Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2949/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.7, 11,  art. 77 § 1 art. art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 28, art. 66 ust. 4 art. 83 ust. 1 pkt 3, art.  83 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia ... października 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z dnia [...] października 2007 r. wniesionej przez J. K. S. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. J. K.S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu składek. W wniosku podniósł, iż w okresie który wskazał organ w swym upomnieniu z dnia [...] kwietnia 2007r. nie prowadził [...], gdyż prowadzili ją dzierżawcy. W ocenie wnioskodawcy nie ma podstaw do obciążenia go należnościami wskazanymi w upomnieniu. Wskazał, iż zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek gdyż utrzymuje się wyłącznie z renty w kwocie [...] zł z której prowadzona jest egzekucja. Podkreślił, iż nie posiada środków na utrzymanie.

Decyzją Nr [...]z dnia [...] lipca 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc maj 2001 roku w łącznej kwocie [...], z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres maj - czerwiec 2001 roku w łącznej kwocie [...]zł oraz z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc maj 2001 roku w łącznej kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż sytuacja finansowa i osobista dłużnika nie daje podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Zaznaczył, iż w stosunku do zobowiązanego prowadzona jest egzekucja, zaś odległy termin przedawnienia dochodzenia należności stanowi negatywną przesłankę umorzenia. Zakład stwierdził w oparciu o dokumenty złożone przez wnioskodawcę oraz ustalenia dokonane w sprawie, iż spłata zadłużenia nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Podkreślił, iż od [...] marca 2007 r. otrzymuje rentę w kwocie

[...]zł z której prowadzona jest egzekucja w wysokości [...] zł i nie jest w stanie zapłacić zaległości.

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...]Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Nr [...] z dnia [...] lipca 2007r. W rozstrzygnięciu organ wskazał, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za łączny okres od maja do czerwca 2001 r. na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległości wynosiły łącznie [...]zł. Prezes ZUS podzielił ustalenie organu pierwszej instancji, iż istnieje szansa zmiany sytuacji ekonomicznej dłużnika w przyszłości, co pozwoliłoby na uzyskanie zaległych należności składkowych, których umorzenie uznano za przedwczesne. Zmianę taką stanowić może podjęcie zatrudnienia przez zobowiązanego. Organ ustosunkował się także do faktu wystąpienia powodzi, która zniszczyła [...]dłużnika wskazując, iż zdarzenie to nastąpiło w dniach [...] lipca, zaś zadłużenie dotyczy okresu za maj i czerwiec 2001 r.

Prezes Zakładu podkreślił, iż umorzenie należności składkowych ma charakter wyjątkowy i w świetle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy anulowanie zadłużenia byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem dłużnika wobec innych płatników, którzy spłacają zadłużenie. W ocenie organu postępowanie takie naruszałoby zasadę równości wobec prawa. Fakt prowadzenia egzekucji administracyjnej daje wierzycielowi perspektywę zaspokojenia wierzytelności składkowych, których dochodzenie jest ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ zaznaczył, iż opłacanie należności z tytułu składek stanowi ustawowy obowiązek płatnika, a nie jego uprawnienie.

Prezes Zakładu podkreślił, iż należności główne z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek tj. finansowanych przez samych pracowników wynosiły na dzień [...] kwietnia 2007 r. [...]zł z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz [...]zł z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Organ zaznaczył, iż powyższe należności zgodnie z art. 30 u.s.u.s, nie podlegają umorzeniu zaś Zakład nie posiada w powyższym zakresie żadnej możliwości decyzyjnej.

Postanowieniem nr [...]z dnia [...]listopada 2007 roku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprostował oczywistą omyłkę pisarską

zawartą w decyzji wydanej w dniu [...] października 2007 roku utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek nr [...] z dnia [...]lipca 2007 roku w ten sposób, że w miejsce zawartych w decyzji nr [...]wydanej w dniu [...] października 2007 r. sformułowań ,, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w G. działając z upoważnienia Prezesa ZUS" oraz ,, Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego ZUS w G. " wpisał ,, Prezes ZUS." W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a, decyzja powinna zawierać oznaczenie organu który ją wydał. Organ zaznaczył, iż wymóg ten nie został spełniony w przypadku użycia w sentencji i uzasadnieniu decyzji sprostowanych sformułowań.

Pismem z dnia [...] października 2007 r. J K S złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007 r. nr [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności składkowych skarżącego. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż organ sprzecznie z art. 83 ust 4 w związku z art. 28 ust 1 i 2 oraz art. 28 ust 3a i 3b u.s.u.s, oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), przyjął, iż jego stan majątkowy i rodzinny pozwala spłacić należności z tytułu składek. Dłużnik wskazał, iż zapłacenie kwoty [...] zł w sytuacji, gdy jedynym źródłem jego dochodu jest renta w wysokości [...] zł pociągnęłoby dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Zaznaczył, iż cierpi na[...], zaś spłata należności spowoduje, iż nie będzie posiadał środków na zakup lekarstw. Podniósł, iż z powodu choroby nie może wykonywać żadnej pracy. Podkreślił, iż otrzymał rentę [...]co eliminuje możliwość jego zatrudnienia. Skarżący zaznaczył, iż jego sytuacja jest wyjątkowa, gdyż powódź zniszczyła jego majątek, co spowodowało, iż nie był w stanie spłacić zadłużenia .

Skarżący uzupełnił skargę pismami procesowymi z dnia 9 stycznia 2008 r. i 27 lutego 2008r. Dodatkowo podniósł, iż strona przeciwna nie ma legitymacji i zdolności sądowej z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja z dnia [...] października 2007 roku została podpisana przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego ZUS w G. zamiast przez Prezesa ZUS w W.. Skoro decyzję

pierwszoinstancyjną odmawiającą umorzenia należności podpisał Dyrektor Oddziału ZUS w G. to tylko Prezes ZUS w W. lub działający z jego upoważnienia wiceprezesi są uprawnieni do podpisania decyzji drugiej instancji. Skarżący zaznaczył, iż Prezes ZUS jest organem odwoławczym, który działa jako organ ministerialny, co powoduje że decyzji wydanej w drugiej instancji nie może podpisać Dyrektor Oddziału ZUS w G. Wniósł o jej unieważnienie w trybie art. 145 § 1 k.p.a, gdyż została wydana przez podmiot nieuprawniony. Podkreślił, iż w wyniku powodzi w dniach [...]lipca 2001 roku stracił wszystko co stanowiło jego źródło utrzymania dlatego też nie był w stanie uregulować należności z tytułu składek. Podkreślił, iż spełnia kryteria o których mowa w art. 28 u.s.u.s, oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365),

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów pozostawania w separacji z żoną

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o

systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. Nr 141, poz. 1365), oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkuje koniecznością jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności rozważenia w sprawie wymaga, zarzut braku umocowania do podpisania zaskarżonej decyzji przez Dyrektora Oddziału ZUS w G. Jest to zarzut nieuzasadniony. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organem administracyjnym wydającym decyzję w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s.). Jest to jednostka organizacyjna - osoba prawna, która jako całość jest organem administracji publicznej art. 66 ust. 4. W roli samodzielnych organów administracyjnych nie występują więc jej wewnętrzne organy, ani terenowe jednostki organizacyjne, mające kompetencje do działania w jej imieniu. ZUS wykonuje swoje podstawowe zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych.

Stosownie do treści art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Sąd podkreśla, iż w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku. W wyroku z 15 listopada 2006 r. sygn. akt II GSK 224/06 Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, podzielane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s, zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Inną natomiast sprawą jest, kto w imieniu Zakładu wydaje tę ponowną decyzję. Z przytoczonego powyżej przepisu wynika, iż

może to być Prezes ZUS. Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek w obu instancjach wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który na podstawie stosownego upoważnienia jest reprezentowany albo przez Prezesa ZUS albo przez innego pracownika Zakładu. Przy czym Sąd zauważa, iż obie decyzje wydane w sprawie pochodzą od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a to -jak powyżej wyjaśniono- jest zgodne z prawem

W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję w imieniu ZUS wydał Prezes ZUS, przy czym decyzję podpisał działający z upoważnienia - Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego ZUS w G, E. G., który posiadał w dacie wydania decyzji stosowne upoważnienie do wydawania decyzji w sprawach indywidualnych wynikających z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy również wskazać, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu sprostował zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2007 r. zastępując sformułowania ,, Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w G. działając z upoważnienia Prezesa ZUS" oraz ,, Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego ZUS w G." sformułowaniem ,, Prezes ZUS." Z wymienionych powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia w/w zarzutu skarżącego.

Przechodząc do dalszej oceny skarżonej decyzji zauważyć trzeba, iż zakres kontrolowanego postępowania wynikał z pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2007 r. w którym wniósł o umorzenie zaległych składek. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie miały przepisy art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast, w myśl ust. 3a art. 28 cyt. ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w

art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w słanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. tak przepis ust. 2 jak i ust 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem , mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Przy czym w konstrukcji prawnej nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego -w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli- winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym -stosownie do treści art. 107 k.p.a.-jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako

jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza tych o charakterze uznaniowym, uniemożliwia dokonanie jej kontroli. Swobodne uznanie nie może być bowiem tożsame z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Oceniając treść zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż z jej uzasadnienia, wynika, że organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego zakładając, że z uznaniowego charakteru decyzji wynika umocowanie do wydania decyzji odmownej w każdych okolicznościach sprawy. Organ odmawiając umorzenia należności zobowiązany był należycie wykazać, że okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania tej instytucji. Motywując swą decyzję organ stwierdził m.in., iż istnieje szansa zmiany sytuacji ekonomicznej skarżącego poprzez podjęcie zatrudnienia. Twierdzenia tego organ w żaden sposób nie uzasadnił. Nie odniósł się do wskazanych przez skarżącego chorób, na które on cierpi, w tym do stanu [...]dłużnika, który udokumentował stosownymi zaświadczeniami karta 12 i13 akt administracyjnych.

Prezes Zakładu w uzasadnieniu decyzji podając, iż wobec skarżącego nie zaistniały przesłanki świadczące o tym, że opłacenie należności składkowej nie pozbawi go możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych nie dokonał porównania uzyskiwanych dochodów skarżącego z wydatkami związanymi z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych. Organ analizując sytuację materialną rodziny skarżącego nie rozważył także wpływu wydatków związanych z leczeniem chorób skarżącego na jego kondycję finansową. Nie ustalono również czy skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe i czy pozostaje w separacji ze swoją małżonką.

Stwierdzając, iż wobec skarżącego nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie zaległych składek w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne organ zobowiązany był do wykazania, iż dłużnik faktycznie nie spełnia przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu składek. Zgodnie z art. 77 § 1 Kpa to na organie, a nie na stronie ciąży obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący materiału

dowodowego. Realizacja zasady prawdy materialnej, wynikającej z ww. przepisu, wymaga podjęcia przez organ działań w celu zebrania wszelkich dowodów mających znaczenie prawne. W sytuacji, gdy organ takie działania podejmie powinien dać temu wyraz w swej decyzji.

Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia więc odstąpienia organu od prowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz oceny materiału dowodowego. Prezes Zakładu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonując oceny interesu publicznego w kontekście ważnego interesu zobowiązanego nie wykazał, iż jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień wnioskodawcy. Nie odniósł się do możliwości finansowych skarżącego oraz faktu, czy egzekucja jest możliwa z jego dochodu i czy nie spowoduje to konieczności otrzymywania pomocy społecznej. Organ nie skonfrontował sytuacji materialnej skarżącego z wysokością zaległej należności. Należy podnieść, iż istnieją rozbieżności pomiędzy decyzją pierwszej instancji, a decyzją wydaną w drugiej instancji w zakresie kwoty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. W decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano, iż kwota zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiąc maj 2001 roku wynosiła [...]zł, kwota zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres maj - czerwiec 2001 roku wynosiła[...], zaś zadłużenie z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc maj 2001 roku wynosiło [...]zł.

Natomiast w orzeczeniu drugoinstancyjnym organ wskazał, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za łączny okres od maja do czerwca 2001 r. na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległości wynosiły łącznie [...]zł.

Rozbieżności pomiędzy decyzją pierwszej i drugiej instancji co do wysokości zadłużenia skarżącego wskazują na dużą dowolność w ustaleniu stanu faktycznego sprawy dokonanego przez organ. Brak zbieżnych ustaleń przez organy orzekające w sprawie co do zadłużenia skarżącego powoduje, iż rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są oderwane od konkretnej sytuacji skarżącego. Organ nie może rozważać kwestii umorzenia zaległości z tytułu składek w sytuacji, gdy nie została ustalona wysokość tej zaległości. Wysokość zadłużenia z tytułu składek przy wydawaniu decyzji dotyczącej ich umorzenia, jest jedną z najbardziej

istotnych okoliczności sprawy. Prawidłowe ustalenie wysokości tego zadłużenia jest punktem wyjściowym do podjęcia przez organ oceny stanu faktycznego w sprawie dotyczącej umorzenia należności z tytułu zaległych składek.

Tym samym organ nie dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego oraz nie ocenił w sposób należyty wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszając art. 7 i 77 k.p.a. Okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący wątpliwości, szczególnie że w przedmiotowej sprawie decyzja dotyczy elementarnych potrzeb skarżącego - środków niezbędnych do przeżycia.

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W konsekwencji, Sąd przyjął, iż uzasadnienie skarżonej decyzji świadczy o tym, iż skarżone orzeczenie wydane zostało z uchybieniem art. 107 § 3 k.p.a. Rozstrzygając sprawę ponownie organ winien ustalić właściwą wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu składek, ustalić wysokość dochodów skarżącego, jego wydatki. Organ powinien uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy w kontekście przepisów prawa materialnego przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia stosownej decyzji

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7,8. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., z przyczyn, które wyżej przedstawiono, należało orzec jak w sentencji wyroku.