Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 462/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...].PZ, w której orzeczono o zwrocie na rzecz T. I. M. i W. S. D. nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej dawniej jako działka nr [...], zobowiązując jednocześnie wnioskodawców do zwrotu kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w łącznej wysokości 16.481,74 proporcjonalnie do udziałów w zwracanej nieruchomości.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy.

Decyzją Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta L. z dnia [...] stycznia 1985 r. znak: [...], została wywłaszczona na rzecz Państwa nieruchomość położona w L. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), wykazana na planie jako działka nr [...] o pow. 350 m2, stanowiąca własność M. D. i spadkobierców S. D.: M. D., E. K. i S. D. po 1/3 części (postanowienie Sądu Rejonowego w L., III Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 1984 r. sygn. akt III Ns 318/83). Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia [...] marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64), zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego [...]

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej obecnie w L. przy ul. [...], oznaczonej w dniu wywłaszczenia numerem geodezyjnym 230 o pow. 0,0350 ha, która obecnie wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] (obr. 19, ark. 6), wystąpił do Prezydenta Miasta L. J. P. pełnomocnik spadkobierców byłych właścicieli - T. I. M. i W. S. D.. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że działka ta nie była i nie jest wykorzystana na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jest niezabudowana i kwalifikuje się do zwrotu.

Wobec ustalenia, że wnioskowany do zwrotu grunt wchodzi w skład ewidencyjnej działki nr [...] stanowiącej własność Gminy L., Wojewoda postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...] wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia przedmiotowej sprawy i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę L., bowiem Prezydent Miasta L. jako reprezentant Gminy L., będącej właścicielem zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości (KW Nr [...]), podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa.

W trakcie postępowania sporządzona została dokumentacja geodezyjno -prawna przez geodetę uprawnionego, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta L. pod nr [...].

W dniu [...] grudnia 2013 r. na nieruchomości przeprowadzono oględziny z udziałem geodety uprawnionego, który wskazał granice projektowanej działki nr [...]. W wyniku oględzin stwierdzono, że zawnioskowany do zwrotu teren jest porośnięty koszoną trawą, którego część stanowi fragment prowizorycznego boiska z ustawioną bramką. Obecny na oględzinach pełnomocnik Gminy L. stwierdził, że jego zdaniem jest to teren zieleni miejskiej.

Starosta L. przeprowadził w dniu [...] grudnia 2013 r. rozprawę administracyjną, podczas której J. P. - pełnomocnik wnioskodawców podtrzymał wniosek o zwrot dawnej działki nr [...], oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0784 ha. Natomiast obecny na rozprawie pełnomocnik Gminy L. oświadczył, że gmina sprzeciwia się zwrotowi przedmiotowej nieruchomości ponieważ cel wywłaszczenia tj. budowa osiedla mieszkaniowego [...]" został zrealizowany. Podkreślił, że w świetle utrwalonego orzecznictwa realizacja inwestycji w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, obejmować musi ze swej istoty nie tylko wykonanie samych budynków mieszkalnych, obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, ale także innych obiektów składających się na infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, w tym m. innymi boisk, czy pełniących funkcje rekreacyjnych terenów zielonych.

Dodatkowo w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent Miasta L. podniósł, że stwierdzony na gruncie sposób zagospodarowania w całości odpowiada postanowieniom obejmującego w dacie wywłaszczenia nieruchomości Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego [...] zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta L. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1976 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady N. w L. Nr [...] z dnia [...] września 1976 r., który przewidywał na tym terenie realizację zieleni osiedlowej. Takie przeznaczenie wykluczyło możliwość realizacji jakichkolwiek obiektów kubaturowych np. budynków mieszkalnych, usługowych, użyteczności publicznej. Zdaniem Prezydenta Miasta L. teren w skład, którego wchodzi przedmiotowy grunt, stanowi fragment większego obszaru w całości zagospodarowanego pod osiedle mieszkaniowe.

W piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. organ I instancji wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. o nadesłanie uwierzytelnionej kopii planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego [...]" obowiązującego w dacie wywłaszczenia tj. w dniu [...] stycznia 1985 r. obejmującego wnioskowany do zwrotu teren. Następnie w kolejnym piśmie organ administracji wystąpił do Wydziału Planowania Urzędu Miasta L. o przesłanie uwierzytelnionej kopii planu zagospodarowania przestrzennego, obejmującego przedmiotowy teren, obowiązującego w dacie wywłaszczenia nieruchomości.

Po analizie nadesłanych planów organ I instancji wskazał, że świetle zapisu i rysunku (k. 38, 30, t. II) planu realizacyjnego wnioskowany do zwrotu grunt przeznaczony był pod "przedszkole - liczba dzieci w wieku przedszkolnym w granicach lokalizacji wynosi - 166 miejsc. Typowe przedszkole 4-oddziałowe dla 120 dzieci zaspokaja zapotrzebowanie zespołu mieszkalnego w miejsca przedszkolne w 70%. Powierzchnia terenu 0,38 ha. Należy rozpatrzeć potrzebę zapewnienia dla mieszkańców dodatkowo punktu opieki nad dzieckiem na 50 - 80 miejsc".

Natomiast Wydział Planowania Urzędu Miasta L., przy pismem z dnia [...] lipca 2014 r. przekazał kopię fragmentu archiwalnego miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu mieszkaniowego [...]" w L. (tekstu i rysunku) zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta L. N. 22 z dnia [...] sierpnia 1976 r. i ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady N. w L. Nr [...] z dnia [...] września 1976 r., obowiązującego dla przedmiotowego terenu w dacie wywłaszczenia. Zgodnie z rysunkiem i tekstem planu zawnioskowany do zwrotu teren położony był w obszarze oznaczonym symbolem "48UOp - 0,45" i przeznaczony był pod przedszkole projektowane dla osiedla [...]".

Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. znak: [...] Starosta L. orzekł zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0350 ha w areale działki ewidencyjnej nr [...] (obręb 19, ark. 6). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wnioskowany do zwrotu teren nie został zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod budowę przedszkola w osiedlu mieszkaniowym [...]", a zatem zwrot tego terenu jest zasadny.

Rozpatrując odwołanie Prezydenta Miasta L., Wojewoda wskazał, że stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 pkt 2). Natomiast jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2).

Zdaniem organ odwoławczego przytoczone przepisy wskazują, jakie przesłanki powinny zaistnieć aby można było dokonać zwrotu nieruchomości. Przepisy te uzależniają zasadność zwrotu, między innymi od okresu jaki upłynął, od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, do dnia rozpoczęcia inwestycji lub jej zakończenia.

Wojewoda podniósł, że w niniejszej sprawie celem wywłaszczenia była niewątpliwie budowa osiedla mieszkaniowego [...]", a ściślej precyzując, jak to wykazuje plan realizacyjny osiedla [...]" oraz Miejscowy Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego L. - O. - [...], obowiązujące w dacie wywłaszczenia, budowa przedszkola osiedlowego, którego budowy w ogóle nie rozpoczęto. Jak wykazało postępowanie, od wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości tj. od [...] stycznia 1985 r. upłynęło ponad 7 lat, a cel na jaki wywłaszczono przedmiotową nieruchomość nie został zrealizowany, co pozwala na stwierdzenie, że przesłanki do zwrotu nieruchomości, zawarte w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy, zostały spełnione.

Odnosząc się do zarzutów Prezydenta Miasta L., organ odwoławczy wskazał, że teren objęty wnioskiem o zwrot przeznaczony był pod budowę przedszkola osiedlowego, a nie - jak twierdzi odwołujący - pod zieleń osiedlową, co jednoznacznie oznacza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Prezydent Miasta L., reprezentujący Gminę L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty L. z dnia [...] lutego 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Zdaniem Prezydenta Miasta L., Wojewoda wydając powyższą decyzję dokonał niewłaściwej i niepełnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, a w szczególności rysunku z Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego [...] - [...]. Zaznaczyć, iż Wydział Planowania Urzędu Miasta L. przekazujący Staroście L. dokumenty źródłowe nie zaznaczył wprost terenu dawnej działki oznaczonej nr [...], a jedynie przybliżony obszar, w którym była zlokalizowana, w ww. planie oznaczony m. in. jako tereny usług z zielenią towarzyszącą. Zadaniem organu było dokonanie szczegółowej oceny tego dowodu i wyciągnięcie odpowiednich wniosków. Zaniechanie dokonania takiej oceny doprowadziło - zdaniem skarżącego - do naruszenia art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne uznanie, iż nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia.

Powołując się orzecznictwo sądowe (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt: I OSK1417/13) skarżący wskazał, że wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej powinny być oceniane - przy jej kontroli - proporcjonalne do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania rzeczonej kontroli. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczenie skarżący wskazał, że w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej 30 lat temu jedynym prawidłowym ustaleniem w zakresie celu wywłaszczenia jest określenie go zgodnie z treścią decyzji o wywłaszczeniu jako budowa osiedla mieszkaniowego [...]".

Prezydent Miasta L. podniósł, że objęty wnioskiem grunt leży w obrębie osiedla mieszkaniowego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych. Stanowi teren zielony osiedla mieszkaniowego z boiskiem do gier zespołowych, pełniąc funkcję rekreacyjno - sportową. W obrębie terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne muszą występować inne, poza budynkami mieszkalnymi obiekty m.in. ciągi komunikacyjne (piesze i jezdne) pomiędzy poszczególnymi budynkami oraz trawniki (zieleńce).

Do prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego niezbędne jest wyposażenie go w infrastrukturę w postaci m. in. ulic, parkingów, ciągów pieszych, punktów handlowo - usługowych, zieleńców, terenów rekreacyjno - wypoczynkowych, obiektów sportowych, szkół. Powyższe wskazuje - zdaniem skarżącego - że osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne.

Powołując się na orzecznictwo sądowe Prezydent Miasta L. (np. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 1999 r., sygn.akt IV SA 2033/96, wyrok NSA z dnia [...] lutego 2010 r, sygn.akt I OSK 600/09) wskazał, że osiedle mieszkaniowe stanowi zorganizowaną całość, w ramach której można wyodrębnić budynki mieszkalne, ulice, parkingi, boiska, zieleńce i inne urządzenia służące mieszkańcom. Celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. O. mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Realizacja inwestycji w postaci budowy "osiedla mieszkaniowego" obejmować musi ze swej istoty nie tylko wykonanie samych budynków mieszkalnych, obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, ale także innych obiektów składających się na infrastrukturę tego osiedla, w tym między innymi wytyczenie pełniących funkcje rekreacyjne terenów zieleni osiedlowej.

Zdaniem skarżącego, stwierdzony na gruncie sposób jego zagospodarowania w całości odpowiada postanowieniom obejmującego w dacie sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu, Państwa Miejscowego Planu Szczegółowego Zagospodarowania Przestrzennego [...] - [...] zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta L. N. 22 z dnia [...] sierpnia 1976 r. ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady N. w L. Nr [...] z dnia [...] września 1976 r., który przewidywał na tym terenie realizację zieleni osiedlowej. Takie przeznaczenie wykluczało możliwość realizacji jakichkolwiek obiektów kubaturowych np. budynków mieszkalnych, usługowych, użyteczności publicznej. Wynikało to z konieczności zabezpieczenia realizacji jednej z podstawowych, poza mieszkalną funkcji osiedla mieszkaniowego - potrzeb rekreacyjno - wypoczynkowych. Tak duże skupisko ludności, jakim jest współczesne osiedle mieszkaniowe musi posiadać tereny wolne od zabudowy stanowiące korytarze przewietrzania. Takie racjonalne założenia tj. realizacja terenów rekreacyjno - wypoczynkowych i zapewnienie istnienia korytarzy przewietrzania osiedla, leżały u podstaw ustaleń co do przedmiotowego terenu w powołanym wyżej Miejscowym Planie Szczegółowym Zagospodarowania Przestrzennego [...] - [...].

Prezydent Miasta L. wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż cele te zostały w całości zrealizowane, a twierdzenie, że nieruchomość jest niezagospodarowana jest nieuprawnione. Przedmiotowy grunt został zagospodarowany w jedyny, z punktu widzenia obowiązującego w dacie jego nabycia planu zagospodarowania, możliwy sposób. Zieleniec na terenie dawnej działki nr [...], jest urządzony, regularnie pielęgnowany i utrzymywany przez firmę "Kształtowanie terenów zieleni - Ogrody" w ramach umowy na kompleksową konserwację terenów zieleni komunalnej zlokalizowanej poza pasem drogowym w rejonie II. Wynika z tego, że zieleń ta nie ma charakteru przypadkowego, a wręcz przeciwnie jest zaplanowana, zrealizowana oraz w sposób zamierzony i staranny utrzymywana.

Teren, w skład którego wchodzi zawnioskowany do zwrotu grunt, stanowi fragment większego obszaru w całości zagospodarowanego pod osiedle mieszkaniowe. Infrastrukturę tego osiedla tworzą zrealizowane: budynki mieszkalne wielorodzinne, budynki usługowe, handlowe, ciągi komunikacyjne (piesze, jezdne) wraz z oświetleniem, parkingi samochodowe, tereny rekreacyjno - sportowe (boiska do gier zespołowych), tereny zieleni osiedlowej - trawniki z nasadzeniami.

Realizacja osiedla mieszkaniowego jest procesem złożonym i długotrwałym. Ocena faktu zrealizowania nie może być dokonywana w odniesieniu jedynie do poszczególnych jego elementów, a w odniesieniu do całości inwestycji. Nie da się bowiem ocenić wykonania celu wywłaszczenia w postaci tak skomplikowanego przedsięwzięcia, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego poprzez pryzmat wyłącznie poszczególnych jego elementów. Wszystkie składniki infrastruktury są ze sobą funkcjonalnie powiązane tworząc jednolitą, harmonijnie działającą całość. Odniesienie się jedynie do sposobu zagospodarowania gruntu zawnioskowanego do zwrotu bez potraktowania go jako części zorganizowanego zespołu obiektów osiedla mieszkaniowego może doprowadzić do całkowicie błędnego przekonania o jego niezagospodarowaniu. Plany realizacyjne dużych przedsięwzięć (a do takich niewątpliwie należy zaliczyć budowę osiedla mieszkaniowego) często w toku realizacji ulegają zmianie i dopasowywaniu do aktualnych potrzeb, możliwości okoliczności. Nie może to jednak zmienić ogólnej oceny, że pomimo ewentualnych różnic w stosunku do pierwotnych planów i zamierzeń - cel wywłaszczenia - budowa osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, co stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) - dalej jako ugn, które określają przesłanki zwrotu nieruchomości. W myśl art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczaniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższej regulacji wynika zatem, że podstawą uzyskania zwrotu nieruchomości przez jej dawnego właściciela (jego spadkobierców) jest ustalenie, że inwestycji, która legła u podstaw wywłaszczenia, nie rozpoczęto w ciągu siedmiu lat od wywłaszczenia, bądź wprawdzie zaczęto ją realizować, ale nie została ona ukończona pomimo upływu lat 10 od wywłaszczenia.

W rozpatrywanej sprawie kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia żądania w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma to, jaki był cel wywłaszczenia, w jaki sposób przedmiotowa działka miała służyć realizacji tego celu i czy cel wywłaszczenia został kiedykolwiek na tej działce zrealizowany.

W świetle powyższej regulacji prawnej zbędność nieruchomości należy oceniać ściśle w aspekcie celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Cel ten musi być precyzyjnie ustalony. W sytuacji, gdy treść decyzji wywłaszczeniowej (osnowa i uzasadnienie) nie określają tego celu w sposób jasny i precyzyjny, należy na postawie wszelkich innych środków dowodowych cel ten ustalić. Pomocne w tym względzie mogą być zgromadzone w postępowaniu wywłaszczeniowym materiały, z których również może wynikać cel wywłaszczenia (zob. ustawa o gospodarce nieruchomościami – Komentarz pod red. G. Bieńka, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis- Nexis", W. 2007, s. 473).

W sytuacji zatem, gdy podmiot uprawniony składa wniosek o zwrot nieruchomości organ prowadzący postępowanie jest zobligowany do przeprowadzenia dogłębnego postępowania wyjaśniającego i zbadania, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do zwrotu nieruchomości, o których mowa w powołanych wyżej przepisach. Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonych decyzji Sąd uznał, że wymóg prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego został w obu instancjach spełniony.

Ustalenia dokonane zostały przez Starostę L. na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji:

- miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu mieszkaniowego [...]" w L. (tekstu i rysunku) zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta L. N. 22 z dnia [...] sierpnia 1976 r. i ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady N. w L. Nr [...] z dnia [...] września 1976 r.

- decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 1979 r. zatwierdzająca plan realizacyjny osiedla [...]",

- dokumentacji technicznej koncepcji planu realizacyjnego sporządzonej przez "Miastoprojekt - L.".

Istotne dowodowo były również przeprowadzone na nieruchomości w dniu [...] grudnia 2013 r. oględziny z udziałem geodety uprawnionego.

Powyższe dowody zgromadzone przez organ administracji należy ocenić w kontekście decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta L. z dnia [...] stycznia 1985 r. orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], wykazana na planie jako działka nr [...] o pow. 350 m2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego [...]".

Jak wynika z fragmentu kopii archiwalnego rysunku będącego załącznikiem do miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu mieszkaniowego [...]" w L., działka będąca przedmiotem wniosku położona jest na terenie oznaczonym symbolem 48 UO, zaś z legendy do niniejszego rysunku wynika, że jest to teren usług z zielenią towarzyszącą. W tekście planu wskazano w pkt II pt. "Ustalenia realizacyjne", że na terenie 48 UOp planowane jest przedszkole dla osiedla [...]" (planowana powierzchnia 0,45 ha). Uzupełnieniem powyższego jest wskazanie w dokumentacji technicznej do planu realizacyjnego w pkt 6 pt. "Program usług podstawowych", w ppkt 6.1 Przedszkole - typowe przedszkole 4 - oddziałowe dla 120 dzieci zaspokaja zapotrzebowanie zespołu mieszkaniowego. Przewidywana powierzchnia terenu 0,38 ha.

W rozpoznawanej sprawie cel wywłaszczenia został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego [...]", ponadto na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 1979 r. zatwierdzono plan realizacyjny ogólny osiedla [...]", a z planu szczegółowego jednoznacznie wynika, że terenie wywłaszczonej nieruchomości planowana jest budowa przedszkola. Przybliżona jest również powierzchnia terenu wywłaszczonej działki oraz planowana powierzchnia realizacji przedszkola.

Zdaniem Sądu powyższe wskazuje, że cel dla którego wywłaszczono przedmiotową nieruchomość został wskazany jednoznacznie i precyzyjnie, natomiast na wywłaszczonej nieruchomości nie podjęto żadnych prac realizacyjnych, co stanowi przesłankę do zwrotu nieruchomości, o której mowa w art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Odnosząc się zawartych w skardze Prezydenta Miasta L. twierdzeń, że grunt leży w obrębie osiedla mieszkaniowego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych i stanowi teren zielony osiedla mieszkaniowego z boiskiem do gier zespołowych, pełniąc funkcję rekreacyjno - sportową i został zagospodarowany w jedyny, z punktu widzenia obowiązującego w dacie jego nabycia planu zagospodarowania, możliwy sposób, a zieleniec na terenie dawnej działki nr [...], jest urządzony, regularnie pielęgnowany to są one niezasadne i sprzeczne z treścią protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2013 r. Z protokołu wynika, że przedmiotowy grunt stanowi grunt porosły koszoną trawą, którego część to fragment prowizorycznego boiska z ustawioną bramką.

W niniejszej sprawie Wojewoda na podstawie okoliczności prawidłowo ustalonych, trafnie oraz wyczerpująco przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustalił, jaki jest stan zagospodarowania działki nr [...] i stwierdził, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Ustalony ostatecznie przez organy administracji obecny stan zagospodarowania przedmiotowej działki został przez organy trafnie scharakteryzowany jako nie odpowiadający w swej istocie założeniem miejscowego szczegółowego planu z 1976 r. Niewątpliwie pozostawienie zieleni spontanicznej i zorganizowanie prowizorycznego boiska z jedną bramką treści tego planu nie odpowiada. Przesądzającym bowiem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest szczegółowość planu zagospodarowania osiedla [...]", wskazująca na budowę przedszkola na wywłaszczonej nieruchomości.

Celu wywłaszczenia określonego w decyzji nie należy interpretować rozszerzająco. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu trzeba oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości. Bezspornym w sprawie jest, iż nie powstało na niej przedszkole i nieruchomość do dzisiaj nie została zagospodarowana. Obecne zagospodarowanie działki nie jest zamierzone, a powstało jedynie "przy okazji".

Podsumowując Sąd stwierdza, że Wojewoda nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy, a jej rozstrzygnięcie poprzez zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest należycie uzasadnione pod względem faktycznym i prawnym.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art.151 ppsa orzekł, jak w sentencji.