Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 891/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 1pkt 1
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 4, par. 5 pkt 1 lit. a , b ,d
journal: Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na  środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na  środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Mieczysław Markowski, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2018 r. sprawy ze skargi E. M., S. B. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. znak [...] Wójt Gminy B., orzekając na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. nr 199, poz. 1227 ze zm.; dalej: ustawa środowiskowa), przy uwzględnieniu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. (błędnie wskazano w decyzji rok 2010) w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (dalej: rozporządzenie z dnia 9 listopada 2004 r.), po rozpatrzeniu wniosku M. O. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pn.: "Budowa budynku inwentarskiego chlewni i zbiornika na gnojowicę do 1600 m3 wraz z infrastrukturą towarzyszącą", położonego na działce nr [...] we wsi Z.:

1. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko,

2. określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia.

Wskazał, że charakterystyka przedsięwzięcia oraz karta informacyjna stanowią załączniki nr 1 i 2 do decyzji.

Wójt wyjaśnił, że inwestycja została zaliczona do przedsięwzięć, które nie powinny znacząco negatywnie oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 90 lit. a rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r.). W postępowaniu uzyskano pozytywną opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. oraz uzgadniające postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Wójt nie stwierdził obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Zdaniem organu, z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że przewidywane jest ono na działce o powierzchni 5954 m2, polegać będzie na budowie budynku inwentarskiego chlewni o obsadzie 195,6 DJP oraz budowie zbiornika na gnojowicę do 1600 m3. Teren inwestycji to użytek rolny, który od strony południowej graniczy z drogą gminną, a od strony północnej, wschodniej i zachodniej sąsiaduje z działkami użytkowanymi rolniczo. Odległość projektowanej chlewni od najbliżej położonych budynków mieszkalnych wynosi powyżej 200 m. W chlewni będzie prowadzona hodowla trzody w systemie bezściółkowym w kojcach z rusztową podłogą, zastosowane zostaną zasady ochrony powierzchni ziemi i wód przed zanieczyszczeniami (system kanalizacji technologicznej do szczelnego zbiornika na gnojowicę oraz szczelny zbiornik na ścieki bytowe), zasady ochrony przed hałasem (specjalna aparatura ograniczająca poziom hałasu) oraz system segregacji i wywożenia odpadów, w tym nawóz będzie odbierany przez rolników na podstawie zawartych z nimi przez inwestora umów. Teren wokół inwestycji zostanie nasadzony pasem zieleni nie niższym niż 1,5 m oraz zastosowany będzie szereg działań ograniczających przedostawanie się do powietrza substancji odorowych (wentylacja recyrkulacyjna, preparaty zawierające związki hamujące rozkład amoniaku, przekształcanie zanieczyszczeń uciążliwych w bezwonne substancje lub wprowadzanie domieszek zmieniających charakter zapachu). Zdaniem organu pierwszej instancji, zastosowane działania zminimalizują uciążliwości powstałe w wyniku eksploatacji chlewni i ograniczą je do obszaru, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Wskazano też, że przedsięwzięcie nie jest zlokalizowane na obszarach wymagających szczególnej ochrony wód czy innej specjalnej ochrony roślin lub zwierząt. W strefie oddziaływania przedsięwzięcia nie występują obszary parków narodowych oraz ochrony uzdrowiskowej czy obszar Natura 2000 (najbliższe znajdują się około 12 km na północ od działki inwestycyjnej).

Organ, uwzględniając treść § 5 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r., wykluczył kumulowanie się oddziaływań inwestycji projektowanej z innymi na nieruchomościach sąsiednich oraz wskazał, że z uwagi na zastosowaną technologię

nie dojdzie do znaczącej negatywnej zmiany środowiska. Planowane zamierzenie inwestycyjne będzie miało zasięg lokalny - bez transgranicznego oddziaływania i krótkotrwały - związany z czasem budowy i odwracalny.

Powyższa decyzja nie została zaskarżona w administracyjnym toku instancji.

W dniu [...] czerwca 2017 r. E. M., S. B. i M. S. złożyli na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej z dnia 17 listopada 2011 r. Wskazali, że występuje rażące naruszenie prawa, tj. § 4 i § 5 pkt 1 ppkt b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r.; art. 63 ust. 1 pkt 1 ppkt a, b i d, art. 75 ust. 1 pkt 4, at. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy środowiskowej; at. 191 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: TFUE). Wnieśli też o wstrzymanie jej wykonania oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie wskazanych we wniosku dowodów (z zeznań świadków oraz z opinii biegłego z zakresu ochrony środowiska celem sporządzenia opinii w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia), jak też o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej.

Jak wskazało Kolegium, legitymacja wnioskodawców do zainicjowania postępowania nieważnościowego przesądzona została pozytywnie w toku postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] lipca 2014 r. (znak: [...]) o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nie stwierdzono również podstawy do wstrzymania wykonania ww. decyzji z uwagi na brak możliwości jej wykonania powodującego niebezpieczeństwo powstania szkody.

Kolegium oceniło z wynikiem negatywnym wystąpienie przesłanek nieważnościowych z art. 156 § 1 pkt 1 - 7 K.p.a. Wskazało, że decyzję wydał właściwy organ (pkt 1) oraz istniała podstawa prawna do jej wydania (pkt 2). W kwestii wystąpienia "rażącego naruszenia prawa" (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) poprzez brak uwzględnienia kumulacji oddziaływania przedsięwzięcia z przedsięwzięciami realizowanymi w sąsiedztwie Kolegium wskazało, że "rażące naruszenie prawa" zachodzi w przypadku naruszenia przepisu, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Tymczasem z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że zasięg jego oddziaływania ograniczy się do nieruchomości inwestycyjnej nr [...]. Okoliczność tę potwierdziła również treść postanowienia uzgodnieniowego RDOŚ oraz postanowienia Wójta z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdzającego brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Nadto, działka inwestycyjna nie jest zabudowana. Brak kumulacji oddziaływań (z inwestycjami na zewnątrz działki jak i na jej terenie) jest oczywisty i nie można, w ocenie Kolegium, mówić o rażącym naruszeniu art. 62a ust. 1 pkt 11 ustawy środowiskowej. Podkreśliło, że bez wpływu na inwestycję pozostaje fakt zabudowań tego samego rodzaju na działkach nr [...], bowiem planowane przedsięwzięcie ma się zamknąć w granicach działki nr [...], zaś w postępowaniu nieważnościowym nie można oceniać kumulacji spornej inwestycji z inwestycją na działce nr [...], bowiem nie jest wiadome, czy była ona planowana w momencie wydawania przedmiotowej decyzji środowiskowej.

Zdaniem Kolegium, indywidualne odczucie dyskomfortu związane z działaniem inwestycji nie oznacza obowiązku sporządzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, zwłaszcza że w polskim porządku prawnym brak jest prawnie określonych norm zapachowych. Także nie naruszono art 191 TFUE, bowiem przedsięwzięcie nie rodzi uzasadnionych i jednoznacznych obaw o możliwym negatywnym oddziaływaniu na środowisko. Kolegium podkreśliło, że postępowanie nieważnościowe jest ograniczone do zbadania wystąpienia przesłanek nieważności (jest rodzajem nadzoru) i nie polega na ponownym wszechstronnym zbadaniu sprawy, w tym przeprowadzaniu nowego postępowania wyjaśniającego. Wskazało, że gdyby organ zaniechał dokonania określonych czynności nakazanych prawem, należałoby to rozważyć w kontekście przesłanek nieważności, jednak ta sytuacja nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Norma prawna obligowała inwestora do uwzględnienia w karcie informacyjnej przedsięwzięcia ewentualnej kumulacji oddziaływań, inwestor wykonał ten obowiązek, zaś zarówno organ opiniujący (RDOŚ), jak i właściwy do wydania decyzji, rozważyły w swoich rozstrzygnięciach brak kumulacji oddziaływań, nie jest zatem możliwe stwierdzenie, że zaistniało rażące naruszenie prawa.

Kolegium nie stwierdziło również wystąpienia pozostałych przesłanek nieważności (art. 156 § 1 pkt 3-7 K.p.a.), bowiem, w jego ocenie, nie rozstrzygnięto ponownie w tej samej sprawie administracyjnej ostatecznie zakończonej, decyzja nie jest obarczona wadą skierowania jej do osoby niebędącej stroną w sprawie, jest decyzją wykonalną, jej wykonanie nie wywołuje czynu zagrożonego karą, nie zawiera wady powodującej nieważność z mocy prawa.

Skargę na decyzję odwoławczą z dnia [...] września 2017 r. złożyli do sądu administracyjnego E. M., S. B. i M. S., którzy zarzucili:

I. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 6 i 7 K.p.a. poprzez zaniechanie należytego wyważenia interesu wnioskodawców oraz interesu społecznego (konieczność ochrony społeczności lokalnej przed uciążliwością zapachową), a w konsekwencji wydanie decyzji wbrew przepisom prawa nakazującym orzeczenie o nieważności decyzji w razie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa,

2. art. 8 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a także brak wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście rażącego naruszenia prawa, co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności,

3. art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia w sentencji skarżonej decyzji o wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r.,

4. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji, tj. zaniechanie odniesienia się do całości argumentacji wniosku o stwierdzenie nieważności, w tym do wywodu co do kwestionowanych przepisów prawa, w których skarżący upatrywali rażącego naruszenia prawa, co skutkowało brakiem wyjaśnienia rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji, naruszeniem zasady ogólnej przekonywania (art. 11 K.p.a.) i uniemożliwieniem sądowi administracyjnemu kontroli prawidłowości decyzji i toku rozumowania organu,

5. art. 156 § 1 pkt 1—7, art. 158 § 1 w zw. z art. 104 K.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa,

6. art. 191 TFUE i wynikającej z niego zasady przezorności, poprzez akceptację błędnej i zawężającej interpretacji oraz zaniechanie przyjęcia, że przedsięwzięcie "rodzi pewność nastąpienia jego negatywnych skutków", co skutkowało odmową stwierdzenia nieważności decyzji,

II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 62 ust. 1, art. 62a, art. 63 ust. 1 pkt. 1 ppkt a, b i d, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy środowiskowej oraz § 4 i § 5 pkt 1 ppkt b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. (zmienionego w tym zakresie przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 10 maja 2005 r. zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 8 czerwca 2005 r.) poprzez brak ustalenia, iż w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko doszło do ich rażącego naruszenia,

2. art. 144 K.c. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie należytej analizy decyzji Wójta Gminy B. pod kątem rażącego naruszenia prawa w kontekście wpływu uciążliwości odorowych inwestycji na zdrowie ludzi i możliwe konflikty społeczne, w szczególności w kontekście możliwości kumulowania się uciążliwości, jak też z uwagi na kryteria w postaci powodowania zakłóceń z korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, że:

- we wniosku o stwierdzenie nieważności powołano się na przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. rażące naruszenie prawa, które występuje przy zaistnieniu trzech przesłanek: oczywistości naruszenia prawa, charakterze przepisu, który został naruszony oraz racjach ekonomicznych lub gospodarczych - skutkach, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo (skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności). Zdaniem skarżących, Kolegium zaniechało uwzględnienia wystąpienia nie tylko oczywistości naruszenia prawa, lecz przede wszystkim oceny skutków naruszenia przepisów prawa przez Wójta Gminy B.;

- uwadze Kolegium umknęła okoliczność, że sporządzenie karty informacyjnej przedsięwzięcia wymaga wiedzy specjalistycznej pozwalającej odnieść się w sposób rzetelny i pełny do zagadnień wskazanych w art. 62a ustawy środowiskowej, w tym karta powinna być podpisana przez jej autora (ust. 2 tego przepisu), zaś w sprawie podpisał ją inwestor, a nie wynika z akt by posiadał wiedzę ekspercką. Dlatego Wójt powinien był rozważyć (w świetle art. 59 ust. 1 pkt 2 i kryteriów art. 63 ustawy środowiskowej) czy inwestycja może potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Nadto z akt wynika, że funkcjonowanie hodowli trzody chlewnej na działkach nr [...] w Z. było okolicznością znaną Wójtowi przy pierwotnym rozstrzyganiu sprawy. Także skarżący wskazali, że "wniosek ten pozostaje w opozycji do konstatacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., które zauważyło, że "nie jest wiadomym, czy przedsięwzięcie na nieruchomości o nr [...]w obrębie wsi Z. było planowane w momencie wydawania przedmiotowej decyzji środowiskowej";

- w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2010 r. Wójt błędnie zinterpretował okoliczności sprawy co do braku potrzeby przeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, a w konsekwencji doszedł do błędnego przekonania, że przedsięwzięcie nie jest powiązane z innymi przedsięwzięciami, pomimo że w treści opinii PPIS wskazano na fermę po drugiej stronie drogi przyległej do działki inwestycyjnej, a w karcie informacyjnej przedsięwzięcia z października 2010 r. wskazano, że działka inwestycyjna "poprzez drogę gminną graniczy bezpośrednio z fermą zajmującą się hodowlą trzody chlewnej przeznaczonej na mięso". Wskazano też na wyrok z dnia 16 grudnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 959/14. Zdaniem skarżącej, wbrew informacjom przedstawionym przez inwestora, już w momencie planowania inwestycji w promieniu 500 metrów funkcjonowały inne inwestycje należące do inwestora oraz członków jego rodziny, których łączna powierzchnia i współczynnik hodowanych zwierząt przesądzały o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Mimo to przyjęto brak powiązań inwestycji oraz brak kumulacji oddziaływań, naruszając § 5 pkt 1 ppkt b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r.;

- pominięto, że w związku z kumulowaniem się realizowanej inwestycji z innymi przedsięwzięciami - realizowane przedsięwzięcie kwalifikowało się do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko, również z uwagi na treść § 5 pkt. 1 ppkt d rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. — występowania emisji i innych uciążliwości. Wskazano, że decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. Starosta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę chlewni o obsadzie 148,75 DJP (kategoria obiektu II), przebudowę budynku gospodarczego na paszarnię, budowę podziemnego zbiornika szczelnego o pojemności 966 m3 na gnojowicę, przebudowę istniejącego budynku chlewni, budowę czterech silosów na zboże o pojemności 100 ton każdy – G. O., tj. ojcu M. O. Po rozbudowie przedmiotowej chlewni obsada zwierząt w tymże gospodarstwie została dodatkowo zwiększona i wyniosła 182,35 DJP;

- wskazano na treść § 4 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. oraz na stanowisko WSA w Białymstoku zawarte w wyroku z dnia 15 kwietnia 2010 r., II SA/Bk 781/09, w którym dokonano wykładni pojęcia "zakład" i "obiekt" oraz podkreślono, że pojęcie "obiekt" odnosić należy do chlewni oraz zbiorników na gnojowicę, wobec identycznych profilów działalności — istniejącego zakładu G. O. oraz zakładu M. O. Zdaniem skarżących, nie może być wątpliwości co do konieczności sumowania obsady zwierząt z obu przedsięwzięć — de facto funkcjonować one będą bowiem w ramach jednego obiektu o tej samej specyfice. W takim wypadku łączna obsada zwierząt w ramach istniejących i planowanych przedsięwzięć sumuje się i w niniejszej sprawie wynosi 377,95 DJP. Oznacza to, że istniał obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko;

- odnośnie stanowiska Kolegium dotyczącego braku norm odorowych wskazano na art. 62 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej i podkreślono, że istotą oceny oddziaływania na środowisko jest możliwie najszersza weryfikacja i analiza wszystkich potencjalnych oddziaływań na środowisko, niezależnie od tego, czy jakaś sfera oddziaływania na środowisko może być ujmowana w formie jednoznacznych standardów czy też nie. Wskazano na wyroki, w których wyjaśniono, że brak podstaw normatywnych określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu nie zwalnia organów z obowiązku analizy uciążliwości w tym zakresie, gdyż przedmiotem oceny oddziaływania na środowisko jest identyfikacja, analiza i ocena oddziaływań w kontekście ich negatywnego oddziaływania na środowisko, a w szczególności bezpośredni i pośredni wpływ na zdrowie i warunki życia ludzi. Zdaniem skarżących, konieczność odnoszenia się tylko do normatywnych standardów wykluczałaby możliwość przeanalizowania wpływu przedsięwzięć na zabytki i dobra kultury materialnej;

- ustawodawca dostrzegł wagę uciążliwości zapachowych jako zagrożenia dla środowiska, bowiem przewidział w art. 222 ust. 5 Prawa ochrony środowiska możliwość określenia w drodze rozporządzenia wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu i metody oceny zapachowej jakości powietrza. Nadto, regulacja art. 144 K.c. nakazuje zwracać uwagę na takie kategorie, jak nadmierne zakłócenie praw innych właścicieli i społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości;

- Kolegium opowiedziało się za prymatem interesu inwestora, uznając, że oddziaływanie na środowisko nie może być uznawane za uciążliwe tak długo, jak długo nie powoduje przekroczenia bezwzględnie obowiązujących norm. Takie podejście stanowi lekceważenie interesu społecznego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Kontrolowana decyzja SKO została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym nieważnościowym zakończonym decyzją odmowną z powodu niestwierdzenia wystąpienia przesłanek nieważności. Trafnie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że postępowanie w przedmiocie nieważności ma charakter postępowania nadzorczego, zatem po pierwsze, nie jest kontynuacją postępowania zakończonego w trybie zwykłym (w sprawie niniejszej zakończonego decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r.) oraz po drugie, nie polega na ponownym, wszechstronnym i kompleksowym rozpoznaniu sprawy, ale na ocenie, czy zakończone postępowanie dotknięte jest jedną z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Strony, w tym strona skarżąca, powinna mieć to na uwadze, bowiem i zakres kontroli sprawowanej przez sąd nad zaskarżoną decyzją SKO ogranicza się wyłącznie do oceny, czy bez naruszenia prawa zbadano w niej wystąpienie w postępowaniu zwykłym okoliczności z art. 156 § 1 K.p.a., a nie na tym, czy SKO rozważyło wszechstronnie i ponownie kwestię wpływu inwestycji na środowisko.

Zdaniem sądu, do zarzuconych w skardze naruszeń nie doszło, zaś zaskarżona odmowa stwierdzenia nieważności nie budzi wątpliwości z punktu widzenia legalności.

Skarżący upatrywali nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. przede wszystkim w tym, że stwierdzenie braku obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wynikało z błędnego ustalenia niewystępowania kumulowania się przedsięwzięcia spornego i na nieruchomościach sąsiednich, co rażąco narusza przepisy wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności. Jak wynika tymczasem z treści § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r., ocena powiązań spornej inwestycji z innymi przedsięwzięciami, w szczególności ocena kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich – jest szczegółowym uwarunkowaniem związanym z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o odziaływaniu na środowisko. A zatem, gdyby stwierdzono sporne kumulowanie się przedsięwzięć, konieczne byłoby sporządzenie raportu oceny oddziaływania na środowisko i przeprowadzenie tej oceny. W tej kwestii trafnie jednak w sprawie niniejszej Kolegium wskazało, że w trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej możliwość kumulacji się oddziaływań była wzięta pod uwagę i oceniona jako niewystępująca, bowiem: PPIS stwierdził w uzasadnieniu opinii z dnia grudnia 2010 r. (k. 142 akt adm.), że zastosowanie rozwiązań minimalizujących wpływ na środowisko powinno ograniczyć oddziaływanie inwestycji do obszaru, do którego inwestor posiada tytuł prawny; RDOŚ w uzasadnieniu postanowienia z grudnia 2010 r. także wskazał, że "planowane przedsięwzięcie nie jest powiązane z innymi przedsięwzięciami i nie przyczyni się do kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie" (k. 149 akt adm.). Oceny powyższe zostały sformułowane po analizie karty informacyjnej przedsięwzięcia. W tejże karcie, jak tego wymagał art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej (nie obowiązywał wówczas wskazywany zarówno w skardze jak i przez SKO przepis art. 62a tej ustawy), opisano szczegółowo rodzaj, skalę i usytuowanie inwestycji, w tym przewidziane do zastosowania technologie, zaś w opisie usytuowania wskazano na istnienie w sąsiedztwie hodowli trzody chlewnej (k. 103 akt adm.). Wszystkie powyższe dokumenty powinny były zatem zostać uwzględnione przez Wójta, który decydował o potrzebie lub braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. Tak też organ ten uczynił wydając w dniu [...] grudnia 2010 r. postanowienie, w którym nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oraz w którym wskazał, że "Skala przedsięwzięcia i wielkość zajmowanego terenu nie spowoduje negatywnego odziaływania na środowisko. Planowane przedsięwzięcie nie jest powiązane z innymi przedsięwzięciami stąd nie zachodzi zagrożenie nakładania się oddziaływań na środowisko innych przedsięwzięć" (k. 156). Ostatecznej zaś oceny kwestii kumulującego się oddziaływania dokonano w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., opisując rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, zastosowane rozwiązania minimalizujące oraz stwierdzając brak powiązań z innymi przedsięwzięciami, a więc i brak skumulowanego oddziaływania. W tej sytuacji stanowisko zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności jak i w skardze złożonej w sprawie niniejszej, podważające ustalenie o braku kumulatywnego odziaływania stanowi wyłącznie polemikę z dokonanymi w postępowaniu zwykłym ustaleniami, co trafnie wykazało SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wobec tak jednoznacznych jak wyżej wypowiedzi i organów uzgadniających, i samego Wójta, który dwukrotnie kwestię kumulacji poddawał ocenie (w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r.) nie sposób stwierdzić, aby zagadnienie kumulacji zostało pominięte, niewłaściwie ocenione czy wręcz zbagatelizowane.

Powyższe konkluzje znajdują jednoznaczne potwierdzenie w ocenie prawnej sformułowanej przez NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2016 r. w sprawie II OSK 781/15, w której NSA oddalił skargę kasacyjną E. M., L. S. i S. B. od wyroku tutejszego sądu oddalającego skargę ww. skarżących od decyzji SKO w B. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a więc decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym w sprawie niniejszej. W tamtej sprawie, skarżący wywodzili wystąpienie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. nieuwzględnienie przez organ przy wydawaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. okoliczności istniejącej w dniu jej wydawania a nieznanej organowi, polegającej na istnieniu hodowli trzody chlewnej na działkach nr [...], oddzielonej od spornej w sprawie niniejszej inwestycji drogą o szerokości 12 m. NSA jednoznacznie wskazał, nawiązując do treści opinii PPIS z grudnia 2010 r., postanowienia RDOŚ z grudnia 2010 r. oraz postanowienia Wójta z dnia [...] grudnia 2010 r., że oceniono możliwość kumulacji i wykluczono ją z uwagi na brak powiazania technologicznego inwestycji na działce nr [...] i działkach nr [...]. Co prawda ocenę tę sformułował NSA w kontekście analizy interesu prawnego skarżących w postępowaniu o wznowienie opartym na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jednakże ma ona istotne znaczenie w sprawie niniejszej. Obydwie sprawy dotyczą tych samych okoliczności (kumulowania się oddziaływania spornej inwestycji z innymi inwestycjami na terenach sąsiednich). Ustalenie tych okoliczności nie powinno się różnić w zależności od trybu postępowania nadzwyczajnego, w którym formułowana jest ocena. Należy mieć także na uwadze treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie niniejszej z uwagi na stanowisko NSA sformułowane w sprawie II OSK 781/15.

Odnośnie zaś inwestycji na działce nr [...] to wskazać należy, że ocena wystąpienia podstaw stwierdzenia nieważności następować powinna na datę wydania decyzji wydanej w trybie zwykłym. Jak trafnie wskazało SKO, w aktach brak jest informacji o planowaniu przedsięwzięcia na tej działce, stąd też nie sposób było wymagać od Wójta uwzględniania oddziaływania tego przedsięwzięcia.

W konsekwencji, nie wystąpiła przesłanka nieważności polegająca na rażącym naruszeniu prawa, tj. § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. Przepis wymaga oceny wystąpienia kumulacji przedsięwzięć realizowanego z innymi znajdującymi się na terenie nieruchomości sąsiednich, przy uwzględnieniu rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia, ma zatem jednoznaczne brzmienie nakładające na organ obowiązek oceny wymienionych w nim okoliczności. Ocenę taką przeprowadzono, zaś wynik negatywny ustalenia nie sposób uznać za jego rażące naruszenie wywołujące skutki niedające się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawa. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 27 października 2017 r., II OSK 336/16, "Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" obejmuje różne stany faktyczne i prawne, przy czym zachodzi ono w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. "Rażące" oznacza więc oczywiste, wyraźne, bezsporne. "Rażące naruszenie prawa" o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w sytuacji gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa". Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, nie ulega wątpliwości, że powyższe okoliczności w sprawie niniejszej nie wystąpiły odnośnie regulacji § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r..

Powyższa konkluzja powoduje, że ocenę o braku wystąpienia przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. należy sformułować również w stosunku do pozostałych przepisów wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności i w skardze. W szczególności nie naruszono rażąco przepisu § 4 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r., zgodnie z którym "Parametry tego samego rodzaju, charakteryzujące skalę przedsięwzięcia i odnoszące się do przedsięwzięć tego samego rodzaju położonych na terenie jednego zakładu lub obiektu, istniejących i planowanych, sumuje się". Zdaniem skarżących, pojęcie "obiekt" w sprawie niniejszej należy odnosić do "chlewni oraz zbiorników na gnojowicę, wobec identycznych profilów działalności – istniejącego zakładu G. O. oraz zakładu inwestora M. O.". Zauważyć jednak i podkreślić należy, że pojęcie "obiektu" lub "zakładu" powinno odnosić się do inwestycji tworzących pewną całość. Wynika to także z powołanego przez skarżących wyroku WSA w Białymstoku z dnia 15 kwietnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 781/09, w którym analizując pojęcie "zakładu" oraz "obiektu" sąd wskazał, że "użyte w § 4 określenie "na terenie jednego zakładu lub obiektu" odnieść należy do specyfiki konkretnego przedsięwzięcia". W tamtej sprawie za obiekt uznano złoże kopalin, a wykluczono możliwość kumulowania się oddziaływań zakładów wydobywczych (kopalni) pracujących na różnych złożach. Specyfiką zaś przedsięwzięcia w sprawie niniejszej jest hodowla trzody na działce nr [...], która nie jest powiązana technologicznie ani organizacyjnie z innymi hodowlami, które nadto należą do innego właściciela. A zatem nie można mówić w tym przypadku o jednym "zakładzie" lub "obiekcie", a tym samym nie doszło do rażącego naruszenia § 4 rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r.

Skoro w sprawie niniejszej stwierdzono brak rażącego naruszenia prawa w postaci § 4 i § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia z dnia 9 listopada 2004 r. (brak kumulacji oddziaływań i konieczności sumowania parametrów tego samego rodzaju), to organ nie mógł naruszyć w sposób rażący przepisu art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d ustawy środowiskowej. Zgodnie z tym przepisem obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (a takim była sporna inwestycja) stwierdza w drodze postanowienia organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie następujące uwarunkowania: 1) rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia z uwzględnieniem: a) skali przedsięwzięcia i wielkości zajmowanego terenu oraz ich wzajemnych proporcji, b) powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, d) emisji i występowania innych uciążliwości.

Wskazać zatem trzeba na oczywisty brak naruszenia art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy środowiskowej z uwagi na wyżej przedstawione wyjaśnienia. Odnośnie zaś oceny skali przedsięwzięcia, wielkości, proporcji i emisji uciążliwości, to ocena w tym zakresie znalazła się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Jak wynika z tego uzasadnienia, oceniono wielkość przedsięwzięcia (obsada 195, 6 DJP oraz zbiornik na gnojowicę do 1600 m3) w kontekście powierzchni działki (5954 m2), na co zwróciło uwagę SKO. Wskazano na zaprojektowanie całego systemu zabezpieczeń antyhałasowych, antyodorowych, chroniących wody i glebę przed przenikaniem zanieczyszczeń. Trafnie przy tym SKO wskazało, że brak norm co do emisji odorowych nie pozwala na ocenę spełnienia w tym zakresie wymagań prawnych, a w konsekwencji ocenę co do wystąpienia jakiegokolwiek naruszenia prawa, w szczególności rażącego. W konsekwencji nie sposób również wywieść rażącego naruszenia art. 144 K.c., skoro ze wszystkich poczynionych w sprawie ustaleń wynika ograniczenie oddziaływania inwestycji do granic działki nr [...]. Przeprowadzona zatem w zakresie wszystkich przesłanek z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. a, b i d ustawy środowiskowej ocena w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. nie nosi cech oceny rażąco naruszającej prawo. Ocena ta i poczynione ustalenia uprawniały do stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.

Brak jest również podstaw do wywiedzenia stanowiska o rażącym naruszeniu innych przepisów ustawy środowiskowej wskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności, tj. art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i 2 pkt 2, art. 84 ust. 1 i 2 (w kontekście ust. 2 tego przepisu wskazać należy, że do decyzji z dnia 17 stycznia 2011 r. dołączono wymaganą charakterystykę przedsięwzięcia) oraz art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy środowiskowej. W objętej postępowaniem nieważnościowym decyzji zamieszczono m.in., jak tego wymaga przepis art. 85 ust. 2 pkt 2, informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w at. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Dodać należy, że powyższe okoliczności były przedmiotem oceny Kolegium przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, czemu dało wyraz w uzasadnieniu, wbrew zarzutom skargi spełniającym wymagania art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem sądu, Kolegium zbiorczo odniosło się do wszystkich zarzutów wniosku mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia o wystąpieniu bądź niewystąpieniu podstawy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Okoliczność, że skarżąca nie podziela oceny Kolegium nie oznacza nieprawidłowości tej oceny.

Odnośnie zarzutu nieustalenia wystąpienia rażącego naruszenia prawa, tj. art. 191 TFUE, to również jest on bezzasadny. Kolegium bez naruszenia prawa stwierdziło, że przepis ten - nakazujący wszelkie prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków traktować jakby istniała pewność ich wystąpienia - nie oznacza, że skutków negatywnych należy poszukiwać także i w tych sytuacjach, w których z ustaleń organu skutki takie nie wynikają. Innymi słowy, nie sposób a priori zakładać wystąpienia negatywnych skutków oddziaływania każdej inwestycji, bez względu na poczynione w sprawie ustalenia, a do tego zmierza argumentacja skarżącej. Skoro zatem w sprawie niniejszej system zaplanowanych niwelacji negatywnych skutków oceniono jako wystarczający, to w ogóle nie można mówić o zastosowaniu art. 191 TFUE, a w konsekwencji nie sposób wywodzić jego rażącego naruszenia. Innymi słowy, przepis art. 191 TFUE nie ma zastosowania w sprawie, której wystąpienie także potencjalnych negatywnych skutków eksploatacji inwestycji wykluczono.

W skardze zarzucono również Kolegium niezbadanie wystąpienia rażącego naruszenia art. 62a ustawy środowiskowej, jednakże przepis ten, jak już wyżej wskazywano, obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 2017 r., zatem nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Kolegium oceniało bowiem wystąpienie przesłanki nieważności na datę wydania decyzji objętej nadzorem.

Za niemające wpływu na wynik sprawy uznać należy niezamieszczenie w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia w kwestii wtrzymania wykonania decyzji co do której zgłoszono wniosek o stwierdzenie nieważności. Trafnie Kolegium wskazało, że decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań nie jest decyzją podlegającą wykonaniu. A zatem nawet gdyby Kolegium wydało odrębne postanowienie w przedmiocie wstrzymania, musiałoby być ono negatywne. Niewydanie zatem odrębnego postanowienia, przy zakończeniu postępowania nieważnościowego odmownie, pozostawałoby bezskuteczne.

Jak zauważono na wstępie niniejszego uzasadnienia, postępowanie nadzwyczajne w trybie nieważności rządzi się nieco innymi regułami niż postępowanie w trybie zwykłym m.in. z uwagi na brak obowiązku ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a skoncentrowanie na ocenie wystąpienia przesłanki nieważności. Ocena ta nie polega na ważeniu interesów stron (inwestora czy społecznego), a więc nie jest oparta na uznaniu administracyjnym, ale jest sformalizowana. W próżnię zatem trafiają kierowane wobec zaskarżonej decyzji zarzuty naruszenia art. 6 i 7 K.p.a., zwłaszcza że decyzja ta – jak wyżej wykazano - została oparta na przepisach prawa (zasada legalizmu), zaś Kolegium nie było zobowiązane do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale do oceny zastosowania norm prawnych, co też uczyniono bez naruszenia prawa. Nie sposób również podzielić zarzutu naruszenia art. 8 K.p.a., tj. zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, bowiem – zdaniem sądu – odmienna niż prezentuje strona ocena okoliczności sprawy nie oznacza automatycznego naruszenia tej zasady.

Kolegium dokonało również oceny wystąpienia przesłanek nieważności niewskazanych we wniosku o stwierdzenie nieważności, która to ocena wypadła negatywnie i także nie narusza ona prawa. Tok rozumowania organu w tym zakresie przedstawiono i nie budzi on zastrzeżeń sądu. Sformułowany zaś w punkcie I. 5 skargi zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 – 7 K.p.a., w zakresie zarzucenia naruszenia pkt 1, 3-7 tego przepisu, w ogóle nie został uzasadniony.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.