Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 661/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 e § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2017 r. sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

R. K. (dalej jako skarżący) pismem z dnia 29.08.2016 r. zwrócił się do Naczelnika III Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...].

W złożonym wniosku skarżący, powołując się na krach finansowy prowadzonej działalności gospodarczej oraz podjęcie pracy w T., wypadek przy pracy w dniu 10.01.2013 r. i rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, wskazał, że z uwagi na uszkodzony, wielokrotnie operowany kręgosłup i paraliż nogi jest człowiekiem pozbawionym mobilności, podlegającym ciągłej rehabilitacji i nie mogącym zarabiać. Skarżący wskazał też, że obecnie utrzymuje się z pomocy społecznej. Ponadto oświadczył, że od dwóch lat jest z żoną w separacji oraz że mieszka u matki i siostry, które zapewniają mu opiekę w okresie pomiędzy pobytami

w kolejnych szpitalach. Dodatkowo wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu wypłaty środków z tytułu ubezpieczenia chorobowego i powypadkowego, powołując się na wysokie wynagrodzenie skarżącego (15.000,00 zł brutto) w trakcie zatrudnienia i wystąpienie tzw. pracy pozornej. W związku z powyższym skarżący w kwietniu 2013 r. zgłosił do Sądu Pracy pozew przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, jednak nie ma wiedzy, kiedy to postępowanie się zakończy. Skarżący oświadczył, że z uwagi na problemy natury psychicznej w dniach 08.12.2015 r.-23.05.2016 r. przebywał w Klinice [...] na Oddziale [...] oraz że kolejny jego pobyt w tej placówce jest planowany na 05.09.2016 r. Jednocześnie powołał się na posiadanie zobowiązań alimentacyjnych, kredytowych, hipotecznych, wobec spółdzielni, urzędu skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości ponad 1 min zł oraz na to że Sąd Rejonowy oddalił jego wniosek jako dłużnika o ogłoszenie upadłości. Ponadto skarżący przy piśmie z dnia 18.11.2016 r. przedłożył do akt sprawy m.in. kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego w dniach 08.04.2013 r.-10.04.2013 r., 15.12.2013 r.-24.12.2013 r., 08.12.2015 r.-23.05.2016 r., skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia 23.07.2015 r. i zaświadczenie lekarskie z dnia 14.11.2016 r. o trwającej hospitalizacji. Ponadto udokumentował

1

przyznanie przez Regionalny Ośrodek Pomocy Społecznej zasiłku stałego od dnia 01.05.2016 r. do 31.05.2017 r. w wysokości 604,00 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył też, że posiada na własność dwa mieszkania o łącznej szacunkowej wartości 360.000,00 zł i złożył oświadczenie o sytuacji finansowej i uzyskiwanych dochodach, podając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką (która uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.800,00 zł miesięcznie) i siostrą (która uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.600,00 zł miesięcznie). W zakresie miesięcznych wydatków skarżący oświadczył, że ponosi je w wysokości około 610,00 zł, zaś od rodziny otrzymuje doraźną pomoc. Pomimo wezwania Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 04.11.2016 r. skarżący nie udokumentował ww. dochodów i wydatków.

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 07.11.2016 r. odmówił skarżącemu umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. i w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń-lipiec 2009 r., wrzesień-grudzień 2009 r. wraz z odsetkami za zwłokę, przekazując wniosek w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych do rozpoznania Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego zgodnie z właściwością miejscową.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 20.12.2016 r. odmówił skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 7.534,35 zł.

W złożonym w dniu 02.01.2017 r. zażaleniu na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 20.12.2016 r. skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych, wskazując, że organ pierwszej instancji niezgodnie ze stanem faktycznym przyjął, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką i siostrą, tymczasem według skarżącego zapewnienie opieki w trudnych chwilach nie jest tożsame z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący podkreślił, że pomoc społeczna po wizji lokalnej przyznała mu zasiłek oraz że od grudnia 2015 r. (z małą przerwą w wakacje) przebywa w Szpitalu Uniwersyteckim na Oddziale [...]. W kontekście tych okoliczności nieuzasadniony jest zarzut organu pierwszej instancji co do braku przedstawienia dochodów osób wymienionych w załączniku do wniosku o ulgę. Skarżący stwierdził, że jego sytuacja jest jasna, a dowodem tego jest fakt przyznania mu zasiłku stałego przez organ państwowy, tj.

2

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej. Skoro skarżący spełnił wszelkie ekonomiczne podstawy niedostatku i otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej, to dlaczego w niniejszej sprawie nie można uznać, że za umorzeniem przedmiotowych kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny. Skarżący zaakcentował, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pozbawił go środków do życia, wpędzając w pętlę zadłużenia, a drugi organ państwa polskiego, tj. urząd skarbowy, wymusza, nie zważając na brak takiej możliwości finansowej, spowodowanej działaniami ZUS, żeby pozbył się mieszkania. Skarżący nadmienił też, że nie mógł ogłosić upadłości, zaś jego wierzytelności są wierzytelnościami spornymi. W ocenie skarżącego może ubiegać się o umorzenie kosztów egzekucyjnych z powodu ważnego interesu publicznego i powszechnie aprobowanych hierarchii wartości, w tym sprawiedliwości i równości.

W związku z tym, że w złożonym zażaleniu skarżący zdecydowanie zaprzeczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i siostrą organ odwoławczy wezwał go do wskazania i udokumentowania, czy aktualnie nadal jest hospitalizowany oraz, czy znany jest mu termin zakończenia leczenia. W przypadku natomiast, gdy aktualnie nie przebywa w szpitalu skarżący został wezwany do podania wysokości i udokumentowania aktualnych pełnych miesięcznych kosztów leczenia (w tym zakup leków, dojazdy do lekarzy specjalistów i rehabilitację, wizyty lekarskie itp.) oraz szczegółowego wskazania i udokumentowania zarówno wysokości jak i faktycznego opłacania ponoszonych kosztów mieszkania i zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów w ww. zakresie, zaś w oświadczeniu z dnia 18.11.2016 r. podał, że ponosi miesięczne wydatki jedynie na gaz i energię elektryczną w wysokości ok. 80,00 zł i koszty ogrzewania mieszkania w wysokości ok. 150,00 zł. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że dokumentem świadczącym o faktycznym poniesieniu wydatku jest zapłacona faktura, rachunek, polecenie zapłaty, przelew, wyciąg z rachunku bankowego, tj. imienny dowód dokonania rzeczywistej płatności z tego tytułu. W przypadku gdy skarżący nie opłaca imiennie wydatków, a jedynie partycypuje w ich regulowaniu został zobowiązany do przedłożenia oświadczenia właściciela mieszkania, w którym obecnie mieszka, w przedmiocie tego, w jakiej wysokości miesięcznie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Ponadto skarżącego wezwano do wskazania i udokumentowania: czy legitymuje się

3

orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i o niezdolności do pracy; czy posiadane przez niego nieruchomości zostały zbyte, jeżeli tak to kiedy i za jaką kwotę, oraz na co te środki zostały przez niego wydatkowane. W przypadku natomiast gdy nieruchomości nie zostały zbyte, skarżący został wezwany do wskazania i udokumentowania, czy jego mieszkania są obecnie przedmiotem najmu. W przepadku gdy nieruchomości nie są wynajmowane, został wezwany do podania przyczyny takiego stanu rzeczy. Nadto został wezwany do wyjaśnienia statusu nieruchomości położonej w G. ul. [...] lutego oraz czy proces z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych został już zakończony, a jeżeli tak, to z jakim skutkiem.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 13.02.2017 r. oświadczył, że zakończył leczenie szpitalne oraz że zgodnie z zaleceniami ma kontynuować leczenie psychiatryczne wynikające z zaistniałych stanów lękowych w warunkach ambulatoryjnych. Wskazał, że nadal przysługuje mu zasiłek w kwocie 604,00 zł. W zakresie ponoszonych kosztów skarżący oświadczył, że na bieżące leczenie wydaje miesięcznie około 150,00 zł, dodatkowo koszt wyjazdu na rehabilitacje i lekarzy specjalistów średniomiesięcznie kształtuje się na poziomie 50,00 zł. Pomimo wezwania skarżący nie udokumentował powyższych wydatków. Przedłożył natomiast oświadczenie D. K. (siostry), że partycypuje w bieżącym zużyciu mediów w wysokości 230,00 zł miesięcznie. Odnośnie do posiadanego stopnia niepełnosprawności skarżący wskazał i udokumentował, że posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania do dnia 31.05.2017 r. W zakresie sporu z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że złożył wniosek o przyznanie mu renty, niestety sprawa została zawieszona, dołączając do akt sprawy postanowienie ZUS z dnia 10.01.2017 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie z wniosku z dnia 21.12.2016 r. o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Odnośnie do posiadanych nieruchomości skarżący oświadczył, że obecnie są one w trakcie wyceny komorniczej oraz że nie posiada wiedzy o terminie zakończenia licytacji. Z tych przyczyn mieszkania stoją puste i nie są opłacane. Nie można ich także wynająć z racji postępowania komorniczego. Wyjaśnił ponadto, że pokój przy ul. [...] w G. był wynajmowany, a w późniejszym okresie nawet użyczany, gdyż nie miał środków na jego utrzymanie. Oświadczył przy tym, że nie ma wiedzy, kiedy ponownie będzie tam zamieszkiwał, gdyż czeka go kontynuacja rehabilitacji

4

oraz psychiatryczna opieka poszpitalna, w czym nieodzowne jest wsparcie rodziny, która jest tylko w B.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 20 grudnia 2016 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W prowadzonym postępowaniu skarżący mimo wezwania nie udokumentował bowiem w pełni ponoszonych przez niego wydatków, wykazując jedynie, że partycypuje w bieżącym zużyciu mediów w wysokości 230,00 zł miesięcznie. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że przedmiotowe postępowanie toczy się na skutek wniosku o umorzenie zapłaty kosztów egzekucyjnych i to w interesie skarżącego leżało podanie do wiadomości organu podatkowego wszystkich okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach. Zdaniem organu odwoławczego skarżący nie wykazał (ani się nie powołał) na ponoszenie nadzwyczajnych wydatków, które uprawdopodobniłyby, że jego dochody z pomocy społecznej w kwocie 604,00 zł nie wystarczają na pokrycie jego niezbędnych potrzeb życiowych. Nie wykazał również całkowitej niezdolności do pracy - posiada bowiem orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem praca w warunkach chronionych, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 05.05.2016 r., natomiast aktualność orzeczenia wygasa z dniem 31.05.2017 r. Zatem w pełni uprawnione jest w ocenie organu stwierdzenie, że problemy zdrowotne skarżącego nie eliminują go z rynku pracy. Skarżący może podjąć kroki w celu znalezienia pracy zarobkowej, dzięki której jego sytuacja finansowa może ulec poprawie i umożliwić w przyszłości spłatę przedmiotowych kosztów egzekucyjnych. Również okoliczność, że toczy się postępowanie z wniosku skarżącego przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w sprawie niewypłaconych zasiłków chorobowych oraz świadczenia rehabilitacyjnego, zaś postępowanie o rentę jest zawieszone świadczy - zdaniem organu odwoławczego - o tym, iż skarżący (45 lat) nie utracił w sposób całkowity możliwości pozyskania dochodów, które w przyszłości mogą stanowić źródło spłaty kosztów egzekucyjnych. Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej uprawnione zdaniem organu, że jak wynika ze sprawozdania Tymczasowego Nadzorcy Sądowego z dnia 04.03.2015 r., skarżący posiada majątek o wartości 402.600,00 zł, którego wartość likwidacyjna

5

może nie przekroczyć 300.000,00 zł oraz należności w wysokości 1.539.986,30 zł, zaś wierzytelności dłużnika wynoszą 990.887,84 zł. W tych okolicznościach zdaniem organu odwoławczego umorzenie przedmiotowych kosztów egzekucyjnych byłoby przedwczesne. W konsekwencji nie ma podstaw do zastosowania przesłanki art. 64e § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), zgodnie z którą koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

W ocenie organu odwoławczego stan faktyczny nie potwierdza również występowania w niniejszej sprawie przesłanki ważnego interesu publicznego, o którym mowa w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., który winien być oceniany z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia Państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". W orzecznictwie wskazuje się, że użycie tego słowa podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnia ono fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e u.p.e.a. są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności. Postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków. Skarżący nie udowodnił, aby obecny stan zadłużenia powstał z przyczyn niezależnych od niego. Zaległości podatkowe objęte tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...], [...], [...] powstały w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do lipca i od września do grudnia 2009 oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów z innych źródeł za 2007 r. Zadłużenie podatkowe skarżącego jest konsekwencją nieuregulowania w całości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. z tytułu

6

przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości w kwocie 11.151,00 zł, zaś zaległości w zakresie podatku od towarów i usług są konsekwencją nieuregulowania zobowiązań wynikających z korekt deklaracji VAT-7 za miesiące od stycznia do lipca i od września do grudnia 2009 r. złożonych po stwierdzonych nieprawidłowościach w wyniku kontroli podatkowej przeprowadzonej przez pracowników Trzeciego Urzędu Skarbowego. Zastosowanie w tej sytuacji wobec skarżącego instytucji wnioskowanej ulgi stanowiłoby niczym nieuzasadniony przywilej w stosunku do innych podmiotów, którzy w terminie i w prawidłowej wysokości płacą podatki, unikając w ten sposób powstania kosztów egzekucyjnych. Sprawa nie ma charakteru wyjątkowego, czy też nadzwyczajnego z uwagi na okoliczności, w jakich doszło do powstania przedmiotowych kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia nimi skarżącego, szczególnie, że wykazane przez niego okoliczności i wydarzenia o charakterze losowym, polegające m.in. na utracie pracy i wypadku przy pracy miały miejsce dopiero w 2013 roku.

Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie występuje również przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych wymieniona w art. 64e § 2 pkt 3 u.p.e.a. Brak jest bowiem jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że ściągnięcie tylko przedmiotowych kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz prawa procesowego.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że przed organem skarbowym toczy się równolegle sprawa dotycząca umorzenia zaległości podatkowych oraz że w decyzji z dnia 13.02.2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż skarżący spełnia obie alternatywne przesłanki art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, mówiące o powodach, na podstawie których organ może dokonać umorzenia. Skarżący podkreślił też, że obydwa organy skarbowe bydgoski oraz gdański opierały swoje decyzje o ten sam materiał dowodowy. Niestety rozbieżności w ocenie są przerażająco odmienne. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że skarżący nie udokumentował dochodów i wydatków podczas gdy w aktach sprawy jest najważniejszy - zdaniem Skarżącego - dokument, tj. decyzja ROPS przyznającą mu zasiłek w wysokości 604,00 zł miesięcznie.

7

Podważanie w jakikolwiek sposób zasadności przyznania mu zasiłku jest jednoczesnym podważeniem prawomocnej decyzji ROPS. Zdrowy rozsądek i prosta życiowa logika przeczy zaś temu, że otrzymywanie zasiłku w wysokości 604,00 zł, po opłaceniu mediów i lekarstw wystarcza do przeżycia. Zawarte w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenia na temat leczenia oraz możliwości podjęcia pracy pokazują brak zrozumienia faktu, że nawet koniec pobytu w szpitalu nie oznacza zakończenia procesu leczenia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i powielając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

W piśmie procesowym z dnia 11 lipca 2017 r. ustanowiony dla strony z urzędu pełnomocnik procesowy podtrzymał i rozwinął zarzuty skargi, wniesionej osobiście przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. W przepisie § 2 tego artykułu ustawodawca wskazał, że koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Powołany przepis wskazuje przesłanki, których zaistnienie daje organowi możliwość podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Należy również wskazać, że rozstrzygnięcie w tym zakresie podejmowane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Należy jednak mieć na uwadze, że tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie wyraża

8

się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, ale w możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego, organ jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Prowadząc postępowanie administracyjne, organ winien realizować zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz staranie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się na materiale dowodowym. Po drugie - ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości poszczególnych dowodów dla toczącej się sprawy. Po czwarte - wyciągnięte wnioski muszą mieć uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i po piąte - dokonana ocena musi mieścić się w ustawowych granicach. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. W przypadku postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych powyższe przekłada się na prawidłową interpretację przez organy pojęć niezdefiniowanych (niedookreślonych) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie. Wydanie w takiej sytuacji negatywnego rozstrzygnięcia dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Należy mieć na uwadze, że sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to

9

wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta sprowadza się przede wszystkim do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie, a w szczególności, czy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy, przeanalizowały wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach - czy organ egzekucyjny, a także organ wyższego stopnia, prawidłowo zinterpretował pojęcia niezdefiniowane (niedookreślone) na tle stanu faktycznego w konkretnej sprawie - czy wreszcie uzasadnienie rozstrzygnięcia zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.

Odnosząc powyższe wymogi proceduralne do okoliczności rozpatrywanej sprawy, należy zauważyć, że skarżący dla wykazania swojej sytuacji finansowej przedłożył w toku postępowania dokumenty potwierdzające jego sytuację finansową oraz zdrowotną, w szczególności udokumentował źródła i wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ustalony stopień niepełnosprawności, wymagający pracy w warunkach chronionych. Podkreślenia wymaga, iż organ nie zakwestionował faktu korzystania przez skarżącego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w wysokości 604 zł miesięcznie, który jest jego jedynym źródłem dochodów. Organ miał również wiedzę dotyczącą wysokości zadłużenie skarżącego oraz składników i szacunkowej wartości posiadanego przez niego majątku. Pomimo tego organ przyjął, że skarżący nie wykazał, by nie był w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (przesłanka z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Ocena organu w tym zakresie, jest w ocenie Sądu nieprawidłowa, nie tylko dokonana w oderwaniu od zasad doświadczenia życiowego, ale również sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania, jak trafnie podnosi pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 11 lipca 2017 r. Trudno bowiem uznać, iż niepełnosprawna, wymagająca stałego leczenia (okresowo w warunkach szpitalnych) osoba utrzymująca się ze świadczenia w kwocie 604 zł, otrzymywanego z pomocy społecznej, musiała wykazywać ponoszenie jakiś nadzwyczajnych wydatków, które uprawdopodobniłyby dopiero (czego domaga się organ odwoławczy), że uzyskiwane dochody nie wystarczają jej na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy potwierdza wyjątkowo trudną sytuację życiową skarżącego, którego dochody wystarczają zaledwie na minimum egzystencji, niezależnie od tego, czy skarżący poniesie w danym miesiącu wydatki na leki i w

10

jakiej wysokości. W kontekście wysokości dochodów skarżącego te okoliczności (rzeczywiste koszty leczenia) nie mają bowiem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Stąd też nie było konieczne ich dokumentowanie przez skarżącego. Niezależnie bowiem od wyniku ewentualnych ustaleń dotyczących kosztów leczenia i zakupu leków, czy kwota ta mieści się w granicach 50 czy 150 złotych miesięcznie, czy też np. w razie ustalenia, że leczenie jest w całości finansowane z NFZ, oraz niezależnie od udokumentowania tych kosztów, brak możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej pozostaje faktem. Jest to rezultatem tego, iż strona utrzymuje się z zasiłku w wysokości 604 zł miesięcznie, zaś prawo do renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostaje zawieszone.

Wskazać należy, że organy podatkowe, podobnie jak inne organy wykonujące zadania władzy publicznej, w ramach orzekania powinny kierować się zasadami doświadczenia życiowego, nabytego także poza czasem poświęcanym na pełnienie funkcji w administracji podatkowej. Przedstawiciele organów administracji funkcjonują w społeczeństwie i nie mogą pozostawać w oderwaniu od realiów życia codziennego. Ze wspomnianych zasad można i trzeba wywnioskować, jakie są miesięczne aktualne koszty utrzymania w kraju, zarówno na poziomie minimum egzystencji, jak i na poziomie zapewniającym godziwe życie.

Analogicznie, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, pozostaje także zarzucany skarżącemu przez organ brak udokumentowania w pełni wydatków za bieżące zużycie mediów. Nadto zarzut ten jest całkowicie nieuzasadniony wobec przedłożenia oświadczenia siostry skarżącego (właścicielki mieszkania) w przedmiocie partycypacji skarżącego w kosztach opłat za media w kwocie 240 zł. Należało przyjąć to oświadczenie jako wystarczający dowód w sprawie, gdyż według tego dowodu skarżący dokłada się do opłat w podanej kwocie niezależnie od faktu, czy w danym miesiącu rachunek za energię elektryczną wyniósł 100 czy 120 zł, rachunek za gaz 50 lub 100 zł, zaś koszty ogrzewania i ponoszenia opłat za części wspólne nieruchomości 300 czy 350 złotych. W zaskarżonym postanowieniu organ z nieznanych przyczyn zbagatelizował ten dowód, nie wyjaśniając zupełnie, dlaczego odmówił mu wiarygodności, czym naruszył zasadę wynikającą z art. 107 § 3 k.p.a.

Skarżący wykazał swoje kłopoty zdrowotne, które wymagają częstych pobytów w szpitalu, i faktycznie eliminują go okresowo z rynku pracy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego niewątpliwie wynika, iż skarżący nie pracuje, jest osobą

11

niepełnosprawną i nie otrzymuje renty, gdyż postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone. Zawarte w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenia, iż skarżący może podjąć pracę, dzięki czemu jego sytuacja życiowa może ulec poprawie, są zupełnie nieuprawnione. Stanowią bowiem jedynie dowolną hipotezę co do przyszłej i niepewnej sytuacji skarżącego. Równie dobrze sytuacja skarżącego może ulec pogorszeniu, gdyż może stracić zasiłek lub świadczenie to może ulec obniżeniu. Jednakże te przyszłe i niepewne okoliczności nie mogą być brane pod uwagę przez organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie, gdzie ocenie winna zostać poddana faktyczna, stwierdzona dowodami, sytuacja finansowa, w jakiej znajduje się skarżący. Z tych samych względów nie powinny być brane przez organ pod uwagę hipotetyczne i niepewne wierzytelności, które potencjalnie mogą zostać zasądzone na rzecz skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowym od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Konkludując, Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy, nie podejmując w rozpatrywanej sprawie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia i rozważenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w kontekście zaistnienia przesłanek umożliwiających umorzenie kosztów egzekucyjnych, przewidzianych w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., dopuścił się naruszenia wskazanych powyżej reguł procesowych. W ocenie Sądu organ nie uwzględnił całokształtu okoliczności faktycznych wskazujących na ważny interes podatnika, a w konsekwencji w ramach swego uznania naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów.

Rozpatrując sprawę ponownie, organ odwoławczy, uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. W szczególności przeanalizuje cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście wystąpienia przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

12