Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 200/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 3 par 2, art. 134 par 1 , art. 149 par 1 , art. 200, art. 205 par 2, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1 pkt 13,art. 13 ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 37 par 1 pkt 1 , art. 12 par 1 , 2 , art. 35 par. 1 , 2  3 , art. 64, art. 36 par 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 112a ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi H. S. na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania, II. stwierdza, że przewlekłość postępowania Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy, IV. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącego H. S. sumę pieniężną w kwocie [...]([...]) złotych, V. oddala wniosek o wymierzenie grzywny Wojewodzie, VI. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego H. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z [...] listopada 2021 r. H. S. (dalej powoływany jako: Skarżący), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Wojewody (dalej: Wojewoda) w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP domagając się:

1) zobowiązania Wojewody do wydania decyzji w określonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku,

2) stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania,

3) stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4) wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.,

5) przyznania od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. w wysokości połowy 10- krotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za 2020 r., czyli w kwocie [...]zł,

6) dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu ze skanu wizy Skarżącego o numerze [...] na okoliczność utraty ważności wizy Skarżącego w dniu [...] października 2021 r.,

7) zasądzenia od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

8) rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2020 r. wystąpił do Wojewody za pośrednictwem skrzynki podawczej wystawionej w urzędzie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Z uwagi na niemożność otrzymania potwierdzenia doręczenia wniosku, żona Skarżącego zwróciła się w wiadomościach e-mail z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz dnia [...] grudnia 2020 r. do Wojewody z prośbą o informację w zakresie statusu złożonego wniosku. W odpowiedzi na zapytania z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz z dnia [...] grudnia 2020 r., pracownicy urzędu wskazali, że wniosek został zarejestrowany w systemie informatycznym. Jednocześnie oświadczono, że do każdego z wnioskodawców będą wysyłane wezwania do osobistego stawiennictwa zgodnie z kolejnością wpływu ich wniosków.

Po kolejnym miesiącu oczekiwania na jakiekolwiek działanie organu w sprawie, żona Skarżącego, wiadomością e-mail z dnia [...] stycznia 2021 r. ponownie zwróciła się z prośbą o udzielenie informacji w zakresie statusu rozpatrzenia wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. Jednocześnie poprosiła o informację, w jakim czasie organ zamierza rozpatrzyć wniosek. W odpowiedzi z dnia [...] lutego 2021 r. pracownik urzędu wskazał, że nadal nie ustalono terminu na osobiste stawiennictwo Skarżącego. W związku z tym, poproszono o dalsze oczekiwanie na korespondencję w tej sprawie.

Oczekiwane przez Skarżącego wezwanie do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu zostało sporządzone dopiero w dniu [...] kwietnia 2021 r. tj. po ponad pięciu miesiącach od dnia złożenia wniosku. Termin stawiennictwa w urzędzie wyznaczono na dzień [...] czerwca 2021 r. (tj. ponad 7 miesięcy od dnia złożenia wniosku).

W dniu [...] czerwca 2021 r. Skarżący stawił się osobiście w organie celem złożenia odcisków linii papilarnych. Dodatkowo Skarżący chciał przedłożyć organowi odpis aktu urodzenia jego syna. Pracownik organu wskazał, jednakże, że dokument ten nie jest wymagany przy rozpatrzeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Pomimo powyższej informacji, w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. wskazano, że postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP nie może zostać rozpatrzone w ustawowym terminie z uwagi na konieczność uzupełnienia dokumentacji w aktach sprawy a dokumentem brakującym do wydania decyzji miał być rzeczony odpis aktu urodzenia. Jednocześnie organ wskazał, że pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. organ zwrócił się do Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Policji w S. oraz Dyrektora Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o przekazanie w terminie 60 dni od dnia otrzymania wniosku informacji, czy wjazd i pobyt strony na terytorium RP może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przewidywany termin rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji określono wówczas do dnia [...] września 2021 r.

Skarżący w dniu [...] lipca 2021 r. przekazał osobiście organowi żądany dokument w postaci odpisu aktu urodzenia jego syna. W trakcie wizyty, pracownica Urzędu przekazała informację, że Skarżący wraz z małżonką powinni złożyć dodatkowe oświadczenia.

Pismem z dnia [...] września 2021 r. organ ponownie wskazał, że wniosek nie może zostać rozpatrzony w przewidzianym przepisami k.p.a. terminie i zostaje on przedłużony do dnia [...] listopada 2021 r. Przyczyną wydłużenia terminu miał być fakt, że do akt sprawy nie wpłynęły dokumenty niezbędne do wydania decyzji w postaci wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Straży Granicznej.

W dniu [...] października 2021 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców, zarzucając organowi I instancji przewlekłe prowadzenie postępowania. Następnie zaś pismem z [...] listopada 2021 r. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, iż w dniu [...] listopada 2020 r. wpłynął wniosek Skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy. Wniosek ten zawierał braki formalne, albowiem art. 105 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, wskazuje termin do złożenia wniosku oraz - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - nakłada na cudzoziemca obowiązek osobistego stawiennictwa w celu jego złożenia. Złożenie wniosku za pośrednictwem poczty lub ustanowionego w sprawie pełnomocnika stanowi zatem brak w postaci złożenia wniosku bez osobistego stawiennictwa.

Pismem z [...] kwietnia 2021 r. powiadomiono Skarżącego o konieczności uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez jego osobiste stawiennictwo w Urzędzie w wyznaczonym terminie tj. [...] czerwca 2021 r. W ocenie organu przyjąć należy, że postępowanie zostało wszczęte dopiero w dniu po uzupełnieniu braku formalnego tj. osobistego stawiennictwa. Tym samym datę [...] czerwca 2021 r. należy wskazać jako datę wszczęcia postępowania po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, w związku z czym organ I instancji co najmniej do tej daty nie dopuścił się bezczynności, którą należy utożsamić z niezałatwieniem sprawy w terminie.

Wywiedziono także, iż w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego podejmowanych jest szereg czynności sprawdzających, od których uzależnione jest rozstrzygnięcie w danej sprawie. Pismem z [...] czerwca 2021 r. organ wystąpił do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Uzyskanie informacji od powyższych służb w trakcie prowadzonego postępowania stanowi czynność, która zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego przerywa bieg terminów procesowych w sprawie.

Termin na przekazanie informacji dla powołanych do tego organów wynosi 30 dni od dnia otrzymania zapytania lub w uzasadnionym przypadku - 60 dni od dnia otrzymania zapytania. Przenosząc powyższe na grunt skarżonej sprawy 30 dniowy termin dla udzielenia informacji upływał dla komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w dniu [...] lipca 2021 r. zaś dla komendanta oddziału Straży Granicznej w dniu [...] sierpnia 2021 r.

Oczekując na powyższe, pismem z [...] lipca 2021 r. Wojewoda wyznaczył Skarżącemu termin wydania decyzji w sprawie - do [...] września 2021 r. - wymieniając jednocześnie dokumenty niezbędne do potwierdzenia spełnienia wymogów udzielenia wnioskowanego zezwolenia.

Jednocześnie Wojewoda wystąpił do Placówki Straży Granicznej w S. z wnioskiem o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego pod adresem zamieszkania Skarżącego.

W związku z oczekiwaniem na sprawozdanie z przeprowadzenia przez funkcjonariuszy Straży Granicznej wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania Skarżącego, postępowanie w niniejszej sprawie zostało przedłużone o kolejne dwa miesiące, czyli do [...] listopada 2021 r., o czym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Strona została powiadomiona pismem z [...] września 2021 r.

Kolejno w dniu [...] października 2021 r. w wpłynęło do Z. organu ponaglenie Skarżącego i zostało ono przekazane zgodnie z właściwością do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. organ prowadzący postępowanie ponownie poinformował Skarżącego o jego przedłużeniu do dnia [...] stycznia 2022 r. w związku z oczekiwaniem na sprawozdanie z przeprowadzonego przez Straż Graniczną wywiadu środowiskowego.

W dalszym toku postępowania, po uzupełnieniu przez Skarżącego wymaganych prawem dokumentów a także przekazaniem przez Placówkę Straży Granicznej w S. wywiadu środowiskowego - w dniu [...] grudnia 2021 r. została wydana decyzja o udzieleniu Skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej powoływanej jako: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wskazać należy, że z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji dodano art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym w myśl art. 112a ust. 2 nowelizacji termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie. W przepisie art. 13 nowelizacji przewidziano przepisy intertemporalne. I tak w myśl art. 13 ust. 1 nowelizacji wskazano, że w postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Stosownie zaś do art. 13 ust. 3 nowelizacji jeżeli terminy załatwienia spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

W tej sytuacji podstawowym problemem jest ocena wpływu rzeczonej nowelizacji na sytuację prawną strony skarżącej w niniejszej sprawie, uwzględniając fakt, że skarga na bezczynność organu została wniesiona [...] listopada 2021 r. czyli przed wejściem w życie nowelizacji z dnia 17 grudnia 2021 r.

Z przepisu art. 13 nowelizacji wynika, że w celu zmiany m.in. terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy ustawodawca posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy.

Przepisy nowelizacji nie zawierają żadnych przepisów przejściowych dotyczących zmiany przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. Zakres działania sądu administracyjnego ogranicza się zatem do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub podjęcia czynności i czy dokonał tego w terminie ustawowym. Skarga została złożona przez stronę przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Zarzuty skargi odnoszą się do stanu prawnego obowiązującego na moment wniesienia skargi a zatem Sąd nie może dokonywać kontroli legalności bezczynności lub przewlekłości w oparciu o przepisy, których strona nie mogła znać na moment jej wniesienia. W konsekwencji niemożliwym jest zastosowanie w sprawie przepisów ustawy nowej (tak też WSA we Wrocławiu w wyroku z 17 lutego 2022 r. sygn. akt III SAB/Wr 2437/21).

Pojęcie "bezczynności" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – powoływanej dalej jako: k.p.a.). Bezczynność ma miejsce, gdy "nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1". Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie.

Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie powyższej zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

W myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, iż wniosek Skarżącego wpłynął do Wojewody w dniu [...] listopada 2020 r., przy czym został on wniesiony przez wystawioną skrzynkę podawczą. Składając wniosek w ten sposób cudzoziemiec nie jest w stanie uczynić zadość wymogowi złożenia odcisków linii papilarnych. Stąd z uwagi na przyjętą przez organ organizację wnoszenia wniosków, był on obciążony tego rodzaju brakiem formalnym a jego usunięcie wymagało działania organu administracji w postaci wezwania wnioskodawcy do jego uzupełniania. Takie działanie w realiach badanej sprawy nastąpiło w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. (tj. po ponad 5. miesiącach od dnia złożenia wniosku) z terminem wykonania na dzień [...] czerwca 2021 r. (tj. ponad 7 miesięcy od dnia złożenia wniosku).

Nie ulega wątpliwości, iż w opisanym wyżej okresie organ nie wykonywał obowiązku wynikającego z art. 64 k.p.a. tj. nie wzywał skarżącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Nawet dostrzegając, iż z uwagi na sytuację epidemiczną organizacja osobistego stawiennictwa Skarżącego mogła wiązać się z pewnymi ograniczeniami, organ nie wyjaśnił też w przekonujący sposób dlaczego wzywając stronę do osobistego stawiennictwa nie wzywał wnioskodawcy do uzupełnienia innych stwierdzonych braków wniosku. Nie jest też jasne z jakich przyczyn nie występował do innych organów, skoro jak sam zauważa powyższe działania mają istotne znacznie dla weryfikacji czy wjazd i pobyt strony na terytorium RP może stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Nie zasługuje też na akceptację stanowisko organu, że za datę wszczęcia postępowania należy uznawać dzień [...] czerwca 2021 r. tj. datę, w której doszło do uzupełnienia braków formalnych wniosku i złożenia odcisków palców przez Skarżącego. Takie stanowisko stoi w oczywistej sprzeczności z art. 61 k.p.a. zgodnie z którym postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Konsekwencją wniesienia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego jest obowiązek organu jego procesowego załatwienia albo poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, albo poprzez nadanie sprawie biegu i następnie procesowego jej zakończenia w drodze wydania decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności. Jeżeli natomiast podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Należy mieć też na względzie, że skoro ustawodawca nie określił dla organu innych niż kodeksowe terminów, w których ma on obowiązek podjąć działania w zainicjowanym wnioskiem postępowaniu, należy przyjąć, iż powinno one następować niezwłocznie. Natomiast jako całkowicie nieakceptowalne jawi się wystosowanie pierwszego wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku dopiero po przekroczeniu terminu, w którym powinna była być załatwiona sprawa.

Zestawienie przywołanych powyżej dat wskazuje, że organ po wpływie niekompletnego wniosku przed długi okres czasu (5 miesięcy) nie podejmował żadnych działań zmierzających do jego rozpatrzenia. W szczególności nie wykonywał w tym okresie obowiązku wynikającego z art. 64 k.p.a. Nie wykonywał też innych czynności, na których istotność wskazuje w odpowiedzi na skargę podkreślając konieczność weryfikacji czy cudzoziemiec nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego. Również rozdzielanie poszczególnych czynności tj. odrębne wzywanie Skarżącego do osobistego stawiennictwa celem pobrania odcisków palców a dopiero następnie do przedkładania dodatkowych dokumentów należy uznać za działanie nieefektywne i w nieuzasadniony sposób przedłużające czas postępowania.

Zatem Sąd uznał, iż w toku postępowania zaistniała najpierw bezczynność organu, jednakże całokształt działań organu, który na pewnym etapie postępowania zaczął podejmować działania, należy zakwalifikować jako przewlekłość w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., o czym, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Biorąc pod uwagę czas poszczególnych czynności oraz nieuzasadnione ich rozdzielanie, Sąd uznał na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że przewlekłość Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 16 czerwca 2021 r. sygn. akt. I SAB/Wr 495/21, że dokonując oceny czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy.

W ocenie Sądu sytuacja, w której strona czeka na rozstrzygnięcie organu, który nie wykazuje zainteresowania sprawą i ignoruje zupełnie istnienie prawem przewidzianych terminów nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Na powyższą ocenę ma również wpływ nieskomplikowany charakter czynności, których nie wykonywał organ, wśród których były działania o charakterze czysto technicznym jak odebranie odcisków palców w terminie wyznaczonym przez organ. Również wystosowanie wezwania w zakresie uzupełnienia innych braków formalnych wniosku nie sposób uznać za działanie o charakterze skomplikowanym.

Oceny powyższej nie zmiana też okoliczność wydania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowienia w postępowaniu zainicjowanym ponagleniem, w którym stwierdzono, iż jest ono nieuzasadnione. Sąd nie jest przy tym związany oceną dokonaną przez organ administracji wyższego stopnia w stosunku do Wojewody i jest zobligowany do oceny bezczynności organu w ramach własnych kompetencji.

Z uwagi na fakt, że w okresie pomiędzy wniesieniem skargi a datą jej rozpatrzenia organ zakończył swoje postępowanie wydając decyzję administracyjną, postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy podlegało umorzeniu, o czym orzeczono w pkt III sentencji.

Odnosząc się do wyrażonego w skardze żądania przyznania sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a, Sąd miał na uwadze, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z napływem wniosków składanych przez cudzoziemców oraz sytuacją epidemiologiczną. Niemniej opisane wyżej okoliczności dają podstawy do przyjęcia, iż mimo istnienia obiektywnych trudności po stronie organu, zaistniały też okoliczności świadczące o braku staranności w działaniach organu w tej sprawie. Sąd uznał, że żądanie przez Skarżącego przyznania sumy pieniężnej w wysokości połowy 10- krotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za 2020 r., czyli w kwocie [...]zł, co do zasady jest słuszne, jednakże zawnioskowaną kwotę uznał za wygórowaną. Za adekwatną uznał natomiast kwotę [...]zł. W ocenie Sądu odpowiada ona stopniowi zawinienia organu w zaistnieniu opisanego wyżej stanu przewlekłości. Wyjaśnić przy tym należy, iż suma pieniężna ma charakter pewnego rodzaju rekompensaty za dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek opieszałego i przewlekłego sposobu rozpoznawania jej sprawy przez organ, jednak nie jest równoważna z odszkodowaniem za poniesioną szkodę. Jej przyznanie zostało pozostawione uznaniu sądu i opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Stwierdzenie bezczynności otwiera Skarżącemu drogę do dochodzenia w procesie cywilnym ewentualnego odszkodowania i zadośćuczynienia (art. 4171 § 3 k.c. w zw. z art. 448 kodeksu cywilnego). Wówczas Skarżący, który w wyniku zwłoki poniósł szkodę będzie zobligowany udowodnić w kontradyktoryjnym procesie fakt poniesienia szkody, jej wysokość i związek przyczynowy między szkodą, a zwłoką organu (art. 6 kodeksu cywilnego).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art.205 § 2 P.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl