Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 868/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-08-30 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Odmówiono ustanowienia pełnomocnika z urzędu
Powołane przepisy: article: art. 239 par. 1 pkt 1   lit. e,  art. 239 par. 1 pkt 4,   art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 249a,  art. 255
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej p o s t a n a w i a 1. odmówić skarżącemu ustanowienia adwokata; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreślił, że jest osobą bezrobotną, zadłużoną i pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym z matką emerytką

i siostrą pobierającą rentę. Zwrócił uwagę na konieczność ponoszenia przez wszystkich członków rodziny wydatków na leczenie.

Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy po otrzymaniu niniejszego wezwania, że skarżący nadał jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym za rok 2015, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentacji dotyczącej stanu zadłużenia skarżącego z tytułu kredytów i pożyczek począwszy od marca bieżącego roku, w szczególności kopii pozwów, wyroków lub zaświadczenia banku określającego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, dokumentów wskazujących wysokość wydatków związanych z leczeniem skarżącego oraz jego matki i siostry,

w szczególności z zakupem leków oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie.

Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 2 sierpnia 2016 r., i po raz drugi dnia 10 sierpnia 2016 r.,

a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy.

Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane.

Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, tak samo jak, stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym

w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek

o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji.

Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie adwokata, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie

i rodziny. Wnioskodawca powinien zatem za pomocą dokumentacji źródłowej udowodnić, że przesłanka ta została spełniona. Minimum staranności, jakiej można od niego wymagać, polega na przedłożeniu tej dokumentacji, która została wskazana w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku

Tymczasem w niniejszej sprawie wezwanie takie nie zostało wykonane, gdyż przyjąć trzeba, że termin wyznaczony w tej materii upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą konsekwencje tego stanu rzeczy. W świetle bowiem art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W konsekwencji uznać trzeba, że doręczenie wezwania skarżącemu nastąpiło z dniem 16 sierpnia

2016 r. oraz że zakreślony w nim termin upłynął z dniem 23 sierpnia 2016 r.

Wymaga zaś podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 P.p.s.a – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Oznacza ono więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego i wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie można wszak poczynić ustaleń odnośnie do któregokolwiek z aspektów stanu faktycznego skarżącego objętych wezwaniem, w szczególności jego sytuacji rodzinnej

i majątkowej, w tym dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, a także jego statusu jako osoby bezrobotnej, zadłużenia i stanu zdrowia jego i członków jego rodziny oraz łączących się z tym kosztów leczenia.

Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku;

w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05, LEX nr 164157).

W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art.

258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.