Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 493/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji i inne
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 34 par. 1 i par. 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art.135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi L.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] r. nr [...]; [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] 2. uchyla postanowienie P.[...] z dnia [...] r. nr [...] oraz postanowienie P.[...] z dnia [...] r. nr [...] 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] na rzecz skarżącej L.W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], wydanym po rozpoznaniu zażalenia L. W., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...], w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2018 r., nr [...], wystawionego przez Dyrektora C. O. F. Poczty [...].

Jako podstawę rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256) – dalej: "k.p.a.", oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a.".

Z uzasadnienia postanowienia oraz akt administracyjnych wynika, że zapadło ono w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej: "organ egzekucyjny", "organ I instancji") prowadzi wobec L. W. (dalej: "Zobowiązana", "Skarżąca") postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2018 r., nr [...], wystawionego przez Pocztę [...] - Dyrektora C. O. F. (dalej: "wierzyciel"). Odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanej [...] października 2018 r., wraz z zawiadomieniem z dnia [...] września 2018 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.

Pismem z dnia [...] października 2018 r., Zobowiązana wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując na nieistnienie obowiązku i brak doręczenia upomnienia.

Wobec powyższego, pismem z dnia [...] października 2018 r., organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych przez Zobowiązaną zarzutów, a następnie zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r. uchylił zajęcie świadczenia emerytalnego.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], wierzyciel uznał za zasadny zarzut w przedmiocie nieistnienia obowiązku za okres od maja 2016 r. do grudnia 2016 r., a za niezasadne uznał - zarzut nieistnienia obowiązku za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2016 r. i za okres od stycznia 2018 r. do marca 2018 r. ujęte w części ww. tytułu wykonawczego i zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], w dniu [...] lutego 2020 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie, nr jw., w którym uznał:

- za zasadny zarzut nieistnienia obowiązku za okres od maja 2016 r. do grudnia 2016 r. ujętego w części ww. tytułu wykonawczego,

- za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2016 r. oraz za okres od stycznia 2018 r. do marca 2018 r. ujęte w części ww. tytułu wykonawczego,

- za niezasadny zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, pismem z dnia [...] marca 2020 r., Zobowiązana złożyła do Dyrektora IAS zażalenie, w którym ponownie podniosła kwestię nieistnienia obowiązku, wskazując, że w czerwcu 2006 r. sprzedała mieszkanie przy al. [...] i w związku z tym wyrejestrowała odbiornik. Wskazała także, że rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nakazano operatorowi pocztowemu nadanie posiadaczom odbiorników rtv nowych numerów identyfikacyjnych do listopada 2008 r. i przesłanie ich do odbiorców. Zobowiązana podniosła, że takie powiadomienie dostała dopiero w kwietniu 2016 r. Ponadto Zobowiązana wskazała na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 18 u.p.e.a., art. 138 § 1 i 144 k.p.a., a także przywołał art. 33 § 1 oraz art. 34 § 1, 4 i 5 u.p.e.a., wyjaśniając tryb rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oraz wskazując, że z istoty przyjętego w art. 34 § 4 u.p.e.a. rozwiązania wynika, iż otrzymanie ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela stanowi warunek rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny o tych zarzutach. Organ podkreślił przy tym, że stanowisko wierzyciela co do zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.

Organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do kwestii niedopełnienia obowiązku zawiadomienia Zobowiązanej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wierzyciel wyjaśnił, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat), stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, zostało przesłane do Zobowiązanej pismem z dnia [...] lipca 2008 r. (dowód: załączona do akt sprawy kserokopia zawiadomienia). Dodatkowo wierzyciel wyjaśnił, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, tak więc nawet nieotrzymanie powyższego zawiadomienia nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników rtv od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.

Odpowiadając na zarzut nieistnienia obowiązku uzasadniony przez Zobowiązaną tym, że w czerwcu 2006 r. sprzedała mieszkanie i dokonała wyrejestrowania odbiorników, wierzyciel - powołując przepisy prawa obowiązujące w tym zakresie - wyjaśnił, iż nie dysponuje dokumentem potwierdzającym dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiorników zarejestrowanych na dane Zobowiązanej. Ponadto wskazał, że w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym potwierdzono, iż Zobowiązana dokonała ponownej rejestracji (uznanej przez wierzyciela za zmianę danych na adres: P. w dniu [...] kwietnia 2016 r. wraz z dokonaniem wpłaty z tytułu abonamentu rtv za okres od maja 2016 r. do grudnia 2016 r. pod aktualnym numerem identyfikacyjnym [...]. Dodatkowo wierzyciel wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że w dniu [...] marca 2018 r. w Urzędzie Pocztowym [...] Zobowiązana dopełniła formalności zwolnienia od opłat abonamentowych. Zwolnienie obowiązuje od kwietnia 2018 r.

W związku z powyższym, wierzyciel uznał za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku w części odnoszącej się do roszczeń obejmujących okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2016 r. oraz od stycznia do marca 2018 r., zaś za zasadny - zarzut nieistnienia obowiązku w części odnoszącej się do roszczeń obejmujących opłacone zobowiązanie za okres od maja do grudnia 2016 r.

Niezależnie od wyżej przytoczonego stanowiska wierzyciela, Dyrektor IAS wyraził pogląd, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w szczególności wydruku duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego) nie można bezsprzecznie stwierdzić, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] faktycznie istnieje. W ocenie organu, mimo że obowiązek uiszczenia opłaty wynika z ustawy abonamentowej i nie zależy w istocie od faktu rejestracji odbiornika, to realizacja przez Pocztę [...] powiadomień wynikających z § 5 ust 2 rozporządzenia miała istotne znaczenie. Poczta [...] miała przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numer identyfikacyjnego abonenta. Powyższa okoliczność była wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela. Organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie na podstawie przedstawionych dokumentów nie sposób jednoznacznie przyjąć, że wierzyciel wykonał względem Zobowiązanej ww. obowiązek informacyjny. Wierzyciel nie wykazał bowiem, że wysłał do Zobowiązanej a nie tylko wygenerował ww. pismo z systemu komputerowego.

Dyrektor IAS zauważył także, że skoro wierzyciel w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. skierowanym do Zobowiązanej sam przyznał, że korespondencja kierowana wcześniej na adres al. [...] w S. była nieskutecznie doręczana, to nie można przyjąć za wiarygodne twierdzeń tego wierzyciela, jakoby zawiadomienie przesłane Zobowiązanej w dniu [...] lipca 2008 r. mogło przynieść skutek zawiadomienia abonenta w sytuacji, kiedy Zobowiązana od 2007 r. pod wskazanym adresem nie mieszkała.

Ponadto Dyrektor IAS wskazał, że - niezależnie od powyższych argumentów dotyczących przesłania zawiadomienia - w świetle art. 80 k.p.a. stoi na stanowisku, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można dowieść, by istniał obowiązek uiszczania abonamentu za kwiecień 2016 r. Organ odwoławczy zestawił w tym zakresie fakt, że wierzyciel w piśmie z [...] marca 2016 r. poinformował Zobowiązaną, iż ze zbiorów meldunkowych PESEL pozyskał jej obecny adres zamieszkania, z twierdzeniem Zobowiązanej, że w kwietniu 2016 r. ponownie zarejestrowała abonament RTV i zapłaciła za okres od maja 2016 r. do końca roku, i stwierdził, że kierując się logiką i doświadczeniem życiowym, nie sposób dać wiary

obecnym twierdzeniom wierzyciela, że formularz "Zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" należało potraktować jako złożony celem zmiany danych a nie rejestracji odbiornika.

Dyrektor IAS przyznał natomiast rację wierzycielowi w zakresie istnienia obowiązku za okres od stycznia do marca 2018 r. Wskazał, że na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zwolnienie od opłat abonamentowych, poza przypadkiem osób, które ukończyły 75 lat, przysługuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień. Skoro więc oświadczenie takie Zobowiązana złożyła w marca 2018 r., to do końca tego miesiąca miała obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej.

W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że choć na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można wywieść, że obowiązek za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2016 r. kiedykolwiek istniał, to jednak - mając na względzie wynikające z art. 34 § 4 u.p.e.a. wiążące dla organu egzekucyjnego oraz organu II instancji stanowisko wierzyciela - uznaje zarzut nieistnienia obowiązku w tej części za nieuzasadniony.

Organ odwoławczy, zwracając uwagę na niesporne stanowisko stron w tym zakresie, za uzasadniony uznał zarzut nieistnienia obowiązku za okres od maja do grudnia 2016 r.

Organ odwoławczy za niezasadny uznał zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., wskazując, że w dniu [...] marca 2018 r. wierzyciel wysłał do Zobowiązanej (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie nr [...] i upomnienie to zostało doręczone Zobowiązanej dnia [...] kwietnia 2018 r.

Na koniec, odnosząc się do zgłoszonych w zażaleniu zarzutów zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz przedawnienia obowiązku, organ odwoławczy wskazał, że nie podlegają one rozpatrzeniu. Organ wyjaśnił, że przedmiotem rozpoznania mogą być tylko te zarzuty, które zostały zgłoszone przez zobowiązanego w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu zobowiązany nie może uzupełniać zarzutów o nowe podstawy faktyczne i prawne. Organ egzekucyjny jak również organ II instancji nie ma przy tym uprawnienia, ani obowiązku by z urzędu badać inne przesłanki niż te zgłoszone przez zobowiązaną w terminie.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie organu odwoławczego, wnosząc o uchylenie tego aktu ze względu na:

- brak wymagalności – z powodu wyrejestrowania abonamentu RTV 14 lat temu w związku z nieposiadaniem przez Skarżącą żadnych odbiorników RTV;

- przedawnienie prawa do wymagania od Skarżącej przedstawienia dowodu wyrejestrowania odbiornika.

W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła przebieg zdarzeń i okoliczności mające świadczyć o nieistnieniu obowiązku. Wskazała, że w czerwcu 2006 r. sprzedała mieszkanie przy al. [...] i w związku z tym wyrejestrowała odbiornik, jednakże nie posiada już dowodu na dokonanie ww. czynności. Po sprzedaży lokalu zamieszkała z siostrą w mieszkaniu przy P. . Do roku 2008 mieszkały razem i siostra opłacała abonament, natomiast Skarżąca nie posiadała swoich odbiorników. W 2016 r. Skarżąca dokonała ponownej rejestracji i opłaciła abonament za cały rok z góry, jednakże do tej pory nie otrzymała od Poczty żadnego powiadomienia o nadaniu jej indywidualnego numeru abonenta.

Skarżąca podniosła także, że od 2018 r. jest zwolniona z opłat abonamentu z powodu niskiej emerytury, oraz że od stycznia 2018 r. próbowała wyrejestrować abonament RTV, ale z winy Poczty okazało się to niemożliwe (odmówiono jej wyrejestrowania, z uwagi na brak informacji o wysokości dochodu warunkującego zwolnienie). Wskazała też, iż zapłaciła abonament za I kwartał 2018 r. na dowód czego do skargi załączyła potwierdzenie polecenia przelewu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o uwzględnienie skargi, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Pismem procesowym z dnia [...] lipca 2020 r., wierzyciel ustosunkował się do udzielonej przez organ odwoławczy odpowiedzi na skargę, wskazując, że nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora IAS co do nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z dnia [...] września 2018 r. i że podtrzymuje stanowisko wyrażone w swoim postanowieniu z dnia [...] stycznia 2019 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie natomiast do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze względu na treść art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem wydanym wskutek zażalenia Strony na postanowienie organu egzekucyjnego.

Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do brzmienia art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Tym samym, w sprawie w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku jak i doręczenia upomnienia, organ egzekucyjny jest związany wypowiedzią wierzyciela.

Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z powyższego uregulowania wynika, że wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 i 7, jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela.

Wskazać także należy, że sąd administracyjny rozpoznając skargę na postanowienie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Sądowa kontrola postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie może bowiem oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie jest to tym bardziej istotne, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zgodził się z większością zarzutów Strony, a w odpowiedzi na skargę wniósł o jej uwzględnienie. Jedynym zaś w istocie powodem utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego było związanie organu stanowiskiem wierzyciela.

Istotne jest też to, że wierzycielowi przysługuje prawo egzekwowania opłat z mocy ustawy. Oznacza to, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest przepis prawa, a nie akt administracyjny, a to z kolei oznacza, że zobowiązany może bronić swoich racji tylko w drodze zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zaskarżone postanowienie związane jest ze stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., z tego względu, że organ egzekucyjny przy rozpatrzeniu tych zarzutów związany był stanowiskiem wierzyciela. Zasadność zgłoszonych zarzutów powinna - na podstawie odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. - czynić zadość zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisach k.p.a. O ile bowiem organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale i wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez wypełnienia którego organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu, ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Natomiast, wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa, przede wszystkim zaś zobowiązany jest do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście zgłaszanych zarzutów, w tym wskazać, na jakich dowodach oparł swoje stanowisko.

Ocena zasadności skargi, powinna zostać dokonana na gruncie przepisów u.p.e.a. w związku z ustawą z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2019 poz. 1801 ze zm.). Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, sąd stwierdza, że są podstawy do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu odwoławczego jak i poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego oraz postanowień wierzyciela.

Kontrolowane postępowanie egzekucyjne dotyczy opłat abonamentowych. W tytule wykonawczym odnotowano, że egzekwowany obowiązek powstał z mocy prawa. W stanie faktycznym sprawy Skarżąca twierdzi, że w czerwcu 2006 r. sprzedała mieszkanie przy al. [...] i w związku z tym wyrejestrowała odbiornik, jednakże nie posiada już dowodu na dokonanie ww. czynności. Po sprzedaży lokalu zamieszkała z siostrą w mieszkaniu przy P. . Do roku 2008 mieszkały razem i siostra opłacała abonament, natomiast Skarżąca nie posiadała swoich odbiorników. W kwietniu 2016 r. Skarżąca dokonała ponownej rejestracji i opłaciła abonament za cały rok z góry, jednakże do tej pory nie otrzymała od Poczty żadnego powiadomienia o nadaniu jej indywidualnego numeru abonenta. Skarżąca podniosła także, że od 2018 r. jest zwolniona z opłat abonamentu z powodu niskiej emerytury, oraz że od stycznia 2018 r. próbowała wyrejestrować abonament RTV, ale z winy Poczty okazało się to niemożliwe (odmówiono jej wyrejestrowania, z uwagi na brak informacji o wysokości dochodu warunkującego zwolnienie). Końcowo wskazała też, iż ostatecznie zapłaciła abonament za I kwartał 2018 r. na dowód czego do skargi załączyła potwierdzenie polecenia przelewu. Sporne zatem pozostaje istnienie obowiązku za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2016 r., albowiem za zasadny został uznany zarzut nieistnienia obowiązku za okres od maja 2016 r. do grudnia 2016 r.

Wierzyciel twierdzi, że Skarżąca zarejestrowała odbiornik oraz że miała obowiązek powiadomić o zaprzestaniu jego używania i nie dokonała skutecznego wyrejestrowania odbiornika, a samo twierdzenie Skarżącej o wyrejestrowaniu odbiornika to za mało. Zdaniem wierzyciela w k.p.a. ciężar dowodu spoczywa na tym kto wywodzi z niego skutki prawne, a zatem w przypadku wyrejestrowania odbiornika ciężar ten spoczywa na Skarżącej. Natomiast dokonana w dniu [...].04.2016 r. ponowna rejestracja odbiornika to zdaniem wierzyciela w istocie aktualizacja dotychczasowego adresu. Natomiast co do zarzutu, iż Skarżąca nie otrzymała indywidualnego numeru identyfikacyjnego wierzyciel wskazał, że zawiadomienie zostało jej przesłane na adres zgodny z rejestracją, a nadto, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy i nawet nieotrzymanie zawiadomienia nie zwalnia posiadacza odbiorników z obowiązku uiszczania opłat.

Wobec powyższego stanowiska, Sąd podkreśla, iż nie kwestionuje, że dowód wyrejestrowania odbiornika RTV niewątpliwie byłby dowodem świadczącym o jego wyrejestrowaniu i podziela prezentowane w orzecznictwie poglądy, że strona na okoliczność wyrejestrowania odbiornika powinna przedłożyć dowód jego wyrejestrowania. Jednak, pojawia się kwestia, w jakim okresie abonent (były abonent) ma obowiązek - bez narażenia się na negatywne konsekwencje - przechowywać dowód wyrejestrowania odbiornika RTV. Dlatego też, konieczne jest odniesienie się do okoliczności wskazanych przez Skarżącą.

Skarżąca bowiem twierdzi, że w czerwcu 2006 r. sprzedała mieszkanie przy al. [...] i w związku z tym wyrejestrowała odbiornik, jednakże nie posiada już dowodu na dokonanie ww. czynności. Po sprzedaży lokalu zamieszkała z siostrą w mieszkaniu przy P. – co nie jest kwestionowane. Zatem, Skarżąca wskazała na okoliczności uprawdopodobniające wyrejestrowanie, jak również na okoliczności, które mogły wpłynąć na brak dalszego przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika (upływ czasu, przeprowadzka).

W tym znaczeniu nie można pominąć okoliczności, że w czasie gdy Poczta Polska, na podstawie § 5 ust. 2 rozporządzenia, zobowiązana była do poinformowania abonentów o numerze identyfikacyjnym, tego obowiązku wobec Skarżącej nie wykonała. Jak wynika z akt administracyjnych, do roku 2016 wierzyciel nie dysponował aktualnym adresem Strony. Korespondencja wysyłana była na poprzedni, nieaktualny od czerwca 2006 roku adres tj. Al. [...]. Z niekwestionowanych wyjaśnień Skarżącej wynika, że w czerwcu 2006 r. tj. ponad dwa lata przed [...] lipca 2008 r. adres ten stał się nieaktualny z uwagi na przeprowadzkę do mieszkania przy P.

W takich okolicznościach sprawy nie można uznać, że Skarżąca została poinformowana o numerze identyfikacyjnym, skoro z dokumentów wynika, że zawiadomienie z dnia [...] lipca 2008 r. nie zostało zaadresowane na jej aktualny adres zamieszkania. Nie można zatem wykluczyć, że w sytuacji, w której Skarżąca otrzymałaby prawidłowo zawiadomienie o nadaniu numeru identyfikacyjnego mogłaby złożyć reklamację na okoliczność, że już takim abonentem nie jest.

Nadto, chociaż wierzyciel twierdzi, że nie posiada dowodu wyrejestrowania odbiornika przez Skarżącą, to jednak nie wskazał jaka jest procedura w tym zakresie, gdzie sprawdził, że abonent nadal jest zarejestrowany. Te informacje mogłyby ułatwić dokonanie oceny, czy stanowisko wierzyciela jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia. Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować jedynie, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV jest dokument, który powinien posiadać abonent, a do tego winien on posiadać ten dokument bezterminowo. Sąd nie kwestionuje, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności. W takiej sytuacji rodzi się jednak pytanie, co w przypadku, gdy taki dokument z przyczyn losowych, niezależnych od strony, zostanie utracony. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. braku jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na wieloletnie nieuiszczanie opłat abonamentowych przy jednoczesnej zmianie miejsca zamieszkania Zobowiązanej, a także braku prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego, należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie Skarżącej o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika i braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Z żadnych przepisów nie wynika również, jaki jest maksymalny okres przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika oraz, że należy przechowywać taki dokument bezterminowo.

Należy ponownie podkreślić, że wierzyciel nie wskazał w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty, informacje dotyczące wyrejestrowania (jak i zarejestrowania) odbiornika. Informacje te mogłyby ułatwić dokonanie oceny, czy stanowisko wierzyciela jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia. Ze stanowiska wierzyciela można wnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument, który powinien posiadać abonent, a do tego posiadać ten dokument bezterminowo.

W świetle powyższego - w ocenie Sądu - nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do ustalenia/wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu/lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy za nieuprawnione należy zatem uznać stanowisko wierzyciela wskazujące, że w k.p.a. w pełni ma zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W procedurze administracyjnej regułą jest, że na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w niektórych sytuacjach ciężar dowodu będzie rozłożony na oba podmioty uczestniczące w postępowaniu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 858/07, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 366/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 375/18). W ocenie Sądu, analiza orzecznictwa z pewnością nie pozwala na stwierdzenie, że organ administracji jest niekiedy w sposób całkowity zwolniony z przeprowadzenia postępowania dowodowego, przerzucając cały ciężar udowodnienia faktu na osobę, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie mamy natomiast do czynienia z sytuacją, gdy wierzyciel przerzucił ciężar dowodu na Stronę, nie przeprowadzając postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie.

Sąd nie podziela również stanowiska wierzyciela, że ponowna rejestracja przez Stronę w dniu [...].04.2016 r. odbiornika radiofonicznego i telewizyjnego była w istocie zmianą danych adresowych. Podstawowym dowodem w tym zakresie zdaniem Sądu jest sam wskazany druk, który wierzyciel załączył do postanowienia z dnia [...] maja 2019 r. Z kopii tego druku załączonego do wskazanego postanowienie wynika natomiast jednoznacznie, że Skarżąca nie zgłosiła "zmiany danych" a dokonała "rejestracji odbiorników". Zgłoszenie to zatytułowane "Zgłoszenie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych" zawiera w początkowej części rubryki "rejestracja odbiorników" oraz "zmiana danych". Z załączonego egzemplarza zgłoszenia jednoznacznie wynika, iż Strona zaznaczyła kwadrat przy rubryce "rejestracja odbiorników" nie zaś "zmiana danych". Nadto w formularzu tym znajduje się też rubryka "Indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika" z uwagą w nawiasie (należy wypełnić w przypadku zgłoszenia zmiany danych). Rubryka ta w zgłoszeniu z dnia [...].04.2016 r. nie została wypełniona, co tylko potwierdza iż we wskazanym dniu Skarżąca nie dokonała zmiany danych adresowych, lecz dokonała ponownej rejestracji odbiorników. Zdaniem Sądu nie zmienia tego podnoszony przez wierzyciela fakt dokonania wpłaty po dokonaniu zgłoszenia na konto o identyfikatorze [...]. Trudno bowiem wymagać od Strony aby zastanawiała się czy np. powodem do odmowy wpłaty abonamentu powinno być to, że konto ma taki identyfikator którym Poczta raz posłużyła się w kontaktach ze Stroną tj. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Również formularz zwolnienia z opłat z dnia [...] marca 2018 r. gdzie Strona wpisała numer użytkownika jaki wskazała jej Poczta Polska – nie dowodzi, że Strona w zgłoszeniu z dnia [...].04.2016 r. jedynie zaktualizowała dane. To Poczta [...] samowolnie i wbrew treści zgłoszenia z dnia [...].04.2016 r. uznała to zgłoszenie za zmianę danych i przypisała mu wcześniej nadany numer użytkownika. Przede wszystkim jednak zdaniem Sądu numerowi temu Strona nie musiała przypisywać jakiegoś szczególnego znaczenia. Zawiadomienie o jego nadaniu wysłano w 2008 roku pod nieaktualny adres, a jak wskazano jedyną korespondencją z tym numerem odebraną przez Skarżącą było pismo z [...] marca 2016 r. Jednak Sąd ponownie podkreśla, że Strona będąca dodatkowo osobą w podeszłym wieku nie miała powodów aby uznać, że skierowanie do niej pisma z tym numerem, czy też posłużenie się przez Nią tym wskazanym przez Pocztę numerem przy formularzu zwolnienia z opłat, wywoła skutki w postaci uznania wbrew jasnej treści pisma z dnia [...].04.2016 r., że Strona dokonała w nim zmiany danych, a nie nowego zgłoszenia rejestracji odbiorników.

Nadto Sąd zauważa, że wbrew treści zaskarżonego postanowienia jak i postanowień je poprzedzających, w aktach sprawy brak dowodu na doręczenie Skarżącej upomnienia. Co prawda w aktach sprawy znajduje się wydruk z dokumentu elektronicznego potwierdzający, ze w dniu [...] kwietnia 2018 r. doręczono Skarżącej przesyłkę (list polecony ekonomiczny) której nadawcą było Centrum Obsługi Finansowej Dział Abonamentu, jednakże w aktach brak przedmiotowego upomnienia. Sąd nie jest więc w stanie skontrolować co doręczono Stronie w dniu [...] kwietnia 2018 r., tym bardziej że w rzeczonym wydruku z dowodu doręczenia brak jakichkolwiek elementów pozwalających zidentyfikować wskazaną przesyłkę. Nie wynika z jej treści, iż Stronie przesłano właśnie upomnienie, brak informacji o innych elementach które pozwalałyby zidentyfikować przesyłkę np. sygnaturze upomnienia. Wiadomo jedynie że do Strony wysłano list polecony. Z tego powodu zdaniem Sądu zarzut braku doręczenia Stronie upomnienia również został nienależycie wyjaśniony.

Z tych powodów sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji oraz uchylenie obu postanowień wierzyciela, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niedostatecznie zweryfikowanym materiale dowodowym, gdyż w ten sposób naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Chociaż organy egzekucyjne podporządkowały się normie określonej w art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd orzekł o uchyleniu wskazanych postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego w kwocie [...]zł sąd orzekł na podstawie art. 209, art. 200 p.p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis stały od skargi w kwocie [...]zł (ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.)

Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.