Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1698/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. J., H. K., T. K., E. K., W. J., Z. G., H. F., C. K., S. K., K. K., L. K., A. K. i R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 października 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Pismami z dnia 13 marca 2000r. M. K. i J. K. wystąpili do Starosty [...] z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako parcela l. kat. [...] o pow. 16579 m2 pół. w b. gm. kat. [...]. Następnie pismami z dnia 11 maja 2016r. do niniejszego postępowania przystąpili H. F., K. K., L. K., W. J., T. K., H. K., E. K., C. K., Z. G., S. K., a pismem z dnia 14 czerwca 2016r. swój udział zgłosili A. K., R. K. i S. J. oraz pismem z dnia 24 września 2016r. nr [...] do postępowania przystąpiła Gmina Miejska [...]

Prowadzący postępowanie Starosta [...] ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 20 lutego 1969 r. znak: [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, bowiem była niezbędna na cele budownictwa, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. znak: [...] W dacie wywłaszczenia nieruchomość ta stanowiła współwłasność W. K., M. K., A. W. i Z. K..

Zgodnie z postanowieniem Sądu spadek po zmarłej W. K. nabyli: M. K., J. K., Z. K., S. K. i A. W. - każde w 1/5 części.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...], Wydział [...], z dnia [...] stycznia 2012r., sygn. akt [...] spadek po M. K. nabył S. J. w całości, zaś spadek po Z. K. nabyła W. J. w całości. Natomiast w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...], Wydział [...], z dnia [...] marca 201l r., sygn. akt [...] stwierdzono, że spadek po J. K. nabyli: H. K., T. K. i E. K. - każde w 1/3 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...], Wydział [...], z dnia [...] września 2013r., sygn. akt, [...] ustalono, że spadek po S. K. nabyli: A. K. w 7/28 części, Z. G., H. F., J. K., C. K., S. K., K. K., Z. K. - każde w 3/28 części. Postanowienie Sądu Powiatowego w [...], Wydział [...], z dnia [...] września 1968r., sygn. akt [...] stwierdza, że spadek po A. W. nabyli: J. K., M. K. i Z. K. - wszyscy w 1/6 części oraz J. W. w 1/2 części. W oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego [...] w [...], Wydział [...], z dnia [...] maja 2000r., sygn. akt [...] spadek po A. K. nabyli: K. K. i L. K. - każde w 1/2 części.

Nadto organ I instalacji ustalił, że zgodnie z uwierzytelnionym odpisem Aktu Poświadczenia Dziedziczenia Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 2016r. spadek po J. K. nabyli: A. K. i R. K. - każde w 1/2 części. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...], Wydział [...], z dnia [...] maja 2014r., sygn. akt [...] spadek po Z. K. nabyli: A. K. w 1/2 części, J. K., C. K., S. K., K. K., Z. G., H. F. - każde w 1/12 części. Natomiast na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...], Wydział [...], z dnia [...] marca 2016r., sygn. akt [...] spadek po J. W. nabyła J. W. w całości, zaś spadek po J. W. nabyła Gmina Miejska [...] w całości.

Na podstawie porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów sporządzonego przez geodetę uprawnionego J. B. w dniu [...] sierpnia 2016r., nr ks. rob. [...] ustalono że parcela l. kat. [...] o pow. 16579 m2 pół. w b. gm. kat. [...] odpowiada części działki nr [...] pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...], która kolejno operatem podziału z dnia 26 lipca 2012r., l. ks. [...], przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] sierpnia 2012r. pod numerem [...] zatwierdzonym ostateczną i prawomocną decyzją Wojewody z dnia 15 stycznia 2013r. nr [...], sprostowaną postanowieniem Wojewody z dnia 13 lutego 2014r. nr [...], podzieliła się na działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...]. Z powyższego wynika, że parcela l. kat. [...] aktualnie odpowiada części działki nr [...] poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...].

W tal ustalonym stanie faktycznym Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2017 r. znak: [...] na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej: "u.g.n."), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. oraz upoważnienia o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., póz. 935) orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], na rzecz: S. J., H. K., T. K., E. K., W. J., Z. G., H. F., C. K., S. K., K. K., L. K., A. K., R. K. oraz Gminy [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że podstawą do rozpatrzenia wniosku są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ powołując się na treść art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. wskazał, że aby nieruchomość mogła zostać zwrócona, muszą zaistnieć wszystkie przesłanki łącznie tj.: 1) wystąpienie przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców z wnioskiem o zwrot; 2) objęcie instytucją zwrotu tylko nieruchomości wywłaszczonej (lub jej części) tj. nieruchomości, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia za odszkodowaniem, jak również nabytej w oparciu o przepisy ustaw enumeratywnie wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami; 3) zbędność nieruchomości wywłaszczonej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w rozumieniu przepisu art. 137 ustawy, który formułuje legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Z kolei stosownie do treści art. 136 ust. 3 u.g.n., który legitymację procesową w sprawach żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości przyznaje nie tylko poprzednim właścicielom, ale także ich następcom prawnym.

Organ powołał się na wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 13 marca 2014r., sygn. akt P 38/11.

Dalej w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dwie pierwsze przesłanki zwrotu zostały spełnione bowiem wnioskodawcy są spadkobiercami poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, natomiast wywłaszczenie przedmiotowej parceli na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji Starosta [...] ustalił, iż w ramach inwestycji zamiennych Dyrekcja Inwestycji Miejskich [...] w [...] wystąpiła o wywłaszczenie m.in. przedmiotowej nieruchomości celem realizacji na jej terenie obiektów wojskowych - w zamian za przekazane grunty wojskowe na terenie [...]. Przedmiotowa nieruchomość, zlokalizowana na terenach tzw. [...] w b. gm. kat. [...], znalazła się w obszarze przeznaczonym pod plac ćwiczeń, dla którego wydana została ww. decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1965 r. znak: [...], oznaczona nr. [...]. Zgodnie z załącznikiem graficznym do tej decyzji, parcela l. kat. [...] stanowić miała fragment placu ćwiczeń wojskowych, w części północnej zajęty pod ośrodek szkolenia artyleryjskiego, a w części południowej jako strefa rozdzielająca ośrodek zurbanizowany od ośrodka szkolenia artyleryjskiego.

Jak natomiast wykazało przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające - szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji - przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana pod ww. inwestycję, a tym samym nie stała się ona zbędna na cel jej wywłaszczenia, w rozumieniu przepisów art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym organ ten stwierdził, iż należało orzec o odmowie jej zwrotu na rzecz wnioskodawców.

Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] złożyli: S. J., H. K., T. K., E. K., W. J., Z. G., H. F., C. K., S. K., K. K., L. K., A. K. i R. K., reprezentowani przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynienie niewynikających z niego ustaleń faktycznych, tj. błędnego ustalenia wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia (budownictwo), podczas gdy wywłaszczona parcelą nigdy nie została zabudowana i nigdy nie zostały na niej wzniesione jakiekolwiek obiekty wojskowe, a stanowiła jedynie pas gruntu oddany w zarząd instytucjom wojskowym (jak ustalił organ I instancji - na ww. parceli "nigdy nie podejmowano żadnych prac budowlanych", a podczas oględzin przeprowadzonych [...] maja 2001 r. nie stwierdzono żadnych obiektów, przy jednoczesnym stwierdzeniu ich obecności na pozostałej części tzw. [...] - m.in. tory kolejowe, podziemne magazyny, obiekty do ćwiczeń strzelniczych).

W odwołaniu zarzucili również naruszenie prawa materialnego - art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż cel określony w decyzji o wywłaszczeniu można interpretować na tyle szeroko, że za realizację tego celu może zostać uznane samo włączenie wywłaszczonej parceli do placu ćwiczeń wojskowych przy jednoczesnym braku wzniesienia na niej jakichkolwiek obiektów, czy budynków, oraz że przy określeniu celu wywłaszczenia organ I instancji uprawniony był do posłużenia się treścią decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] kwietnia 1965 r. oraz pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, podczas gdy - zgodnie z treścią naruszonego przepisu -wykładnia celu wywłaszczenia winna zostać dokonana wyłącznie w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto zdaniem odwołujących się organ I instancji naruszył przepisy art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. poprzez orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości pomimo zaistnienia takiego obowiązku wobec spełnienia wszystkich przesłanek ku temu.

Wojewoda po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia 18 października 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 9a u.g.n., art. 138 § 1 pkt k.p.a. w związku z art. 16 i art. 17 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. oraz upoważnienia o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie.

Wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość, oznaczona poprzednio jako parcela l. kat. [...] o pow. 16579 m2, b. gm. kat. [...], odpowiadająca obecnie części działki nr [...], pół. w obr. [...], jedn. ewid. [...], została wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 20 lutego 1969 r. znak: [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem znajdzie do niej wprost zastosowanie przepis art. 136 ust. 3 u.g.n.

Ponadto z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości wystąpiły uprawnione osoby - spadkobiercy poprzednich współwłaścicieli parceli l. kat. [...], co potwierdzają znajdujące się w aktach organu I instancji, stosowne dokumenty.

Organ odwoławczy wskazał, że legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 u.g.n. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o -wywłaszczeniu stała się ostateczna, ceł ten nie został zrealizowany.

W tym kontekście organ odwoławczy podkreślił, że w wyroku TK z dnia 13 marca 2014 r. stwierdzono, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 136 i art. 137 u.g.n., obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w pierwszej kolejności precyzyjne określenie celu wywłaszczenia nieruchomości, a następnie - w drodze dostępnych środków dowodowych ustalić - czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości lub jej części zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Wojewoda podkreślił, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 20 lutego 1969 r. znak: [...], w uzasadnieniu której wskazano, iż objęte nią nieruchomości "są niezbędne na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 21.04.1965 r., wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...].

Nadto jak ustalono w toku postępowania przed organem I instancji, w celu zagospodarowania pod budownictwo mieszkaniowe terenów zlokalizowanych na terenie miasta [...], zajętych wówczas przez wojsko, ustalono dla poszczególnych obiektów wojskowych lokalizacje zamienne. W zamian za przekazanie władzom cywilnym terenów wojskowych, władze miejskie zaproponowały lokalizację nowych terenów dla potrzeb wojska, obejmującą m.in. ok. 52 ha terenu istniejącego wówczas placu ćwiczeń na tzw. "[...] (będących już w dyspozycji wojska) oraz ok. 178 ha terenów w granicach administracyjnych [...] i powiatu [...] Z uwagi na fakt, że teren [...] nie zabezpieczał w całości potrzeb wojska, przewidziano zlokalizowanie inwestycji zamiennych na cele magazynowe w rejonie miejscowości M. na terenie o powierzchni ok. 30 ha, dla której wydana została z kolei decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1965 r. znak: [...]

Zgodnie ze sporządzonym i zatwierdzonym 28 września 1964 r. Programem Inwestycji Zamiennych w Garnizonie [...] teren, na którym lokalizowano nowe obiekty wojskowe, "w środkowej części stanowi własność Skarbu Państwa (...) a w pozostałej części jest własnością prywatną przy pojedynczej zabudowie". Na obszarze tym planowano zlokalizowanie placu ćwiczeń, zespołu strzelnic i obiektów kubaturowych.

Zgodnie z treścią pisma z 20 kwietnia 1964 r. nr [...] (k. 169), nawiązując do ustaleń Komisji Ministerstwa Obrony Narodowej i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] w sprawie lokalizacji obiektów wojskowych na terenie [...], Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury tegoż Prezydium poinformował MON o ustaleniu lokalizacji zamiennych za poszczególne obiekty wojskowe przekazywane miastu - w tym za plac ćwiczeń w [...], magazyn w [...] oraz strzelnice w [...] i [...] - teren w rejonie istniejącego placu ćwiczeń na [...]

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z załącznikiem graficznym do lokalizacji szczegółowej, na terenie tym przewidywano do realizacji ośrodek zurbanizowany, ośrodek szklenia artyleryjskiego, "autodrom", czołgowisko, rejon zespołu strzelnic i zaplecza. Z kolei parcela l. kat. [...] wchodziła w części północnej we fragment ośrodka szklenia artyleryjskiego, a w części południowej stanowić miała strefę rozdzielającą ośrodek zurbanizowany od ośrodka szkolenia artyleryjskiego - w ramach ww. placu ćwiczeń wojskowych.

Decyzją z 27 grudnia 1968 r. znak: [...] Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] zezwolił wnioskodawcy wywłaszczenia, tj. Dyrekcji Inwestycji Miejskich [...] w [...] (za zgodą Ministra Gospodarki Komunalnej (pismo z 5 listopada 1968 r. znak: [...]) na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonych w b. gm. kat. [...] i [...], wśród których znalazła się również parcela l. kat. [...].

Z kolei decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] kwietnia 1969 r. nr [...] zmieniono za zgodą stron ww. decyzję Nr [...] z [...] kwietnia 1965 r. o lokalizacji szczegółowej w ten sposób, że prawa przyznane Dyrekcji Inwestycji Miejskich [...] w [...] decyzją zmienianą przeszły na Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo -Budowlany w [...], a całość terenu objętego tą decyzją użytkować miało Wojsko Polskie.

W ocenie organu odwoławczego z powyższych ustaleń wynika, że inwestycja planowana na m.in. przedmiotowej nieruchomości od początku miała zostać zainicjowana przez jednostkę cywilną (Dyrekcję Inwestycji Miejskich [...] w [...]), lecz ostatecznie ukończony w wyniku tego obiekt miał być użytkowany przez jednostkę wojskową - w ramach realizacji tzw. budownictwa zamiennego - za tereny wojskowe położone w [...], przekazane na cele mieszkalne.

Zdaniem Wojewody zmiana podmiotowa w przypadku decyzji lokalizacyjnej ww. inwestycji - jak słusznie wskazał organ I instancji - nie spowodowała zmiany celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, bowiem nie pociągała za sobą zmian w samej inwestycji zatwierdzonej decyzją lokalizacyjną.

Organ odwoławczy odnosząc się w omawianym zakresie do zarzutów odwołania wskazał, iż nie mogły one odnieść zamierzonego skutku. W pierwszej kolejności wyjaśnił, iż zgodnie z poglądami prezentowanymi w najnowszym orzecznictwie sądowym, przy doprecyzowywaniu ogólnie określonego celu wywłaszczenia należy uwzględniać cały kontekst związany z pozyskiwaniem gruntów na potrzeby realizacji inwestycji celu publicznego - w tym wszelką dostępną dokumentację dotyczącą tej inwestycji. Po drugie wskazał, iż już w samej decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 20 lutego 1969 r. znak: [...], wskazano wprost, iż objęte nią nieruchomości "są niezbędne na cele budownictwa zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 21.04.1965 r., wydanej przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...]", co jednoznacznie przesądza, iż to w ww. dokumencie lokalizacyjnym należy w pierwszej kolejności szukać wskazówek co do konkretnego celu wywłaszczenia przedmiotowej parceli. Z kolei postanowienia tej decyzji oraz jej załącznika graficznego korespondują w sposób logiczny i spójny z treścią pozostałej, powołanej wcześniej dokumentacji, a zatem ustalenia organu I instancji należy uznać za dokonane z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zaś przedstawione w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji - za odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Podobnie w kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel jej wywłaszczenia – Wojewoda zgodził się z organem I instancji, iż poczynione w tym zakresie ustalenia - znajdujące wszak potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym - prowadzą do wniosku o osiągnięciu tego celu i tym samym brak było podstaw do orzeczenia o zwrocie na rzecz wnioskodawców części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...].

Organ odwoławczy stoi na stanowisku, że z materiałów archiwalnych pozyskanych przez organ I instancji, w postaci zdjęć lotniczych terenu przejętego pod plac ćwiczeń wojskowych z 14 września 1970 r., z 22 sierpnia 1975 r., z 1993 r., z 18 maja 1997 r. oraz z 15 kwietnia 2003r., protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] maja 1971 r. [...] wraz z załącznikami, rozliczenia zadania inwestycyjnego oraz oświadczenia Działu Kontroli o Odbioru Budów DIM w [...], pisma Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 22 kwietnia 1971 r. oraz pisma Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Mienia Wojskowego w [...], J. M. z 19 lutego 2001 r. znak: [...], wynika, iż obiekty wojskowe na terenie [...] w [...] wykonano w okresie od 10 sierpnia 1969 r. do 30 kwietnia 1971 r. i do 2001 r. teren ten był wykorzystywany przez wojsko. Świadczy o tym również kserokopia dokumentacji sporządzonej przez płk. dypl. w st. spocz. P. S. B., która zawiera wykaz obiektów zrealizowanych w ramach urządzania placu ćwiczeń wojskowych na terenie [...] oraz wykonany przez ww. osobę wraz z ppłk. mgr. inż. w st. spocz. P. A. M. załącznik graficzny przedstawiający umiejscowienie poszczególnych elementów tego placu ćwiczeń - "wg danych z lat 1964-1982" (przydatność dowodową tego opracowania w sprawie dotyczącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która przeznaczona została pod inny element przedmiotowego placu ćwiczeń wojskowych, pozytywnie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w wyroku z 6 listopada 2015 r., II SA/Kr 1074/15).

Pozyskane materiały, o których mowa powyżej, w sposób jednoznaczny wskazują na wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem wynikającym z omówionej wcześniej dokumentacji związanej z procesem wywłaszczeniowym. W związku z powyższym za niezasadne należało uznać zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przez organ I instancji tak przepisów procesowych, jak i materialnych.

W kontekście zgromadzonej dokumentacji organ odwoławczy stwierdził, iż cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został w przeszłości osiągnięty, a zatem nie można obecnie uznać części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], za zbędną na ten cel, pomimo że aktualnie jest ona inaczej użytkowana. Bowiem zgodnie z jednolitym w tym zakresie stanowiskiem sądów administracyjnych, nie można mówić o zbędności nieruchomości na cel jej wywłaszczenia, gdy po wywłaszczeniu została ona zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z tym celem, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie czy w ogóle zaprzestano jej wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyli S. J., H. K., T. K., E. K., W. J., Z. G., H. F., C. K., S. K., K. K., L. K., A. K. i R. K. – dalej skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynienie niewynikających z niego ustaleń faktycznych, co w efekcie doprowadziło do błędnego ustalenia, iż:

- cel na jaki została wywłaszczona zawnioskowana do zwrotu nieruchomość (budownictwo) został zrealizowany, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wywłaszczona parcela nigdy nie została zabudowana, nigdy nie zostały na niej wzniesione jakiekolwiek obiekty wojskowe, a stanowiła ona jedynie pas gruntu oddany w zarząd instytucjom wojskowym,

- określony w decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia został na spornej parceli zrealizowany, podczas gdy na ww. parceli nigdy nie podejmowano żadnych prac budowlanych, a jak wynika z akt postępowania, podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia [...] maja 2001 r. na spornej parceli nie stwierdzono żadnych obiektów, przy jednoczesnym stwierdzeniu ich obecności na pozostałej części terenu zwanego umownie [...] (m.in. tory kolejowe, podziemne magazyny, obiektów do ćwiczeń strzelniczych),

2. art. 80 k.p.a. poprzez:

- nielogiczne, sprzeczne z doświadczeniem życiowym oraz zasadami wykładni i wnioskowania przyjęcie, iż sporna parcela była wykorzystywana przez wojsko zgodnie z celem jej wywłaszczenia wskazanym w treści decyzji wywłaszczeniowej, podczas gdy cel ten został określony jako budownictwo, a na spornej parceli nigdy nie podejmowano żadnych prac budowlanych,

- pobieżną i ogólnikową analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. przede wszystkim zdjęć lotniczych, rozliczenia zadania inwestycyjnego, dokumentacji sporządzonej przez płk. dypl. w st. spocz. S. B. i uznanie na ich podstawie, że "teren [...] w [...] był wykorzystywany przez wojsko" (s. 5 decyzji), przy jednoczesnym braku poczynienia jakichkolwiek ustaleń dotyczących parceli w przedmiocie której toczy się przedmiotowe postępowanie i braku odniesienia się do faktu, iż na spornej parceli nigdy nie wzniesiono żadnych obiektów wojskowych, co potwierdzono w protokole z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej dnia [...] maja 2001 r.,

3. art. 15 i 127 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 140 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i brak koniecznych elementów uzasadnienia decyzji, a to brak dokonania przez Organ II instancji własnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, a jedynie posłużenie się ustaleniami faktycznymi wynikającymi z decyzji Organu I instancji, co wynika m.in, z faktu posługiwania się przez Organ II instancji takimi stwierdzeniami jak "Jak ustalono w toku postępowania przed organem I instancji(...)" (s. 4 decyzji), a także zaniechanie szczegółowego odniesienia się do zarzutów podniesionych przez strony w odwołaniu;

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez pozbawione podstaw utrzymanie w mocy przez Organ II instancji decyzji Organu I instancji, podczas gdy przedmiotowy stan faktyczny uzasadnia wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości na rzecz stron postępowania;

5. art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż:

- cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (w przedmiotowym stanie faktycznym budownictwo) można interpretować na tyle szeroko, że za realizację tego celu może zostać uznane samo włączenie wywłaszczonej parceli do placu ćwiczeń wojskowych przy jednoczesnym braku wzniesienia na niej jakichkolwiek obiektów, czy budynków,

- przy określaniu celu wywłaszczenia Organ II instancji uprawniony był do

posłużenia się treścią decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] kwietnia

1965 r., oraz pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w postaci m.in. Programu Inwestycji Zamiennych w garnizonie [...] z 1964 r." podczas gdy — zgodnie z treścią naruszonego przepisu - wykładnia celu wywłaszczenia winna zostać dokonana wyłącznie w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej,,

6. art. 136 ust. 1 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wykorzystanie nieruchomości na ceł inny niż wskazany w orzeczeniu o wywłaszczeniu nie rodzi obowiązku jej zwrotu,

7. art. 136 ust. 3 u,g,n, poprzez jego niezastosowanie, a to orzeczenie o odmowie zwrotu wywłaszczonej parceli, oznaczonej jako część działki nr [...] pół. w obr. [...], podczas gdy w niniejszym stanie faktycznym zostały spełnione wszystkie trzy przesłanki obligujące Organ II instancji do jej zwrotu, a to: spadkobiercy pierwotnych właścicieli wystąpili z wnioskiem o zwrot, wywłaszczenie spornej parceli nastąpiło w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a także wywłaszczona parcela stała się zbędna na cel określony w decyzji.

Na podstawie tych zarzutów skarżący, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, skarżący obszernie rozwinęli zarzuty skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Z punktu widzenia powyższego skarga okazała się być bezzasadna.

Rozpoczynając od zarzutów natury proceduralnej, stwierdzić trzeba, że nietrafne są zarzuty dowolnej oceny materiału dowodowego i poczynienia wadliwych ustaleń faktycznych w odniesieniu do przedmiotowej parceli (nomenklatura związana z prawnym charakterem działki w momencie wtwłaszczenia). Nie do końca wiadomo, na czym skarga opiera zarzut o błędnych ustaleniach czy dowolnej ocenie materiału dowodowego. Jeśli jednak skarga zarzuca tutaj, że wywłaszczona parcela nigdy nie została zabudowana oraz że podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] maja 2001r. na spornej parceli nie stwierdzono żadnych obiektów, przy jednoczesnym stwierdzeniu ich obecności na pozostałej części terenu [...] (m.in. tory kolejowe, podziemna magazyny, obiekty do ćwiczeń strzelniczych), to takie zarzuty nie mogą się ostać. Rzecz bowiem w tym, że w zakresie stanu faktycznego organy nie wywiodły niczego innego, niż podaje się w skardze jako ustalenia prawidłowe. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyraźnie wskazuje, że w trakcie oględzin stwierdzono istnienie w terenie obiektów służących do szkolenia kadr wojskowych z dokładnym ich wymienieniem, jednak istnienia tego typu obiektów nie stwierdzono w zachodniej części poligonu [...] w której zlokalizowana jest przedmiotowa parcela, gdyż część tego terenu w planie realizacyjnym inwestycji była przeznaczona dla ćwiczeń wojskowych w ramach ośrodka szkolenia artyleryjskiego. Z udziałem geodety zlokalizowano teren parceli w czasie oględzin w dniu [...] marca 2017r. oraz stwierdzono, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi nierówny teren porośnięty niekoszoną trawą oraz drzewami i krzewami, sprawiając wrażenie niezagospodarowanego. Z kolei ustalenia organu I instancji co do sposobu wykorzystania przedmiotowej parceli w przeszłości potwierdzają, że nigdy nie została ona zabudowana obiektami kubaturowymi czy innymi trwałymi. Przeciwnie także do twierdzeń skargi, organy dokonując ustaleń w zakresie sposobu użytkowania miały na uwadze tak kwestie dotyczące poligonu w ogólności, jak i w szczególności przedmiotowej parceli. Starosta [...] wskazał bowiem, że analiza pozyskanej mapy w skali 1:5000 zaktualizowanej w latach 1989 i 1994 przedstawiającej obiekt poligonowy [...] /k.236/. prowadzi do wniosku, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość znajdowała się w granicach przedmiotowego obiektu wojskowego, a to kompleksu wojskowego [...] [...]. Powyższą okoliczność potwierdziły inne mapy, w tym dołączona do przywoływanego pisma z dnia 19 lutego 2001 r. nr [...] mapa poglądowa przedstawiająca rozmieszczenie ośrodków szkoleniowych w ramach kompleksu wojskowego [...] /k.181/. Organ wskazał, iż z jej treści wynika, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomość była wykorzystywana na potrzeby ośrodka szkolenia artyleryjskiego, w tym do ćwiczeń strzeleckich z broni pokładowej pojazdów kołowo-gąsienicowych. Powyższe ustalenia w ocenie organu potwierdzają także wyjaśnienia dowódcy [...] płk. M. K., zawarte w piśmie z dnia 2 kwietnia 2001 r. /k.231/, w których wskazał on, że przedmiotowy obszar był wykorzystywany do szkolenia [...] i innych jednostek stacjonujących w garnizonie [...]. Dalej płk. M. K. sprecyzował, że ośrodek artyleryjski służył do specjalistycznego szkolenia pododdziałów artylerii naziemnej, m.in. do prowadzenia strzelania ze środków imitujących. Nadto zaakcentował, że w zachodniej części poligonu usytuowano Plac Ćwiczeń Taktycznych wykorzystywany do taktycznego ćwiczenia pododdziałów, w skład którego wchodził: ośrodek zurbanizowany, autodrom i ośrodek szkolenia artyleryjskiego. Na obszarze tym, z uwagi na wymogi instrukcji prowadzenia ćwiczeń taktycznych oraz w celu zapewnienia bezpieczeństwa ćwiczącym żołnierzom, nie wznoszono trwałych elementów budownictwa specjalnego. Na sposób wykorzystania przedmiotowej części poligonu wojskowego, w tym zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, niewymagający wznoszenia stałej zabudowy podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] marca 2017r. wskazała przedstawicielka Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...] - P. M. D. , która oświadczyła, że "podczas szkoleń wojskowych pododdziały ćwiczące wykonują budowle ziemne takie jak: okopy dla pojedynczych żołnierzy do pozycji leżącej, klęczącej i stojącej oraz transzeje i okopy dla pojazdów. Budowle te zgodnie z art. 3 pkt. 3 ustawy prawo budowlane definiowane są jako budowle obronne lub ochronne". Nadto P. D. zaakcentowała, że zawnioskowany do zwrotu teren należy traktować jako część kompleksu wojskowego, wskazując, że poza okazaną parcelą mieszczą się wojskowe urządzenia do ćwiczeń.

Warto przy tym zauważyć, że podobne ustalenie co do charakteru zachodniej części poligonu zostało poczynione w uzasadnieniu prawomocnego wyroku w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości położonej w ramach poligonu [...] do sygn. akt II SA/Kr 1718/14. Tamże stwierdzono: "istnienia tego rodzaju obiektów (służących do ćwiczeń – przyp. aut.) nie stwierdzono jedynie w części zachodniej poligonu [...]", gdyż część tego terenu w planie realizacyjnym inwestycji przeznaczona była dla ćwiczeń jazdy (tzw. autodrom) oraz jako plac ćwiczeń taktycznych, które to obszary nie podlegały trwałej zabudowie, a wznoszone nietrwałe elementy budownictwa specjalnego były po zakończeniu ćwiczeń niwelowane. Zlokalizowane na terenie całego poligonu obiekty szkoleniowe jednoznacznie wskazują, że odbywały się tam szkolenia wojskowe".

Organ wskazał również, że analiza pozyskanych zdjęć lotniczych dowodzi, że przez cały okres wykorzystywania zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości przez wojsko stanowiła ona teren zielony, wyraźnie odcinający się od okolicznej zabudowy cywilnej i pasów pól uprawnych, a na jej obszarze nie podejmowano żadnych prac budowlanych. Analiza zdjęcia wykonanego w dniu 14 września 1970r. pozwala stwierdzić, że obszar zawnioskowany do zwrotu jest jednym z wielu pasów pola uprawnego. Natomiast na zdjęciu z dnia 22 sierpnia 1975r. przedmiotowy obszar wchodzi w skład jednolitego, zielonego terenu wyraźnie odcinającego się od sąsiadujących pól uprawnych i kilku budynków. Analiza kolejnych zdjęć wykonanych odpowiednio w 1993r. oraz w dniach 18 maja 1997r. i 15 kwietnia 2003r. prowadzi do wniosku, iż sposób zagospodarowania zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości nie ulegał zmianie, za wyjątkiem wzrostu stanu zadrzewienia i zakrzewienia.

Z powyższego wynika wyraźnie, że organy dokonały ustaleń w kierunku, w jakim zmierza skarga, to jest, że obszar przedmiotowej parceli nigdy nie został zabudowany. Jednocześnie w decyzjach wyjaśniono, że było to związane z charakterem tej części poligonu.

Podkreślenia wymaga, że skarga w tej części w istocie kwestionuje brak przyjęcia przez organy okoliczności, że ustalony stan faktyczny (brak zabudowy) wskazuje na zbędność na cel wywłaszczenia wobec faktu, że nie został on zrealizowany na przedmiotowej działce. Wyjaśnić wszakże należy, że przedmiotowa kwestia należy do zakresu subsumpcji, a zatem będzie omówiona przy okazji odniesienia się do zarzutów w sferze prawa materialnego.

Natomiast kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie ustaleń faktycznych jest ustalenie organów, iż przedmiotowa działka, jakkolwiek niezabudowana, stanowiła część zachodnią obiektu poligonowego [...], a konkretnie część Placu Ćwiczeń Taktycznych, wykorzystywanego do taktycznego szkolenia pododdziałów, w skład którego wchodził ośrodek zurbanizowany, autodrom i ośrodek szkolenia artyleryjskiego. Skarga zasadniczo nie kwestionuje tego ustalenia, poza próbą nadania mu innego sensu, poprzez stwierdzenie, że przedmiotowa parcela stanowiła jedynie "pas gruntu oddany w zarząd instytucjom wojskowym". Tymczasem istota sprawy zawiera się właśnie w ustaleniu, że od czasu przygotowania i przystąpienia do programu realizacji inwestycji zamiennych z 28 września 1964r., poprzez wniosek o wywłaszczenie dotyczący oprócz przedmiotowej – całego kompleksu nieruchomości, przez szereg decyzji wywłaszczeniowych dotyczących tego kompleksu, a kończąc na sposobie zagospodarowania poligonu jako całości – przedmiotowa parcela stanowiła integralną część wspomnianego kompleksu, nie stanowiąc elementu położonego na obrzeżach, ale bez wątpienia w głębi kompleksu /por. mapa sporządzona na bazie załącznika do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr 20/65 – k. 35/. Nie sposób również kwestionować opracowania przedstawicieli wojska płk dypl. S. B. oraz ppłk mgr inż. A. M. /k.339-344/, które było powoływane także w innych sprawach dotyczących [...] a z którego wynika, że wspomniany ośrodek szkolenia artyleryjskiego obejmujący przedmiotową nieruchomość stanowił tzw. Rejon obrony batalionu ( nr [...] na mapie k. 339), zlokalizowany między Rejonem ćwiczeń w lesie (nr [...]) a placem ćwiczeń art. strzelań do celów zakrytych (nr [...]). Wobec tego nie budzi wątpliwości Sądu, że poczynione przez organy bezbłędne ustalenia wskazują, że przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie, przynajmniej do roku 1999, a więc do czasu przekazania części terenu poligonu Agencji Mienia Wojskowego, przedmiotowa nieruchomość była częścią większego kompleksu wojskowego wykorzystywanego do utrzymania zdolności bojowej wojska, funkcjonując w jej obszarze jako plac ćwiczeń bez obiektów specjalnych. Należy przy tym zauważyć, że przedmiotowe opracowanie mapowe przyjęto do państwowego zasobu geodezyjno – kartograficznego Ośrodka Dokumentowania Budownictwa Wojskowego w [...] za numerem [...], co wynika z adnotacji w formie pieczęci na opracowaniu Rejonowego Zarządu Infrastruktury w [...] z dnia [...] grudnia 2014r./k.339 akt adm./, a zatem dokument ten ma walor dokumentu urzędowego.

Nie zachodzą wobec tego wskazane w skardze naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. Organy zgromadziły w sprawie obszerny materiał dowodowy, został on w decyzjach szczegółowo rozpatrzony i omówiony w sposób kompleksowy i wyciągnięto z niego logiczne i poprawne wnioski, niesprzeczne z jego treścią.

Podobnie nie mogą odnieść skutku zarzuty w odniesieniu do procedowania organu II instancji, a to zarzuty naruszenia art. 15, 127 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 140 k.p.a. Analiza treści decyzji Wojewody wskazuje, że organ ten powołał w uzasadnieniu decyzji dowody, które stanowiły podstawę ustaleń i wskazał, jakie wnioski z nich wyciąga. Okoliczność, że organ odwoławczy doszedł do takiego samego przekonania co do istoty sprawy, jak organ I instancji, a jego ustalenia były identyczne jak ustalenia Starosty [...], nie może być przedmiotem zarzutu dotyczącego braku własnych ustaleń czy powielenia ustaleń organu, czy wreszcie naruszenia zasady dwuinstancyjności. Nie ulega także wątpliwości, że organ odwoławczy przy konstruowaniu uzasadnienia, podzielając wnioski i ustalenia organu kontrolowanego, może odwoływać się do jego ustaleń, przyjmując je za własne. Z zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, że organ II instancji we własnym zakresie ustalał stan faktyczny i bazował na własnej ocenie dowodów, co przeczy zarzutom prezentowanym w skardze.

Należy przy tym zauważyć, że skarga zawiera w tym przedmiocie sprzeczne twierdzenia. Na str. 2 skargi zarzuca się brak dokonania przez organ II instancji własnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, a jedynie posłużenie się ustaleniami wynikającymi z decyzji organu I instancji, co wynikać ma z faktu posługiwania się przez organ II instancji takimi stwierdzeniami jak " Jak ustalono w toku postępowania przed organem I instancji". Z kolei w uzasadnieniu zarzutów skargi (str.9 skargi) skarżący twierdzą, że naruszenie zasady dwuinstancyjności stanowi posłużenie się przez organ II instancji całkowicie odmiennym uzasadnieniem swego stanowiska, tj. przytoczenie odmiennych argumentów i innych dowodów na jego poparcie. Stwierdzić wobec tego należy, że konstruowanie zarzutów w oparciu o wykluczające się twierdzenia nie pozwala zidentyfikować właściwie ich zamierzonej treści.

Warto także dodać, że Sąd nie dopatrzył się braku koniecznych elementów w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. W szczególności decyzja zawiera obszerne ustosunkowanie się do zarzutów stron zaprezentowanych w odwołaniu.

Przechodząc do omówienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, wyeksponowania wymaga, że skarga w kontekście naruszenia przepisów art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. oraz art. 137 u.g.n. kładzie nacisk na następujące elementy:

1/ zbyt szerokie ujęcie celu wywłaszczenia, w tym posłużenie się decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] oraz innymi dokumentami, podczas gdy cel ten należy intepretować ściśle, a więc w oparciu wyłącznie o decyzję wywłaszczeniową (tj. budownictwo); szczególnie gdy w obu wymienionych dokumentach został on zdaniem skarżących określony odmiennie;

2/ brak przyjęcia, że przedmiotowa parcela stała się zbędna na cel wywłaszczenia, zwłaszcza w sytuacji, gdy w ocenie skarżących wykorzystano nieruchomość na cel inny niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, skoro teren ten stanowił zawsze niezabudowany pas gruntu, a w chwili obecnej jest porośnięty niekoszoną trawą i samosiejkami.

Oceniając pierwszy z zarzutów, należy wskazać, że nie bez znaczenia jest, że decyzja wywłaszczeniowa w niniejszej sprawie została wydana w 1969r, a zatem niemal półwieku temu. Około 28 lat dzieli wydanie tej decyzji od wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997r., która sformułowała przesłankę zwrotu nieruchomości w postaci jej zbędności na cel wskazany w wywłaszczeniu. Ta okoliczność jest niezwykle istotna w sprawie. Należy bowiem mieć na względzie trafny pogląd sformułowany w orzecznictwie, iż: "Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych - fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej". (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2014r. I OSK 1417/13, publ. Lex/el.). (...) Inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu (...) – tak wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r. I OSK 1966/14, LEX nr 2082489.

W niniejszej sprawie cel ujęty w decyzji wywłaszczeniowej /k.48/ dotyczącej przedmiotowej nieruchomości z 20 lutego 1969r. jako "budownictwo" nie wyjaśnia zgoła nic. Nie sposób bowiem z samej sentencji decyzji wyczytać, o jaki rodzaj budownictwa chodzi oraz dla kogo lub czego ma ono być przeznaczone. Na podstawie decyzji można równie zasadnie dowodzić, że chodziłoby o budowę magazynów, domów, jak i parkingu czy umocnionych okopów, dróg czy linii kolejowej. Innymi słowy, cel wywłaszczenia wskazuje tutaj na pewien obszar działania (ingerencji twórczej) człowieka, bez określenia, czemu lub komu ma służyć i na czym polegać. Wobec czego nie sposób prawidłowo zidentyfikować celu wywłaszczenia bez sięgnięcia do dokumentów poprzedzających lub współczesnych z decyzją o wywłaszczeniu. Pierwszym z takich dokumentów jest decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965r., znak: [...], do której wprost odsyła decyzja o wywłaszczeniu. W uzasadnieniu bowiem decyzji wywłaszczeniowej powiedziano, że nieruchomości są niezbędne na cele budownictwa , zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...]. Z kolei ta ostatnia decyzja /k.37/ ustaliła lokalizację terenów wojskowych, zgodnie z załącznikiem, do którego odsyłała, a który obejmował bez wątpliwości teren przedmiotowej działki /k.35/. Z kolei osadzenie w kontekście historycznym obu dokumentów nakazuje przypomnieć, że zamysłem całej operacji związanej z wywłaszczeniem tej i sąsiednich nieruchomości było pozyskanie od wojska terenów pod budownictwo w mieście [...], a w zamian przeznaczenie dla wojska terenów zamiennych na jego potrzeby. W tym celu w roku 1964 Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] z ramienia Prezydium Rady Narodowej [...] została wyznaczona na inwestora terenów zamiennych dla Wojska Polskiego na [...] w zamian za tereny na [...] i [...], o czym poinformowała służby wojskowe w dniu 3 lipca 1964r. /k.190/. W następnym kroku Dowódca [...] Okręgu Wojskowego zatwierdził w dniu 28 września 1964r. tzw. Program inwestycji zamiennych /k.121-208/, który zawierał opis terenów proponowanych przez władze miejskie [...] dla potrzeb wojska z wykonaniem na nich inwestycji zamiennych, w zamian za przekazywanie władzom cywilnym terenów wojskowych. Już tylko z tego łatwo wywnioskować, że owe inwestycje zamienne, skoro miały zastąpić dotychczas funkcjonujące, musiały być podobnego charakteru. Wspomnieć bowiem należy, że wedle Programu proponowano do oddania przez Wojsko terenu [...] i placu ćwiczeń [...] a także strzelnicy na [...] i [...] oraz terenu magazynów [...] a zatem (jak wynika z opisu) terenów zarówno zabudowanych budynkami, jak i terenów do ćwiczeń. Wniosek ten wprost potwierdza pismo Prezydium Rady Narodowej z dnia 20 kwietnia 1964r. do Ministerstwa Obrony Narodowej /k.169/, z którego wynika, że Prezydium ustaliło lokalizację zamienną dla placu ćwiczeń w [...], Strzelnicy w [...] i [...] - w postaci terenu w rejonie istniejącego placu ćwiczeń na [...] ( zespół strzelnic skomasowany). Charakteryzując tereny zamienne Program podkreślał, że warunkiem jest m.in. wywłaszczenie gruntów prywatnych, w tym z terenów [...] około 90 ha. Co jednak najważniejsze, Program określał wprost inwestycje zaplanowane na [...], a to: 1/ plac ćwiczeń, 2/ zespół strzelnic, 3/ obiekty kubaturowe /k.209/. Wobec tego prawidłowy jest wniosek organów, że celem wywłaszczenia parceli l.kat. [...] w gm. kat. [...] była budowa poligonu wojskowego pod nazwą [...] a wspomniana parcela stanowić miała fragment placu ćwiczeń wojskowych. Wspomnieć przy okazji należy, że podobne wnioski co do określenia celu wywłaszczenia podobnych działek w kompleksie [...] zaakceptował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie II SA/kr 1718/14.

Należy nadto przytoczyć ustalenie organu, iż z analizy mapy katastralnej, na której zaznaczono granicę lokalizacji szczegółowej nr [...] obejmującą obszar wojskowy na terenie tzw. [...]" wynika, że parcela l. kat. [...] stanowić miała fragment placu ćwiczeń wojskowych, w części północnej zajęty pod ośrodek szkolenia artyleryjskiego, a w części południowej jako strefa rozdzielająca ośrodek zurbanizowany od ośrodka szkolenia artyleryjskiego.

Wskazać także należy, że logiczną konsekwencją zarysowanego stanu rzeczy była decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1969r. nr [...] zmieniająca za zgodą stron decyzję o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965r. i nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r., wydane na rzecz i imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich [...] w [...]. Decyzja ta nie modyfikowała ani przedmiotu ani zakresu zamierzeń określonych zmienionymi decyzjami lokalizacyjnymi; wynikało z niej jedynie, że prawa z rzeczonych decyzji przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w [...] /k.39/. Nie miała ona wpływu na określenie celu wywłaszczenia.

Mając powyższe na uwadze słusznie uznały organy, że cel wywłaszczenia parceli należało ustalić na podstawie dokumentów oraz decyzji zawartych w aktach administracyjnych, a wydanych w okresie poprzedzającym wydanie decyzji wywłaszczeniowej. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r., I SA/Wa 1873/11, LEX nr 1137327: " Doprecyzowanie celu wywłaszczenia powinno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem, a w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. W pierwszej kolejności organ powinien wziąć pod uwagę dowody, dokumenty poprzedzające decyzję o wywłaszczeniu. Dowody z dokumentów powstałych już po dacie wywłaszczenia mogą mieć charakter jedynie uzupełniający". Przydatna też będzie, zwłaszcza w kontekście znaczenia decyzji o lokalizacji szczegółowej, teza wyroku NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., I OSK 1842/15, LEX nr 2290840: " W postępowaniach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości podstawowe i najbardziej istotne są decyzje lokalizacyjne celu wywłaszczenia, plany realizacyjne wraz z załącznikami graficznymi przedstawiającymi sposób zagospodarowania celu wywłaszczenia. Dokumenty te pozwalają na poczynienie ustaleń, jaki konkretnie obszar z zaznaczonymi granicami objęto wywłaszczeniem, a w ramach tego obszaru funkcje, jakie dla poszczególnych wywłaszczonych nieruchomości przewiduje plan ich zagospodarowania". Identyczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r., I OSK 2625/16, LEX nr 2326427.

Niezależnie natomiast od zacytowanych nowszych orzeczeń, należy też sięgnąć do orzeczenia dotyczącego nieruchomości znajdującej się w kompleksie wojskowym [...] ( w której to sprawie zaakceptowano odmowę zwrotu), a to wyroku NSA z 21 lutego 2008r. I OSK 180/07 (publ. CBOSA), który można odnieść wprost do niniejszej sprawy. Tamże wskazano: "NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że w sytuacji gdy cel wywłaszczenia określony jest w decyzji za pomocą określeń ogólnych, to dla prawidłowego ustalenia celu wywłaszczenia należy przyjąć takie same kryteria, jak przy dokonywaniu ustaleń niezbędności w postępowaniu wywłaszczeniowym.( tak T. Woś, "Wywłaszczenie nieruchomości i jej zwrot" Wyd. Stow. Notariuszy RP Poznań, Kluczbork 1995, str. 167 i nast.,T\ Woś "Wywłaszczanie i zwrot wywłaszczanych nieruchomości" Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004, str. 209 i nast). Należy wówczas przeprowadzić analizę przeznaczenia gruntu w oparciu o dokumentację poprzedzającą wydanie decyzji wywłaszczeniowej, w szczególności o treść decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, przeznaczeniu gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W związku z koniecznością ustalenia celu wywłaszczenia powstaje także problem zmiany i modyfikacji celu wywłaszczenia. Ugruntowany w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd , że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od jego modyfikacji. Najogólniej określając -za zmianę celu uznaje się jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, modyfikacja zaś tego celu to modyfikacja inwestycji nie zmieniająca charakteru celu uzasadniającego wywłaszczenie. O zmianie celu można mówić tylko w przypadku, gdy następuje zmiana funkcji wywłaszczonego terenu i ma ona charakter trwały. Bez wątpienia celem wywłaszczenia było urządzenie obiektu wojskowego – poligonu dla potrzeb Wojska Polskiego. (...) W ocenie składu orzekającego nie ma wątpliwości, iż na poligon składa się nie tylko teren faktycznych ćwiczeń, ale cały kompleks budynków i infrastruktury oraz terenów z nim związanych. Brak wybudowania na spornej parceli obiektów wojskowych nie może być podstawą do uznania jej za zbędną na cel wywłaszczenia, ponieważ sposób jej zagospodarowania należy oceniać w odniesieniu do sposobu zagospodarowania i wykorzystania całego kompleksu [...] z uwzględnieniem obowiązku istnienia terenu ochronnego, oraz koniecznością posiadania terenu niezabudowanego, służącego do celów szkoleniowych wojska polegających na prowadzeniu ćwiczeń spadochronowych, jazdy samochodami, oraz ćwiczeń strzeleckich. Bez takich obszarów obiekt poligonowy nie mógłby spełniać swoich funkcji , zatem istnienie takiego obszaru jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania celu wywłaszczenia - placu ćwiczeń zabezpieczającego szkolenia wojsk".

W konsekwencji powyższych rozważań stwierdzić należy, że bezzasadne są zarzuty skargi kwestionujące zarówno ustalenie celu wywłaszczenia, jak i dokonanie tego także w oparciu o dokumenty poprzedzające decyzję o wywłaszczeniu, skoro ustalała ten cel zbyt ogólnie.

W zakresie zarzutów dotyczących oceny przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia (art. 137 u.g.n.), dostrzec trzeba, że kluczowym jest tutaj ustalenie, czy określony powyżej cel wywłaszczenia, a to budowa poligonu wojskowego – placu ćwiczeń, w szczególności w ramach ośrodka szkolenia artyleryjskiego, został zrealizowany w odniesieniu do nieruchomości skarżących. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że realizacja celu rozpatrywana jest w kontekście zagospodarowania wywłaszczonych terenów, w tym działki skarżącej, w ramach tworzonego kompleksu wojskowego, jako jego część. Prawdą jest bowiem, że wywłaszczano konkretną nieruchomość, co do której rozpatrywana jest teraz sprawa o zwrot. Jednak z drugiej strony poza decyzją o wywłaszczeniu, wszystkie dokumenty dotyczą zbiorczo całego obszaru składającego się z wielu nieruchomości, a to z uwagi na fakt, że w wyniku zamiany z Miastem [...] Wojsko Polskie miało otrzymać większy obszar jako plac ćwiczeń na [...]. Przykładem niech będzie tutaj decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości /k.189/, z której uzasadnienia wynika, że udzielono jej z uwagi na konieczność realizacji zadań o szczególnym znaczeniu, co potwierdzać miała uchwała nr [...] KERM z dnia 11 lipca 1968r. w sprawie wprowadzenia do planu inwestycyjnego na rok 1968 realizacji przedmiotowej inwestycji. Dość powiedzieć, że zezwolenie obejmowało 106 nieruchomości ( w tym przedmiotową). Skoro zatem celem wywłaszczenia była realizacja poligonu wojskowego – placu ćwiczeń, to realizacja tego celu musi być rozpatrywana w kontekście całości przedsięwzięcia, o ile jego ramy objęły przedmiotową nieruchomość, a tak jest, co wynika z ustaleń faktycznych.

Ustalenia organów wskazują tutaj przede wszystkim na fakt istnienia protokołu zdawczo – odbiorczego środka trwałego z [...] lipca 1971r. co do obiektów zamiennych – budowa nr 2 na [...], gdzie zaznaczono, że zgodnie z dokumentacją roboty wykonano i odebrano./k.191/. Ponadto fakt realizacji inwestycji dokumentuje protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] maja 1971r. nr [...] wraz z załącznikami, rozliczenie zadania inwestycyjnego oraz oświadczenie Działu Kontroli i Odbioru Budów DIM w [...] /k.307-328/. Wskazane materiały dokumentują czynności związane z odbiorem zrealizowanej inwestycji "Obiekty zamienne na [...]". Z treści przywołanego protokołu zdawczo-odbiorczego bezpośrednio wynika, że w okresie od dnia 10 sierpnia 1969r. do dnia 30 kwietnia 1971 r. wykonano obiekty wojskowe na terenie tzw. [...] na zlecenie Dyrekcji Inwestycji Miejskich [...] w [...] i przekazano użytkownikowi - Komendzie Garnizonowej w [...]. Ponadto z zestawienia wykonanego przez płk S. B. wynika /k.344/, że rozpoczęcie budowy rejonu batalionu (pkt 20 na mapie k. 339) obejmującego przedmiotową nieruchomość miało miejsce od roku 1968, a jego rozbudowa trwała w latach 1978 do 1982. Warto zauważyć, że rozpoczęcie realizacji poligonu na wywłaszczonych terenach, w tym na terenie działki skarżącej, w roku 1968 ( a więc nawet jeszcze przed formalnym wywłaszczeniem) nie budzi wątpliwości w świetle faktu, że w 1968r. Prezydium WRN w [...] wydało decyzję o zezwoleniu inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w tym parceli katastralnej [...] /k.189/. Ponadto przywołany wcześniej protokół odbioru z maja 1971 wskazuje na zakończenie zasadniczych prac w 1971r.

Obiekt poligonu obejmujący przedmiotową nieruchomość zaznaczony jest na mapie uaktualnionej w latach 80-tych w skali 1:5000 /k.236/, jak i na mapce poglądowej kompleksu wojskowego [...] /por. co do położenia działki k. 233 oraz k. 35/. Sposób wykorzystania terenu, w tym zwłaszcza zachodniej części poligonu został szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, ze zwróceniem uwagi, że służył taktycznemu ćwiczeniu pododdziałów, gdzie w celu bezpieczeństwa nie wznoszono trwałych elementów budownictwa. Ustalono także, że poligon (wraz z częścią obejmującą przedmiotową działkę) był wykorzystywany do utrzymania zdolności bojowej wojska do 1999r.

W tej sytuacji w ramach kontroli Sąd stwierdza, że poprawny jest wniosek, iż na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia (zasadniczo do roku 1971; później miała miejsce ewentualna rozbudowa). Skoro zatem plac ćwiczeń na [...] został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości bezspornie przed wejściem w życie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także przed złożeniem wniosku w niniejszej sprawie, to w świetle treści art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014r. sygn. akt P/38/11 (DZ.U. z 2014r. poz.376) stwierdzić należy, że brak podstaw do uznania nieruchomości objętej żądaniem zwrotu za zbędną na cel wywłaszczenia. Zarzuty zaś o braku zabudowy na spornym terenie nie mogą mieć znaczenia w świetle okoliczności, że przedmiotowa działka była częścią większego kompleksu wojskowego i nie można jej rozpatrywać tak w oderwaniu od celu i przeznaczenia całego kompleksu, jak i przeznaczenia jego składowej -placu ćwiczeń, którego była elementem. Słuszne jest zatem stanowisko organów, że brak wybudowania na spornej parceli obiektów wojskowych nie może być podstawą uznania jej za zbędną na cel wywłaszczenia, ponieważ sposób jej zagospodarowania należy oceniać w odniesieniu do sposobu zagospodarowania i wykorzystania całego kompleksu "[...]", z uwzględnieniem konieczności istnienia obszaru stanowiącego teren niezabudowany, służącego celom szkoleniowym wojska. W ocenie Sądu, mając na uwadze wywłaszczenie na cele budowy całego poligonu [...], urządzenie w jego obszarze niezabudowanego placu ćwiczeń, jako części innych zabudowanych rozmaitymi budowlami specjalnymi terenów, mieści się w tak rozumianym celu wywłaszczenia. Jednak nawet przy przyjęciu innego poglądu, można co najwyżej uznać, że miała miejsce modyfikacja tego celu, bez jego zmiany, ponieważ zachowana została całkowicie funkcja terenu wywłaszczonego jako obiektu wojskowego - placu ćwiczeń.

Należy jeszcze odnieść się do twierdzenia skargi, że stanowisko dotyczące ścisłego rozumienia pojęcia "budownictwo" zostało podzielone w orzeczeniach sądów administracyjnych podejmowanych w analogicznych do niniejszej sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 12.10.1969 r., nr [...], jako niezbędnych na cele budownictwa, zgodnie z decyzjami o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 r. i nr [...] z dnia [...] kwietnia 1965 r., tj. min. w wyroku NSA z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 563/11, z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 564/11, z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 566/11, z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 587/11, z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 670/11, z dnia 28 marca 2012 r., I OSK 671/11, oraz w wyroku WSA w Krakowie z dnia 29 grudnia 2010 r., II SA/Kr 1245/10. Sądy administracyjne, we wskazanych wyżej orzeczeniach wyraźnie podniosły, że cel decyzji wywłaszczeniowych dot. obszaru tzw. "P[...]", określony w nich jako "budownictwo" nie został na wywłaszczonych gruntach zrealizowany, a co za tym idzie spadkobiercom ich pierwotnych właścicieli przysługuje zwrot nieruchomości. Zaznaczenia jednakże wymaga, czego skarżący nie wskazują w skardze, że wszystkie wskazane wyroki dotyczą podobnego wzajem, ale odmiennego od rozpoznawanej obecnie sprawy stanu faktycznego. We wszystkich tych stanach faktycznych decyzje wywłaszczeniowe, wskazując na ogólny cel wywłaszczenia jako budownictwo, odnosiły się w uzasadnieniu do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r., która wspominała o magazynach na terenie położonym w [...], oznaczonym na załączonym planie. Stąd też cel wywłaszczenia związany z odesłaniem do decyzji lokalizacyjnej nr [...] identyfikowano jako budowę magazynów wojskowych. Podkreślenia wymaga, że decyzja lokalizacyjna nr [...] dotyczyła innego terenu, a mianowicie terenu w [...], a nie na [...]. W stanach faktycznych, których dotyczyły przedmiotowe wyroki, następnie doszło do niedozwolonej ( bez stosownej decyzji) zmiany celu wywłaszczenia, przeznaczając nieruchomości na cele określone w decyzji lokalizacyjnej nr [...]. Stąd też Sądy stały na stanowisku, że budowa magazynów wojskowych była czymś innym niż urządzenie placu ćwiczeń. Odmienność tych sytuacji faktycznych dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2008r. I OSK 1725/07 (publ. CBOSA) w sprawie o zbliżonym do niniejszej stanie faktycznym. NSA wskazał na konieczność odmiennej oceny prawnej, w powiązaniu z danym stanem faktyczny. W szczególności wskazano, że poglądy wyrażone w wyrokach NSA I OSK 491/07 i I OSK 1503/07 (zbieżne do powołanych przez skarżących) nie pozostają w opozycji do rozpoznawanej sprawy; w sprawach tych bowiem ustalono, że doszło do zmiany celu wywłaszczenia po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej. NSA wskazał natomiast, że stan faktyczny i prawny w rozpoznawanej przezeń sprawie jest porównywalny ze sprawami zakończonymi wyrokami NSA z 21 lutego 2008r. sygn. akt I OSK 180/07 oraz z dnia 6 listopada 2008r. I OSK 1503/07, w których także przedmiotem sporu były położone w pobliżu tereny wywłaszczone pod plac ćwiczeń dla Wojska Polskiego. Jak już wspominano, zbliżony stan faktyczny miał również miejsce w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2015r. II SA/Kr 1718/14.

Końcowo należy odnieść się do kwestii zasygnalizowanej w skardze, związanej z faktem braku obecnego wykorzystywania przez wojsko przedmiotowego terenu. Jednak ta okoliczność, a więc fakt przekazania terenu przez wojsko, dokonany w roku 1999, wiele lat po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie ma żadnego znaczenia dla oceny przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia. Stanowi o tym ugruntowana w tej mierze wykładnia doktrynalna i orzecznictwo. Jak to wskazał NSA w wyroku z dnia 5 marca 2015 r. I OSK 1584/13, LEX nr 1773549: “Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości". Z kolei w wyroku NSA z dnia 5 lipca 2016 r. I OSK 610/15, LEX nr 2100731, wskazano, że “Konsekwencją ustalenia, że na wywłaszczonej nieruchomości doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia powinna być odmowa zwrotu nieruchomości. Nie jest bowiem dopuszczalne dokonanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przy jednoczesnym ustaleniu, że zrealizowano na niej cel wywłaszczenia. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje okoliczność, że po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nieruchomość została zagospodarowana przez aktualnego właściciela w inny sposób". Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. I OSK 935/14, LEX nr 2032850: “Konstrukcja przesłanki materialnoprawnej przyjęta w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n. przesądza, że do oceny zbędności nie można stosować zdarzeń przyszłych po realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a podstawą tej oceny jest wyłącznie okoliczność faktycznego zrealizowania celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu". Przytoczone judykaty są w pełni reprezentatywne dla ustalonej linii orzecznictwa, którą zasygnalizowano na wstępie.

Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za bezzasadne, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.