Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1400/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 27 listopada 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 921/17 w sprawie ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2017 r. ( sygn. akt I SA/Wa 921/17), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a’) - oddalił skargę M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, M. I.zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2004, Nr 64 poz. 593) dalej: "u.p.s." - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny wskazywał na zasadność rozstrzygania wniosku skarżącego wyłącznie jako żądania o przyznanie zasiłku stałego w sytuacji, gdy żądanie skarżącego powinno być również rozpatrzone jako wniosek o przyznanie pomocy społecznej w postaci usług opiekuńczych, a zatem zastosowanie w sprawie powinien znaleźć przepis art. 50 ust. 1 i ust. 3 w z w. z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który został pominięty, tj. w ogóle nie został zastosowany,

II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

1) art. 151 p.p.s.a. - poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przez Sąd I instancji naruszeń przepisów postępowania, jakich dopuściły się organy obu instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, a mianowicie:

a) art. 7, 77 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu przez organy czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechanie ustalenia rzeczywistej treści wniosku skarżącego o przyznanie pomocy społecznej, tj. ustalenie jakiego rodzaju pomocy potrzebował skarżący i ograniczenie się jedynie do zbadania żądania strony udzielenia zasiłku stałego, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również z wniosku o udzielenie pomocy społecznej sporządzonego przez skarżącego, działającego bez pełnomocnika profesjonalnego, wynikało, że skarżący potrzebuje pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu, w związku z czym stara się o pomoc finansową tylko i wyłącznie w celu pokrycia kosztów związanych z zatrudnieniem opiekunki, zatem wniosek skarżącego powinien był być potraktowany przez organ jako wniosek o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych,

b. art. 9 k.p.a. - poprzez zaniechanie pouczenia strony o możliwości ubiegania się o udzielenie pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych oraz zaniechanie udzielenia w tym zakresie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek,

2) art. 134 § 1 p.p.s.a. - poprzez pominięcie przez Sąd I instancji wskazanych w ust. 1 i ust. 2 pkt. 1-2 skargi uchybień zaistniałych w postępowaniu prowadzonym przez organy obu instancji, pomimo że uchybienia te powinny być przez Sąd wzięte pod uwagę z urzędu.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w obu przypadkach wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu a które to koszty nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.

Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...]marca 2017 r. nr [...] odmawiającą przyznania stronie zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Pogląd organów podzielił zaś Sąd Wojewódzki uznając, że już tylko wysokość otrzymywanych przez skarżącego świadczeń, w postaci emerytury i alimentów (z pominięciem dochodu wyliczonego w związku z posiadaniem przez skarżącego gospodarstwa rolnego) stanowiła kwotę przekraczającą wspomniane wyżej kryterium, zatem zaskarżona decyzja była prawidłowa.

Z tym stanowiskiem nie zgadzał się skarżący, który oparł skargę kasacyjna na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., przy czym jako zarzuty procesowe wskazywał na istotne naruszenie art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, 9, 77 § 1 k.p.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. zaś zarzut materialnoprawny odnosił się do obrazy art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie.

Skarga kasacyjna nie była uzasadniona.

Wyjaśnić przede wszystkim należy, że naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 134 § 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej uzasadniał pominięciem przez Sąd I instancji (cyt.): "wskazanych w ust. 1 i ust. 2 pkt 1-2 skargi uchybień zaistniałych w postępowaniu prowadzonym przez organy obu instancji, pomimo że uchybienia te powinny być przez Sąd wzięte pod uwagę z urzędu". Tymczasem, skarga (a więc pismo wniesione przez M. I. do Sądu Wojewódzkiego) nie zawierała żadnych ustępów ani punktów. Skarżący stwierdził w niej bowiem tylko tyle, że wnosi skargę (cyt.): "na decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. Nr [...] (...) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję GOPSu P.. SKO w Siedlcach błędnie oceniło moją sytuacje życiową i potrzeba by zbadał (ją) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie". Nic też nie wskazuje by Sąd pierwszej instancji skargi tej nie rozpoznał wszechstronnie. W szczególności zaś nie można podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej, że wniosek M.I., zawarty w podaniu z dnia 6 lutego 2017 r., w którym wnosił on o przyznanie (cyt.): "zasiłku na stałe w wysokości [...]złotych miesięcznie na pokrycie kosztów wynajęcia opiekunki w mym domu zamieszkania" winien być rozpoznany przez organ pomocowy nie jako wniosek o przyznanie świadczenia określonego w art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. (zasiłek stały) a o przyznanie pomocy, polegającej na świadczeniu usług opiekuńczych, uregulowanych w art. 50 ust. 1 i 3 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.s. Zatem nie można było w tym przypadku mówić o istotnym naruszeniu przez Sąd Wojewódzki art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, 9, 77 § 1 k.p.a. a także naruszeniu wyżej wskazanych przepisów ustawy o pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 50 ust. 3 u.p.s., usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. Jak z powyższej regulacji więc wynika usługi opiekuńcze są dedykowane osobom, które nie są w stanie same wykonywać podstawowych czynności życia codziennego. Nie mogą samodzielnie np. ubrać się, umyć czy się posilić lub - z racji stanu zdrowia - są wyobcowane ze środowiska. Tymczasem, jak wynika z przeprowadzonego w dniu 27 lutego 2017 r. ze skarżącym wywiadu środowiskowego, M. I., mimo iż jest w podeszłym wieku (78 lat) pozostaje jednak sprawny fizycznie bo przemieszcza się rowerem. Ponadto, w mieszkaniu skarżącego pracownik socjalny zaobserwował istnienie bardzo dużej liczby teczek i dokumentów, dotyczących różnych instytucji, z którymi skarżący prowadzi sprawy sądowe. Powyższe wskazuje zatem, że skarżącemu nie chodziło w tym wypadku o przyznanie świadczenia, określonego w art. 50 ust. 1 u.s.p., a o pozyskanie określonej wysokości środków pieniężnych na konkretnie sformułowany przez niego cel. Był nim zaś uzyskanie zasiłku stałego na pokrycie kosztów wynajęcia - swego rodzaju - pomocy domowej, określanej przez zainteresowanego mianem opiekunki.

Okoliczność tę potwierdza m. in. treść wyżej wspomnianego wyżej wywiadu środowiskowego, z której wynika, iż strona, powołując się na swoje podanie z dnia 6 lutego 2017 r., podtrzymywała – jak podała - swoje oczekiwanie na uzyskanie z Ośrodka (cyt.): "pomocy finansowej w formie zasiłku stałego w wysokości [...] miesięcznie na stałe w gotówce z otrzymanych środków przeznaczę na opiekunkę". Podobnie także w odwołaniu skarżący akcentował fakt, że domagał się od organu przyznania mu pomocy w postaci ( dokładnie) zasiłku stałego.

Z tych powodów nie można było twierdzić, że organy zaniechały czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia rzeczywistej treści wniosku a tym samym naruszyły art. 7, 77 § 1 k.p.a. którego to uchybienia nie dostrzegł Sąd Wojewódzki ani, że brak pouczenia przez organ skarżącego – w trybie art. 9 k.p.a. - o możliwości ubiegania się przez niego świadczenia polegającego na przyznaniu prawa do usług opiekuńczych, mógł stanowić istotne uchybienie procesowe, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący miał bowiem pełną świadomość treści swojego żądania i było ono dostosowane do jego oczekiwań i potrzeb. Stąd zarzuty obrazy wspomnianych wyżej przepisów prawa materialnego również nie były usprawiedliwione.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna – jak wyżej wskazano – okazała się chybiona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.