Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3060/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 59  par. 1   pkt 1,2,3,4,5  art. 27  par. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. G. i E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Po 922/17 w sprawie ze skargi L. G. i E. G. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Po 922/17 oddalił skargę L. G. i E. G. (dalej powoływanych jako skarżący) na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego

i prawnego sprawy:

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] decyzją z dnia [...] października 2010 r. nałożył na skarżących obowiązek rozbiórki altany na działce nr [...] zlokalizowanej w [...] na terenie Polskiego Związku Działkowców - Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Decyzja ta na skutek skargi wniesionej przez [...] została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 1068/10. Po powtórnym rozpoznaniu odwołania skarżących Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę altany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 września

2012 r., sygn. akt II SA/Po 1020/11 oddalił skargę wniesioną przez skarżących na ostatnio powołaną decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 3018/12 oddalił skargę kasacyjną od tego orzeczenia.

Wobec stwierdzenia niewykonania obowiązku przez skarżących organ pierwszej instancji wystosował do skarżących upomnienie, wzywając ich do wykonania obowiązku. Następnie wystawił tytuły wykonawcze w stosunku do obu skarżących (nr [...]) i nałożył grzywnę w celu przymuszenia.

Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji z dnia [...] października 2010 r., uznając, że skarżący wykonali w części obowiązek wskazany w tytułach wykonawczych, i wydał tego dnia zaświadczenie o zgodności altany z wymogami określonymi prawem. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił jednak tę decyzję i umorzył postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] października 2010 r. Skarżący wnieśli na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który ją oddalił wyrokiem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16. Skarga kasacyjna skarżących od tego wyroku, zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 1733/19 oczekuje na rozpoznanie; postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał natomiast wykonanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] października 2010 r.

Organ pierwszej instancji pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. wystosował ponownie do skarżących upomnienie, a dniu [...] stycznia 2017 r. wystawił tytuły wykonawcze w stosunku do skarżącej nr [...] i w stosunku do skarżącego nr [...] oraz nałożył na skarżących solidarnie, w drodze postanowienia, grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 39.887,23 zł, wzywając do wykonania obowiązku określonego w tytułach wykonawczych, w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia.

Skarżący w piśmie z dnia 17 lutego 2017 r. wnieśli o umorzenia postepowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201, ze zm., obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm., dalej powoływanej jako ustawa). Złożyli również zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia (postępowania w tym zakresie toczą się oddzielnie).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] , postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W wyniku złożonego przez skarżących zażalenia Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej numerów tytułów wykonawczych wskazanych w jego sentencji i w to miejsce orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności stwierdził, że obowiązek nałożony decyzją z dnia [...] października 2010 r., która pozostaje w mocy, nie został wykonany, powołując się w tym zakresie na kontrole przeprowadzone w dniach 2 marca 2016 r. i 14 kwietnia 2017 r. Uznał, że nie zaistniała przesłanka zawarta w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy, gdyż w tytułach wykonawczych nr [...] i nr [...] obowiązek będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego określono zgodnie z treścią obowiązku, który nałożono na zobowiązanych decyzją z dnia [...] października 2010 r., zaś skarżący są osobami wskazanymi w tej decyzji (art. 59 § 1 pkt 4 ustawy). Obowiązek nie jest też niewykonalny (art. 59 § 1 pkt 5 ustawy). Organ przyjął, że nie zachodzą żadne przeszkody uniemożliwiające podjęcie przez skarżących działań pozwalających na rozbiórkę altany, co spowodowałoby wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] października 2010 r. Skorygował natomiast numery tytułów wykonawczych, które zostały błędnie oznaczone w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący wnieśli skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się "wyeliminowania z obrotu procesu egzekucyjnego, w tym tytułów egzekucyjnych do obiektu, który zgodnie z zaświadczeniem z dnia 23 czerwca 2015 r. jest zgodny z prawem".

Odpowiadając na skargę organ, którego działanie zaskarżono, wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 24 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ustosunkował się kolejno do wskazanych przez skarżących podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. do: wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, braku wymagalności obowiązku i jego umorzenia, określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu, błędu co do osoby zobowiązanego i niewykonalności obowiązku.

I tak Sąd podzielił ocenę organów, że obowiązek nie został wykonany ani nie wygasł. Przybliżył przebieg postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego, wyjaśniając, że niniejsze postępowanie egzekucyjne wszczęto i prowadzono na nowo po uchyleniu decyzji o wygaśnięciu decyzji z dnia [...] października 2010 r. i umorzeniu postępowania w tym przedmiocie, czyli po powrocie do obrotu prawnego ostatecznej decyzji nakładającej na skarżących obowiązek rozbiórki altany, który – jak ustalono w toku kontroli – nie został wykonany. Skoro bowiem altana nie została rozebrana w całości, jak tego wymaga prawomocna decyzja, to nawet ewentualne przeprowadzone w niej prace modernizacyjne nie stanowiły wykonania obowiązku.

W kolejnym fragmencie uzasadnienia Sąd stwierdził, że w takim stanie rzeczy skarżący nie mogą wywodzić skutków prawnych z nieaktualnego zaświadczenia z dnia 23 czerwca 2015 r. i kwestionować istnienia i wykonalności obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2010 r. Podkreślił, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego pozostają inne postępowania, w tym nadzwyczajne, zainicjowane przez skarżących, skoro obowiązek nie został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, nie został umorzony, ani nie wygasł. Jego zdaniem zatem nie ziściła się żadna z podstaw wskazanych w art. 59 § 1 ustawy, wobec czego organy egzekucyjne nie miały powodów, by zawieszać niniejsze postępowanie egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.).

Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, ustanowionego w ramach przyznanego im prawa pomocy, wnieśli skargę kasacyjną od wyżej opisanego wyroku, zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty procesowe.

Pierwszy z nich odniesiono do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Pełnomocnik podniósł, że Sąd pierwszej instancji nie uchylił na podstawie tego przepisu zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, pomimo naruszenia przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 6 § 1 ustawy oraz art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 735) w związku z art. 18 oraz art. 29 i art. 59 ustawy przez naruszenie zasad praworządności i pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej oraz lekceważenie słusznego interesu obywatela w wyniku

nieprawidłowego uznania, że istniały podstawy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w całości - pomimo częściowego wykonania przez skarżących obowiązku rozbiórki oraz obowiązującego w obrocie zaświadczenia wydanego po dacie wydania egzekwowanej decyzji w sposób urzędowy stwierdzającego zgodność zabudowy z obowiązującym prawem. Zdaniem pełnomocnika okoliczności te nie zostały w postępowaniu administracyjnym w sposób należyty rozważone;

- art. 34 § 4 w związku z art. 33 § 1, art. 27 § 1 i art. 59 § 1 ustawy przez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego, pomimo spełnienia ustawowych przesłanek, które to uzasadniały.

Z kolei drugi zarzut podnosił naruszenie art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak rozważenia przez Sąd pierwszej instancji całokształtu okoliczności sprawy i wszelkich zgłoszonych przez skarżących zarzutów, a w konsekwencji także brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do części zarzutów skarżących i niewyjaśnienie stanowiska Sądu wobec istotnych zagadnień podnoszonych przez skarżących w toku całego postępowania. Rozwijając ten zarzut pełnomocnik stwierdził, że Sąd zaniechał odniesienia się do zarzutów:

- niewykonalności decyzji wobec utraty przez skarżących tytułu prawnego do nieruchomości;

- nieuprawnionego ponownego nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

W oparciu o powyższe podstawy kasacyjne pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, zasądzenie na rzecz pełnomocnika skarżących kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych, które to koszty nie zostały opłacone nawet częściowo, i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wyraził pogląd, że zarówno organy administracji, jak i Sąd pierwszej instancji zaniechały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym oceny zakresu wykonania przez skarżących obowiązku rozbiórki. Podkreślił, że skoro na skutek wykonanych prac po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę obiekt objęty tą decyzją został doprowadzony do stanu zgodnego z prawem, to obowiązek rozbiórki zdezaktualizował się, co potwierdza zaświadczenie z dnia 23 czerwca 2015 r., które, jego zdaniem, zachowało aktualność.

Pełnomocnik uznał także, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał sprawy w jej granicach, z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy i wszelkich zarzutów sformułowanych przez skarżących, co utrudnia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku i uzasadnia zarzuty nierozpoznania skargi w całości i wadliwego (niepełnego) uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

W końcowym fragmencie uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor powołał art. 27 ustawy i stwierdził, że skoro w treści zaskarżonych tytułów wykonawczych brak jest wzmianki o wymagalności obowiązku, która stanowi jeden z obligatoryjnych elementów tytułu wykonawczego, to nie sposób jest takiego tytułu ocenić jako zgodnego z przepisami prawa i mogącego stanowić podstawę egzekucji. W efekcie akceptacja przez organy administracji i następnie sąd administracyjny tytułów wykonawczych jako mogących stanowić podstawę egzekucji nie służy zagwarantowaniu praw zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym i narusza zaufanie obywatela do organów administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Została ona wniesiona w jednym z licznych postępowań, w których skarżący kwestionują zasadność i prawidłowość toczącej się wobec nich egzekucji obowiązku rozbiórki altany, nałożonego na nich decyzją z dnia [...] października 2010 r., podnosząc nierzadko analogiczne zarzuty. Autor skargi kasacyjnej przechodzi przy tym do porządku nad tym, że część z tych zarzutów można było zgłosić wyłącznie

w ramach ściśle określonego środka spośród tych, jakie przysługują zobowiązanemu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, z których skarżący zresztą

w większości skorzystali. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Po 703/17, którym oddalił skargę skarżących w przedmiocie jednego z takich środków (skargi na czynności egzekucyjne), środki te są oparte na zasadzie bezkonkurencyjności, zakładającej, że każdy z nich chroni prawa zobowiązanego w odmiennym aspekcie egzekucji i prowadzić ma do różnych skutków, niezależnych od tych, jakie można osiągnąć w razie uwzględnienia innego środka. Skarga kasacyjna została natomiast skonstruowana niejako w oderwaniu od przedmiotu niniejszej sprawy, gdyż jej autor w niedostatecznym stopniu wziął pod uwagę, że zaskarżony nią wyrok rozstrzygał kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego, o które skarżący wnosili składając równocześnie inne środki prawne. Dowodzi tego fakt, że jeden z zarzutów kasacyjnych odniesiony został do art. 33 § 1 i art. 34 § 4 ustawy, które dotyczą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stanowiących przedmiot odrębnego postępowania zainicjowanego przez skarżących.

Podstawą takiego umorzenia mogą być okoliczności, jakie w stanie prawnym znajdującym w sprawie zastosowanie były enumeratywnie wymienione w dziesięciu punktach art. 59 § 1 ustawy, pośród podstaw rozpatrywanej skargi kasacyjnej przywołanego w całości, bez dalszych jednostek redakcyjnych, nawet tych, do których nawiązał Sąd pierwszej instancji, ustosunkowując się zresztą do wniosku skarżących, powołujących się przecież wówczas wprost na art. 59 § 1 pkt 1-5 ustawy. W tym kontekście podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego. Kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest zatem wyłącznie w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej. W konsekwencji fakt, że zarzuty skargi nie zostały skonstruowane wystarczająco precyzyjnie i w istocie nie obejmują wprost przepisów kluczowych z punktu widzenia zaskarżonego nią rozstrzygnięcia, wyrażonych w pominiętych jednostkach redakcyjnych art. 59 § 1 ustawy, ogranicza nie tylko możliwość jej rozpoznania, ale i jej skuteczność.

Sąd pierwszej instancji już na wstępie uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wyliczył podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, do których się ustosunkował. Jego poglądy w każdym przypadku zostały wypowiedziane w sposób jasny, umożliwiający kontrolę instancyjną, co wyklucza uwzględnienie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., określającego wymogi, jakim odpowiadać powinno uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego, w tym w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku dostarcza bowiem odpowiedzi na pytania o to, dlaczego Sąd pierwszej instancji uznał, że obowiązek rozbiórki podlega wykonaniu, nie wygasł i nie został umorzony oraz że oznaczono go prawidłowo i bez błędu co do osób zobowiązanych. Pozwala ono przecież z jednej strony na weryfikację stanowiska w tych wszystkich zakresach przez Naczelny Sąd Administracyjny, z drugiej strony zaś na podjęcie z nim polemiki w skardze kasacyjnej.

Nietrafnie przy tym w ramach rozpatrywanego zarzutu kasacyjnego naruszenie tego przepisu powiązano z art. 134 § 1 P.p.s.a., przewidującym zasadę, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Sąd pierwszej instancji wprawdzie nie odniósł się do wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżących, ale też część z nich wykraczała poza granice sprawy, które Sąd zachował. Niepodobna w szczególności stwierdzić, jakie znaczenie z punktu widzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego może mieć prawidłowość nałożenia grzywny w celu przymuszenia, która może być

kwestionowana przede wszystkim w drodze zażalenia, jakie skarżący skądinąd złożyli, i to skutecznie, skoro postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie z dnia [...] stycznia 2017 r. o nałożeniu na skarżących takiej grzywny (skarga na to postanowienie jest rozpatrywana w odrębnym postępowaniu sądowym, które dotąd nie zostało prawomocnie zakończone, gdyż skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 955/17, którym oddalono skargę, oczekuje na rozpoznanie). Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1591/18, którym oddalił skargę kasacyjną skarżących od przywołanego już wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Po 703/17, wydanego w przedmiocie ich skargi na czynności egzekucyjne, "przesłanka i przyczyna tego postanowienia nie wpływała na dopuszczalność samego prowadzenia postępowania egzekucyjnego".

Bezzasadny okazał się zarzut podnoszący brak wykonalności czy wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku rozbiórki obiektu. Obowiązek ten wynika jednoznacznie z decyzji z dnia [...] października 2010 r., która pozostaje w prawnym obrocie i podlega wykonaniu. Już po wydaniu zaskarżonego wyroku potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1733/19, wstrzymał jej wykonanie, co wszak byłoby bezprzedmiotowe i zbędne, gdyby przyjął stanowisko prezentowane przez pełnomocnika skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny, tak samo jak Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie, przyznał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji z dnia [...] października 2010 r., lecz podkreślił, że decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego tę decyzję uchylił i umorzył postępowanie w sprawie wspomnianego wygaśnięcia. Tym samym decyzja z dnia [...] października 2010 r. powróciła do obrotu prawnego i może stanowić podstawę egzekucji orzeczonego nią nakazu rozbiórki, co skądinąd wymagało ponownego wystawienia tytułów wykonawczych. Sąd pierwszej instancji nie miał żadnych powodów, by podawać w wątpliwość tę okoliczność, która istniała zarówno w dacie wydawania zaskarżonego wyroku, jak i w czasie, gdy organy egzekucyjne rozstrzygały w kwestii złożonych przez skarżących zarzutów egzekucyjnych. Sąd przyjął zatem stan faktyczny miarodajny do oceny zgodności z prawem tych rozstrzygnięć.

Dalszą kwestią pozostaje, że egzekucja ta nie jest zresztą obecnie prowadzona, gdyż w jedynym postępowaniu, w którym można te zagadnienia badać, wstrzymano wykonanie decyzji z dnia [...] października 2010 r. Interes skarżących został więc zabezpieczony do czasu ostatecznego wyjaśnienia istnienia egzekwowanego obowiązku, czyli do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej zarejestrowanej pod sygn. akt II OSK 1733/19, wywiedzionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 499/16, oddalającego skargę na powołaną decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r.

W takim stanie rzeczy bezzasadny, wręcz niezrozumiały jest argument odwołujący się do decyzji o wygaśnięciu obowiązku rozbiórki, uchylonej przecież decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, oraz do wydanego dnia 23 czerwca 2015 r. przez organ nadzoru pierwszej instancji zaświadczenia o zgodności altany ze stanem prawnym, które było już wówczas przedwczesne, a od [...] kwietnia 2016 r. pozostaje w sprzeczności z rzeczywistym stanem sprawy.

Jest zarazem poza sporem, że zaświadczenie to w jakimkolwiek stopniu nie potwierdza wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] października

2010 r. Według niego skarżący wykonali prace adaptacyjne mające na celu zmniejszenie rozmiarów altany do dopuszczalnych w zmienionym stanie prawnym, co może podlegać ostatecznej ocenie podczas rozpoznawania skargi kasacyjnej zarejestrowanej pod sygn. akt I OSK 1733/19, podczas gdy obowiązek ów polegał na całkowitej rozbiórce obiektu. Twierdzenia pełnomocnika skarżących, akcentujące, że wykonali oni obowiązek i dostosowali użytkowaną przez siebie altanę do stanu zgodnego z prawem, pozostają przy tym w sprzeczności z jego poglądem, iż nie są oni już zobowiązanymi w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż utracili tytuł prawny do altany czy też do działki, na której ją posadowili. Skądinąd pełnomocnik nie rozwinął tej tezy, nie sprecyzował w szczególności, z jakim zdarzeniem wiąże tę utratę tytułu prawnego. Ponadto skarżący są adresatami egzekwowanego obowiązku. Nie budzi zastrzeżeń fakt, że słusznie byli stronami postępowania administracyjnego, w którym organ nadzoru budowlanego go nałożył, i że trafnie wymieniono ich w tytułach wykonawczych.

Wreszcie bezzasadnie pełnomocnik kwestionuje sposób, w jaki oznaczono egzekwowany obowiązek w tytułach wykonawczych wystawionych wobec skarżących. Przede wszystkim zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy w brzmieniu znajdującym w sprawie zastosowanie jego argumentacja wskazująca, iż tytuły te nie spełniają wszystkich warunków formalnych, gdyż nie zawierają wzmianki o wykonalności obowiązku, mogła być podnoszona w ramach zarzutu egzekucyjnego, nie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzuty takie zresztą skarżący złożyli i stanowią one przedmiot osobnego postępowania. Odnotować jednak trzeba, że kwestionowane tytuły wykonawcze zawierają wzmiankę o wykonalności obowiązku. Znajduje się ona w części C formularza, z wykorzystaniem którego oba tytuły sporządzono, toteż podobnie jak pouczenia, stanowi ona niejako gotowy element tytułu wykonawczego, którego nie trzeba dopisywać. Rubryki 4 i 5 w tej części oddziela mianowicie pozioma rubryka, która nie jest przeznaczona do wypełnienia, o następującej treści: "obowiązek wskazany w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjne na podstawie art. 2 § 1 pkt 10 ustawy oraz na podstawie". Wskazanie tej innej podstawy, do czego służy wspomniana rubryka 5 formularza, nie było przy tym konieczne, skoro stosownie do przywołanego art. 2 § 1 pkt 10 egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego, zaś egzekwowany obowiązek ten opisano jednoznacznie i wyczerpująco w części B formularza. Podano tam, że podstawą obowiązku jest decyzja z dnia [...] października 2010 r., którą właściwie w tytule wykonawczym oznaczono, a jego treścią "rozbiórka altany na działce nr ewidencyjny [...] zlokalizowanej w [...] na terenie Polskiego Związku Działkowców Rodzinny Ogród Działkowy <<[...] >>".

Całkowicie nieusprawiedliwiony okazał się więc postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi w jego ramach przepisami, skoro brak było podstaw do uchylenia przez Sąd pierwszej instancji kontrolowanego postanowienia.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. postępowania egzekucyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie ustosunkował się natomiast do wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącego ustanowionemu w ramach prawa pomocy. Zgodnie z art. 250 § 1 w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a. należy to do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który prawo pomocy przyznał.

Pełnomocnik skarżących wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Jednakże na podstawie zarządzenia Przewodniczącego z dnia 10 czerwca 2021 r., wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.), skarga kasacyjna została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów celem uniknięcia zagrożeń związanych z sytuacją epidemiologiczną.