wpłynął do siedziby organu wniosek złożony przez B.G. o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, związanych z leczeniem stomatologicznym, udzielonych M.C. w Czechach. Następnie w dniu 18 sierpnia 2016 r. organ wezwał opiekuna skarżącej o uzupełnienie dokumentacji medycznej dołączonej do powyższego wniosku. Odpowiedź na wezwanie wpłynęła do organu w dniu 24 sierpnia 2016 r. Organ ponownie w dniu 18 października 2016 r. wezwał B.G. do uzupełnienia załączonej do wniosku dokumentacji i w dniu 27 października 2016 r. wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na to wezwanie.

Jednocześnie pismem z dnia 14 listopada 2016 r. organ zwrócił się do czeskiego punktu kontaktowego do spraw transgranicznej opieki zdrowotnej, w celu weryfikacji kwalifikacji osoby, która udzieliła skarżącej świadczeń medycznych. Odpowiedź na wyżej wymienione wezwanie wpłynęła do siedziby organu w dniu 15 grudnia 2016 r. Ponadto w dniu 14 grudnia 2016 r. do Centrali NFZ wpłynęło zażalenie pełnomocnika skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania, które prezes NFZ uznał za niezasadne postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r. Jednocześnie pismem z dnia 3 października 2016 r., 2 listopada 2016 r., 1 i 28 grudnia 2016 r., 25 stycznia 2017 r. oraz 27 lutego 2017 r. organ poinformował opiekuna skarżącej o przedłużeniu terminu do załatwienia wniosku o zwrot kosztów świadczeń opieki zdrowotnej odpowiednio do dnia 4 listopada 2016 r., 2 grudnia 2016 r., 29 grudnia 2016 r., 27 stycznia 2017 r., 27 lutego 2017 r. oraz 27 marca 2017 r.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że działania organu, pomimo, że były podejmowane w dużym odstępie czasowym, to wynikały z istoty sprawy i nie miały charakteru pozornego. Organ miał bowiem w polu widzenia konieczność uzupełnienia dokumentacji medycznej skarżącej, ustalenia faktycznego przebiegu jej leczenia stomatologicznego oraz wyjaśnienia powstałych wątpliwości i rozbieżności, które należało usunąć przed wydaniem decyzji z dnia 20 kwietnia 2017 r. Jednocześnie organ informował opiekuna skarżącej o przedłużeniu terminu do załatwienia wniosku z dnia 2 września 2016 r.

Ponadto należy wskazać, iż Sądowi jest wiadome z urzędu, na podstawie oświadczenia pełnomocnika organu złożonego do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. akt IV SAB/Gl 59/17, że długotrwałość postępowania administracyjnego wynikała z ilości spraw 321 (łącznie 8.387 spraw o wartości 80 mln zł) w zakresie usług stomatologicznych wykonywanych w jednej placówce medycznej o nazwie "A" w O. Pełnomocnik wyjaśniła, że z uwagi na wątpliwości wynikające ze złożonych wniosków, przykładowo wniosek dotyczył osoby nieżyjącej, organ złożył pół roku temu doniesienie do prokuratury jednakże do chwili obecnej nie zapadło rozstrzygnięcie. Ponadto pełnomocnik stwierdziła, iż w większości usługi medyczne dotyczyły osób ubezwłasnowolnionych, względnie o znacznym stopniu niepełnosprawności, praktycznie wszystkich mieszkańcy domów pomocy społecznej z terenu południa [...].

Zdaniem Sądu taka duża liczba wniosków o zwrot kosztów leczenia, musiała mieć wpływ na szybkość ich rozpoznawania albowiem mogła prowadzić do dezorganizacji pracy organu. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu ze skargi na przewlekłość postepowania Sąd nie dokonuje kontroli prawidłowości wydanych rozstrzygnięć, lecz bada przede wszystkim czy podejmowane czynności były niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wobec tego, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w K. nie prowadził postępowania w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej w sposób przewlekły, a zatem jego działania nie można uznać za opieszałe, niesprawne i nieskuteczne natomiast przedłużanie terminu załatwienia sprawy było uzasadnione.

Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.