Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 463/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 2c, art. 48, art. 50 i art. 51
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2019 roku numer [...]; 2. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego R. W. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W związku z zawiadomieniem K. L. z dnia [...] października 2018 r. oraz kontrolą przeprowadzoną w dniu [...] października 2018 r. na działkach nr [...] i [...] w Z., gmina S., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: "PINB") wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy wiaty na ww. działkach.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], PINB, na mocy art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 1018 , poz. 1202 ze zm., dalej: "P.b."), nakazał R. W. rozbiórkę wiaty o wymiarach 10,30 m x 4,90 m, stanowiącej zadaszenie dla utwardzonych miejsc postojowych, zrealizowanej na działkach nr [...] i [...] w Z., gmina S. oraz rozbiórkę utwardzonej nawierzchni ww. działek, w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zarówno w wyniku kontroli przeprowadzonej dnia [...] października 2018 r. oraz wskutek oględzin z dnia [...] grudnia 2018 r., w których brały udział strony postępowania, ustalono, że na działkach o nr [...] (stanowiącej własność M. P.) oraz nr [...] (stanowiącej własność R. W.), położonych w Z. przy ulicy S., znajduje się, na terenie utwardzonym kostką brukową, wiata o wymiarach 10,30 m x 4,90m, wysokości 3,92 m, stanowiąca zadaszenie czterech miejsc postojowych dla samochodów. Wiata umiejscowiona jest szczytem przy granicy z działką nr [...] w odległości 0,60 m oraz 0,60 m od granicy działki nr [...] stanowiącej działkę budowlaną, będącą również drogą dojazdowa do przylegających do niej posesji. Odległość wiaty od działek zabudowanych budynkami segmentowymi (tzw. szeregówkami) wynosi 6,20 m, a narożnika względem działki nr [...] - 0,45 m. Ustalono, że wiata stanowi konstrukcję drewnianą, słupowo-ryglową, trwale umocowaną z kostką polbruku, zadaszoną dachem dwuspadowym obustronnie orynnowanym. Na całej powierzchni obu działek ułożony jest polbruk stanowiący trwałe podłoże gruntowe. Spływ wód powierzchniowych skierowany jest z rynien i rur spustowych do kanalizacji deszczowej na działce nr [...].

Organ ustalił również, że w odległości 0,90 m od ściany podłużnej ww. wiaty, na działce nr [...] znajduje się druga wolnostojąca wiata drewniana o wymiarach 2,50 m x 1,70 m. [Jak wynika z akt sprawy, postępowanie dotyczące przedmiotowej wiaty zostało umorzone na mocy decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...]

Wedle ustaleń organu, powyższe wiaty zostały wybudowane w okresie od czerwca do listopada 2018 r. przez R. W.

Powołując się na art. 29 ust. 1 pkt 1a lit. 2c oraz art. 30 ust. 1 pkt 2 P.b. organ stwierdził, że jakkolwiek budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m kwadratowych, nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, to jednak w niniejszej sprawie, ww. przepisy nie mają zastosowania. Sprawa dotyczy bowiem budowy szczególnego rodzaju wiaty – tj. wiaty garażowej, która zgodnie z § 19 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2015, poz. 1422, ze zm., dalej: "rozporządzenie MI") winna być usytuowana na działce budowlanej w odległości od granicy działki nie mniejszej niż 3 m (w przypadku parkingu do 10 stanowisk postojowych dla samochodów osobowych włącznie).

Tymczasem organ ustalił, że działka nr [...], podobnie jak działka nr [...], figuruje w wypisie z rejestru gruntów jako działka rolna R IVb. Jednakże, zgodnie ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi Z. - obszar na południe od S., uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w S. z dnia [...] października 2013 r. (Dz.Urz. Woj. Podlaskiego z dnia 3 grudnia 2013 r., poz. 4192, zwaną dalej: "uchwałą") obowiązującego od dnia 3 stycznia 2014 r., znajduje się ona na terenie oznaczonym symbolem 6.1.MN. Przy czym zgodnie z § 9 uchwały na terenach oznaczonych m.in. symbolem 6.1 MN ustala się przeznaczenie terenów na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem usług wbudowanych, wraz z zielenią urządzoną, obiektami i urządzeniami towarzyszącymi. Organ wskazał ponadto, że zgodnie z zapisami planu miejscowego, na tym terenie dopuszcza się realizację garaży i budynków gospodarczych, wiat, altan itp. oraz lokalizację obiektów i urządzeń budowlanych towarzyszących oraz ustala się powierzchnię zabudowy budynkami i budowlami do 30% powierzchni działki lub terenu objętego inwestycją, a powierzchnię biologicznie czynną - nie mniej niż 40% powierzchni działki. W ocenie organu, powyższe proporcje nie są zachowane w niniejszej sprawie. Ponadto, zgodnie z planem wysokość budynków gospodarczych , wiat i altan mierzona przy głównym wejściu, od poziomu terenu do góry okapu lub attyki, wynosi do 4,50 m, a utwardzenie działki na całej powierzchni polbrukiem i budowa wiaty garażowej o powierzchni 50 m2, są niezgodne z warunkami technicznymi i ustaleniami planu miejscowego w zakresie powierzchni zabudowy i zachowania minimalnej powierzchni biologicznej na działkach. Z tych też względów organ stwierdził konieczność rozbiórki wiaty.

Wskutek rozpatrzenia odwołania R. W. od wyżej opisanej decyzji, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: "PWINB") decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], utrzymał ją w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji. Wskazał, że obiekt wykonany przez R. W. (zwanego dalej: "Inwestorem"), tj. zadaszona wiata wraz z miejscami postojowymi, ani nie mieści się w definicji obiektów zwolnionych na mocy art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ani nie należy do grupy inwestycji określonych w art. 29 ust. 1 pkt 10 P.b. W ocenie organu, w niniejszej sprawie, należy bowiem ocenić całość wykonanego zamierzenia inwestycyjnego - a tym niewątpliwie była budowa zadaszonej wiaty wraz z miejscami parkingowymi. Z uwagi na funkcję jaką ma pełnić przedmiotowy obiekt, który ma wykonane i zakreślone miejsca parkingowe, poszczególne elementy składające się na wykonaną całość, nie mogą być rozpoznane oddzielnie, tj. osobno budowa wiaty i osobno wykonane utwardzenie gruntu. Decydujące znaczenie ma bowiem funkcja całej inwestycji, a ta jest związana z parkowaniem samochodów. Dlatego też inwestor był zobowiązany uzyskać pozwolenie na budowę.

W związku zaś z tym, że nie posiadał on dokumentów potwierdzających legalność wykonanych robót budowlanych, organ odwoławczy uznał, że PINB słusznie umożliwił ich legalizację, stosując procedurę przewidzianą w art. 50-51 P.b. Jednakże z powodu braku możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, tj. z § 19 ust. 2 pkt 1 lit. a. rozporządzenia MI, postępowanie legalizacyjne musiało zakończyć się w sposób negatywny. Ponadto organ II instancji wskazał, że zgodnie z planem miejscowym, powierzchnia biologicznie czynna nie może być na terenie przedmiotowych działek mniejsza niż 40% powierzchni działki, a powierzchnia zabudowy budynkami i budowlami, nie może przekroczyć 30% powierzchni działki, podczas gdy w niniejszej sprawie proporcje te nie zostały niezachowane. Łączna powierzchnia działek nr [...] i [...] wynosi bowiem 129 m2, natomiast dwa obiekty na nich zlokalizowane mają łączną powierzchnię 60.20 m2. Oznacza to, że aktualna powierzchnia zabudowy to 46,79%.

Skargę na ww. decyzję wniósł do tut. Sądu R. W., zarzucając jej naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 52 P.b., przez niewłaściwe określenie podmiotu i przedmiotu nakazu rozbiórki, tj. nakazanie wykonania określonych robót budowlanych w stosunku do części obiektu, który nie stanowi własności skarżącego, co w konsekwencji powoduje niewykonalność decyzji;

2) art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. w zw. z § 19 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MI przez ich błędną wykładnię i uznanie, że mająca podlegać rozbiórce wiata zlokalizowana została niezgodnie z obowiązującymi przepisami;

3) art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 50 ust. 1 oraz 51 ust. 1 P.b., przez błędne ustalenia w stanie faktycznym sprawy, polegające na uznaniu, że w momencie wszczęcia postępowania przez organ I instancji, roboty budowalne związane z realizacją wiaty zostały już zakończone, podczas, gdy z materiału dowodowego wynika w sposób jednoznaczny, że były one prowadzone, a w związku z czym organ I instancji winien wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonywanych robót budowlanych, czego nie zrobił;

4) przez brak wskazania, w uzasadnieniu decyzji, faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom organ odmówił wiary i mocy dowodowej;

5) art. 6, 7, 80, k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie, co skutkowało dokonaniem błędnej oceny faktycznej i w konsekwencji również prawnej w sprawie.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz odnosząc się do zarzutów skargi.

Na rozprawie w dniu [...] października 2019 r. uczestnik postępowania M. P. poparł skargę, podając, że również jest inwestorem w części znajdującej się na jego działce nr [...], której właścicielem stał się [...] listopada 2018 r. Podał również, że ww. działka została utwardzona przez poprzedniego właściciela w 2011 r. oraz, że R. W. swoją część działki utwardził sam w okresie około kwietnia 2018 r. Wskazał także, że kiedy w wiacie nie stoją samochody osobowe, wykorzystywana ona jest przez okoliczne dzieci do zabawy oraz, że wiata ma służyć jako ochrona dla czterech samochodów i miejsce zabawowe dla dzieci. Podał, że względem niego nie toczy się żadne postępowanie przed nadzorem budowlanym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie, jest decyzja PWINB utrzymująca w mocy orzeczony przez PINB względem R. W. nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty o wymiarach 10,30 m x 4,90 m, stanowiącej zadaszenie dla utwardzonych miejsc postojowych, zrealizowanej na działkach nr [...] i [...] w Z., gmina S. oraz rozbiórkę utwardzonej nawierzchni ww. działek.

Roboty budowlane związane z budową ww. wiaty zostały wykonane w okresie od czerwca do listopada 2018 r. zatem mają do nich zastosowanie obecnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego.

Nie jest w niniejszej sprawie sporne, że na działkach nr [...] (stanowiącej własność M. P.) oraz nr [...] (stanowiącej własność skarżącego), położonych w Z., na terenie utwardzonym kostką brukową skarżący wybudował wiatę o wymiarach 10,30 m x 4,90m oraz wysokości 3,92 m, która stanowi zadaszenie czterech miejsc postojowych dla samochodów. Wiata usytuowana jest szczytem w odległości 0,60 m od granicy z działką nr [...] i oraz bokiem w odległości 0,60 m do granicy z działką nr [...] m. Nie budzi również wątpliwości, że wiata posiada drewnianą konstrukcję, słupowo-ryglową, trwale umocowaną z kostką polbruku, która została wyłożona na całej powierzchni obu ww. działek.

Na aprobatę zasługują ustalenia organów obu instancji, wedle których tak opisany obiekt budowlany, stanowi zadaszony parking dla samochodów. Dokonane przez skarżącego zarówno utwardzenie gruntu, jak i wybudowanie zadaszenia nad tym gruntem, niewątpliwie miało bowiem na celu urządzenie obiektu budowlanego o określonej, ww. funkcji i oznaczonych cechach. Słusznie zatem organy obu instancji, stwierdziły, że powstanie takiego obiektu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 P.b. Przepisy te zawierają katalog wyłączeń od tej zasady, wskazując jakie konkretne roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia budowy. W art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. ustawodawca zwolnił z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowane na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Jak wskazał NSA w wyroku z 21 listopada 2017 r. (II OSK 512/16, Lex nr 2409529): wszelkie ww. wyjątki, a więc i te wymienione w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2c P.b., nie mogą być odczytywane rozszerzająco. Ustawodawca zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jedynie wiaty, mające cechy opisane w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. Skoro zdecydował się więc na zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiat spełniających określone cechy, to nie można uznać, że zwolnione mogą być również wiaty spełniające cechy innych budynków, tylko z uwagi na podobieństwo cech konstrukcyjnych.

Tym samym ustawa wprowadza zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, dla realizacji jedynie tych wiat, które spełniają warunki określone w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. O tym zaś, decyduje sposób użytkowania wiaty oraz jej przeznaczenie.

Jak ustalono przy tym w niniejszej sprawie, i które to ustalenia w ocenie tut. Sądu zasługują na aprobatę, sporna wiata w istocie pełni funkcję zadaszonych miejsc parkingowych dla samochodów. Wynika to z materiału zgromadzonego w aktach sprawy, tj. z załączonych zdjęć, na których widoczne są, oznaczone kolorową kostką polbruk, stanowiska postojowe dla czterech samochodów oraz z protokołu kontroli z [...] grudnia 2018 r., w którym wskazano na następujące przeznaczenie wiaty: "zadaszenie miejsc postojowych – 4 stanowiska". Zauważyć przy tym, że protokół ten został podpisany m.in. przez obecnego w trakcie kontroli skarżącego, który nie wniósł do jego treści zastrzeżeń. O przedmiotowej funkcji wiaty, świadczyć może również jej usytuowanie, tj. wzdłuż działki nr [...], stanowiącej drogę dojazdową do znajdujących się przy niej, segmentów mieszkaniowych.

W konsekwencji, stwierdzić należy, że przedmiotowa wiata nie odpowiada tej opisanej w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., lecz jest obiektem budowlanym, który należy zakwalifikować jako zadaszone stanowiska postojowe, o których mowa w § 19 rozporządzenia MI, określającym warunki techniczne dla urządzanych miejsc postojowych i nakładającym na inwestora obowiązek ich posadowienia w określonej odległości od wskazanych tym przepisem obiektów oraz od granicy działki budowlanej. W konsekwencji przed wybudowaniem tzw. wiaty garażowej, wymagane było pozwolenie na budowę, którego skarżący (inwestor) nie posiada.

Jakkolwiek powyższe wnioski odpowiadają tym poczynionym przez organy nadzoru budowlanego, to jednak przeprowadzone przez nie postępowanie naprawcze, w ocenie tut. Sądu było postępowaniem wadliwym.

Zauważyć przy tym należy, że w zależności od rodzaju samowoli budowlanej, przepisy P.b. przewidują różne tryby postepowania – tj. postępowanie legalizacyjne i postępowanie naprawcze. To, który z nich znajdzie zastosowanie, uzależnione jest od zakwalifikowania wykonanych nielegalnie robót w części obiektu budowlanego jako integralnie połączonych z legalnie wybudowanym obiektem, lub niestanowiących takiego połączenia. Są to różne tryby, prowadzące do zróżnicowania pozycji inwestorów i nakładania na nich odmiennych obowiązków.

Zastosowany przez organy tryb naprawczy – uregulowany w art. 50-51 P.b., ma zastosowanie do robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 P.b. lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach - w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 P.b. lub w art. 49b ust. 1 P.b. Natomiast art. 48 ust. 1 i art. 49b ust. 1 P.b. - regulujące postępowanie legalizacyjne, odnoszą się do budowy i wybudowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

Zastosowanie trybu naprawczego z art. 50-51 P.b. jest więc generalnie wyłączone w stosunku do robót budowlanych, wymagających pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, które stanowią budowę obiektu budowlanego lub jego części. W odróżnieniu od przebudowy i remontu w wyniku robót budowlanych, składających się na "budowę", dochodzi bowiem do powstania nowego obiektu budowlanego lub do zmiany jego charakterystycznych parametrów, takich jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. W przypadku "przebudowy" i "remontu" zakres ingerencji w istniejący już obiekt budowlany jest węższy (vide: art. 3 pkt 6, 7 i 8 P.b.).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, przepisy art. 50-51 P.b. stosuje się rozłącznie z art. 48 P.b. Wynika to wprost z art. 50 ust. 1 P.b., zgodnie z którym w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego podejmuje czynności objęte tym przepisem. Tym samym art. 50-51 P.b. mają zastosowanie wtedy, gdy nie ma podstaw do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu wzniesionego bez pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 20 września 2017 r., II OSK 86/116, Lex nr 2411924).

W konsekwencji, skoro wybudowanie przez skarżącego przedmiotowego obiektu budowlanego, będącego obiektem samodzielnym, niepołączonym z budynkiem, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, którym inwestor się nie legitymował, konieczne było w niniejszej sprawie przeprowadzenie postępowania w sprawie legalności przedmiotowego obiektu w trybie art. 48 P.b., a nie postępowania naprawczego w trybie art. 50 P.b. Omawiany stan faktyczny nie wypełnia bowiem przesłanki przemawiającej za zastosowaniem procedury naprawczej, w związku z czym, zastosowanie przez organy trybu z art. 50-51 P.b. było nieprawidłowe. Skutkiem powyższego uchybienia, które w ocenie tut. Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy, było uchylenie obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji.

W ponownie prowadzonym postępowaniu, organy przeprowadzą właściwe postępowanie, mając na względzie, że obiekt budowlany, wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, może zostać tylko wtedy zalegalizowany, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki, o których mowa w art. 48 ust. 2 P.b. - tj. jest on zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie umożliwiającym jego doprowadzenie do stanu zgodnego prawem. Z tego też względu organy będą miały na uwadze zapisy planu miejscowego oraz § 19 rozporządzenia MI, mając przy tym na uwadze obowiązek zbadania, czy istnieje prawna i techniczna możliwość legalizacji obiektu, a przy tym obowiązek wyczerpującego ustalania stanu faktycznego przed ewentualnym orzeczeniem nakazu rozbiórki. Należy przy tym pamiętać, że nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów P.b.

Nawiązując do pierwszego z zarzutów skargi, wyjaśnić należy, że według art. 52 P.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o których mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 P.b. Jakkolwiek w orzecznictwie przyjmuje się, że kolejność osób w art. 52 P.b. nie jest przypadkowa (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z 26 lipca 2013 r., II SA/Op 206/13, LEX nr 1348379) - a więc w pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania nakazanych czynności (wbrew stanowisku skarżącego) jest inwestor, będący bezpośrednim sprawcą samowoli budowlanej, to jednak należy pamiętać, że nakaz rozbiórki musi być wykonalny. Oznacza to, że należy go skierować do podmiotu, który posiada w dacie wydania decyzji prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, z którym wiąże się uprawnienie do wykonywania robót budowlanych (w tym robót polegających na rozbiórce obiektu budowlanego). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że kryterium wyboru adresata decyzji w sprawie rozbiórki, spośród wymienionych w ww. przepisie podmiotów, jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Nie można więc adresować nakazu rozbiórki wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie tego nakazu. Jednocześnie art. 52 P.b. nie sprzeciwia się adresowaniu nakazu rozbiórki wyłącznie do inwestora w sytuacji, gdy aktualny właściciel wypowiedział się jednoznacznie o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie prac rozbiórkowych (por. wyrok NSA z 17 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 990/17, CBOSA).

W konsekwencji, organ, orzekając nakaz rozbiórki, kieruje się kolejnością podmiotów z art. 52 P.b. oraz posiadaniem tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Należy jednak pamiętać, że roboty budowlane mogą być również wykonywane na terenie, do którego inwestor nie ma tytułu prawnego, a inwestycja jest realizowana bez zgody właściciela nieruchomości. W takiej sytuacji nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela, byłoby nieuzasadnionym obciążeniem (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., II OSK 1234/08, CBOSA). Posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jako kryterium decydujące o wyborze adresata decyzji o nakazie rozbiórki doznaje zatem ograniczenia, gdy inwestor wybudował samowolnie obiekt na terenie, do którego nie ma tytułu prawnego oraz bez zgody właściciela nieruchomości (por. Sieradzka M., glosa do wyroku NSA z 8 sierpnia 2014 r., II OSK 1090/13, Lex nr 1512732).

Mając na uwadze powyższe, należy zatem zauważyć, że nałożenie nakazu rozbiórki jedynie na skarżącego, jest w niniejszej sprawie możliwe, ale pod warunkiem uprzedniego ustalenia, że posiada on prawo do dysponowania obiema nieruchomościami, na których posadowiona jest sporna wiata garażowa, na cele budowlane. W odniesieniu do działki nr [...], kluczowe znaczenie będą tu miały ustalenia dotyczące wyrażenia zgody przez jej właściciela (lub braku takiej zgody) na budowę na niej części przedmiotowej wiaty oraz uwzględnienie, lub ewentualnie zweryfikowanie, jego oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu 24 października 2019 r. co do tego, że pozostaje on inwestorem w odniesieniu do budowy wiaty na działce stanowiącej jego własność. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby organy przeprowadziły w tym zakresie jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające. W konsekwencji nałożenie nakazu rozbiórki jedynie na skarżącego, nie znajduje uzasadnionych podstaw w materiale dowodowym sprawy, który w tym zakresie należy uzupełnić. Wypada przy tym zauważyć, że w przypadku ustalenia, że w niniejszej sprawie jest dwóch inwestorów, należy wziąć tę okoliczność pod uwagę przy formułowaniu decyzji zawierającej ewentualny nakaz rozbiórki.

Mając na względzie powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art. 135 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego w łącznej kwocie 997 zł, orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się: uiszczony przez skarżącego wpis sądowy w kwocie 500 zł (k. 16), kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (k. 11).