Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2746/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska As. sąd. Szymon Widłak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru oddala skargę /-/Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ M.Lorych -Olszanowska JMd


UZASADNIENIE

W dniu 01.04.1998r. firma "A" - M. M. przedstawiła w Urzędzie Celnym towar - artykuły pirotechniczne przewożone tranzytem z Hamburga do W. wg karnetu TIR nr [...] . W wyniku weryfikacji dokumentów załączonych do karnetu TIR zakwestionowano wartość celną towaru.

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] nr [...] uznał zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą tranzytu za nieprawidłowe, odmówił objęcia towaru tą procedurą i objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu określając kwotę wynikającą z długu celnego.

Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania z dnia 10 kwietnia 1998r. decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

Dyrektor Urzędu Celnego decyzją nr [...] z dnia [...] zakończył w Oddziale Celnym procedurę tranzytu obejmując towar procedurą dopuszczenia do obrotu.

Dyrektor Izby Celnej po rozpatrzeniu odwołania M. M. decyzją z dnia [...] nr [...] działając na podstawie art. 233§1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. 137 poz. 926), art. 23§7, art. 26§1, art. 85§1 i art.262 Ustawy z dnia 09 stycznia 1997r.(Dz.U. nr 75 poz. 802 z 2001 r), jak też §1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz.U. nr 158 poz. 1047) oraz art. 27 Konwencji Celnej w sprawie Międzynarodowego Przewozu Towarów sporządzonej w Genewie w dniu 14.11.1975r. (Dz.U. 17 poz. 76 z 1984r.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ ll-giej instancji podał, iż w przypadku wprowadzenia na polski obszar celny towaru przewożonego pod osłoną karnetu TIR w przejściowym urzędzie celnym następuje określenie urzędu celnego docelowego poprzez wypełnienie pola nr 22 karnetu, a zgodnie z art. 27 Konwencji TIR z zastrzeżeniem postanowień konwencji pierwotnie wyznaczony urząd celny może zostać zastąpiony przez inny docelowy urząd celny. Z uwagi na fakt, iż deklarowana przez importera wartość towaru rażąco odbiegała od rzeczywistej wartości a z dokumentów nie wynikała cena jednostkowa, organ I- szej instancji postanowił zakończyć procedurę tranzytu, objąć przewożony towar procedurą dopuszczenia do obrotu i określić kwotę wynikającą z długu celnego. Nadto wskazał, iż wprawdzie wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar, to jednak przepisy kodeksu celnego (art. 23§7) przewidują możliwość odmowy przyjęcia przez organy celne dokumentów niewiarygodnych poświadczających wartość transakcyjną. Niewiarygodnym będzie m.in. dokument, w którym podana cena budzi oczywiste wątpliwości. Tylko bowiem rzeczywista wartość towaru jest wartością celną w rozumieniu art. 23§1 i 85 § 1 Kodeksu celnego. W przedmiotowej sprawie o zakwestionowaniu wiarygodności załączonej faktury zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzanych przez stronę towarów - tj. 0,012 USD za kilogram. W związku z zakwestionowaniem dokumentów na podstawie art. 23§7 Kodeksu celnego organ celny zgodnie z art. 24§1 kodeksu ustalił wartość celną w sposób określony w art. 25-29 tej ustawy.

Na powyższą decyzję Strona pismem z dnia 17 listopada 2003r. wniosła skargę. Zarzuciła w niej organom celnym naruszenie postanowień art. 5 oraz 27 Konwencji TIR - Genewa 14.11.1975r. (Dz. U. z 1984r. nr 17, poz. 76) niezastosowanie przepisu art.23 §1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. nr 75, poz.802) nieuzasadnione zastosowanie art. 23 §7 Kodeksu celnego nieuzasadnione i niewłaściwe zastosowanie art.26 §1 Kodeksu celnego. W uzasadnieniu pełnomocnik zawarł także zarzut nieuwzględnienia przez organ l-szej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] .

Zdaniem pełnomocnika strony zgodnie z Konwencją TIR towary przewożone zgodnie procedurą TIR pod zamknięciem celnym w pojazdach drogowych, nie będą podlegały w zasadzie kontroli celnej w przejściowych urzędach. Z art. 5 ust 2 wymienionej Konwencji, odstępstwa od wyżej wymienionej zasady, pozwalające urzędom przejściowym na przeprowadzenie kontroli, mogą nastąpić jedynie wyjątkowo, a mianowicie w celu uniknięcia nadużyć, w razie podejrzenia o nieprawidłowości przez co należy rozumieć przypadki, w których urząd celny pierwotnie ustalony jako urząd docelowy zgodnie z procedurą TIR, tym ewentualnym nadużyciom nie byłby w stanie już zapobiec. Tymczasem w niniejszej sprawie, co wynika wprost z decyzji organów obu instancji, podejrzenia Urzędu Celnego wzbudziła jedynie cena transakcyjna, która miała być zaniżona. W takiej sytuacji funkcjonariusz Urzędu Celnego , jako urzędu celnego "przejściowego", winien powiadomić jedynie o powziętych podejrzeniach, o ile istniała potrzeba prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zdaniem strony nie istniało bowiem niebezpieczeństwo, iż ewentualne nadużycie związane z zaniżeniem wartości transakcyjnej, nie mogło być usunięte przez pierwotnie wyznaczony urząd docelowy, tj. Urząd Celny , tym samym organ celny bezzasadnie i wbrew postanowieniom Konwencji TIR zastąpił urząd docelowy, zakończył procedurę tranzytu i objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu. W dalszej części skargi pełnomocnik strony podniósł, iż nie było żadnych przesłanek do podważenia wiarygodności dokumentów, w szczególności rachunku dostawcy. Nie istniały bowiem żadne powody, dla których organ celny miałby prawo zaprzeczyć, że pomiędzy stronami czynności cywilnoprawnej ( umowy sprzedaży ) doszło do transakcji za inna cenę, aniżeli wyrażona wprost w rachunku złożonym do akt sprawy, zwłaszcza, iż wynikało z niego uzasadnienie zastosowanej przy danej transakcji ceny, tj - wyprzedażą resztek magazynowych. Biorąc powyższe pod uwagę, Urząd Celny nie powinien zakwestionować wiarygodności przedłożonej faktury.

Strona wskazała także, iż przy obliczaniu wartości celnej - wobec zakwestionowania wartości transakcyjnej - według zasad określonych w art. 25 - 28 kodeksu celnego, urząd celny dopuścił się dalszych uchybień. Zgodnie z art. 26 § 1 kodeksu celnego za wartość celną przyjmuje się wartość transakcyjną podobnych towarów sprzedawanych i wprowadzanych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna. Dlatego w niniejszej sprawie za towary podobne nie mogły być uznane artykuły pirotechniczne profesjonalne, gdyż sprowadzane przez skarżąca miały charakter całkowicie amatorski w przeciwieństwie do towarów przyjętych przez organ celny do porównania; przyjęto do porównania również towary najnowsze. Stosownie do treści art. 26 § 1 kodeksu celnego, za sprowadzone w tym samym czasie, bądź czasie zbliżonym nie mogą być także uznane towary sprowadzane miesiącach październiku, listopadzie, czy grudniu jakiegokolwiek roku, gdyż towary tego rodzaju mają charakter sezonowy. Sezon jest związany ściśle z zakończeniem każdego roku kalendarzowego, kiedy to artykuły pirotechniczne są nabywane celem uczczenia przełomu roku. Skarżąca dokonała importu po sezonie ( kwiecień ), na długo przed następnym sezonem. W tych okolicznościach import był uzasadniony wyłącznie niska ceną. Tymczasem, co wynika organy celne przyjęły do porównania towary importowane wyłącznie w okresie ich najwyższego popytu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wskazał, iż w obowiązującym w dniu dokonania zgłoszenia celnego załączniku nr 26 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych wśród czynności funkcjonariusza celnego należało niezwłoczne powiadomienie urzędu celnego docelowego w przypadku potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jednakże zgodnie z art. 27 Konwencji istnieje możliwości zastąpienia pierwotnie wyznaczonego urzędu docelowego innym urzędem celnym. W niniejszej sprawie Urząd Celny - Oddział w O. stając się docelowym Urzędem celnym przejął kompetencje pierwotnie wyznaczonego Urzędu celnego , w tym także do prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Odnośnie zarzutów strony dotyczących zakwestionowania wartości transakcyjnej towaru na podstawie art. 23§7 Kodeksu celnego Dyrektor Izby Celnej przyznał, iż faktycznie podstawową metodą ustalenia wartości celnej towarów jest ustalenie ich wartości transakcyjnej. Jednakże rażąco niska cena towaru podana w fakturze może stanowić podstawę do jej zakwestionowania na podstawie art.23 §7 Kodeksu celnego, a tym samym konieczność zastosowania kolejno pozostałych metod ustalania wartości celnej zgodnie z dyspozycją art.24 Kodeksu celnego. Cena podana w dokumentach przedstawionych przez Stronę nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada bowiem rzeczywistej wartości importowanego towaru. Fakt, iż niższa wartość importowanego towaru wynika z okoliczności, iż jest to wyprzedaż resztek magazynowych nie ma znaczenia dla ustalania wartości celnej. Opłacalność zakupu towaru za granicą jest kwestią importera i nie ma to żadnego związku z rzeczywistą wartością jaką posiada dany towar. Wartość celna przedmiotowych towarów została ustalona z uwagi na brak identycznych towarów w oparciu o art.26 §1 Kodeksu celnego czyli w oparciu o wartość transakcyjną podobnych towarów sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których jest ustalana wartość celna. Przyjęcie przez organ celny jako materiału porównawczego cen z listopada i grudnia 1997r. w stosunku do odprawy z kwietnia 1998r. pozwalają uznać, iż były to odprawy dokonywane w zbliżonym czasie co towary dla których ustalana jest wartość celna. Przy tym z faktur tych nie wynika charakter importowanych materiałów pirotechnicznych czy miały one charakter amatorski czy też profesjonalny. Należy zatem uznać, iż przyjęte jako materiał porównawczy odprawy celne artykułów pirotechnicznych spełniają wymagania towarów podobnych, które to pojęcie nie jest tożsame z pojęciem towarów identycznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawową kwestią sporną jest w niniejszej sprawie prawo organów celnych do zmiany wskazanego przez importera docelowego urzędu celnego i objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu towaru przewożonego pod osłoną karnetu TIR w pierwotnie wskazanym jako przejściowym urzędzie celnym.

Nie znajdują uzasadnienia argumenty strony skarżącej dotyczące tej części rozstrzygnięcia organu II - ej instancji.

Przede wszystkim należy odnieść się do zarzutu zawartego w uzasadnieniu skargi, tj do niewykonania przez organ l-szej instancji decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] . Decyzją tą uznał on bowiem, iż decyzja Dyrektora Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] uznająca zgłoszenie celne o objęcie towaru procedurą tranzytu za nieprawidłowe, odmawiająca objęcia towaru procedurą tranzytu i obejmująca towar procedurą dopuszczenia do obrotu wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Otóż nie ulega wątpliwości, iż zgodnie z postanowieniami przepisów Rozdziału 15 dotyczącego odwołań ustawy Ordynacja Podatkowa stosowanej w sprawach celnych na podstawie art. 262 Kodeksu celnego, organ l-szej instancji nie jest związany zaleceniami organu ll-giej instancji co do sposobu zakończenia sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I - szej instancji decyzją nr [...] z dnia [...] orzekł o zakończeniu w Oddziale Celnym procedury tranzytu obejmując towar procedurą dopuszczenia do obrotu, uznając się faktycznie za docelowy urząd celny. Zgodnie z art. 27 Konwencji TIR (Dz.U.nr17.poz.76 z 1984r. ze zm.) było to dopuszczalne. Nie stoi temu w szczególności na przeszkodzie treść art. 5 Konwencji TIR. Określenie zawarte w ust. 2 tego artykułu stanowiące, iż kontrole o których tam mowa mogą odbyć się w celu uniknięcia nadużyć i w wyjątkowych wypadkach, odnoszą się do przejściowych urzędów celnych. Tymczasem w związku z zastąpieniem przez urząd Celny (Oddział w O. ) Urzędu Celnego jako urzędu docelowego, postanowienia tego przepisu nie mogą mieć zastosowania. Także w ten sposób należy ocenić powołany przez skarżącego pkt 1 Rozdziału III załącznika nr 26 Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997r. (opubl. M.P. z dnia 10 października 1997 r.), albowiem dotyczy on sposobu postępowania urzędnika przejściowego urzędu celnego.

W kwestii prawa Urzędu Celnego do zmiany pierwotnie wyznaczonego docelowego urzędu celnego należy zauważyć, iż do zadań organów celnych należy m.in. wykonywanie kontroli celnej czy zwalczanie i ściganie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych (art. 283 Kodeksu celnego). Nie ulega wątpliwości, iż przy realizacji tych zadań organy nie mogą być uzależnione od decyzji bądź zgody osób biorących udział w obrocie gospodarczym z zagranicą. Ich stanowisko musi cechować pewny stopień arbitralności niezbędny przy wykonywaniu powierzonych im obowiązków. Nieprawidłowości stwierdzone przez Urząd Celny upoważniały go do zastosowania art. 27 Konwencji TIR i przyjęcia na siebie zadań urzędu celnego docelowego. Konsekwencją tego było objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu i wydanie decyzji określającej wymiar cła.

W tym stanie rzeczy niesłuszny jest zarzut naruszenia przepisów prawa poprzez wskazane wyżej działania organów celnych.

Kolejny zasadniczy spór dotyczy sposobu naliczenia należności celnych oraz określenia ich wysokości.

Zgodnie z treścią art.85 § 1 Kodeksu Celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest zasadniczo wartość transakcyjna - cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny (art. 23 § 1 Kodeksu Celnego). Organ celny nie może jednak przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn zakwestionował on wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru (ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji), tylko bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej. Należy przy tym zaznaczyć, iż wartość ta jest niezależna od tego, czy importer otrzymał dany towar za darmo, czy też kupił go po okazyjnie niskiej cenie, albowiem opłacalność zakupu towaru za granicą, bądź też jej brak jest indywidualną sprawą importera, która nie może wpływać na ustalenie wartości celnej towaru (vide: m. in. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 1995r., sygn. akt SA/ Ka 1615/94). W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej artykułów pirotechnicznych, podanej w fakturze zakupu uznając, po porównaniu jej z cenami podobnych artykułów sprowadzanych do Polski w zbliżonym czasie, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej ich wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany dokonać weryfikacji dołączonych dokumentów, w tym także faktury dokumentującej wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu Celnego). Przeprowadzenie przewidzianej w tym przepisie weryfikacji zgłoszenia celnego w takim przypadku powoduje, że nie dane zgłoszenia celnego, lecz wyniki weryfikacji tego zgłoszenia stanowią podstawy do zastosowania procedury celnej, którą mają być objęte towary.

Ustalenie wartości celnej towarów w sytuacji, gdy wartość transakcyjna zostaje odrzucona przez organy celne, następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu Celnego czyli (według wartości transakcyjnej identycznych towarów), art. 26 Kodeksu Celnego (według wartości transakcyjnej podobnych towarów), art. 27 Kodeksu Celnego (przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 Kodeksu Celnego (według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona ustalana zgodnie z treścią art. 29 §1 Kodeksu Celnego. W świetle powołanych przepisów organy celne prawidłowo ustaliły wartość artykułów pirotechnicznych przy zastosowaniu metody określonej w art. 26 § 1 Kodeksu Celnego przyjmując dla dokonywanych przez siebie obliczeń dane zawarte w uzyskanych jako materiał porównawczy fakturach z miesięcy: maja, czerwca, lipca, października, listopada i grudnia 1997r. Odbiorcami były różne firmy na terenie Polski. Ceny kształtowały się w zakresie od 4,02 USD/kg do 1,21 USD/kg (faktura z 31 października 1997r.). Przy

czym należy podkreślić, iż wartość najwyższa dotyczyła faktury z maja 1997r., a więc okresu w którym na ceny nie ma wpływu zbliżający się przełom roku. Niesłuszna jest zatem ocena skarżącej strony, iż ten materiał dowodowy nie jest miarodajny przy określeniu wartości celnej towaru zgodnie z art. 26§1 Kodeksu celnego. Organy celne słusznie także przy obliczaniu wartości celnej sprowadzonego towaru przyjęły najniższą kwotę wynikającą z tejże faktury. Nie można zgodzić się z poglądem strony, iż błąd organów celnych polegał także na tym, iż brały one pod uwagę ceny towarów profesjonalnych, gdy tymczasem towar, którego tyczy się spór był towarem amatorskim. W tym aspekcie należy przede wszystkim wskazać, iż strona nie wskazała konkretnie na czym opiera twierdzenie, iż organy celne oparły się wyłącznie na cenie artykułów profesjonalnych. Tym niemniej należy zauważyć, iż faktura, która stała się bezpośrednio podstawą do ustalenia wartości sprowadzanych przez stronę artykułów dotyczyła artykułów amatorskich. Nadto analiza dokumentów zgromadzonych w aktach pozwala stwierdzić, iż pozostałe faktury nie ograniczają się do jednego typu artykułów a dotyczą różnego rodzaju asortymentu. Podnieść także należy, iż niezależnie od powyższych uwag zakwestionowana wartość towaru - tj. 0.012 USD/kg rażąco odbiega od wartości towaru z faktury przyjętej do porównania (1,21 USD/kg). Nie można uznać za przekonujące zapewnienia importera, iż wartość ta była tak niska z przyczyn wskazanych w pismach: tj. z powodu zakupu po sezonie, zastosowania takich a nie innych etykiet czy nawet wyprzedaży artykułów zalegających magazyn eksportera. Z tego względu zakwestionowanie przez organy celne podanej w zgłoszeniu wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru było uzasadnione.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że skorzystanie z danych zawartych w przedmiotowych fakturach (stanowiących wypadkową porównania różnych artykułów sprowadzanych w różnym czasie) odpowiadało w pełni wymogom art. 26 Kodeksu Celnego i stanowiło uprawniony środek dowodowy umożliwiający ustalenie rzeczywistej wartości przedmiotowego towaru.

Mając na uwadze wskazane wyżej argumenty Sąd uznał, iż zarzuty przedstawione przez stronę okazały się bezzasadne i z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

/-/Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/M. Lorych -Olszanowska

JM