Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1171/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 83 f  ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 142
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Iwona Niżnik- Dobosz (spr.) Protokolant : starszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie usunięcia drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. J. 200 [...] zł ( słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 lipca 2018 r. (znak: [...]) na podstawie:

- art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 142 z późn. zm. – dalej jako: u.o.p.) w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dna 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r., poz. 2249) oraz

- art. 105 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.),

po rozpatrzeniu odwołania S. J. od decyzji Wójta Gminy W. W. z dnia 22 stycznia 2018 r., nr [...] (znak: [...]) o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie 80 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia M. J. z terenu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr: [...] i [...] obr. [...] S. stanowiących współwłasność J. J., M. J., S. J., W. J. oraz Z. J.,

utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 22 stycznia 2018 r., nr [...] (znak: [...]) Wójt Gminy W. W. umorzył postępowanie w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie 80 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia M. J. z terenu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr: [...] i [...] obr. [...] S. stanowiących współwłasność J. J., M. J., S. J., W. J. oraz Z. J..

W uzasadnieniu ww. decyzji podniesiono, że postępowanie wszczęto w dniu 2 października 2014 r. w wyniku zawiadomienia S. J.. Organ I instancji streścił dotychczasowy przebieg postępowania, w ramach którego ustalono, czy przedmiotowe drzewa miały powyżej 10 lat. W tym zakresie podano, że w zeznaniu z dnia 7 lipca 2015 r. A. S. oświadczyła, iż drzewa miały ok. 4-5 lat, zaś obwody pni liczyły ok. 5 cm. Dodano przy tym, że S. J. we wniosku z dnia 2 października 2014 r. wskazał, iż działki przestały być uprawiane w 1999 r. Następnie organ I instancji podniósł, że na posiadanych i załączonych do akt postępowania zasobach fotograficznych organu, tj. zdjęcie satelitarne z 2002 r., widać było jednoznacznie, iż przedmiotowe działki były uprawiane rolniczo i na ich powierzchni nie było drzew. Kontynuując wskazano, że kolejne zdjęcie satelitarne będące w zasobach Gminy W. W. wykonane zostało w 2009 r. i na fotografii z tego okresu działki były już częściowo porośnięte, jednak organ I instancji zaznaczył, że na podstawie tego zdjęcia i z powodu siedmioletniego okresu przerwy, nie było możliwe dokładne określenie, ile lat miały przedmiotowe drzewa. W dalszej kolejności podano, że w trakcie oględzin w dniu 21 listopada 2014 r. i w dniu 24 listopada 2014 r. na ww. działkach zastano tylko zagłębienia po korzeniach i pozostałości systemu korzeniowego, w związku z czym organ nie dysponował żadnym materiałem, na podstawie którego w sposób jednoznaczny można byłoby ustalić wiek drzew oraz zmierzyć ich obwody na wysokości 130 cm. Tym samym wskazano, że nie było możliwe ustalenie, czy miały one powyżej czy poniżej 10 lat, natomiast z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z zeznań świadków, wynikało, iż przedmiotowe drzewa rosły na terenach oznaczonych symbolem "RIIIb" – grunty orne klasy III. Zwrócono przy tym uwagę, że M. D.-J. prowadziła gospodarstwo rolne uprawiając zboże (protokół rozprawy administracyjnej z dnia 24 marca 2015 r.), zaś przesłuchanie A. S. wykazało, iż przyczyną usunięcia była chęć uporządkowania działki i prowadzenia uprawy zboża, jak również wynikało z niego, że drzewa zostały usunięte przez właścicieli gospodarstwa, tj. M. J.. Wyjaśniono też, że poprzedni właściciel Z. J. zmarł w dniu 8 października 1997 r., ale prowadził on również na tym terenie uprawy, które prowadzone były jeszcze przez kilka lat po jego śmierci. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji przywołał art. 83 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu otrzymania zawiadomienia o dokonaniu usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. Podkreślono przy tym, iż u.o.p. została znowelizowana m.in. ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r., poz. 2249). Niemniej jednak organ I instancji zaznaczył, że wycinki drzew dokonano w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, a zatem zdaniem organu I instancji, zachodziła potrzeba ustalenia w jakim brzmieniu należało stosować przepisy u.o.p. W tym zakresie organ I instancji podniósł, że zgodnie z przepisem intertemporalnym, zawartym w art. 4 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej – do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosować należało przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. Dodano też, że przepis art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, stanowił, iż przepisów art. 83 ust. 1 nie należy stosować do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a w związku z tym nowy przepis był korzystny i względniejszy dla strony, albowiem w ogóle nie przewidywał nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew w takiej sytuacji, gdyż przypadek usunięcia drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego w ogóle został wyłączony spod regulacji art. 83 ust. 1 u.o.p., tj. wyłączony został obowiązek uzyskania zezwolenia na takie usunięcie. Organ I instancji podkreślił, że z uwagi na to, iż jak wynikało z ustaleń postępowania dowodowego, przyczyną usunięcia drzew była chęć uporządkowania działki i prowadzenia uprawy zboża, co oznaczało, że do ich usunięcia nie było wymagane zezwolenie, w rozumieniu art. 83 ust. 1 u.o.p., a zatem nie było przesłanek do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł S. J., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organ I instancji powołał się na treść art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. z dnia 16 grudnia 2016 r., podczas gdy drzewa usunięto w okresie czerwiec-wrzesień 2014 r., a prawo nie mogło działać wstecz. Zarzucono przy tym, że nie określono ponadto wieku drzew, natomiast w ocenie odwołującego się, proces kiełkowania rozpoczął się w 2002 i 2003 r. Zdaniem odwołującego się, świadek A. S. zeznała nieprawdę, że drzewa miały ok. 4-5 lat, gdyż drzewa miały ponadto 10 lat, co potwierdzać miały zdjęcia drzew jeszcze niewyciętych na dz. nr [...] z daty 14 listopada 2014 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału dowodowego przytoczyło na wstępie treść art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, art. 83f ust. 1 pkt 3b znowelizowanej ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2017 r. oraz art. 83 ust. 1 u.o.p., w oparciu o które to przepisy wskazało, że nie było wymagane, na dzień orzekania przez organ I instancji, zezwolenie na wycięcie drzewa w okolicznościach wskazanych w art. 83 ust. 1 u.o.p., a zatem w takiej sytuacji nie było podstaw prawnych do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Tym samym w ocenie organu odwoławczego, jeżeli postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2017 r. i niezakończone do tego dnia, to po dniu 1 stycznia 2017 r. organ powinien postępowanie umorzyć w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Wyjaśniono przy tym, że ustawa z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2017 r., poz. 1074), która wprowadziła wyjątek określony w art. 83f ust. 3ba, nie zawierała przepisów przejściowych, a w myśl art. 3 tej ustawy weszła ona w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia z wyjątkiem art. 1 pkt 3 lit. c w zakresie art. 83f ust. 14 pkt 2, który miał wejść w życie z dniem wejścia w życie rozporządzenia określonego w art. 40 ust. 3 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym ustawą. W tym zakresie dodano, że z brzmienia art. 83f ust. 1 pkt 3a znowelizowanej u.o.p. wynikało, iż po dniu 1 stycznia 2017 r. zezwolenie na usunięcie drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego nie było wymagane, jeśli wycinka nie miała związku z działalnością gospodarczą. A wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego, prowadzone postępowanie w sprawie ukarania właściciela nieruchomości z tego tytułu stałoby się bezprzedmiotowe po wejściu w życie ustawy nowelizującej z dnia 16 grudnia 2016 r. Mając na uwadze powyższe organ II instancji wskazał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż jak wynikało z ustaleń postępowania dowodowego, przedmiotowe drzewa rosły na terenach oznaczonych symbolem "RIIIb" – grunty orne klasy III, a przyczyną usunięcia drzew była chęć uporządkowania działki i prowadzenia uprawy zboża, co oznaczało, iż do ich usunięcia nie było wymagane zezwolenie. Wyjaśniono przy tym, że właściciel gospodarstwa M. J. prowadziła gospodarstwo rolne uprawiając zboże, a drzewa zostały usunięte w związku z prowadzoną uprawą, co potwierdzał również materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (m.in. przesłuchanie A. S., które wykazało, iż przyczyną usunięcia była chęć uporządkowania działki i prowadzenia uprawy zboża). Organ odwoławczy dodał, że podobnie też poprzedni właściciel na tym terenie prowadził uprawy, a zatem przywrócono grunty nieużytkowane do użytkowania rolniczego.

Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ustosunkowując się do zarzutów odwołania wskazało, iż o braku deliktu skutkującego sankcją pieniężną decydowały przepisy przejściowe wprowadzające nowelizację ustawy o ochronie przyrody. W tym zakresie organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazywano, że w demokratycznym państwie prawa, w myśl zasady nullum crimen sine lege i zasady stosowania przepisów względniejszych, (w tym w przedmiocie kary administracyjnej), w sytuacji zmiany stanu prawnego w czasie, nie ma podstaw prawnych, aby karać w trybie administracyjnym za czyny, które w przeszłości pod rządami uprzednio obowiązującego prawa stanowiły tzw. delikty administracyjne, a obecnie nimi, w myśl ustawy, nie są. Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że zaskarżona decyzja organu I instancji była prawidłowa.

Skargę na ww. decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący S. J. domagając się wydania przez Sąd postanowienia zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie dokonania usunięcia drzew przez M. J. na dz. nr [...] i [...].

W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że w jego ocenie zarówno decyzja organu I instancji, jak i zaskarżona decyzja zostały podjęte w oparciu o nieaktualną (nieobowiązującą) nowelizację ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach z dnia 30 grudnia 2016 r., która obowiązywała od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 20 czerwca 2017 r. Skarżący zakwestionował również możliwość zastosowania w rozpoznawanej sprawie z mocą wsteczną przedmiotowej ustawy. Podniesiono także, że po zbiorach płodów rolnych w 1999 r. uprawa rolna gruntów została zaniechana, zaś nieuprawiane przez pewien okres działki były wykorzystywane w celach komercyjnych. Ponadto zdaniem skarżącego, dokonana przez M. J. wycinka drzew nie miała prowadzić do przywrócenia gruntu do użytku rolnego, a jedynie jej celem było pozyskanie drewna opałowego, natomiast późniejsze zaoranie gruntu stanowiło jedynie reakcję, na podejmowane przez skarżącego działania. Jednocześnie zaznaczono, że działki te stanowią przedmiot współwłasności, a w związku z tym użytkownik powinien był uzyskać zgodę pozostałych współwłaścicieli na dokonanie wycinki drzew. Skarżący dodał również, że działki były porośnięte głównie brzozą brodawkową i w jego ocenie miały średnicę większą niż 6 cm.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2017, poz. 2188 t.j.), oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 t.j. - dalej jako: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanego aktu, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu.

Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. W myśl art. 145 p.p.s.a.: "§ 1. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach".

Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle zaś art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 lipca 2018 r. (znak: [...]) wydana po rozpatrzeniu odwołania S. J. i utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy W. W. z dnia 22 stycznia 2018 r., nr [...] (znak: [...]) o umorzeniu postępowania w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie 80 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia M. J. z terenu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr: [...] i [...] obr. [...] S. stanowiących współwłasność J. J., M. J., S. J., W. J. oraz Z. J..

Skarga jest uzasadniona w zakresie wskazanym poniżej.

W kontrolowanej sprawie jest bezsprzeczne, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary administracyjnej za usunięcie 80 sztuk drzew bez wymaganego zezwolenia z terenu nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr: [...] i [...] obr. [...] S. stanowiących współwłasność J. J., M. J., S. J., W. J. oraz Z. J. - wszczęto w dniu 2 października 2014 r. w wyniku zawiadomienia S. J.. W trakcie oględzin w dniu 21 listopada 2014 r. i w dniu 24 listopada 2014 r. na ww. działkach zastano tylko zagłębienia po korzeniach i pozostałości systemu korzeniowego, w związku z czym organ, po ustosunkowaniu się także do dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy, sformułował tezę dowodową, że nie dysponował żadnym materiałem, na podstawie którego w sposób jednoznaczny można byłoby ustalić wiek drzew oraz zmierzyć ich obwody na wysokości 130 cm. Tym samym organ I instancji wskazał, że nie było możliwe ustalenie, czy miały one powyżej czy poniżej 10 lat. Natomiast z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z zeznań świadków, wynikało, iż przedmiotowe drzewa rosły na terenach oznaczonych symbolem "RIIIb" – grunty orne klasy III. Z akt sprawy wynika także, że poprzedni właściciel przedmiotowych działek Z. J. zmarł w dniu 8 października 1997 r., ale prowadził on również na tym terenie uprawy, które prowadzone były jeszcze przez kilka lat po jego śmierci. W kontrolowanej sprawie sporny jest, zatem obwód pni usuniętych drzew a także, o czym będzie mowa poniżej, okoliczność, że drzewa zostały usunięte przez M. J. w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Sąd zauważa, że obwód pni może mieć znaczenie w przypadku uzasadnionego prawem i okolicznościami stanu faktycznego wyeliminowania tezy dowodowej, że ww. drzewa zostały usunięte w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. W takim przypadku, kontrolowane organy powinny podjąć dodatkowe działania i oceny zmierzające do ustalenia tych kwestii. Teza, że nic w tym zakresie nie da się ustalić jest obecnie przedwczesna, aczkolwiek - po pełnej weryfikacji w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego przez organy argumentacji skarżącego - nie wykluczona.

Kontrolowana decyzja została wydana na podstawie - art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 142 z późn. zm. – dalej jako: u.o.p.) w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy z dna 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz.U. z 2016 r., poz. 2249) oraz art. 105 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.),

Artykuł 83f u.o.p. obowiązującej na dzień wydania kontrolowanych decyzji określa wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów i stanowi, że "1. Przepisów art. 83 ust. 1 nie stosuje się do:

1) krzewu albo krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m2;

2) 8 krzewów na terenach pokrytych roślinnością pełniącą funkcje ozdobne, urządzoną pod względem rozmieszczenia i doboru gatunków posadzonych roślin, z wyłączeniem krzewów w pasie drogowym drogi publicznej, na terenie nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków oraz na terenach zieleni;

3) drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:

a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,

b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,

c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew;

3a) drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej;

3b) drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego;"

Artykuł 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, Dz.U.2016.2249, stanowi, że "1. Do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. 2. Do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza". W art. 1 ww. ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. zmieniana jest ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134).

Mając na uwadze treść ww. przepisów prawnych Sąd podziela stanowisko kontrolowanych organów w zakresie metody stosowania prawa, że skoro wycinki drzew dokonano w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, to zadaniem organu I i II instancji była potrzeba ustalenia w jakim brzmieniu należało stosować przepisy u.o.p. W ocenie Sądu kontrolowane organy trafnie podniosły, że zgodnie z przepisem intertemporalnym, zawartym w art. 4 ust. 2 ww. ustawy zmieniającej – do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosować należało przepisy nowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, byłaby względniejsza. Jednocześnie przepis art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. w brzmieniu nadanym ww. ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach, stanowił, iż przepisów art. 83 ust. 1 nie należy stosować do drzew lub krzewów usuwanych w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego, a w związku z tym nowy przepis był korzystny i względniejszy dla podmiotów prawa, albowiem w ogóle nie przewidywał nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew w takiej sytuacji, gdyż przypadek usunięcia drzew w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego w ogóle został wyłączony spod regulacji art. 83 ust. 1 u.o.p., tj. wyłączony został obowiązek uzyskania zezwolenia na takie usunięcie.

Jednak w ocenie Sądu przedstawionej i uzasadnionej poniżej z przeprowadzonego dotychczas postępowania dowodowego i jego ustaleń nie wynika jednoznacznie i bezsprzecznie, że przyczyną usunięcia drzew był po stronie M. J. cel uporządkowania działki i prowadzenia uprawy zboża, co by mogło oznaczać, że do ich usunięcia nie było wymagane zezwolenie, w rozumieniu art. 83 ust. 1 u.o.p. A zatem przedwczesne było ustalenie, że w sprawie nie było przesłanek do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia, a zatem, że zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Sąd w tym miejscu podziela głosy wyrażane w praktyce, że jeżeli właściciel gruntu rolnego oświadcza, że usuwa drzewa w trybie art. 83f ust. 1 pkt 3b ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody - dalej u.o.p., wskazując przy tym sposób zagospodarowania gruntu dotychczas nieużytkowanego, to organ powinien wszczęte postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej odpowiednio umorzyć. Przywrócenie nieużytkowanego gruntu rolnego do użytkowania rolniczego wcale nie musi być bowiem jednoznaczne z obowiązkiem natychmiastowego jego wykorzystania. Aby jednak skorzystać ze zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew grunt rolny po usunięciu drzew, w tym karp i pni powinien nadawać się do rolniczego wykorzystania. Natomiast, czy właściciel gruntu posieje zboże, czy będzie uprawiał coś innego na własne potrzeby i czy zrobi to natychmiast, czy dopiero w przyszłym roku lub później należy do jego uznania.

Ustosunkowując się dalej do zarzutów skargi trzeba zacząć od tego, że istota stosowania przez organ administracyjny norm prawa administracyjnego polega na tym, aby organ ocenił, czy do ustalonego przez niego, zgodnie z zasadami k.p.a., "danego" stanu faktycznego przystaje/jest kompatybilny określony stan prawny a jeżeli tak, to zadaniem organu jest wyciągniecie skutków prawnych z treści tego przepisu w nawiązaniu do skonkretyzowanego stanu faktycznego względem zindywidualizowanego adresata/adresatów decyzji. W przypadku ustalenia podczas wszczętego postępowania, że ustalony przez organ stan faktyczny nie przystaje/nie pasuje do treści żadnej normy prawnej - wtedy organ ma powinność skorzystania z treści art. 105 k.p.a. lub uprzednio jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego odpowiednio z treści art. 61a k.p.a.

W ocenie Sądu I instancji kontrolowana decyzja została wydana przedwcześnie, gdyż stan faktyczny sprawy został ustalony z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć znaczenie dla wyniku spawy. Z analizy treści kontrolowanych decyzji wynika bowiem, że organ nie ustalił zgodnie z zasadą prawdy materialnej w sposób wszechstronny i nie budzący wątpliwości całości stanu fatycznego relewantnego/ważnego z punktu obowiązującego prawa a dopiero pełna weryfikacja "wstępnej" (bo nie uzasadnionej pełnym zebraniem i ocena materiału dowodowego) tezy dowodowej dot. "faktu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego" kontrolowanego organu dopiero mogłaby ew. skutkować umorzeniem postępowania. W ocenie Sądu kontrolowane organy przedwcześnie, bez należytego oparcia w materiale dowodowym, oceniły, że ustalony stan faktyczny pozwala na wydanie w pełni uzasadnionej decyzji o umorzeniu kontrolowanego postępowania.

Jak to już było wskazywane, w ocenie Sądu prawidłowa jest z perspektywy ogólnego, abstrakcyjnego punktu widzenia wykładnia obowiązującego prawa/ustaw w przedmiocie ochrony przyrody dokonana przez kontrolowane organy, gdyż Sąd podziela ich pogląd mając na uwadze systemową, zgodną z zasadami państwa prawnego, wykładnię prawa materialnego, w tym intertemporalnego (międzyczasowego), że jeżeli postępowanie w sprawie nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia, które można zakwalifikować jako w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego zostało wszczęte przed dniem 1 stycznia 2017 r. i niezakończone do tego dnia, to po dniu 1 stycznia 2017 r. organ powinien rozważyć umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 1 k.p.a., a to z uwagi na brak deliktu administracyjnego. Jednak, jak to już było sygnalizowane takie działanie prawne może mieć miejsce tylko w przypadku jednoznacznego ustalenia przez dany organ, że w kontrolowanej sprawie zaistniała w sposób zobiektywizowany, bezsprzeczny przesłanka usunięcia drzew bez zezwolenia właśnie w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Taki cel powinien wynikać i być uzasadniony przede wszystkim zweryfikowanymi przez organ wyjaśnieniami strony kontrolowanego postępowania tj. M. J., która zgodnie z zasadą prawa do informacji powinna być poinformowana o całości przepisów mających zastosowanie do kontrolowanej sprawy a nie jedynie zeznaniami świadka w osobie A. S.. W ocenie Sądu nie jest dopuszczalne w realiach kontrolowanej sprawy bierne wnioskowanie przez kontrolowane organy jedynie z wyjaśnień świadka A. S., która podczas przesłuchania stwierdziła, że po pierwsze że drzewa zostały usunięte przez właścicieli gospodarstwa, tj. M. J., a po drugie, iż przyczyną usunięcia drzew była chęć M. J. uporządkowania działki i prowadzenia uprawy zboża. Przyjęcie takiego ustalenia stanu faktycznego nie zostało odzwierciedlone w treści uzasadnienia decyzji, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 w sposób mogący mieć znaczenie dla wyniku sprawy. Zgodnie z treścią art. 107 § 3 k.p.a.: "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". W tym miejscu Sąd zauważa, że kontrolowane organy nie zapytały świadka skąd czerpie wiedzę na temat celu woli, chęci M. J. w przedmiocie uporządkowania działki/działek na cel prowadzenia uprawy zboża, tym bardziej, że organy nie skonfrontowały następnie tych zeznań ww. świadka z wyjaśnieniami M. J., która jednoznacznie stwierdziła podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego, że nie wie kto wyciął przedmiotowe drzewa. Jak wynika z akt sprawy w dniu 24.03.2015 roku na rozprawę administracyjną w siedzibie organu I instancji stawili się M. D. - J. i W. J., pozostałe strony, tj. Z. J., J. J. i S. J. nie stawili się na wezwanie. M. J. - D. w toku ww. rozprawy oświadczyła, że nie ma nic do wniesienia w przedmiotowej sprawie, jednocześnie oświadczając, że na części przedmiotowych nieruchomości prowadzi gospodarstwo uprawiając zboże. Nie wiedziała również o wycięciu drzew, o ich usunięciu dowiedziała się z korespondencji z Urzędu Gminy. Z jej wyjaśnień wynika, że o ile dobrze pamięta to dz. nr [...] i [...] w miejscowości S. były uprawiane w 2006, 2005 r. na całej swojej powierzchni. Dodatkowo stwierdziła, że nie zna osoby, która mogłaby potwierdzić powyższe oświadczenie. W. J. wyjaśnił, że nie ma nic do wniesienia w tej sprawie; oświadczył, że nie prowadzi na przedmiotowych działkach gospodarstwa. W. J. o sprawie związanej z usunięciem drzew dowiedział się z korespondencji z Urzędu Gminy. Na pytanie organu co do gatunku usuniętych drzewa oraz ich ilości strony oświadczyły, że nie znają gatunku oraz ilości usuniętych drzew. Strony oświadczyły także, że nie wiedzą i nie znają osoby, która usunęła przedmiotowe drzewa. Nie wniosły również zgłoszenia na policję z uwagi na to, że nie wiedziały o usunięciu drzew. Jak dalej wynika z akt sprawy, w dniu 07.07.2015 r. w charakterze świadka została przesłuchana A. S., właścicielka działki nr [...] w m. S. , która zeznała, że drzewa (samosiejki] zostały usunięte stopniowo. Drzewa miały ok. 4-5 lat. Drzewa, które wyrosły, były wynikiem zaniechania uprawy działki po śmierci Z. J.. Na przedmiotowych działkach prowadzona była działalność - quady, która przestała być prowadzona parę lat temu. Drzewa usunięte były gat. głównie brzoza. Obwody pni były ok. 5 cm. Przyczyną usunięcia była chęć uporządkowania działki i prowadzenia uprawy zboża. Na przedmiotowych działkach obecnie prowadzona jest uprawa. Drzewa zostały usunięte przez właścicieli gospodarstwa tj. M. J. - D.. Po śmierci Z. J. - pole było uprawiane jeszcze przez parę lat przez rodzeństwo M. J. - D.. Z zeznań złożonych przez Pana M. G. w dniu 20.08.2015 r. wynika, że nie zwracał on uwagi co dzieje się na działkach sąsiednich tj. dz. nr [...] i [...]. Drzewa, krzaki znajdowały się na w/w działkach. W pewnym momencie działki przestały być uprawiane. Jednak część drzew dalej pozostaje na przedmiotowych działkach. M. G. zeznał, że nie zna ani gatunku ani obwodów usuniętych drzew. Nie znany jest też M. G. wiek usuniętych drzew. M. G. oświadczył, że nie wie kiedy zostały usunięte drzewa i kto dokonał ich usunięcia. M. G. zeznał, iż na dz. nr [...] i prawdopodobnie [...] była prowadzona działalność - tor dla quadów najprawdopodobniej ok. 2006, 2007 r.

W tym miejscu Sąd zauważa, że realizacja zamierzonego celu wobec treści powyżej przywołanych zeznań i wyjaśnień "przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego" powinna być zweryfikowana co do podmiotu (kto) a następnie przedmiotowo z ustalonym i ocenionym istniejącym stanem faktycznym na przedmiotowej działce po usunięciu drzew (czy po usunięciu drzew ww. działki nadają się w tym zakresie do rolniczego użytkowania). Nadto w sprawie pojawił się także wątek prowadzenia na przedmiotowej nieruchomości działalności - typu quady, który może wskazywać ew. na prowadzenie przez M. J. na ww. działkach działalności gospodarczej (działalności innej niż użytkowanie rolnicze), w związku z tym potencjalnie, hipotetycznie cel usunięcia drzew mógł mieć ew. związek z prowadzeniem działalności gospodarczej przez M. J.. Zatem te kwestie powinny być także jednoznacznie wyjaśnione na tle jednoznacznego i poddającego się kontroli Sądu ustalenia daty i osoby i celu usunięcia drzew, m.in. także w zbiegu z wyjaśnieniami A. S..

Sąd w tym miejscu zauważa, że prowadząc postępowanie wyjaśniające, kontrolowane organy powinny czynić w odpowiedniej kolejności, o czym była mowa powyżej, ustalenia stanu faktycznego w zakresie relewantnym, ważnym, istotnym dla całości przepisów mogących mieć potencjalnie zastosowanie w sprawie, w zakresie ich kompetencji, a nie tylko pod kątem umorzenia postępowania z przyczyny jak wyżej. Dopiero wszechstronnie przeprowadzone, zgodnie z zasadą prawdy materialnej postępowanie wyjaśniające da odpowiedź, jakie przepisy znajdą zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Dokonana powyżej ocena stanu prawnego ma miejsce z uwagi na zarzuty skargi i odnosi się ogólnie do ww. przepisów bez determinowania przez Sąd, że te właśnie przepisy w takiej a nie innej konfiguracji znajdą zastosowanie w kontrolowanej obecnie sprawie. Jednocześnie Sąd informuje w nawiązaniu do zarzutów skargi, że nie kontroluje zgodności z prawem spornych relacji cywilnoprawnych współwłaścicieli ww. nieruchomości. W kontekście obecnie kontrolowanej sprawy, prawo administracyjne w drodze odesłań nie nakazywało także ich badać. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu tego wyroku. Zdaniem Sądu, organ I instancji powinien rozważyć ponowne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej celem wyjaśnienia kwestii dowodowych mających znaczenie dla wyniku sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, jak w pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w ten sposób, że zasądzono na rzecz skarżącego kwotę 200 zł, na którą składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości 200 zł.