Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2909/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 pkt 3, § 4 ust. 2 pkt 1, § 38 ust. 6, 7, 8 i 9, § 39
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2005 nr 277 poz 1 art. 39
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz  Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW).
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 3 października 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 353/14 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz B. Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

II GSK 2909/14

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 3 października 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu skargi B. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa w B. (dalej: Spółka), uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej: Dyrektor ARiMR), z dnia [...] maja 2014r., wydaną w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na 2013r.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że:

Spółka złożyła w dniu 15 maja 2013 r., wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała pakiet 5, Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 46,09 ha.

W dniu 30 lipca 2013 r. dokonała korekty złożonego wniosku i jego cofnięcia dotyczącego działki rolnej nr 69/1, ZF o powierzchni 0,54 ha. Tym samym powierzchnia wariantu 5.1 została zmniejszona do 45,55 ha.

Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.- ( dalej: Kierownik ARiMR) przyznał Spółce płatność rolnośrodowiskową na 2013 , w pomniejszonej wysokości.

Po rozpoznaniu odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Dyrektor ARiMR, utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARiMR.

W uzasadnieniu wskazał, że Spółka składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 zobowiązała się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, tj. od dnia 15 marca 2012 r. do 15 marca 2017 r.,

Nadto, podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012 w ramach pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 na powierzchni 46,09 ha, Spółka zobowiązała się zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm.), do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.

W roku 2013 powierzchnia realizacji zobowiązania w pakiecie 5 uległa zmniejszeniu do 45,55 ha, spółka wycofała bowiem obszar 0,54 ha z powierzchni podjętego zobowiązania. W tej sytuacji w związku ze stwierdzonym naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej: rozporządzenie z 13 marca 2013r.) zastosowano § 38 ust. 6 tego rozporządzenia, zgodnie z którym kwota płatności rolnośrodowiskowej została zmniejszona o 20 %, tj. ze 62.403,50 zł do 49.922,80 zł.

Dyrektora ARiMR uznał również, że brak jest podstaw do zastosowania przepisu § 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013r., bowiem odnosi się on do działek rolnych położonych na gruntach, do których nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa, Spółka natomiast w roku 2012 otrzymała płatność rolnośrodowiskową do działki ewidencyjnej nr 69/1, a następnie wycofała część wniosku, co do działki rolnej o powierzchni 0,54 ha, na której występowały trwałe użytki zielone. Spółka zmniejszyła więc obszar realizacji zobowiązania w dniu 30 lipca 2013 r., tj. po dniu 15 marca 2012 r., co wyklucza zastosowanie § 38 ust. 4 w/w rozporządzenia.

Dyrektor ARiMR nie znalazł również podstaw do zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007, w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE L z dnia 2 grudnia 2009 r.), bowiem sankcje dotyczące niezachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, nałożone przez Kierownika ARiMR, wynikają z przepisów prawa krajowego.

Nie znalazły zastosowania również zdaniem organu, przepisy art. 28 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w związku z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 368 z 23 grudnia 2006 r.) oraz § 45 rozporządzenia z 13 marca 2013r., bowiem brak jest dokumentów potwierdzających wystąpienie przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi złożonej przez Spółkę wyrokiem z dnia 3 października 2014r. uchylił zaskarżoną decyzję.

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r.

Sąd I instancji wskazał przy tym na regulacje zawarte w rozporządzeniu z 13 marca 2013r. jak również regulacje odnoszące się do obowiązków rolnika w ramach realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego tj. rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm), jak również definicji trwałych użytków zielonych, definiowanych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.)

W ocenie Sądu, przy uwzględnieniu powyższych regulacji przez "nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" należy rozumieć dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Takie bowiem rozumienie powyższych uregulowań uwzględnia cel analizowanej regulacji, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zajętych pod elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo.

Zdaniem Sądu I instancji taki cel regulacji można odczytać również z pkt 7 preambuły rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L z dnia 31 stycznia 2009 r. Nr 30, s. 16 ze zm.). Również świadczy o tym pkt 5 preambuły rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników, przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U.UE L z dnia 2 grudnia 2009 r. Nr 316, s. 65 ze zm.).

Przyjął w związku z tym, że płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, czyli dokonał zmiany uprawy lub zniszczył uprawę dotychczasową, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo.

Uznał natomiast, że przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r nie sankcjonuje utraty posiadania gruntów rolnych składających się na obszar objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Prawodawca bowiem nie stwierdza w żadnym z przepisów analizowanego rozporządzenia, że "niezachowanie trwałych użytków zielonych" oznacza również utratę posiadania gruntów.

Zdaniem Sądu I instancji, zgodnie art. 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013r sankcji z § 38 ust. 6 nie stosuje się, gdy w wyniku przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone lub elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo nie następuje zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej i grunt jest dalej zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie jest gruntem nieużytkowanym rolniczo płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w wysokości nie pomniejszonej o 20 % sankcję.

Przyjęcie odmiennej wykładni, zakładającej, że podstawą zastosowania sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest stwierdzenie faktu przeniesienia w drodze umowy posiadania lub utraty posiadania gruntów rolnych, na których występują trwałe użytki zielone i elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo jest niedopuszczalne, bowiem przepis § 39 ust. 2 pkt 2 i 2a rozporządzenia z 13 marca 2013r. uregulował już konsekwencje zmniejszenia przez rolnika obszaru gruntów, na których powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Nieuzasadnione jest w takiej sytuacji stosowanie dodatkowo sankcji polegającej na pomniejszeniu o 20 % całej płatności rolnośrodowiskowej w danym roku.

Zdaniem Sądu I instancji w okolicznościach ustalonego stanu faktycznego organy przyjęły, że spółka nie zachowała występujących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych i w konsekwencji zastosowały § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W sprawie organ nie podjął jednak żadnych czynności w celu ustalenia, czy w związku z wycofaniem części wniosku i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo.

Bez wyjaśnienia tych okoliczności nie jest możliwe zastosowanie w sprawie pomniejszenia płatności przewidzianego w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Brak wskazanych ustaleń uzasadnia dodatkowo stwierdzenie naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.

Stwierdził również naruszenie zasady nakazującej prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. (stosowanej na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173).

Za bezprzedmiotowe uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi, dotyczą one bowiem naruszenia, zdaniem Spółki, przepisów określających warunki pozwalające na wyłączenie zastosowania pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor ARiMR zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2012 poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), naruszenie prawa materialnego poprzez:

błędną wykładnię § 38 ust. 8 rozporządzenia z 13 marca 2013r., w związku z § 4 ust. 2 pkt 1 tegoż rozporządzenia i art. 2 lit c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L nr 316 z 02.12.2009), poprzez uznanie, że "nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków rolnych i elementów krajobrazu rolniczego nie użytkowanych rolniczo", należy rozumieć wyłącznie jako dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo z wykluczeniem przypadków, gdy wnioskodawca dokonuje zmniejszenia powierzchni gruntów, z innych przyczyn.

błędną wykładnię § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013r., poprzez przyjęcie, iż wynikający z tego przepisu obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sytuacji, gdy rolnik zmniejszył powierzchnię użytków rolnych na których rolnik powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe wyklucza zastosowanie sankcji z § 38 ust. 8 tego rozporządzenia.

Zdaniem Dyrektora ARiMR, dokonując wykładni językowej przepisu § 38 należy pojęcie "zachować" rozumieć językowo jako, "pozostać w posiadaniu czegoś", "dochować czegoś w niezmienionym stanie". Partykuła przecząca "nie" w połączeniu z czasownikiem stanowi zaprzeczenie jakiejś czynności lub stanu, który dany czasownik wyraża. Zatem zwrot "nie zachował" wyjaśniony zgodnie z jego rozumieniem w języku polskim oznacza "nie pozostawanie w posiadaniu czegoś" lub "nie dochowanie czegoś w niezmienionym stanie".

Zatem brzmienie powyższego zwrotu "nie zachował" trwałych użytków zielonych należy rozumieć również nie tylko jako zmianę uprawy lub jej zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych, ale również zmniejszenie powierzchni użytkowanej rolniczo w wyniku korekty wniosku o przyznanie płatności. Zawężenie stosowania powyższego przepisu jedynie do sytuacji, gdy zostaje dokonana zmiana uprawy lub zniszczenia uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty po uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym nierolniczo, nie jest uzasadnione.

Przytaczając ustalenia stanu faktycznego wskazał, iż wykładnia językowa § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013r., nie pozwala na przyjęcie, że przepis ten wyklucza stosowanie innych sankcji w postaci zmniejszeń płatności w danym roku, w tym sankcji określonej wcześniej. Odwołał się przy tym do art, 5, 16 , 18 i 22 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 ustanawiającej szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia obszarów wiejskich (Dz.U. UE L nr 25 z dnia 28 stycznia 2011r., z których wynika, iż obowiązek zwrotu nienależnej płatności (art. 5) nie wyklucza zastosowania i kumulowania płatności w danym roku (16,18 i 22 rozporządzenia).

W odpowiedzi na skargę, Spółka wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie zasługiwał na uwzględnienie mimo usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych. Zaskarżony wyrok w istocie odpowiada bowiem prawu.

Wskazać należy, iż w sprawie zastosowanie znajdzie rozporządzenie z 13 marca 2013r., a więc również § 38 ust. 6 i 7 tegoż rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Jak bowiem wynika z ustalonego stanu faktycznego sprawy wniosek o płatność na rok 2013 Spółka złożyła w dniu 15 maja 2013r., a więc w czasie obowiązywania rozporządzenia z 13 marca 2013r.

W związku z tym uznać należy, iż powołanie się organu w skardze kasacyjnej w zarzutach i przytoczonej argumentacji, jak również Spółki w odpowiedzi na skargę kasacyjną, na § 38 ust. 8 i 9 rozporządzenia z 13 marca 2013r. (przy wskazaniu brzmienia § 38 ust. 6 i 7 rozporządzenia z 13 marca 2013r.), wynikło z oczywistego błędu. W dniu wszczęcia postępowania obowiązywał bowiem § 38 ust. 6 i 7 który brzmieniem swym odpowiadał § 38 ust. 8 i 9 rozporządzenia z 13 marca 2013r. powoływanego w skardze kasacyjnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, za uzasadniony uznać należy zarzut błędnej wykładni § 38 ust. 6 i 7 rozporządzenia z 13 marca 2013r., poprzez uznanie, że nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków rolnych i elementów krajobrazu rolniczego nie użytkowanych rolniczo, należy rozumieć wyłącznie jako dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo z wykluczeniem przypadków, gdy wnioskodawca dokonuje zmniejszenia powierzchni gruntów, z innych przyczyn.

W tej mierze Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w sprawach II GSK 646/14 i II GSK 2918/14, mający odniesienie do sprawy niniejszej.

Powołany przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r stanowi, że jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Według § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 13 marca 2013r, wskazanego w § 38 ust. 6 rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 /.../ zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

W świetle obu powołanych regulacji nie powinno budzić wątpliwości, że niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo jest naruszeniem obowiązku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Podkreślić jednak, należy że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 13 marca 2013r, jednym z warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizowanie 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.

Przyjęcie więc, że niezachowanie (...) trwałych użytków zielonych zawarte § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r, obejmuje tylko zniszczenie lub zmianę dotychczasowej uprawy jako jedyne elementy zakresu pojęcia "niezachowania" jest nie uzasadnione. Realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego dotyczy bowiem również, realizacji zobowiązania na zadeklarowanych (co do wielkości) gruntach

Zważyć należy, iż zgodnie z § 38 ust 7 rozporządzenia z 13 marca 2013r., przepisu §38 ust. 6 tego rozporządzenia nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż "niezachowanie" trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo obejmuje zawsze przeniesienie lub utratę posiadania gruntów, z wyłączeniem tam określonego przypadku.

W konsekwencji tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo skutkować będzie zmniejszeniem płatności na zasadach określonych § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r., bowiem tego rodzaju niezachowanie trwałych użytków zielonych powoduje, iż rolnik nie realizuje również podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Należy zauważyć iż § 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013r., stanowi że sankcji określonej w § 38 ust. 6 tego rozporządzenia nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, ale tylko pod warunkiem, że do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Tak więc przepis § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r. nie będzie miał zastosowania tylko w przypadku zaistnienia wyjątku, gdy do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa.

Dokonując wykładani pojęcia "gdy do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznania płatność rolnośrodowiskowa", określonego w § 38 ust.7 rozporządzenia z 13 marca 2013r., należy zauważyć, iż z analizy przepisu § 2 ust. pkt 3 tego rozporządzenia wynika, iż przez powyższe działki należy rozumieć te na których było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Zważyć należy także rolnik składa corocznie wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, a Kierownik ARiMR przyznaje tę płatność w drodze decyzji kolejno w każdym roku do dnia 1 marca roku następującego po roku w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Jak wskazuje treść § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r., zmniejszenie płatności na skutek okoliczności tam określonych, rozważana jest w toku rozpoznawania wniosku ("płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20%")

Natomiast zwrot użyty w § 38 ust. 7 "gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy, posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa" należy rozumieć w ten sposób, iż chodzi o działki co do których nie przyznano płatności rolnośrodowiskowej, podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku o płatność (uprzednio), a których to działek w tym momencie już nie posiadał. Określenie to nie dotyczy więc okoliczności zaistniałych w czasie rozpoznania bieżącego wniosku o płatność, w trakcie rozpoznania którego stwierdzono okoliczności określone w § 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013r

Tym samym nie będzie podstaw do zastosowania § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r., gdy w wyniku rozpoznania poprzedniego wniosku o płatność rolnośrodowiskową nie przyznano płatności do gruntów, w sytuacji gdy rolnik w wyniku przeniesienia własności gruntów czy utraty ich posiadania ich nie posiadał ( nie zachował).

W rozpoznawanej sprawie natomiast brak jest ustaleń co do spełnienia warunku z § 38 ust. 7 rozporządzenia z 13 marca 2013. – w wskazanym rozumieniu. Z tych też względów uchylenie zaskarżonej decyzji jest zasadne.

Za nie uzasadnione jest natomiast wskazanie Sądu I instancji, iż zastosowanie § 38 ust. 6 rozporządzenia z 13 marca 2013r. wymaga ustalenia czy w związku z wycofaniem części wniosku i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej.

Zgodzić się należało również, z tym iż zastosowanie sankcji określonej w przepisie § 39 rozporządzenia z 13 marca 2013r. nie wyklucza stosowania innych sankcji w postaci określonej w § 38 ust. 6 tegoż rozporządzenia.

Zauważyć bowiem, że należy zastosowana sankcja, o której mowa w § 38 rozporządzenia 13 marca 2013 r. stosowana jest jedynie w odniesieniu do tego roku, w którym działanie wyczerpało znamiona deliktu administracyjnego, to jest, w którym stwierdzono uchybienie polegające na niezachowaniu wymogów dotyczących danego wariantu i dotyczy umniejszenia płatności.

Natomiast regulacja zawarta w § 39 dotyczy m.in. zwrotu przyznanej płatności w związku z ustaleniem, że beneficjent zmniejszył obszar gruntów na których realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zwrotowi podlega ta część płatności przyznanej w ramach danego wariantu, określona jak procentowy stosunek powierzchni obszaru objętego zmniejszeniem do obszaru na którym winien być realizowany ten wariant., a z uwagi na treść art. 18 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011, dotyczy też kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż mimo błędnego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji odpowiada on prawu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U. 2013 poz. 490 z póżn.zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.