Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 524/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1, art. 39 ust. 2, art. 41
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], Prezydent Miasta P. (zwany dalej "Prezydentem") przyznał G. M. specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów leków w miesiącu grudniu 2019 r. w wysokości [...] zł. W podstawie rozstrzygnięcia organ powołał art. 2 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm., dalej zwanej także "u.p.s.") w zw. z art. 106 ust. 1 i ust. 4 u.p.s.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2019 r., sprecyzowanym podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2019 r., G. M. wystąpiła m.in. o przyznanie jej zasiłku celowego na pokrycie kosztu zakupu leków w wysokości [...] zł.

Prezydent ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą w wieku poprodukcyjnym, choruje przewlekle, ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności na stałe i przebywa na emeryturze. Nadto ustalono, że regularnie korzysta z pomocy ośrodka w formie zasiłków celowych np. na zakup żywności, leków. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - październiku 2019 r. – jej dochód stanowiło świadczenie z ZUS w wysokości [...] zł, które przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynoszące [...] zł - zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358).

Prezydent stwierdził, że w takiej sytuacji stronie może zostać przyznany specjalny zasiłek celowy na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s., zgodnie z którym tego rodzaju świadczenie przyznaje się "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" także, gdy kryterium dochodowe jest przekroczone. Oceniając całościowo sytuację wnioskodawczyni organ uznał, że świadczenie na leki może zostać przyznane w kwocie [...]zł. Zdaniem organu kwota taka jest wystarczająca na zakup niezbędnych leków. Podkreślono także, że część wskazanych przez stronę leków stanowi suplementy diety wspomagające proces leczenia. Zdaniem organu należy sfinansować jedynie leki objęte receptą. Organ wywiódł, iż G. M. może przeznaczać część swojej emerytury na sfinansowanie pozostałych leków w postaci suplementów diety.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła G. M., podkreślając, że wszystkie leki, o których sfinansowanie wnioskowała, są jej niezbędne z uwagi na stan jej zdrowia. Wobec tego wnosi o przyznanie jej całej kwoty, którą wydała na zakup leków.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej także "Kolegium") utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej zwaną także "K.p.a."),.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium doprecyzowało rozliczenia dotyczące sytuacji skarżącej i wyjaśniło, że wnioskiem objęte są recepty z datą wystawienia [...].11.2019r., [...].11.2019r., [...].11.2019r. oraz [...].12.2019r., [...].12.2019r. i [...].12.2019 r. Organ zaakcentował, ze skarżąca od 2010 r. regularnie korzysta z pomocy MOPS w P. (m.in. otrzymała zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości [...] zł) oraz otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł netto.

Odnosząc się do kwestii wysokości przyznanego świadczenia na leki, Kolegium wskazało, że przyznana kwota na zakup leków w wysokości [...] zł wraz z lekami zakupionymi przez skarżącą w kwocie [...]zł, zabezpiecza potrzebę zakupu koniecznych leków. Natomiast zdaniem organu odwoławczego wnioskowana pomoc na przyznanie środków finansowych na zakup suplementów diety (m.in. [...]) nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych.

Wskutek wniesionej przez G. M. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wyrokiem z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...], uchylono zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2020 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że osią sporu była kwestia wysokości kwoty, jaka powinna być przyznana skarżącej na sfinansowanie zakupu leków, a w szczególności należało odpowiedzieć na pytanie, czy przyznana kwota [...]zł jest usprawiedliwiona w kontekście sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącej oraz biorąc pod uwagę pomoc finansową, którą otrzymuje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (m.in. inne zasiłki celowe).

Sąd wskazał, że organy obu instancji zasadniczo jako powód ograniczenia przyznanej pomocy finansowej na zakup leków do kwoty [...]zł podały, że nie wszystkie leki wskazane w przedłożonych receptach i paragonach są lekami na receptę – "przepisanymi przez lekarza", bowiem wiele z nich stanowi suplementy diety, co w konsekwencji ich zdaniem oznaczało, że kwota [...]zł wystarczy na sfinansowanie recept, a pozostałe suplementy skarżąca może pokryć z własnych środków. Sąd uznał, że powyższe stanowisko organów w realiach kontrolowanej sprawy było zbyt ogólnikowe.

Sąd podkreślił, że przyznana kwota [...]zł nie wystarczy na pokrycie zakupu wszystkich wymienionych na fakturach i paragonach leków na receptę, a z uzasadnień decyzji organów nie wynika, na jakie leki organ zdecydował się przyznać środki w takiej a nie innej wysokości. Zdaniem Sądu, rolą organów było uzasadnienie dlaczego zdecydowały się przyznać skarżącej ww. kwotę zasiłku celowego, na co dokładnie ta kwota ma być przeznaczona, na jakie leki odmówiono jej pomocy, czego organy nie uczyniły. W zasadzie z uzasadnienia decyzji organów można było wyprowadzić wniosek, że przyznany zasiłek wystarczy na pokrycie kosztu wszystkich leków na receptę, podczas gdy analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadziła do wniosku, że będzie to możliwe jedynie w części.

Sąd podzielił stanowisko organów, że za niezbędną potrzebę bytową nie można uznać kosztu zakupu suplementów diety. Zdaniem Sądu, na uznanie za niezbędną potrzebę bytową zasługują leki przyjmowane przez stronę przepisane jej przez lekarza w związku z różnymi schorzeniami na które cierpi, czyli jak ujęły to organy - tak zwane "leki na receptę". Sąd podkreślił, że są to leki przepisane skarżącej przez lekarza, a więc co do zasady powinna ona przyjmować wszystkie leki wskazane na recepcie. Wywiad środowiskowy dowodzi zaś, że skarżąca jest osobą chorującą przewlekle i leki są jej niezbędne do utrzymania stanu zdrowia.

Sąd podkreślił, że o ile dopuszczalne jest miarkowanie przyznanej pomocy, np. z uwagi na budżet jakim dysponuje ośrodek pomocy społecznej, wymaga to uzasadnienia i przekonania strony, dlaczego i w jakim zakresie organ postanowił o przyznaniu jej zasiłku celowego. W ocenie Sądu, organy niewystarczająco wnikliwie rozpoznały wniosek skarżącej dotyczący przyznania specjalnego zasiłku celowego na leki w kwocie [...]zł. Stanowisko organów w tym zakresie Sąd uznał za zbyt lakoniczne i ogólne, a w konsekwencji przedwczesne.

Sąd wskazał zatem, że rodzaj potrzeby, której sfinansowania domaga się skarżąca (leki) oraz zasady wynikające z K.p.a. (art. 7, art. 77 § 1, jak i 107 § 3 K.p.a.) wymagają, aby organ wnikliwie ocenił złożony wniosek i załączone do niego paragony i faktury. Sąd nie zanegował możliwości ograniczenia przyznanej pomocy, lecz stanowisko organu winno znajdować odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, czego zabrakło. Sąd wskazał, że zadaniem Kolegium stanie się ponowne przeprowadzenie, w ramach postępowania odwoławczego, wnikliwej analizy wniosku skarżącej oraz dołączonych do niego dokumentów.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że G. M. okazała recepty wystawione w dniach: [...].11.2019 r., [...].11.2019 r. oraz [...].11.2019 r. wraz ze specyfikacją zakupu z dnia [...].12.2019 r., obejmującą zarówno leki zalecone wskazanymi receptami oraz leki niewykazane receptami, ani zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym niezbędność ich stosowania, na łączną kwotę [...]zł. Ujęte wyceną specyfiki niezapisane receptami to: [...] na łączną kwotę [...]zł. Wyceną objęto też leki zalecone receptami: [...] - dwa opakowania po 50 tabl. przy zaleconym dawkowaniu 1x1, w cenie [...] zł x 2 tj. [...] zł (zapas na 3 miesiące), [...] - dwa opakowania po 28 tabl. w cenie [...] zł x 2 tj. [...] zł, [...] maść - 2 opakowania w cenie [...] zł, [...] maść - jedno opakowanie w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 30 tabl. w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 30 tabl. w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 28 tabl. w cenie [...] zł, [...] opakowania po 60 kapsułek przy zaleconym dawkowaniu 2x1 w cenie [...] zł x 3 tj. [...] zł (zapas na 3 miesiące), [...] - jedno opakowanie w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 28 kapsułek w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 30 tabl. w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 60 kapsułek, przy zaleconym stosowaniu 2x1 w cenie [...] zł, [...] (zamiennik [...]) - jedno opakowanie, 56 tabl., przy zaleconym dawkowaniu 1x1 w cenie [...] zł (zapas na 2 miesiące), [...] - dwa opakowania w cenie [...] zł (łączna kwota wyceny [...] zł).

Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że miesięczny koszt zakupu leków, w określonych receptami dawkach wynosi: [...]

Ponadto wskazano, że skarżąca dołączyła do wniosku paragon fiskalny i faktury zakupionych z własnych środków leków w dniach [...].12.2019 r., [...].12.2019 r. i [...].12.2019 r. na łączną kwotę [...]zł. Na kwotę [...]zł składają się m.in. leki przepisane w listopadzie 2019 r., tj. [...] - 3 opakowania po 30 tabl. przy zaleconym dawkowaniu 1x1 w cenie [...] zł x 3 tj. [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 28 tabl., w cenie [...] zł, [...] - jedno opakowanie, 30 tabl., w cenie [...] zł, [...] - 120 dawek w cenie [...] zł, tj. na łączną kwotę [...]zł.

W dalszej kolejności, Kolegium ustaliło, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą w wieku poprodukcyjnym, przewlekle chorującą, została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Dochodem skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2019 r., było świadczenie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w wysokości [...] zł netto. Dodano, że od 2010 roku skarżąca regularnie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. w formie zasiłków celowych na bieżące potrzeby, takie jak zakup leków, czy opłatę energii elektrycznej. Systematycznie też otrzymuje pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł miesięcznie.

Wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego wyznaczonego w oparciu o art. 8 ust. 1 u.p.s. o kwotę [...]zł, Kolegium uznało, że uzasadniona była odmowa przyznania zasiłku celowego, mając na uwadze art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s.

Rozważając sytuację skarżącej pod kątem tego, czy może zostać jej przyznany specjalny zasiłek celowy lub zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu na podstawie art. 41 u.p.s. ze względu na szczególnie uzasadniony przypadek, Kolegium wskazało, że "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, a jako odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Kolegium uznało, że w przypadku zgłoszenia potrzeby dofinansowania zakupu środków leczniczych samo złożenie wniosku nie jest wystarczające dla ustalenia zakresu i niezbędności tej potrzeby. Przyznanie świadczenia na ten cel jest uzasadnione w sytuacji, kiedy wnioskodawca udokumentuje, że stosowanie tych środków jest konieczne i niezbędne z medycznego punktu widzenia.

Kolegium zaznaczyło, że za leki niezbędne należy uznać jedynie leki przepisane przez lekarza związane z procesem leczenia chorób przewlekłych. Suplementy diety np. [...], nie można uznać za leki niezbędne w procesie leczenia w przypadku, gdy nie zostało udokumentowane, że są niezbędne dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania.

Zdaniem Kolegium, z dołączonej do wniosku skarżącej specyfikacji w wysokości [...] zł, leki zapisane przez lekarza wyceniono na kwotę [...]zł, w tym kwota [...]zł zabezpiecza dawki zalecanych leków w okresie jednego miesiąca. Dodatkowo zauważono, że skarżąca częściowo we własnym zakresie zaspokoiła potrzebę zakupu leków, wykorzystując własne możliwości finansowe. Dokonała zakupu leków w wysokości [...] zł, w tym leków przepisanych przez lekarza na kwotę [...]zł. Przywołując orzecznictwo sądowoadministracyjne, Kolegium uznało, że pomoc w formie zasiłku celowego może być przyznana na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, której osoba lub rodzina nie może zaspokoić we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości. Chodzi tu o potrzeby przyszłe. Natomiast Skarżąca zakupiła leki, czyli częściowo zaspokoiła potrzebę we własnym zakresie.

Przypominając, że Prezydent – biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową, zdrowotną skarżącą – przyznał skarżącej pomoc finansową na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł, Kolegium uznało, że w sytuacji gdy wycena leków przepisanych przez lekarza wyniosła [...] zł, a skarżąca z własnych środków finansowych zrealizowała częściowo recepty na kwotę [...]zł, pomoc finansowa na zakup leków przyznana w wysokości [...] zł zabezpiecza potrzebę zakupu koniecznych leków. Natomiast, odnosząc się do prośby o przyznanie środków finansowych na zakup suplementów diety, a także leków doraźnych i specyfików, w sytuacji gdy nie została udokumentowana konieczność ich stosowania, Kolegium wskazało, że nie należą one do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych.

Uzupełniająco Kolegium podkreśliło, że organ pomocy społecznej nie może przejąć na siebie obowiązku całkowitego utrzymania rodziny bowiem świadczenia ze środków pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy. Pomoc polega na wspieraniu rodziny i subsydiarnym towarzyszeniu w procesie usamodzielniania, w konsekwencji prowadząc stopniowo do uniezależnienia od świadczeń pieniężnych. Wskazano za tym, że skarżąca uzyskuje stały dochód w formie świadczenia emerytalnego w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Może przeznaczyć część posiadanego dochodu na zabezpieczenie zgłaszanej potrzeby we własnym zakresie. Ponadto podkreślono, że skarżąca regularnie jest wspierana przez organy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności oraz specjalnych zasiłków celowych. Wskazano, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja Prezydenta z dnia [...] grudnia 2019 r. nie narusza granic uznania administracyjnego, za czym zasadne było jej utrzymanie w mocy.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. G. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2021 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wbrew zaleceniom Sądu, Kolegium nie poczyniło zasądzonych ustaleń mających wpływ na kolejną decyzję odmawiającą udzielenia jej pomocy społecznej, w szczególności nawet nie zmienił wartości udzielonej pomocy i nie te kwestie rozpatrywał.

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżąca uzupełniła skargę, wskazując ogólnikowo na nieprawidłowe ustalenia organów. Skarżąca podniosła, że uzyskiwana przez nią emerytura nie starcza jej na podstawowe potrzeby.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...], ustanowiono dla skarżącej adwokata, którego wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka w P. w osobie adw. M. K..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm., aktualnie: Dz.U. z 2021 poz. 2095). W świetle tego przepisu przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia [...] sierpnia 2021 r. (k. 11 akt sąd.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym. Jednocześnie do stron postępowania Sąd skierował informację o możliwości przedstawienia, w terminie 14 dni, stanowiska w sprawie (uzupełnienie dotychczasowego stanowiska). Zauważyć należy, że skarżąca przedstawiła takie stanowisko w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. (k. 17-18 akt sąd.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej zwana także "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], w przedmiocie przyznania G. M. specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów leków w miesiącu grudzień 2019 r. w wysokości [...] zł w sytuacji, gdy skarżąca wystąpiła o przyznanie wyższej kwoty na ten cel.

Należy również wskazać, że wyrokiem tut. Sądu z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...], uchylona została poprzednio wydana w sprawie decyzja SKO w P. z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...]

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że - przepisy prawa - uległy zmianie. Oznacza to, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na Sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (zob. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku.

Uprzedzając zasadnicze rozważania, należy stwierdzić że w niniejszej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawnego lub faktycznego, która czyniłaby nieaktualnymi poglądy prawne wyrażone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...].

Podkreślić należy ponadto, że Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia winien ograniczyć się - tylko i wyłącznie - do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego II FSK 1057/11 z dnia 20 października 2011 r.; orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uchylając poprzednio wydaną w sprawie decyzję Kolegium, Sąd wskazał, że organy niewystarczająco wnikliwie rozpoznały wniosek skarżącej dotyczący przyznania specjalnego zasiłku celowego na leki w kwocie [...]zł. Stanowisko organów w tym zakresie Sąd uznał za zbyt lakoniczne i ogólne, a w konsekwencji przedwczesne. Za wymagające ponownej analizy przez Kolegium Sąd uznał wskazanie – szczegółowo – na jakie leki organ zdecydował się przyznać środki w takiej a nie innej wysokości, aby uzasadnić dlaczego należało przyznać skarżącej kwotę zasiłku w takiej właśnie wysokości, na co dokładnie ta kwota ma być przeznaczona, na jakie leki odmówiono jej pomocy. Nadto, wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przesądził, że za niezbędną potrzebę bytową nie można uznać kosztu zakupu suplementów diety, natomiast za taką potrzebę uznać należy leki przepisane skarżącej przez lekarza w związku z różnymi schorzeniami, na które cierpi, czyli jak ujęły to organy tak zwane "leki na receptę". Sąd podkreślił, że co do zasady skarżąca powinna przyjmować wszystkie leki wskazane na recepcie.

W opinii składu obecnie orzekającego w sprawie powyższe wytyczne Kolegium w stopniu wystarczającym zrealizowało w toku ponownego rozpoznania sprawy, stosując się przy tym do wskazanych powyżej, wiążących ocen prawnych w sprawie.

I tak, w oparciu o przedłożone przez skarżącą paragony oraz specyfikację, Kolegium przeprowadziło szczegółową – wskazując każdy lek czy preparat imiennie, wraz z zawartością w opakowaniu i ceną – analizę leków i innych preparatów, co do których skarżąca wnioskowała o udzielenie jej pomocy finansowej. Wskazano, że z dołączonej do wniosku skarżącej specyfikacji w wysokości [...] zł, leki zapisane przez lekarza (tj. "leki na receptę") wyceniono na kwotę [...]zł, w tym kwota [...]zł zabezpiecza dawki zalecanych leków w okresie jednego miesiąca, podczas gdy inne pozycje wyszczególnione w załączonej dokumentacji nie zostały zapisane skarżącej na receptę, a ich wartość wynosiła [...] zł. Przypominając, że skarżąca samodzielnie wydatkowała kwotę [...]zł na zakup leków i suplementów, z czego kwota [...]zł w miesiącu listopadzie 2019 r. obejmowała "leki na receptę", Kolegium wskazało na rzeczywiste i aktualne możliwości skarżącej ponoszenia – w części – kosztów zakupu leków. Biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową, zdrowotną skarżącej Kolegium prawidłowo uznało, że należało przyznać skarżącej pomoc finansową na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...]zł. Za przekonywujące w realiach sprawy Sąd uznał twierdzenie Kolegium, że pomoc finansowa na zakup leków przyznana w wysokości [...] zł zabezpiecza potrzebę zakupu koniecznych leków (tj. "leków na receptę"). Biorąc pod uwagę prawidłowo wyliczoną przez Kolegium kwotę [...]zł (wynikającą ze specyfikacji cena "leków na receptę", która przekracza sama w sobie zapotrzebowanie miesięczne na "leki na receptę") oraz możliwość samodzielnego poniesienia kosztu [...] zł przez skarżącą (wydatkowaną częściowo na "leki na receptę" oraz częściowo na suplementy), uznać należało, że niezbędna potrzeba bytowa skarżącej w postaci leków przyjmowanych przez skarżącą przepisanych jej przez lekarza wymagałaby pomocy finansowej w kwocie [...]zł. Toteż przyznana kwota [...]zł specjalnego zasiłku celowego umożliwia skarżącej, biorąc pod uwagę konkretne okoliczności niniejszej sprawy, spełnienie jej niezbędnych potrzeb bytowych w zakresie zakupy "leków na receptę". Sąd uznał także, że Kolegium prawidłowo wskazało, iż suplementy diety, a także leki doraźne i specyfiki, w braku udokumentowana konieczność ich stosowania, nie należą do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Kolegium prawidłowo zatem nie wzięło ich pod uwagę przy miarkowaniu kwoty udzielonej pomocy finansowej. Tym samym, biorąc pod uwagę uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, przyznanie na rzecz skarżącej specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup leków w miesiącu grudzień 2019 r., nie naruszyło granic uznania administracyjnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd stwierdza, że Kolegium zrealizowało wytyczne wynikające z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...], a w konsekwencji zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Uzupełniająco, Sąd zauważa, że prawidłowo odmówiono skarżącej przyznania zasiłku celowego, mając na art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w zw. z art. 8 ust. 1 u.p.s., gdyż dochód skarżącej przekraczał ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące [...] zł - zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358).

W tych okolicznościach, Sąd uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, co na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skutkowało jej oddaleniem.