Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 278/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Główny Geodeta Kraju
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Wanda Zielińska - Baran, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia NSA Otylia Wierzbicka /spr./, Protokolant Anna Nader, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2005 r. sprawy ze skargi P.D. i L.Z. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie sprostowania w operacie ewidencji gruntów i budynków - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzja z dnia [...] sierpnia 2004 r. Główny Geodeta Kraju powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania P.D. i L. Z. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] lipca 2003 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 2003 r. dotyczącej sprostowania w operacie ewidencji gruntów i budynków obręb S. – S. powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że operat ewidencji gruntów i budynków dla obrębu S. – S., w skład którego wchodzą działki ewidencyjne nr [...] i [...] został założony w 1974 roku na podstawie dokumentacji geodezyjnej wykonanej przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno- Kartograficzne w S. przyjętej do państwowego ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej. W momencie zakładania ewidencji gruntów działki stanowiły własność Skarbu Państwa i znajdowały się we władaniu W.P.G. w S., WSS Społem w S.". Przedstawiciele tych jednostek w "protokole granicznym" podpisali oświadczenie, że "polubowne ustalenie oraz utrwalenie tych granic odbyło się w ich obecności, granice te są im dobrze znane i uznane przez nich jako prawnie obowiązujące". Według wykonanego wówczas szkicu polowego granica działki nr [...] od strony działki nr [...] pokrywa się z przyziemiem budynku. Powierzchnia działki nr [...] ujawniona w rejestrze gruntowym była inna, niż to wynikało ze wspomnianej dokumentacji. Według dokumentacji wynosi 0,0565 ha, natomiast w rejestrze gruntowym powierzchnię określono na 0,062 ha. Również mapa ewidencyjna założona na podstawie dokumentacji geodezyjnej przedstawiała przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] w sposób odmienny, niż to wynikało ze szkicu polowego. Kopia wyrysu z dnia 25 marca 1991 r. wskazuje, że granice pomiędzy działkami [...] i [...] nie pokrywa się z przyziemiem budynku znajdującego się na działce nr [...], lecz przebiega w przybliżeniu równolegle do tego budynku w odległości około 0,5 – 0,7 m. W państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym brak jest materiałów źródłowych potwierdzających przebieg granicy między działkami jak na wskazanym wyrysie. Decyzja Prezydenta S. z dnia [...] .07.1995 r. prostująca w operacie ewidencji gruntów i budynków pole powierzchni działki nr [...] na 0,0565 ha została dokonana zdaniem organu zgodnie z dokumentacją geodezyjno-kartograficzną opracowaną w związku z założeniem ewidencji gruntów i budynków. Decyzja ta spowodowała wprowadzenie zmiany w części graficznej operatu ewidencyjnego tj. na mapie ewidencyjnej poprzez zmianę granicy pomiędzy działkami [...], [...] zgodnie z dokumentacją geodezyjno-kartograficzną. W dacie wydania przez Zarząd Miasta S. decyzji nr [...] to jest [...].09.2000 r. potwierdzającej nabycie przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Handlu Wewnętrznego "A." w S. prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], powierzchnia tej działki w operacie ewidencyjnym określona była na 0,0565 ha, a granica od strony działki nr [...] wykazana była na mapie ewidencyjnej po przyziemiu budynku. Również w dacie zawarcia umowy, na mocy, której wnioskujący nabyli przedsiębiorstwo "A." w S. w operacie ewidencji gruntów i budynków granice działki [...] i pole powierzchni były zgodne z dokumentacją źródłową. Powołanie się w akcie notarialnym nie na dane zawarte w operacie, lecz na nieaktualne dane zawarte w księdze wieczystej nie może stanowić przesłanki do uznania, że kwestionowana decyzja z dnia [...].07.1995 r. rażąco narusza prawo. Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. w art. 21 ust. 11 stanowi, że podstawę oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy uznał, że decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...].07.1995 r. nie narusza rażąco prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli P.D. i L.Z.

Zaskarżonej decyzji zarzucają:

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa, art. 107 § 3 kpa, art. 23 ustawy – prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 113 kpa, art. 7 kpa, art. 23 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Wskazując na powyższe naruszenia wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty przez stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta S.

W uzasadnieniu skargi argumentują, że w latach dziewięćdziesiątych dysponowanie gruntami gminnymi należało do rady gminy i zarządu jako organu kolegialnego, a nie do burmistrza czy prezydenta miasta. Prezydent Miasta S. nie mógł w 1995 r. upoważnić naczelnika wydziału do wydania decyzji prostującej (zmieniającej) powierzchnię działki. Nadto podnoszą, że kwestionowana decyzja narusza ich prawo podmiotowe, obejmujące prawo użytkowania wieczystego działki o powierzchni 626 m². W ich ocenie organ winien był dostosować ewidencję gruntów do decyzji uwłaszczeniowej wojewody. Prostując rzekomy błąd pomiarowy naruszył decyzję wojewody oraz przepis art. 23 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Prawo do prostowania w decyzji błędów pisarskich na podstawie art. 113 kpa przysługuje organowi, który wydał decyzję. Skoro decyzję uwłaszczeniową wydał wojewoda, to tylko on jest właściwy do sprostowania omyłki nie zaś prezydent S. Prostując rzekome błędy przekroczył zdaniem skarżących swoje kompetencje. Zarzucając naruszenie art. 107 § 3 kpa wskazuje, że organ odwoławczy nie ustosunkował się w uzasadnieniu decyzji do podnoszonej w odwołaniu kwestii naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 kpa, a jedynie rozważył przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, co uzasadnia ocenę, że uzasadnienie nie odpowiada wymogom przewidzianym w kpa. Wadliwości uzasadnienia upatrują także, w nierozważeniu ich zdaniem wszystkich dowodów w sprawie, a jedynie protokołu granicznego, który nie określa powierzchni działki, ani jej granic.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, że nie znalazł przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto wskazał, że utrzymanie decyzji w mocy oznacza, że nie dopatrzył się naruszenia przepisów o właściwości.

Wojewódzki sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym umożliwiającym wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej jedną z wad wyliczonych wyczerpująco w art. 156 § 1 kpa. W toku tego postępowania organ nadzoru bada jedynie czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa i nie rozstrzyga żadnej innej kwestii. W przedmiotowej sprawie kontroli organu podlegała decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lipca 1995 r. orzekająca o sprostowaniu w operacie ewidencji gruntów i budynków działki nr [...], stanowiącej własność gminy miasta S., położonej w obrębie [...] S – S w jednostce rejestrowej [...] pola powierzchni tej działki poprzez wykreślenie wartości powierzchni 626 m² i wprowadzenie powierzchni 565 m².

Z uzasadnienia decyzji wynika, że sprostowanie było spowodowane ujawnieniem błędu pisarskiego.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 22 ust. 1 i 59 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 64, 67 i 72 ust. 1 i 2 załącznika do Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P. Nr 11 poz. 98). Wskazany § 72 ust. 1 pkt 1 zarządzenia stanowi, że wprowadzenie do operatu ewidencji gruntów sprostowań może dotyczyć następujących omyłek lub błędów pisarskich – spowodowanych przez mylne wpisanie nazwisk, imion właścicieli lub władających, nazw użytków, powierzchni, klas gruntów i.t.p. Przepis powyższy daje zatem organowi możliwość sprostowania omyłki pisarskiej w zakresie powierzchni w operacie ewidencji gruntów, co następuje w drodze decyzji. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został oparty na zarzutach naruszenia przepisów o właściwości oraz rażącego naruszenia prawa. Zarzuty te zostały oparte na twierdzeniu, że organ ewidencyjny rozstrzygnął decyzją o wielkości powierzchni działki stanowiącej przedmiot użytkowania wieczystego ustalonego inną decyzją administracyjną z dnia [...].09.2000 r. przez Zarząd Miasta S. na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Handlu Wewnętrznego "A.", która to decyzja określiła powierzchnię działki, a zmiana tej powierzchni byłaby możliwa według wnioskujących wyłącznie w drodze umowy cywilno-prawnej. Rażącego naruszenia prawa upatrują w niezawiadomieniu strony o toczącym się postępowaniu i niedoręczeniu jej decyzji, a ponadto wyrażają wątpliwość, czy zmiana powierzchni działki tkwiła w ujawnieniu błędu pisarskiego, czy też była spowodowana przesunięciem granicy działki z niezrozumiałych przyczyn. Organy obu instancji uznały, że kwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą nieważności i stanowisko to Sąd podziela. Organ pierwszej instancji wykazał, że Prezydent Miasta S. był organem właściwym (uprawnionym) do wydania decyzji o sprostowaniu błędu pisarskiego w operacie ewidencji gruntów. Powołał się, w tym względzie na Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1993 r. w sprawie określenia zadań i kompetencji z zakresu rządowej administracji ogólnej i specjalnej, które mogą być przekazane gminom o statusie miasta wraz z mieniem służącym do ich wykonania, a także zasad i trybie przekazania (Dz. U. 93.65.309) oraz na porozumienie z dnia 10.12.1993 r. pomiędzy Wojewodą S., a Prezydentem Miasta S.. Z aktów tych wynika, że gminom o statusie miasta podlegają przekazaniu z dniem 1.01.1994 r. zadania i kompetencje określone między innymi w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne w tym prowadzenie ewidencji gruntów i budynków. Z porozumienia wynika, że do wydawania decyzji właściwy jest prezydent, przy czym może na podstawie art. 39 ustawy z dnia 8 marca 19990 r. o samorządzie terytorialnym upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu miejskiego do wydawania decyzji. Kwestionowaną decyzję wydał z upoważnienia prezydenta naczelnik wydziału geodezji i gospodarki gruntami. Argumenty wnioskodawców podnoszone na etapie postępowania administracyjnego wskazują, że nie kwestionują ani kompetencji prezydenta do wydawania decyzji o sprostowaniu błędu pisarskiego w operacie ewidencji gruntów, lecz poddają w wątpliwość zaistnienie błędu, a decyzję o sprostowaniu błędu, która zmniejsza powierzchnię działki oceniają jako naruszającą ich prawo użytkowania wieczystego, do czego ten organ nie jest uprawniony. W skardze natomiast zarzucają, że prezydent nie mógł upoważnić naczelnika wydziału do wydania takiej decyzji, gdyż dysponowanie gruntami gminnymi należało w dacie wydania decyzji do rady gminy i zarządu. Wbrew twierdzeniom skarżących kwestionowana decyzja prezydenta nie dysponuje gruntami gminnymi, "nie narusza" też prawa wieczystego użytkowania, a jedynie prostuje omyłkę pisarską w operacie ewidencji gruntów na podstawie przepisów geodezyjno-kartograficznych. Jako słuszne zatem należy uznać stanowisko organów oceniające, że nie zaistniała przesłanka naruszenia właściwości.

Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji wyczerpujące postępowanie dowodowe, w toku którego zbadano dokumentację znajdującą się w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej przeprowadzono dowód z oględzin działki nr [...], uwzględniając wniosek dowodowy L.Z. wykazało, że z powodu zaistnienia błędu pisarskiego (omyłki) doszło do wpisania w rejestrze ewidencji gruntu działki [...] powierzchni 626 m², która to powierzchnia nie ma uzasadnienia w dokumentacji geodezyjno-kartograficznej sporządzonej w ew. pow. [...]. Analiza dokumentacji archiwalnej, która była podstawą założenia w 1974 r. operatu ewidencji gruntów i budynków dla obrębu S - S, w skład którego wchodziły działki ewidencyjne nr [...] i [...] wykonane przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w S., przyjęto do państwowego ośrodka dokumentacji geodezyjno-kartograficznych wykazał, że powierzchnia tej działki została określona w operacie pomiarowym na 565 m², a granicę pomiędzy działkami [...] i [...] na szkicu polowym poprowadzono po przyziemiu budynku usytuowanego na działce [...]. Przedstawiciele jednostek, w których władaniu pozostawały te działki należące do Skarbu Państwa oświadczyli, co znalazło odbicie w protokole granicznym, że ustalenie oraz utrwalenie tych granic odbyło się w ich obecności, granice te są im dobrze znane i uznane przez nich jako prawnie obowiązujące. Powierzchnia wpisana do rejestru gruntów nie odpowiadała operatowi pomiarowemu, a zatem została wpisana błędnie na etapie sporządzania rejestru ewidencji gruntów. Załączona do akt kopia rejestru pomiarowego z 30.11.1974 r. wskazuje, że w rubryce powyżej opisu działki [...] znajduje się opis działki nr [...], której powierzchnia określona została na 626 m² . Okoliczność ta dodatkowo przemawia za oceną, że wpis powierzchni 626 m² działki [...] w rejestrze ewidencji gruntów był spowodowany omyłką pisarską, polegającą na wpisaniu do rejestru działki [...] powierzchni działki [...]. Błąd ten istniał do 1995 r., kiedy to został ujawniony i sprostowany kwestionowaną decyzją. Organy prawidłowo oceniły, że jest to omyłka pisarska (błąd), która mogła być sprostowana decyzją na podstawie przepisów zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20.02.1969 r. Decyzja ta spowodowała wprowadzenie zmiany w części graficznej operatu tj. na mapie ewidencyjnej poprzez zmianę granicy pomiędzy działkami [...] i [...], zgodnie z pierwotną dokumentacja geodezyjno-kartograficzną. Opis nieruchomości z dnia 25.03.1991 r. obejmujący działkę nr [...] z przebiegiem północnej jej granicy, na który powołują się skarżący wobec braku jak ustaliły organy jakichkolwiek dokumentów potwierdzających linie przebiegu granicy wykazaną w opisie i na kopii starej mapy ewidencyjnej nie może podważać innych dokumentów pierwotnych, które temu opisowi przeczą. Podkreślić należy, że wykonane w 1974 r. czynności przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne zostały odzwierciedlone w sprawozdaniu technicznym, według którego wobec braku dokumentów źródłowych określono powierzchnię działki i jej granice "wg faktycznego stanu użytkowania".

Zatem powierzchnia działki i poprowadzenie granicy pomiędzy działkami [...] i [...] zostało zaakceptowane przez strony. Oznacza to, że działka nr [...] ma powierzchnię 565 m² i granicę po przyziemiu budynku. Weryfikacja tej dokumentacji przeprowadzona w maju 2003 r. w toku postępowania administracyjnego nie wykazała błędu w obliczaniu powierzchni działki.

Wskazała natomiast, że granica północna działki w opisie z 1991 r. została przeprowadzona po krawędzi zadaszenia wiaty, a nie jak w dokumentacji pierwotnej po przyziemiu budynku. Kontrolujący wskazują, że doprowadzenie do właściwego przebiegu granicy może nastąpić w postępowaniu rozgraniczeniowym. Nie można podzielić stanowiska skarżących, że decyzja o sprostowaniu błędu pisarskiego w zakresie powierzchni działki ingeruje w prawo użytkowania wieczystego i że przeszkoda w jej wydaniu była decyzja Wojewody z [...].09.2000 r. ustalająca użytkowanie wieczyste działki na rzecz Przedsiębiorstwa "A.".

Decyzja o sprostowaniu błędu ma charakter formalny, nie rozstrzyga żadnej kwestii związanej z tytułem prawnym do działki, nie ingeruje w prawo użytkowania wieczystego, a jedynie prostuje błąd w ewidencji gruntów w zakresie je powierzchni. Nabycie przez skarżących użytkowania wieczystego działki, jak sami twierdzą nastąpiło w 1998 r. od syndyka masy upadłościowej to jest przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej Nr [...] przez wojewodę na rzecz przedsiębiorstwa "A". W dacie nabycia w rejestrze gruntów powierzchnia działki [...] była już skorygowana kwestionowaną decyzją. Oparcie się w akcie notarialnym na nieaktualnym zapisie w księdze wieczystej (zapis w kw. nie był skorygowany, a wniosek o jego korektę oczekiwał na załatwienie) nie może stanowić o wadliwości decyzji. Decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...].09.2000 r. nie uwzględniła stanu wynikającego z rejestru gruntów. Kwestionowana decyzja z 1995 r. nie prostuje decyzji uwłaszczeniowej wojewody z 2000 r., jak sugerują skarżący, nie jest też oparta o art. 113 kpa. Stanowisko skarżących o niedopuszczalności sprostowania błędów pisarskich w rejestrze ewidencji gruntów w zakresie powierzchni na podstawie decyzji administracyjnej, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Przywołane w podstawie prawnej decyzji przepisy zarządzenia przewidują możliwość dokonania sprostowania w ewidencji gruntów z powodu omyłki pisarskiej, zaś ustawa prawo geodezyjne i kartograficzne przewiduje możliwość złożenia wniosku o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.

Przytoczone w skardze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że za pomocą zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić i udowadniać praw właścicielskich Sąd w obecnym składzie podziela. Decyzja w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie może rozstrzygać żadnych kwestii związanych z ustaleniem tytułu prawnego i kwestionowana decyzja o sprostowaniu błędu takich kwestii nie rozstrzyga.

Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 kpa należy wskazać, że rozstrzygnięcie organu utrzymujące w mocy zaskarżoną decyzję oznacza, że podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, a organ ten ustosunkował się do zarzutu naruszenia przepisów o właściwości, gdyż był podnoszony we wniosku o stwierdzenie nieważności.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, a zatem i przesłanki z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Nie wyrażenie wprost w uzasadnieniu decyzji stanowiska o braku przesłanki naruszenia właściwości jest uchybieniem procesowym, które w ocenie sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. 01.153.1270) orzeczono, jak w sentencji.