Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 200/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędziowie NSA Tadeusz Geremek, Jolanta Rajewska (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 października 2006r. sygn. akt II SA/Kr 1399/03 w sprawie ze skargi Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu części nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. kwotę 590 (pięćset dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 października 2006r sygn. akt IISA/Kr 1399/03 oddalił skargę Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na decyzje Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.

Prezydent K. decyzja z [...] znak [...], wydaną na podstawie art.136 ust.3, art.137 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r, Nr 46, poz. 543 z póź. zm.), orzekł o zwrocie na rzecz W. B. nieruchomości Skarbu Państwa położonej w K. przy ul. [...], stanowiącej poprzednio części działki hipotecznej nr 58, a obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K. (obręb 024) jako działka nr [...] o pow.0,0483 ha. Zobowiązał jednocześnie W. B. do zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania, a ponadto odmówił zwrotu części powyższej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Wojewoda Ś., po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z [...] znak [...] powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podał, że aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1980r nr Rep. A Nr [...], zawartym w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r, Nr 10, poz.64 z póź. zm.) Skarb Państwa nabył od W. B. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow.3334 m2. Zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 1980r znak [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego nieruchomość ta była przeznaczona pod budowę szpitala z polikliniką Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej. O zwrot jej części dnia 14 grudnia 2000r wystąpił były jej właściciel. Organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek ten we wskazanej części zasługuje na uwzględnienie, gdyż nieruchomość w tym zakresie nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Z protokołu oględzin nieruchomości wynika bowiem, że działka [...] stanowi nieurządzony teren zieleni porośnięty trawą i chwastami, przez który przechodzi kanał ciepłowniczy. Faktu tego nie zmieniają wskazane w odwołaniu prace zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia podjęte-w okresie 7 lat od dnia, w " którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna". Organ orzekający ma obowiązek zbadać wszystkie określone w art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki "zbędności" nieruchomości na cel wywłaszczenia, oceniając je według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. O rozstrzygnięciu w zakresie zwrotu nieruchomości decyduje albo zrealizowanie inwestycji albo posiadanie ważnej decyzji o ustaleniu lokalizacji. Bez znaczenia są zamierzenia inwestora, który dopiero w przyszłości ma zamiar zrealizować inwestycje zgodne z celem wywłaszczenia. Nieistotne są również przyczyny niewykorzystania nieruchomości na cel określony w dacie jej nabycia. Wystarczająca przesłanka do zwrotu nieruchomości jest stwierdzenie istnienia na gruncie sytuacji faktycznej, która wskazuje na niezrealizowanie celu określonego przy nabyciu. Okoliczność, iż decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie utraciły ważności, nie może stanowić przedmiotu badania w przypadku, gdy cel wywłaszczenia przez ponad 20 lat nie został zrealizowany na części nieruchomości, stanowiącej obecnie działkę nr [...]. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niezbędności zwracanej nieruchomości z uwagi na konieczność dostępu do znajdujących się na sąsiedniej obecnie działce zbiorników wodnych, które zabezpieczają wodę na wypadek pożaru w celu dokonania napraw i ich prawidłowego użytkowania. Kwestia ustanowienia ewentualnych służebności przechodu i przejazdu może być badana tylko w postępowaniu sądowym o ustanowienie służebności gruntowej.

Powyższą decyzję Wojewody Ś. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wnosząc o jej uchylenie, podobnie jak w odwołaniu, zarzucił błędną interpretację art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził, że przewidziany w art.137 ust.1 pkt.1 ustawy warunek odnosi się do wywłaszczonej nieruchomości a nie pojedynczej działki. Jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, chociażby na jednej z działek wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości, to brak jest podstaw, aby uznać za zbędną którakolwiek z pozostałych działek, na których nie rozpoczęto tych prac. Z treści art.137 ust.2 ustawy wynika, że część nieruchomości wywłaszczonej może być uznana za zbędną tylko wtedy, gdy w stosunku do tej części utraciła moc decyzja o lokalizacji lub decyzja o warunkach zabudowy a cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Natomiast jeżeli powyższe decyzje nie utraciły mocy, a prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, pomimo upływu 7-letniego okresu nie zostały rozpoczęte na jednej lub kilku działkach, wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości, nie można uznać za zbędne tej lub tych działek, na których nie rozpoczęto prac. Z gramatycznej wykładni art. 137 ustawy wynika, że pkt.1 ust.1 odnosi się tylko do całości nieruchomości, a pkt.2 ust.1 może odnosić się zarówno do całości jak i części nieruchomości. Skoro w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna rozpoczęto prace związane z celem wywłaszczenia a decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o ustaleniu warunków zabudowy nie utraciły mocy, brak jest podstaw, aby uznać za zbędną tę część nieruchomości, na której w ciągu 7-letniego okresu nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia, nawet, gdy od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, minął bardzo długi okres czasu. Skarżący zarzucił ponadto, że organ nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do przedstawionych dowodów, świadczących o planowanej dobudowie pawilonu, która ma swe źródło w decyzji, o której mowa w art.137 ust.1 pkt.1 ustawy, a zatem działka nr [...] nie może zostać uznana za zbędną i podlegać zwrotowi na rzecz byłego jej właściciela.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślił, że nieruchomość podlegająca zwrotowi nie jest zagospodarowana, co świadczy o tym, że nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami wprowadziła w art. 137 ust.1 legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z treści powołanego przepisu wynika, że nieruchomość wywłaszczona może być uznana za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sensie faktycznym, co ma miejsce w sytuacji przewidzianej w art.137 ust.1 pkt.1, albo prawnym – w przypadku zaistnienia sytuacji, o jakiej mowa w art.137 ut.1 pkt.2. Wystąpienie jednej z tych przesłanek obliguje organ do uznania tej nieruchomości za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. Podstawowym obowiązkiem organu jest więc dokonanie niebudzących wątpliwości ustaleń celem stwierdzenia czy nieruchomość wywłaszczona stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W takim bowiem przypadku, stosownie do treści art.136 pkt 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego następca prawny, mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Dopiero precyzyjne określenie przez organ celu wywłaszczenia stwarza organowi możliwość badania i ustalenia, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, względnie czy nie rozpoczęto nawet prac związanych z jego realizacją. Cel wywłaszczenia musi być rozumiany ściśle. Taki pogląd wyraził NSA Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w wyroku z dnia 22 października 1993r sygn.akt SA/Kr 477/93. Spełnienie przez organ powyższego warunku nie nastręcza trudności, gdy cel wywłaszczenia został określony w sposób ścisły i precyzyjny. Jednakże w odniesieniu do nieruchomości nabytych na podstawie umowy przewidzianej w art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958r nie istnieją decyzje o wywłaszczeniu i siłą rzeczy nie może być mowy o sprecyzowaniu celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej, lecz o celu nabycia nieruchomości określonym i wynikającym z zawartej w trybie powyższej ustawy umowy. Ustalenia poczynione w niniejszej sprawie przez organy orzekając są prawidłowe. W sprawie niesporne jest, że nieruchomość W. B. w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958r została zbyta Skarbowi Państwa Komendzie Wojewódzkiej MO, oraz jak wynika z § 2 aktu notarialnego- została przeznaczona pod budowę szpitala z polikliniką. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Sadu, wskazuje na słuszne ustalenia organów, że nieruchomość nie została wykorzystana w całości na cel określony w umowie. Część wywłaszczonej nieruchomości, co w sprawie nie zostało zakwestionowane przez skarżącego, nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, gdyż stanowi teren porośnięty trawą i chwastami. Treść art.137 ust.3 w zw. z art.137 ust.1 pkt.1 w żadnym przypadku nie pozwala na takie rozumienie realizacji celu wywłaszczenia, jak to proponuje skarżący. Taka interpretacja uniemożliwiałaby w każdym przypadku możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ prowadziłaby do wniosku, że wykorzystanie jakiejkolwiek, choćby w minimalnym zakresie części nieruchomości wywłaszczonej zgodnie z celem, oznaczałoby wykorzystanie jej na cel w całości. Interpretacja taka pomija treść art.136 ust.3, w której ustawodawca w sposób wyraźny dopuścił możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, zaś do oceny zaistnienia przesłanek takiego orzeczenia nakazał stosować takie same kryteria, jak do zwrotu całej nieruchomości. Ma to związek z faktem, iż wywłaszczenie jest szczególną instytucją prawa polegającą na przymusowym odjęciu właścicielowi prawa do nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta jest niezbędna dla określonych celów publicznych, których inaczej nie można zrealizować. Dlatego w przypadku ustalenia zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia nawet w części zwrotowi podlega ta niewykorzystana część. O takim też prawidłowym rozumieniu przez organy znaczenia powyższego przepisu, świadczy sposób prowadzonego w sprawie postępowania. W jego toku dokonano podziału wywłaszczonej nieruchomości i wyodrębniono z niej tę część, na której zrealizowano cel wywłaszczenia oraz część niewykorzystaną na taki cel.

WSA w Krakowie, odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, podkreślił, że dla oceny zbędności nieruchomości w omawianym znaczeniu, nie mają żadnego znaczenia ani przyczyny niezrealizowania celu wywłaszczenia bądź nierozpoczęcia realizacji takiego celu, ani tym bardziej przyszłe plany dotyczące zagospodarowania nieruchomości. Niewykorzystanie nieruchomości nabytej w omawianym trybie przez ponad 20 lat oraz brak jakiejkolwiek ważnej decyzji administracyjnej konkretyzującej co do przedmiotu i terminu takie zamierzenia inwestycyjne, oznaczają że część nieruchomości jest zbędna na cel, na jaki została nabyta.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zaskarżając orzeczenie w całości, domagał się jego zmiany i uchylenia decyzji Wojewody Ś. z [...] znak [...], ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art.136 i art.137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że niezabudowana nieruchomość oznaczona jako działka [...] (obręb 24) o pow.0,0483 ha położona w K. przy ul. [...] jest zbędna na cel, na jaki nastąpiło jej nabycie określony w akcie notarialnym Rep.A [...] z [...] grudnia 1980r i podlega zwrotowi na rzecz W. B., podczas gdy w rzeczywistości nie zachodzi przesłanka zbędności nieruchomości na cel będący podstawą wywłaszczenia.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że dokonana przez WSA w Krakowie interpretacja odbiega od literalnej i gramatycznej wykładni przepisów art.136 i art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie kasatora z art.137 ust.1 pkt.1 ustawy jednoznacznie wynika, że warunek, o którym mowa w tym przepisie może odnosić się tylko do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie do jej części (działki utworzonej w wyniku podziału). Jedynie w przypadku przewidzianym w art. 137 ust.1 pkt.2 ustawy warunek zbędności może dotyczyć zarówno całej jak i części wywłaszczonej nieruchomości. Jeżeli w ciągu 7 lat od daty, w której decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, rozpoczęto prace związane z celem wywłaszczenia przynajmniej na części nieruchomości, to taka nieruchomość nie może być uznana za zbędną. Nie jest zatem możliwe uznanie za zbędną tej części nieruchomości, na której prace nie zostały jeszcze rozpoczęte, pomimo upływu siedmioletniego okresu. Część nieruchomości może być uznana za zbędną jedynie w sytuacji, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel wywłaszczenia nie zostal zrealizowany. Skoro art.136 ust.3 odwołuje się do definicji zbędności, wynikającej z art. 137 ustawy, to poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie mogą domagać się skutecznie zwrotu tej części nieruchomości, na której pomimo upływu siedmioletniego okresu nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia, jeżeli decyzja o lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy nie utraciła mocy. W przedmiotowej sprawie nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] została nabyta na cel określony w decyzji z [...] stycznia 1980r o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Prace związane z celem wywłaszczenia zostały rozpoczęte w ciągu 7 lat. Do chwili obecnej decyzja, o której mowa w art.137 ust.1 pkt.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie utraciła mocy co do jakiejkolwiek części wywłaszczonej nieruchomości. Wobec powyższego brak jest podstaw do zwrotu W. B. działki [...] stanowiącej część wywłaszczonej nieruchomości. Faktycznie powyższa działka nie jest obecnie zagospodarowana, ale planowana jest na niej dobudowa pawilonu, w którym znajdzie się izba przyjęć, laboratorium, blok operacyjny. Dobudowa ta ma swe źródło w decyzji wywłaszczeniowej. Przez przedmiotową działkę przebiega kanał ciepłowniczy, należący do skarżącej, a ponadto nieruchomość ta zapewnia dostęp sieci uzbrojenia technicznego (wodociąg, kanalizacja, zbiorniki oleju opałowego) i kotłowni znajdujących się na działce [...] oraz dojazd służb technicznych oraz pojazdów dowożących zaopatrzenie do kotłowni. Nie zmieniło się również przeznaczenie spornej nieruchomości-są to tereny zamknięte bezpieczeństwa wewnętrznego. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego jest zatem uzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami( t.j. Dz.U. z 2000r, Nr 46, poz.543 z póź. zm.)- w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji-poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art.137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Przepis ten bezspornie odnosi się do pojęcia nieruchomości wywłaszczonej rozumianego sensu largo, a zatem dotyczy zarówno nieruchomości wywłaszczonej na podstawie decyzji administracyjnej, jak i nabytej przez Skarb Państwa między innymi na podstawie umowy przewidzianej w art.6 ustawy z 12 marca 1958r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r, Nr 10,poz.64 ze zm.).

Przesłanki zbędności wywłaszczonej (nabytej) nieruchomości określa art.137 ust.1 ustawy. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne i reguluje odmienne podstawy zwrotu nieruchomości. Za zbędną na cel wywłaszczenia (nabycia) uznaje on nieruchomość: 1) jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt.1), albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

W obu tych normach ustawodawca zawarł koniunkcję przesłanek, które muszą być spełnione, by można uznać nieruchomość za zbędną. W odniesieniu do normy zawartej w art.137 ust.1 pkt.1 ustawy są to dwie okoliczności faktyczne: upływ czasu (7lat) od momentu wywłaszczenia (przejęcia) nieruchomości oraz pozostawienie nieruchomości w stanie niezmienionym, mimo ważnej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji czy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Chodzi tu o sytuację, gdy we wskazanym terminie- bez względu na przyczynę takich zaniechań- w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia). Przesłanka z art.137 ust.1 pkt.1 ustawy zachodzi zatem w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia (przejęcia), bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Za rozpoczęcie prac w tym znaczeniu uznaje się przy tym rozpoczęcie realizacji, choćby w części, inwestycji głównej, jak również zrealizowanie, nawet częściowo, infrastruktury tej inwestycji oraz zainstalowanie urządzeń bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji.

Natomiast elementy składające się na pojęcie zbędności nieruchomości w rozumieniu art.137 ust.1 pkt.2 ustawy mają charakter mieszany. Chodzi tu o utratę ważności określonych decyzji (przesłanka prawna), przy jednoczesnym braku realizacji celu publicznego (przesłanka faktyczna). Stosownie do tego przepisu niezrealizowanie celu wywłaszczenia musi być połączone z utratą ważności decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Przypomnienie powyższych przesłanek było niezbędne, gdyż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej orzekły o zwrocie części nieruchomości nabytej w trybie art.6 ustawy z 12 marca 1958r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( działka nr [...] stanowi część przejętej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]). Taką zaś sytuację normuje art.137 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił on, że: "Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust.1 pkt.2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część".

Przepis ten odwołuje się jedynie do przesłanki z punktu 2 ust.1 art.137 ustawy. Wynika to ze sformułowania" w przypadku, o którym mowa". Wykładnia gramatyczna tej normy nie może budzić wątpliwości, co słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, a poprzednio także w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz w odwołaniu. Skoro literalna wykładnia powołanego przepisu jest jednoznaczna, to nie zachodzi konieczność sięgania do innych rodzajów wykładni, a w szczególności celowościowej. Wykładnię celowościową, jako pomocniczą, można i należy stosować wówczas, gdy na tle dopuszczalnych reguł znaczeniowych języka sens przepisu prawa jest wieloznaczny. Wykładnia celowościowa nie może być stosowana w oderwaniu od wykładni językowej i wbrew tej wykładni (por. wyrok NSA z 7 października 1992r sygn.akt SA/Po 1167/92 –"Wspólnota" 1993, nr 40, poz.18).

W konsekwencji uznać należy, że warunek, o którym mowa w art.137 ust.1 pkt.1 ustawy musi odnosić się do całości wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości a nie jej części (działki powstałej z podziału takiej nieruchomości). Jeżeli w ciągu 7 lat od daty wywłaszczenia rozpoczęto prace związane z celem wywłaszczenia, przynajmniej na części nieruchomości, to podstawą zwrotu może stanowić jedynie art.137 ust.1 pkt.2 ustawy. Część nieruchomości – w dacie wydania zaskarżonej decyzji-mogła być uznana za zbędną i podlegać zwrotowi na rzecz osób uprawnionych, jedynie wówczas gdyby utraciła ważność decyzja o lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel wywłaszczenia (przejęcia) nie został na niej zrealizowany.

Oznacza to, że zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie art.136 ust.3 i art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skoro w rozpoznawanej sprawie miało miejsce tylko naruszenie prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art.188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylić zaskarżony wyrok i rozpoznać skargę. Uwzględniając skargę na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ konieczne jest ponowne rozpoznanie sprawy, przy uwzględnieniu wskazanego sposobu interpretacji powołanych przepisów.

Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 188, art. 185§ 1 i art.145 § 1 pkt.1 lit.a oraz art. 203 pkt.1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.