Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 62/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ordynacje wyborcze
Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1398
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: SKO) decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Z. (dalej: ZZOZ, strona, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy R. (dalej: organ pierwszoinstancyjny) z [...] r. nr [...], o odmowie potwierdzenia S. P. (dalej: świadczeniobiorca) prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

W podstawie prawnej SKO powołało art. 17, art. 18, art. 21 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 54 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1398 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej K.p.a.).

Z akt administracyjnych wynika, że 20 sierpnia 2019 r. ZZOZ złożył w organie wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej dla S. P., jako osoby nieposiadającej ubezpieczenia zdrowotnego, w związku z udzieleniem świadczenia opieki zdrowotnej w dniu 18 sierpnia 2019 r.

Decyzją z [...] r. organ pierwszoinstancyjny odmówił świadczeniobiorcy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Była to kolejna decyzja w sprawie, gdyż poprzednia decyzja pierwszoinstancyjna z [...] r., została uchylona przez SKO decyzją z [...]r.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że odmowa przyznania wnioskodawcy przedmiotowych świadczeń nastąpiła z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, z uwagi na fakt, że świadczeniobiorca przebywa za granicą, a jego rodzina nie chce udzielić informacji o pozyskiwanych przez niego dochodach. Ponadto uzyskane dane od instytucji państwowych wskazują, że świadczeniobiorca w okresie od 1-31 lipca 2019 r. nie zgłosił się do ubezpieczenia społecznego, nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych ani poszukujących pracy, nie figuruje w rejestrze mieszkańców Gminy R., nie posiada zameldowania na pobyt stały ani czasowy na terenie miasta Z., gdzie rodzina zamieszkiwała poprzednio, nie odprowadzał osobiście, ani przez płatników zaliczek na podatek dochodowy, nie złożył zeznania podatkowego za rok 2019. Te okoliczności wskazują zdaniem organu, że świadczeniobiorca koncentruje aktywność życiową poza granicami kraju i nie jest zainteresowany realizacją swoich uprawnień i obowiązków w kraju. Brak danych dochodowych uniemożliwia także weryfikację spełnienia przez niego kryterium dochodowego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył ZZOZ, zarzucając:

1) naruszenie art. 7, art. 77 K.p.a. w związku z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz niewywiązanie się z obowiązku zebrania materiału dowodowego w sprawie, co spowodowało naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej i odmowę potwierdzenia uprawnień świadczeniobiorcy do tych świadczeń;

2) naruszenie art. 107 K.p.a. poprzez niewystarczające wskazanie przyczyn (okoliczności), które miały uniemożliwić dokonanie analizy i oceny sytuacji świadczeniobiorcy, a w konsekwencji sformułowanie wniosków z niej wynikających, stanowiących podstawę planowania pomocy, w tym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym,

3) naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez całkowicie dowolną ocenę i dowolne przyjęcie, że świadczeniobiorca, wobec tego, że nie interesuje się udziałem w postępowaniu, nie podlega ubezpieczeniu w kraju, nie rozlicza się podatkowo, nie figuruje w rejestrach bezrobotnych i poszukujących pracy, skoncentrował swoją aktywność życiową za granicą, posiada wystarczające zasoby majątkowe dla przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej,

4) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy rozstrzygniecie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji SKO przywołało treść art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 54 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. treść art. 8 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.) i wyjaśniło, że decyzja wydana w oparciu o art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej ma charakter deklaratoryjny i w związku z tym wobec spełnienia przesłanek z art. 54 ust. 3 ustawy, właściwy organ nie może odmówić potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy wymienionemu w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy. SKO wskazało, że w świetle przytoczonej regulacji prawnej, dla wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej organ administracyjny ma obowiązek stwierdzenia spełnienia przez uprawnionego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem SKO przeprowadzono szeroko postępowanie dowodowe, w którym nie zdołano w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż świadczeniobiorca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy nie było podstaw prawnych i faktycznych, aby taką decyzję wydać z uwagi na interes odwołującego się świadczeniodawcy - ZZOZ.

SKO wskazało, że świadczeniobiorca od wszczęcia postępowania administracyjnego w sierpniu 2019 r. nie bierze w nim czynnego udziału. Korespondencja wysyłana na jego adres zamieszania, wraca jako niepodjęta w terminie po jej awizowaniu. Najprawdopodobniej przebywa on za granicą (przypuszczalnie w N.), co wynika z notatki służbowej pracownika socjalnego spisanej na podstawie rozmowy z matką świadczeniobiorcy 25 listopada 2019 r. Matka świadczeniobiorcy wskazała, że syn wyjechał z powrotem za granicę, gdzie znowu podjął pracę od września 2019 r. Pod adresem zamieszkania nie zdołano przeprowadzić wywiadu środowiskowego ani ustalić sytuacji dochodowej - zarówno ze świadczeniobiorcą, jak i jego rodziną, wobec sprzeciwu tych osób. W aktach sprawy udokumentowano wielokrotną próbę podjęcia czynności dowodowych w miejscu zamieszania i środowisku rodzinnym. Organ pierwszoinstancyjny ustalił, że świadczeniobiorca w okresie od 1-31 lipca 2019 r. nie zgłosił się do ubezpieczenia społecznego, nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych ani poszukujących pracy, nie figuruje w rejestrze mieszkańców Gminy R., nie posiada zameldowania na pobyt stały ani czasowy na terenie miasta Z., gdzie rodzina zamieszkiwała poprzednio, Urząd Skarbowy nie posiada informacji dotyczących zaliczek na podatek dochodowy odprowadzanych przez płatników na rzecz świadczeniobiorcy, a on sam do 15 maja 2020 r. nie złożył zeznania podatkowego za rok 2019. W oparciu o powyższe nie sposób jednak uznać, że kryterium dochodowe warunkujące świadczenie nie jest przekroczone, skoro z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że osiąga on dochody (tak w lipcu 2019 r. jak i od września 2019 r.) poza granicami kraju. Informacje pozyskane przez pracowników socjalnych w środowisku rodzinnym i wśród sąsiadów świadczeniobiorcy wielokrotnie wskazywały na jego zarobkowanie poza granicami kraju. Przy czym świadczeniobiorca, ani jego rodzina nie byli zainteresowani wykazaniem w prowadzonym postępowaniu administracyjnym przesłanek warunkujących wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Ponadto SKO podkreśliło, że ZZOZ - będąc stroną postępowania i mając jako świadczeniodawca interes w wydaniu decyzji pozytywnej dla świadczeniobiorcy - nie zgłosił żadnych wniosków dowodowych ani w odwołaniu, ani w toku przeprowadzonego przed Kolegium czynnego udziału w sprawie, pozostając w tym zakresie biernym uczestnikiem postępowania. W tym stanie rzeczy SKO stwierdziło, że organ I instancji zachował w postępowaniu administracyjnym przepisy procedury administracyjnej, w szczególności zasady wynikające z art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. Wyprowadzone wnioski co do braku możliwości uznania, że kryterium dochodowe nie zostało przekroczone, są logiczne, zgodne z doświadczeniem życiowym. Brak jest podstaw, aby wątpliwości były rozstrzygane na korzyść strony postępowania. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 K.p.a.

W skardze do sądu administracyjnego ZZOZ wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając naruszenie:

I. Przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. poprzez błędną ocenę okoliczności faktycznych i przedstawionych dowodów, a w szczególności, że sam fakt przebywania świadczeniobiorcy poza granicami kraju stwarza domniemanie, że osiąga on dochody poza granicami kraju;

- art. 80 K.p.a. poprzez całkowicie dowolną ocenę i dowolne przyjęcie, że świadczeniobiorca wobec tego, że nie interesuje się udziałem w postępowaniu, nie podlega ubezpieczeniu w kraju, nie rozlicza się podatkowo, nie figuruje w rejestrach bezrobotnych i poszukujących pracy, skoncentrował swoją aktywność życiową za granicą, posiada wystarczające zasoby majątkowe dla przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.

II. Przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, t.j.:

- art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 54 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej w zw. z art. 107 ust. 4a i 5 b ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, iż niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy wydania decyzji w przedmiocie uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej, w sytuacji, gdy wniosek złożył świadczeniodawca, podczas gdy świadczeniodawca nie może być obciążany ryzykiem z tego tytułu, a więc interpretacja organu jest niezgodna z celem tych przepisów - jakim jest umożliwienie świadczeniodawcom uzyskania zapłaty za leczenie osób nieubezpieczonych.

W uzasadnieniu skargi ZZOZ podniósł, że zgodnie z art. 15 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 295 ze zm.) podmiot leczniczy nie może odmówić udzielenia świadczenia zdrowotnego osobie, która potrzebuje natychmiastowego udzielenia takiego świadczenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Przepis ten nakłada więc na podmioty lecznicze generalny obowiązek udzielania świadczeń opieki zdrowotnej (opieki medycznej) każdej osobie, która potrzebuje natychmiastowego ich udzielenia ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia. Przepis ten nie reguluje jednak skutków finansowych udzielenia "takiego" świadczenia zdrowotnego. Szczególna zaś trudność w uzyskaniu stosownego wynagrodzenia powstaje w przypadku pacjentów nieubezpieczonych i jednocześnie takich, którzy nie mogą pokryć z własnych środków kosztów leczenia, poniesionych przez podmiot leczniczy. Procedurę postępowania w takich przypadkach przewiduje art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Zgodnie z art. 54 ust. 4 ustawy podmiotem uprawnionym do wystąpienia do Narodowego Funduszu Zdrowia z żądaniem wynagrodzenia za świadczenie opieki zdrowotnej, udzielonej świadczeniobiorcy w stanie nagłym, jest wyłączenie świadczeniodawca. W sytuacji bowiem nagłego zagrożenia życia lub zdrowia, czyli stanu, w którym odroczenie w czasie pomocy medycznej może skutkować utratą zdrowia lub życia, świadczenia opieki zdrowotnej udzielne są świadczeniobiorcy niezwłocznie (art. 19 ust. 1 cyt. ustawy). Przy czym organ nie może wydać decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, jeżeli nie przeprowadził wywiadu środowiskowego. ZZOZ wskazał, że kwestia ta była wielokrotnie analizowana przez orzecznictwo (np. wyrok WSA z 2 października 2013 r., IV SA/Po 594/13).

Zatem organ pierwszoinstancyjny winien rozpatrzyć wniosek ZZOZ i w tym celu dokonać czynności potwierdzających ewentualnie prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przyjęcie, że świadczeniobiorca nie interesuje się udziałem w postępowaniu, nie podlega ubezpieczeniu w kraju, nie rozlicza się podatkowo, nie figuruje w rejestrach bezrobotnych i poszukujących pracy a skoncentrował swoją aktywność życiową za granicą, a więc posiada wystarczające zasoby majątkowe dla przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, jest całkowicie dowolne i narusza art. 80 K.p.a. W sprawie nie udało się bowiem dokonać jednoznacznych ustaleń które potwierdzałyby stanowisko organów obu instancji.

ZZOZ podkreślił, że świadczenie zostało udzielone i skoro świadczeniodawca ponosi w sytuacji, gdy pacjent znajduje się w stanie nagłym, ryzyko (także o charakterze finansowym) związane z ratowaniem jego zdrowia i życia, to nie może zostać pozbawiony uprawnienia do potwierdzenia prawa osoby nieubezpieczonej do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, a w konsekwencji do uzyskania zapłaty za udzielone świadczenia zdrowotne. Stąd też w przepisie art. 54 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej ustawodawca związał uprawnienie świadczeniodawcy do złożenia wniosku z jego materialnym prawem do domagania się decyzji od właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego, potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej w związku z udzieleniem przez niego nieubezpieczonemu świadczeniobiorcy określonych świadczeń medycznych. Przepis ten nie przewiduje uprawnienia do odmowy potwierdzenia prawa świadczeniobiorcy do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych a priori, czyli bez zbadania wynikających z tej ustawy przesłanek, co uczyniły w niniejszej sprawie oba organy. Inaczej mówiąc, organ może odmówić przyznania prawa do świadczeń wyłącznie w sytuacji, gdy ustali, że świadczeniobiorca nie spełnia kryteriów, o których mowa w art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach zdrowotnych.

Zdaniem ZZOZ w niniejszej sprawie, nie zdołano w sposób jednoznaczny stwierdzić, że świadczeniobiorca spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto organ odwoławczy pozostaje w sprzeczności w zakresie poczynionych ustaleń, albowiem z jednej strony prezentuje stanowisko, że pod wskazanym adresem nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego ani ustalić sytuacji dochodowej, z drugiej strony powołuje treść rozmowy z matką świadczeniobiorcy, która wskazała, że syn podjął pracę za granicą, jednak nie jest jej znana sytuacja finansowa świadczeniobiorcy. ZZOZ nie zgodził się również z argumentacją organu jakoby informacje pozyskane przez pracowników socjalnych w środowisku sąsiedzkim świadczeniobiorcy wskazywały na jego zarobkowanie poza granicami kraju. Wniosek taki jest nieuprawniony i zbyt daleko idący. Pracownik socjalny nie pytał bowiem o sytuację rodziny, czy też sytuację materialną strony lecz dążył wyłącznie do ustalenia czy świadczeniobiorca przebywa pod wskazanym adresem. Zostało to wprost stwierdzone przez pracownika socjalnego w toku przeprowadzonego przed Kolegium czynnego udziału w sprawie. W tym stanie rzeczy organy nie ustaliły, że w tym czasie świadczeniobiorca podejmował prace, a tym bardziej, że osiągał z nich dochody poza granicami kraju które uzasadniałyby twierdzenie, że dochód ten przekracza obowiązujące kryterium dochodowe.

ZZOZ nie zgodził się też ze stwierdzeniem organu, że ZZOZ w Z. pozostał biernym uczestnikiem postępowania, czemu świadczą złożone w toku sprawy odwołania jak również uczestnictwo w toku przeprowadzonego czynnego udziału w sprawie. Także w piśmiennictwie podaje się, że brak współdziałania rodzący dla świadczeniobiorcy negatywne skutki, powinien dotyczyć jego trudnej sytuacji życiowej, a nie trudności ustalenia faktów przez pracownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Przyjmuje się też, że nawet gdy brak współdziałania jest ewidentny, to za przyznaniem pomocy społecznej mogą przemawiać jej cele (I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2007, str. 38 i 77).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 i 2399 oraz z 2019 r. poz. 577 i 622), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo.

Art. 54 ust. 3 ustawy przewiduje, że decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po:

1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających:

a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub

b) posiadanie statusu uchodźcy, lub

c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub

d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;

2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego;

3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej;

4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2.

Z treści zaś art. 54 ust. 4 ustawy wynika, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia.

Art. 54 ust. 7 przewiduje, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie ww. decyzji przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest:

1) dzień złożenia wniosku,

2) w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia, chyba że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.

Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny".

Słusznie wskazał organ, ze decyzja, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, ma charakter deklaratoryjny i wobec spełnienia przesłanek określonych w art. 54 ust. 3 tej ustawy właściwy organ nie może odmówić potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy wymienionemu w art. 2 ust, 1 pkt 1 tej ustawy. Niemniej warunkiem koniecznym takiej decyzji jest pozytywne ustalenie w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym przesłanek warunkujących jej wydanie. Zauważyć też trzeba, że postępowanie poprzedzające wydanie decyzji na wniosek świadczeniodawcy, podlega takim samym wymogom jak postępowanie poprzedzające wydanie decyzji na wniosek świadczeniobiorcy. Również decyzja wydana na wniosek świadczeniodawcy może być wydana tylko wobec takiego świadczeniobiorcy, który spełnia wymogi określone w art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Zatem powyższe przepisy jednoznacznie wskazują jakie przesłanki muszą być przez skarżącego spełnione, aby mógł on otrzymać prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Wynika z nich, że jedną z podstawowych czynności poprzedzających wydanie decyzji w przedmiocie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest obligatoryjne przeprowadzenie przez organ I instancji rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wywiad taki, zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1788), przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji podejmował kilka prób przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Pracownik socjalny 22 sierpnia 2019 r. udał się do miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, celem przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego i ustalił w rozmowie z jego rodzicami, iż nadal przebywa on w szpitalu. Poinformował domowników o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem ustalenia sytuacji dochodowej rodziny, pozostawiając do wypełnienia niezbędne do wywiadu dokumenty oraz numer telefonu kontaktowego celem umówienia się na wywiad środowiskowy. Ojciec świadczeniobiorcy przekazał informacje, iż syn pracuje na terenie N., a jego pobyt w miejscu zamieszkania ma chwilowy charakter zaś syn z uwagi na status dłużnika alimentacyjnego podejmuje prace bez umownego formalizowania zatrudnienia celem uniknięcia egzekucji. Po opuszczeniu szpitala przez świadczeniobiorcę pracownik socjalny jeszcze dwukrotnie tj. 29 sierpnia i 30 sierpnia 2019 r. usiłował przeprowadzić wywiad, jednak w miejscu zamieszkania nie zastał nikogo. Świadczeniobiorca był również wzywany wielokrotnie do stawienia się w siedzibie OPS lub kontakt telefoniczny z pracownikiem socjalnym celem ustalenia terminu sporządzenia wywiadu, jednakże nie podejmował korespondencji w terminie. Z notatki służbowej pracownika socjalnego spisanej na podstawie rozmowy z matką świadczeniobiorcy z 25 listopada 2019 r. wynika, że syn wyjechał za granicę, gdzie znowu podjął pracę od września 2019 r.

W tej sytuacji, organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie brak było współpracy i woli świadczeniobiorcy w zakresie umożliwienia przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, to należało wydać decyzję odmowną.

Zgodnie bowiem z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Nie doszło zatem do naruszenia art. 107 ust. 4a i 5b ustawy o pomocy społecznej.

Słusznie również organy wywiodły na podstawie informacji uzyskanych od rodziców świadczeniobiorcy i z urzędów państwowych, że świadczeniobiorca koncentruje swoje interesy poza granicami kraju i nie jest zainteresowany w uzyskaniu decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej. Słusznie też wywiodły, że informacje pozyskane od rodziców świadczeniobiorcy o jego zarobkowym charakterze pobytu poza granicami kraju, nie dają podstaw do uznania, iż spełnił kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu, na gruncie rozpoznawanej sprawy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, prawidłowo zastosowały i zinterpretowały obowiązujące przepisy. Nie naruszyły zatem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Prawidłowo też zostało sporządzone uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ przywołał stan prawny obowiązujący w sprawie oraz odniósł go do ustalonego stanu faktycznego, który pozyskał w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Zaś okoliczność, że z pozyskanych dowodów wywiódł inne wnioski niż oczekiwała strona skarżąca nie powoduje, że można organowi czynić zarzuty.

Organ prawidłowo też zastosował art. 54 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, który nie pozostawia wątpliwości, że organy mają obowiązek ustalić, czy świadczeniobiorca spełnia warunki w tym przepisie określone i jedynie w takiej sytuacji wydać decyzję zgodną z wnioskiem. Organy orzekające w tym przedmiocie nie mogą działać na zasadzie uznania administracyjnego bowiem decyzja ta ma charakter tzw. decyzji związanej. Gdyby organy orzekły wbrew postanowieniom ustawy rażąco naruszyłyby prawo.

W tym miejscu przywołać też przyjdzie art. 68 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Z kolei art. 68 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że: "Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej we środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa".

Z treści tego przepisu wynika, że każdy obywatel ma prawo do ochrony zdrowia, ale nie każdy obywatel ma prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej uregulowane jest w ustawie. Aktem takim jest ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W pozostałych przypadkach przepisy przewidują partycypowanie przez obywateli w kosztach tej opieki.

Resumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.