Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 943/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Sygn. akt II SA/ Kr 943/ 05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz ( spr. ) Sędziowie : WSA Piotr Głowacki WSA Ewa Rynczak Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi W. I. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2005 r., nr [...] w przedmiocie obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] 2004 r. nr:[...], III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej W. I. kwotę 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z [...]

2003 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 z późn. zm.) nakazał T. S. rozbiórkę kanału z rur betonowych Ø 20 cm służącego do odwodnienia piwnic budynku mieszkalnego położonego w S., przebiegającego przez działkę nr 274/4 w S., drogę gminną, zakończonego na działce nr 1885/1 położonej w Z. - wybudowanego bez pozwolenia na budowę.

Na skutek odwołania T. S. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] 2003 r. znak [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, ponieważ nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W szczególności nie ustalono kiedy powstał obiekt objęty nakazem rozbiórki oraz pominięto istotne dokumenty przedłożone przez strony do akt sprawy

Po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał w dniu [...] 2004 r. decyzję zna [...], którą na podstawie art. 104 i 105 § 1 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 prawa budowlanego umorzył postępowanie wszczęte z urzędu w sprawie kanału służącego do odwodnienia piwnic budynku mieszkalnego na działce nr 274/4 (poprzednio 274/1) położonej w Stróżówce 361 stanowiącej własność T. S. Decyzję oparto na ustaleniu, że przedmiotowy kanał wybudowano ok. 40 lat temu w czasie budowy budynku mieszkalnego. Nie można jednoznacznie ustalić, czy pozwolenie na budowę zostało wydane, jednak zeznania przesłuchanych w sprawie świadków wskazują na duże prawdopodobieństwo istnienia takiego pozwolenia. Z tego względu postępowanie okazało się bezprzedmiotowe.

Decyzję tę zaskarżyła do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. W. I. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 2004 r. znak [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ponownie wskazując na braki postępowania wyjaśniającego, jak również na naruszenie przepisów postępowania. Organ II instancji podzielił ustalenie, że przedmiotowy kanał powstał ok. 40 lat wcześniej, ale jednocześnie nakazał przeprowadzić dalsze dowody celem ustalenia, czy istniało pozwolenie na budowę domu wraz z kanałem. W zaskarżonej decyzji nie sprecyzowano w jakim trybie sprawa się toczyła wskazując jedynie, że dotyczy ona kanału odwadniającego. Wbrew twierdzeniom zawartym w rozstrzygnięciu sprawa nie toczy się z urzędu. Postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem W. I. z [...] 2003 r., a zatem w przypadku braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki organ I instancji winien odmówić wydania takiego nakazu, a nie umarzać postępowanie.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. [...] 2004 r. wydał postanowienie znak[...] , którym na podstawie art. 77 i 123 k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego nałożył na T. S. obowiązek dostarczenia - w terminie do dnia [...] 2004 r. - ekspertyzy technicznej kanału odwadniającego piwnice budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce nr 274/6 położonej w S. - opracowanej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń kanalizacyjnych lub rzeczoznawcę budowlanego w zakresie obejmującym tę specjalność. Ekspertyza powinna określać zakres i sposób (opis i rysunki) dokonania zmian i przeróbek umożliwiających odprowadzenie wody na własną działkę.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano na ustalenia dokonane w dotychczasowym postępowaniu. Istnieje odwodnienie piwnicy budynku mieszkalnego nr 361 w S. wykonane z rur betonowych Ø 20 cm w postaci kanału, który rozpoczyna się na działce nr 274/4 (obecnie 274/6) w S. (stanowiącej własność T. S.), przebiega przez drogę gminą i kończy się na działce nr 1885/1 w Z. (stanowiącej własność W. I.). Kanał został wybudowany w latach sześćdziesiątych XX wieku bez pozwolenia na budowę. Na brak pozwolenia wskazuje rozwiązanie, które dopuszcza gromadzenie się wody gruntowej w pomieszczeniu piwnicy. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie budowy tj. rozporządzeniem Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia [...] 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. nr 38 poz. 196 z późn. zm.) jak i przepisami późniejszymi tj. rozporządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26 poz. 157) poziom posadzki piwnicy powinien być wzniesiony co najmniej 30 cm powyżej najwyższego, znanego poziomu wody gruntowej. Zagłębienie posadzki piwnicznej poniżej poziomu wody gruntowej wymagało zastosowania odpowiedniej izolacji przeciwwilgociowej. O tym, że teren na którym był budowany budynki mieszkalny był podmokły informuje w odwołaniu z dnia [...] 2003 r. T. S. Zgodnie z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego do obiektów wybudowanych bez pozwolenia na budowę mają zastosowanie przepisy dotychczasowe tj. przepisy prawa budowlanego z 1974 r. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 tej ustawy, zachodzi jednak konieczność doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami wykonawczymi do prawa budowlanego z 1974 r. Przepis § 54 ust. 4 wymienionego wyżej rozporządzenia z dnia 11 czerwca 1966 r. zabrania odprowadzania wód opadowych na teren sąsiada oraz wzdłuż granicy sąsiada w sposób niezabezpieczający tego terenu lub obiektu przed zawilgoceniem. W celu wydania decyzji na podstawie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. nakazującej doprowadzenie kanału do stanu zgodnego z przepisami nałożono obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej zawierającej rozwiązanie sposobu odwodnienia piwnicy poprzez sprowadzenie wody na własną działkę.

Na opisane postanowienie złożyła zażalenie W. I. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] 2005 r. znak [...] stwierdził niedopuszczalność zażalenia.

Rozstrzygając sprawę kanału Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. wydał [...] 2004 r. postanowienie znak [...] na podstawie art. 81 c ust. 2 w związku z art. 80 ust. 2 pkt 1 i 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.) oraz art. 123 k.p.a., którym nałożył na T. S. obowiązek dostarczenia - w terminie do dnia [...] 2005 r. - ekspertyzy technicznej kanału odwadniającego piwnice budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce nr 274/6 położonej w S. - opracowanej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń kanalizacyjnych lub rzeczoznawcę budowlanego w zakresie obejmującym tę specjalność. Ekspertyza powinna określać zakres i sposób (opis i rysunki) dokonania zmian i przeróbek umożliwiających odprowadzenie wody na własną działkę. W postanowieniu zawarto pouczenie, że koszty ekspertyzy ponosi osoba zobowiązana do jej dostarczenia, a w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanej ekspertyzy inspektorat może zlecić wykonanie tej ekspertyzy na koszt osoby zobowiązanej do jej dostarczenia. Uzasadnienie tego rozstrzygnięcia jest dosłownym powtórzeniem uzasadnienia postanowienia z [...] 2004 r.

Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem przez W. I. oraz przez T. S.

W. I. wskazała, że postępowanie objęte postanowieniem z dnia [...] 2004 r. nie zostało umorzone ani w żaden inny sposób dopuszczalny przepisami k.p.a. skasowane, a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. po upływie terminu, w którym winien egzekwować nałożony na T. S. obowiązek wydał kolejne postanowienie o identycznej treści. Postanowienie z dnia [...] 2004 r. w ocenie skarżącej zawierało błędne pouczenie o możliwości zażalenia i wadliwą postawę prawną, ale rodziło skutek w postaci nałożenia na T. S. obowiązku dołączenia ekspertyzy technicznej dot. przedmiotowego kanału w terminie z dnia [...] 2004 r. Zdaniem skarżącej niekompetencja Powiatowego Inspektora z G. przedłuża termin załatwienia sprawy.

T. S. w zażaleniu podniósł, że drenaż podłoża posadzki piwnicy wykonany był wraz z budową budynku mieszkalnego przez jego ojca na nieruchomości stanowiącej własność jego dziadka ponad 40 lat temu. Nikt nie czynił żadnych zastrzeżeń do istnienia cieku wodnego aż do [...] 2002 r., kiedy W. I. zasypała odpływ wód z przepustu drogowego i drenażu podłoża piwnicy.

Skarżący zwrócił uwagę na wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] 2004 r. sygn. [...], którym oddalono powództwo W. I. przeciwko T. S. i F i S. o zakaz wykonywania aktów posiadania, a w szczególności o zakazanie pozwanym naruszania własności działki nr 1885/1 przez odprowadzanie na tę działkę nieczystości przepustem pod drogą. Apelacja W. I. od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] 2004 r. sygn. [...]. Obie instancje przyjęły, że T. S. i F. S. mają prawo korzystać z rurociągu odwadniającego ich piwnicę z wylotem na działce W. I., bowiem najpóźniej z dniem [...] 2001 r. doszło do zasiedzenia służebności gruntowej.

T. S. w zażaleniu powołał się na znajdującą się w aktach sprawy opinię rzeczoznawcy ds. melioracji z dnia [...] 2002 r. stwierdzającą, że "nie ma możliwości innego grawitacyjnego odprowadzenia wód powierzchniowych i wysieków ze zlewni kilku hektarów położonych powyżej w tym z gruntów T. S. i drogi granicznej". W jego ocenie opinia ta jest wystarczająca i nieuzasadnione jest wykonanie kolejnej ekspertyzy.

W zażaleniu zakwestionowano również ustalenie organu I instancji, że prace przy kanale były wykonane bez potrzebnych zezwoleń i wbrew obowiązującym w czasie budowy przepisom. Nietrafnie powołano się na przepisy z 1966 r. 1974 r. i 1994 r., gdyż budynek wraz z urządzeniami został zalegalizowany przed tymi datami, a nie można stosować przepisów wstecz. O wykonaniu odwodnienia zgodnie z przepisami świadczy również fakt, że do momentu nawiezienia ziemi przez W. I. i zbudowania tamy dla wód opadowych piwnica nie była zalewana.

W uzupełnieniu zażalenia T. S. przedłożył do akt sprawy kserokopię wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] 2005 r. sygn. [...], w którym nakazano pozwanym W. I. i K. I. aby przywrócili do stanu poprzedniego drożność rury odprowadzającej wodę z budynku T. S., której wylot znajduje się na działce 1885/1 położonej w Z. w odległości 4,3 metra od drogi gruntowej - poprzez jego odetkanie w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zakazano pozwanym zatykania wylotu przedmiotowej rury. Wyrok ten uprawomocnił się [...] 2005 r.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrzył oba zażalenia i postanowieniem z dnia [...] 2005 r. znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 2 i art. 123 w zw. z art. 144 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz. U. 2003 r. Nr 207 poz. 2016 z późń. zm.) uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę organowi l instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał na przeprowadzone w sprawie dowody (dwukrotne oględziny nieruchomości, orzeczenie rzeczoznawcy w zakresie melioracji wodnych S. P., opinia biegłego sądowego W. N., zeznania świadków, znajdujące się w aktach wyroki sądów cywilnych oraz notatki służbowe sporządzone na okoliczność bezskutecznego poszukiwania akt administracyjnych sprawy o pozwolenie na budowę domu wraz z kanałem odwadniającym). Rozpatrując zażalenia Wojewódzki Inspektor podzielił ustalenia organu I instancji odnośnie daty powstania przedmiotowego kanału (lata sześćdziesiąte XX wieku) oraz odnośnie wykonania tego obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia. W tej sytuacji Powiatowy Inspektor słusznie przyjął, że należy przeprowadzić postępowanie, o którym mowa w art. 40 prawa budowlanego z 1974 r.

Jednakże organ odwoławczy zaznaczył, że ze znajdujących się w aktach kserokopii wyroków sądów cywilnych wynika że T. S. nabył przez zasiedzenie służebność gruntową na działce nr 1885/1 położonej w Z. W tej sytuacji wątpliwości budzi celowość nałożenia na T. S. obowiązku przedłożenia ekspertyzy zawierającej rozwiązanie odprowadzenia wód na własną działkę nr 274/4 położoną w S. w sytuacji, gdy w obecnym stanie prawnym przysługuje mu stosowne prawo rzeczowe ograniczone w stosunku do działki nr 1885/1 położonej w Z., przez co usytuowanie przedmiotowego kanału nie narusza już praw W. I. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części z uwzględnieniem wszystkich zgromadzonych materiałów. W szczególności należy zbadać zgodność przedmiotowego kanału z przepisami i w zależności od wyników tych ustaleń - nałożyć na inwestora obowiązek wykonania określonych zmian lub przeróbek w oparciu o stosowne rozwiązania techniczne.

W odniesieniu do zarzutów zawartych w zażaleniu W. I. wyjaśniono, iż postanowienie wydane przez organ l instancji w dniu [...] 2004 r. na podstawie art. 77 k.p.a. nie podlega egzekucji. Nie wszczyna także odrębnego postępowania, które należałoby umorzyć. Natomiast zaskarżone postanowienie jest wydane w tej samej sprawie, ale na innej podstawie prawnej, tj. na podstawie art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego i w niniejszym postępowaniu organ odwoławczy weryfikuje tylko to ostatnie postanowienie, które jest zaskarżalne zażaleniem.

W zakresie zarzutów T. S. wskazano, że prawo budowlane i akty do niego wykonawcze nie przewidują ani legalizacji, która następowałaby z mocy samego upływu określonego czasu od zakończenia budowy, ani też instytucji przedawnienia. O legalności wykonanego kanału nie może również świadczyć okoliczność, że rozwiązanie zastosowane przez inwestora okazało się faktycznie skuteczne. Natomiast kwestię przepisów właściwych w niniejszej sprawie regulują przepisy przejściowe prawa budowlanego z 1994 r., w szczególności art. 103. Niesłuszne zatem są stwierdzenia, iż została naruszona zasada lex retro non agit.

Powyższe rozważania doprowadziły organ odwoławczy do wniosku, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Powyższe postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. W. I. zarzucając mu naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na uchyleniu postanowienia organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania pomimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane oraz art. 81c ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów w stanie faktycznym sprawy. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji może być wydana przez organ II instancji wyłącznie wówczas, gdy stwierdzi on, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest dopuszczony wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby wątpliwości, które organ ten powziął nie mogły zostać wyjaśnione w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w wyczerpującym zakresie i organ odwoławczy nie wskazał na żadne braki w tym przedmiocie. Organ II instancji wyraził jedynie wątpliwość dotyczącą zasadności nałożenia obowiązku wykonania ekspertyzy technicznej z punktu widzenia nabycia służebności gruntowej przez T. S. Skarżąca wskazała również na niekonsekwencję organu II instancji, który podnosi w uzasadnieniu, iż: "Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi także do wniosku, iż inwestor nie uzyskał na realizację przedmiotowego kanału wymaganego pozwolenia na budowę. (...) Za słusznością powyższych wniosków przemawia fakt, iż przedmiotowy kanał jest wykonany w sposób, który nie odpowiada przepisom obowiązującym w chwili jego realizacji". Jednocześnie organ odwoławczy stwierdza, iż "należy zbadać zgodność przedmiotowego kanału z przepisami i w zależności od wyników tych ustaleń - nałożyć na inwestora obowiązek wykonania określonych zmian lub przeróbek w oparciu o stosowne rozwiązania techniczne".

Naruszenie powołanych wcześniej przepisów prawa materialnego polega na przyjęciu, że nabycie służebności gruntowej przez T. S. może zwalniać go z obowiązku dostarczenia ekspertyzy, o której mowa w postanowieniu I instancji, ponieważ usytuowanie kanału nie narusza już praw W. I. Stanowisko organu II instancji jest błędne, gdyż przepisy prawa materialnego nie uzależniają obowiązku wykonania ekspertyzy od naruszenia przez obiekt budowlany praw osób trzecich. Okoliczność, że T. S. nabył służebność gruntową nie może mieć żadnego znaczenia, gdyż dotyczy sfery prawa cywilnego i określonych uprawnień względem nieruchomości sąsiedniej. Podstawą ingerencji organu administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego jest wybudowanie obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami prawa oraz stan techniczny obiektu budowlanego. Zdaniem skarżącej kanał został wybudowany niezgodnie z przepisami (co stwierdza również organ II instancji), a zatem zachodzi podstawa do nałożenia na T. S. obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej tego kanału.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, a zaskarżone postanowienie zawiera wady powodujące konieczność jego uchylenia.

Przede wszystkim należy podzielić zarzut skargi, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do wydania orzeczenia kasatoryjnego. Prawomocny wyrok oddalający powództwo negatoryjne W. I. przeciwko T. S. i F. S., oparty na zarzucie zasiedzenia służebności gruntowej, został dołączony do akt sprawy przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji, jednak okoliczność ta została przez ten organ pominięta w postanowieniu z dnia [...] 2004 r. Trzeba podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym organ II instancji rozpoznaje sprawę na nowo, nie ograniczając się do badania prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Co do zasady organ odwoławczy może, a nawet powinien uzupełnić postępowanie w niezbędnym zakresie, może także zreformować rozstrzygnięcie organu I instancji. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że "należy zbadać zgodność przedmiotowego kanału z przepisami i w zależności od wyników tych ustaleń - nałożyć na inwestora obowiązek wykonania określonych zmian lub przeróbek w oparciu o stosowne rozwiązania techniczne". Nie zwrócił jednak uwagi, że celem postanowienia I instancji (nakładającego obowiązek przedłożenia ekspertyzy) było właśnie "doprowadzenie kanału do stanu zgodnego z przepisami", co wynika wprost z uzasadnienia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. Organ odwoławczy wprawdzie nie określił jakie konkretnie dowody należy przeprowadzić na okoliczność "zbadania zgodności kanału z przepisami", niemniej można się domyślać, że chodziło o zobowiązanie T. S. do wykonania ekspertyzy technicznej wyjaśniającej te okoliczności, jak również określającej jakie czynności winny zostać podjęte celem doprowadzenia kanału do stanu zgodnego z przepisami prawa. Nabycie prawa rzeczowego umożliwiającego korzystanie z kanału przez T. S. mogło mieć wpływ na zakres ekspertyzy. Postanowienie I instancji nakazywało sporządzić ekspertyzę, która miała określać zakres i sposób dokonania zmian i przeróbek umożliwiających odprowadzenie wody na własną działkę. W praktyce odprowadzanie wody na własną działkę wiązałoby się z likwidacją przedmiotowego kanału. Ponieważ jednak na skutek nabycia służebności gruntowej T. S. jest uprawniony do korzystania z nieruchomości skarżącej, nie ma potrzeby likwidacji kanału, a ekspertyza zamiast sposobu odprowadzania wody na nieruchomość T. S. powinna określać sposób doprowadzenia istniejącego kanału (odprowadzającego wodę na działkę skarżącej) do stanu zgodnego z prawem. W rzeczywistości więc organ odwoławczy zmierzał do zmiany zakresu ekspertyzy, do przedłożenia której zobowiązano T. S. W ocenie Sądu mógł takiej zmiany dokonać we własnym zakresie, bowiem nie wymagało to przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, ani nawet w znacznej części, tym bardziej, że podzielił ustalenia PINB odnośnie czasu wykonania kanału i braku pozwolenia na jego budowę, a tryb postępowania organu I instancji (legalizacja na podstawie art. 40 prawa budowlanego 1974 r.) uznał za prawidłowy.

Jeżeli Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując ponownie zażalenia T. S. i W. I. na postanowienie PINB z [...] 2004 r. dojdzie do wniosku, że postępowanie wyjaśniające musi zostać przeprowadzone ponownie w całości lub w znacznej części, powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazać na konkretne okoliczności wymagające wyjaśnienia oraz na dowody, które organ I instancji powinien przeprowadzić.

Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że art. 81c ust. 2 prawa budowlanego

z 1994 r. zezwala organom nadzoru budowlanego na wydanie postanowienia zobowiązującego do dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej tylko w przypadku wystąpienia określonych w tym przepisie przesłanek. Muszą mianowicie istnieć uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego. Istnienie takich wątpliwości winno być wykazane w uzasadnieniu postanowienia wydanego na podstawie art. 81c prawa budowlanego.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna nie ogranicza się wyłącznie do badania prawidłowości zaskarżonego aktu lub czynności, ale obejmuje także wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania administracyjnego zostały wydane ("Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 strona 435). Kontrolując postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie Sąd stwierdził nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia

[...] 2004 r. znak [...], bowiem zostało ono wydane bez podstawy prawnej. Wskazany przez organ art. 77 k.p.a. nie daje podstawy do nakładania na strony obowiązku sporządzenia i dostarczenia dowodu na ich koszt. Adresatem wymienionego przepisu są organy prowadzące postępowanie i to na te organy nakłada się obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W omawianym postanowieniu obowiązek ten został przerzucony na stronę, co jest niedopuszczalne. Strona jest bowiem jedynie uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dowodów (wyroki NSA z dnia 17 marca 1999 r. sygn. I SA/Lu 358/98, LEX nr 38153 oraz z dnia 26 czerwca 1998 r. sygn. I SA/Lu 1404/97, "Doradca Podatkowy" 1999/10/37). W niniejszej sprawie doszło do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostają dwa postanowienia tego samego organu nakładające na tę samą stronę ten sam obowiązek, z niemal identycznym uzasadnieniem, jednakże wydane na różnych podstawach prawnych. Aby wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z [...] 2004 r. znak[...], które zostało wydane bez podstawy prawnej, Sąd stwierdził jego nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oraz jak w pkt II wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.