Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt SA/Po 2565/92
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1993-10-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 79 ust. 1, art. 81 ust. 2
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: Nie są "nienależnymi" należności celne uiszczone przez importera towaru jeżeli następnie osoba nabywająca od niego ten towar dysponuje prawem do zwrotu cła; zwrot cła następuje bez odsetek, o których mowa w art. 81 ust. 2 w związku z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.

TEZY

Nie są "nienależnymi" należności celne uiszczone przez importera towaru jeżeli następnie osoba nabywająca od niego ten towar dysponuje prawem do zwrotu cła; zwrot cła następuje bez odsetek, o których mowa w art. 81 ust. 2 w związku z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.


UZASADNIENIE

Spółka z o.o. zgłosiła do odprawy celnej sprowadzone przez nią z zagranicy dwa samochody marki "OPEL ASTRA".

Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył importerowi tj. wymienionej wyżej Spółce cło za sprowadzone pojazdy.

14.3.1992 r. T.D. kupił w Spółce jeden z samochodów marki "OPEL ASTRA" odprawionych w dniu 12.3.1992 r. Kupujący zwrócił się do Urzędu Celnego o zwrot uiszczonej opłaty celnej. Podał, że korzysta ze zwolnienia od cła w związku z likwidacją rachunku przedpłaty na nabycie samochodu. Sprzedawca nie honorował ulg celnych przysługujących nabywcy, obciążając go przy kupnie pojazdu całością należności celnych. Do wniosku T.D. dołączył zaświadczenie Banku PKO.

Organ celny I instancji odmówił zwolnienia od cła przedmiotowego samochodu. Rozstrzygnięcie to uchylone zostało przez Prezesa Głównego Urzędu Ceł, który na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/ zwolnił od cła ten samochód i orzekł o zwrocie cła. W motywach tej decyzji podano, że samochody osobowe, importowane z zagranicy i nabywane od podmiotów gospodarczych prowadzących działalność w zakresie handlu zagranicznego, przez osoby, które zrezygnowały z przedpłaty na samochód w trybie przepisu ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. są wolne od cła.

Pismem z 21.7.1992 r. T.D. wniósł o wypłacenie mu odsetek z tytułu nienależnie uiszczonego cła. Podał, że należności celne zwrócone mu zostały 2.6.1992 r., tj. z trzymiesięcznym opóźnieniem.

Dyrektor Urzędu Celnego, na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ odmówił wypłaty odsetek od zwróconych należności celnych. Organ ten podał, że w dniu dokonywania odprawy celnej cło i podatek obrotowy od przedmiotowego samochodu były należne. Zwolnienie od cła nastąpiło z chwilą przedłożenia stosownych dokumentów, a zwrot należności nastąpił w terminie ustawowym.

Powyższa decyzja utrzymana została w mocy decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Podstawą powyższego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i wnioski prawne. Zgodnie z art. 79 ust. 1 oraz art. 81 ust. 2 ustawy - Prawo celne, pobrane należności celne zwraca się osobie uprawnionej z jednoczesnym wypłaceniem odsetek od tych należności - jeżeli stwierdzono, że były one nienależne. Takie okoliczności w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Należności celne wymierzone zostały importerowi samochodu - Spółce z o.o.. Firma ta, jako podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą, w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku z art. 77 ust. 1 pkt 1 prawa celnego uiściła wymierzone należności celne. Na wniosek odwołującego się, który dokonał zakupu samochodu w wymienionej wyżej Firmie organ celny przeprowadził odrębne postępowanie celem ustalenia, czy odwołującemu się przysługuje tzw. ulga celna przewidziana dla osób rezygnujących z przedpłaty na samochód. W wyniku tego postępowania zapadła decyzja z 19.5.1992 r. Po jej uprawomocnieniu się T.D. uzyskał możliwość otrzymania kwoty cła, zapłaconego w cenie nabytego samochodu. Cło zwrócone zostało bez zbędnej zwłoki.

W tych okolicznościach w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 79 ust. 1 i art. 81 ust. 2 prawa celnego.

Skargę na decyzję ostateczną organu II instancji wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego T.D. Zarzucając tej decyzji naruszenie prawa oraz zniekształcenie stanu faktycznego skarżący wniósł o jej uchylenie. Przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania skarżący podniósł, że pobranie cła od przedmiotowego samochodu było niesłuszne. Skarżący kupił omawiany pojazd w składzie celnym prowadzonym przez Spółkę. Należy więc traktować go tak, jak gdyby kupił samochód za granicą. Skarżącemu przysługiwała ulga celna, której bezpodstawnie organy celne nie uwzględniły narażając skarżącego na straty finansowe. Z tych względów skarżący domaga się naprawienia szkód materialnych oraz wypłaty odsetek w rozmiarze 0,2 procent dziennie poczynając od dnia 14.3.1992 r.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie może być uwzględniona. Art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ przewiduje wypłatę należności celnych zwracanych na podstawie art. 79 ust. 1 powołanej ustawy. Ostatni z wymienionych przepisów stanowi, że pobrane należności celne zwraca się osobie uprawnionej, jeżeli stwierdzono, że były one nienależne. Przepis ten dotyczy przypadku pobrania przez organ celny na podstawie decyzji tego organu należności celnych od osoby, która w ogóle nie była zobowiązana do ich uiszczenia, bądź też zakres jej zobowiązania był mniejszy od określonego przez organ celny. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Przedmiotowy samochód zgłoszony został do odprawy celnej przez Spółkę. Spółka ta, będąca podmiotem dokonującym obrotu towarowego z zagranicą uiściła należności celne zgodnie z adresowaną do niej decyzją organu celnego i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopiero nabycie omawianego samochodu od wspomnianej Spółki przez skarżącego, który zrezygnował z rekompensaty i zlikwidował rachunek przedpłat na samochód osobowy, dało podstawę do ubiegania się przez niego o zwrot cła. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o zasadach realizacji przedpłat na samochody osobowe /Dz.U. nr 54 poz. 311/ zwolnieniu od cła z mocy prawa podlegały te samochody osobowe, które sprowadzone zostały z zagranicy przez osoby spełniające kryteria w przepisie tym wymienione. Skarżący nie sprowadził samochodu z zagranicy, a nabył go od podmiotu prowadzącego działalność w zakresie handlu zagranicznego. Wobec tego, zgodnie z art. 4 ust. 3 powołanej wyżej ustawy przepis art. 4 ust. 1 miał do niego zastosowanie tylko odpowiednio. To oznacza, że skarżący, po uiszczeniu należności celnych wliczonych przez sprzedawcę do ceny zakupu samochodu był uprawniony do wystąpienia o ich zwrot. Należności te jednak w chwili ich uiszczenia nie były świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 79 ust. 1 prawa celnego.

Z tych względów w sprawie nie miał zastosowania art. 81 ust. 2 prawa celnego. Dlatego żądanie skarżącego o wypłatę odsetek nie znajduje oparcia w powołanym wyżej przepisie.