Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 845/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 października 2014 r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. H. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na matkę H. H., działając na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji odmówił przyznania E. H. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką H. H. Decyzję organ I instancji uzasadnił tym, że wnioskodawczyni nie spełnia jednego z kryteriów dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wyjaśniła, że decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] miała przyznane już wcześniej świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przed otrzymaniem świadczenia pielęgnacyjnego była zarejestrowana w Urzędzie Pracy i wyrejestrowując się, zrezygnowała z podjęcia pracy zarobkowej. Spełniła tym samym wszystkie warunki, aby świadczenie otrzymać. Skarżąca podała, że obecnie nie jest w stanie podjąć żadnej pracy zarobkowej ze względu na zły stan zdrowia matki, która wymaga stałej opieki. Ponadto, opiekuje się bratem, który jest osobą leżącą z niedowładem czterech kończyn.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., zaskarżoną, powołaną na wstępie decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ w uzasadnieniu wskazał na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne podając, że decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] grudnia 2010 r. zostało stronie przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub inne j pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną na czas nieokreślony. Na podstawie zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2008 r. wystawionego przez [...] w B. ustalono, że strona po raz ostatni świadczyła usługi na podstawie umowy zlecenia w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. Z decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że skarżąca z dniem [...] listopada 2010 r. utraciła status osoby bezrobotnej. Nadto, na podstawie oświadczenia strony z dnia [...] lipca 2013 r. organ ustalił, że strona nie posiada innych dokumentów potwierdzających rezygnację z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Organ podał również, że matka skarżącej jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji, a strona sprawuje stałą opiekę nad swoją matką. Z zestawienia dochodów osiągniętych przez członków rodziny strony wynika, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę dla wydania decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w szczególności art. 16a ust. 1, który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Organ podniósł, że zgodnie z tym przepisem, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Organ podkreślił, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem, które przysługuje opiekunowi osoby niepełnosprawnej, jeżeli spełnione zostaną określone w ustawie warunki. Dalej podał, że jednym z warunków przyznania przedmiotowego zasiłku jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej, przy czym względem tej osoby powinien obciążać go obowiązek alimentacyjny. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, obowiązek ten obciążył zgodnie z ustawą kodeks rodzinny i opiekuńczy córkę E. H., która powinna wykazać, że zrezygnowała z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawną matką. Istota bowiem specjalnego zasiłku opiekuńczego polega na tym, że rekompensuje on utratę zarobków w związku z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad bliską osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie mogącą funkcjonować samodzielnie z powodu niepełnosprawności. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagrodzeniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. Podstawowe znaczenie dla rozszyfrowania pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" ma definicja legalna pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", sformułowana w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wylicza ona enumeratywnie, że w zakres ww. pojęcia wchodzą: wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Przytoczona definicja wyznacza sposób rozumienia i stosowania pojęć ustawowych. Zatem za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia, należy w aktualnym stanie prawnym uznać osobę, która będąc zatrudniona, zrzekła się tego zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Nie jest przy tym istotny sposób, w jaki zatrudnienie ustaje, a liczy się motyw, przyczyna i cel dla którego zatrudnienie ustaje. Musi zatem istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy (ale też czasowy) między ustaniem zatrudnienia, a podjęciem przez wnioskodawcę opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Organ podkreślił, że dla oceny, kiedy rzeczywiście matka skarżącej stała się osobą wymagającą opieki, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, decydujące jest orzeczenie właściwego organu. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2005 r. wynika, że H. H. jest niezdolna do pracy i do samodzielnej egzystencji a niezdolność ta ma charakter trwały. Od tego momentu matka skarżącej stała się osobą wymagająca opieki, w rozumieniu ww. ustawy, a skarżąca wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy [...] listopada 2010 r. w związku z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne, na zasadach obowiązujących w poprzednim stanie prawnym tj. do 31 grudnia 2012 r. Z akt sprawy wynika, że E. H. wykonywała umowę zlecenia, jednakże jej zakończenie nastąpiło dużo później, tj. w 2007 r. niż datuje się niepełnosprawność jej matki H. Wobec powyższego organ nie dopatrzył się związku między ustaniem zatrudnienia skarżącej a podjęciem się opieki nad niepełnosprawną matką. Tym samym wykluczone jest uznanie, iż spełniona została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Organ podniósł, że okoliczność rezygnacji ze statusu osoby bezrobotnej, nie jest objęta dyspozycją art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego nie wynika, aby warunek rezygnacji z zatrudnienia był spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a jedynie rezygnacji z zatrudnienia. W konsekwencji organ wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nie zgadzając się z dokonanym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła E. H. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciła naruszenie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe jego zastosowanie. W ocenie skarżącej, stanowisko organu II instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest zasadne. Skarżąca podkreśliła, że w poprzednim stanie prawnym uzyskała już świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką nad matką. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że fikcją i stwarzaniem pola do nadużyć byłoby wymaganie od osoby niezatrudnionej ze względu na sprawowanie faktycznie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wyłącznie po to, by następnie z niej zrezygnować celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. W związku z tym, wyeliminowanie zaskarżonej do sądu decyzji z obrotu prawnego może nastąpić wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w sposób określony w art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na niespełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. W ocenie Sądu, ww. decyzje obydwu instancji nie naruszają przepisów prawa materialnego będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy, jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 16a ustawy z dnia 20 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej decyzji i stanowił, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przesłanki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego określone w art. 16a ust. 1 ustawy różnią się od kryteriów wymienionych w art. 17 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.1548 z dnia 31 grudnia 2012 r.), którą m.in. zmieniono w art. 17 oraz dodano art.16a. Nowelizacją ustawy wprowadzono do katalogu świadczeń opiekuńczych nowe świadczenie - specjalny zasiłek opiekuńczy oraz zmieniono i zaostrzono kryteria do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odmienność nowego świadczenia - specjalnego zasiłku opiekuńczego od poprzedniego – świadczenia pielęgnacyjnego polegała na różnym tytule przyznania świadczeń opiekuńczych.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało osobie, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też mogło zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmowała w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność. Nowe świadczenie – specjalny zasiłek opiekuńczy, o które zwróciła się skarżąca w przedmiotowej sprawie, przyznawany na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawęża wyłącznie krąg podmiotów uprawnionych do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Ustawodawca zatem wykluczył z kręgu podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby niepodejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności.

W tak ukształtowanym stanie prawnym konieczne zatem było zweryfikowanie przez Sąd, czy skarżąca ubiegając się o specjalny zasiłek opiekuńczy spełnia kryteria ustawowe do jego przyznania w zakresie rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ organy uznały, że tylko ta przesłanka nie została spełniona.

Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie przez organ administracji wynika, że skarżąca wystąpiła o przyznanie jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku opieką nad matką H. H. [...] czerwca 2013 r. Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania świadczenia oraz, że jej matka legitymuje się stosownym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. W celu oceny spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia koniecznym było przeanalizowanie zatrudnienia skarżącej. Ostatnim miejscem zatrudnienia skarżącej na podstawie umowy zlecenia w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. była [...] w B. Następnie w okresie od [...] lutego 2008 r. do [...] listopada 2010 r. skarżąca zarejestrowana była w PUP jako osoba bezrobotna. Na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. skarżąca nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką w okresie od [...] listopada 2010 r. na czas nieokreślony.

W ocenie Sądu, organy rozpatrujące sprawę prawidłowo przyjęły, że w tych okolicznościach faktycznych brak jest podstaw do przyjęcia związku przyczynowego między rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. W chwili ostatniego zatrudnienia na umowę zlecenia, tj. w dniu [...] grudnia 2007 r. matka skarżącej nie była zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Dopiero w dniu [...] listopada 2010 r., a więc po ponad dwóch latach jej niepełnosprawność osiągnęła znaczny stopień, z którym ustawodawca wiąże prawo do wnioskowanego świadczenia. W 2010 r., kiedy matkę skarżącej zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności, skarżąca nie pracowała, a świadczenie pielęgnacyjne przyznano jej w związku z opieką nad matką w z tytułu niepodejmowania zatrudnienia.

Trafnie zauważa organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego konieczna była rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, poprzez jej przerwanie przez stronę w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że kiedy skarżąca zaprzestała wykonywania pracy, jej matka nie była jeszcze zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym, w obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 668/13, a także wyrok tego Sądu z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 366/13, od którego skargę kasacyjną NSA oddalił wyrokiem z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 269/14, internetowa baza orzeczeń: https://cbois.nsa.gov.pl).

W wielu także orzeczeniach dotyczących ustalenia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, sądy administracyjne wyraziły pogląd, podzielany także przez skład Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zgodnie z którym ustawodawca w art.16a ust. 1 omawianej ustawy obowiązującym w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W orzeczeniach tych podkreśla się także, że z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu (por. wyroki: WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 585/13, internetowa baza orzeczeń: https://cbois.nsa.gov.pl).

Za trafny w tej sytuacji należy uznać pogląd, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy jednoznacznie bowiem wskazuje, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego może być przyznane określonym osobom (po spełnieniu innych warunków przewidzianych w tym przepisie), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast niewątpliwe jest w niniejszej sprawie, że w przypadku świadczenia, o które ubiega się skarżąca, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego, ustawodawca wskazał wyłącznie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wobec tego okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, w świetle art. 16a ustawy nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

W art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczeniem usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Powyższa regulacja oznacza, że zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, do którego to pojęcia odwołuje się omawiany przepis art. 16a ust. 1 ustawy, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r. sygn. akt I OSK 123/10).

Rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 585/13, internetowa baza orzeczeń: https://cbois.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy, dokonana przez organy, wykładnia powołanego art. 16a ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi, nie naruszają przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Dodać należy, że w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13 (Dz. U. z 2013 r. poz. 1557) Trybunał Konstytucyjny uznał, że: "Art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Okoliczność ta pozostaje jednak w sprawie bez znaczenia albowiem przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy jest ustalenie prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy regulacji odnoszących się do świadczenia pielęgnacyjnego.

Problemu prawnego podobnego do występującego w niniejszej sprawie dotyczy natomiast pytanie prawne, z którym do Trybunału Konstytucyjnego zwrócił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1026/13. Sąd ten wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?".

Zauważyć należy, że w dniu 17 lipca 2014 r. w sprawie sygn. akt P 1/14 Trybunał Konstytucyjny, po rozpoznaniu ww. pytania prawnego, postanowił na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) umorzyć postępowanie.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że problem konstytucyjny wynikający z pytania prawnego wiąże się z brakiem unormowania sytuacji osób, które były beneficjentami określonego świadczenia w poprzednim stanie prawnym, a którym świadczenie to już nie przysługuje. Chodzi zatem w pierwszym rzędzie o problem intertemporalny. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zasadniczy problem konstytucyjny dotyczący sytuacji prawnej osób pobierających przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z dnia 7 grudnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne, które na mocy tej ustawy zostały pozbawione, został już rozstrzygnięty przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134). W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi.

Umarzając postępowanie Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w związku z wejściem w życie wyroku TK o sygn. K 27/13, zasadniczy problem konstytucyjny, przed jakim stanął pytający sąd, został już ostatecznie rozstrzygnięty, zaś norma intertemporalna została uznana za niezgodną z art. 2 Konstytucji. Wykonując wyrok TK o sygn. K 27/13, Sejm uchwalił ustawę regulującą sytuację prawną podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r.

Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zgodnie z art. 5 w związku z art. 8 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), w obecnym stanie prawnym istnieje możliwość złożenia wniosku o przyznanie zasiłku dla opiekunów, którzy 1 lipca 2013 r. utracili prawo do zasiłku na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z 2012 r. Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przyznaje jednocześnie prawo do wypłacenia świadczenia pielęgnacyjnego za okres między wygaśnięciem tego prawa a dniem wejścia jej w życie, wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego.

Wnioski mogą być składane nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Jeżeli w tym czasie toczy się postępowanie o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności osobie, nad którą sprawowana jest opieka, wniosek może być złożony nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wydania tego orzeczenia.

Powyższe postanowienie Trybunału Konstytucyjnego, jak wynika z przytoczonego wyżej jego uzasadnienia, także pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, skoro przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ustalenie prawa skarżącej do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a problem będący przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt P 1/14 dotyczy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. W tym stanie rzeczy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.