Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1887/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64c par. 7,par.8,
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1887/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Grażyna Firek, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2011 r., sprawy ze skargi "M" S.A. w upadłości układowej (dawniej "K" S.A. w upadłości układowej), na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21 września 2010 r. Nr [...], w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100 ).


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 21 września 2010r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 czerwca 2010 r. nr [...] (sprostowane postanowieniem z dnia 28 czerwca 2010r. nr [...]) w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia postanowienia wynikało, iż dłużnik egzekwowany "Grupa K" S.A. w upadłości układowej w K., złożyła w dniu 26 maja 2010 r. wniosek o wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Rozpoznając powyższy wniosek, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 24 czerwca 2010 r. postanowienie, w którym określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na zarzuty zawarte w zażaleniu stwierdził, iż w stosunku do dłużnika prowadzone jest postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu. Z dniem ogłoszenia takiej upadłości następuje z mocy prawa zawieszenie tylko tych postępowań egzekucyjnych, które dotyczą wierzytelności objętych z mocy prawa układem (art. 140 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Natomiast art. 273 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, wyłącza z układu składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, jakie upadły obowiązany jest płacić. W związku z brakiem bliższych określeń należy przyjąć, iż dotyczy to wszelkich składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, w tym również i składek umownych. Właściwie obliczona została przy tym wysokość opłaty manipulacyjnej, która w stanowi jedyne koszty dotychczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Skargę na powyższe postanowienie wniosła "Grupa K" S.A. w upadłości układowej w K., która w trakcie postępowania zmieniła nazwę na "M" S.A. w upadłości układowej. W skardze zarzucono naruszenie art. 59 § 1 pkt 7, art. 64 § 2, art. 64 § 10 i art. 64 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 272 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego oraz art. 124 § 2 k.p.a.

Uzasadniając naruszenie art. 64 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Skarżąca zacytowała fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007r., sygn. akt III SA/Wa 3046/06, w którym wyrażony został pogląd, że wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych złożony w trakcie postępowania egzekucyjnego jest przedwczesny, zaś samo postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. W dalszej części uzasadnienia skargi zostało podniesione, że organy administracyjne powinny badać zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zależności od rodzaju należności objętych tytułami wykonawczymi. Nie zostało to jednak uczynione w zapadłych postanowieniach, w których używa się jedynie stwierdzenia "składki na ubezpieczenie społeczne", które faktycznie nie wchodzą do układu. Wszystkie natomiast pozostałe – na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – są objęte układem. Ponadto zaskarżone postanowienia pomijają kwestię terminu nadania tytułów wykonawczych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu tej odpowiedzi organ administracyjny podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo zostało podniesione, że to sama strona zwróciła się o wydanie postanowienia o wysokości kosztów. Przepis zaś art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że na żądanie zobowiązanego organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany miał wobec powyższego prawo złożyć stosowny wniosek, zaś organ miał obowiązek wydać stosowne postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w szczególności przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwana dalej p.p.s.a.) - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, a także zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ administracyjny przeprowadził bowiem błędną wykładnię art.64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – zwana dalej u.p.e.a.).

Powołany powyżej przepis normuje zagadnienie dotyczące wydania postanowienia w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z § 7 tego przepisu, postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wydawane jest bądź na żądanie zobowiązanego, bądź z urzędu. W tym ostatnim przypadku, jedynie wówczas, gdy koszty obciążają wierzyciela. W rozpatrywanej sprawie postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych zostało wydane na wniosek zobowiązanego. W samej skardze zobowiązany podniósł jednak, że pomimo złożenia przez niego stosownego wniosku, nie powinien on zostać rozpoznany i ostanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, nie powinno zostać wydane. Organ twierdzi tymczasem, że skoro strona ma prawo złożyć wniosek o wydanie takiego postanowienia, to organ ma obowiązek jego wydania. Zgodzić należy się z rozumowaniem organu, że w przypadku gdy stronie przysługuje uprawnienie, po stronie organu powstaje obowiązek. Rozumowanie to nie bierze jednak pod uwagę unormowania zawartego w art. 64 c § 8 u.p.e.a. W przepisie tym wskazany został bowiem termin, w jakim strona może złożyć wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Określony został w nim zarówno początkowy termin, w którym powstaje możliwość złożenia takiego wniosku, jak również określony został końcowy termin do jego złożenia. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, żądanie (wydania postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych) nie podlega rozpoznaniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku – od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Wobec powyższego termin do złożenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych wynosi 14 dni. Początek tego terminu rozpoczyna się w momencie doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, bądź w momencie powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. W razie upływu tego terminu, wniosek nie podlega rozpatrzeniu, jako spóźniony. Z drugiej jednak strony, w razie złożenia wniosku przez zobowiązanego przed otwarciem się tego terminu, wniosek jest przedwczesny i jako taki również nie może zostać rozpatrzony. Rację ma wobec powyższego Skarżąca twierdząc, że jej wniosek o wydanie postanowienia w sprawie poniesionych kosztów egzekucyjnych, nie mógł być rozpoznany przez organ administracyjny.

Stanowisko takie znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu można wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009r. (II FSK 1027/08, LEX nr 508217). W uzasadnieniu tego wyroku wprost zostało stwierdzone, że "wzgląd na zasady koncentracji i unifikacji kosztów postępowania, prowadzi do wniosku, że postanowienie z art. 64c § 7 u.p.e.a. może być wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego (także przez umorzenie egzekucji). Zasadę tę wprost statuuje § 8 wskazanego przepisu. Kosztów egzekucyjnych nie da się bowiem oznaczyć z góry i przewidzieć zdarzeń faktycznych i prawnych mających wpływ na zasadę ich ponoszenia lub wysokość. Do wydania tego postanowienia nie jest więc przeszkodą, że część lub nawet całość kosztów została już pobrana od zobowiązanego przy egzekucji należności głównej wynikającej z tytułu wykonawczego (por. S. Babiarz (w:) S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowo administracyjnych, Warszawa 2007, s. 349)". Stanowisko takie zostało także wyrażone w powołanym przez Skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 3046/06, LEX nr 311985). Postępowanie przed tym sądem dotyczyło analogicznego stanu faktycznego, jak będącego przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. W tamtym postępowaniu zobowiązana również złożyła wniosek o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych, zanim jeszcze postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Wskazać również można na uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r. (II FPS 6/08 – publ. "orzeczenia.nsa.gov.pl"), w uzasadnieniu której zostało stwierdzone, że w przypadku, gdy w postępowaniu egzekucyjnym wydawane jest postanowienie o ustaleniu kosztów egzekucyjnych, jest ono aktem procesowym kończącym postępowanie egzekucyjne. Z twierdzenia takiego wprost wynika, że postanowienie w sprawie kosztów postępowania egzekucyjnego może zostać wydane jedynie po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, czyli nie może zostać wydane, jeżeli postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.

Organ administracyjny nie mógł wobec powyższego wydać w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego postanowienia w sprawie ustalenia wysokości poniesionych kosztów egzekucyjnych. Wydanie takiego postanowienia stanowi wobec powyższego naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.), w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wstrzymał jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. wykonanie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ administracyjny weźmie pod uwagę wyżej przedstawione wywody, co do braku możliwości wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Skoro zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostało uchylne z uwagi na fakt, że w ogóle nie mogło być wydane, nie ma możliwości merytorycznego odniesienie się do pozostałych zarzutów wskazanych w skardze. Bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy ma fakt, czy obowiązek określony w konkretnych tytułach wykonawczych wchodzi w skład masy upadłości, czy też nie wchodzi. Skoro Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie w ogóle nie mogło być wydane, to nie może odnosić się do wywodów merytorycznych zawartych w tym postanowieniu. Na marginesie jedynie należy stwierdzić, że w skardze pojawiają się twierdzenia dotyczące możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do pewnych należności. Przypomnienia jednak w tym miejscu wymaga, iż przedmiotem niniejszego postępowania, nie jest rozstrzyganie o możliwości prowadzanie postępowania egzekucyjnego, a jedynie rozstrzygnięcie o możliwości wydania konkretnego rodzaju postanowienia. Zarzuty w tym zakresie nie dotyczą zatem przedmiotu postępowania.

Ostatnim zagadnieniem wymagającym uzasadnienia, jest uznanie przez Sąd częściowego cofnięcia skargi za niedopuszczalne. Czynność ta została dokonana pismem z dnia 7 marca 2011r. Jak wynika z jego treści, Skarżąca uważa, iż częściowo jest możliwe prowadzenie postępowania egzekucyjnego, zaś w części dotyczącej należności, które zostały objęte postępowaniem upadłościowym, już nie. Tym samym Skarżąca uważa, że w tej części postępowanie nie powinno się toczyć. Jak zostało to już jednak wskazane powyżej, przedmiotem postępowanie nie jest kwestia dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego, lecz rozstrzygnięcie prawidłowości wydanego postanowienie w sprawie wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Samo cofnięcie skargi świadczy również o niekonsekwencji Skarżącej. Z jednej bowiem strony stawia ona zarzut, że zaskarżone postanowienie w ogóle nie powinno być wydane i z tego powodu wnosi o jego uchylenie. Z drugiej zaś strony stwierdza, że w części to postanowienie jest prawidłowe. Jeżeli postanowienie nie mogło w ogóle być wydane, to nie może być częściowo prawidłowe. Abstrahując od problemów wewnętrznej sprzeczności twierdzeń Skarżącej należy stwierdzić, że kwestia cofnięcia skargi została uregulowana w art. 60 p.p.s.a. Jak wynika z dyspozycji tego przepisu, cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże cofnięcie skargi sąd uzna za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych nieważnością. Przyjmuje się, iż istnieje także możliwość częściowego cofnięcia skargi. Cofnięcie takie nie wiąże jednak Sądu. Pozostaje bowiem w postępowaniu przed sądem skarga w pozostałym zakresie i w związku z tym brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie ma także podstaw do umorzenia postępowania w części na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Cofnięcie skargi w części może mieć - co najwyżej - wpływ na ocenę legalności zaskarżonego aktu dokonywaną przez sąd (por. Komentarz do art. 60 ustawy p.p.s.a. (w) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). W niniejszej jednak sprawie częściowe cofnięcie skargi nie miało żadnego wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Brak było bowiem w ogóle podstaw do jego wydania. Skoro tak, to postanowienie nie mogło w części odpowiadać prawu, w pozostałej zaś części być niezgodne z prawem.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej (240 zł).

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.