Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 613/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 207
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 613/14 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 26 maja 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia NSA Julia Szczygielska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 maja 2015 r., sprawy ze skargi P. K., na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ekonomicznego, z dnia [...] maja 2014 r. (sporządzoną w dniu [...] czerwca 2014 r.), nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, , uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] kwietnia 2014 r. (sporządzoną w dniu [...] kwietnia, 2014 r.), nr [...];, nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji;, zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ekonomicznego na rzecz skarżącego P. K. kwotę 457 (słownie: czterysta, pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.,


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z dnia [...] maja 2014 r. (sporządzoną w dniu 9 czerwca 2014 r.) nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania P. K. (dalej: skarżący) utrzymała w mocy decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. (sporządzoną w dniu [...] kwietnia 2014 r.)nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna, odmówiła przyznania skarżącemu stypendium rektora dla najlepszych studentów. W uzasadnieniu podała, że skarżący złożył wniosek po terminie, a uzasadnienie jest niewystarczające.

Skarżący, złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu podał, że wniosek wysłał listem tradycyjnym, nie poleconym (bez potwierdzenia odbioru) na adres Działu Pomocy Materialnej.

W dniach 15-22 marca 2014 r. przebywał za granicą na zaplanowanym wcześniej wyjeździe, co poświadcza fakt korzystania z urlopu w tym czasie. W związku z brakiem informacji o dostarczeniu wysłanego drogą pocztową wniosku do Działu Pomocy Materialnej skontaktował się telefonicznie z Działem jeszcze przed wyjazdem, w dniu 14 marca br. (piątek). Po uzyskaniu informacji o braku otrzymania takiego dokumentu przez Dział Pomocy Materialnej został poproszony o ponowny kontakt w tygodniu następnym.

Skarżący wskazał, że w dniu 18 marca 2014 r. (wtorek) ponownie kontaktował się telefonicznie ze wspomnianym Działem, gdzie poinformowano go, iż nadal nie dostarczono jego wniosku przesłanego pocztą.

Zdaniem skarżącego fakt, iż kontaktował się z Działem Pomocy Materialnej we wspomnianych dniach poświadcza Załącznik nr 4 załączony do odwołania.

W rozmowie telefonicznej w dniu 18 marca br. (wtorek) dowiedział się również, że 24 marca 2014 r. (poniedziałek) planowane jest posiedzenie Komisji Stypendialnej i do tego czasu może dostarczyć wniosek o stypendium z uzasadnieniem co spowodowało opóźnienie. Wspomniany wyjazd uniemożliwił mu ponowne dostarczenie wniosku zaraz po tym, jak ostatecznie otrzymałem informację (18 marca 2014 r.) o nie doręczeniu wysłanego wniosku. W związku z powyższym niezwłocznie po powrocie z wyjazdu, w pierwszym dniu roboczym - 24 marca 2014 r. (poniedziałek) - złożył ponownie wniosek o stypendium wraz z uzasadnieniem, bezpośrednio w Dziale Pomocy Stypendialnej. Ponownie złożony wniosek dnia 24 marca jest załączony do niniejszego odwołania jako Załącznik nr 5.

Dalej skarżący podniósł, że zgodnie z § 3, ust. 6 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W., wnioski o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów złożone po wyznaczonym terminie mogą być rozpatrywane, jeżeli zaszła istotna przyczyna uniemożliwiająca złożenie wniosku w terminie. W ocenie skarżącego, niewątpliwie zaszła istotna przyczyna, na którą złożyło się wiele zdarzeń, niezależnych od niego, które uniemożliwiły mu złożenie przedmiotowego wniosku w terminie.

Odwoławcza Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymała w mocy własną decyzję. W uzasadnieniu podała, że podtrzymuje swoją pierwotną decyzję i nie uznaje uzasadnienia studenta w sprawie złożenia wniosku po terminie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił jej naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. § 3 pkt 6 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu (dalej w skrócie jako: "Regulamin"), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

2. prawa procesowego, tj. art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie jako: "k.p.a."), tj. zasadę prawdy obiektywnej, poprzez jej niewłaściwe zastosowanie;

3. art. 8 k.p.a., tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej, poprzez jej niewłaściwe stosowanie;

4. art. 9 k.p.a., tj. zasadę informowania stron o ich sytuacji prawnej, poprzez niezastosowanie jej w sprawie;

5. art. 11 k.p.a., tj. zasadę przekonywania, poprzez jej niezastosowania w sprawie;

6. art. 15 k.p.a., tj. zasadę dwuinstancyjności postępowania, poprzez jej niewłaściwe zastosowanie;

7. ar. 107 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący podkreślił, że na żadnym etapie sprawy nie kwestionował złożenia wniosku po terminie. Ponowny wniosek opierał na postanowieniach § 3 pkt 6 Regulaminu stanowiącym, że wnioski o przyznanie stypendium złożone po terminie będą rozpoznawane, jeżeli zaszła istotna przyczyna uniemożliwiająca złożenie wniosku w terminie. Okoliczność taka w jego ocenie istniała i wyjaśniał ją w kolejnych pismach do Komisji. Zaskarżona decyzja opiera się tymczasem wyłącznie na okoliczności przekroczenia terminu. W żaden sposób nie odniosła się natomiast do przyczyny tego uchybienia. Komisja nie wyjaśniła dlaczego nie uznała istnienia "istotnej okoliczności" w sprawie. Nie wskazała również jakie przesłanki powinny być spełnione, aby taka okoliczność w ocenie Komisji miała miejsce. W uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazano jedynie, że Komisja "nie uznaje uzasadnienia". Brak natomiast choćby krótkiego wskazania przyczyn, jakimi Komisja kierowała się podejmując rozstrzygnięcie.

Dalej skarżący stwierdził, że decyzja w sposób istotny narusza art. 107 § 1 k.p.a. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że decyzja administracyjna powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania.

Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja elementów takich z pewnością nie zawiera.

Zdaniem skarżącego brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji uniemożliwił mu merytoryczne odniesienie się do rozstrzygnięcia. Z decyzji nie wynika bowiem dlaczego organ uznał złożone wyjaśnienia za niewystarczające. Należy wskazać również, że uzasadnił szczegółowo dlaczego wniosek został złożony po terminie, to na dodatek nastąpiło to jeszcze przed pierwszym posiedzeniem Komisji, a zatem i przed rozdziałem środków przewidzianym na stypendia rektora dla najlepszych studentów. W jego ocenie spełnił wszystkie przesłanki otrzymania świadczenia. Ma wysoką średnią ocen, aktywnie uczestniczył w życiu akademickim, brał udział w stażach i programach badawczych oraz jest zaangażowany w podjęty tok studiów. Według skarżącego wszystkie te okoliczności powinny być wzięte pod rozwagę przez organy UE przy rozpoznawaniu sprawy. Z treści decyzji nie wynika jednak, czy tak się stało.

Skarżący podniósł również rażącą sprzeczność w samej treści decyzji. Jako podstawę prawną jej wydania wskazano § 3 ust. 1 i ust. 9 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów UE we W.. Przepisy te określają warunki jakie musi spełnić student, aby uzyskać stypendium. Określone zaś w § 3 ust. 1 i 9 Regulaminu warunki spełnił (średnia ocen to 4,73), zatem na takiej podstawie prawnej świadczenie powinno zostać mu przyznane. Tymczasem w treści decyzji zawarta jest odmowa.

Na marginesie rozważań w zakresie podstawy prawnej skarżący wskazał, że organ powołał także "kodeks postępowania administracyjnego", nie wskazując przy tym, które z norm zawartych w tym akcie stanowiły w rzeczywistości podstawę wydania decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, twierdząc, że zaskarżona decyzja zawierała niezbędne minimum elementów wymaganych przepisami prawa dla decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 13 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości skargę oraz powtórzył argumentację skarżącego zawartą pismach procesowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd administracyjny sprawujący wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) uznał, że skargę należy uwzględnić i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję.

Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stwierdzić należy, że zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., poza przypadkami określonymi w § 2, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przepisem takim jest art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm. dalej ustawa) stanowiący, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przepis ten w ust. 2 stanowi, że decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a.

Decyzja organu szkoły wyższej podjęta w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów jest decyzją podjętą przez organ uczelni w indywidualnej sprawie dotyczącej praw i obowiązków studenta jako podmiotu praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danej szkoły wyższej. W tej sytuacji, zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy stosuje się do nich odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Powyższe stanowisko w niczym nie uchybia autonomii szkół wyższych, określonej przepisami ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym.

Ustawa o szkolnictwie wyższym nie wprowadza autonomicznych zasad związanych z formułowaniem lub treścią decyzji podejmowanych w sprawach, o których mowa w art. 207 ust. 1 tej ustawy. Wskazanie przez ustawodawcę na "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a. przesądza o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej i dopuszczalności odstępstw od uregulowanych tam zasad. Z tych względów postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno zachować ogólne cechy postępowania administracyjnego i respektować podstawowe zasady tego postępowania określone m. in. w art. 6, tj. zasadę legalizmu, art. 7, tj. zasadę prawdy obiektywnej określanej także jako zasada proporcjonalności, art. 8, tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ich kultury prawnej, art. 9, tj. zasadę informowania stron o ich sytuacji prawnej zwanej także zasadą jawności, art. 11, tj. zasadę przekonywania oraz określoną w art. 15 zasadę dwuinstancyjności postępowania. Wydane przez organ decyzyjny rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach administracyjnych winny też odpowiadać wymogom art. 107 § 1 k.p.a., a z uzasadnienia decyzji winno wynikać, z jakich przyczyn organ nie uwzględnił żądania w całości, bądź w części, a to w związku z wyżej wymienionymi ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, które organ rozstrzygający sprawę ma obowiązek przestrzegać, prowadząc postępowanie administracyjne.

Z tej racji zgodnie z art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej, organ obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a., stanowiącego o realizacji normy art. 7 k.p.a., zobowiązany jest tym samym do podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie w myśl art. 80 k.p.a. dokonania oceny na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego. Działając na podstawie przepisów prawa, do czego zobowiązuje art. 6 k.p.a., organy prowadzące postępowanie administracyjne na każdym jego etapie obowiązane są bowiem prowadzić postępowanie w taki sposób, aby wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Na mocy art. 11 k.p.a. organ winien też wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 k.p.a., winno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Przede wszystkim, organ winien przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich istotnych faktów i dowodów oraz podanie przyczyn nieuwzględnienia niektórych z nich jest przy tym niezbędne również z uwagi na realizację określonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

Decyzja administracyjna, zwłaszcza odmawiająca wnioskodawcy w całości lub w części określonego uprawnienia, nie powinna pozostawiać wątpliwości co do tego, jakie względy rozstrzygały o takim załatwieniu sprawy.

Odnosząc powyższe uwagi do postępowania przeprowadzonego w sprawie stwierdzić należy, że wydając decyzję zaskarżonej treści, Odwoławcza Komisja Stypendialna naruszyły przepisy postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2014 r. jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia 7 kwietnia 2014 r., Odwoławczej Komisji Stypendialnej narusza wyżej wymienione przepisy k.p.a. Nie wskazuje konkretnych przepisów aktów prawnych powołanych na jej wstępie, które stanowiły podstawę prawną rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu nie zawiera jakichkolwiek ustaleń faktycznych, ani nie odnosi się do treści odwołania w którym skarżący, nie zaprzeczał temu, że wniosek został złożony po terminie, ale wskazywał na okoliczności przez które nie zachował on terminu. Nie zawiera też ona uzasadnienia prawnego. Kolejnym uchybieniem jest brak wskazania w decyzji składu Odwoławczej Komisji Stypendialnej, gdyż nie jest wystarczające samo powołanie się, że decyzję podjęła Odwoławcza Komisja Stypendialna. Organy kolegialne orzekające muszą uwidaczniać w decyzjach osoby powołane do orzekania w sprawie lub zawierać podpisy czytelne osób wydających decyzję. Nadto naruszeniem procedury administracyjnej jest podpisanie zaskarżonej decyzji z dnia 27 maja 2014 r. jak i poprzedzająca ją decyzji z dnia 7 kwietnia 2014 r. przez Zastępcę Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Stypendialnej dr. hab[...] prof. UE.

Niewątpliwie do postępowania spowodowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy będą miały zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Użyte sformułowanie "w sprawie" oznacza sprawę administracyjną załatwianą w drodze decyzji (Andrzej Wróbel w: Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. Zakamycze 2000 r., s. 199). Przez udział w postępowaniu w sprawie należy z kolei rozumieć podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej przewidzianych w przepisach prawa czynności procesowych niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a jeżeli pracownik jest upoważniony do wydawania decyzji w imieniu organu administracji publicznej lub pełni funkcje organu, również załatwienie sprawy w formie decyzji. Pracownik wyłączony od udziału w sprawie nie może zatem podejmować czynności procesowych w tej sprawie, z zastrzeżeniem art. 24 § 4 k.p.a. (tamże s. 198-199).

Nie budzi wątpliwości, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłącza pracownika od udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uczestniczył on uprzednio w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w którym wydano zaskarżoną odwołaniem decyzję. Niemniej jednak należy mieć na uwadze, że zasada ta ma odpowiednie zastosowanie do sytuacji, w której pracownik organu administracji publicznej brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Poprzez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy.

Zdaniem Sądu ponowne postępowanie administracyjne w tej samej sprawie, przed tym samym organem podjęte w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powinno umożliwiać stronie weryfikację decyzji, zaś sprawa administracyjna powinna zostać dwukrotnie merytorycznie rozpoznana. Powołanie innych osób do orzekania po raz drugi w sprawie administracyjnej służy poprawie jakości orzecznictwa administracyjnego.

Zaskarżone do sądu administracyjnego decyzje zawierające powyższe braki, jako nie spełniające wymogów określonych w art. 107 k.p.a. oraz uchybiająca wyżej wymienionym przepisom k.p.a., które to uchybienia należy uznać za istotne, podlegają uchyleniu przez ten sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnoście meritum, powinien ponownie rozpoznać sprawę administracyjną i wydać decyzję odpowiadającą wymogom wskazanych wyżej przepisów prawa.

Z wyżej powołanych względów, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.