Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 428/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-07-04 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: ART. 260 PAR. 1 Z ZW. Z ART. 246 PAR. 1 PKT 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. L. na postanowienie Referendarza sądowego z dnia 24 maja 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do maja, lipiec, wrzesień i grudzień 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Skarżąca wniosła na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy

w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz wykonywanie umowy zlecenie stanowią jedyne źródło utrzymania rodziny. Wnioskodawczyni oświadczyła, że w 2015r. doszło do rozwiązania jej małżeństwa

z M. K. Na mocy wyroku i porozumienia wychowawczego władza rodzicielska została powierzona obojgu rodzicom, natomiast miejsce pobytu dzieci jest przy matce. Ojciec zobowiązany do płacenia, co miesiąc alimentów w kwocie 425 zł na każde dziecko nie wywiązuje się z tego obowiązku. Skarżąca wraz z dziećmi zamieszkuje w mieszkaniu należącym do jej rodziców. Wnioskodawczyni wskazała również, że posiada zobowiązanie w postaci pożyczki gotówkowej na poczet, której spłaca co miesięcznie ratę w wysokości ok. 1.600 zł. Dalej skarżąca wskazała, że choć jest współwłaścicielką kilkunastu nieruchomości to z uwagi na fakt, że wierzyciel – Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. dokonał zabezpieczenia należności, poprzez wpis hipotek przymusowych zbycie przedmiotowych nieruchomości jest praktycznie niemożliwe, tym bardziej, że skarżąca jest współwłaścicielką tych nieruchomości i może sprzedać jedynie swoją część udziału –

co w świetle zasad doświadczenia życiowego zmniejsza szanse zbycia udziału

w nieruchomości praktycznie do zera. Skarżąca wskazała, że nie otrzymuje zysków z tytułu udziałów w spółce z o.o H., a udziały zostały zajęte przez wierzyciela Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. Końcowo skarżąca stwierdziła, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej

i jej rodziny.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci, którego miesięczny dochód wynosi 4.995,15 zł. Skarżąca oświadczyła, że posiada nieruchomości gruntowe 20 ha, w tym grunty orne, lasy, rola, nieużytek, łąka. Wnioskodawczyni posiada 40 udziałów w łącznej wartości 2.000 zł w spółce H. Oświadczyła, że nie posiada wierzytelności. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada samochód "Audi" A6 zajęty przez wierzyciela Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.

W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wskazała: kredyt w Banku Millenium 1.600 zł; opłaty mieszkaniowe 583,17 zł; opłaty eksploatacyjne (prąd) 140 zł; internet 100 zł; szkoła (komitet) 100 zł; obiady dla dzieci w szkole 150 zł; zajęcia dodatkowe dzieci (piłka nożna, tańce, szachy) 348 zł; spłata należności wierzyciela

700 zł; koszty wyżywienia siebie i dzieci, odzież, przybory szkolne, materiały dydaktyczne, paliwo, abonament telefoniczny ok. 1.300 zł.

W odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: zeznania podatkowe za 2015 r., z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie 95.596,87; PIT-11 za 2016r., z których wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w łącznej kwocie 88.916,06 zł; zawiadomienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowych; zawiadomienie

o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; wydruki dotyczące rachunków bankowych w Banku Millenium i PKO BP S.A. zaświadczenie

o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia; decyzję o przyznaniu dodatku specjalnego; potwierdzenia przelewów; faktury za badania laboratoryjne, faktury i rachunki za przybory szkolne oraz artykuły spożywcze; faktury za zajęcia dodatkowe dzieci; potwierdzenia wpłat na rzecz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu; postanowienie

o zwolnieniu z egzekucji na okres 6 miesięcy wynagrodzenia za pracę oraz umowy zlecenia; zawiadomienie o zajęciu środka transportu; zawiadomienia o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności; zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia; zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę; tytuły wykonawcze; zarządzenie zabezpieczenia; wyrok rozwiązujący małżeństwo skarżącej oraz porozumienie wychowawcze.

Ponadto skarżąca oświadczyła, że: jedyną formą pomocy, jaką otrzymuje, jest świadczenie wychowawcze R.500+ w wysokości 500 zł miesięcznie; wraz z dziećmi na podstawie umowy bezpłatnego użyczenia zamieszkuje w lokalu stanowiącym własność jej rodziców; nie posiada wraz dziećmi żadnych oszczędności; źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę oraz okazyjnie dochody z tytułu umowy zlecenia; okazyjnie otrzymuje wsparcie rzeczowe od rodziców; działalność gospodarcza, którą prowadziła skarżąca została zawieszona w grudniu 2015r.; posiada zobowiązanie kredytowe

w Banku Miellenium w ramach którego miesięczna rata spłaty wynosi 1.570 zł; były mąż nie reguluje swoich zobowiązań alimentacyjnych.

Postanowieniem z dnia 24 maja 2017 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazał, że skarżąca nie wykazała,

by spełniała ustawowe przesłanki umożliwiające przyznanie jej prawa pomocy oraz że nie przedłożyła wszystkich dokumentów, o które była wzywana.

Pismem z dnia 9 czerwca 2017 r. strona złożyła sprzeciw, w którym wnosiła

o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Powyższemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", poprzez uznanie, iż nie spełnia przesłanek pozwalających na uznanie, iż powinno mu zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym; uznanie, iż nie wykazała, że nie jest

w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny;

- art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż nie spełnia przesłanek pozwalających na uznanie, iż powinno jej zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym; uznanie, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny; uznanie, iż fakt posiadania profesjonalnego pełnomocnika z wyboru jest przesłanką negującą zasadność udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym w zakresie zwolnienia od kosztów; uznanie, iż skarżąca nie udowodniła zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy;

- art. 252 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku dochodach dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawierało danych wystarczających do oceny stanu majątkowego skarżącej i możliwości płatniczych; błędną ocenę jej oświadczenia;

- art. 255 p.p.s.a., poprzez uznanie, iż oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku

i dochodach dołączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zawierało danych wystarczających do oceny stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych; błędne uznanie, iż skarżąca nie przedłożyła dokumentów wystarczających do uznania,

iż spełnia kryteria pozwalające na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym; uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek pozwalających na uznanie, iż powinno jej zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia.

W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy

o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się

w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania

i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone

i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia

19 października 2005 r., I GZ 107/05). Innymi słowy, udzielenie prawa pomocy

w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez spowodowania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny,

a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek

o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku

i dochodach, nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a., zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności, poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero

w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy.

W świetle powyższego to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego

i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania,

iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 28 sierpnia 2014 r., II FZ 1109/14, z dnia 5 września 2014 r., II OZ 874/14).

W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania.

Podkreślenia wymaga, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich dokumentów,

o które była wzywana przez Referendarza sądowego – nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. W pkt 2 wezwania wysłanego do strony skarżącej jednoznacznie wskazano, że należy przedłożyć wyciągi i wykazy z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym lokat za okres ostatnich trzech miesięcy. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni posiada szereg rachunków bankowych, np. w Banku Millenium, Banku Handlowym, Idea Banku, Deutsche Banku. Skarżąca przedłożyła jedynie dokumenty, z których wynika, jakie posiada saldo na rachunku bankowym w Banku Millenium oraz Banku PKO, a także potwierdzenia dokonywania przelewów. Wyciągi miały obrazować wszelkie operacje dokonywane na rachunkach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Dotyczyło to zarówno transakcji skutkujących obciążeniem rachunku (czyli wydatków, środków, które wypływają z tych kont), jak również i transakcji skutkujących przyrostem środków (czyli wpływów na te rachunki bankowe). Rację należy przyznać Referendarzowi, że jest to bardzo istotny brak wniosku o prawo pomocy. Wśród dokumentów potwierdzających argumentację wnioskodawcy zwłaszcza wyciągi

z rachunków bankowych mogą w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o jego rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r., I FZ 249/11). Przedmiotowych dokumentów skarżąca nie dołączyła także do złożonego sprzeciwu.

W sprzeciwie strona stwierdziła, że przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych niewiele by dało, ponieważ są one zajęte przez organ egzekucyjny i nie ma możliwości pozyskania z nich środków na wpis od skargi. Jeżeli wszystkie rachunki bankowe skarżącej są zajęte i nie ma ona nic do ukrycia, to niezrozumiała jest niechęć wnioskodawczyni do przedłożenia tych wyciągów. Ponadto, okoliczność prowadzenia egzekucji z rachunków bankowych skarżącej sama w sobie nie przesądza o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 8 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlegają egzekucji administracyjnej wkłady oszczędnościowe złożone w bankach na zasadach i w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. Z kolei art. 54 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe stanowi, że środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r.

o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2015 r. poz. 2008 oraz z 2016 r. poz. 1265), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 1456) wynika, że od 1 stycznia 2017 r. wynagrodzenia to wynosi 2.000 zł, a zatem kwota wolna od zajęcia na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie stanowi kwotę 1.500 zł. Kwotą wolną od zajęcia posiadacz rachunku może dysponować swobodnie. W szczególności może on jej użyć do spłaty swoich zobowiązań wobec osób trzecich, zlecając bankowi przeprowadzenie rozliczenia pieniężnego (np. przelewu). Może on także podjąć kwotę,

o której mowa, w gotówce (por. W. Pyzioł, Komentarz do art. 54 ustawy – Prawo bankowe (w:) Prawo bankowe. Komentarz, pod red. E. Fojcik-Mastalskiej, Lex). Na moment wydania niniejszego postanowienia skarżąca mogłaby zgromadzić odpowiednią sumę środków do uregulowania wpisu sądowego w tej oraz w innych sprawach, w których zostały wniesione przez nią skargi do tut. Sądu. Na kwestię tę zwracał już uwagę Referendarz sądowy

w zaskarżonym postanowieniu i w sprzeciwie strona nie przedstawiła argumentów negujących powyższe stanowisko.

Jednocześnie, z uwagi na zawieszenie postępowania egzekucyjnego, strona przedłożyła zawiadomienia z dnia 21 stycznia 2015 r. o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności w kilku bankach, zawierające informacje o zezwoleniu na dysponowanie środkami zgromadzonymi na rachunkach bankowych (k. 138-147 akt sądowych).

Ponadto, jak stwierdził Referendarz sądowy, a co nie jest kwestionowane przez stronę w sprzeciwie, zarówno dochód z wynagrodzenia za pracę jak i z tytułu umowy zlecenia jest zwolniony spod egzekucji. Niezależnie od tego Referendarz wyjaśnił też, jaka część wynagrodzenia za pracę jest wolna od potrąceń.

W tym kontekście wskazać należy, że skarżąca posiada stałe źródło dochodu ze stosunku pracy, który to dochód, jak wynika z przedłożonych zaświadczeń za miesiące od grudnia 2016 r. do marca 2017 r., wyniósł łącznie 24.536 zł. Zatem średni miesięczny dochód skarżącej za ww. cztery miesiące z tytułu umowy o pracę wyniósł 6.134 zł. Ponadto, jak podano na urzędowym formularzu, oprócz dochodu z wynagrodzenia za pracę skarżąca otrzymuje również wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1.600 zł (rubryka 10 formularza), aczkolwiek jest to dochód nieregularny. Okazyjnie też otrzymuje wsparcie rzeczowe od rodziców. Jej sytuacja finansowa jest na tyle dobra, że w dniu 14 sierpnia 2016 r. skarżąca przebywała Liptowskim Mikułaszu – miejscowości turystycznej w Słowacji, a w dniu 27 grudnia 2016 r. Jańskich Łaźniach – mieście uzdrowiskowym w Czechach (w Karkonoszach), o czym świadczą przedłożone przez stronę rachunki (k. 114 akt sądowych). Skarżącą stać zatem było na wyjazdy (jak można sądzić o charakterze wypoczynkowym) mimo, że jak twierdzi, jej były mąż nie płaci co miesiąc alimentów na dzieci w kwocie 850 zł.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, skarżąca mogła poczynić oszczędności celem zabezpieczenia środków na pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej,

że w lutym 2017 r. otrzymała ona dodatkowe roczne wynagrodzenie w wysokości

7.381,24 zł (k. 62 akt sądowych), a zatem nic nie stało na przeszkodzie, aby część tej kwoty została przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych, wniesionej w dniu 24 lutego 2017 r. skargi. Takich przeszkód strona nie wskazała ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w sprzeciwie. Należy zauważyć, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się,

że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r., II CZ 104/84; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012r., I FZ 10/12).

Podkreślenia też wymaga, że od momentu wszczęcia postępowania podatkowego we wrześniu 2014 r. (po przeprowadzonej kontroli podatkowej zakończonej protokołem kontroli) K. L. wraz z M. K. (byłym mężem) wyzbywała się posiadanego majątku. W postanowieniu z dnia 2 listopada 2016 r. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia 18 października 2016 r. (t. IV k. 1361-1368 akt adm.) wskazano, że:

- w dniu 21 listopada 2014 r. M.K. wraz z K. L. dokonali zbycia działek nr 70 i 2/15 położonych w M., gm. C. na rzecz spółki H.,

w której prezesem jest M. K., a K. L. członkiem zarządu i posiadają jako jedyni wspólnicy udziały – odpowiednio w 60% i 40%. Spółka wystąpiła o podział działki o powierzchni 2.38.00 ha;

- w dniu 17 grudnia 2014 r. dokonano darowizny działki nr 94 położonej w M., gm. C. na rzecz brata skarżącego – R. K., który wystąpił o podział nieruchomości;

- w dniu 7 stycznia 2015 r. sprzedano zabudowaną działkę położoną w T. przy

ul. [...], której nabywcami byli rodzice K. L. – M.

i A. L.;

- w dniu 16 października 2015 r. sprzedano lokal mieszkalny położony w T. przy

ul. [...].

Organ nadając rygor natychmiastowej wykonalności powołał się m.in. na przesłankę wymienioną w art. 239b § 1 pkt 3, tj. dokonywanie przez stronę czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Okoliczność ta ma także znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem fakt wyzbycia się majątku w celu uniknięcia egzekucji nie może skutkować przyznaniem prawa pomocy i przerzuceniem ciężaru kosztów postępowania sądowego na ogół społeczeństwa. Skoro zbycie nieruchomości nastąpiło w trakcie postępowania podatkowego skarżąca powinna brać pod uwagę możliwość powstania ewentualnych zobowiązań podatkowych i związanych z tym kosztów. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że strona, która wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych, nie może prawnie skutecznie podnosić zarzutu,

iż odmowa zwolnienia od kosztów sądowych jest ograniczeniem realizacji jej praw przed sądem (por. postanowienia NSA: z dnia 30 stycznia 2009 r., II OZ 66/09; z dnia

26 września 2013 r., II FZ 579/13, II FZ 579/13; z dnia 10 kwietnia 2013 r., II FZ 28/13).

Odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu wskazać należy, że ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych zobowiązań nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. postanowienia NSA: z dnia

20 czerwca 2013 r., I FZ 224/13; z dnia 1 czerwca 2011 r., II FZ 234/11; z dnia 10 listopada 2011 r., I FZ 362/11; z dnia 12 kwietnia 2011 r., II FZ 97/11). Dlatego też nie znajduje uzasadnienia, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał, aby koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą.

Zdaniem Sądu, strona nie wykazała, aby spełniła przesłanki upoważniające do przyznania prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej skarżącej uznał, że nie przedstawiła ona wystarczających informacji, by ocenić jej rzeczywistą sytuację materialną, a co za tym idzie – nie wykazała, że całkowite poniesienie kosztów sądowych mogłoby spowodować u niej ryzyko wystąpienia zagrożenia finansowego. Wnioskodawczyni głównie akcentuje okoliczności wskazujące na pogorszenie jej sytuacji finansowej. Natomiast w sposób niepełny przekazuje informacje, w szczególności w zakresie danych wynikających z wyciągów

z rachunków bankowych, mogące świadczyć o tym, że dysponuje odpowiednimi środkami dla uiszczenia wpisu sądowego. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej kondycji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08).

Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy zachodzą poważne wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, to wnioskującemu powinno zależeć na ich obaleniu. Sąd nie jest zaś zobowiązany do prowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej w przypadku, gdy dane umożliwiające ocenę tego stanu nie są pełne, mimo istniejącego po stronie skarżącej ciężaru wykazania przesłanek przyznania jej prawa pomocy.

Z powyższych względów Sąd nie podziela podniesionego w sprzeciwie zarzutu naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. art. 252 § 1 p.p.s.a. i art. 255 p.p.s.a., bowiem bezsprzecznie złożony przez skarżącą wniosek

o przyznanie prawa pomocy nie zawierał wystarczających danych pozwalających na przyznanie jej prawa pomocy. Zgodzić natomiast należy się ze stroną, że korzystanie

z usług profesjonalnego pełnomocnika nie może rzutować na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie ma to jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Jeszcze raz należy podkreślić, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Skoro skarżąca w sposób niepełny przedstawiła swoją sytuację materialną, to nie było podstaw do ustalenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i przyznania pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Na przeszkodzie udzielenia jej prawa pomocy stoi także fakt, że skarżąca w trakcie postępowania podatkowego wyzbywała się składników swojego majątku, a tym samym pozbywała się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Niezależnie od tego trzeba również zauważyć, że w okresie od 2006 r. do 2015 r. K. L. wraz z M. K. uzyskali ze sprzedaży nieruchomości kwotę 3.921.575 zł (por. t. IV, k. 1363 akt adm.). Trudno przyjąć, aby w sprawie będącej przedmiotem skargi, skarżąca nie była

w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 928 zł (uwzględniając wartość przedmiotu zaskarżenia wskazaną przez stronę).

Skarżąca podnosi także w sprzeciwie, że przyznanie prawa pomocy jest niezbędne, aby zapewnić jej dostęp do sądu, który jest prawem wynikającym z Konstytucji. Podkreślenia jednak wymaga, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu

do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa

do uzyskania bezpłatnej pomocy w postaci zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Należy także zauważyć, że w przypadku uwzględnienia skargi, stronie przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na podstawie art. 200 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.