Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2474/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 77, 97 § 1 pkt 4, 101 § 3, 107, 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 124b
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania właściciela do udostępnienia nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B. P. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] maja 2014 r. nr [...] zobowiązującą do udostępnienia na okres 3 miesięcy nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] obręb [...] w P. ul. [....] będącej własnością B. P. na rzecz [...] SA z siedzibą w G., zgodnie z decyzją [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2013 r. nr [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] nakazał E. wykonanie robót remontowych w odcinku linii [...] przechodzącym m.in. przez działkę [...] oraz innych prac przy napowietrznych liniach energetycznych celem doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem w terminie trzech miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna.

W dniu 19 listopada 2012 r. do Starostwa Powiatowego w P. wpłynął wniosek E. Spółka akcyjna z siedzibą w G. (dalej powołana jako E.) o wydanie decyzji o zobowiązaniu B. P. – właściciela nieruchomości położonej w P., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] do udostępnienia nieruchomości w celu wykonywania prac eksploatacyjnych w odcinku linii [...].

Z uwagi na okoliczność uzyskania od Powiatowego Inspektora Nadzoru Powiatowego w P. informacji o uchyleniu ww. decyzji Starosta P. postanowieniem z dnia[...] stycznia 2013 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne do czasu rozstrzygnięcia ostateczną decyzją przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania w sprawie nakazu wykonania robót remontowych m.in. na działce [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił kolejną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i jednocześnie na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał E. wykonanie robót i innych prac przy napowietrznych liniach energetycznych [...] relacji P. "J." i P. "W.", tj. zabezpieczenia antykorozyjnego, uzupełnienia ubytków betonu na konstrukcjach wsporczych, przeprowadzenia konserwacji zacisków uziemień słupów, uzupełnienia brakujących tabliczek ostrzegawczych i identyfikacyjnych oraz dokonania pilnej wycinki gałęzi i krzewów.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1110/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. P. na ww. decyzję z uwagi na jej wniesienie po upływie ustawowego terminu. Skutkiem powyższego ww. decyzja stała się ostateczna.

Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2013 r. Starosta P. podjął zawieszone postępowanie dotyczące zobowiązania B. P. do udostępnienia nieruchomości. Organ wskazał, że w ewidencji gruntów jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wskazana jest B. P. zgodnie z księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W. VIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w P. Starosta zaznaczył, że zawiadomieniem z dnia 5 grudnia 2013 r., poinformował strony o zebranym materiale w sprawie oraz możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego.

W dniu 13 grudnia 2013 r. do Starosty P. wpłynął wniosek B. P. o zawieszenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazała ona na zagadnienie wstępne jakim jest wniesienie do Sądu Rejonowego w W. pozwu o wydanie nieruchomości sygn. akt V C 305/13 oraz prowadzenie postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 2536/13 ze skargi na decyzję z dnia [...] marca 2013 r. nr [...].

Po analizie uzyskanych z ww. sądów informacji organ uznał, iż sprawa o wydanie nieruchomości nie ma wpływu na toczące się postępowanie w sprawie zobowiązania do udostępnienia. Natomiast sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 2536/13 ze skargi na decyzję z dnia [...] marca 2013 r. już wcześniej została rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2013 r. sygn. akt VII SA/1110/13 o odrzuceniu skargi. Mając na uwadze powyższe Starosta postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. odmówił zawieszenia postępowania.

Analizując wszystkie zebrane dokumenty w sprawie Starosta uznał, że ze względów bezpieczeństwa wniosek E. znajduje uzasadnienie w treści art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 518) - dalej powołana jako u.g.n. Jednocześnie, Starosta wyjaśnił, że na podstawie art. 124b ust. 4 u.g.n. za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w powołanym przepisie przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin określony w decyzji, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Mając na uwadze powyższe Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] zobowiązał B. P. do udostępnienia E. nieruchomości położonej w P. obręb [...], oznaczonej w ewidencji jako działka numer [...] o powierzchni [...] ha tej nieruchomości S.A. w celu wykonania czynności związanych z utrzymaniem urządzeń energii elektrycznej - zgodnie z decyzją [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2013 r.

Od powyższej decyzji B. P. wniosła odwołanie zarzucając jej, między innymi, naruszenie art. 7 i 77 k.p.a., art. 107 k.p.a. oraz art. 124b u.g.n.

Rozpatrując odwołanie Wojewoda [...] podniósł, że nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 k.p.a oraz art. 107 k.p.a. W ocenie Wojewody, Starosta zebrał odpowiedni materiał dowodowy i wyczerpująco uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

Wojewoda wskazał ponadto, że w dacie wydania decyzji przez Starostę w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja z [...] marca 2013 r., którą nakazano E. wykonanie robót remontowych i innych prac eksploatacyjnych na działce nr [...], a Starosta P. umożliwił jedynie realizację nakazanego E. wykonania szeregu czynności opisanych w ww. decyzji. W przedmiotowym postępowaniu ani Starosta ani organ II instancji nie mają kompetencji do badania czy E. jest właścicielem sieci energetycznych. Dlatego zarzut, że ww. operator nie ma przymiotu strony, w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego nie znajduje uzasadnienia. E. ma przymiot strony postępowania, gdyż nie tylko ma interes faktyczny, ale ma także interes prawny wynikający z treści ostatecznej decyzji z [...] marca 2013.. W ocenie Wojewody, na etapie postępowania o udostępnienie nieruchomości nie jest możliwe badanie prawidłowości decyzji wydanej przez organy nadzoru budowlanego.

Odnosząc się zaś do zawartego w odwołaniu zażalenia na postanowienie Starosty w sprawie odmowy zawieszenia postępowania, Wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. na to postanowienie nie służy stronie zażalenie, o czym została poinformowana w treści przedmiotowego postanowienia, W takim przypadku zasadność odmowy zawieszenia postępowania podlega kontroli w ramach odwołania od decyzji.

Analizując stan faktyczny i prawny przedmiotowego postępowania Wojewoda [...] uznał, że w dacie wydania ww. postanowienia tj. w dniu [...] 05.2014 r. w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja [....] Inspektora Nadzoru Budowlanego z [..] marca 2013 r., a zawieszenie postępowania spowodowałoby opóźnienie w realizacji prac nakazanych ww. decyzją. Organ wskazał ponadto, iż w zaistniałych okolicznościach sprawa o sygn. akt V C305/13 prowadzona przed Sądem Rejonowym w W. o wydanie nieruchomości jest bez wpływu na przedmiotowe postępowanie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewoda [....] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [....] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] maja 2014 r. Nr [...].

Na ww. decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. P. domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Starosty P.

W ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie nie występuje sytuacja, która uzasadniałaby zastosowanie trybu, o którym mowa w art. 124 b u.g.n. W jej ocenie, wydając decyzję dla podmiotu nie będącego właścicielem linii energetycznych i słupów przed rozstrzygnięciem przez sąd powszechny sprawy o eksmisję i usunięcie naniesień z nieruchomości Starosta omija prawo. W jej ocenie, decyzja nakazująca zajęcie całej działki wraz z budynkami, w terminie 3 miesięcy, narusza art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., a także art. 47 § 3, art. 48, art. 49 § 2 k.c. oraz art. 64 Konstytucji RP.

Skarżąca podniosła również, że posługiwanie się przez E. [...] rzekomą inwentaryzacją geodezyjną (dowód zał. nr. 1 - oryginał w aktach sprawy V C305/13 Sądu Rejonowego w P.) jest przestępstwem.

Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest stanowiska organu co do spełnienia wszystkich przesłanek z art. 124b u.g.n. Z akt sprawy nie wynika, że Starosta dokonał oględzin terenu na gruncie oraz przeprowadził pomiary potwierdzające słuszność stanowiska co do obszaru oraz okresu mającego podlegać zajęciu. Organ powinien wykazać za pomocą oględzin w miejscu oraz aktualnych map geodezyjnych, że na nieruchomości skarżącej znajdują się urządzenia, które nie stanowią części składowej nieruchomości gruntowej oraz okoliczność, czy właścicielem tych urządzeń jest wnioskodawca. Tymczasem organ przed wydaniem decyzji nie ustalił, czy wniosek pochodzi od podmiotu uprawnionego.

W ocenie skarżącej, brak jest dowodów na to, że wnioskodawca jest właścicielem urządzeń przesyłowych a jest to warunkiem koniecznym zastosowania art. 124b u.g.n. Przedmiotowe postępowanie nie może kolidować z procesem cywilnym, a taka sytuacja ma miejsce wskutek odmowy zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Powszechny o eksmisji i nakazie rozbiórki lub stwierdzenia własności przedmiotowych linii energetycznych na rzecz E.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że zaskarżoną decyzją umożliwiono jedynie realizację - nakazanego E. przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego - wykonania szeregu czynności opisanych w decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. Zaznaczył, że w postępowaniu na podstawie art. 124b u.g.n. Starosta ani organ II instancji nie ma kompetencji do badania czy E. jest właścicielem sieci energetycznych i czy jest prawidłowym adresatem decyzji [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651) – dalej "u.g.n."

Zgodnie z tym przepisem, starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody.

Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności (art. 124b ust. 1). Decyzję o zobowiązaniu wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii (art. 124b ust. 2). Obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio (art. 124b ust. 3).

W rozpoznawanej sprawie Starosta P., w oparciu o ww. przepis, zobowiązał skarżącą do udostępnienia stanowiącej jej własność nieruchomości, tj. działki oznaczonej ewidencyjnie numerem [...] położonej w P., obręb [...], spółce E. SA w celu wykonania czynności związanych z utrzymaniem urządzeń energii elektrycznej - zgodnie z decyzją [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. Zgodnie z sentencją decyzji Starosty obowiązek udostępnienia dotyczy okresu 3 miesięcy od dnia gdy decyzja stanie się ostateczna i obejmuje w szczególności prawo wstępu na część ww. nieruchomości, zgodnie z trasą oznaczoną na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część ww. decyzji.

Jak wynika z treści powołanego wyżej art. 124b ust. 1 u.g.n., możliwość zastosowania tego przepisu uwarunkowana jest spełnieniem kumulatywnie dwóch przesłanek: 1) wystąpienia konieczności wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii wymienionych w przepisie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń ( w tym energetycznych), 2) niewyrażenia przez właściciela nieruchomości zgody na jej udostępnienie.

W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że w przedmiotowej sprawie powyższe przesłanki zostały spełnione.

W szczególności z akt sprawy wynika, iż skarżąca jako właścicielka nieruchomości nie wyraziła zgody na jej udostępnienie (vide: pismo skarżącej z dnia 24 października 2012 r. skierowane do operatora energetycznego). Stąd też rozstrzygnięcie sporu wymagało wydania decyzji w trybie art. 124b u.g.n. Zatem, obowiązkiem organu było zbadanie zasadności żądania E. co do celu i zakresu udostępnienia nieruchomości. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ sprostał temu obowiązkowi w przedmiotowym postępowaniu.

Wskazać trzeba, iż we wniosku z dnia 13 listopada 2012 r. złożonym do organu w trybie art. 124b u.g.n. E. powołał się na nakaz wykonania szeregu prac eksploatacyjnych na działce o numerze ewidencyjnym [...], który to obowiązek został nałożony na ten podmiot decyzją organu nadzoru budowalnego (Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego). Wnioskodawca wskazał, iż na wejście na teren nieruchomości nie uzyskał zgody właściciela, a nakazane prace nie zostały wykonane.

Z akt sprawy wynika, iż w obrocie pozostaje ostateczna decyzja [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. nakazująca E. wykonanie robót i innych prac przy napowietrznych liniach energetycznych w granicach działki oznaczonej ewidencyjnie numerem [...] zgodnie z wnioskami zawartymi w ocenie technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę mgr inż. M. P. W pkt 1-5 ww. decyzji wskazano na czym ma polegać szczegółowy zakres nakazanych prac oraz określono trzymiesięczny termin ich wykonanie do dnia doręczenia ww. decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, nie można czynić organowi zarzutu, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zbadał zasadności żądania E. co do celu udostępnienia przedmiotowej nieruchomości i zakresu obowiązku udostępnienia. Cel udostępnienia i jego zakres wynika bowiem wprost z ww. ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2013 r., którą organ przywołał w sentencji zaskarżonej decyzji. Jak już wskazano wyżej, w treści ww. decyzji z dnia [...] marca 2013 r. precyzyjnie określono w jakim celu niezbędne jest zobowiązanie właściciela nieruchomości do jej udostępnienia i jaki ma być szczegółowy zakres czynności jakie obowiązany jest wykonać E. na przedmiotowej działce oraz termin ich wykonania.

Wbrew zarzutom skargi Starosta wyjaśnił również w przedmiotowym postępowaniu kwestię obszaru i terminu wykonania obowiązku udostępnienia nieruchomości. W zaskarżonej decyzji wskazano, iż obowiązek udostępnienia obejmuje prawo wstępu na część przedmiotowej nieruchomości - zgodnie z trasą oznaczoną na załączniku graficznym stanowiącym integralną część tej decyzji. W ww. decyzji wskazano ponadto, iż obowiązek udostępnienia dotyczy okresu trzech miesięcy od dnia gdy decyzja stanie się ostateczna.

Podsumowując, w przedmiotowym postępowaniu zostały spełnione przesłanki warunkujące możliwość zastosowania przez organ art. 129b ust. 1 u.g.n. Ponadto, wbrew zarzutom skarżącej, uznać trzeba, iż rozpoznając sprawę organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie dowodowe i dokonały właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa.

Przy tym Sąd nie podzielił zarzutu skarżącej, że wniosek E. pochodzi od podmiotu nieuprawnionego. W ocenie Sądu, prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż zaskarżoną decyzją umożliwiono E. realizację nakazanego temu podmiotowi obowiązku wykonania szeregu czynności dotyczących urządzeń energetycznych położonych na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]. Powołany obowiązek został nakazany E. decyzją [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r., która stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Oznacza to, iż w przedmiotowym postępowaniu organy nie są uprawnione do badania czy E. może czy też nie może być adresatem ww. decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Zarzuty dotyczące uprawnienia E. mogły być bowiem podnoszone wyłącznie w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Z podanych względów, niezasadne okazały się podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 47 § 3, art. 48, art. 49 § 2 k.c. oraz art. 64 Konstytucji RP.

Nie mógł ponadto odnieść skutku zarzut skarżącej o konieczności zawieszenia postępowania w sprawie zobowiązania do udostępnienia nieruchomości z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym w W. V Zamiejscowy Wydział Cywilny w P. postępowanie z powództwa skarżącej przeciwko E. w sprawie wydania nieruchomości, a także zasądzenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości i zwrotu uzyskanych pożytków. Wyjaśnić trzeba, iż pod pojęciem "zagadnienia wstępnego", określonym w art. 97 §1 pkt 4 kpa rozumie się sytuację, w której wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. W ocenie Sądu, prawidłowo organ uznał, iż wskazana zależność w przedmiotowej sprawie nie występuje.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.