Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 294/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 22 ust. 3 i 6
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek Sędziowie Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2021 r. ze skargi "A" S.A. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania ,,A’’ S.A. (dalej: spółka, skarżąca, strona) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: organ pierwszoinstancyjny) z [...] r. nr [...], nakładającą karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu organowi Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: KAS) wskazanemu w protokole z kontroli, w dacie zakończenia przewozu towaru w miejscu dostarczenia towaru w celu usunięcia zamknięć urzędowych.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) oraz przepisy ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 859, dalej: ustawa SENT).

Z akt administracyjnych wynika, że [...] r. w godzinach 19:35 - 21:30 na drodze [...], funkcjonariusze [...] Urzędu Celno - Skarbowego w K. przeprowadzili kontrolę przewozu drogowego towarów dokonywanego zespołem pojazdów, składającym się z ciągnika samochodowego marki Volvo o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy ciężarowej do przewozu materiałów niebezpiecznych marki [...] o numerze rejestracyjnym [...].

Po sprawdzeniu zgłoszenia SENT kontrolujący ustalili, że obejmowało ono 24.190 kg etanolu skażonego, klasyfikowanego do pozycji CN 2207 - podlegającego obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (dalej określanym jako system SENT). Podmiotem wysyłającym był przedsiębiorca [...]. Podmiotem odbierającym był ,,B’’ spółka z o.o. z siedzibą w W. Miejscem dostarczenia towaru w Polsce był P. Przewoźnikiem towaru była skarżąca spółka, realizująca przewóz w oparciu o posiadaną licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego.

W trakcie kontroli celem weryfikacji towaru z przedłożoną dokumentacją, pobrano próbki towaru pod kątem sprawdzenia składu chemicznego, co udokumentowano protokołem pobrania próbki towaru z [...] r. Z dokumentu tego wynika, że kontrolujący pobrali 3 próbki. Jedną z nich przekazano kierowcy K. S. wraz z protokołem. Na podstawie art. 15 ust. 1 i ust. 4 ustawy SENT kontrolujący nałożyli zamknięcia urzędowe (2 szt. nr UC6646) i pobrali kaucję w formie gotówkowej w wysokości [...] zł (pokwitowanie [...] nr [...]). W protokole kontroli przywołano treść art. 15 ust. 3 ustawy SENT dot. wymogu wyznaczenia przewoźnikowi właściwej jednostki KAS ze względu na miejsce dostarczenia lub miejsce zakończenia przewozu towaru. Z uwagi na fakt, że miejscem dostarczenia towaru był P., kierowcy przekazano numer telefonu do Dyżurnego SDK w L. - celem uzyskania informacji o najbliższej jednostce KAS, właściwej miejscowo do usunięcia nałożonych zamknięć ze względu na miejsce dostarczenia towaru. Kierowca podpisał pokwitowanie pobrania kaucji w formie gotówkowej, protokół pobrania próbki towaru oraz protokół kontroli, na których znajdowały się adnotacje: "Zrozumiałem treść". Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wniosek spółki z [...] r. o zwrot kaucji na podane w piśmie konto spółki, w którym wskazano numery rejestracyjne kontrolowanych pojazdów, wysokość i datę wpłaconej kaucji oraz numer pokwitowania z pieczątką spółki i podpisem.

Pobrana przez kontrolujących kaucja została przekazana na konto Urzędu Skarbowego w N. - jako organu właściwego. Jednocześnie organ kontrolujący otrzymał sprawozdanie z badań z [...] r. nr [...], sporządzone przez Laboratorium Celno – Skarbowe, z którego wynika, że przekazany do analizy w formie próbki etanol skażony jest zgodny z deklaracją przedsiębiorcy.

Pismem z [...] r. Urząd Skarbowy w N. poinformował organ pierwszoinstancyjny, że spółka nie rozliczyła kaucji w wysokości [...] zł, pobranej według pokwitowania nr [...]. W dniu [...] r. organ uzyskał informację, że w Oddziale Celnym w P. nie wykonywano czynności związanych z kontrolą zamknięć celnych i rozliczaniem kaucji dot. przedmiotowego przewozu.

Po wszczęciu postępowania organ poinformował stronę o warunkach odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, wzywając do nadesłania dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową. Organ pozyskał także informacje od właściwego miejscowo urzędu skarbowego oraz ZUS, że spółka nie posiada zaległości w składkach ZUS, w podatkach lub innych należnościach publicznoprawnych oraz nie było wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne w okresie ostatnich pięciu lat.

W tym stanie rzeczy organ pierwszoinstancyjny decyzją z [...] r. nałożył na spółkę karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS wskazanemu w protokole z kontroli, w dacie zakończenia przewozu towaru w miejscu dostarczenia towaru w celu usunięcia zamknięć urzędowych.

W odwołaniu od tej decyzji strona wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła naruszenie:

1. art. 22 ust. 3 i art. 26 ust. 3 ustawy SENT polegające na niezastosowaniu, podczas gdy wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego a spółka spełniała przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej;

2. art. 122 w zw. z art. 187, art. 191 O.p. poprzez dowolną i błędną ocenę materiału dowodowego, jak również okoliczności faktycznych oraz przyjęcie, że spółka posiadała wiedzę o dokonaniu urzędowych zamknięć; niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie spółki interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy.

Dodatkowo strona wniosła o przeprowadzenie postępowania dowodowego z zeznań kierowców:

- M. K. na okoliczność nieposiadania wiedzy o założonych urzędowych zabezpieczeniach, a tym samym o obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS wskazanemu w protokole kontroli, w dacie oraz miejscu zakończenia przewozu towaru w celu usunięcia zamknięć urzędowych, jak również na okoliczność niewiedzy o powyższym fakcie spółki;

• S. K. na okoliczność przebiegu przeprowadzonej [...] r. kontroli, zapłacenia w formie gotówkowej kaucji wraz z jednoczesnym złożeniem wniosku o jej zwrot, nieprzekazania zmiennikowi informacji o założeniu zamknięć urzędowych, jak również na okoliczność przekazania informacji o założeniu zamknięć urzędowych spółce dopiero [...] r.

Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy SENT. Następnie odnosząc je do stanu faktycznego sprawy wyjaśnił, że kierujący pojazdem przewożącym towar ujęty w zgłoszeniu o numerze referencyjnym SENT [...], posiadał dokumenty i informacje, niezbędne dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 3 ustawy SENT. Organ zaakcentował, że kierowca uiścił kaucję w formie gotówkowej w wysokości [...] zł, na którą wystawiono pokwitowanie, przekazano mu pobraną próbkę towaru nr 3 wraz z protokołem pobrania, na protokole pobrania próbki towaru oraz protokole kontroli znajdowała się adnotacja: "Zrozumiałem treść", którą podpisał, przekazano mu numer telefonu do Dyżurnego SDK w L. celem uzyskania informacji o najbliższej jednostce KAS, właściwej miejscowo do usunięcia nałożonych zamknięć ze względu na miejsce dostarczenia towaru.

Organ nie zgodził się ze stanowiskiem spółki, że nie posiadała wiedzy o kontroli i nałożeniu zamknięć urzędowych oraz nie może ponosić odpowiedzialności za zaniechania swoich pracowników, argumentując, że w aktach sprawy znajduje się wniosek z [...] r. sporządzony przez spółkę, w sprawie zwrotu kaucji w wysokości [...] zł wpłaconej [...] r., dotyczącej auta [...], nr [...], nr pokwitowania kaucji [...], na wskazane we wniosku konto, określone jako własność spółki. Na wniosku umieszczono pieczątkę spółki z adresem, numerem telefonu, NIP i REGON oraz numerem (5). Na pieczątce znajduje się podpis. Ponadto w toku postępowania [...] r. organ uzyskał informację, że powyższy wniosek został przesłany prawdopodobnie drogą mailową. Jednak z uwagi na usunięcie informacji ze skrzynki pocztowej w aktach niniejszej sprawy znajduje się część korespondencji - wydruk z e-maila przesłanego [...] r. o godz. 22:18 ze skrzynki funkcjonariusza przeprowadzającego kontrolę na adres użytkownika (imię, nazwisko), z nazwą domenową serwera poczty elektronicznej "[...]". Wiadomość dotyczyła wniosku o zwrot kaucji, którego skan miał być przesłany na adres służbowy funkcjonariusza. Jak wynika z informacji znajdujących się na oficjalnej stronie spółki, "[...]" jest nazwą domenową serwera poczty elektronicznej spółki, bowiem jako e-mail wskazano tam [...]. Z powyższych ustaleń i faktów zdaniem organu wynika, że znajdujący się w aktach sprawy wniosek został przekazany ze skrzynki pocztowej pracownika spółki.

Organ nie podzielił również stanowiska strony, że nie ponosi ona odpowiedzialności za działania swoich pracowników. Kierujący pojazdem jest pracownikiem spółki i w ramach wykonywanej pracy realizował przewóz w imieniu i na rzecz swojego pracodawcy - spółki, która we wszystkich dokumentach wskazana jest jako przewoźnik. Strona - jako profesjonalny przewoźnik - powinna w taki sposób zorganizować pracę, aby w każdej chwili kierujący pojazdem miał możliwość kontaktu z pracodawcą i przekazania mu istotnych informacji o zdarzeniach wynikłych w czasie przewozu. Za błędy, niedopatrzenia i przewinienia pracownika odpowiada właściciel firmy i to on powinien dołożyć wszelkich starań, aby pracownicy posiadali wiedzę i wszelkie uprawnienia do właściwej realizacji powierzonych zadań.

Odnosząc się do wniosków dowodowych strony, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ma znaczenia dla sprawy przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność: niewiedzy spółki o założonych urzędowych zabezpieczeniach, przebiegu kontroli z [...] r., zapłacenia w formie gotówkowej kaucji wraz z jednoczesnym złożeniem wniosku o jej zwrot, nieprzekazania zmiennikowi informacji o założeniu zamknięć urzędowych, jak również przekazania informacji o założeniu zamknięć urzędowych stronie dopiero w dacie [...] r. Organ zaakcentował, że do przedstawienia środka transportu organowi KAS, wskazanemu w protokole kontroli jak również powiadomienia telefonicznego organu właściwego do usunięcia zamknięć urzędowych o dostarczeniu towaru, zobowiązany jest przewoźnik. Odpowiedzialność przewoźnika nie jest wyłączona nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek błędów, pomyłek, niedopatrzenia czy też nieznajomości regulacji wynikających z ww. ustawy przez jego pracowników. Od przewoźnika bowiem, jako profesjonalnego przedsiębiorcy, należy oczekiwać takiego zorganizowania pracy, aby nie dochodziło do naruszenia przepisów ustawy SENT.

Na str. 11 do 19 uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że nie dopatrzył się okoliczności, o których mowa w art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT. Organ odwoławczy przypomniał, że pismem z [...] r. udzielono stronie wyjaśnień odnośnie do warunków, jakimi ustawodawca obwarował możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i wezwano do wskazania, czy występują okoliczności potwierdzające ważny interes przewoźnika uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Pismem z [...] r. strona zajęła stanowisko w sprawie lecz nie wykazała przesłanek wskazujących na istnienie swojego ważnego interesu, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary i nie przedłożyła żadnych dokumentów, przedstawiających jej sytuację finansową. Wobec takiej postawy strony organ pierwszej instancji z urzędu podjął czynności w celu ustalenia jej sytuacji ekonomicznej. W wyniku postępowania otrzymał informacje od właściwego miejscowo urzędu skarbowego oraz ZUS, że spółka nie posiada zaległości i nie było wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ponadto, na podstawie pozyskanych z oficjalnej strony Ministerstwa Sprawiedliwości dokumentów finansowych spółki za 2018 r. organ dokonał oceny, czy nałożenie kary pieniężnej nie doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego jak i indywidualnego. Ze sprawozdania z działalności za rok obrotowy 2018 wynika, że ogólna działalność przedsiębiorcy oceniana jest na poziomie zadowalającym biorąc pod uwagę trudności i rosnące koszty, z którymi musiał się zmierzyć w okresie sprawozdawczym. Spółka w 2018 r. osiągnęła stratę brutto w wysokości [...] zł, co było jednak spowodowane wzrostem kosztów wynagrodzeń, paliwa, ubezpieczeń i opłat drogowych. Natomiast ze sprawozdania z działalności za rok obrotowy 2019 r. wynika, że spółka osiągnęła zysk brutto w wysokości [...] tyś zł, zmniejszyła sumę bilansową o [...] min zł na dzień [...] r. do [...] mln zł w porównaniu do poprzedniego roku, w którym na dzień [...] r. suma bilansowa wynosiła [...] min zł. Wskaźnik rentowności sprzedaży brutto w 2019 r. wynosił 1%, co oznacza, że uległ poprawie w stosunku do roku poprzedniego. W roku 2019 oraz bezpośrednio po jego zakończeniu spółka nie odnotowała żadnych istotnych zdarzeń wpływających na jej działalność, będzie kontynuowała i rozwijała swą podstawową działalność. Ogólna działalność spółki została oceniona na poziomie zadawalającym biorąc pod uwagę trudności i rosnące koszty, z którymi przedsiębiorstwo musiało się zmierzyć w okresie sprawozdawczym. W związku z tym sytuacja finansowa spółki jest stabilna i nie wskazuje na symptomy zagrożenia jej zdolności do kontynuowania dalszej działalności.

Te okoliczności w ocenie organu odwoławczego świadczą, że nie występują przesłanki interesu publicznego na płaszczyźnie ekonomicznej, gdyż na skutek nałożenia kary pieniężnej nie zachodzi ryzyko sięgania przez stronę do środków Państwa ze względu na brak możliwości zaspokajania swoich potrzeb. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązany jest w stanieją uiścić, pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie. Poza tym, w takich okolicznościach, gdy sytuacja ekonomiczna nie wskazuje na brak możliwości zapłaty kary pieniężnej, odstąpienie od jej nałożenia stawiałoby przewoźnika w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów uczestniczących w obrocie towarami objętymi systemem monitorowania przewozu, które rzetelnie wypełniają swoje obowiązki, albo w razie naruszenia przepisów uiszczają nałożone kary pieniężne.

Zdaniem organu nie można również dopatrywać się zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanki interesu publicznego w okoliczności wysokości wymierzonej kary w stosunku do wagi przewinienia. Dotkliwa kara za niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS wskazanemu w protokole z kontroli, w dacie zakończenia przewozu towaru w miejscu dostarczenia towaru w celu usunięcia zamknięć urzędowych, miała na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji.

W skardze do sądu administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając naruszenie:

1. art. 122 w zw. z art. 187 O.p. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącej interesu publicznego, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy;

2. art. 188 O.p. poprzez wydanie postanowienia z [...] r. o odmowie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków w sytuacji, gdy zeznania te miały decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy gdyż pozwalałyby wyjaśnić, czy skarżąca posiadała wiedzę o przeprowadzonej kontroli oraz czy w sprawie wystąpiła przesłanka interesu publicznego;

3. art. 122, 187 § 1, 191 oraz 210 § 4 O.p. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i w efekcie przyjęcie, że skarżąca wiedziała o przeprowadzonej kontroli i nałożeniu zamknięć w sytuacji gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że o okolicznościach tych skarżąca wiedzy mieć nie mogła, co powinno doprowadzić do uznania, że w sprawie zaszła przesłanka interesu publicznego uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary;

4. art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 15 ust. 3 ustawy SENT, polegające na nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł w związku z niewykonaniem obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS, mimo, że brak było podstawy prawnej do nałożenia kary;

5. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT polegające na niezastosowaniu tego przepisów i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego względem skarżącej.

W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że od początku nie zaprzeczała, że doszło do nieprzedstawienia zestawu ciężarowego realizującego transport właściwemu organowi KAS celem usunięcia nałożonych w trakcie kontroli zamknięć urzędowych. Nie można jednak pominąć, że przyczyną tego uchybienia jest wyłącznie nieprawidłowe działanie kierowców. Kierowca uczestniczący w kontroli i obecny podczas nałożenia plomb na ładunek nie poinformował o tym zdarzeniu ani skarżącej, ani swojego zmiennika. W efekcie drugi kierowca nie posiadał wiedzy o konieczności zgłoszenia się do organu KAS celem usunięcia zabezpieczeń i skierował się bezpośrednio do miejsca rozładunku.

Zdaniem skarżącego błędne są wnioski organu, że skarżąca wiedziała o nałożeniu zabezpieczeń.

Po pierwsze z treści protokołu kontroli oraz pokwitowania wynika, że kaucja wpłacona została w gotówce przez kierowcę wykonującego transport. Organy nie ustaliły przy tym, czy kierowca kaucję zapłacił z własnych środków, czy ze środków skarżącej. Wyjaśnienie tej okoliczności jest niezbędne, aby organy mogły twierdzić, że skarżąca wiedziała o kontroli i nałożeniu zamknięć urzędowych.

Po drugie nie można zgodzić się z wnioskami jakie organ wyciągnął z faktu złożenia wniosku o zwrot pobranej kaucji. Skarżąca nie miała wiedzy o złożeniu takiego wniosku. Powstałych wątpliwości nie rozwiązało przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe. Kluczowym bowiem dla przesądzenia, kto jest autorem wniosku o zwrot kaucji, było ustalenie czyj podpis widnieje pod wnioskiem. Nie przesądza o istnieniu wiedzy po stronie skarżącej fakt, że na wniosku o zwrot kaucji została przybita pieczątka skarżącej oraz wskazany został jej numer NIP i REGON. Organ kwestię podpisu pominął wskazując jedynie lakonicznie, że na pieczątce skarżącej znajdują się podpisy, nie precyzując jednak do kogo podpisy te należą.

Za brakiem wiedzy skarżącej przemawia pośrednio także godzina, w której odbyła się kontrola. Kontrola odbyła się o godz. 19:35, tymczasem biuro skarżącej czynne jest w godzinach 8:00-17:00. Skoro więc w godzinach przeprowadzania kontroli w siedzibie skarżącej nie pracowały już osoby uprawnione do złożenia wniosku o zwrot kaucji, to jedynym logicznym wytłumaczeniem zaistniałej sytuacji jest przyjęcie, że wniosek ten został złożony przez kierowcę realizującego transport.

Te okoliczności wskazują zdaniem skarżącego, że organ w sposób dowolny, a nie swobodny ocenił zebrany materiał dowodowy, bowiem gdyby uznał, że skarżąca nie miała wiedzy o przeprowadzonej kontroli musiałby uznać również, że w sprawie zaszła przesłanka interesu publicznego uzasadniająca odstąpienie od nałożenia kary.

W ocenie strony, niezrozumiałe jest wydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu z zeznań kierowców wykonujących transport. Dowody te w praktyce przesądziłyby o tym, czy skarżąca posiadała wiedzę o przeprowadzonej kontroli i nałożeniu zabezpieczeń na ładunek. Postanowienie o odmowie przeprowadzenia dowodu, jest rażącym błędem proceduralnym, uniemożliwiającym skarżącej wykazanie istotnych dla niej faktów i pozbawiającym ją prawa do czynnego udziału w sprawie.

W dalszej kolejności strona wskazała, że organ nieprawidłowo przeanalizował przesłankę interesu publicznego z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Organ pominął motywację, dla której wprowadzona została możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, błędnie ocenił także najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych, pominął okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyny powstałego naruszenia, postawę ukaranego podmiotu w trakcie i po przeprowadzeniu kontroli oraz to, że w większości wypadków kontrole nie wykazywały jakiegokolwiek naruszenia przepisów ustawy SENT przez skarżącą. Porównując ilość transportów wykonywanych przez skarżącą z ilością kar, uznać należy, że spółka wzorowo wykonuje przepisy ustawy SENT, co zgodnie ze stanowiskiem NSA, powinno przemawiać za odstąpieniem od wymierzenia kary administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia administracyjne. Zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy). Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Natomiast na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Następnie stwierdzić należy, że zarządzeniem przewodniczącego Wydziału niniejsza sprawa, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020. 374 ze zm.), została przekazana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.

Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności nałożenia na spółkę kary pieniężnej w kwocie [...] zł, z tytułu niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku przedstawienia środka transportu organowi KAS wskazanemu w protokole z kontroli, w dacie zakończenia przewozu towaru w miejscu dostarczenia towaru w celu usunięcia zamknięć urzędowych.

Słusznie wskazały organy, że w sprawie mają zastosowanie przepisy materialne ustawy SENT w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania kontroli drogowej, tj.: [...] r. (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm.).

Na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy SENT systemem monitorowania drogowego przewozu towarów objęty jest przewóz towarów ujętych w pozycji CN 2207 nieoznaczonych znakami akcyzy - jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tą pozycją przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. W związku z tym poddany kontroli etanol skażony o masie brutto 24.190 kg, klasyfikowany do pozycji CN 2207 podlegał obowiązkowej rejestracji w systemie monitorowania drogowego przewozu towarów.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.

Stosownie do treści art. 2 pkt 8 ustawy SENT przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonująca przewóz towarów.

Stosownie do art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy SENT kontrola przewozu towarów polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio:

1) dokonywania, uzupełniania i aktualizacji zgłoszenia;

2) zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym;

3) posiadania numeru referencyjnego, dokumentu zastępującego zgłoszenie i potwierdzenia przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokumentu, o którym mowa w art. 3 ust. 7.

Kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego oraz dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy SENT jeżeli w trakcie kontroli przewozu towaru stwierdzono, że towar nie odpowiada co do rodzaju, ilości, masy lub objętości towarowi wskazanemu w zgłoszeniu albo przewóz towarów wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, na środek transportu lub towar mogą zostać nałożone zamknięcia urzędowe.

W myśl art. 15 ust. 3 do ust. 10 ustawy SENT w przypadku nałożenia zamknięć urzędowych przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu organowi KAS wskazanemu w protokole kontroli, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub miejscu zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu usunięcia tych zamknięć. Przewoźnik powiadamia telefonicznie organ KAS wskazany w protokole kontroli właściwy do usunięcia zamknięć urzędowych o dostarczeniu towaru do miejsca dostarczenia towaru lub miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju.

W przypadku nałożenia na środek transportu zamknięć urzędowych pobiera się od przewoźnika kaucję w wysokości [...] zł. Kaucję pobiera się w formie gotówkowej, za pokwitowaniem na druku ścisłego zarachowania, lub za pomocą instrumentu płatniczego, jeżeli pobierający kaucję dysponuje odpowiednim urządzeniem do autoryzacji transakcji płatniczych. W przypadku pobrania kaucji za pomocą instrumentu płatniczego przewoźnik ponosi koszty opłat i prowizji związanych z taką formą zapłaty. Kaucja jest przechowywana na nieoprocentowanym wyodrębnionym rachunku bankowym wyznaczonego urzędu skarbowego.

Kaucję pobraną w formie gotówkowej przekazuje się na rachunek bankowy wyznaczonego urzędu skarbowego w terminie 3 dni roboczych od dnia pobrania kaucji. Kaucja pobrana:

1) w formie gotówkowej podlega zwrotowi na rachunek bankowy przewoźnika wskazany przez przewoźnika albo kierującego,

2) za pomocą instrumentu płatniczego podlega zwrotowi na rachunek bankowy właściwy dla instrumentu płatniczego

- w terminie 7 dni od dnia usunięcia zamknięć urzędowych, o którym mowa w ust. 3. Kaucja, o której mowa w ust. 4, nie podlega zwrotowi, w przypadku niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku, o którym mowa w ust. 3, w terminie 30 dni od daty kontroli. Kaucja stanowi dochód budżetu państwa.

Natomiast art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT stanowi, że w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości [...] zł.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że [...] r. został zatrzymany do kontroli pojazd spółki przewożący towar ujęty w zgłoszeniu o numerze referencyjnym SENT [...]. Kierowca uiścił kaucję w formie gotówkowej w wysokości [...] zł, na którą wystawiono pokwitowanie [...] nr [...]. Przekazano mu pobraną próbkę towaru nr 3 wraz z protokołem pobrania oraz protokół kontroli. Protokoły zostały podpisane przez kierowcę. W protokole znajdowała się adnotacja "Zrozumiałem treść". Kierowcy przekazano numer telefonu do Dyżurnego SDK w L. celem uzyskania informacji o najbliższej jednostce KAS, właściwej miejscowo do usunięcia nałożonych zamknięć ze względu na miejsce dostarczenia towaru.

Strona nie kwestionuje stanowiska organu, że kierowca posiadał dokumenty i wszelkie informacje, niezbędne dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 3 ustawy SENT.

Natomiast sporem objęta jest dopuszczalność odstąpienia od nałożenia tej kary przez organ, który po analizie przepisów nie znalazł do tego podstaw.

Spółka wskazuje, że nie wiedziała o nałożonym zamknięciu i nie może ponosić odpowiedzialności za swoich pracowników, zatem zachodzą przesłanki z art. 22 ust. 3 oraz 22 ust. 6 ustawy SENT przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej.

Z takim stanowiskiem spółki nie sposób się zgodzić.

Słusznie wskazały organy, że za zachowanie należytej staranności podczas wykonywania przewozu i za przestrzeganie przepisów ustawy SENT odpowiedzialny jest przewoźnik. Konsekwencją tego jest nałożenie kary na przewoźnika, a nie na kierowcę. Nie mają zatem znaczenia, przy rozważaniu przesłanek przemawiających za odstąpieniem od jej wymierzenia, okoliczności podnoszone przez skarżącą spółkę. W szczególności organ nie był zobowiązany do badania, czy doszło do popełnienia uchybienia przez kierowcę, bez zawinienia spółki. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu, tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno – skarbowego są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Stanowisko takie jest prezentowane w orzecznictwie (vide np.: wyroki WSA: sygn. akt III SA/Bk 591/18 z 11 grudnia 2018 r.; III SA/Gd 52/18 z 25 maja 2018 r. dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy niezasadne są zarzuty skargi podniesione w pkt 1-3, dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i nie miał obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego, celem wyjaśnienia, czy spółka miała wiedzę o obowiązku przedstawienia środka transportu wskazanemu w protokole kontroli właściwemu organowi KAS do usunięcia zamknięć urzędowych. To na spółce jako na profesjonalnym przewoźniku spoczywało takie zorganizowanie pracy, aby nie dochodziło do naruszenia przepisów ustawy SENT. Zatem prawidłowo organ stosownie do treści art. 188 O.p. nie dopuścił dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność przebiegu kontroli, gdyż okoliczność ta została wystarczająco stwierdzona podpisanym przez kierowcę protokołem kontroli. Prawidło też organ nie uwzględnił tego wniosku dowodowego na okoliczność wiedzy spółki o urzędowych zamknięciach, gdyż okoliczność ta nie miała znaczenia dla sprawy.

Sąd podziela także stanowisko organu w zakresie braku przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że stosownie do treści art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3.

W art. 26 ust. 3 ustawy zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:

1) nie stanowi pomocy publicznej albo

2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo

3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.

Zgodnie z dyspozycją art. 26 ust. 4 ustawy SENT Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, mając na uwadze konieczność zapewnienia zgodności z warunkami dopuszczalności udzielania pomocy państwa określonymi przepisami prawa Unii Europejskiej. Do dnia dzisiejszego takie rozporządzenie nie zostało wydane.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzji rozważyły normę z art. 22 ust. 3 ustawy SENT z uwzględnieniem odesłania do art. 26 ust. 3 ustawy. Odnośnie ważnego interesu wskazać należy, że o istnieniu interesu uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny" podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na tenże interes. Zdaniem składu orzekającego tut. Sądu termin "ważny interes" wyczerpuje się zarówno w wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności, ale także powinien uwzględniać normalną, aczkolwiek trudną sytuację ekonomiczną (wysokość uzyskiwanych dochodów, wydatków, ich wzajemne proporcje itp.). Nie każde przy tym trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulg, lecz tylko takie, które w okolicznościach sprawy wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też – w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną.

Natomiast zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, aby istniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary. Skarżąca nie wskazała na trudne warunki finansowe, brak możliwości regulowania zobowiązań, zadłużenie oraz na to, jak wysokość kary wpłynie na funkcjonowanie przedsiębiorstwa; nie złożyła nawet wniosku w tym zakresie. Pamiętać należy, że ukarany jest profesjonalistą w swojej dziedzinie. Gdy nie powołuje się zatem na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawia konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranego beneficjenta pomocy publicznej – brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu.

Mimo to organ poczynił z urzędu ustalenia co do sytuacji finansowej Spółki i w tym zakresie nie stwierdził podstaw do zastosowania tej przesłanki.

Podobne też argumenty powodują bezpodstawność zarzutów o niewłaściwym rozważeniu "interesu publicznego" jako podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Dobrem, które mieści się w pojęciu "interesu publicznego", jest zaufanie obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Innymi słowy, interes publiczny powinien być rozumiany w tym wypadku jako sytuacja, gdy dokonanie zapłaty kary pieniężnej spowodowałoby takie pogorszenie sytuacji ekonomicznej podmiotu (tu: skarżącej spółki), że na skutek zapłaty kary stałby się beneficjentem pomocy publicznej. Efekt przysporzenia do budżetu państwa na skutek uiszczenia kary byłby zatem pozorny. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa i ponosili ich konsekwencje ale nie w taki sposób, że konsekwencje te prowadziłyby do sięgania po pomoc publiczną.

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej wskazać należy, że brak jest w aktach sprawy informacji, z których wynikałoby, że uiszczenie kary pieniężnej byłoby sprzeczne z interesem publicznym w rozumieniu wyżej wskazanym. Jeszcze raz wskazać należy, że trudno wymagać od organu, aby szczegółowo rozważał (także z urzędu i w każdym przypadku niezależnie od materiału dowodowego) występowanie w sprawie interesu publicznego w sytuacji, gdy jedynymi, wyłącznymi okolicznościami wskazywanymi przez skarżącą spółkę jako podstawa do odstąpienia od ukarania jest brak zawinienia spółki.

Zatem wskazywane w skardze uchybienia nie wystąpiły, bowiem z uzasadnień zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że podnoszone przez skarżącą spółkę okoliczności niewiedzy spółki o nałożonych obowiązkach z art. 15 ust.1 -10 ustawy SENT, organ nie zaliczył jako objętych "interesem publicznym" z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy SENT.

W konsekwencji, w świetle opisanej wyżej restrykcyjnej regulacji odpowiedzialności przewoźnika za naruszenia przepisów ustawy SENT bezpodstawne są zarzuty podniesione w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego w postaci art. 22 ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 ustawy SENT poprzez błędną wykładnię tego przepisu. To skarżąca nietrafnie upatruje w treści przepisu podstaw do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na jednostkowość naruszenia wymagań ustawy oraz brak wiedzy o popełnionym błędzie dla budżetu państwa.

Nie doszło w sprawie również do naruszenia przepisów O.p. regulujących naczelne zasady procesowe, gdyż z uwagi na opisaną wyżej restrykcyjną treść regulacji ustawy SENT, nie było potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego w zakresie ustaleń żądanym przez skarżącą.

Reasumując stwierdzić przyjdzie, że organy szeroko rozważyły przesłankę interesu publicznego na str. 11-19 uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wskazały jak ją rozumieją i interpretują. Słusznie stwierdziły, że spółka jako przewoźnik jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia kary nałożonej zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT. Dodać też należy, że prawodawca uwzględniając zasadę proporcjonalności sformułowaną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w ustawie SENT zróżnicował wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia ([...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł – art. 24 ust. 1a, art. 21 i 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 ustawy SENT). Oznacza to, że nieprzedstawienie przez przewoźnika środka transportu organowi KAS, wskazanemu w protokole kontroli, w dacie zakończenia przewozu, w miejscu dostarczenia towaru, w celu usunięcia zamknięć urzędowych jest poważnym naruszeniem przepisów, sankcjonowanych karą [...] zł.

W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji odnoszą się do istotnych w sprawie okoliczności i zawierają wskazanie sposobu rozumowania organu dokonującego oceny tych okoliczności i przeprowadzonej subsumcji.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.