Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 851/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Obywatelstwo
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 56 ust. 1 w zw z art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 161
law: Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim
article: art. 64 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska /spr./ Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2300/13 w sprawie ze skargi D. M.-G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2300/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi D. M.-G., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. D. M.-G. wystąpiła o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Wojewoda Mazowiecki, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., odmówił potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez wnioskodawczynię.

Decyzją z dnia [...] września 2013 r. Minister Spraw Wewnętrznych uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Minister stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy przez organ I instancji było przedwczesne i jako takie naruszało przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ wskazał, iż wiosek o potwierdzenie posiada obywatelstwa polskiego - zgodnie z art. 56 ust.1 ustawy o obywatelstwie polskim - winien zawierać dane osoby, której potwierdzenie dotyczy i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Jakie dane, dotyczące wnioskodawcy, jego rodziców i dziadków, należy podać we wniosku określa katalog zawarty w art. 13 ust. 1 ustawy. Organ stwierdził, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2013 r. D. M.-G. nie czyni zadość wymogom ustalonym w art. 56 ust. 1 ustawy. Strona we wniosku podała dane dotyczące jej osoby, natomiast odnośnie danych wstępnych drugiego stopnia nie podała wszystkich wymaganych danych w rozumieniu art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy. W odniesieniu do dziadków ze strony ojca podała ich imiona i nazwiska, wskazując jednocześnie, że nie zna pełnych danych ich dotyczących. Wojewoda Mazowiecki powinien zgodnie z dyspozycją art. 64 § 2 k.p.a. wezwać pełnomocnika strony do uzupełnienia wniosku o brakujące dane i informacje w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia. Wydanie w takiej sytuacji przez organ I instancji w dniu [...] sierpnia 2013 r. zaskarżonej decyzji, zdaniem Ministra, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wycofanie jej z obrotu prawnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia sprawy.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie złożyła D. M.-G., zarzucając jej naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 55 i w zw. z art. 13 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim poprzez uznanie, iż złożony przez skarżącą wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie spełniał wymogów formalnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uchylenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna.

Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis art. 138 § 2 k.p.a. znajdzie zastosowanie tylko wówczas, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a dla podjęcia rozstrzygnięcia zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie przekraczającym kompetencje organu odwoławczego. Przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. nie mogą być rozpatrywane samoistnie. Ich treść winna być interpretowana łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym, w których mieści się przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów. W sytuacji zatem, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 k.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, bądź też nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy za równoznaczne z naruszeniem tego przepisu. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd stwierdził, że w warunkach rozpoznawanej sprawy, że nie zachodziła konieczność zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a.

Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie Minister uznał, że wniosek skarżącej z dnia [...] kwietnia 2013. r. nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w art. 56 ust 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy, bowiem wnioskodawczyni odnośnie dziadków ze strony ojca podała jedynie ich imiona i nazwiska. Stanowisko to, zdaniem Sądu I instancji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest chybione. Po pierwsze - wskazać należy, iż strona we wniosku wyraźnie podała, że poza imieniem i nazwiskiem dziadków ze strony ojca nie zna innych danych ich dotyczących. Oznacza to, że wnioskodawczyni, udzielając takiej informacji zachowała się zgodnie z pouczeniem do formularza wniosku, w którym w pkt 5 stwierdza się, że w razie braku wiedzy co do określonych faktów należy wpisać - "Nieznane". Wobec tego nie można zarzucić, że wniosek skarżącej posiadał braki formalne. Po drugie - z wniosku skarżącej wynika, że urodziła się ona w dniu [...] września 1971 r. w I. Fakt ten oznacza, że dla rozstrzygnięcia statusu obywatelstwa skarżącej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim ( Dz. U. nr 10, poz. 49 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie urodzin wnioskodawczyni, tj. w dniu [...] września 1971 r. Zgodnie z regulacjami tej ustawy sposoby nabycia obywatelstwa polskiego określają przepisy art. 4 i art. 6. Stosownie do art. 4 ustawy dziecko nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie, gdy: 1) oboje rodzice są obywatelami polskimi, albo 2) jedno z rodziców jest obywatelem polskim, a drugie jest nieznane bądź nieokreślone jest jego obywatelstwo lub nie posiada żadnego obywatelstwa. Natomiast zgodnie z art. 6 dziecko rodziców, z których jedno jest obywatelem polskim, a drugie obywatelem innego państwa, nabywa przez urodzenie obywatelstwo polskie. Jednakże rodzice w oświadczeniu złożonym zgodnie przed właściwym organem w ciągu trzech miesięcy od dnia urodzenia dziecka mogą wybrać mu obywatelstwo państwa obcego, którego obywatelem jest jedno z rodziców, jeżeli według prawa tego państwa dziecko nabywa jego obywatelstwo. Obie wskazane normy, regulując różne sytuacje faktyczne, wyrażają zasadę, że warunkiem koniecznym, uznania dziecka za obywatela polskiego, jest stwierdzenie, że jedno z rodziców posiada obywatelstwo polskie. Nabycie obywatelstwa polskiego następuje przez urodzenie z rodziców, z których przynajmniej jedno posiada obywatelstwo polskie, niezależnie od miejsca urodzenia (tak - NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSk 1803/12). Skoro do stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącą miały zastosowanie powołane wyżej przepisy ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r., to organ powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy dane przedstawione przez nią we wniosku są w świetle przepisów tej ustawy wystarczające do wydania pozytywnej decyzji. Dopiero po stwierdzeniu, że we wniosku brak jest danych niezbędnych dla wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, organ powinien zastosować tryb z art. 64 § 2 k.p.a., wzywając stronę do uzupełnienia wskazanych wezwaniu braków, w terminie 7 dni od daty jego otrzymania, informując o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w razie ich nieusunięcia.

Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie zbadał wniosku skarżącej pod względem tego czy przedstawione przez nią dane są wystarczające do wydania decyzji, mimo że miał wiedzę, że jej matka – R. M. posiadała obywatelstwo polskie, co potwierdził Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., jak również miał informację z wniosku strony o potwierdzenie posiadania obywatelstwa, że jej ojciec – A. M. posiada obywatelstwo izraelskie. A to oznacza, że z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. nie wyjaśnił w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, czy dane odnośnie dziadka skarżącej ze strony jej ojca są niezbędne do pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego w świetle przepisów ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r. W ocenie Sądu, żądanie przez organ uzupełnienia wniosku, w którym strona domaga się potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego o dane, których nie wymaga ustawa o obywatelstwie polskim, mająca zastosowanie w sytuacji konkretnego wnioskodawcy, a więc o dane, które nie są niezbędne do rozpatrzenia i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, należy ocenić jako stosowanie nadmiernego formalizmu. Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy. Oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku strony.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Minister Spraw Wewnętrznych, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego nie zawiera braków formalnych, a przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie stanowią wymogów przewidzianych w przepisach szczególnych, o których mowa w art. 63 § 2 k.p.a., a w konsekwencji uznanie przez Sąd braku podstaw do wezwania wnoszącego wniosek zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braków formalnych, podczas gdy wniesione podanie nie zawiera wymaganych w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim informacji i danych i w konsekwencji organ był zobowiązany do wezwania skarżącego do usunięcia braków, a tym samym skarga powinna podlegać oddaleniu,

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ powinien orzec merytorycznie w sprawie, podczas gdy złożony wniosek zawierający braki formalne (niezgodny z przepisami art. art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim), a tym samym nie zostało skutecznie wszczęte postępowanie,

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ w przypadku złożenia wniosku z brakami formalnymi, powinien wyjaśnić czy mimo braków formalnych wniosku można wydać pozytywne rozstrzygnięcie, podczas, gdy ustawodawca nie pozostawia w tym zakresie swobody i jasno formułuje wymagany zakres danych jakie strona musi wskazać, a ocena merytoryczna sprawy powinna nastąpić po skutecznym wszczęciu postępowania, tj. po złożeniu wniosku niezawierającego braków formalnych;

II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie, iż przepisy te nie stanowią o wymogach formalnych wniosku o potwierdzenie lub utratę obywatelstwa polskiego i nie wskazują wiążącego zakresu danych jakie strona musi podać we wniosku, podczas gdy ich interpretacja nie pozostawia w tym zakresie wątpliwości, a zwrot zawarty w art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim "wniosek zawiera" wprost wskazuje, że są to wymogi formalne podania (wniosku) i brak jest możliwości pomijania wymaganych ww. przepisami danych, a także poprzez uznanie, iż wystarczające do uznania kompletności wniosku nie spełniającego wymogów z ww. przepisów, jest oświadczenie strony o braku możliwości uzyskania danych i dokumentów bez potrzeby udowodnienia, ewentualnie uprawdopodobnienia tych aktów.

Wskazując na powyższe, Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy k.p.a., w tym art. 63 § 2 praz art. 64 § 2 k.p.a. Za przepis szczególny, stawiający dodatkowe wymogi formalne podania w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a., uznać należy art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Skoro wniosek strony nie spełnia wymogów skazanych w/w normą, to na organie I instancji ciążył obowiązek zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. i wezwania wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Za zbyt daleko idący oraz niezgodny z obowiązującymi przepisami należy - zdaniem skarżącego kasacyjnie - uznać pogląd Sądu I instancji, że w określonych okolicznościach faktycznych, niektóre z danych wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nie będą konieczne do potwierdzenia posiadania bądź utraty obywatelstwa i brak jest podstaw do stosowania art. 64 § 2 k.p.a., wobec czego organ powinien rozpatrzyć odwołanie, mimo oczywistego niepodania wszystkich danych. Nie mieści się przy tym w granicach wstępnej oceny wniosku dokonywanie przez organ administracji ustaleń, czy dana informacja - wymagana w myśl samej ustawy lub sprecyzowana w formularzu - ma znaczenie i w związku z tym mógł odstąpić od wezwania do jej uzupełnienia, w sytuacji gdy jej pozyskanie jest praktycznie niemożliwe.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Kwestią sporną w tej sprawie jest to, czy niepodanie przez wnioskodawcę we wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wszystkich danych jego wstępnych do drugiego stopnia wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy stanowi brak formalny wniosku uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a. Rozstrzygając tę kwestię na wstępie wskazać należy, iż postępowanie administracyjne o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego regulują przepisy art. 55-58 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w sprawach innych niż wymienione w ust. 1 i 2 (m.in. w sprawach o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego) stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 63 § 2 k.p.a. stanowi, iż podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 64 § 1 k.p.a., jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast - w myśl art. 64 § 2 k.p.a. - jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Do innych wymagań, o których mowa w tym przepisie należy zaliczyć określenie żądania (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), dołączenie pełnomocnictwa, jeżeli strona działa przez pełnomocnika (art. 33 § 3 k.p.a.), a także wymagania przewidziane w przepisach szczególnych. W orzecznictwie wskazuje się, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. powinno służyć wyłącznie usunięciu braków formalnych wynikających ze ściśle określonych przepisów i nie może zmierzać do merytorycznej oceny przedstawionego wniosku oraz jego załączników (wyrok. NSA z dnia 3 sierpnia 2012 r., II OSK 826/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wezwanie, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. musi dotyczyć braków formalnych, które mogą być z łatwością usunięte i które warunkują nadanie sprawie dalszego biegu.

Przepis art. 56 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Przepis art. 13 ust. 1 tej ustawy stanowi natomiast, iż dane cudzoziemca, małoletniego, wnioskodawcy, osoby lub wstępnych wymagane na podstawie m.in. art. 56 ust. 1 obejmują: 1) imię (imiona) i nazwisko; 2) nazwisko rodowe; 3) datę i miejsce urodzenia; 4) imię i nazwisko ojca; 5) imię i nazwisko rodowe matki; 6) płeć; 7) obywatelstwo; 8) stan cywilny; 9) numer PESEL, jeżeli został nadany.

Powołane przepisy należy interpretować w ten sposób, że wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego musi spełniać warunki formalne podania wynikające z przepisów ogólnych k.p.a., bez których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte i podaniu nie może być nadany dalszy bieg, tj. powinien zawierać imię i nazwisko wnioskodawcy, wskazanie żądania wniosku, w tym imienia i nazwiska osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli jest to inna osoba niż wnioskodawca (art. 63 § 2 k.p.a.), podpis strony (art. 63 § 3 k.p.a.), pełnomocnictwo (art. 33 § 3 k.p.a.). Brak tych elementów obliguje organ do podjęcia czynności w trybie art. 64 § 1 i 2 k.p.a.

Uznać należy również, iż dodatkowe wymogi formalne wniosku w odniesieniu do wnioskodawcy i ewentualnie innej osoby, której dotyczy wniosek, jeżeli nie jest to wnioskodawca wynikają z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, który w tym zakresie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 63 § 2 k.p.a. Sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego są sprawami, w których stosunek publicznoprawny obywatelstwa jest pochodną stanu cywilnego i stanu rodzinnego danej osoby, zatem podstawowe dane personalne wnioskodawcy (osoby, której dotyczy wniosek) muszą zostać w tym wniosku podane, aby organ mógł nadać mu dalszy bieg. Wnioskodawca powinien więc oprócz swojego imienia i nazwiska podać nazwisko rodowe, datę i miejsce urodzenia, imię i nazwisko ojca, imię i nazwisko rodowe matki, płeć, obywatelstwo, stan cywilny, numer PESEL, jeżeli został nadany.

Pozostałe elementy wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego wskazane w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim (szczegółowe dane personalne wstępnych osoby, której wniosek dotyczy i pozostałe informacje) nie stanowią warunków formalnych wniosku w rozumieniu art. 64 § 2 k.p.a., lecz informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego i wydania decyzji merytorycznej. Należy bowiem odróżnić warunki formalne wniosku od elementów materialnoprawnych stanowiących potwierdzenie przesłanek merytorycznych do przyznania lub potwierdzenia określonego prawa wnioskodawcy. Ocena spełnienia wymogów materialnoprawnych wniosku powinna być dokonywana już podczas merytorycznego rozpatrywania sprawy, w przeciwnym razie etap rozpoznania sprawy przeniósłby się do fazy wszczęcia postępowania, a pozostawienie bez rozpatrzenia zastępowałoby merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Podkreślenia wymaga, iż przepisy art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim wskazują na obowiązek wnioskodawcy zebrania wymienionych w nich danych i informacji z należytą starannością i przedstawienia ich organowi we wniosku celem potwierdzenia swojego żądania. Z przepisów tych wynika, że wnioskodawca powinien podać we wniosku wszystkie znane mu dane i informacje, niezależnie od tego czy - w jego ocenie - są one istotne dla rozpoznania sprawy czy nie. To organ w oparciu o dane i informacje podane we wniosku ustala stan faktyczny sprawy i ocenia czy przedstawione dane personalne i informacje wraz z dokumentami potwierdzającymi je są wystarczające do wydania decyzji o potwierdzeniu posiadania obywatelstwa polskiego. Przepisy art. 56 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim nakładają na wnioskodawcę obowiązek wskazania określonych danych i informacji oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających te dane i informacje. Przepisy te nie znoszą jednak nałożonego na organ obowiązku podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Zarówno wnioskodawca, jak i organ powinni więc współdziałać w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W przypadku, gdy wnioskodawca nie poda we wniosku wszystkich wymaganych przez art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim danych i informacji, organ ma prawo wezwać go do uzupełnienia materiału dowodowego, chyba, że wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić tych danych (np. wszystkich danych dalszych wstępnych). W takim wypadku organ powinien rozpatrzyć merytorycznie wniosek po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie i wydać decyzję. W przypadku, gdy wnioskodawca podał, że nie zna i – pomimo podjętych starań - nie jest w stanie ustalić wszystkich danych dotyczących jego wstępnych, organ nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a. Żądanie uzupełnienia danych nieznanych stronie, których nie zdołała ona pozyskać pomimo dołożenia należytej staranności jest niedopuszczalne. Zobowiązanie organu naruszałoby w takiej sytuacji akcentowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zasadę impossibilium nulla obligatio, w świetle której prawo, jak i jego wykładnia nie może nakładać na obywateli obowiązków niemożliwych do spełnienia (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 51/12). Za takim poglądem przemawia również redakcja formularza wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. W ramach delegacji ustawowej zawartej w art. 58 ustawy o obywatelstwie polskim Minister Spraw Wewnętrznych wydał rozporządzenie z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie wzoru formularza wniosku o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego (Dz. U. z 2012 r., poz. 925), w którym szczegółowo wskazano dane i informacje, które należy podać we wniosku. W punkcie nr 5 pouczenia zamieszczonego na str. 12 formularza wniosku wskazano, że "Należy wypełnić wszystkie wymagane rubryki. W razie braku wiedzy co do określonych faktów należy wpisać "nieznane" (...). Zatem, nawet redagując formularz wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, Minister Spraw Wewnętrznych przewidział, że wnioskodawca może nie posiadać wiedzy o wszystkich danych wymaganych w formularzu i nie wszystkie dane są niezbędne do nadania sprawie biegu.

W związku z powyższym niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 63 § 2 oraz art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, art. 145 § 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 56 ust. 1 i 2 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. W tej sprawie Minister bezpodstawnie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi celem wezwania wnioskodawczyni do uzupełnienia braków formalnych wniosku po rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Minister wskazał, iż wnioskodawczyni nie podała wszystkich danych, o których mowa w art. 56 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy, tj. pełnych danych dziadków ze strony ojca i matki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek z dnia [...] kwietnia 2013 r. zawierał wszystkie podstawowe elementy o charakterze formalnym i możliwe było nadanie mu dalszego biegu. Organ odwoławczy powinien więc rozpoznać odwołanie i dokonać oceny kompletności przedstawionych dowodów i zasadności żądania wniosku.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.