Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2907/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 61a
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 803/14 w sprawie ze skargi W. B., T. B., K. S., E. K., M. R. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia podziału działki 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza solidarnie od W. B., T. B., K. S., E. K., M. R. i J. J.na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 28 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 803/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi W. B., T. B., K. S., E. K., M. R. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] lipca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości: 1. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z [...] maja 2014 r.; 2. zasądził koszty postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z [...] maja 2014 r. odmówiło – na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. – na wniosek W. B., T. B., K. S., E. K., M. R. i J. J. – wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 2005 r., w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w L. przy ul. D. , obręb D. Kwestionowaną decyzją z [...] lutego 2005 r. Prezydent Miasta L. po rozpatrzeniu wniosku Akademii Rolniczej w L. zatwierdził podział nieruchomości położonej w L. przy ulicy D. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha na trzy działki o nr [...] (pow. [...] ha), nr [...] (pow. [...]ha) i nr [...] (pow. [...]ha). Działka nr [...] została wywłaszczona decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] maja 1975 r. Właścicielami tej działki byli Z. B. i J. B., a wnioskodawcy są ich spadkobiercami.

Działka nr [...] jak wskazano, została podzielona kwestionowaną decyzją z [...] lutego 2005 r., w wyniku czego powstała m.in. działka nr [...]. Z kolei ta działka uległa podziałowi m.in. na działkę nr [...] o pow. [...] ha (decyzją z [...] lipca 2005 r.), a ta uległa podziałowi, w wyniku którego powstała działka nr [...] (decyzja z [...] sierpnia 2007 r.), ujawniona aktualnie w księdze wieczystej. Z wykazu zmian gruntowych zaewidencjonowanych w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (MODGiK) w L. z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...] sporządzonego w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim o uzgodnienie treści księgi wieczystej (sygn. akt [...]), zakończonym ugodą sądową z [...] października 1995 r. wynika, że działka nr [...] o pow. [...] m2 weszła w skład działki nr [...] (k. 23 akt admin.), a z mapy opracowanej na potrzeby zwrotu nieruchomości również zaewidencjonowanej w MODGiK w L. pod nr [...] (wskazanej w decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia [...] grudnia 2013 r., k. 26 akt admin.) wynika, że działka nr [...]w związku z wieloma podziałami działki nr [...] wchodzi obecnie w skład działki nr [...].

Uzasadniając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej z [...] lutego 2005 r., w wyniku której powstała działka nr [...] (w skład której – jak wskazano – weszła następnie działka nr [...]) wnioskodawcy podnosili, że została ona wydana w oparciu o decyzję wywłaszczeniową oraz decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji, Rolnictwa i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] czerwca 1989 r. o przekazaniu w odpłatny zarząd Akademii Rolniczej w L. gruntu o pow. [...] m2, położonego w L. przy ul. F. (k.29 akt admin.), które następnie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego odpowiednio: decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] lipca 2011 r. i decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] grudnia 2013 r. (w zakresie działki nr [...]). W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej skarżący chcą obecnie wystąpić o wydanie działki nr [...], dlatego domagają się stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Ich zdaniem, skoro decyzja wywłaszczeniowa, jak i decyzja o przekazaniu w trwały zarząd Akademii Rolniczej w Lublinie nieruchomości obejmującej m.in. działkę nr [...] zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, to również wydana w związku z nimi decyzja podziałowa, jako decyzja zależna, powinna zostać wyeliminowana z obrotu, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji zawsze wywołuje skutki wstecz (ex tunc).

Odmawiając wszczęcia postępowania (postanowieniem z [...] maja 2014 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (SKO) stwierdziło, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym wobec decyzji podziałowej z [...] lutego 2005 r. Zdaniem SKO, skoro stronami postępowania o podział nieruchomości są jej właściciel, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, jako podmioty uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o podział, zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), to również tylko te osoby posiadają przymiot strony w postępowaniach nadzwyczajnych dotyczących decyzji podziałowej.

SKO wyjaśniło, że stroną postępowania, w którym wydano kwestionowaną decyzję z [...] lutego 2005 r. była wyłącznie Akademia Rolnicza w L., jako wieczysty użytkownik działki nr [...], a w wyniku podziału to ona stała się właścicielem wydzielonych działek, w tym działki nr [...], co potwierdza również wpis w księdze wieczystej nr [...]. Wnioskodawcy nie posiadali i nie posiadają natomiast żadnych praw do tej nieruchomości.

Od postanowienia z [...] maja 2014 r. wnioskodawcy złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając swój interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej podnieśli, że skoro stwierdzono nieważność decyzji wywłaszczeniowej, która wywołała skutki wstecz, to oni jako następcy prawni poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości byli uprawnieni do żądania jej podziału, a obecnie są uprawnieni do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o podziale. Wskazali, że stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej jest konieczne w celu odzyskania przez nich faktycznego władztwa nad tą nieruchomością. Decyzja podziałowa stanowiła bowiem podstawę do wpisania w księdze wieczystej jako właściciela Uniwersytetu Przyrodniczego w L. (dawniej Akademii Rolniczej), pomimo iż na skutek stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej właścicielami są wnioskodawcy. Z powodu stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Akademia Rolnicza w L. nigdy nie posiadała przymiotu strony postępowania podziałowego, a zatem decyzja ta uwzględniająca jej wniosek została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wskazali ponadto, że Akademia Rolnicza nie była uprawniona do żądania podziału nieruchomości również z powodu stwierdzenia przez Wojewodę Lubelskiego w dniu [...] grudnia 2013 r. nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji, Rolnictwa i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z [...] czerwca 1989 r. o przekazaniu w odpłatny zarząd Akademii Rolniczej w L. gruntu o pow. [...] m2, położonego w L. przy ul. F.

Podnieśli, że wprawdzie zgodnie z art. 182 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym prawo użytkowania wieczystego nabyła ona z mocy prawa, ale było to konsekwencją decyzji o oddaniu jej nieruchomości w trwały zarząd. Skoro więc stwierdzono nieważność tej decyzji (w zakresie dotyczącym działki nr [...]) ze skutkiem wstecz, to nigdy nie powstało prawo użytkowania wieczystego tej działki na rzecz Akademii Rolniczej. Poza tym w świetle powołanego przepisu prawo użytkowania wieczystego uczelnia mogła nabyć wyłącznie od Skarbu Państwa, jednak skoro wskutek stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, prawo własności do przedmiotowej nieruchomości zostało przywrócone z datą wsteczną wnioskodawcom, to Skarbowi Państwa nigdy ono nie przysługiwało, a zatem niemożliwe było powstanie prawa użytkowania wieczystego dla Akademii Rolniczej w L.

Wnioskodawcy zarzucili również, że decyzja z [...] lutego 2005 r. została wydana bez podstawy prawnej, tj. bez wskazania art. 97 u.g.n.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wskazaną na wstępie decyzją z [...] lipca 2014 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. SKO ponownie stwierdziło, że skarżący nie byli stronami decyzji podziałowej i nie nabyli statusu stron postępowania po dokonaniu podziału, co wynika zarówno z księgi wieczystej, jak i z ewidencji gruntów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie W.B., T. B., K. S., E. K., M. R. i J. J., wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia, ponownie podnosząc takie same zarzuty, jak w postępowaniu przed organem. Podkreślili, że dokonany kwestionowaną decyzją z [...] lutego 2005 r. podział odniósł bezpośredni skutek na wykonywanie przez nich przysługującego im do działki nr [...] prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie.

Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 28 maja 2015 r., II SA/Lu 803/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że organ co najmniej przedwcześnie przyjął, że skarżący nie posiadają interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 2005 r., w części dotyczącej działki nr [...]o pow. [...] m2, położonej w L. przy ul. D., obręb D.(decyzji podziałowej).

Wprawdzie krąg stron w postępowaniach nadzwyczajnych pokrywa się na ogół z kręgiem stron postępowania zwykłego, jednak nie jest to regułą i możliwa jest zmiana tych podmiotów na skutek zmiany sytuacji prawnej. W każdym razie stroną postępowania nadzwyczajnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji lub wynik postępowania wznowionego (zob. wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r., II SA 2164/92).

Tak więc stroną postępowania w przedmiocie podziału nieruchomości, dokonywanego w trybie art. 93 u.g.n. jest zasadniczo wnioskodawca, tj. – osoba, która ma w tym interes prawny, co wynika wprost z art. 97 ust. 1 u.g.n. (jakkolwiek przyjmuje się, że stronami tego postępowania mogą być również inne osoby, por. wyrok WSA w Krakowie z 23 października 2013 r., II SA/Kr 832/13).

Orzecznictwo sądowoadministracyjne i doktryna obszernie omawia pojęcie interesu prawnego, odróżniając interes prawny od interesu faktycznego. Przez interes prawny rozumie się więc interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo, przy czym źródłem tego interesu mogą być nie tylko przepisy procesowe, ale również przepisy prawa materialnego (por. wyroki NSA z 26 listopada 1998 r., II SA 1390/98 oraz z 5 października 1998 r., II SA 1104/98). Interes prawny może w szczególności wynikać z przysługującego podmiotowi prawa własności, bądź prawa użytkowania wieczystego, którego treść jest zbliżona do prawa własności, podlegających ochronie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Interes ten musi być jednak konkretny i indywidualny, a więc uzależniony okolicznościami konkretnego podmiotu i konkretnej sprawy. Legitymacja procesowa wynikająca z naruszenia interesu prawnego wywodzącego się z prawa własności przysługuje zatem właścicielowi w każdym przypadku, gdy celem postępowania jest wydanie orzeczenia mającego bezpośredni wpływ na sposób wykonywania (w tym możliwość ograniczenie) prawa własności. Bezspornie do takich postępowań należy postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o podziale nieruchomości, skoro wskazuje ona na możliwość zagospodarowania nieruchomości, a więc wpływa bezpośrednio na sposób wykonywania przysługującego do niej prawa własności (zob. wyrok WSA w Warszawie z 22 lipca 2010 r., I SA/Wa 459/10; wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2010 r., I SA/Wa 605/10).

O ile więc prawidłowo przyjęło SKO, że stroną postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji był wnioskodawca, tj. Akademia Rolnicza w L., bo to jej, a nie skarżącym przysługiwało wówczas prawo użytkowania wieczystego, a następnie – już jako Uniwersytetowi Przyrodniczemu w L. prawo własności działki nr [...] (poprzednio nr [...], nr [...], nr [...], w skład której – w wyniku kolejnych podziałów - weszła działka nr [...]– k. 49 akt admin.), to jednak SKO pominęło, że obecnie ta sytuacja się zmieniła.

Jak bowiem wskazano, decyzją z [...] lipca 2011 r. stwierdzono nieważność decyzji wywłaszczeniowej z [...] maja 1975r. i – jak słusznie podnoszą skarżący – decyzja ta wywołała skutek z mocą wsteczną. Okoliczność tę organ powinien był uwzględnić. Decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji może bowiem uzasadniać powództwo o usunięcie niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym w trybie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.). Z tego względu jednoznaczne stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, że skarżący nie są właścicielami przedmiotowej działki, gdyż nie są wpisani do księgi wieczystej, a w konsekwencji, że nie posiadają interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej nie mogło uzasadniać wydania postanowienia o odmowie wszczęcia tego postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

Przepis ten, zgodnie z którym organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie takie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (...), ma bowiem zastosowanie wyłącznie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i postępowania wyjaśniającego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia VII SA/Wa 1587/12), a taka nie zachodzi w niniejszej sprawie. Organ powinien więc wszcząć postępowanie, a wobec istniejących wątpliwości co do interesu prawnego skarżących rozważyć zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego, które powinno być rozstrzygnięte przez właściwy sąd (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2011r., VII SA/Wa 2198/10).

W sytuacji występującej w sprawie wydanie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. było zatem wadliwe, a stanowisko, że skarżący nie posiadają przymiotu strony co najmniej przedwczesne.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 maja 2015 r., II SA/Lu 803/14, wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy art. 97 ust. 1 u.g.n. i uznanie, że skarżący w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej dotyczącej dz. nr [...] oraz stwierdzenie nieważności decyzji o przekazaniu gruntu w trwały zarząd Akademii Rolniczej w L., w części dotyczącej dz. nr [...], stali się stronami decyzji podziałowej;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uznanie, że SKO naruszyło art. 61a § 1 w zw. z art. 28 oraz art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. i uznanie, że SKO przedwcześnie przyjęło, że skarżący nie mają interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji podziałowej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdy takiego naruszenia nie było.

Z uwagi na powyższe SKO wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły, zatem należało odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, gdyż na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 61a § 1 w zw. z art. 28 k.p.a.

Wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] lutego 2005 r., zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w L. przy ulicy D. [...], oznaczonej jako działka nr [...], w części dotyczącej działki nr [...]o pow. [...] m2. Działka nr [...] przed wywłaszczeniem dokonanym decyzją z [...] maja 1975 r. stanowiła własność spadkodawców wnioskodawców obecnego postępowania nadzorczego wobec decyzji z [...] lutego 2005 r. Decyzją Wojewody Lubelskiego z [...] lipca 2011 r. stwierdzona została nieważność decyzji wywłaszczeniowej z [...] maja 1975 r., w odniesieniu do działki nr [...].

Jak ustalił Sąd I instancji działka nr [...] (w skład której weszła dawna działka nr [...]) została podzielona wskazaną decyzją z [...] lutego 2005 r., w wyniku czego powstała m.in. działka nr [...]. Z kolei ta działka uległa podziałowi m.in. na działkę nr [...] (decyzją z [...] lipca 2005 r.), a ta uległa podziałowi, w wyniku którego powstała działka nr [...] (decyzja z [...] sierpnia 2007 r.). Z dalszych (niekwestionowanych) ustaleń wynika, że działka nr [...] w związku z wieloma podziałami działki nr [...] wchodzi obecnie w skład działki nr [...].

Podział działki nr [...] dokonany został na wniosek Akademii Rolniczej w L. i tylko ten podmiot był stroną decyzji z [...] lutego 2005 r. Jak trafnie spostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 marca 2007 r., II OSK 347/06, "Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 k.p.a., które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Nie zawsze bowiem osoba, która miała przymiot strony w postępowaniu zwykłym, musi mieć ten przymiot w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji i odwrotnie. W każdej sprawie te kwestie należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając sobie na pytanie, jakiego interesu prawnego, czy faktycznego, mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, to powinni też wyjaśnić skarżący, jako wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji" (LEX nr 340207).

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy W. B., T. B., K. S., E. K., M. R. i J. J., którzy nie byli stroną postępowania podziałowego, mają interes prawny (w rozumieniu art. 28 k.p.a.) we wszczęciu postępowania nadzorczego wobec decyzji z [...] lutego 2005 r., należy rozważyć, czy jakąkolwiek zmianę w sytuacji prawnej wnioskodawców wywołałaby decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z [...] lutego 2005 r. we wnioskowanej części, jako skutek ewentualnego postępowania nadzorczego.

Zauważyć więc należy, że działka nr [...] jako jednostka ewidencyjna (w rozumieniu § 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków – Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 ze zm.) w chwili obecnej nie istnieje. Sytuacji tej nie zmieni ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji z [...] lutego 2005 r. w części dotyczącej działki nr [...], tym bardziej, że nastąpiły już dalsze podziały i obecnie działka ta mieści się w granicach działki nr [...], a wydzielenie tej ostatniej działki nie odbyło się na podstawie decyzji z [...] lutego 2005 r.

Wnioskodawcy postępowania nadzorczego motywują wniosek tym, że chcą wystąpić z roszczeniem windykacyjnym obejmującym dawną działkę nr [...], w związku ze stwierdzeniem nieważności zarówno decyzji wywłaszczeniowej, jak i kolejnych decyzji, na mocy których Akademia Rolnicza w L. uwłaszczyła się na nieruchomości, w skład której weszła działka nr [...]. Wbrew twierdzeniom wnioskodawców do tego nie jest jednak konieczne stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej z [...] lutego 2005 r.

Roszczenie windykacyjne kierowane jest bowiem do sądu powszechnego, który jest władny ocenić, jakie skutki cywilne wywołały decyzje, na które powołują się wnioskodawcy niniejszego postępowania, stwierdzające nieważność innych decyzji administracyjnych, w tym to, czy skarżący przed Sądem I instancji są właścicielami części nieruchomości (części działki nr [...]) odpowiadającej dawnej działce nr [...]. Jeśli tak, to w postępowaniu przed sądem cywilnym może dojść do wydzielenia działki niezbędnej dla uwzględnienia ewentualnego powództwa windykacyjnego. Stosownie bowiem do art. 95 pkt 4 u.g.n. "Niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw". "W przypadku gdy o podziale nieruchomości orzeka sąd, nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1, i pozwolenia, o którym mowa w ust. 1a. Jeżeli podział nieruchomości jest uzależniony od ustaleń planu miejscowego, a w razie braku planu - od warunków określonych w art. 94 ust. 1 i 2, sąd zasięga opinii wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a w odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków także opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków. Do opinii tych nie stosuje się art. 93 ust. 5." (art. 96 ust. 2 u.g.n.). Ewentualny prawomocny wyrok sądu cywilnego ukształtuje nie tylko ostatecznie kwestię praw podmiotowych wnioskodawców do przedmiotowej nieruchomości, ale w przypadku rozstrzygnięcia dla nich pozytywnego ukształtuje na nowo także jej oznaczenie geodezyjne, w sensie jednostki ewidencyjnej.

Wszystkie te argumenty świadczą o tym, że wnioskodawcy niniejszego postępowania nadzorczego, którzy nie byli stroną postępowania podziałowego zatwierdzonego decyzją z [...] lutego 2005 r., nie mają interesu prawnego we wszczęciu postępowania nadzorczego wobec tej decyzji, gdyż skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji w żaden sposób nie wpłyną na zmianę ich sytuacji prawnej.

Uzasadnienie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego (wydanego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.) oparte zostało na nieco innych argumentach, ale co do zasady rozstrzygnięcie to nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jego uchylenie. Organ czynił wprawdzie ustalenia, których nie powinien dokonywać bez wszczęcia postępowania nadzorczego, które następnie powinno zostać umorzone z powodu jego bezprzedmiotowości, wobec braku interesu prawnego wnioskodawców (art. 28 k.p.a.). Uchybienie to nie miało jednak ostatecznie wpływu na status prawny wnioskodawców postępowania.

W tej sytuacji pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie miały już żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 97 ust. 1 u.g.n., ujęty w pkt 1 skargi kasacyjnej, gdyż to, kto może być wnioskodawcą postępowania podziałowego na gruncie art. 97 ust. 1 u.g.n. nie zawsze ma związek z interesem prawnym w postępowaniu nadzorczym wobec decyzji podziałowej, co wykazano wyżej.

Dlatego też, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.