Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 1051/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
659
Hasła tematyczne: Koszty sądowe
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 197 § 2, art. 214 § 1 i 2, art. 220 § 1 i 3, art. 230 § 1 i 2, 233, art. 239 pkt 1, art. 246 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 2 ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2003 nr 221 poz 2193
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. i A. K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 04 listopada 2011 r., sygn. akt II SAB/Łd 67/11 wzywające J. K. i A. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Starostę Powiatowego w Łęczycy w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 04 listopada 2011 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") wezwał J. K. jako stronę i jako pełnomocnika strony skarżącej A. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego w zakresie udzielenia informacji publicznej w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie siedmiu dni od otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi.

Pismem z dnia 17 listopada 2011 r., J. K. pełnomocnik skarżących wniósł zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu zażalenia podniósł, iż część mieszkańców i użytkowników pól we wsi W., złożyła zbiorową skargę ponieważ decyzje Starostwa Powiatowego w Łęczycy uniemożliwiły im godne życie, zmusiły do permanentnego łamania prawa i spowodowały zagrożenie dla ich zdrowia i życia. Zaznaczył, że żadna ze skarżących osób nie jest prawnikiem. Podniósł także, iż ich półtoraroczne działania mające na celu wyjaśnienie zaistniałej sytuacji doprowadziły do obciążenia finansowego poszkodowanych osób. Wskazał, że większość osób składających tę zbiorową skargę, ma złą sytuację ekonomiczną i w związku z tym na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 04 listopada 2011 r.

Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II wezwano J. K. do sprecyzowania czy pismo z dnia 17 listopada 2011 r. jest zażaleniem na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, czy też wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

W odpowiedzi na w/w wezwanie J. K. wskazał, iż pismo z dnia 17 listopada 2011 r. stanowi prośbę o zwolnienie z kosztów prowadzenia tej sprawy dla wszystkich składających tę zbiorową skargę. Wskazał także, iż skarżący posiadają urzędowe formularze wniosków, jednak dla większości skarżących wypełnienie ich jest zbyt skomplikowane, a część pytań nieakceptowanych. Wskazał, iż nie ma możliwości zrobienia tego za każdego w tak krótkim czasie i z tego powodu skarżący złożyli zażalenia. W rozumieniu skarżących obie formy prowadzą do tego samego tj. zwolnienia ze wszystkich opłat za prowadzenie sprawy. Nadto J. K. wniósł o przyznanie skarżącym prawnika z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a., Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).

W myśl art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.).

Jednocześnie w art. 233 p.p.s.a. zawarto delegację ustawową dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu. W wykonaniu tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 powyższego rozporządzenia Rady Ministrów, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności, wynosi w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej - 100 złotych, a zatem skarżący są zobowiązani uiścić określoną w tym przepisie kwotę, z tym że w przypadku skarżących, których uprawnienie dotyczy wspólnej nieruchomości (wezwanych w zarządzeniu do uiszczenia wpisu solidarnie) uiszczenie wpisu przez jednego z tych skarżących zwalnia pozostałych od tego obowiązku.

Stosownie do art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Wynikająca z art. 214 § 2 p.p.s.a. zasada, że wnoszone pismo podlega jednej opłacie ma zastosowanie wyłącznie w przypadku współuczestnictwa materialnego, to jest wówczas, gdy dla kilku osób uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne. Natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego każda z osób wnoszących pismo uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego uprawnienia lub obowiązku (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 601).

W niniejszej sprawie nie można uznać, że uprawnienia czy obowiązki skarżących związane z zaskarżonym postępowaniem Starosty Powiatu w Łęczycy są wspólne. Wniesienie skargi jednym pismem, podanie jednego adresu do doręczeń, oraz posiadanie tego samego pełnomocnika w sprawie nie przesądza o istnieniu wspólnych praw i obowiązków, o których mowa w art. 214 § 2 p.p.s.a.

To, że zaskarżone postępowanie dotyczy wielu podmiotów i zostało następnie przez te podmioty zaskarżone nie oznacza, że nakłada na nich wspólne obowiązki albo uprawnienia. W przedmiotowej sprawie każdy ze skarżących reprezentuje swój własny interes prawny, chroniony konkretnym przepisem prawa materialnego, czego nie zmienia fakt, że cel, który chcą osiągnąć skarżąc decyzję, jest dla nich wspólny.

W takiej sytuacji, bez wątpienia można stwierdzić, że po stronie skarżących występuje współuczestnictwo, jednakże ma ono charakter formalny. Takiego zaś współuczestnictwa nie obejmuje przepis art. 214 § 2 p.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 968/04 (niepubl.) wspólne prawa lub obowiązki byłyby wówczas, gdyby wynikały one z tego samego tytułu prawnego.

Zgodnie z art. 239 pkt 1 p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach:

a) z zakresu pomocy i opieki społecznej,

b) dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej,

c) dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych,

d) ze stosunków pracy i stosunków służbowych,

e) z zakresu ubezpieczeń społecznych,

f) z zakresu powszechnego obowiązku obrony.

Skarga J. K. i A. K. nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w art. 239 pkt 1 p.p.s.a.

Słusznie zatem zarządzeniem z dnia 04 listopada 2011 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżących do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł.

W tym miejscu należy wskazać, iż wniesienie zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego nie zwalnia strony skarżącej z obowiązku uiszczenia stosownej opłaty. Bowiem art. 246 § 1 p.p.s.a. wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Naczelny Sąd Administracyjny dodatkowo zwraca uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zażaleniowym przedmiotem jego oceny pozostaje tylko i wyłącznie kwestia zgodności z prawem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 04 listopada 2011 r. wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Nadto należy zaznaczyć, że podniesione przez skarżących argumenty dotyczące merytorycznego rozpoznania sprawy nie mogą być brane pod uwagę na niniejszym etapie postępowania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.