Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 535/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 148, art. 150
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Ryszard Pęk, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 1234/10 w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 maja 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że zaskarżonym postanowieniem - po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 26 marca 2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 30 grudnia 2009 r. – organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego K. wydał w dniu 30 grudnia 2009 r. decyzję w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. "A." z siedzibą w K. z tytułu podatku od towarów i usług. Przesyłka zawierająca tę decyzję została przesłana na adres zamieszkania skarżącego i była dwukrotnie awizowana w dniach 5 stycznia 2010 r. i 13 stycznia 2010 r. Przesyłka została zwrócona z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie", w związku z czym na podstawie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) decyzję uznano za doręczoną dnia 19 stycznia 2010 r.

W dniu 1 lutego 2010 r. zgłosił się do Urzędu Skarbowego K. skarżący i osobiście odebrał decyzję z dnia 30 grudnia 2009 r.

Pismem z dnia 26 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wskazanej wyżej decyzji oraz odwołanie od tej decyzji wraz z pełnomocnictwem do reprezentowania skarżącego.

We wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 26 marca 2010 r., gdyż w tym dniu pełnomocnik strony dowiedział się o wydaniu przedmiotowej decyzji. Z tego względu wniosek o przywrócenie terminu mieści się w siedmiodniowym terminie, liczonym od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji. Przyczyną zaś nie złożenia w terminie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K. było to, że niezwłocznie po odebraniu decyzji, tj. dnia 1 lutego 2010 r. skarżący przekazał ją aktualnemu Prezesowi Zarządu "A." Z. P., który zobowiązał się dostarczyć przesyłkę do Kancelarii Doradztwa Podatkowego z prośbą o wniesienie odwołania oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dniu 26 marca 2010 r. skarżący dowiedział się od tej kancelarii, że dotychczas nie dotarła do niej wskazana decyzja.

Organ zauważył, że skarżący odbierając dnia 1 lutego 2010 r. osobiście decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z dnia 30 grudnia 2009 r. miał jeszcze jeden dzień na złożenie odwołania od przedmiotowej decyzji, bowiem ustawowy termin do wniesienia odwołania liczony od 19 stycznia 2010 r. upływał dopiero dnia 2 lutego 2010 r. Strona mimo wiedzy, że za jeden dzień upływa termin do wniesienia odwołania od decyzji postanowiła przekazać decyzję aktualnemu Prezesowi Zarządu "A.", który miał dopiero przekazać przesyłkę do kancelarii. W tej sytuacji - zdaniem organu podatkowego - nie można przyjąć, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie jest uzasadnione twierdzenie zawarte we wniosku, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 26 marca 2010 r., albowiem w tym dniu pełnomocnik strony dowiedział się o wydaniu przedmiotowej decyzji. W toku postępowania podatkowego do akt tej sprawy nie zostało dołączone żadne pełnomocnictwo.

Powyższe postanowienie zaskarżył skarżący wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu rażące naruszenie norm prawa materialnego i procesowego, zawartych w art. 120 i nast. Ordynacji podatkowej, w szczególności rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd powołał się na art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej i podkreślił, że w piśmie z dnia 20 września 2009 r. strona wskazała adres do doręczeń - odmienny niż jej adres zamieszkania, lecz tożsamy z adresem kancelarii podatkowej K. M., aktualnie występującego jako pełnomocnik skarżącego. Zatem w ocenie Sądu I instancji od dnia 2 października 2009 r. wszelka korespondencja do skarżącego winna być kierowana na adres wskazany w piśmie z 20 września 2009 r., tj. na adres kancelarii podatkowej K. M. Przesyłanie ich na inny adres, w szczególności na wcześniejszy adres strony nie było skuteczne, a zwłaszcza nie mogło stanowić podstawy do przyjęcia fikcji doręczenia przesyłki w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.

Natomiast doręczenie decyzji skarżącemu w siedzibie organu miało miejsce w dniu 1 lutego 2010 r. i z tą właśnie datą rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania przez stronę, który upłynął w dniu 15 lutego 2010 r.

Sąd podkreślił, że wprawdzie organ podatkowy nieprawidłowo przyjął skuteczność doręczenia zastępczego w dniu 19 stycznia 2010 r., jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a.

Z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że przyczyną uchybienia temu terminowi przez skarżącego był fakt, że doradca podatkowy K. M. otrzymał decyzję dopiero w dniu 26 marca 2010 r., w tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminowi i rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.

Zdaniem Sądu I instancji ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Podkreślono, że w postępowaniu podatkowym nie ma konieczności, aby odwołanie było sporządzone przez tzw. profesjonalnego pełnomocnika. Jak zresztą słusznie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej w K., doradca podatkowy K. M. nie był pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed organem I instancji, bowiem jego pełnomocnictwo nosi datę 26 marca 2010 r. i doręczone zostało organowi podatkowemu w dniu 2 kwietnia 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Reasumując Sąd stwierdził, że nieprawidłowe zastosowanie przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. art. 146 i art. 150 Ordynacji podatkowej doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżący otrzymał decyzję organu I instancji 19 stycznia 2010 r., podczas gdy faktycznie decyzja ta została mu doręczona 1 lutego 2010 r. Biorąc jednak pod uwagę, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 2 kwietnia 2010 r., a także uwzględniając okoliczności w nim wskazane nie można stwierdzić że uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący bowiem ani w skardze, ani we wniosku nie wskazał niezawinionej przez niego przyczyny przekroczenia terminu do wniesienia odwołania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik skarżącego zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie

Zaskarżonemu orzeczeniu jej autor zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na zastosowaniu niekonstytucyjnych przepisów ustawowych i przepisów wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia, tj.

- art. 2 Konstytucji RP poprzez to, że Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym i w wyroku w sposób stronniczy chronił interesy Skarbu Państwa nie zważając na prawa podmiotowe i przedmiotowe strony. Ponadto zastosował w sprawie nieuczciwe, nierzetelne i dyskryminujące skarżącego procedury sądowe, tj. pomijał w sposób milczący istotne dowody z dokumentów przedłożone przez pełnomocnika skarżącego w szczególności umowę z dnia 24 października 2007 r. uprawniająca pełnomocnika do nadawania i odbioru korespondencji podatkowej oraz pisma podatkowe kierowane przez organ do pełnomocnika oraz pisma podatkowe kierowane przez pełnomocnika w imieniu strony do organu podatkowego świadczące niezbicie, że jedynym adresem w dniu nadania decyzji do korespondencji ze stroną przez organ był adres pełnomocnika.

- art. 87, art. 8, art. 45, art. 77 Konstytucji RP, gdyż Sąd naruszył zasady bezstronności i niezawisłości sądu, zasady równości stron oraz zasady prawa obywatela do obrony, gdyż podczas rozprawy Sąd nie przeprowadził wnikliwie postępowania dowodowego w szczególności nie dopuścił do zbadania istotnych dowodów z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika skarżącego. Sąd nie zbadał daty udzielenia pełnomocnictwa, kierując się datą 26 marca 2009 r., która jest jedynie datą sporządzenia dowodu na okoliczność istnienia pełnomocnictwa, gdy tymczasem pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu przekazania pełnomocnikowi pierwszego pisma w sprawie, tj. w dniu przekazania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego wobec strony, tj. 11 września 2009 r.

- art. 84 Konstytucji RP, gdyż Sąd uznając w wyroku, że w przedmiotowej sprawie miało miejsce uchybienie terminu do doręczenia decyzji z winy strony, naruszył prawa podatkowe skarżącego w szczególności prawo do złożenia odwołania wynikające z art. 220 i nast. Ordynacji podatkowej.

- art. 175, art. 184 Konstytucji RP oraz art. 3 i art. 134 P.p.s.a. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku dopuścił się błędnej wykładni prawa materialnego zapewniając stronie jedynie pozory sprawiedliwości, nie dopuszczając do rzetelnego, systemowego rozwiązania sporu i "przerzucił faktyczny ciężar wymiaru sprawiedliwości w zakresie ustalenia sporu proceduralnego na Naczelny Sąd Administracyjny".

- art. 136 i art. 145 Ordynacji podatkowej zobowiązujących organ do prowadzenia korespondencji z pełnomocnikiem wskazanym przez stronę oraz art. 146 Ordynacji podatkowej jako całkowicie przemilczanych przez Sąd zarówno w trakcie rozprawy jak i w uzasadnieniu wyroku.

Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., tj. art. 91 § 2 i 3, art. 106 § 2, 3 i 5 oraz art. 113 § 1 P.p.s.a. poprzez niewydanie wyroku uwzględniającego skargę w sytuacji, kiedy należało stwierdzić, że nastąpiło inne naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy podatkowej,

2) art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. art. 91 § 2 i 3, art. 106 § 2, 3 i 5 oraz art. 113 § 1 P.p.s.a. poprzez nie przeprowadzenie dowodów uzupełniających żądanych przez skarżącego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.

Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. W szczególności nie ma sporu, że w rozpoznawanej sprawie od dnia 2 października 2009 r. wszelka korespondencja do A. K. winna być kierowana na adres wskazany w piśmie z 20 września 2009 r. tj. na adres kancelarii podatkowej K. M. Prawidłowo zatem Sąd I instancji stwierdził, że przesyłanie ich na inny adres, w szczególności na wcześniejszy adres strony nie było skuteczne, a zwłaszcza nie mogło stanowić podstawy do przyjęcia fikcji doręczenia przesyłki w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Uzasadniało to ocenę, że w zaskarżonym postanowieniu nieprawidłowo przyjęto, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego K. z 30 grudnia 2009 r. nr [...] została doręczona skarżącemu 19 stycznia 2010 r.,co, jak szczegółowo wyjaśnił Sąd w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie miało wpływu na wynik sprawy.

Powołując się na art. 148 § 1 i § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, a mogą być również doręczane w siedzibie organu podatkowego prawidłowo Sąd uznał , że doręczenie decyzji A. K. w siedzibie organu miało miejsce w dniu 1 lutego 2010 r. i z tą właśnie datą rozpoczął bieg termin do wniesienia odwołania przez stronę, który upłynął w dniu 15 lutego 2010 r.

We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podniesiono natomiast , że przyczyną uchybienia temu terminowi przez A. K. był fakt, że doradca podatkowy K. M., który od wielu lat zajmuje się obsługą prawną i podatkową skarżącego, otrzymał decyzję dopiero w dniu 26 marca 2010 r. ,w związku z czym w tym też dniu ustała przyczyna uchybienia terminowi i rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu .

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać za prawidłową ocenę Sądu I instancji ,że stanowisko to było nie do przyjęcia zważywszy , że doradca podatkowy K. M. nie był pełnomocnikiem strony w postępowaniu przed organem l instancji, bowiem jego pełnomocnictwo nosi datę 26 marca 2010 r. i doręczone zostało organowi podatkowemu w dniu 2 kwietnia 2010 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Ponadto, jak powołując się na orzecznictwo prawidłowo skonkludował Sąd I instancji , opóźnienie w przekazaniu decyzji przez osobę trzecią ,którą się posłużyła strona doradcy podatkowemu , który nie był pełnomocnikiem strony nie może być uznane za podstawę do przyjęcia , że uchybienie terminu do wniesienia odwołana nastąpiło bez winy strony.

Ze względu na powyższe uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.