Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 330/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: NSA Marek Gorski NSA Zdzisław Kostka Protokolant Sekretarz Sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 8 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 21 lutego 2006 r. nr [...]; 2. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] na rzecz skarżącej L.W. kwotę 46 (czterdzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 lutego 2006 r. Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u L.W. wymienionej w pozycji 1 - zatrucia ostre lub przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez benzen lub jego homologii według wykazu chorób zawodowych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz. U. z 2002 r. nr 132, poz.1115/.

W uzasadnieniu organ wskazał, że L. W. w okresie od 2.08.1976 r. do 31.05.1980 r. zatrudniona była na stanowisku technologa w B. Fabryce Urządzeń Chłodniczych "A" SA, zaś w okresie od 2.06.1980 do 28.07.2005 r. na stanowiskach: technolog przetwórstwa tworzyw sztucznych, technolog, specjalista technologii materiałowych użytych do produkcji wyrobów - praca w laboratorium, z tym że w latach 2002 – 2005 miała kontakt z ksylenem. Następnie organ pierwszej instancji podniósł, iż dostarczona dokumentacja lekarska, specjalistyczne badania przeprowadzone w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G., a następnie przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie dały podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u strony. Z opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. wynika, że L. W. cierpi na zespół pozapiramidowy o nieustalonej etiologii, wykluczono tło zawodowe jej schorzenia wskazując na brak narażenia zawodowego na ksylen w rozumieniu czynnika toksycznego inicjującego chorobę z uwagi na krótki 2-letnia kontakt z ksylenem i wartości poniżej NDs oraz brak danych klinicznych sugerujących, że w przewlekłym zatruciu ksylenem (które co prawda objawia się głównie uszkodzeniem OUN) dochodzi do uszkodzenia układu pozapiramidowego.

W konkluzji organ stwierdził, że analiza narażenia zawodowego, przebiegu choroby oraz wyniki wykonanych podczas hospitalizacji w Klinice IMP badań i konsultacji specjalistycznych nie dały podstaw do rozpoznania u strony encefalopatii toksycznej, która mogłaby być konsekwencją przewlekłego zatrucia ksylenem, co daje brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W odwołaniu L. W. podniosła, że pomieszczenie i dygestorium, na którym pracowała nie posiadało systemu skutecznej wentylacji i systemu zabezpieczeń, który ostrzegałby o przekroczonych niebezpiecznych stężeniach oparów w powietrzu. Następnie wskazała, że osoby, które są chronicznie narażone na oddychanie powietrzem z parami ksylenu, mogą uskarżać się na podrażnienia błon śluzowych oczu i dróg oddechowych, bóle i zawroty głowy, podniecenie lub ospałość, problemy z układem pokarmowym, wątrobą i nerkami, wysuszenie skóry i owrzodzenia podrażnionych miejsc.

W ocenie strony wyniki badań leczenia szpitalnego potwierdzają, że ma ona prawo uważać, iż badania w lMP w Ł. zostały przeprowadzone cząstkowo, nie kompleksowo i domniemywać, że stan jej zdrowia jest wynikiem przewlekłego zatrucia ksylenem, gdyż miała kontakt z ksylenem podczas przelewania go z butli do kolby, wrzucaniu do kolby materiału badanego, w której był wygrzewany przez 6-godzin we wrzącym ksylenie, podczas przekładania na sito i po odcieknięciu przekładania na szkiełko oraz przenoszenia próbek do suszarki w celu wysuszenia i odwirowania. Praca odbywała się przy zwiększonym ryzyku dla zdrowia z uwagi na doprowadzenie ksylenu do wrzenia przy niedostatecznej wentylacji pomieszczenia, podczas przeprowadzania badania stopnia usieciowania rur polietylenowych w okresie ponad dwóch lat stykania się z niebezpiecznym związkiem chemicznym i zagrożeniami określonymi dla zdrowia w Karcie Związku Niebezpiecznego oraz innych przepisach prawnych. Ponadto L. W. wskazała, iż z regulacji kodeksowych, a w szczególności art. 236 wynika, że chorobą zawodową jest choroba wymieniona w przepisie wykonawczym, która pozostaje w związku z warunkami pracy. W konsekwencji, na tle takiej definicji choroby zawodowej w pełni adekwatną wykładnią jest interpretacja dokonana przez Sąd Najwyższy w wyroku z 19.07.1984 r. II PRN 9/84, OSNCP z 1985r nr 4 poz.53, w którym SN stwierdził, że konstrukcja definicji choroby zawodowej przemawia za tym, iż w przypadku pozytywnego ustalenia że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 8 maja 2006 r. nr [...], powołując się na art. 5 pkt. 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej i art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. oraz § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona przez jednostkę uprawnioną i nie budzi zastrzeżeń. Wynika z niej, że strona przez 2,5 roku pracowała w laboratorium w kontakcie z ksylenem. Orzeczenia lekarskie zostały wydane przez lekarzy zatrudnionych w instytucjach upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych i wynika z nich jednoznacznie, że przyczyną schorzenia u L. W. są czynniki pozazawodowe. I tak WOMP w G. rozpoznał u strony zespół pozapiramidowy o nieustalonej etiologii. Wykluczono zawodowe tło schorzenia z uwagi na brak narażenia zawodowego na ksylen w rozumieniu czynnika toksycznego inicjującego chorobę (krótki 2-letni -kontakt z ksylenem i wartości poniżej NDS) oraz brak danych klinicznych sugerujących, że w przewlekłym zatruciu ksylenem --dochodzi do uszkodzenia układu pozapiramidowego. Z kolei IMP w Ł. jako jednostka orzecznicza II stopnia w pełni podtrzymała orzeczenie WOMP. Stwierdzono, że objawy postępującego schorzenia neurologicznego o charakterze zespołu pozapiramidowego rozpoczęły się po 2-3 miesiącach pracy w kontakcie z ksylenem. Choroba rozpoczęła się po bardzo krótkiej ekspozycji, rozwój objawów był powolny i choroba postępuje nadal pomimo zakończenia narażenia. Brak jest danych potwierdzających przekroczenia wartości normatywów higienicznych, brak jest danych wskazujących na przebycie ostrego zatrucia zawodowego ksylenem lub jakąkolwiek inną substancja. Obraz kliniczny choroby nie jest również charakterystyczny dla biologicznego działania ksylenu. Zatem brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ odwoławczy podniósł ponadto, iż w związku z faktem wystąpienia L. W. do IMP w Ł. z zarzutami dotyczącymi przeprowadzonych w tej jednostce orzeczniczej badań, IMP wydał w dniu 10.02.2006 r. opinię, w której stwierdza, że postępowanie diagnostyczno-orzecznicze podczas pobytu strony w Klinice Chorób Zawodowych w Ł. zostało przeprowadzone z zachowaniem zasad przyjętych w orzecznictwie o chorobach zawodowych. Wyjaśniono, że ustalenie procentowego uszczerbku na zdrowiu nie było podmiotem postępowania. Natomiast ustalenie jednostki specjalistycznej z dziedziny neurologii, w której powinno się odbywać dalsza diagnostyka schorzenia strony nie leży w zakresie kompetencji IMP w Ł..

W ocenie organu drugiej instancji strona pracując w kontakcie z ksylenem była wystarczająco chroniona przed szkodliwym działaniem ww. substancji (środki ochrony osobistej oraz digestorium), co znajduje m.in. odzwierciedlenie w wynikach badań środowiskowych (znacznie poniżej NDS).

W konkluzji organ wskazał, że sam kontakt w miejscu pracy z substancją chemiczną nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, gdyż warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest jej rozpoznanie, jednakże w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony.

W skardze na powyższą decyzję L. W. wniosła o jej uchylenie, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i stwierdzenie choroby zawodowej.

W uzasadnieniu wskazała, że na skutek chronicznego narażenia na oddychanie powietrzem z parami ksylenu i kontaktowe poprzez skórę odczuwa i występują u niej bóle i zawroty głowy, ospałość, problemy z układem pokarmowym, wątrobą i nerkami, wysuszenie skóry, cukrzyca, nadto wymaga opieki innej osoby, gdyż jest inwalidką o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżąca podniosła, że WOMP w G. podejmuje się leczenia i diagnostyki nie robiąc żadnych badań laboratoryjnych, tworzy własną teorię historii choroby i wyklucza zawodowe schorzenie. Wskazała – powołując się na załączony do skargi schemat rysunkowy, że przedniej szyby dygestorium nie dało się do końca przysłonić z uwagi na elektryczne przewody podłączeniowe do podgrzewaczy kolb. Podczas podgrzewania dosyć często zdarzało się, że opary wysadzały korki zamykające chłodnice, opary poprzez utworzoną szczelinę jako cięższe od powietrza miały swobodny wypływ do pomieszczenia, w którym przebywali pracownicy. Po zakończeniu frakcji żelowej praca z próbkami odbywała się poza dygestorium. Po wyjęciu próbki z kolb były one ważone w msc. poz. 2 na rys., następnie przenoszone do suszarki poz.8 na rys. i suszone w temperaturze - 200 C., sporządzanie wyników badań i prace biurowe odbywały się przy biurku poz. 4 A na rys. W kontekście powyższego skarżąca podniosła, iż nie jest dla niej zrozumiałym z jakich przyczyn przedstawiciele Medycyny Pracy i Sanepidu twierdzą, że do zatrucia organizmu substancją silnie toksyczną jaką jest ksylen, w dodatku substancją doprowadzoną do wrzenia, mającą również właściwości wybuchowe w tym stanie fizycznym potrzebny jest dłuższy okres niż 2-lata.

Nadto skarżąca podniosła, iż osoby, które są chronicznie narażone na oddychanie powietrzem z parami ksylenu, mogą uskarżać się na podrażnienia błon śluzowych oczu i dróg oddechowych, bóle i zawroty głowy, podniecenie lub ospałość, problemy z układem pokarmowym, wątrobą i nerkami, wysuszenie skóry i owrzodzenia podrażnionych miejsc. Takie objawy mają miejsce w jej przypadku, zaś osoby reprezentujące w tej sprawie Organy Państwa zupełnie bezpodstawnie zawężają to pojęcie do określonego schorzenia w postaci - zespołu pozapiramidowego. Również całkowicie bezpodstawnie organy orzekające wskazują, że choroba nie może zostać uznana za zawodową, gdyż nadal postępuje pomimo zakończenia narażenia, skoro w Karcie Środka Substancji Niebezpiecznej we wskazówkach dla lekarzy zawarte jest stwierdzenie, iż nie jest znana żadna odtrutka.

Nadto skarżąca podała, iż wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie otrzymywała żadnych środków ochrony osobistej wymienionych w Karcie Środka Niebezpiecznego, jedynie co otrzymała to standartowe rękawiczki dostępne w CPN, przy których tworzywo w kontakcie z ksylenem bardzo szybko się rozpuszczało oraz zwykły fartuch roboczy. W ocenie skarżącej opinia PWIS w G. jest przejawem arogancji w stosunku do obywatela i osoby niepełnosprawnej oraz do obowiązującego Prawa budowlanego w zakresie wentylacji.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty z zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Nadto, w myśl art. 135 ustawy Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić.

Stosownie do postanowień § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 32, poz. 1115) przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych.

Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosek o ponowne badanie składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia, zatrudniającej lekarza, gdy wydał orzeczenie ( §7 ust. 1 rozporządzenia).

Jak wynika z akt sprawy organy orzekające w sprawie wydając decyzję o niestwierdzeniu choroby zawodowej u skarżącej oparły się na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 7 października 2005r. nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 8 grudnia 2005r. nr [...] oraz ocenach narażenia zawodowego z dnia 8 lipca 2005r.,15 grudnia 2005r. i 4 maja 2006r., jak również wyjaśnieniach Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 10 lutego 2006r. i 13 kwietnia 2006r.

W tym miejscu należy zauważyć, że oba w/w orzeczenia zostały wydane w oparciu o sporządzoną w dniu 8 lipca 2005r. kartę oceny narażenia zawodowego, w której stwierdzono, że L. W. przez okres 2,5 roku pracowała w laboratorium z użyciem m.in. ksylenu, zaś po dwóch latach pracy zaczęły u niej występować dolegliwości neurologiczne. Tymczasem w obu orzeczeniach lekarskich stwierdzono, że pierwsze objawy choroby pojawiły się u skarżącej po kilku miesiącach pracy w laboratorium ( w orzeczeniu jednostki orzeczniczej II stopnia stwierdzono, że miało to miejsce po 2-3 miesiącach). Powyższym faktom skarżąca przeczyła w trakcie toczącego się postępowania powołując się na dokumentacje lekarską, z której wynika, że miało to miejsce znacznie później ( pismo skarżącej z dnia 30 stycznia 2006r. skierowane do Instytutu Medycyny Pracy w Ł.). Wskazała miedzy innymi, że pierwszej badania radiologiczne i MRI zostały u niej przeprowadzone odpowiednio w dniach: 8 września 2004r. i 9 listopada 2004r. Powołała się również na treść świadectwa pracy, w którym zawarte są okresy zwolnień lekarskich.

Do powyższego nie odniosły się lekarskie jednostki orzecznicze, jak również organy orzekające w sprawie, przyjmując wskazane wyżej stanowisko, przy czym uznały, że fakt wystąpienia objawów choroby po bardzo krótkim okresie ekspozycji stanowił jeden z argumentów wskazujących na pozazawodową etiologię choroby.

Mając to na uwadze należy stwierdzić, iż opinie jednostek nie są w ocenie Sądu wyczerpujące, tym bardziej, że w orzeczeniu jednostki I stopnia stwierdzono, że przewlekłe zatrucie ksylenem objawia się głównie uszkodzeniem OUN, brak jest jednak danych klinicznych sugerujących, że dochodzi w tym przypadku do uszkodzenia układu pozapiramidowego, na który cierpi skarżąca. Takie stwierdzenie, w ocenie Sądu, nie może jednak jednoznacznie wykluczać, że taki związek jednak istnieje, tym bardziej, że w obu orzeczeniach stwierdzono, że nie ustalono etiologii zespołu pozapiramidowego występującego u skarżącej i że wymaga to dalszego wyjaśnienia.

Należy zauważyć, że to ostanie sformułowanie nie wyklucza, zdaniem Sądu możliwości zachorowania na zespół pozapiramidowy przez osoby narażone na działanie ksylenu, zadaniem jednostek orzeczniczych było natomiast wykazanie, że w konkretnym przypadku nic nie przemawia za zawodową etiologią tego schorzenia, co wymaga z kolei ustalenia etiologii choroby u skarżącej. W ocenie Sądu oba w/w orzeczenia lekarskie takiego stanowiska jednostek orzeczniczych nie uzasadniają.

Warto też zwrócić uwagę na fakt, że istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma także osobnicza wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy. Ten sam czynnik może u różnych osób wywołać różne reakcje organizmu. ( tak zob. wyrok z dnia 27 lutego 1998r., sygn. akt I SA 1862/97, LEX nr 45840, wyrok z dnia 4 lipca 2001r., sygn. akt I SA 2244/00, LEX nr 53801).

Należy w tym miejscu stwierdzić, że orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej mają walor opinii biegłych w rozumieniu art. 84§1 k.p.a., muszą zatem być sporządzone w sposób zrozumiały zarówno dla organu jak i stron a także dla Sądu, który dokonuje oceny legalności decyzji. Winny być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący. Tymczasem w omawianej sprawie, jak wskazano wyżej, obydwa orzeczenia zawierają nieścisłości, a przedstawiona w nich argumentacja budzi zastrzeżenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, iż bez orzeczenia lekarskiego - opinii, bądź sprzecznie z nim, organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego ( tak zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002r., sygn. akt OPS 3/02).

Powyższe nie zmienia jednak faktu, że w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydane są przez organ administracji publicznej, który przy rozpoznaniu stosuje kodeks postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera odmienne regulacje. Oznacza to, że organ orzekający nie jest zwolniony od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Utrwalone orzecznictwo NSA zwraca uwagę, że organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia (por. wyroki NSA z 15.03.1994r. SA/Wr 147/94;18.08.1998r. I SA 823/98;05.11.1998r. I SA 1200/98; z 15.06.1999r. IV SA 1061/97).

W tym stanie rzeczy skoro sprawa nie została wyjaśniona do ostatecznego załatwienia, co stanowi naruszenie art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na podatnie art. 200 powołanej wyżej ustawy.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie uzupełnienie materiału dowodowego przez zobowiązanie jednostek orzeczniczych do szczegółowego wyjaśnienia z jakich przyczyn stwierdzony u skarżącej zespól pozapiramidowy nie dał podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii tej choroby.

Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających stwierdzenia choroby zawodowej przepis art. 152 ustawy nie miał zastosowania.