Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 290/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 1 i 2, art. 32
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 30 marca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2015 r. K.R. (dalej jako "wnioskodawczyni", "skarżąca") zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015 - zwaną dalej "płatnością ONW", do powierzchni 92,28 ha. Do wniosku strona załączyła materiał graficzny z zaznaczeniem poszczególnych działek rolnych i wskazaniem ich na odpowiednich działkach ewidencyjnych oraz oświadczenie przejmującego posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW.

Pismem z dnia 28 października 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał wnioskodawczynię do złożenia wyjaśnień w przedmiocie działki ewidencyjnej nr [...].

W dniu 16 listopada 2015 r. skarżąca złożyła korektę wniosku, wycofując z płatności działkę rolną B o powierzchni 33,09 ha nr [...].

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pucku decyzją z dnia [...] 2016 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności ONW na rok 2015 i nałożył sankcję w wysokości 6.071,68 zł. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U. L 181/48 z 20.06.2014) - zwane dalej "rozporządzeniem 640/2014". Organ wyjaśnił, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych kwalifikowanych we wniosku (92,28 ha), a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania (58,36 ha) wynosi 58,12 %. Powierzchnia stwierdzona wynikała z wykluczenia z płatności działki rolnej B o powierzchni 33,09 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], którą wnioskodawczym wycofała z płatności w dniu 16 listopada 2015 r. oraz z wykluczenia 0,83 ha z powierzchni deklarowanej działki rolnej C ze względu na przekroczenie powierzchni ewidencyjno - gospodarczej działki ewidencyjnej nr [...].

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu sprawy w związku z wniesionym odwołaniem (uzupełnionym pismami składanymi w toku postępowania) w dniu [...] 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ przywołując mające w niniejszej sprawie zastosowanie przepisy wyjaśnił, że wnioskodawczyni zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 działki rolne A, B, C, D i E położone odpowiednio na działkach ewidencyjnych nr, [...], [...]. Następnie, w wyniku przeprowadzonej kontroli krzyżowej, dokonanej w trakcie kontroli administracyjnej, organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiocie działki rolnej B położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. Strona w odpowiedzi na powyższe złożyła korektę wniosku, na podstawie której wycofała ww. działkę z wniosku o przyznanie płatności.

Dyrektor ARiMR wskazując na art. 22 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349), zwanej dalej "ustawą o PROW", wyjaśnił, że pomoc jest przyznawana na wniosek, a składając go skarżąca potwierdziła swym podpisem, że znane są jej zasady przyznawania płatności.

Organ odnosząc się do podniesionej przez skarżącą okoliczności wydania zaskarżonej decyzji jedynie w oparciu o wniosek skarżącej oraz jego korektę, na podstawie której wycofała działkę nr [...], powołując się na art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.) - zwane dalej "rozporządzeniem 809/2014 " wyjaśnił, że organy związane są deklaracją rolnika przedstawioną w formularzu wniosku.

Wskazano, że pismem z dnia 28 października 2015 r. organ I instancji poinformował wnioskodawczynię o nieprawidłowościach dotyczących działki nr [...]. W wezwaniu tym wyraźnie wskazano, że nieprawidłowości dotyczą powierzchni użytków rolnych zgłoszonych na działce ewidencyjnej będącej przedmiotem sporu przez wszystkich rolników ubiegających się o płatności do tej działki, która przekracza powierzchnię ewidencyjno - gospodarczą. Skarżąca dopiero wskutek ww. wezwania wycofała sporną działkę z wniosku o przyznanie płatności, wobec czego nie można uznać, iż wycofanie to jest skuteczne i odstąpić od nałożenia zmniejszeń. Podkreślenia wymaga, że strona mogła dokonać wycofania ww. działki, bez negatywnych dla niej konsekwencji, do dnia powiadomienia przez organ I instancji o nieprawidłowościach we wniosku. Uznać zatem należy, że strona została w sposób prawidłowy powiadomiona o nieprawidłowościach dotyczących działek objętych konfliktem krzyżowym, w związku z czym wycofanie przez nią wniosku po otrzymaniu tego powiadomienia nie mogło zostać uznane za dopuszczalne.

W ocenie organu, bez znaczenia zatem pozostaje okoliczność, stanowiąca powód wycofania działki rolnej, bowiem organy związane są deklaracją rolnika przedstawioną w formularzu wniosku. Wnioskodawca w formularzu wniosku precyzuje dane dotyczące areału i sposobu użytkowania powierzchni, co pozwala na ustalenie, do jakiej grupy upraw, a tym samym do jakiej płatności działki rolne są zgłaszane, oraz jakie wymogi obowiązują deklarowany grunt, zaś załącznik graficzny przedstawia lokalizację każdej działki rolnej zadeklarowanej we wniosku. Producent rolny przystępuje do programu pomocowego dobrowolnie, dlatego to na nim ciąży obowiązek prawidłowego podania wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów umożliwiających przyznanie mu płatności zgodnie z prawem krajowym i unijnym. Uznać zatem należy, że to producent rolny ponosi konsekwencje podania danych we wniosku o płatności.

W ocenie organu okoliczności, o których mowa w odwołaniu nie uzasadniają wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zatem nie mogą być podstawą do zastosowania art. 4 rozporządzenia 640/2014. Wskazano, że rozwiązanie umowy dzierżawy czy też utrata posiadania nie jest przypadkiem działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, co organ wykazał, cytując przepis art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 549) - zwanego dalej "rozporządzeniem 1306/2013". W ocenie organu skoro okoliczności te pełnomocnik wskazał jako powody wycofania działki z wniosku o przyznanie płatności, to uznać należało, iż w dniu złożenia korekty wniosku skarżąca była w posiadaniu wiedzy o ww. nieprawidłowościach, wobec czego już wtedy mogła poinformować organ o działaniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, czego nie uczyniła. Wskazano, że nawet jeśli strona nie wiedziała o rozwiązaniu umowy dzierżawy i nadal użytkowała sporną działkę, to działki tej nie musiała wycofywać z wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, albowiem płatności ONW przysługują do powierzchni działek rolnych będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o ich przyznanie. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach danej płatności, nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem, współwłaścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być oceniana w kontekście posiadania tytułu prawnego podmiotu wnioskującego o płatność, gdyż taki wymóg nie został sformułowany w żadnym przepisie prawa. Oznacza to także, że niedysponowanie przez drugą stronę sporu krzyżowego stosownym tytułem prawnym nie może skutkować automatycznym wyłączeniem tegoż producenta z systemu pomocy.

Odnosząc się do powyższego Dyrektor ARiMR wskazał, że nie kwestionuje faktu posiadania działki ewidencyjnej nr [...] oraz jej faktycznego użytkowania przez skarżącą. Jednakże organ związany jest deklaracją rolnika przedstawioną w formularzu wniosku z zaznaczeniem celem złożenia - korekta wniosku z dnia 16 listopada 2015 r. Bez znaczenia zatem jest kwestia, czym sugerowała się strona przy sporządzaniu korekty, gdyż to ona podpisując wniosek lub korektę wniosku, potwierdza prawidłowość zawartych w niej deklaracji oraz oświadcza, iż znane są jej zasady przyznawania płatności.

Organ nie przychylił się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodów. W jego opinii zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a kwestia dokonywanych czynności przez skarżącą w jej gospodarstwie oraz nieprawidłowego pouczenia jej o konsekwencjach dokonania korekty w kontekście złożonego formularza wniosku z zaznaczonym celem złożenia korekta wniosku, po wcześniejszym poinformowaniu jej o nieprawidłowościach, w sprawie przyznania płatności na rok 2015 jest bez znaczenia.

W ocenie organu nie można uznać, że spełnione zostały warunki określone w art. 15 rozporządzenia 640/2014 wyłączające możliwość zastosowania kar administracyjnych, bowiem wnioskodawczyni, pismem z dnia 28 października 2015 r., została poinformowana o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015. Zatem prawidłowo zastosowano sankcje związane ze stwierdzoną różnicą pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej w odniesieniu do przyznania płatności ONW na podstawie art. 19 ust. 2 i 3 rozporządzenia 640/2014.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji, zobowiązanie w określonym terminie organu do wydania decyzji o przyznaniu skarżącej płatności ONW, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony z dnia 13 grudnia 2016 r. oraz zwrot kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy:

1. art. 336 w zw. z art. 339 k.c. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie była posiadaczem działki nr [...] w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia 10 listopada 2016 roku, podczas gdy skarżąca wykonywała władztwo nad daną działką, będąc posiadaczem w dobrej wierze, ponieważ nie wiedziała o utracie tytułu prawnego posiadania,

2. art. 3 ust. 2 rozporządzenia 809/2014 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca złożyła korektę wniosku o przyznanie płatności po poinformowaniu jej o niezgodności w dokumentach, podczas gdy skarżąca złożyła korektę wniosku po poinformowaniu jej o nieścisłościach, a więc jeszcze przed ustaleniem przez organ niezgodności jej deklaracji ze stanem faktycznym, co nastąpiło dopiero po doręczeniu organowi odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji,

3. art. 3 ust. 3 rozporządzenia 809/2014 w zw. z art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż częściowe wycofanie wniosku o płatność w wyniku złożenia jego korekty ma skutek na przyszłość, podczas gdy zgodnie z powołanym przepisem ma ono skutek ex tunc, a w konsekwencji uznanie, że różnica między obszarem zgłoszonym a zatwierdzonym do dopłat przekracza 50%, co doprowadziło do odmowy przyznania płatności ONW i nałożenia sankcji,

4. art. 4 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 poprzez jego nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że utrata tytułu prawnego do nieruchomości i powzięcie informacji o powyższym nie nastąpiło w wyniku nadzwyczajnych okoliczności, co doprowadziło do odmowy przyznania płatności ONW i nałożenia sankcji,

5. art. 2 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013 poprzez jego nieprawidłową wykładnię poprzez przyjęcie, że katalog wymienionych w nim przypadków jest katalogiem zamkniętym, podczas gdy zastosowane określenie "w szczególności" wskazuje na otwarty katalog sytuacji, które mogą stanowić nadzwyczajne okoliczności lub siłę wyższą, co doprowadziło do jego niezastosowania przez organ,

6. art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie w obliczeniach nieprawidłowej różnicy oraz powierzchni zadeklarowanej we wniosku, co doprowadziło do nałożenia na skarżącą sankcji i odmowy płatności ONW;

II. naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." poprzez zignorowanie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organu poprzez zachowanie się przez organ odmiennie wobec skarżącej, której uprzednio oficjalnie udzielił informacji o praktyce stosowania prawa,

2. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2) ustawy PROW poprzez dowolną i niewyczerpującą ocenę materiału dowodowego, a także niezebranie materiału dowodowego dotyczącego zarzutu błędnego pouczenia przez pracownika organu administracji,

3. art. 86 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wskazanie w treści zaskarżonej decyzji na niedopuszczenie dowodu z przesłuchania strony, pomimo braku wyjaśnienia zarzutu błędnego pouczenia przez pracownika organu administracji i niezebrania dostatecznego materiału dowodowego w danym zakresie, a w konsekwencji niedopuszczenie tego dowodu, pomimo dopuszczenia i przeprowadzenia go w pozostałych sprawach o tożsamym stanie faktycznym,

4. art. 15 ust. 1 rozporządzenia 640/2014 poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że zwolnienie od kar administracyjnych na podstawie danego przepisu nie może mieć miejsca wobec braku zawiadomienia o niepoprawności wniosku, pomimo iż skarżąca nie dysponowała taką informacją w chwili złożenia korekty wniosku, a przesłała ją w formie pisemnej organowi w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę oraz piśmie z dnia 5 maja 2017 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, wskazując jednocześnie, że organy związane były oświadczeniem skarżącej (korektą).

W piśmie procesowym z dnia 13 kwietnia 2017 r. strona skarżąca podtrzymała stanowisko zawarte w skardze i wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych decyzji organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga K.R. jest zasadna.

Stosownie do § 2 ust. 1 - 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 20.14 - 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364):

1. Płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, ze zm.);

łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

2. Płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

na których jest:

położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.), o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

położonych na obszarach ONW.

3. Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5 - letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. Nr 39, poz. 219), do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Natomiast stosownie do § 3 ust. 1 - 3 ww. rozporządzenia:

1. Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Stosownie do art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 jeśli różnica o której mowa w art. 17 przekracza 50 %, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego. Ponadto beneficjent podlega dodatkowej karze równej kwocie pomocy lub wsparcia odpowiadającej różnicy między obszarem zgłoszonym a obszarem zatwierdzonym zgodnie z art. 18.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena wydania przez organ decyzji odmawiającej skarżącej przyznania płatności ONW na 2015 r. i nałożenia sankcji. Zaskarżone rozstrzygnięcie było konsekwencją ustalenia przez organ, że działka o nr [...], na skutek zmiany stosunków cywilnoprawnych, została zadeklarowana również przez inny podmiot. W związku z zaistniałą okolicznością skarżącą dokonując w siedzibie organu wyjaśnień, zgodnie z pouczeniem pracownika organu - wycofała ww. działkę z płatności.

Sąd podziela w pełni poglądy wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07 i 11 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 12/10 (publ. www.nsa.gov.pl), że ustawodawca w przypadku płatności obszarowej nie dokonał rozróżnienia na posiadanie samoistne i zależne, co oznacza, że płatność przysługuje niezależnie od wskazanych postaci posiadania. Wystąpienie o przyznanie płatności jest okolicznością faktyczną, dla oceny której nie ma znaczenia, w jakiej formie osoba ubiegająca się o płatność wykonuje władztwo nad gruntami rolnymi (prawo własności, dzierżawa). "Posiadanie gruntów" w ujęciu cywilistycznym jest niedostateczne. Na gruncie przepisów regulujących płatności z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych pojęcie "posiadania gruntów rolnych" należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem przemawia cel płatności, którym jest dofinansowanie produkcji rolnej i pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach płatności, nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować. Tym samym należy stwierdzić, że warunkiem sine qua non uzyskania płatności jest posiadanie gruntów w znaczeniu ich rolniczego użytkowania, obejmującego nie tylko dokonanie zasiewów, ale także m.in. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej, w tym także nawożenia, zbierania plonów, czy decydowanie o innym przeznaczeniu. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim poczynić ustalenia, a następnie ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami, użytkując je rolniczo.

Zauważyć należy, że w tym przypadku ciężar wykazania ww. przesłanek spoczywa na rolniku, stosownie do art. 27 ust. 2 ustawy PROW.

Organy Agencji nie mają kompetencji do rozstrzygania sporów między rolnikami, dotyczących własności gruntów objętych wnioskami o przyznanie płatności oraz do ustalania, której ze stron konfliktu krzyżowego przysługuje "lepszy" tytuł do gruntu. Agencja zobowiązana jest do wyjaśnienia, kto użytkował sporną działkę i któremu z wnioskodawców należy się płatność.

Zaakcentowania wymaga, że w niniejszej sprawie stan posiadania spornych gruntów jest jednoznaczny, albowiem z akt sprawy wynika, że skarżąca użytkowała sporną działkę i wykonywała na niej stosowne zabiegi agrotechniczne. Również organy w wydanych decyzjach nie kwestionowały powyższej okoliczności (pomimo dokonanych ustaleń, że uprawę zadeklarował inny producent rolny). Podkreślić należy, że okoliczność ta była znana organowi z urzędu, co wynika z treści zaskarżonej decyzji, jak również z załączonej przez skarżącą do pisma procesowego decyzji z dnia [...] 2016 r. uchylającej decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Z decyzji tych wynika, że skarżąca faktycznie prowadziła produkcję roślinną, co stwierdzono w protokole kontroli obligatoryjnej i w wydanym certyfikacie zgodności w rolnictwie ekologicznym z dnia 27 sierpnia 2015 r. oraz protokole odbioru siana z dnia 13 lipca 2015 r.

Elementy wskazanego stanu faktycznego nie były sporne. Spór dotyczył zaś skutków płynących z dokonania przez skarżącą korekty wniosku, a także jego skuteczności w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów. Zdaniem organu w sprawie bez znaczenia są przyczyny dokonania korekty. Skarżąca natomiast uważa, że błędne pouczenie jej o praktyce stosowania prawa przez pracownika organu sprzeciwia się zasadzie pogłębiania zaufania do organu oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Trafnie wywodził Dyrektor ARiMR, że uczestniczenie w poszczególnych programach wsparcia finansowego ma charakter dobrowolny. Niemniej jednak należało zbadać, czy fakt wprowadzenia skarżącej w błąd, co do konieczności złożenia korekty, stanowił nasuszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynika sprawy.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy PROW, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie z art. 9 k.p.a. organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosownie do art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego koniecznego do rozpatrzenia sprawy.

W ocenie sądu, powyższe przepisy nakładały na organy obowiązek przeanalizowania podnoszonej przez stronę kwestii wprowadzenia jej przez pracownika organu w błąd. Przede wszystkim organ powinien odnieść się do okoliczności zgłoszenia się skarżącej w związku z wezwaniem w biurze powiatowym agencji i wyjaśnienia, czy korekta ta została dokonana z własnej inicjatywy przez skarżącą, czy też była wynikiem jakiś czynności podjętych przez pracownika organu, a następnie ustalić - czy korekta ta została dokonana skutecznie.

Mając na uwadze przedstawioną przez strony argumentację oraz fakt, że skarżąca stawiła się w siedzibie organu na jego wezwanie - w ocenie sądu należało uznać, że logiczne jest, iż skarżąca z własnej inicjatywy nie dokonałby tej zmiany i że pracownik poinstruował ją, aby dokonała korekty wniosku. Należy przyjąć, że organ był zobowiązany do udziela skarżącej niezbędnej informacji, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Skoro błędnie pouczono skarżącą, że w związku z brakiem tytułu prawnego do nieruchomości zaistniała konieczność wycofania działki z dopłat, to niedopuszczalne jest obarczanie jej negatywnymi konsekwencjami płynącymi z tego faktu. Nie zmienia tego również okoliczność, że skarżąca podpisała oświadczenie, iż znane jej są zasady przyznawania płatności w sytuacji, gdy strona działa w zaufaniu do organu, kierując się wytycznymi udzielonymi przez jego pracownika i dokonując korekty wniosku "pod dyktando" pracownika organu. Podkreślić należy, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynikało, że skarżąca faktycznie w 2015 r. na spornym gruncie prowadziła produkcję roślinną. Najistotniejsze w niniejszej sprawie jest, że gdyby nie inicjatywa organu (jego pracownika), to skarżąca nie stawiłaby się w siedzibie organu i w ogóle nie złożyłaby korekty wniosku i otrzymałaby dopłaty zgodnie z wnioskiem. W tej sytuacji nie można uznać, jak twierdzi organ, że działanie skarżącej było jej samodzielną decyzją. Organ w niniejszej sprawie nie zaprzecza, że w istocie pracownik organu zasugerował skarżącej, aby złożyła korektę. Nie przeprowadzono również dowodu, z którego wynikałoby, że pracownik ten poinformował skarżącą, że dla przyznania płatności nie ma znaczenia utrata tytułu prawnego do nieruchomości (gdyby poinformował, racjonalnie działający człowiek korekty by nie złożył). W tej sytuacji nie można jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę przenosić odpowiedzialności na skarżącą uznając, że jej działania były chybione. Nie chodzi zatem o konieczność zbadania, czy skarżącej coś "nakazano" we wniosku poprawić, ale o zbadanie wszelkich okoliczności istniejących przy składaniu wniosku, które mogły doprowadzić skarżącą do błędnego, usprawiedliwionego w danych warunkach przekonania, iż konieczne jest dokonanie tego rodzaju poprawek we wniosku, jakich dokonała.

W powyższym zatem względzie organ uchybił zasadzie pogłębiania zaufania do organu oraz z art. 8 k.p.a. oraz z art. 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy PROW obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego koniecznego do rozpatrzenia sprawy, co mogło mieć wpływ na wynika sprawy poprzez ustalenie, że skarżąca działał w dobrej wierze.

Abstrahując od powyższego w ocenie sądu, decyzje organów nie mogłyby się ostać również z uwagi na błędną interpretację art. 3 rozporządzenia 809/2014. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia 809/2014

1. Wniosek o przyznanie pomocy, wniosek o wsparcie, wniosek o płatność lub inną deklarację można w dowolnym momencie całkowicie lub częściowo wycofać na piśmie. (...).

2. Jeśli właściwy organ poinformował już beneficjenta o jakichkolwiek przypadkach

niezgodności w dokumentach, o których mowa w ust. 1, lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu lub jeśli ta kontrola ujawni jakiekolwiek przypadki niezgodności, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części tych dokumentów, których dotyczy niezgodność.

3. Wycofanie zgodnie z ust. 1 stawia beneficjentów w sytuacji, w jakiej znajdowali się przed złożeniem odnośnych dokumentów lub ich części.

Z art. 3 rozporządzenia 809/2014 wynika, że uprawnienie wnioskodawcy do wycofania wniosku o przyznanie pomocy finansowej ograniczone jest w czasie. Skuteczność dokonania tej czynności uzależniona jest od tego, czy organ powiadomił beneficjenta o niezgodności wniosku. Poinformowanie wnioskodawcy o jakichkolwiek przypadkach niezgodności we wniosku wyklucza skuteczne wycofanie, bądź skorygowanie w zakresie wskazanych nieprawidłowości.

Odnosząc się do powyższego, należy zauważyć, że stanowisko organów jest sprzeczne i niekonsekwentne. Z jednej strony organ odwoławczy (str. 8 decyzji) powołuje się na zapisy ww. rozporządzenia podkreślając, że nie jest możliwe wycofanie działki, jeżeli organ powiadomił stronę o niezgodności we wniosku (pismo z dnia 28 października 2015 r.). Skarżąca dopiero wskutek ww. wezwania wycofała sporną działkę z wniosku - zatem nie można uznać, że wycofanie to było skuteczne.

Organ twierdząc, że wycofanie działki było bezskuteczne, konsekwentnie powinien przyjąć, że wniosek pierwotny nie uległ żadnej zmianie, wobec czego w sprawie nie znajdował zastosowania art. 19 ust. 2 rozporządzenia 640/2014 normujący kary administracyjne. Zauważyć należy, że skarżąca w dniu 16 listopada 2015 r. dokonała zmiany wniosku (wycofanie działki nr [...]) i zmiana ta nastąpiła po poinformowaniu jej przez organ Agencji o nieprawidłowościach, tj. w dniu 10 listopada 2015 r., to należało przyjąć, że działanie skarżącej było nieskuteczne w świetle art. 3 pkt 2 rozporządzenia 809/2014. W konsekwencji, wbrew twierdzeniu organu, powyższe działki nadal byłyby elementem wniosku strony. W świetle powyższego należałoby przyjąć, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające dokonanie zmniejszeń powierzchni, wykluczenia powierzchni w stosunku do zadeklarowanej we wniosku, wskutek wycofania przez skarżącą działki.

Ponownie rozpatrując sprawę organ zastosuje się do wykładni przepisów zaprezentowanej przez sąd w rozpoznawanej sprawie.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 200 w zw. z 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji wyroku.