Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SAB/Wa 6/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
658
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.24-28
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par 1-3
journal: Dz.U. 1996 nr 16 poz 82
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji  Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. S.o, I. S. na bezczynność Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie rozłożenia na raty wierzytelności pieniężnej; oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. i I. S. (zwani dalej: skarżącymi) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencji) z powodu nierozpatrzenia ich wniosku z 16 sierpnia 2011 r. o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty zadłużenia wobec Agencji, wynikającej z udzielonych im dopłat do kredytów uzyskanych na podstawie umów zawartych Bankiem [...] S.A. i [...] Bankiem [...] w [...] na utworzenie / urządzenie gospodarstwa rolnego z dopłatami do oprocentowania ze środków Agencji.

Z akt sprawy wynika, iż powyższe umowy skarżący zawarli: [...] września 1997 r. umowa nr [...] w kwocie 400.000,00 zł, [...] października 1997 r. umowa nr [...] w kwocie 80.000,00 zł i [...] lipca 1999 r. umowa nr [...] w kwocie 250.000,00 zł. Wobec braku terminowej obsługi kredytów na podstawie powyższych umów, Bank 23 grudnia 2002 r. wypowiedział skarżącym wszystkie trzy umowy. Następnie Bank – działając jako wierzyciel – wnioskami z 24 marca 2004 r. oraz 15 października 2004 r. wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącym. Bank 12 lutego 2007 r. zawarł ze skarżącymi umowę dobrowolnej spłaty zadłużenia, w kwotach po 5.000 zł miesięcznie. Wobec zaprzestania przez kredytobiorców spłaty zadłużenia w terminach wskazanych w ugodzie, Bank ponownie wszczął postępowanie egzekucyjne. Na skutek kolejnych wniosków skarżących kierowanych do Banku i Agencji, Bank 2 czerwca 2010 r. zawarł ze skarżącymi kolejną umowę dobrowolnej spłaty, której termin upłynął 30 stycznia 2011 r. Następnie skarżący 28 lutego 2011 r. złożyli do Agencji oraz do Banku wniosek o zmianę kolejności zarachowania wpłat. Agencja pismem z 11 kwietnia 2011 r. poinformowała Bank o wyrażeniu zgody na zmianę kolejności zarachowania wpłat, o czym zostali poinformowani również skarżący.

Skarżący 18 maja 2011 r. wystąpili do Agencji, z wiadomością do Banku, z wnioskiem o wyrażenie zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Agencja – mając na uwadze § 6 ust. 1 umowy nr [...] (Bank zobowiązany jest do wyegzekwowania we własnym imieniu i na swoją rzecz od kredytobiorcy zwrotu części oprocentowania) oraz § 9 ust. 1 tej umowy (Bank wykonuje uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy samodzielnie) – powyższy wniosek pismem z 7 czerwca 2011 r. przekazała do Banku, z wiadomością do dłużników, celem podjęcia stosownej decyzji przez Bank, a także poinformowała, że nie widzi przeszkód w zawieszeniu postępowania egzekucyjnego i zawarcia ugody, jeżeli miałoby to usprawnić dochodzenie należności i nie pogarszać sytuacji ekonomicznej skarżących.

Skarżący pismem z 16 sierpnia 2011 r. złożyli do Agencji wniosek o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty zadłużenia. Agencja pismem z 22 września 2011 r. powyższy wniosek przekazała do Banku, informując o tym skarżących. W piśmie tym wyjaśniła swoją pozycję i stan prawny w świetle obowiązujących uregulowań prawnych – w tym zapisów ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR) jak również postanowień umownych wiążących strony – zarówno umowy łączącej Agencję z Bankiem, jak i umowy kredytowej pomiędzy Bankiem a dłużnikami.

Skarżący pismem z 16 sierpnia 2011 r. – za pośrednictwem Wojewody [...] – zwrócili się ponownie do Agencji o ponownie o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty zadłużenia. Do pisma załączono protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie skarżących. Agencja pismem z 21 października 2011 r. zwróciła Wojewodzie przekazany wniosek, informując o powyższym samych dłużników i wyjaśniając, że nie jest wierzycielem.

Skarżący pismem z 6 października 2011 r. złożyli do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wszczętej pismem skarżących z 16 sierpnia 2011 r.

Minister Rolnictwa pismem z 5 grudnia 2011 r. poinformował skarżących, że ich zarzut o niezałatwieniu przez Agencję w terminie wniosku z 16 sierpnia 2011 r. jest błędny. Minister wyjaśnił, że Agencję nie łączy ze skarżącymi stosunek cywilnoprawny, a jedynie z [...] Bankiem S.A., który udzielił skarżącym kredytów. Zatem Agencja przekazując wniosek skarżących do Banku, postąpiła zgodnie z obowiązującymi umowami, nie rezygnując ze swoich kompetencji, które w ramach zawartej umowy o współpracy scedowała na Bank. Minister wyjaśnił, że do dochodzenia wierzytelności z tytułu zastosowanych dopłat przez Agencję do oprocentowania kredytów udzielonych przez Bank ma zastosowanie cesja powiernicza. Postanowienia umowy o współpracy zawartej pomiędzy Bankiem a Agencją przesądzają, że bank jest wierzycielem w stosunku do kredytobiorcy zobowiązanego do zwrotu dopłat do oprocentowania kredytu wraz z odsetkami. Minister podkreślił, że przepisy art. 24 i następnych, obecnie obowiązującej ustawy o ARiMR określają, że umorzenie w całości lub części, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty wierzytelności dotyczy wyłącznie wierzytelności Agencji przypadających jej w związku z wykonywaniem przez nią zadań finansowanych wyłącznie z krajowych środków publicznych. Brak jest zatem przesłanek do zastosowania art. 24 i następnych ustawy o ARiMR w odniesieniu do należności, co do których Agencja nie ma tytułu prawnego.

Skarżący w skardze z 10 stycznia 2012 r. na bezczynność Prezesa Agencji wnieśli o zobowiązanie organu do rozpatrzenie ich wniosku z 16 sierpnia 2011 r. W motywach skargi podnieśli, że umowy zawarte z Bankiem na utworzenie/urządzenie gospodarstwa rolnego z dopłatami do oprocentowania ze środków Agencji: z [...] września 1997 r., z [...] października 1997 r. i z [...] lipca 1999 r. zostały zawarte na podstawie § 11 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji i należy brać pod uwagę stan prawny istniejący w okresie podpisania umów i utrzymany dla tych umów w przepisach intertemporalnych, który stanowił, że dopłaty do oprocentowania kredytów mogą być zwiększone, jeżeli kredyty zostały udzielone na utworzenie lub urządzenie gospodarstwa rolnego przez osoby, które nie przekroczyły 40 roku życia. We wskazanych umowach znalazły się zapisy, że dopłaty do oprocentowania kredytu podlegają zwrotowi przez Kredytobiorcę na rzecz Agencji po ich wyegzekwowaniu przez Bank wraz z odsetkami ustawowymi za okres od daty otrzymania dopłat. We wszystkich trzech umowach jest to § 14 ust. 1. Również wszystkie trzy umowy w ust. 3 tego samego paragrafu zawierają zapis, zgodnie z którym "Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że Bank może nabyć, w trybie art. 518 k.c. wierzytelności Agencji z tytułu dopłat do oprocentowania kredytu udzielonego na podstawie niniejszej umowy i wyraża na to zgodę. Kredytobiorca wyraża również zgodę na dochodzenie przez Bank wierzytelności nabytych od Agencji". W kolejnym paragrafie umowy został zamieszczony zapis: "W razie niespłacenia przez Kredytobiorcę należności z tytułu niniejszej umowy, Bank przystąpi do dochodzenia swoich wierzytelności, w tym wierzytelności o których mowa w § 14 ust. 3 umowy". Z tego jasno wynika, że umowa, rozróżniała wierzytelności Banku i wierzytelności Agencji wyraźnie wskazując, że wierzytelności Agencji mogły się stać wierzytelnościami Banku tylko w drodze wstąpienia w prawa wierzyciele i to tylko do wysokości dokonanej zapłaty. Jest to zgodne z art. 33 ust. 1 ustawy o ARiMR. Jeżeli Prezes ARiMR dokonał cesji z pominięciem wskazanych zapisów umowy i uregulowań ustawowych to naruszył prawo oraz przekroczył swoje kompetencje. Tak więc powoływanie się na zapisy wskazanych umów pomiędzy Agencją a Bankiem jest bezpodstawne, a po analizie umowy z 2005 r., okazuje się, że jej zapisy nie mogą dotyczyć dopłat udzielonych wcześniej i to z pominięciem zapisów wcześniejszych umów, art. 518 kodeksu cywilnego oraz art. 33 ustawy o ARiMR oraz wcześniejszego odpowiednika tego artykułu (art. 10b). Z powyższej analizy wynika, że w przypadku skarżących co do dopłat z Agencji, Bank jest jedynie pośrednikiem oraz administratorem i nie nabył wierzytelności od Agencji, która należna jest jej od nas z tytułu udzielonych kredytów.

Następnie skarżący stwierdzili, że wskazany art. 24 i następne ustawy o ARiMR dają do rozpatrzenia ich wniosku kompetencję Prezesowi Agencji i twierdzenie, że właściwym w tym zakresie jest Bank jest oczywistym zaprzeczeniem przepisom ustawowym. Prezes Agencji nie może cedować swoich uprawnień na Bank, bowiem nie jest do tego uprawnionym na mocy przepisów prawa, bowiem jeśli Prezes Agencji nie jest właściwy, do rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty lub odroczenie wierzytelności, które przypadają Agencji, to tym bardziej nie ma ich Bank i tym bardziej nie jest w granicach tego wniosku uprawniony. Konieczna do oceny prawnej, kto jest czyim wierzycielem jest również umowa między Agencją a Bankiem obowiązująca w dacie podpisania przez skarżących umów i o przedstawienie takiej umowy przez Agencji wnieśli.

Skarżący za błędne uznali twierdzenie, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy k.p.a., ponieważ sprawa ta dotyczy działania, a w tym przypadku braku działania organu administracji publicznej, jest to sprawa indywidualna, dotyczy uprawnienia organu jakim jest Prezes Agencji, które kreuje art. 24 ustawy o ARiMR. Działanie Prezesa w przypadkach umarzania należności Agencji może nastąpić na wniosek a także z urzędu. Natomiast kompetencja do rozłożenia na raty lub odroczenia spłaty wierzytelności Agencji uruchamia się dopiero w momencie złożenia wniosku. To, że sam akt Prezesa dokonywany jest w formie umowy cywilnoprawnej nie oznacza zupełnej dowolności i swobody w dzianiu organu administracji państwowej i nie czyni tej sprawy cywilnoprawną. Tym bardziej jeżeli strona zainteresowana wystąpi z odpowiednim i kompletnym wnioskiem. Organ jest zobowiązany co najmniej do rozpatrzenia takiego wniosku i tu przepisy prawa nie dają mu dowolności, ponieważ tu przejawia się władztwo publiczne w zakresie dysponowania środkami publicznymi, którymi niewątpliwie są dopłaty do kredytu, które otrzymali skarżący.

Zdaniem skarżących w artykułach od 24 do 28 ustawy o ARiMR ustawodawca dokładnie uregulował procedurę oraz kompetencje Prezesa Agencji w zakresie umarzania, rozkładania na raty lub odraczania wierzytelności Agencji i w tym zakresie nie mają zastosowania przepisy prawa cywilnego.

Skarżący zwrócili także uwagę, że Minister Rolnictwa badając zażalenie zwrócił uwagę na to, czy na wnioski skarżący otrzymali jakiś odpowiedzi z dochowaniem miesięcznego terminu. Jest to brakiem konsekwencji w świetle jego twierdzeń, że w tej sprawie nie mają zastosowania przepisy k.p.a. Przy czym skarżący podkreślili, że wysłanie do wiadomości skarżących jakiegoś pisma, nie jest w świetle art. 35 k.p.a. załatwieniem sprawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie.

Organ – wykonując zobowiązanie Sądu z 12 lipca 2012 r. – przy piśmie z 20 lipca 2012 r. nadesłał: kopię umowy nr [...] z [...] kwietnia 1997 r. zawartą przez Agencję z [...] Bankiem [...] SA w [...]; kopię umowy nr [...] z [...] kwietnia 1997 r. zawartą przez Agencję z [...] Bankiem SA w [...]; kopię umowy nr [...] z [...] kwietnia 1997 r. zawartą przez Agencję z [...] Bankiem [...] SA w [...] oraz kopię umowy nr [...] z [...] grudnia 1999 r. zawartą przez Agencję z [...] Bankiem SA w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

skarga nie jest zasadna.

Na wstępie podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), jak również na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 art. 3 § 2 ustawy, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia, bądź innego aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej.

W pierwszym rzędzie Sąd stwierdził, że niniejsza skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem skarżący, stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpali tryb zaskarżenia, wnieśli zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezesa Agencji, które to pismo spełniało wymogi z art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.).

Skarżący upatrują bezczynności organu w tym, że pomimo złożenia przez nich wniosku z 16 sierpnia 2011 r. – na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji – o rozłożenie na raty lub odroczenia terminu spłaty zadłużenia wobec Agencji wynikającego z udzielonych dopłat do kredytów uzyskanych na podstawie umów (z 3 września i 24 października 1997 r. oraz 27 lipca 1999 r.) zawartych z Bankami na utworzenie / urządzenie gospodarstwa rolnego z dopłatami do oprocentowania ze środków Agencji, organ nie odpowiedział na powyższy wniosek. Natomiast organ stoi na stanowisku, iż to Bank jest wierzycielem skarżących zobowiązanych do zwrotu dopłat do oprocentowania kredytu wraz z odsetkami, a przepisy art. 24 i następnych ustawy o ARiMR, stanowią, że umorzenie w całości lub części, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty wierzytelności dotyczy wyłącznie wierzytelności Agencji przypadających jej w związku z wykonywaniem przez nią zadań finansowanych wyłącznie z krajowych środków publicznych. Brak jest zatem przesłanek do zastosowania tych unormowań w odniesieniu do należności, co do których Agencja nie ma tytułu prawnego.

W związku z powyżej zarysowanym sporem, kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie jaki podmiot jest wierzycielem dopłat do oprocentowania udzielonych skarżącym kredytów wraz z odsetkami.

Odpowiedzi na powyższe pytanie należy szukać w umowie o wzajemnej współpracy jaka łączyła Agencję z Bankiem w momencie wypowiedzenia skarżącym udzielonych kredytów i rozpoczęcia dochodzenia spłaty udzielonych należności tj. 23 grudnia 2002 r. Przypomnieć przy tym należy, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.) – Agencja realizuje zadania określone w ust. 2 pkt 1 (dopłatę w pierwszej kolejności do oprocentowania kredytów bankowych), 2 i 4 za pośrednictwem banków lub innych osób prawnych w oparciu o umowy zawierane przez Agencję z tymi podmiotami.

Przedstawiona przez organ do akt sądowych umowa nr [...] z [...] sierpnia 2001 r. (obowiązującej 23 grudnia 2002 r.) zawarta pomiędzy Agencją a [...] Bankiem SA w [...] dotycząca zasad, warunków i trybu stosowania przez Agencję dopłat stanowiących część oprocentowania należnego Bankowi do kredytów udzielanych przez Bank z jego środków (k. 20 – 26 akt sąd.) stanowi w § 6 o trybie zwrotu dopłat do oprocentowania. W myśl tego zapisu – Agencja udziela Bankowi dopłat z zastrzeżeniem warunku, że jeżeli zaistnieją przesłanki zwrotu dopłat określone w załączniku nr 1, Bank zobowiązany jest do wyegzekwowania we własnym imieniu i na swoją rzecz od kredytobiorcy zwrotu części oprocentowania wynikającego z umowy kredytu oraz przelania go na rachunek Agencji niezwłocznie od daty wyegzekwowania (ust. 1). Zwrot należności, o której mowa w ust. 1 obejmuje kwotę równą dotychczas udzielonym dopłatom wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia wpływu środków z Agencji na rachunek Banku do dnia ich wpływu na rachunek Agencji włącznie. Uzyskane środki Bank po pokryciu kosztów egzekucji w pierwszej kolejności przeznacza na zwrot pobranych dopłat wraz z należnymi odsetkami (ust. 2). Ponadto § 9 ust. 1 umowy stanowi, że Bank wykonuje uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy samodzielnie.

Wspomnieć także należy, że aktualnie obowiązująca umowa o wzajemnej współpracy nr [...] z [...] lipca 2005 r. między Agencją a [...] Bankiem SA w [...] zastępująca umowę z [...] sierpnia 2001 r. zawiera tożsame zapisy § 6 i § 9 ust. 1.

Z powyższych zapisów jednoznacznie wynika, że to Bank a nie Agencja jest wierzycielem, co oznacza, że to Bankowi przysługuje uprawnienia do dochodzenia zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego. Dlatego też to Bank, jako wierzyciel, wnioskami z 24 marca i 15 października 2004 r. wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącym i to Bank 12 lutego 2007 r. oraz 2 czerwca 2010 r. zawarł ze skarżącymi umowę dobrowolnej spłaty zadłużenia. Oznacza to, że to Bank jest władny jako wierzyciel udzielać co do dochodzonych od skarżących należności ewentualnych ulg w ich spłacie.

Skoro więc Agencja nie jest wierzycielem i nie prowadzi egzekucji zwrotu dopłat do dofinansowania, to nie może być właściwa do rozpoznania wniosku o rozłożenie na raty tej wierzytelności. Tak więc trafnie Agencja uznała, że w tym przypadku art. 24 – 28 ustawy o ARiMR nie będą miały zastosowania, ponieważ przepisy te pozwalają na udzielenie ulg w spłacie – w tym rozłożenia na raty – tylko wierzytelności Agencji, do których dopłaty do dofinansowania nie należą. Bowiem – jak trafnie podniósł organ w odpowiedzi na skargę – przepisy art. 24 do art. 28 ustawy o ARiMR dotyczą wierzytelności Agencji przypadających jej w związku z wykonywaniem przez nią zadań finansowanych wyłącznie z krajowych środków publicznych, a zawarta w powyższych przepisach procedura i forma prawna rozpatrywania wniosków w zakresie umarzania, rozkładania na raty lub odraczania terminu spłaty wierzytelności oparta jest na przepisach prawa cywilnego, co oznacza, że ewentualne rozpatrzenie wniosku następuje w formie umowy cywilnoprawnej zawieranej pomiędzy stronami, gdzie Agencja występuje w roli wierzyciela. Potwierdzeniem tego jest art. 28 ust. 4, gdzie ustawodawca wskazał, iż "w sprawach nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy prawa cywilnego". Zatem trybem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżących złożonego na podstawie art. 27 ustawy o ARiMR, są przepisy cywilne. W związku z tym Agencja nie miała obowiązku załatwiać wniosku skarżących z 16 sierpnia 2011 r. o udzielaniu wnioskowanej ulgi. Niemniej jednak Sąd wskazuje, że mimo braku obowiązku rozpatrzeniu wniosku skarżących Agencja udzieliła skarżącym odpowiedzi na ich wniosek pismem z 22 września 2011 r. Jak również udzieliła odpowiedzi na wniosek skarżących złożony za pośrednictwem Wojewody [...] pismem z 21 października 2011 r.

Ponadto z akt sprawy wynika, że Agencja wielokrotnie informowała skarżących, odpowiadając na składane przez nich wnioski i prośby, o podstawach prawnych warunkujących tryb oraz właściwość przedmiotową i podmiotową do rozpatrzenia przez nich wniosków. I tak odpowiadając na wniosek skarżących z 16 sierpnia 2011 r. Agencja pismem z 22 września 2011 r. przekazała kopię wniosku do [...] Banku S.A. w celu zawarcia przez Bank z dłużnikami ewentualnej ugody. W piśmie tym, przesłanym także do wiadomości skarżących, poinformowała o treści § 6 ust. 1 umowy nr [...] oraz o tym, że zgodnie z § 9 ust. 1 ww. umowy, Bank wykonuje uprawnienia i obowiązki wynikające z umowy samodzielnie. Z uwagi na powyższe Agencja zasadnie pozostawiła w gestii Banku podjęcie decyzji odnośnie sposobu prowadzenia czynności windykacyjnych w sprawie, biorąc pod uwagę przedstawione ograniczenia.

Kolejnym argumentem przemawiającym za tym, że to Bank a nie Agencja jest wierzycielem jest to, że stronami umów kredytowych z [...] września 1997 r., z [...] października 1997 r. i [...] lipca 1999 r. są skarżący i Bank, a nie Agencja. Jak zaznaczono wyżej Agencja jest jedynie stroną umów o współpracy zawartych z poszczególnymi bankami, na mocy których Agencja przekazuje bankom środki pieniężne tytułem dopłat do oprocentowania udzielonych przez banki kredytobiorcom kredytów. Zatem w sytuacji wystąpienia przesłanek powodujących konieczność zwrotu przez kredytobiorcę przyznawanych mu kwot kredytu wraz z preferencyjnym oprocentowaniem, to Bank, jako wierzyciel i strona stosunku prawnego łączącego go z kredytobiorcom, jest zobowiązany do dochodzenia od kredytobiorcy wypłaconych mu kwot, których część stanowią środki przekazane przez Agencję Bankowi tytułem dopłat do kredytu. Należy podkreślić, iż Agencję nie łączy stosunek cywilnoprawny z kredytobiorcą, a jedynie z bankiem, który udzielił kredytu. Oznacza to, iż adresatem wszelkich wniosków kredytobiorcy dotyczących prowadzonego przez Bank postępowania windykacyjnego, w tym wniosków o zastosowanie ulg w spłacie, jest wierzyciel posiadający uprawnienia do dochodzenia wierzytelności wynikających z treści zawartej umowy kredytowej – czyli Bank, a nie Agencja.

Z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz. U. Nr 16, poz. 82 ze zm.), wynika, iż dopłaty do kredytów nie są dokonywane na podstawie indywidualnej umowy zawieranej przez Agencję z danym kredytobiorcą, lecz na podstawie umów generalnych z bankami. Istotne elementy tych umów określa § 8 ust. 1. Wynika z niego, że dopłaty dokonywane w ramach przyznanych bankom limitów, a nie do poszczególnych indywidualnych umów kredytowych. Zatem to nie Agencja, lecz bank kredytodawca ma oceniać, czy kredyt jest przeznaczony na finansowanie przedsięwzięć, o których mowa w § 1-3 rozporządzenia, a w razie odpowiedzi pozytywnej – stosować wobec kredytobiorcy oprocentowanie z prawem do dopłaty z limitowanego funduszu Agencji, w wysokości określonej w tymże rozporządzeniu. Z powyższych rozważań wynika, że Agencja nie ma roszczenia do kredytobiorcy o zwrot dopłat do oprocentowania kredytu albowiem nie łączy ją z kredytobiorcą żaden stosunek zobowiązaniowy. Postanowienia umów o współpracy zawartych pomiędzy bankami a Agencją przesądzają, że bank jest wierzycielem w stosunku do kredytobiorcy zobowiązanego do zwrotu dopłat do oprocentowania kredytu wraz z odsetkami ustawowymi. Bank, a nie Agencja ma uprawnienie do dochodzenia należnych kwot. Kredytobiorca nie jest dłużnikiem Agencji w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, bowiem nie łączy go z Agencją stosunek prawny wynikający z umowy bądź z przepisów prawa. Kredytobiorca nie ma obowiązku świadczenia na rzecz Agencji, gdyż to bank jest stroną umowy kredytu i to na jego rzecz kredytobiorca wykonuje zobowiązania z tytułu zwrotu dopłat do oprocentowania kredytu.

W związku z powyższym, trafna jest konstatacja organu, że kredytobiorca zobowiązany do zwrotu dopłat do oprocentowania kredytu nie ma uprawnienia do złożenia wniosku o udzielenie pomocy z art. 24 ustawy o ARiMR. Ponadto, Agencja nie możne umorzyć, rozłożyć na raty, czy odroczyć terminu spłaty wierzytelności, co do której nie ma tytułu prawnego, dlatego wniosek skarżących z 16 sierpnia 2011 r. nie mógł zostać przez Agencję rozpatrzony.

W związku z powyższym nie można uznać aby Prezes Agencji pozostawał w bezczynności w merytorycznym rozpoznaniu wniosku skarżących o rozłożenie na raty, skoro nie jest do tego uprawniony. Poza tym wskazać należy, iż choć Prezes Agencji nie mógł zawrzeć umowy o rozłożeniu na raty z powodu braku uprawnień, to jednak na wnioski skarżącej odpowiadał, a więc nie można postawić zarzutu bezczynności pod tym kątem. Adresatem żądania skarżącej o raty powinien być wierzyciel czyli Bank.

Powyższe rozważanie potwierdza także wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2008 r. sygn. akt V CSK 164/08 (LEX nr 500167), z którego uzasadnienia wynika, że "roszczenie o zwrot dopłat do odsetek kapitałowych jest roszczeniem wynikającym z umowy kredytowej i tym samym przysługuje on Bankowi. Powstanie tego roszczenia pozostaje funkcjonalnie związane z podstawowymi obowiązkami kredytobiorców sformułowanych w umowie kredytu inwestycyjnego (np. niespłacenie kredytu w terminie, jednej raty lub odsetek powoduje utratę przez kredytobiorców uprawnienia do korzystania z dopłat dopłaty do odsetek przysługują kredytobiorcy tylko w przypadku wykorzystania kredytu zgodnie z jego przeznaczeniem...) Roszczenie o zwrot dopłat ukształtowane zostało zatem jako roszczenie związane z umową kredytową i skierowane przeciwko kredytobiorcy ".

W tym stanie rzeczy Sąd uznał zarzuty skargi za bezpodstawne i – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę.