Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 14/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 ust. 3 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Maria Tarnowska Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty G. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] – obie w części dotyczącej zwrotu na rzecz W. od S.L. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w wysokości [...] złotych; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie pierwszym wyroku nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Prezydenta W. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu połowy kosztów postępowania sądowego; 4. w pozostałej części skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz S.L. nieruchomości położonej w W. przy [...], ul. [...] i ul. [...], oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] w obrębie [...] oraz o zwrocie na rzecz W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za zwracaną nieruchomość w wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] wynika, że Starosta G. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. orzekł o zwrocie na rzecz poprzedniego właściciela – S.L. opisanej wyżej nieruchomości uzasadniając rozstrzygnięcie zbędnością przedmiotowej nieruchomości na cel jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prezydent W. podnosząc, że na działce nr [...] zrealizowano cel jej nabycia.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że Starosta G. nie ustalił w sposób niebudzący wątpliwości wystąpienia wszystkich przesłanek skutkujących możliwością zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

Skarga na powyższą decyzję z dnia [...] listopada 2006 r., złożona przez S.L., została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 159/07.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1645/07 uchylił wyrok z dnia 28 czerwca 2007 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r.

Wojewoda [...] rozpatrując ponownie odwołanie Prezydenta W., przy uwzględnieniu zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że z akt sprawy wynika, iż działki będące przedmiotem postępowania, stanowią część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1989 r. Rep. [...], sporządzonym pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w związku z przeznaczeniem jej, zgodnie z decyzjami Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1976 r., nr [...] i nr [...], pod budowę dzielnicy mieszkaniowej "[...] i zespołu ulic.

Wnioskiem z dnia 8 lutego 2005 r. S.L. – poprzedni właściciel nieruchomości zwrócił się o zwrot przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej obecnie działkę ewid. nr [...] w obrębie [...] oraz działki ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...]. Następnie pismem z dnia 8 lutego 2006 r. wnioskodawca zwrócił się o wyłączenie do odrębnego postępowania sprawy zwrotu działek oznaczonych nr [...] i [...].

Wojewoda [...] przytoczył treść art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i podkreślił, że cel, na który nabyto wskazaną wyżej nieruchomość, został określony jako budowa dzielnicy mieszkaniowej "[...]" wraz z zespołem ulic. Z pisma Delegatury Naczelnego Architekta Miasta w [...] z dnia 11 stycznia 2006 r. wynika, że działka nr [...] nie została objęta żadną decyzją o pozwoleniu na budowę. Następnie pismem Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] z dnia 16 maja 2006 r. poinformowano, że działka nr [...] wchodzi w skład terenu objętego decyzją nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na realizacji gminnego terenu sportowo - rekreacyjnego w tym m.in. boiska do siatkówki, placu zabaw dla dzieci. Zgodnie z protokołem z oględzin przedmiotowego gruntu, przeprowadzonych w dniu 9 grudnia 2005 r., działka nr [...] stanowi teren nierówny, niezagospodarowany, porośnięty trawą i krzewami, działka nr [...] jest niezagospodarowana, porośnięta trawą i wraz z sąsiednimi działkami została ogrodzona siatką, przy czym ogrodzenie ma charakter nietrwały.

Organ odwoławczy podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika więc, iż na przedmiotowych działkach nie tylko w terminie 10 lat, ale w ogóle niezrealizowano celu ich nabycia na rzecz Skarbu Państwa.

Tym samym Wojewoda [...] uznał, że decyzja Starosty G. jest prawidłowa. Fakt niezrealizowania celu nabycia skutkuje koniecznością zwrotu nieruchomości.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W. podnosząc, że po takim upływie czasu od wydania decyzji o zwrocie nieruchomości, jaki ma miejsce w niniejszej sprawie (około 3 lat), organ winien dokonać kolejnej waloryzacji kwoty należnego odszkodowania na rzecz W.. Brak doliczenia kwoty waloryzacji od dnia wydania decyzji Starosty G., tj. od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia wydania decyzji Wojewody [...], tj. do dnia [...] kwietnia 2009 r., stanowi naruszenie art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ kwota wyliczona do zwrotu jest już nieaktualna. Z powołanego przepisu wynika, że do wyliczenia odszkodowania adekwatna jest wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] uchylił na mocy art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty G. z dnia [...] czerwca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W piśmie procesowym z dnia 18 marca 2010 r. uczestnik postępowania – S.L. wniósł zaś o oddalenie skargi Prezydenta W., podnosząc, że operat szacunkowy sporządzony w kwietniu 2006 r. był aktualny w chwili orzekania przez organy obu instancji, tj. w dniu [...] czerwca 2006 r. i w dniu [...] listopada 2006 r. S.L. podkreślił, że dniem zwrotu w oparciu o treść art. 140 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest data wydania decyzji zwrotowej, tj. dzień [...] czerwca 2006 r., w której organ ma również obowiązek wskazać wysokość zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za zwracaną nieruchomość. Zdaniem uczestnika postępowania dla określenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania, wyliczonego w oparciu o operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego, nie ma żadnego znaczenia czy postępowanie sądowoadministracyjne trwało dwa czy pięć lat, ponieważ w chwili orzekania o zwrocie nieruchomości zostało ono określone na podstawie aktualnej wyceny i brak jest jakichkolwiek podstaw do weryfikowania kwoty zwaloryzowanego odszkodowania. Jednym warunkiem jest, w przypadku wniesienia odwołania od decyzji zwrotowej, aby organ odwoławczy wydał decyzję przed upływem 12 miesięcy, co w przedmiotowej sprawie bez wątpienia miało miejsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Na wstępie podkreślić należy, że zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek Wojewody [...] o umorzenie postępowania jest bezzasadny, bowiem prawomocnym wyrokiem z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1323/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wydaną w trybie autokontroli decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], co oznacza, że będąca przedmiotem skargi Prezydenta W. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2006 r. pozostają w obiegu prawnym.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty G. orzekającą o zwrocie na rzecz S.L. nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] w obrębie [...] z jednoczesnym obowiązkiem zwrotu na rzecz W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania w wysokości [...] zł.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty G. z dnia [...] czerwca 2006 r., w części w jakiej decyzje te orzekają o zwrocie na rzecz W. od S.L. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Zaznaczyć trzeba, że ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, iż wysokość zwaloryzowanej kwoty odszkodowania należnej m. W. za zwracaną nieruchomość określona została na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T.K. w kwietniu 2006 r.

Wskazać zatem należy, że w myśl art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie tego okresu, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził (art. 156 ust. 4).

Zgodnie natomiast z § 58 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który sporządził operat, następuje poprzez dołączenie do operatu szacunkowego klauzuli, w której rzeczoznawca oświadcza o aktualności operatu. Rzeczoznawca majątkowy podpisuje klauzulę w sposób, o którym mowa w § 57 ust. 1 rozporządzenia, tj. podpisuje ją zamieszczając datę i pieczęć rzeczoznawcy majątkowego.

Zdaniem Sądu z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T.K. w kwietniu 2006 r., nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia w kwestii wysokości zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz m. W.. Oczywiste bowiem jest, że od daty jego sporządzenia upłynęło 12 miesięcy i nie zawiera on klauzuli o jego aktualności. Operat ten stracił zatem swoją ważność. Przy czym, odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez S.L. w piśmie procesowym z dnia 18 marca 2010 r., zaznaczyć należy, że faktem jest, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została jeszcze w okresie 12 miesięcy od daty sporządzenia przedmiotowego operatu. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym, w związku z przeprowadzonym postępowaniem sądowym, nastąpiło jednakże po upływie wskazanego terminu, tj. w dniu [...] kwietnia 2009 r.

W ocenie Sądu wskazany termin 12 miesięcy dotyczy również organu odwoławczego, który jest organem merytorycznym i jego zadanie nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Organ ten powtórnie rozpoznaje całość sprawy i zobowiązany jest uwzględniać zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie pomiędzy wydaniem orzeczenia przez organ pierwszej instancji, a orzeczeniem organu drugiej instancji. Organ odwoławczy musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania. Oznacza to, że aktualność operatu szacunkowego należy oceniać na datę wydania decyzji organu drugiej instancji, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce [...] kwietnia 2009 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] we wskazanej wyżej części, wydana została z naruszeniem art. 156 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że operat szacunkowy sporządzony w kwietniu 2006 r. stracił swoją ważność i nie mógł stanowić podstawy orzeczenia o wysokości zwaloryzowanej kwoty odszkodowania należnej m. W. w związku ze zwrotem nieruchomości. Zdaniem Sądu w celu określenia wysokości zwaloryzowanej kwoty odszkodowania podlegającej zwrotowi konieczne jest opracowanie nowego operatu szacunkowego, co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji we wskazanej wyżej części.

Jednocześnie wskazać trzeba, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające zwrot na rzecz S.L. nieruchomości położonej w W., oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] w obrębie [...], na podstawie art. 136 ust. 3 tej ustawy.

Zauważyć należy, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

W myśl zaś art. 137 ust. 1 powołanej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że na będącej przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości, oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...], wchodzącej w skład nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m², nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1989 r. Rep. [...], z przeznaczeniem jej zgodnie z decyzjami Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1976 r., nr [...] i nr [...], pod budowę dzielnicy mieszkaniowej "[...]" i zespołu ulic, nie został zrealizowany cel jej nabycia. Tym samym – zdaniem Sądu – decyzje organów obu instancji we wskazanej części nie naruszają prawa. Przy czym podkreślić trzeba, że okoliczność ta nie jest w żaden sposób przez strony kwestionowana.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił we wskazanej wyżej części decyzje organów obu instancji. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oddalił skargę w pozostałej części.