Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2624/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: par 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr)., Protokolant ref. staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2016r. sprawa ze skargi J. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. K. (dalej : strona lub skarżący) była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej : Zakładem lub ZUS) z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz Funduszu Pracy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

J. K. w okresie od [...] maja 1991 roku do [...] grudnia 2008 roku prowadził działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży detalicznej żywności i artykułów spożywczych, na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...], dokonanego przez Urząd Gminy w P.. Od dnia [...] stycznia 2009 r. działalność ta została zawieszona, a z dniem [...] czerwca 2010 roku wykreślona z ewidencji. Z tego tytułu , powstał obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne, a w okresie od [...] kwietnia 2006 roku do [...] grudnia 2008 roku na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy .

Wobec ich nieuiszczenia z tego tytułu powstało zadłużenie w wysokości :

- 5.344,00 zł - z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okresy: 12/2007 r. - 03/2008 r., 05/2008 r. - 12/2008 r.;

- 6.267,07 zł - z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 04/2006 r. - 12/2008 r.;

- 1.307,63 zł - z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy za okres 04/2006 r. - 12/2008 r.;

- oraz odsetki za zwłokę

W dniu 15 października 2013 r. skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551). W dniu [...] października 2013 r. została wydana decyzja nr [...] określająca warunki umorzenia należności podlegających abolicji. Zgodnie z jej treścią, umorzeniu podlegały należności :

- na ubezpieczenia społeczne - za okresy: 12/2007 r. - 03/2008 r., 05/2008 r. - 12/2008 r. w łącznej kwocie 8.733,00 zł, w tym z tytułu:

składek - 5.344,00 zł;

odsetek, naliczonych na dzień 15 października 2013 r., tj. na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności - 3.389,00 zł;

- na ubezpieczenie zdrowotne - za okresy: 12/2007 r. - 03/2008 r., 05/2008 r. - 12/2008 r. w łącznej kwocie 4.057,93 zł,

w tym z tytułu: składek - 2.475,93 zł;

odsetek, naliczonych na dzień 15 października 2013 r., tj. na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności - 1.582,00 zł;

- na Fundusz Pracy - za okresy: 12/2007 r. - 03/2008 r., 05/2008 r. - 12/2008 r. w łącznej kwocie 835,87 zł,

w tym z tytułu: składek - 509,87 zł;

odsetek, naliczonych na dzień 15 października 2013 r., tj. na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności - 326,00 zł.

W dniu 29 listopada 2013 r. wpłynęło odwołanie skarżącego od ww. decyzji, które następnie zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] stycznia 2014 r. sygn. akt [...]. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] lutego 2014 r. i w tym dniu uprawomocniła się decyzja z dnia [...] października 2013 r. nr [...], a 12-miesięczny termin na zapłatę należności niepodlegających abolicji lub zawarcie umowy o rozłożeniu ich na raty (wynikający z art. 1 ust. 10, ust. 11 i ust. 12 ww. ustawy abolicyjnej) przypadał na dzień [...] lutego 2015 r.

W dniu 26 stycznia 2015 r. wpłynął wniosek skarżącego o umorzenie całości zadłużenia niepodlegającego abolicji, a w dniu 30 stycznia 2015 r. na formalnym druku złożony został kolejny wniosek o umorzenie należności niepodlegających abolicji

W dniu 30 stycznia 2015 roku skarżący złożył wniosek o rozłożenie zadłużenia niepodlegającego abolicji na 60 rat. Wniosek ten został rozpatrzony pozytywnie i w dniu [...] lutego 2015 r. podpisana została umowa nr [...] o rozłożeniu na raty należności w łącznej kwocie 7.319,14 zł na 60 rat i na Fundusz Pracy w łącznej kwocie 1.540,76 zł na 24 raty.

W dniu 5 lutego 2015 r. wpłynęło kolejne pismo, w którym skarżący wnosił między innymi o częściowe umorzenie zadłużenia.

Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku poprzez sprecyzowanie treści żądania, tzn. jednoznaczne określenie tej części zadłużenia, o której umorzenie wnosi. Z pisma z dnia 13 lutego 2015 r. wynikało że skarżący wnioskuje o umorzenie całości zadłużenia niepodlegającego abolicji, a w przypadku podjęcia decyzji negatywnej wnioskuje o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę.

W dniu [...] marca 2015 r. została wydana decyzja Nr [...] odmawiająca umorzenia należności. Decyzja ta dotyczyła odmowy umorzenia całości zadłużenia.

W dniu 23 marca 2015 roku skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie ww. sprawy. We wniosku twierdził że zadłużenie nie powstało z jego winy, ponieważ składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe odprowadzał do KRUS-u, a o tym, że powinny być odprowadzane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dowiedział się po około półtora roku po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Twierdził, że ubiega się o umorzenie zaległości nieobjętych ustawą abolicyjna, która w jego ocenie jest niesprawiedliwa społecznie i dyskryminuje osoby, które spłaciły część zadłużenia. Zarzucił, że w zaskarżonej decyzji zostały zapisane nieprawdziwe stwierdzenia, niezgodne z pismami dołączonymi do wniosku o umorzenie.

Podniósł że we wniosku o rozłożenie na raty proponował wysokość raty w kwocie ok. 130 zł, a w 2017 r. miesięczna rata wynosi 215 zł. Ponadto, wyjaśnił, że obecnie nie osiąga dochodów z gospodarstwa rolnego, ponieważ dzierżawca zwrócił mu to gospodarstwo na koniec listopada 2014 r. Plony z niego będą mogły być zebrane dopiero jesienią, a wcześniej będzie musiał ponieść koszty zasiewu, uprawy, nawozów i pielęgnacji oraz koszty pracy osób wykonujących wspomniane czynności.

Dodał, też, że rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym został zamknięty [...] listopada 2012 roku.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, iż skarżącemu na podstawie decyzji [...] /ZUS w P. z dnia [...] października 2013 r. znak : [...] przyznane zostało prawo do emerytury od dnia [...] października 2013 r., które zostało zawieszone na jego wniosek od [...] grudnia 2014 r. Od [...] marca 2015 r. wypłata emerytury została wznowiona i wynosi 880,45 zł brutto, 757,21 netto.

Wskazano, iż , J. K. jest właścicielem nieruchomości położonej w obrębie miejscowości P. gm. [...], składającej się z działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 4,27 ha (nie ustalono KW) oraz współwłaścicielem w 1/2 części nieruchomości położonej w obrębie miejscowości P. gm. [...], oznaczonej nr [...] o pow. 0,56 ha, dla której jest prowadzona KW nr [...]. Na nieruchomości tej jest ustanowiona hipoteka przymusowa na rzecz ZUS w łącznej wysokości 26.896,00 zł. Posiada również grunty leśne o pow. 1,3071 ha w miejscowości D. gm. [...], co wynika z decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie wymiaru podatku leśnego za 2014 r. Ponadto jest właścicielem samochodu [...] z 2004 r. o numerze rej. [...], którego wartość określa na kwotę 5.500 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, na przesłanki warunkujące umorzenie należności, wynikające z następujących podstaw prawnych art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r., o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 28 ust. 3a ww. ustawy.

Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 32 ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umorzone w całości lub w części tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Całkowita nieściągalność zachodzi natomiast wyłącznie w przypadkach wymienionych enumeratywnie w ustawie gdy :

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności ich na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnymi

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wskazał, iż w powyższym przepisie ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek Ich umorzenia. Przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w wyżej zacytowanym przepisie, organ podejmujący decyzję pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce. Zadłużenie będące przedmiotem niniejszego postępowania nie było dotychczas egzekwowane w trybie egzekucyjnym i tym samym żaden organ egzekucyjny nie miał możliwości wypowiedzenia się co do ściągalności lub braku ściągalności zadłużenia. Okoliczność ta wyklucza możliwość podjęcia decyzji o umorzeniu w oparciu o ww. podstawę prawną.

Wobec stwierdzenia, że nie zachodzą podstawy dla umorzenia należności na podstawie wyżej przytoczonej podstawy prawnej, Organ II instancji dokonał weryfikacji prawidłowości zaskarżonych decyzji w zakresie spełnienia przesłanek dla umorzenia, o których mowa w art.28 ust.3a ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz.1365), które szczegółowo precyzuje, co należy uznać za uzasadnione przypadki, w rozumieniu w/w przepisu. W myśl § 3 ust. 1 pkt. 1-3 ww. rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności :

W wyniku ponownej analizy powyższego przepisu i ustalonego w sprawie stanu faktycznego, Organ II instancji stwierdził że brak jest uzasadnionych podstaw dla podjęcia decyzji o umorzeniu należności również w oparciu o powyższe przepisy.

Dlatego też w całości podtrzymał argumenty powołane dla uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ponieważ skarżący :

- wykazał, że spłata zarówno całości, jak i części zadłużenia, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, pozbawi go zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Obecnie skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości ok. 757 zł netto, a stałe obciążenia tego dochodu to obecnie kwota ok. 581 zł (w kwocie tej ujęte są również raty obejmujące należności z tytułu składek, spłacane na podstawie umowy nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r.). Mieszka sam i nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiada też znaczny majątek w postaci nieruchomości rolnych i leśnych które stanowią dla niego dodatkowe źródło dochodu, chociaż dochód ten nie jest systematyczny. Takiej sytuacji nie można uznać za zagrażającą dalszej egzystencji;

- nie wykazał , że poniósł jakieś straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń, a ponadto, od stycznia 2009 r. nie prowadzi już działalności gospodarczej;

- nie wykazał również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wprawdzie z dokumentacji sprawy wynika, że ma problemy zdrowotne o charakterze przewlekłym, ale nie pozbawiają go one możliwości uzyskiwania dochodu, a obecnie utrzymuje się głównie z emerytury, która jest świadczeniem stałym i jest wypłacana niezależnie od stanu zdrowia.

Od powyższej decyzji J. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi obok dotychczasowych argumentów wskazał m.in., iż nigdy nie zalegał z płatnościami, zaciągnął dług na opłacenie zaległych składek emerytalno-rentowych w wysokości 16 500 zł, a niesprawiedliwe jest, że ustawa abolicyjna dyskryminuje osoby, które spłaciły część zadłużenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. 2014, poz. 1647 t.j. ze zm.).

Rolą Sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób dający podstawę do jej uchylenia. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek w kontekście art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, na co prawidłowo powołał się organ orzekający, że zasadą ustaloną w art. 28 ust.2 u.s.u.s. jest, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

ZUS orzekając w sprawie prawidłowo ustalił, że żadna z przesłanek tego artykułu nie została spełniona, gdyż strona posiada majątek np. kilka nieruchomości, samochód, a także stały dochód. Słusznie podkreślając, że dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, to jednakże posiadany majątek i pobierane świadczenie emerytalne wskazują, że występuje możliwość skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz jest oczywistym, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Przechodząc do dalszej analizy sprawy związanej z możliwością umorzenia należności składkowych (odsetek) na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania, należy zauważyć, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z w sprawie umarzania.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS uznał, że w przypadku skarżącego nie wchodzi w grę żadna z przesłanek wspomnianego przepisu.

W ocenie sądu poczynione w tej kwestii przez organ ustalenia są prawidłowe. Należy przypomnieć, że jak słusznie przyjął Zakład, skarżący dysponuje stałym dochodem, na który składa się emerytura. Skarżący ponadto posiada nieruchomości i samochód osobowy, które mogą być przedmiotem sprzedaży, a uzyskane w ten sposób środki pozwolą na uregulowanie posiadanego zadłużenia. ZUS również w decyzji wskazał na wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków.

Organ zatem dokonał wszechstronnej oceny sytuacji w której znalazł się skarżący.

Zasadnie podkreślił, że skarżący nie spełnia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w sprawie umarzania. Dokonał również analizy sprawy pod kątem spełniania przez stronę przesłanki z pkt 2 ww. przepisu - skarżący przestał prowadzić działalność gospodarczą ale nie wskazywał na żadną klęskę, która uniemożliwiałaby mu prowadzenie tej działalności i osiąganie dochodów.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, iż umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania, w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie. Organ zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W ocenie sądu, skarżący takim potencjałem na przyszłość dysponuje., czego dowodem jest chęć uregulowania należności w ratach. Należy wskazać, że obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu dochodzenia należności z tytułu składek w tym także środków przymusowego dochodzenia należności. Szczególna wnikliwość i staranność działania przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wynika z ich publicznego charakteru i celu na które są one przeznaczone, dlatego przy podejmowaniu takich decyzji konieczna jest konfrontacja interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Z tego wynika także wyjątkowość instytucji umorzenia należności z tytułu składek.

W ocenie sądu jako prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. Podnieść należy, iż sąd nie kwestionując trudnej sytuacji w jakiej znalazł się zobowiązany, stwierdza jednakże, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu należności. ZUS rozważył i skonfrontował, w realiach rozpoznawanej sprawy, ważny interes strony i interes społeczny. Wynik tej konfrontacji, znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może być uznany za dowolny lub sprzeczny z prawem. Z powyższych przyczyn nie można było uwzględnić zarzutów naruszenia art. 28 ust.3 pkt 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust.1 rozporządzenia w sprawie umarzania. Wskazywanie przez skarżącego na dyskryminujący charakter ustawy abolicyjnej nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Kontrolując natomiast działania ZUS podejmowane w toku przeprowadzonego postępowania przypomnieć należy, iż ustawodawca używając w omawianych przepisach zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu w sprawie umarzania. Zaznaczyć jednak trzeba, iż ocena organu w tej kwestii musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ prawidłowo zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku materiał dowodowy. Organ bowiem przeprowadził bardzo szerokie postępowania. Postępowania były prowadzone z uwzględnieniem wszystkich zasad, w szczególności skarżący miał zapewniony czynny udział w każdym stadium, nadesłany przez skarżącego materiał dowodowy oraz twierdzenia zostały przeanalizowane i analiza ta znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zarówno decyzja I instancji, jak też decyzja wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są skonstruowane prawidłowo, powołują podstawy prawne oraz zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd nie dopatrzył się w działaniach ZUS naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Wskazać należy, że sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.