Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 254/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2022 r. sprawy ze skargi W.Z. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

W. Z. w dniu [...] grudnia 2021 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi w trybie dostępu do informacji publicznej w następującym zakresie:

1. kiedy (data) Wojskowe Biuro Emerytalne w [...] (zwane dalej WBE [...]) otrzymało po raz pierwszy certyfikat do wymiany danych między ePUAP a swoim systemem teleinformatycznym i czy od tej daty do dnia wysłania odpowiedzi na niniejszy wniosek istniał okres (wnioskodawca wniósł o podanie daty początku i końca okresu), gdy ten certyfikat nie był funkcjonalny;

2. podanie liczby uczestników systemu emerytalno-rentowego będących w kompetencji WBE [...], do których w 2021 roku wysłało korespondencję wychodzącą, a w tym z podziałem na korespondencję w drodze tradycyjnej poczty i odrębnie w drodze korespondencji elektronicznej, realizując usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego opisaną w korespondencji Ministra w następujący sposób: "Zgodnie z art. 31a ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 586) wojskowy organ emerytalny może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym albo na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320)",

3. podanie liczby uczestników systemu emerytalno-rentowego będących w kompetencji WBE [...], którym w 2021 roku zgodnie z deklaracją funkcjonalności systemu otrzymaną od Ministra "realizując wymianę informacji, (WBE [...] - jako wnioskowany podmiot) udostępniał użytkownikowi wszystkie dokumenty oraz formularze w formie elektronicznej, co umożliwi(ło) ich wypełnianie, przesyłanie oraz obsługę w formie elektronicznej, bez potrzeby składania dokumentów w formie papierowej". Wnioskodawca wniósł o wskazanie adresu BIP zaoferowanej usługi i liczby uczestników systemu, którzy z tego udostępnienia skorzystali, tzn. elektronicznie pobrali udostępniony formularz, dokonali jego wypełnienia i cyfrowej autoryzacji, uzyskując potwierdzenie skutecznego dostarczenia;

4. podanie liczby uczestników systemu emerytalno-rentowego będących w kompetencji WBE [...], którym w 2021 roku zgodnie z deklaracją funkcjonalności systemu otrzymaną od Ministra: "Zgodnie z art. 76a § 2a K.p.a. jeżeli odpis dokumentu został sporządzony na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej, poświadczenia jego zgodności z oryginałem, dokonuje się przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego" odmówiono uznania ważności dokumentu, pomimo że został sporządzony na piśmie w postaci elektronicznej i został poświadczony przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego. Wnioskodawca wniósł też o dodatkowe wyodrębnienie liczby uczestników systemu emerytalno-rentowego będących w kompetencji WBE [...], którym wskazano dodatkowe warunki uznania ważności dokumentu elektronicznego oprócz poświadczenia przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego jak również, w ramach odrębnej liczby - uczestników systemu emerytalno-rentowego będących w kompetencji WBE [...], których dokumenty zostały uznane za niespełniające wymagań WBE [...] ze względu na nie spełnienie innych, nigdzie nie opisanych wymagań, które nie zostały ujawnione przed dniem skutecznego dostarczenia do WBE [...] dokumentu elektronicznego poświadczonego przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego lub podpisu osobistego:

5. podanie liczby uczestników systemu emerytalno-rentowego, będących w kompetencji WBE [...], którym w 2021 roku przedstawiono do wypełnienia i odesłania formularz o nazwie: "Oświadczenie o pozostawaniu przy życiu - declaration of life", zarówno w wersji tylko polskojęzycznej jak i (jako osobna liczba) w wersji międzynarodowej;

6. przedstawienie danych liczbowych będących odpowiedzią na wnioski o numerach 2 do 5 odrębnie dla roku 2017 – w przypadku, jeśli odpowiedź na wniosek w punkcie 1 WBE [...] potwierdzi, że certyfikat do wymiany danych między ePUAP a jego systemem teleinformatycznym był aktywny w roku 2017.

Wnioskodawca zaznaczył, że odpowiedź ma być dostarczona w terminie ustawowym na jego indywidualną skrzynkę podawczą ePUAP (wskazując jednocześnie, że w ramach odpowiedzi nie ma potrzeby przetwarzania danych, wystarczy podać daty i liczby istniejące w systemie teleinformatycznym WBE [...], nawet bez zastosowania kwerend systemowych oraz adres BIP z opisem jednej usługi).

W związku z wpływem powyższego wniosku, organ w piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r., powołując się na art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) – zwanej dalej u.d.i.p., poinformował wnioskodawcę, że odpowiedź na wniosek zostanie udzielona do [...] stycznia 2022 r. – z uwagi na konieczność sprawdzenia dostępności żądanych informacji w urzędzie MON, ich zgromadzenia i analizy pod względem możliwości udostępnienia.

W kolejnym piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r., odpowiadając na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, organ poinformował wnioskodawcę, że Minister Obrony Narodowej nie został zobowiązany w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 670, z późn. zm.). do dostosowania systemów informatycznych emerytalno-rentowych do wymagań wynikających z tej ustawy. Organ wskazał ponadto, że informacje objęte wnioskiem dotyczą działalności WBE [...]. W związku z powyższym, zgodnie z § 8 statutu WBE w [...], organem właściwym do udzielenia odpowiedzi na wniosek jest Dyrektor WBE w [...], do którego wnioskodawca winien skierować swój wniosek. Jednocześnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ zaznaczył, że jest zobowiązany do udostępniania tylko tych informacji publicznych, którymi dysponuje i nie ma obowiązku pozyskiwania informacji będących w posiadaniu innych organów w celu udzielenia informacji publicznej.

W. Z. w piśmie z dnia [...] lutego 2022 r. stwierdził, że nie zgadza się z udzieloną przez organ odpowiedzią na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, szeroko to uzasadniając. W szczególności wskazał, że w jego ocenie odpowiedzi na wniosek winien udzielić Minister Obrony Narodowej, argumentując to między innymi brakiem zaufania do WBE [...].

W dniu [...] kwietnia 2022 r. W. Z. skierował, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Skarżący wniósł o nakazanie organowi wykonania wniosku w części dotyczącej odpowiedzi na wszystkie pytania o udostępnienia informacji publicznej, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wymierzenie organowi kary grzywny na cel społeczny - WOŚP.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że pytania zadane Ministrowi Obrony Narodowej dotyczą jedynie informacji, co do stanu prawnego i faktycznego będącego w jego posiadaniu, zgromadzonego w trakcie systematycznych kontroli, będących konsekwencją sprawowania nadzoru. W ocenie skarżącego, skoro Minister na mocy delegacji wynikającej z § 5 Zarządzenia Nr 33/MON z dnia 24 sierpnia 2015 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego MON, do wyłącznych kompetencji zastrzegł sobie wydawanie aktów prawnych o charakterze wewnętrznym, to w konsekwencji był zobowiązany między innymi do uregulowania kwestii trybu funkcjonowania struktur systemu emerytalno-rentowego podległego Ministrowi, dokonywania systematycznej kontroli, ewidencjonowania faktycznego stanu funkcjonalności we wszystkich podległych urzędach administracji publicznej i wydawania zaleceń/decyzji w celu uzyskania/odzyskania funkcjonalności systemu, za który ponosi pełną odpowiedzialność.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. zatytułowanym "Uzupełnienie skargi na bezczynność organu - nienadanie biegu sprawie w terminie ustawowym" skarżący poinformował, że nie otrzymał informacji o nadaniu jego skardze biegu i podtrzymał swoje żądania, określając jednocześnie kwotę grzywny na cel społeczny na 50.000 zł.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, a w przypadku uznania przez Sąd, że organ pozostawał w bezczynności – o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadniając powyższe stanowisko organ podkreślił, że we wszystkich pytaniach zawartych we wniosku z [...] grudnia 2021 r. skarżący prosi o informację publiczną dotyczącą WBE [...]. Tymczasem z uzasadnienia skargi nie sposób wywieść dlaczego uważa, że odpowiedzi na wniosek powinien udzielić Minister Obrony Narodowej. Organ wyjaśnił więc, że Dyrektor WBE [...] spełnia przesłanki podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, ponieważ jest organem władzy publicznej, a także wykonuje zadania publiczne z zakresu zabezpieczenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz członków ich rodzin, funkcjonariuszy Służby Wywiadu Wojskowego, funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz członków ich rodzin. Nadto Dyrektor WBE [...] spełnia również wymóg z art. 4 ust. 1 pkt. 3 u.d.i.p., ponieważ kieruje jednostką budżetową oraz jest dysponentem środków budżetu państwa, czyli należy do wymienionej w tym przepisie grupy podmiotów reprezentujących Skarb Państwa.

Organ zaznaczył jednocześnie, że udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek wskazując, że właściwym podmiotem, do którego winien się zwrócić, jest Dyrektor WBE w [...]. Tym samym organ nie naruszył art. 10 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Jednocześnie organ zauważył, że z treści pism skarżącego wynika, że bardziej niż na uzyskaniu informacji publicznej skarżącemu zależy na zmianach w systemie komunikacji pomiędzy wojskowymi biurami emerytalnymi, a ich świadczeniobiorcami. Organ wyjaśnił więc, że przedmiotem ustawy o dostępie do informacji publicznej jest uzyskiwanie przez obywateli informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz możliwości wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 pkt 2 i 3). Wnioski składane w trybie tej ustawy nie mogą służyć do rozliczania organu z wdrażania propozycji zawartych w pismach skarżącego.

Minister dodał też, że w przypadku uznania przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności, wnosi o stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ na wniosek skarżącego udzielił odpowiedzi, w której wskazał właściwy podmiot, który posiada żądane przez skarżącego informacje.

Zdaniem Ministra również wymierzenie grzywny nie jest zasadne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymierzenie grzywny jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować nałożonych ustawą obowiązków. W powyżej sprawie wymieniona powyżej sytuacja nie zachodzi.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2022 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na skargę, skarżący stwierdził, że podstawą wystosowania wniosku o udzielenie informacji publicznej były budzące wątpliwości stwierdzenia Ministra Obrony Narodowej zawarte w odpowiedziach z dnia [...] listopada 2021 r. i [...] grudnia 2021 r. złożonych w warunkach odpowiedzialności z tytułu art. 23 u.d.i.p. Skarżący wyjaśnił, że z tego tytułu Minister jest jedynym właściwie umocowanym organem do udzielenia odpowiedzi jako autor ww. pism, jak też najwyższy przedstawiciel Rzeczypospolitej odpowiedzialny na wyłączność za stworzenie ram prawnych i funkcjonalnych systemu wojskowego pionu emerytalno-rentowego oraz jako organ umocowany do realizacji w podległym resorcie postanowień ustawy z 2005 r. w zakresie ustanowienia procedur i przepisów o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

W. Z. oświadczył również, że wielokrotnie kierował do Dyrektora WBE [...] wnioski zawierające pytania, jak we wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r., ale nie otrzymał żadnej merytorycznej odpowiedzi, oprócz dwóch informacji, że w ramach wojskowego systemu emerytalnego nie istnieje baza elektronicznych kont osobistych emerytów i rencistów oraz wskazania jako indywidualnej inicjatywy dyrektora WBE [...] do ustalenia wzoru i samodzielnego wprowadzenia do użycia formularza o nazwie: "Oświadczenie o pozostawaniu przy życiu – declaration of life".

Skarżący zaznaczył też, że wystąpił do Departamentu Spraw Socjalnych MON, jako organu nadzoru nad Dyrektorem WBE, jednak wobec wymijających odpowiedzi tego organu swój wniosek skierował bezpośrednio do Ministra Obrony Narodowej.

Jednocześnie W. Z. zaprzeczył, by bardziej zależało mu na zmianach w systemie komunikacji pomiędzy wojskowymi biurami emerytalnymi, a ich świadczeniobiorcami, niż na uzyskaniu informacji publicznej. Dodał, że w piśmie z dnia [...] września 2021 r. zawarł szczegółowo wyliczone żądania skierowane do Dyrektora WBE [...] w zakresie wydania decyzji, co do pozostawania przez skarżącego przy życiu, wznowienia wypłaty należnej emerytury oraz wypłaty zaległej emerytury powiększonej o odsetki za zwłokę w spełnieniu świadczenia i dodatkowo - odszkodowania i zadośćuczynienia za szkody materialne i niematerialne.

W piśmie z dnia [...] lipca 2022 r., odnosząc się do pisma procesowego skarżącego z dnia [...] maja 2022 r., pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę. Jednocześnie podniósł, że mając na uwadze treść ww. pisma procesowego, to skarżący nadużył prawa do informacji publicznej. Z pisma tego wynika bowiem ewidentnie, że celem skarżącego jest zdobycie dowodów w sprawie cywilnoprawnej, którą wytoczył Dyrektorowi WBE [...]. Powyższe potwierdza pismo Dyrektora WBE [...] z dnia [...] maja 2022 r., w którym wskazano, że obecnie toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] sprawa przeciwko Dyrektorowi WBE [...] z powództwa W. Z. w sprawie odmowy wznowienia wypłaty emerytury wojskowej, a więc sprawa dotycząca żądanych we wniosku informacji. Oznacza to, że udzielone odpowiedzi służą indywidualnej (prywatnej) sprawie skarżącego.

Pełnomocnik organu dodał też, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczy się dziesięć spraw ze skarg W. Z. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej, w których głównym zarzutem skarżącego jest to, że nie jest zadowolony z udzielonej mu odpowiedzi. Pełnomocnik Ministra Obrony Narodowej dodał, że skarżący składa kolejne wnioski o udostępnienie informacji publicznej, koncentrując się jednak głównie na kwestii zasad składania oświadczenia dotyczącego istnienia prawa do pobierania świadczeń emerytalno-rentowych oraz organizacji systemu emerytalno-rentowego w resorcie obrony narodowej. Pełnomocnik organu podkreślił więc, że takie korzystanie z ustawy o dostępie do informacji publicznej, abstrahując od faktu trudnej sytuacji geopolitycznej, wymagającej skupienia organu na innych elementach informacji publicznej, nie może zasługiwać na aprobatę, ponieważ nie do takich celów ustawa ta została stworzona. Pełnomocnik wyjaśnił, że zadaniem Ministra Obrony Narodowej i jednostek organizacyjnych jemu podległych w zakresie dotyczącym informacji, w tym informacji publicznej, jest informowanie o zagadnieniach związanych z obronnością, ponieważ takim działem kieruje ten Minister (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej, Dz. U. z 2022 r. poz. 1438). Pełnomocnik organu dodał, że w związku z atakiem wojsk Federacji Rosyjskiej na Ukrainę zadania te znacząco wzrosły (wzrosła liczba wniosków o udzielenie informacji publicznej oraz informacji udzielanych telefonicznie w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa państwa, możliwości udzielenia zgody na służbę w obcym wojsku, zakresu pomocy – w tym militarnej – Ukrainie). Sprawy związane z systemem emerytalnym i wypłatą emerytur byłych żołnierzy zawodowych stanowią natomiast niewielką część działalności Ministerstwa Obrony Narodowej, przy pomocy którego Minister wykonuje swoje zadania.

Pełnomocnik wskazał też, że Minister zawsze stara się udzielić wnioskodawcom jak najpełniejszej odpowiedzi - w tym także skarżącemu. Skarżącemu wyjaśniono, że zgodnie z art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 504) na żądanie organu emerytalnego emeryt lub rencista jest zobowiązany do potwierdzenia własnoręcznym podpisem istnienia dalszego prawa do pobierania świadczeń określonych ustawą. W ust. 3 tego przepisu wskazane zostały sposoby potwierdzenia własnoręczności podpisu, jednak nie uwzględniają one możliwości podpisania tego typu oświadczenia podpisem elektronicznym i przesłania go drogą elektroniczną, np. poprzez ePUAP.

W piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2022 r. W. Z. potwierdził, że toczy się sprawa z jego powództwa przeciwko Dyrektorowi WBE [...] w sprawie odmowy wypłaty od czerwca 2017 r. emerytury wojskowej. Dodał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r., potwierdzonym pismem z dnia [...] maja 2022 r., zażądał od Dyrektora WBE [...] udostępnienia w formie zdygitalizowanej zgromadzonych w sprawie dokumentów. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że nie przebywa w Polsce (od lat nie ma adresu zamieszkania ani zameldowania), więc korespondencję prowadzi tylko i wyłącznie za pośrednictwem ePUAP.

W. Z. opisał też obszernie czynności podejmowane w sprawie dotyczącej wypłaty emerytury, wyjaśniając, że materia dotycząca przyczyn zaniechania ustanowienia norm i procedur osób odpowiedzialnych za stworzenie ram prawnych i warunków do prawidłowej implementacji ustawy z 1993 r. o wojskowym systemie emerytalno-rentowym, której częścią jest treść pytań zawartych we wniosku będącym przedmiotem skargi, nie jest przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym w [...]. Podkreślając brak dostosowania wojskowego systemu emerytalno-rentowego w zakresie cyfryzacji państwa i związanej z tym niemożliwości wymiany informacji pomiędzy wojskowymi biurami emerytalnymi, a innymi urzędami państwowymi skarżący zaznaczył, że odpowiedzi na pytania zawarte w jego wniosku pozwolą na uprawdopodobnienie przyczyn dysfunkcji tego systemu, co, w jego ocenie, spełnia warunek funkcji społecznej. Zarzucił zatem, że insynuacja organu, by był to proces służący do zebrania materiału dowodowego wyłącznie w indywidualnej sprawie skarżącego, jest chybiona.

Skarżący zakwestionował nadto tłumaczenie, że trwający konflikt u granic Rzeczypospolitej pozwala na ignorowanie zagadnień związanych z wojskowym systemem emerytalno-rentowym wskazując, że takie podejście do sprawy nie wzmacnia zdolności obronnych Rzeczypospolitej, nie kształtuje zaufania aktualnych i potencjalnych żołnierzy do Polski, jako państwa prawa gwarantującego realizację obowiązków wynikających z naprawy szkód spowodowanych udziałem w konflikcie zbrojnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz.329), dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl natomiast art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.

Jak stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Przepisy P.p.s.a. nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu administracyjnego jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Minister Obrony Narodowej jako organ władzy publicznej należy do podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej.

Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił natomiast w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. W orzecznictwie przyjmuje się, że informacją publiczną w rozumieniu powyższego przepisu będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem objęte może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania. W omawianym trybie nie można też domagać się oceny zgodności z prawem wytworzonych dokumentów (por. wyrok z 7 marca 2012 r., I OSK 2445/11, dostępny CBOSA).

W świetle powyższego należy stwierdzić, że informacje żądane przez skarżącego we wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r., dotyczące funkcjonowania i działalności WBE w [...], mieszczą się w pojęciu informacji publicznej

Należy jednocześnie zwrócić uwagę, iż przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. wyraźnie wskazuje, że organy administracji publicznej obowiązane są do udostępnienia informacji publicznych będących w ich posiadaniu. Z powyższego wynika, że obowiązek informacyjny organu nie musi być adekwatny do zakresu jego działania, ale jest tylko i wyłącznie konsekwencją faktu dysponowania daną informacją (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 105).

W przypadku, gdy organ nie dysponuje żądanymi informacjami, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, że z uwagi na ich brak nie ma możliwości ich udostępnienia. Organ nie ma obowiązku pozyskiwania żądanych informacji od podległych jednostek, w celu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jeżeli mają one status samodzielnych podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej.

W niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] grudnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w piśmie z dnia [...] stycznia 2022 r., poinformował skarżącego, że nie został zobowiązany w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne do dostosowania systemów informatycznych emerytalno-rentowych do wymagań wynikających z tej ustawy. Ponadto poinformował, że nie dysponuje żądanymi informacjami, a organem właściwym do ich udzielenia jest Dyrektor WBE w [...], do którego skarżący winien skierować swój wniosek. Należy przy tym zwrócić uwagę, że skarżący w swoim wniosku domagał się udostępnienia szczegółowych informacji dotyczących funkcjonowania i działalności WBE w [...]. Wojskowe Biura Emerytalne są wprawdzie jednostkami organizacyjnymi podległymi Ministrowi Obrony Narodowej, bezpośrednio podporządkowanymi Dyrektorowi Departamentu Spraw Socjalnych MON, ale mają jednocześnie nadany Zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej Nr 16/MON z dnia 15 czerwca 2015 r. status jednostek budżetowych, którymi kierują Dyrektorzy tych Biur i reprezentują je na zewnątrz. Zgodnie natomiast ze Statutami nadanymi Wojskowym Biurom Emerytalnym Dyrektorzy tych Biur podejmują samodzielnie decyzje dotyczące funkcjonowania Biura i realizacji jego zadań oraz ponoszą za nie odpowiedzialność.

W sytuacji, zatem gdy organ poinformował skarżącego, że nie dysponuje żądanymi informacjami oraz wskazał podmiot właściwy do ich udostępnienia, to należy stwierdzić, iż nie pozostaje w bezczynności.

Z uwagi na powyższe, zarzut bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2020 r., należy uznać za nieuzasadniony.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.