Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1766/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.3, art. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: 226 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B. W. i Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz B. W. i Z. W. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent m. W. decyzją z dnia [...] marca 2007 r., na podstawie art.

207 oraz art. 226 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r.

Nr 8, poz. 60 z późn. zm., zwanej dalej "O.p") zmienił własną decyzję z dnia [...]stycznia

2007 r. oraz ustalił zobowiązanie podatkowe od nieruchomości przy ul. [...] za 2007 r.

Zmiana dotyczyła wpisania jako współwłaścicielki B. W. ponieważ w

decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. w części dotyczącej współwłaścicieli omyłkowo nie

została B. W..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że Pani Z. W. i Pani

B. W. (dalej jako "Skarżące") są współwłaścicielkami po 1/4 części

nieruchomości, położonej na terenie Dzielnicy m. W. przy

ul. [...]. Nieruchomość składa się z działki, budynku mieszkalnego oraz

budynków pozostałych, usytuowanych na niej. W przypadku podatku od nieruchomości,

zasady naliczania podatku i terminy płatności reguluje ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r.

o podatkach i opłatach lokalnych (tj: Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze. zm.; dalej

powoływana jako "u.p.o.l.").

Organ podkreślił, że wysokość podatku od nieruchomości ustalona w decyzji jest

uzależniona od wielkości powierzchni poszczególnych rodzajów nieruchomości,

zgłoszonych do opodatkowania, zgodnie z art. 3 i 4 u.p.o.l. oraz stawek podatku od

nieruchomości, uchwalonych zgodnie z art. 5 w/w ustawy przez Radę m. W.

na dany rok podatkowy.

Podstawa wymiaru podatku od nieruchomości, dotycząca gruntów jest zgodna

z wypisem z rejestru gruntów Nr [...] z dnia [...] marca 2007 r.,

z którego wynika, że działka nr ewid. 11, położona na terenie Dzielnicy [...]

W. przy ul. [...] posiada powierzchnię 1.069 m2; w świetle

bowiem art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz U. z 2005 r. Nr 240, poz.

2027 z p. zm.) - "podstawę (....) wymiaru podatków (....) stanowią dane, zawarte

w ewidencji gruntów i budynków". Natomiast podstawą wymiaru podatku od

nieruchomości od budynku mieszkalnego oraz budynków pozostałych jest powierzchnia

podana przez współwłaścicielki nieruchomości, zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l.,

w oświadczeniach podatkowych z dnia [...] Iipca 1998r., w których wykazały

odpowiadające ich udziałom powierzchnie nieruchomości.

Organ wskazał, że od dnia 20 lipca 1998 r. ani Z. W., ani B. W.

nie złożyły nowej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Złożyły

natomiast pismo, w którym poruszyły kwestię niezgodności wymiarów działki

z dokumentacją hipoteczną, co nie stanowi podstawy do sporządzenia decyzji,

ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.

Wskazał również, że w dniu 27 lutego 2007 r., Z. W. otrzymała decyzję,

ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2007 r. W decyzji

tej w części dotyczącej współwłaścicieli omyłkowo nie została wpisana B. W.

W związku z powyższym, zgodnie ze złożonymi oświadczeniami podatkowymi

oraz wypisem z rejestru gruntów, organ zmienił decyzję z dnia [...]stycznia 2007 r. oraz

wydał nową decyzję, ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości

za 2007 r. Zmiana dotyczy wpisania jako współwłaścicielki B.W..

Skarżące od tej decyzji odwołały się. Podniosły, że nastąpiło rozgraniczenie

nieruchomości przy ul. [...] i [...] i po podziale powierzchnia wykazana

w ewidencji gruntów i w decyzji jest niezgodna ze stanem rzeczywistym. Wskazała

również na wydanie wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi

na orzeczenie Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w W. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do

ponownego rozpatrzenia przez ten organ z powodu naruszenia art. 226 O.p.

Organ podkreślił, że w podstawie prawnej decyzji Prezydenta m. W.

z dnia [...] marca 2007 r. powołano art. 226 O.p., który stanowi, że jeżeli organ

podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje

na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną

decyzją. W decyzji z dnia [...]marca 2007 r. podano, iż zmienia się pierwotną decyzję z

dnia [...] stycznia 2007 r. z powodu omyłkowego nie wpisania B. W. jako

adresata decyzji. Tymczasem z odwołania z dnia [...] marca 2007 r. Skarżących, wynika,

że w odwołaniu podniesiono dwa zarzuty - brak skierowania decyzji do B.W. oraz niezgodności zapisów w ewidencji gruntów i budynków z dokumentacją hipoteczną

w/w nieruchomości. Pierwszy z zarzutów odwołania został uwzględniony. Nie został

natomiast uwzględniony zarzut drugi. W tej sytuacji pierwotna decyzja została zmieniona

w całości, jednak przy uwzględnieniu jedynie jednego z zarzutów; tym samym nie

uwzględniono odwołania w całości, a więc nie została spełniona materialna przesłanka

do zastosowania art. 226 O.p. Zdaniem Organu uchylenie lub zmiana decyzji bez

spełnienia przesłanki merytorycznej i to niezależnie od przyczyn nieuwzględnienia tej

przesłanki stanowi rażące naruszenie art. 226 § 1 O.p.

Kolegium uchylając decyzję organu i instancji przekazało sprawę do ponownego

rozpoznania w celu rozważenia możliwości zastosowania przez organ I instancji art. 226

Ordynacji podatkowej - tzn. uwzględnienia w całości odwołania Skarżących.

Pismem z dnia 23 września 2009 r. Skarżące złożyły skargę do Wojewódzkiego

Sądu Administracyjnego na ww. decyzje.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.

wniosło o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1843/09 Wojewódzki Sąd

Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że uchylona

decyzja nie może być wykonana w całości. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że

rozstrzygnięcie samorządowego kolegium odwoławczego co do przekazania sprawy do

ponownego rozpatrzenia jest wadliwe ponieważ gdy w wyniku odwołania od decyzji

wydanej w trybie art. 226 § 1 O.p. organ odwoławczy uchyla tę decyzję, to powinien

jednocześnie rozpatrzyć pierwsze odwołanie i wydać rozstrzygnięcie odnoszące się do

decyzji, od której wniesiono to odwołanie. Wszystkie te rozstrzygnięcia jak wskazał Sąd

powinny być zawarte w jednej decyzji organu odwoławczego, gdyż dotyczą jednej

sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca

2012 r. na podstawie art. 233 § 2 O.p. uchylił decyzję z dnia [...] marca 2007 r. oraz

uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego

rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja Prezydenta m. W. z

dnia [...] marca 2007 r. zostaje uchylona z tego powodu, iż organ podatkowy, który wydał

decyzję, nie był uprawniony do zmiany decyzji w trybie art. 226 § 1 O.p. Jak wynikało z

treści odwołania Skarżących z dnia [...] marca 2007r. strony nie tylko kwestionowały fakt,

iż decyzja została skierowana tylko do. W. (pomijając P. B. W.) ale

również podnosiły niezgodność ewidencji gruntów z dokumentacją hipoteczną. Ten

drugi zarzut nie został przez organ pierwszej instancji uwzględniony w decyzji z dnia [...]

marca 2007 r. Zatem Kolegium stwierdzając, iż decyzja ta narusza art. 226 § 1 O.p.

rozpatrując jednocześnie odwołanie od decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r., które z

powrotem znalazło się w obrocie prawnym uchyla w całości również tę decyzję organu

pierwszej instancji i przekazuję sprawę do ponownego rozpoznania przez organ

pierwszej instancji bowiem rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego

przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Przy ponownym

rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien ustalić strony postępowania

bowiem stosownie do art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany

stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to

stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości

lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub

posiadaczach. Dodatkowo powołał się na art. 92 § 1 O.p., który stanowi, że jeżeli,

zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za

zobowiązania podatkowe, a zobowiązanie to powstaje w sposób przewidziany w art. 21

§ 1 pkt 2 O.p., odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję

ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego.

Organ podatkowy wskazał, że analiza powyższych przepisów wskazuje, że jeżeli

nieruchomość stanowiąca przedmiot opodatkowania objęta jest współwłasnością, to w

decyzji wymiarowej dotyczącej nieruchomości wspólnej sporządzonej w dwóch

egzemplarzach (jednobrzmiących): po pierwsze - winni być wykazani oboje

współwłaściciele jako podatnicy, zaś podatek w jednej kwocie, po drugie - każdy ze

współwłaścicieli winien otrzymać decyzję.

Organ podatkowy odnosząc się do zarzutu wskazanym przez strony odwołujące ą

odnoszący się do niezgodności danych znajdujących się w ewidencji gruntów i

budynków skład orzekający wskazuje, iż jeżeli z jakichkolwiek powodów strona

odwołująca kwestionuje rzetelność czy prawidłowość ewidencji prowadzonej przez,

przewidziany do tego przepisami prawa organ administracji publicznej, czy też zgodność

ze stanem rzeczywistym danych wynikających z takiej ewidencji, to powinna wszcząć

procedurę ich zmiany przed organem prowadzącym tę ewidencję.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2012 r. Skarżące wniosły skargę na powyższą

decyzję. W uzasadnieniu skargi Skarżące wskazały, że skład orzekający wydający

decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nie podał daty otrzymania wyroku sądu dotyczącego

uchylonej decyzji 4 września 2009 r. tym samym naruszył przepisy kodeksu

postępowania administracyjnego tj. art. 35 § 1 i § 2 oraz art. 36 § 1 a także podnosząc

zarzut przedawnienia zobowiązania. Ponadto zarzuciły, że skład orzekający w decyzji z

dnia [...] marca 2012 r. nie wyjaśnił powodu niezgodności ewidencji gruntów z

dokumentacją.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o oddalenie skargi

podtrzymując dotychczasową argumentację.

Pismem z dnia 12 lutego 2013 r. Skarżące podtrzymały zarzuty skargi

jednocześnie twierdząc, że rozprawa powinna odbyć się z udziałem stron postępowania

tj. urzędników reprezentujących Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.

oraz reprezentujących Urząd Dzielnicy [...] w W. a także B. i M.

K. M. i W. W..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skargę należało uwzględnić, jednakże z innych powodów niż podniesione przez

Skarżące.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów

wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu

przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej :

p.p.s.a.), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.),

sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby

wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne

jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w

stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu

mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę

do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lub 2

p.p.s.a.).

Kontroli Sądu poddana została decyzja SKO w W. z dnia [...] marca

2012 r. uchylająca decyzję z dnia [...] marca 2007 r. Prezydenta m. W. oraz

decyzję z dnia [...] stycznia 2007 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia

przez ten organ.

Wyjaśniając motywy wyroku rozstrzygającego niniejszą sprawę należy przede

wszystkim zwrócić uwagę, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w

Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia z dnia [...] kwietnia 2010r., sygn. akt III

SAAA/a 1843/09.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zawarł ocenę prawną i wskazania dla organu

administracji publicznej co do dalszego postępowania.

Zasadniczą kwestią jest więc to, czy zaskarżona na wstępie decyzja

Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2012r. została wydana

zgodnie z wytycznymi wyrażonymi w cytowanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu

Administracyjnego Warszawie z 8 kwietnia 2010 r.

Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego

postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ,

którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że

orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres

postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także

przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.

Związanie samego sądu oznacza, że jest on zobowiązany do podporządkowania się

wcześniej wyrażonemu przez siebie poglądowi w pełnym zakresie. Innymi słowy, w

przypadku gdy sprawa po raz drugi dociera do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

- po uchyleniu decyzji i wydaniu nowego orzeczenia - Wojewódzki Sąd Administracyjny

jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku (wyrok WSA w Krakowie z

6 lipca 2007 r., I SA/Kr 988/06, M. Podatkowy 2007/8/3).

Przez ocenę prawną o której stanowi art. 153 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o

prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni

przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania

administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako

podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada

2006 r., I SA/Wa 1597/06, LEX nr 320090).

Między oceną prawną, a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły

związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów

administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich

postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej,

zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu

tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie.

Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek

działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (wyrok NSA z 25 października

2006 r., I OSK 1377/05, LEX nr 281309). W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno

krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym jak i wyjaśnienie, dlaczego

zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd

administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być

zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu

administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem.

W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu

administracyjnego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu oznacza, iż nie może on

formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem -

lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu oraz konsekwentnego reagowania

w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego

postępowania przed organem administracji publicznej (J. P. Tarno Prawo o

postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze

LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 219-225).

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu

administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony

tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po

wzruszeniu wyroku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu

Najwyższego oraz w doktrynie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu

sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć

dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena

prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i

jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie

(wyrok NSA z 16 października 1997 r" I SA/Po 263/97; wyrok SN z 25 lutego 1998 r, III

RN 130/99, OSNP 2000, wyrok NSA z 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z 6

września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00,

Palestra 2002, nr 9-10, s. 199).

W uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r., Wojewódzki Sąd

Administracyjny zwrócił m.in. uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze -

stwierdziwszy, że decyzja Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2007 r. narusza

art. 226 § 1 Ordynacji podatkowej - powinno wydać decyzję, w której uchyla decyzję z

dnia [...] marca 2007 r. i jednocześnie, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...]

stycznia 2007 r., rozstrzygnąć o tej ostatniej decyzji.

Jednocześnie Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy może uchylić w całości

decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia

przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia

postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ

odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym

rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy wydając decyzję na podstawie tego przepisu

winien zatem wykazać, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego

przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części i mieć

przy tym na uwadze art. 229 Ordynacji podatkowej, pozwalający na przeprowadzenie

dodatkowego postępowania dowodowego, czego w niniejszej sprawie również nie

uczyniono.

Skutkiem uprawomocnienia się wyroku, którego uzasadnienie zawierało powyższe

wskazania, był obowiązek objęcia przez organ odwoławczy kompleksową ocena i

rozstrzygnięciem tych kwestii, które zostały dotychczas pominięte w toku rozpoznania

sprawy na etapie postępowania administracyjnego, a także uzasadnienia decyzji

zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż Samorządowe

Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję nie wywiązało się w sposób

prawidłowy z nakreślonych przez Sąd wytycznych.

Zaskarżony organ nie wyjaśnił bowiem dlaczego sprawa winna być przekazana do

ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz, w szczególności, z jakich powodów

powinien ustalić strony postępowania, skoro przedmiotem decyzji są zarówno B.

jak i Z. W..

W tej sytuacji oczywistym jest, że rozstrzygnięcie samorządowego organu

odwoławczego co do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia jest wadliwe.

Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i 200 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr

153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł jak w sentencji wyroku.