Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3442/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4,14
journal: Dz.U. 2018 poz 690
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - tekst  jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant spec. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2019 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącego W. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018r. nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu odmówił potwierdzenia, że W. L. s. E., ur. [...] czerwca 1943r. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Zaskarżone rozstrzygniecie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2018r. W. L. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: Prezes IPN) o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 – dalej: "ustawa o działaczach opozycji").

Prezes IPN po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] listopada 2018r. (nr wskazany na wstępie) odmówił potwierdzenia, że W. L. spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. W uzasadnieniu organ szczegółowo opisał przebieg postępowania oraz wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy i podniósł, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej (dalej: IPN) odnaleziono:

• w aktach o sygn. [...] t. 9 – sprawa operacyjnego rozpoznania "[...]" wyciąg z informacji operacyjnej uzyskanej od TW "[...]" z dnia [...] grudnia 1988r. Organ wskazał, że z treści ww. dokumentu wynika, że w dniu [...] grudnia 1988 r. w kościele [...] w [...] odbyła się msza, po której doszło do spotkania byłych działaczy NSZZ RI "S" i NSZZ "S". W informacji TW "[...]" wymienia kilku uczestników spotkania (m.in. Z. A., F. L., p. J.) opisuje jego przebieg (m.in. planowany protest głodowy) oraz miejsce i datę kolejnego spotkania ([...] stycznia 1989 r. w tym samym miejscu);

• w aktach o sygn. IPN [...] ([...]) - sprawa operacyjnego rozpracowania "[...]" nr [...] dot. kontroli Duszpasterstwa Rolników Indywidualnych działającego na terenie województwa [...] znajduje się wyciąg z informacji nr [...] uzyskanej od TW "[...]" z dnia [...] maja 1986 r. Z treści ww. dokumentu wynika, że w dniu [...] maja 1986 r. w miejscowości [...] po mszy spotkało się około 250-ciu rolników. Ww. informował o wystąpieniach obecnych na spotkaniu m.in. Z. A., co do którego wskazywał, że " treść jego wystąpienia była wyjątkowo negatywnie nastawiona do władz państwowych i politycznych PRL i obecnej rzeczywistości" oraz G. J., który nawoływał do wstępowania do Duszpasterstwa Rolników i podpisywania petycji w sprawie Fundacji Rolnej. W przedmiotowych aktach znajduje się również wykaz tajnych współpracowników i kontaktów operacyjnych wykorzystywanych do sprawy obiektowej krypt. "[...]", w którym pod numerem 10 znajduje się TW "[...]". Ponadto w ww. dokumentach znajduje się również uzupełnienie planu z dnia [...] marca 1987 r., w którym jako jedno ze źródeł osobowych, które zostaną wykorzystane w sprawie celem zapewnienia pełnego dopływu informacji o działalności osób związanych z Duszpasterstwem Rolników wskazano m.in. TW " [...]". We wskazanych aktach IPN odnaleziono również analizę z dnia [...] września 1987 r. dotycząca materiałów sprawy obiektowej o krypt. "[...]" nr ewid. [...], w której wśród TW wykorzystanych w sprawie wymieniony został TW "[...]". W przedmiotowych aktach znajduje się także wykaz z dnia [...] czerwca 1987 r. dotyczący osobowych źródeł informacji wyjeżdżających na uroczystości z udziałem papieża, gdzie w punkcie trzecim wymieniony został TW "[...]";

• w aktach o sygn. IPN [...] - sprawa operacyjnego rozpracowania krypt. "[...]" nr [...] dot. kolportażu drogą pocztową nielegalnych wydawnictw w środowiskach wiejskich znajduje się wyciąg z informacji operacyjnej przekazanej przez TW "[...]" z dnia [...] lutego 1986 r. Z treści ww. dokumentu wynika, że TW "[...]" pod koniec 1984 r. lub na początku 1985 r. otrzymał z [...] drogą pocztową jeden egzemplarz nielegalnego wydawnictwa " Wiadomości [...]" sygnowanego przez NSZZ "Solidarność". Z relacji ww. wynikało, że taki sam egzemplarz otrzymał również jego sąsiad K.. Ponadto ww. wyjaśniał, że słyszał, iż pod koniec 1985 r. podobne pismo otrzymał również E.S., który wypytywał TW "[...]" czy też otrzymuje podobne przesyłki. W ww. aktach znajduje się również analiza z dnia [...] stycznia 1987 r. dotycząca materiałów sprawy obiektowej o krypt. "[...]" nr rej. [...], do której pozyskano m.in. osobowe źródło informacji o pseudonimie "[...]";

• akta o sygn. IPN [...] t.l dotyczące sprawy obiektowej "[...]" nr [...]. W przedmiotowych aktach znajduje się wykaz tajnych współpracowników i kontaktów operacyjnych wykorzystywanych do sprawy nr [...], w którym pod numerem [...] wskazany został TW "[...]" nr ewid. [...]. W ww. aktach znajduje się również wykaz z dnia [...] października 1988 r. dot. TW zarejestrowanych w sprawie obiektowej "[...]", w którym pod numerem [...] również znajduje się TW "[...]" nr ewid. [...].

Nadto w zasobach archiwalnych IPN odnalezione zostały również następujące zapisy ewidencyjne dotyczące W. L.:

1. zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego WUSW [...] (sygn. IPN [...]) z treści którego wynika, że w dniu [...] października 1981 r. Wydział IV zarejestrował W. L. jako kandydata na TW. Następnie w dniu [...] grudnia 1981 r. ww. został przerejestrowany na TW "[...]". W dniu [...] stycznia 1990 r. wycofano rejestrację. Materiały zniszczyła jednostka we własnym zakresie ze względu na nieprzydatność operacyjną. Z treści zapisu wynika również, że w dniu [...] marca 1985 r. sprawę rejestrował ponownie Wydz. VI;

2. zapis na karcie [...] (karta personalna) z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] (sygn. IPN [...] z treści której wynika, że W. L., s. E., ur. [...] czerwca 1943 r. w L., w dniu [...] grudnia 1981 r. został pozyskany przez ppor. P. S. w charakterze tajnego współpracownika i zarejestrowany jako TW "[...]" do numeru [...]. Pozyskanie nastąpiło na zasadzie dobrowolności do sprawy obiektowej "[...];

3. zapis na karcie [...] (karta rejestracyjna) z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] (sygn. [...]) z treści której wynika, że W. L., s. E., ur. [...] czerwca 1943 r. w L., w dniu [...] grudnia 1981 r. został zarejestrowany do numeru [...] przez Wydz. IV (w dniu [...] kwietnia 1985 r. przekreślono IV i dopisano VI) Sekcję VIII WUSW [...]

4. zapis na karcie E-16 z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] (sygn. IPN [...]) z treści której wynika, że w sprawie TW (W. L., s. E., ur. [...] czerwca 1943 r. w L.) zarejestrowanego przez Wydz. VI WUSW S. do nr [...] z dniem [...] stycznia 1990 r. zaniechano dalszej współpracy. Materiały nie przedstawiające wartości operacyjnej jednostka zniszczyła we własnym zakresie.

Opisane wyżej dokumenty tj.: wyciąg z informacji operacyjnej od TW "[...]" z dnia [...] grudnia 1988 r. z akt o sygn. IPN [...] t. 9, wyciąg z informacji nr [...] od TW "[...]" z dnia [...] maja 1986 r., wykaz tajnych współpracowników i kontaktów operacyjnych wykorzystywanych do sprawy obiektowej krypt. "[...]", uzupełnienie planu z dnia [...] marca 1987 r., analiza z dnia [...] września 1987 r. oraz wykaz z dnia [...] czerwca 1987 r. z akt o sygn. IPN [...], wyciąg z informacji operacyjnej od TW "[...]" z dnia [...] lutego 1986 r. oraz analiza z dnia [...] stycznia 1987 r. z akt o sygn. IPN [...], wykaz tajnych współpracowników i kontaktów operacyjnych wykorzystywanych do sprawy nr [...] i wykaz z dnia [...] października 1988 r. dot. TW zarejestrowanych w sprawie obiektowej "[...]" z akt o sygn. IPN [...] t.l oraz zapisy ewidencyjne wymienione w punktach 1-4, zdaniem organu potwierdzają, że zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Wskazane dokumenty spełniają zatem kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. były wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.

Zdaniem organu, który w tym zakresie odwołał się do poglądu WSA w Warszawie zawartego w prawomocnym wyroku z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2307/16: "(...) udział w wytworzeniu dokumentu należy definiować nie tylko jako bezpośredni wkład skarżącego w powstanie dokumentu. Definiować tak można i należy także chociażby pośrednie, jednak dostatecznie sprecyzowane oddziaływanie, rolę, wpływ w jego wytworzenie. Biorąc pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna tajna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu zawsze polegać musiał na osobistym uczestnictwie w jego opracowaniu i podpisaniu". Przykładem udziału w wytworzeniu dokumentu, zdaniem organu, może być przekazanie przez daną osobę informacji w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora, które posłużyły do wytworzenia dokumentu, w którym wykorzystano przekazane informacje lub nawet tylko opisano te informacje jako rezultat czynności operacyjnych.

Ustosunkowując się do wyjaśnień skarżącego złożonych pismem z dnia [...] października 2018r., w których m. in. wskazywano, że wszystkie opisane przez UB-ów wydarzenia są fałszywe, gdyż nigdy nie brał on udziału w spotkaniach ani nie wiedział, że takie spotkania czy uroczystości się odbywają a także gdzie skarżący opisał swoją działalność związaną ze strajkiem okupacyjnym w S., zatrzymanie w dniu [...] grudnia 1981r. i następujące po nim przesłuchania, organ wskazał, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust.1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN nie rozstrzyga bowiem o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN , według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Wyjaśniono także że organ nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Podkreślono, że Prezes IPN nie może uwzględnić w postępowaniu, materiału dowodowego w postaci ewentualnych wyjaśnień i informacji przekazywanych przez stronę oraz informacji wynikających z przekazanych przez nią dokumentów. W postępowaniu dotyczącym wydania decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, przedmiotem postępowania nie jest bowiem ocena faktów opisanych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, a jedynie stwierdzenie, że w zasobach IPN istnieją określone dokumenty spełniające konkretne cechy.

W decyzji wskazano również, że istotą prowadzonego postępowania było ustalenie, czy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące Pana W. L. spełniające kryteria, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Tym samym organ zobowiązany był jedynie do badania, czy treść odnalezionych dokumentów potwierdza, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Organ nie powinien natomiast badać innych kwestii, takich jak okoliczności rozpoczęcia i zakończenia współpracy, działalności opozycyjnej danej osoby, czy też okoliczności i rodzaju represji stosowanych przez ówczesne władze wobec wnioskodawcy. Okoliczności te, jak i inne dowody, np. wyroki sądowe, wyjaśnienia Strony czy inne nie zmieniają bowiem faktu posiadania przez Instytut Pamięci Narodowej dokumentów spełniających kryteria, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.

Reasumując organ stwierdził, że jego zdaniem, w opisanym stanie faktycznym i prawnym nie można potwierdzić, że Pan W. L. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji.

Niezgadzając się ze wskazaną wyżej decyzją Prezesa IPN W. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o "ponowne i wnikliwe rozpoznanie materiałów pisanych przez SB-ków, które poniżają i hańbią" jego osobę". W skardze podniesiono, że dokumenty sporządzone przez pracowników SB dotyczące jego osoby, które zostały odnalezione w zasobach archiwalnych IPN zawierają opisy, które "są wymyślone, z góry zaplanowane czyli fałszywe".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie sądu Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Prezesa IPN z dnia [...] czerwca 2018r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogu przedstawienia rzetelnej argumentacji na poparcie stanowiska organu, a więc zasad wynikających z art. 80 i 107 § 3 k.p.a. co doprowadziło do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji.

Stosownie do treści wskazanego wyżej art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018r., poz. 690 – dalej: ustawa o działaczach opozycji), status działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje między innymi (pkt 2) osobie co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Według art. 5 ust 1 ww. ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej szef urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej spełnia warunki, o których mowa w art. 4 tej ustawy.

W sprawie nie jest sporne odnalezienie w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych dokumentów opisanych szczegółowo w części historycznej uzasadnienia w tym dokumentów sporządzonych przez funkcjonariuszy organu bezpieczeństwa (notatki) w których wskazuje się na pozyskanie informacji od TW "[...]" oraz zapisów z kartotek organu bezpieczeństwa wskazujących, że skarżącemu jako tajnemu współpracownikowi został nadany pseudonim "[...]".

Skarżący jednak zarówno w skardze jak i we wcześniejszych pismach zaprzeczył jakoby był tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa i aby wytworzył lub by jakiekolwiek dokumenty zostały wytworzone przy jego współudziale w charakterze tajnego współpracownika z organami bezpieczeństwa państwa.

Sąd zauważa zatem w tym miejscu, że co do zasady rację ma Prezes IPN twierdząc, że w decyzji wydawanej w oparciu o wskazany wyżej przepis, organ nie rozstrzyga ani o statusie działacza opozycji lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa i nie ocenia całej działalności wnioskodawcy. Prezes IPN nie jest bowiem uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących wnioskodawcy, ani też do ustalania stanu faktycznego dotyczącego przeszłości wnioskodawcy. Niemniej, Sąd zauważa, że aby możliwe było wykonanie zadania powierzonego przez ustawodawcę Prezesowi IPN konieczne jest dokonanie przez organ oceny czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki określone w art. 4 ustawy. Powyższe wymaga zatem nie tylko ustalenia czy w zasobach IPN zachowały się jakiekolwiek dokumenty związane z osobą wnioskodawcy, ale zbadania przez organ, że zachowane dokumenty wykazują cechy opisane w art. 4 ustawy. Organ zobowiązany jest dokonać oceny czy zachowane dokumenty dotyczą osoby wnioskodawcy jak też, że dokumenty zostały wytworzone przez wnioskodawcę lub wytworzone przy jego udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W przedmiotowej sprawie organ przytoczył jakie dokumenty zostały odnalezione w archiwum IPN dotyczące skarżącego oraz w jakich dokumentach sporządzonych przez funkcjonariuszy organu bezpieczeństwa odnaleziono informację, że notatki te zostały sporządzone m. in. w oparciu o informacje uzyskane od TW o pseudonimie "[...]", a zestawienie ich treści z zapisami ewidencyjnymi służby bezpieczeństwa: z dziennika rejestracyjnego, oraz z kartoteki odtworzeniowej, zdaniem organu wskazuje, że dokumenty te zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa, co oznacza że dokumenty te spełniają kryterium opisane w art. 4 ust.2 ww. ustawy tj. były wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa.

Sąd zauważa zatem, że art. 4 ustawy wprowadza wyraźne kryteria dokumentu, którego istnienie wskazywałoby na okoliczność współpracy ze służbami bezpieczeństwa, a mianowicie samodzielne wytworzenie tego dokumentu przez wnioskodawcę lub udział wnioskodawcy w jego wytworzeniu. Oczywiście biorąc pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu polegać musi na osobistym jego opracowaniu i podpisaniu ( jak w przypadku dokumentu będącego dwustronną umową lub w przypadku oświadczenia o zobowiązaniu do współpracy opatrzonego podpisem danej osoby), ale niewątpliwie musi tego rodzaju dokument charakteryzować obiektywna współpraca wnioskodawcy w jego powstaniu wskazująca na jego rolę, wpływ na powstanie dokumentu, co istotne, służącego operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Taką cechę będą miały więc tego rodzaju dokumenty na podstawie których możliwe jest stwierdzenie, że zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji pochodzących od wnioskodawcy, przekazanych w ramach współpracy ze służbami bezpieczeństwa, służących operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa mimo, że nie zostały opracowane lub podpisane przez daną osobę (w niniejszej sprawie skarżącego). Określone więc w art. 4 ustawy cechy dokumentu dotyczącego skarżącego winny podlegać wnikliwej ocenie właściwego organu, a więc Prezesa IPN, pod kątem spełnienia określonych tam przesłanek. W przedmiotowej sprawie spośród dokumentów wymienionych przez organ jako odnalezionych w archiwum IPN organ przyjmuje, że wyciąg z informacji operacyjnej od TW "[...]" z dnia [...] grudnia 1988 r. z akt o sygn. IPN [...] t. 9, wyciąg z informacji nr [...] od TW "[...]" z dnia [...] maja 1986 r., wykaz tajnych współpracowników i kontaktów operacyjnych wykorzystywanych do sprawy obiektowej krypt. "[...]", uzupełnienie planu z dnia [...] marca 1987 r., analiza z dnia [...] września 1987 r. oraz wykaz z dnia [...] czerwca 1987 r. z akt o sygn. IPN [...], wyciąg z informacji operacyjnej od TW "[...]" z dnia [...] lutego 1986 r. oraz analiza z dnia [...] stycznia 1987 r. z akt o sygn. IPN [...], wykaz tajnych współpracowników i kontaktów operacyjnych wykorzystywanych do sprawy nr [...] i wykaz z dnia [...] października 1988 r. dot. TW zarejestrowanych w sprawie obiektowej "[...]" z akt o sygn. IPN [...] t.l oraz zapisy ewidencyjne wymienione w punktach 1-4 części historycznej niniejszego uzasadnienia, zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa.

Jednakże z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika dlaczego zdaniem organu wskazane dokumenty spełniają kryterium, o którym mowa we wskazanym przepisie tj. w szczególności dlaczego zostały one uznane za wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa. Sam fakt, iż w części odnalezionych w sprawie dokumentów wymieniany jest przez funkcjonariuszy SB TW "[...]" nie oznacza jeszcze, że dokumenty te zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy w ramach działań operacyjnych, szczególnie gdy się weźmie pod uwagę fakt, że z karty E-16 z kartoteki odtworzeniowej MSW w [...] (sygn. IPN [...]) wynika, że z TW "[...]" (W. L.) zaniechano dalszej współpracy z dniem [...] stycznia 1990 r. a "materiały zniszczyła jednostka we własnym zakresie ze względu na nieprzydatność operacyjną". W uzasadnieniu decyzji organ niewątpliwie wymienił dokumenty, które w zasobach archiwalnych zostały odnalezione. W uzasadnieniu odwołał się również do licznych wyroków tutejszego Sądu. Nie wskazał jednak dlaczego i w oparciu o co uznał, że odnalezione materiały, w których wymieniany jest TW "[...]" uznał za wytworzone przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. W uzasadnieniu nie wskazano na czym zdaniem organu polegała rola skarżącego oraz wpływ na powstanie dokumentu. Sąd wskazuje zatem, że aby można było uznać, iż dokument (np. notatka funkcjonariusza SB) został wytworzony przy udziale TW w ramach czynności w charakterze tajnego informatora niezbędne jest ustalenie obiektywnej współpracy TW w jego postaniu, co obliguje organ do przeanalizowania roli oraz wpływu na powstanie danego dokumentu i wskazania w uzasadnieniu związku pomiędzy wytworzeniem dokumentów, udziałem skarżącego w ich wytworzeniu i kwalifikacją tej czynności jako wykonywanej w ramach jego działania w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa i przydatnością dokumentów do operacyjnego zdobywania informacji przez organy bezpieczeństwa.

Sąd zauważa w tym miejscu, że analiza stanu zasobów archiwalnych pod takim kątem, a więc istnienia dowodów stanowiących ślad współpracy i wykonywania czynności oczekiwanych od tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia istnienia jakichkolwiek dokumentów dotyczących wnioskodawcy sugerujących możliwość jego współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Dokumenty, które mają znaczenie muszą być dokumentami wytworzonymi przez wnioskodawcę lub "współtworzonymi", w określonych warunkach, a więc w ramach czynności tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa i służyć operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa.

W ocenie sądu organ nie zawarł w uzasadnieniu analizy pozwalającej na przyjęcie, że dokonał pod wskazanym kątem weryfikacji zgromadzonego materiału a tym samym, że dokonana przezeń ocena i tym samym wydane rozstrzygnięcie nie są dowolne i są prawidłowe i zgodne z obowiązującym prawem.

Ustanowiona w art. 80 K.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje organ do ustalenia przekonujących podstaw rozstrzygnięcia. Podstawy te powinny zostać wskazane w uzasadnieniu decyzji, w którym zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. organ powinien wyjaśnić podstawy prawne rozstrzygnięcia, wskazać fakty uznane za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności.

Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych oraz brak uzasadnienia decyzji w sposób właściwy i całościowy narusza wskazane powyżej przepisy postępowania administracyjnego, a także zasadę przekonywania ustaloną w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy powinny wyjaśnić zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy. Nabiera ona szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organy negatywnych dla strony rozstrzygnięć, które powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) uznaje się, że brak lub niewystarczające uzasadnienie stanowi naruszenie istotnych wymogów proceduralnych. Przyjmuje się, że uzasadnienie indywidualnej decyzji powodującej negatywne następstwa dla strony - a za taką należy uznać zaskarżoną decyzję - powinno w sposób jasny i jednoznaczny ukazywać sposób rozumowania instytucji będącej autorem aktu tak, by umożliwić zainteresowanym poznanie podstaw podjętego orzeczenia, a właściwemu sądowi - wykonanie przezeń kontroli (por. wyrok TSUE z 22 czerwca 2005 r., T-102/03 w sprawie CIS przeciwko Komisji, pkt 46 i 47 oraz powołane tam orzecznictwo, System Informacji Prawnej LEX nr 225571).

W niniejszej sprawie nie można uznać, że ocena przedstawiona w zaskarżonej decyzji była wyczerpująca. Pomimo wywodów przedstawionych w uzasadnieniu nie wyjaśniała ona istotnych kwestii.

Ponownie przeprowadzając postępowanie organ uwzględni powyższą ocenę prawną przy dokonywaniu analizy odnalezionych w zasobach IPN dokumentów dotyczących osoby skarżącego..

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2018r. poz. 1302 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.