Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 10/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku: SPP - Zwolniono od kosztów sądowych.
SPP - Zwolniono od kosztów sądowych.
Powołane przepisy: article: art.246§1 pkt 2,art.258§2 pkt 7
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków L.K. i W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi L.K. i W.K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011-2012 p o s t a n a w i a: 1. Zwolnić skarżących od kosztów sądowych. 2. Oddalić wniosek w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżący – L. i W.K. złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2011-2012.

Jednocześnie zgodnie wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.

Z ich oświadczeń wynika, że są małżeństwem, mieszkają razem i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Oboje są osobami niepełnosprawnymi. Posiadają dom mieszkalny o powierzchni 98m². Utrzymują się z wynagrodzenia za pracę uzyskiwanego przez skarżącą wynoszącego 4.289,76 zł, renty otrzymywanej przez skarżącego w wysokości 717,75 zł oraz zasiłków pielęgnacyjnych w łącznej kwocie 431,64 zł. Obok normalnych kosztów utrzymania ponoszą znaczne wydatki związane z rehabilitacją i leczeniem oraz dojazdem skarżącej do pracy. Oświadczyli nadto, że zobowiązania, jak i wydatki z dokumentami zostały przedstawione do WSA w grudniu 2019.

Zwrócić uwagę należy, że skarżący nie wypełnili trzeciej strony formularza PPF (rubryki od 7.2 do 9. w części Oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach) jednakże zauważyć trzeba, że sytuacja wnioskodawców, w tym stan posiadania, są znane z urzędu, gdyż wielokrotne składali oni wnioski o przyznanie prawa pomocy w swoich licznych sprawach toczących się przed tutejszym Sądem (m.in. sygn. akt I SPP/Go 136/19, I SPP/Go 78/19, I SPP/Go 40/19, I SA/Go 349/19, I SA/Go 341/19, I SA/Go 104/19, I SA/Go 478/18, I SA/Go 350/18, I SA/Go 208/18 i 207/18, I SA/Go 175/18 i 174/18). W ww. sprawach oświadczyli, że są właścicielami domu i samochodu osobowego marki [...] rok prod. 2016. Nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych. Ponadto, wobec skarżącej orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności, a skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazali m.in. spłatę kredytów: hipotecznego w kwocie 75 USD, mieszkaniowego 290 zł, konsumenckich 1000 zł, opłaty za prąd 400 zł, wodę 300 zł, telefon i internet 100 zł, a także zakup paliwa np. w październiku 1250-1300 zł, a we wrześniu ok. 800 zł, wyjaśniają jednocześnie, że tak znaczny wydatek związany jest z dojazdami do pracy skarżącej oddalonej ok. 35 km i 115 km od miejsca jej zamieszkania. Skarżący przedłożyli przy tym liczne dokumenty związane z leczeniem skarżącego, a także harmonogramy spłat kredytów zaciągniętych w [...].

W świetle oświadczeń skarżących oraz dokumentów nadesłanych w ww. sprawach stwierdzić należy, że ich sytuacja nie uległa znacznej zmianie.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy).

Z kolei art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a określa przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zawarty w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji prawa do sądu. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy więc do sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Podnieść też należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z tego też względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Pomoc finansowa ze strony państwa przysługiwać będzie jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego.

Wobec powyższego, w ocenie referendarza, zasadne jest zwolnienie skarżących od ponoszenia kosztów sądowych. Z przedstawionych przez nich oświadczeń i dokumentów oraz akt innych postępowań wynika, że nie mają oszczędności, a ich stałe, podstawowe wydatki pochłaniają całość dochodów. W tej sytuacji poniesienie kosztów sądowych mogłoby narazić skarżących na uszczerbek utrzymania koniecznego.

Opisana sytuacja materialna skarżących nie daje jednak podstaw do przyznania im na obecnym etapie postępowania doradcy podatkowego. Wyjaśnić bowiem należy, że na tym etapie postępowania przed sądem administracyjnym skarżący nie muszą być obowiązkowo reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika. Analiza akt sprawy wskazuje zaś, że skarżący potrafią samodzielnie podejmować czynności w postępowaniu, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi oraz pism w postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. Nadto, o ile ponoszenie kosztów sądowych jest obowiązkiem strony, o tyle korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika nie ma charakteru obligatoryjnego. Co więcej, sama konstrukcja postępowania sądowoadministracyjnego i wyznaczona w niej rola sądu, stanowią należytą gwarancję ochrony uprawnień strony. Zgodnie z art. 6 P.p.s.a sąd administracyjny jest obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Należy również mieć na względzie, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna obejmuje całokształt działań organów administracji, wskutek których mogło dojść do naruszenia prawa, niezależnie od zgłaszanych w tym względzie przez strony zarzutów (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 142/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.