Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 372/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2020-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: par. 13v
journal: Dz.U. 2015 poz 187
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M.B. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

M.B. (powoływany dalej jako: "strona", "skarżący"), reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: "Dyrektor OR ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: "Kierownik BR ARiMR", "organ pierwszej instancji") z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] przyznającą skarżącemu pomoc finansową w kwocie 41.407,50 zł.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 8 listopada 2019 r., do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły, co najmniej 30% danej uprawy.Strona wskazała, że ubiega się o pomoc do:- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni 72,17 ha;- powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni 24,03 ha.

Do ww. wniosku skarżący załączył protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. i z dnia [...] lipca 2019 r.; polisę ubezpieczeniową nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., obejmującą ubezpieczeniem wskazane w niej uprawy od 5 lipca 2019 r. do 15 listopada 2019 r. oraz oświadczenie producenta o liczbie posiadanych, w dniu szacowania szkód przez komisję, zwierząt, z którego wynika, iż strona nie posiada w gospodarstwie zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Kierownik BP ARiMR, na podstawie, art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r.; poz. 1505) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) i § 13v ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187, ze zm.) – powoływanego dalej jako rozporządzenie RM, przyznał skarżącemu pomoc finansową w wysokości brutto 41.407,50 zł.

W motywach uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w trakcie obsługi sprawy stwierdził, iż powierzchnia kwalifikująca się do przyznania pomocy finansowej do powierzchni upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy wynosi 70,80 ha.

Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o pomiary powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ewidencyjne ujęte we wniosku:

- dla działki ewidencyjnej o numerze [...], na której zadeklarowano 1,97 ha stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 1,95 ha- powierzchnia wykluczona 0,02 ha;

- dla działki ewidencyjnej o numerze [...], na której zadeklarowano 29,26 ha stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 27,91 ha- powierzchnia wykluczona 1,35 ha.

Łączna wykluczona powierzchnia wynosi zatem 1,37 ha.

Uwzględniając powyższe Kierownik BP ARiMR przyznał płatność do powierzchni:

- upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy - do powierzchni 70,80 ha,

- upraw rolnych (z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych), na której wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30% danej uprawy na powierzchni tej uprawy i mniej niż 70% danej uprawy na powierzchni tej uprawy, spowodowane wystąpieniem w 2019r. suszy - do powierzchni 24,03 ha.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie domagając się jej zmiany, poprzez przyznanie pomocy finansowej o wartości brutto w pełnej wysokości 82.815zł, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Kierownikowi BP ARiMR.

Podniósł, że z decyzji organu pierwszej instancji wynika, iż stoi on na stanowisku, że z dostarczonych przez stronę polis ubezpieczeniowych upraw [...] Ubezpieczenia nr [...] wynika, że okres ubezpieczenia to 5 lipca -15 listopada 2019 r., natomiast dzień wystąpienia szkody to [...] czerwca 2019 r., wobec czego nie należy się stronie pomoc finansowa w pełnej wysokości, a jedynie pomniejszona o 50%.

Skarżący zaznaczył, że zgodnie z protokołem szkoda została zgłoszona w dniu 11 lipca 2019 r., zatem nie rozumie dlaczego wystąpienie szkody zostało określone na dzień [...] czerwca 2019 r. W ocenie strony to producent rolny, zajmujący się swoimi uprawami najlepiej wie, w którym momencie następuje w jego gospodarstwie rolnym szkoda oraz w jakim zakresie. Skarżący podkreślił, że zjawisko atmosferyczne, jakim jest susza, może spowodować straty na przełomie kilku gorętszych dni, a jak powszechnie wiadomo w 2019 r. dni przed 11 lipca 2019 r. były niezwykle upalne i pozbawione jakichkolwiek opadów. Stwierdził też, że określenie przez Komisję dnia wystąpienia szkody na dzień [...] czerwca 2019 r. odbiega od rzeczywistego stanu faktycznego i jest wysoce uznaniowe, z czym nie może się zgodzić.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020r. Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy, po uprzednim wskazaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie, wyjaśnił, że aby otrzymać pełną kwotę płatności należy posiadać ubezpieczone 50% powierzchni upraw w gospodarstwie. Przy czym powierzchnię gospodarstwa należy rozumieć przez wszystkie powierzchnie kwalifikujące siędo płatności, na których prowadzona jest działalność rolnicza. Powierzchnia ta ustalana jest w oparciu o składany do właściwego miejscowo Kierownika BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w oparciu oprzepisy ustawy z ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparciabezpośredniego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1341) albowiem ww. wniosku rolnik ma obowiązek zadeklarowania wszystkich powierzchni będących w jego posiadaniu.

Dyrektor OR ARiMR wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 skarżący zadeklarował powierzchnię 98,74 ha w skład, której wszedł ugór o powierzchni 2,53 ha, kukurydza o powierzchni 65,65 ha, pszenżyto ozime o powierzchni 24,03 ha, łubin o powierzchni 6,53 ha. W wyniku weryfikacji wniosku OB, przy wykorzystaniu narzędzi wskazanych w art. 70 rozporządzenia 1306/2013 w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 lit. a rozporządzenia 640/2014, stwierdzono rozbieżność pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną dotycząca działki ewidencyjnej nr [...]. Strona zadeklarowała na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchnię wynoszącą 1,97 ha, natomiast ustalono, że maksymalny kwalifikowany obszar dla działki ewidencyjnej nr [...] wynosi 1,95 ha. Z kolei w przypadku działki ewidencyjnej nr [...], strona zadeklarowała powierzchnię wynoszącą 29,26 ha, lecz w wyniku weryfikacji maksymalnego kwalifikującego się obszaru stwierdzono powierzchnię wynoszącą 27,91 ha. W wyniku wykluczenia powierzchni 1,37 ha powierzchnia upraw wyniosła 97,37 ha.

Wobec wyłączenia łącznej powierzchni 1,37 ha kukurydzy, powierzchnia upraw rolnych, na których wystąpiły szkody w wysokości, co najmniej 70% wyniosła 70,80 ha, czyli mniejsza niż powierzchnia we wniosku o pomoc.Mając na uwadze treść § 13v ust. 13 rozporządzenia RM oraz deklarację upraw we wniosku o przyznanie pomocy oraz wniosku OB Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że powierzchnia upraw objęta ubezpieczeniem w gospodarstwie skarżącego powinna wynosić 50% z powierzchni 94,84 ha, (97,37 ha - 2,53 ugór) tj. 47,42 ha.

Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że z przedłożonej przez skarżącego polisy ubezpieczeniowej nr [...] wynika, że ubezpieczeniem w okresie od 5 lipca 2019 r. do 15 listopada 2019 r. objęto:- na działce nr [...] uprawę kukurydzy o powierzchni 30,57 ha,- na działce nr [...] uprawę kukurydzy o powierzchni 28,21 ha.

Łączna powierzchnia ubezpieczona z ww. polisy wyniosła zatem 58,78 ha.

Porównując ubezpieczone powierzchnie upraw z deklaracją we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że powierzchnie te nie korelują ze sobą.Strona we wniosku o przyznanie płatności na działce nr [...] zadeklarowała uprawę kukurydzy (działki rolne J1/J3) o powierzchni 29,26 ha. W wyniku weryfikacji wniosku OB. stwierdzono, że powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) wynosi 27,91 ha. Natomiast w polisie ubezpieczeniowej nr [...] wskazano powierzchnię wynoszącą28,21 na działce ewidencyjnej nr [...].

W ocenie organu odwoławczego za wiarygodne i rzeczywiste (zgodnie z ww. opisanymi regulacjami prawnymi w zakresie deklarowania powierzchni) należy uznać powierzchnie zadeklarowane na działkach we wniosku o przyznanie płatności w roku 2019. W związku z tym faktem powierzchnia mogąca zostać uznana za ubezpieczoną daje powierzchnię 58,48 ha.

Dyrektor OR ARiMR wyjaśnił, że Komisja powołana Zarządzeniem Wojewody z dnia [...] lipca 2019 r. na terenie Gminy w protokole nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, stwierdziła wystąpienie szkód powstałych w uprawie pszenżyta ozimego, kukurydzy i łubinu w wyniku niekorzystnego zjawiska atmosferycznego w dniu [...] czerwca 2019 r. Natomiast polisa ubezpieczeniowa nr [...] stanowiąca załącznik do wniosku o pomoc, została zawarta w dniu [...] czerwca 2019 r., a uprawy w gospodarstwie zostały objęte ubezpieczeniem w okresie od 5 lipca 2019 r. do 15 listopada 2019 r. W związku z tym polisa nr [...] nie obejmowała swym zakresem wskazanych w niej upraw w dniu stwierdzenia szkody, gdyż okres obowiązywania ww. polisy obejmował termin późniejszy niż data stwierdzonej w dniu [...] czerwca 2019 r. szkody.

W ocenie organu odwoławczego polisy ubezpieczeniowej nr [...] nie można uznać za ubezpieczenie, o którym mowa w art. 25 ust. 9 rozporządzenia Komisji nr 702/2014 w zw. z art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. W przedmiotowej sprawie z tytułu i treścipolisy nr [...] wynika jednoznacznie, iż ubezpieczeniem objęte zostały uprawy rolne, a przedmiotem umowy ubezpieczenia była produkcja na określonym areale, od ryzyka gradu nie zaś wielkośćprodukcji czy też dochód z objętego ubezpieczeniem areału. Suma ubezpieczenia i wysokośćskładki została skalkulowana na podstawie wielkości areału, wysokości plonu z każdegohektara uzyskanego i na podstawie średnich cen każdej z upraw. Przedmiotem ubezpieczenia była utrata plonów, w wyniku powstania szkody, w następstwie zaistnienia ww. ryzyka. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w sprawie zastosowanie mają przepisy prawa krajowego określonego na mocy § 13v ust. 13 rozporządzenia RM, a odnoszące się do ubezpieczenia 50% powierzchni upraw, a których to warunków strona nie spełniła.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że moment powstania szkody może wiązać się z procesem trwającym w określonym czasie (susza). W związku z tym potwierdzenia wymaga, że na skutek pewnych zjawisk klimatycznych powstały określone skutki (szkody w uprawach), które zostają potwierdzone przez Komisję zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia RM. Oznacza to, że można przyjąć pewnego rodzaju domniemanie, że dniem potwierdzenia wystąpienia szkody jest dzień stwierdzenia jej przez Komisję.

Dyrektor OR ARIMR dokonał analizy wskazanej w protokole nr [...] daty wstąpienia suszy ([...] czerwca 2019 r.), określonej przez Komisję Gminną w oparciu o dane Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego – powoływanego dalej jako "IUNG" i stwierdził, że jest ona jak najbardziej prawidłowa i zgodna z danymi IUNG.

Podkreślił, że protokół z oszacowania szkód w gospodarstwie jest dokumentem urzędowym sporządzonym przez uprawnione i powołane do tego stosownym aktem prawnym osoby i zatwierdzone przez wojewodę. A dane w nim zawarte odzwierciedlają potwierdzone urzędowo ustalone fakty. Nie można zatem dać wiary, tylko słownym zarzutom odwołującego, nie popartym żadnymi dowodami, aby komisja wskazując datę [...] czerwca 2019 r., jako dzień wystąpienia szkody podczas lustracji gruntów, która miała miejsce w dniu [...] lipca 2019 r., napisała nieprawdę. Ponadto protokół sporządzony został w dniu [...] września 2019 r. i podpisany przez 3 członków komisji szacującej, co, w ocenie organu odwoławczego, również daje wiarygodność, co do ustaleń w nim zawartych, jako dokumentu urzędowego. Dodatkowo Dyrektor OR ARiMR wskazał, iż komisja szacująca zgodnie z wytycznymi przekazanymi przez MRiRW, ma 2 miesiące na sporządzenie protokołu. W tym zakresie sporządzony i podpisany protokół nr [...] odpowiada regułom proceduralnym. Ponadto lustracja Komisji szacującej miała miejsce w dniu [...] lipca 2019 r., a podpisanie przez stronę ww. protokołu w dniu [...] września 2019 r. świadczyć może o dokładnej weryfikacji i wpisania danych do protokołu przez komisję szacującą. Zaś brak sprzeciwu wobecustaleń w nich zawartych nie może skutkować twierdzeniem, że protokół został sporządzonynieprawidłowo.

Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że § 13v ust. 13 rozporządzenia RMw swoim literalnym brzmieniu ustalając przesłankę pomniejszenia pomocy odnosi się do samego faktu ubezpieczenia upraw w dniu wystąpienia szkody, a nie do chwili zawarcia umowyubezpieczenia. Ponadto zaznaczył, że racjonalnym jest przyjęcie (zgodnie z treścią obowiązującegoprzepisu), że pomniejszenie pomocy jest uzasadnione, jeżeli w dniu wystąpienia szkodyuprawa nie była ubezpieczona. Jednocześnie odnosząc się do wykładni całościowej omawianego przepisu zauważył,iż jego rolą jest zmotywowanie rolników do ubezpieczenia się, poprzez zagrożenie imobniżeniem pomocy, a nie przeniesienie ryzyka związanego z wystąpieniem szkód na zakładubezpieczeń.

Na powyższą decyzję M.B. wniósł skargę zarzucając Dyrektorowi OR ARiMR:

1. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że:

a) w dniu wystąpienia szkód, uprawy rolne skarżącego nie były ubezpieczone, zgodnie z przepisem § 13v ust. 13 rozporządzenia RM;

b) umowa ubezpieczenia, zawarta przez stronę skarżącą w dniu [...] czerwca 2019r., nie obejmowała co najmniej 50% upraw w gospodarstwie rolnym strony skarżącej.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł ouchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Dyrektorowi OR ARiMR oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

Skarżący wskazał, że nie zgadza się z powyższą decyzją, albowiem zawarł w dniu [...] czerwca 2019 r. umowę ubezpieczenia upraw rolnych nr [...] z [...] Ubezpieczenia, w zakresie ryzyka - grad, z okresem karencji. Zakresem umowy ubezpieczenia objęto obszar upraw rolnych obejmujący co najmniej 58,48 ha, co jednoznacznie zostało potwierdzone w zaskarżonej decyzji na stronie 11, w sytuacji gdy uprawy rolne strony skarżącej obejmowały powierzchnię 96,20 ha.

Podkreślił, że według ustaleń Kierownika BP ARiMR, szkoda w powyższych uprawach powstała w dniu [...] czerwca 2019r., i w związku z tym stwierdza on, że na ten dzień strona skarżąca nie dała ważnej polisy ubezpieczeniowej, pomimo, że taką polisę zawarła w dniu [...] czerwca 2019r.

Skarżący powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. Następnie stwierdził, że Dyrektor OR ARiMR, utrzymując w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR, na dwudziestu stronach uzasadnienia przedstawił interpretację przepisów prawnych dotyczących zwrotu rolnikom strat poniesionych w wyniku suszy. Jednakże argumenty przedstawione w tym uzasadnieniu, w żaden sposób nie są zbieżne z celem przepisów mających na celu ochronę rolników przez skutkami suszy i innych zdarzeń losowych, których celem byłarekompensata rolnikom poniesionych szkód, w ramach posiadanych przez środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Nie może być tak, aby organy państwowe mające pomóc rolnikom i dysponujące określonymi środkami finansowymi, wykorzystując "kruczki prawne" obniżały przysługujące rolnikom odszkodowania a tym samym doprowadzały do sytuacji obniżenia w Polsce produkcji rolnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2020 r. przyznającą skarżącemu pomoc finansową w kwocie 41.407,50 zł.

Sprawa ta, z uwagi na zgodne wnioski stron w tym zakresie, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym (art. 120 P.p.s.a.).

Spór między stronami niniejszego postępowania sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy zasadnie uznały, że skarżącemu przysługuje jedynie częściowa pomoc finansowa z tytułu szkody w uprawach rolnych spowodowanej wystąpieniem w 2019 r. suszy.

Wyjaśnić zatem należy, że zasady przyznawania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach powstały szkody na skutek suszy w 2019 r., zostały określone w wydanym na podstawie art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1505) rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. L 193 z dnia 1 lipca 2014 r.).

Stosownie do treści § 13v ust. 1 rozporządzenia RM w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:

1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy;

3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.

Zgodnie z ust. 2 omawianego przepisu pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana:

1) na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, albo

2) zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.

Pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej (§ 13v ust. 4 rozporządzenia RM).

W ust. 6 § 13v rozporządzenia RM wskazano, że do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się:

1) kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi;

2) informacje dotyczące producenta rolnego i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz informacje o wysokości otrzymanej pomocy publicznej, o których mowa w art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z rozporządzeniem nr 702/2014;

3) oświadczenie albo zaświadczenia dotyczące pomocy de minimis oraz informacje niezbędne do udzielenia tej pomocy, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z rozporządzeniem nr 1408/2013;

4) oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie.

Wysokość pomocy, o której mowa w ust. 1, ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego we wniosku, o którym mowa w ust. 4, powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, oraz stawki pomocy (§ 13v ust. 7 rozporządzenia RM)

Stosownie zaś do treści § 13v ust. 13 rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, nie przysługuje, jeżeli łączna kwota pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów oraz otrzymanych odszkodowań przekracza kwotę, o której mowa w ust. 10.

Przepis ten uzależnia zatem wysokość ostatecznie przyznawanej pomocy od posiadania ubezpieczenia do co najmniej 50% powierzchni upraw, od jednego z ryzyk wymienionych w rozporządzeniu. Z brzmienia cytowanego powyżej przepisu wynika, że pomniejszenie pomocy odnosi się do sytuacji braku umowy ubezpieczenia w dniu wystąpienia szkody.

Istotne z punktu zastosowania ww. przepisu było zatem ustalenie okresu trwania ubezpieczenia wynikającego z polisy oraz ustalenia daty powstania szkody.

Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący załączył do wniosku o udzielenie pomocy polisę ubezpieczeniową nr [...] zawartą w dniu [...] czerwca 2019 r., obejmującą ubezpieczeniem wskazane w niej uprawy (na działce nr [...] uprawę kukurydzy o powierzchni 30,57 ha i na działce nr [...] uprawę kukurydzy o powierzchni 28,21 ha) od 5 lipca 2019 r. do 15 listopada 2019 r. Przy czym szacująca szkody Komisja Gminna jako początek suszy przyjęła dzień [...] czerwca 2019 r.

Wobec powyższych ustaleń organy ARiMR przyjęły, że w dniu wystąpienia szkody w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym skarżącego nie było ubezpieczonych i przyznały skarżącemu pomoc finansową w pomniejszonej wysokości.

Skarżący nie zgadza się z takimi wnioskami organów twierdząc, że szkoda została zgłoszona w dniu [...] lipca 2019 r. oraz, że to producent rolny najlepiej wie, w którym momencie występuje w jego gospodarstwie rolnym szkoda i w jakim zakresie. W ocenie skarżącego określenie przez Komisję wstąpienia szkody na dzień [...] czerwca 2020 r. odbiega od rzeczywistego stany faktycznego i jest wysoce uznaniowe. Twierdzi również, że podpisał protokoły szkodowe, które określały daty wystąpienia szkody, będąc przekonany, iż nie wpłynie to na wysokość przyznanej pomocy finansowej, ponieważ umowę ubezpieczenia zawarł [...] czerwca 2019 r.

Wyjaśnić zatem trzeba, że z literalnego brzmienia § 13v ust. 13 rozporządzenia RM wynika, że przy ustalaniu przesłanki pomniejszenia pomocy nie ma znaczenia moment zawarcia umowy ubezpieczenia, lecz ważny jest fakt ubezpieczania upraw w dniu wystąpienia szkody. Przepis ten należy więc odnieść tylko do okresu trwania ubezpieczenia, czyli okresu ubezpieczenia wskazanego w dokumencie.Okres trwania ubezpieczenia determinuje fakt ubezpieczenia upraw. Tym samym data rozpoczynająca okres ubezpieczenia, która jest równocześnie datą objęcia strony ochroną jest wskazana w dokumencie ubezpieczenia. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 października 2020r. sygn. akt I SA/Gg 485/20; dostępny są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z załączonej do akt polisy wynika jednoznacznie, że uprawy skarżącego objęte były ubezpieczeniem dopiero od dnia 5 lipca 2019 r. pomimo, iż polisę zawarto w dniu [...] czerwca 2019 r.Nie można zatem przyjąć, jak sugeruje skarżący, że dzień zawarcia ww. umowy ubezpieczenia jest jednocześnie dniem, w którym rozpoczyna się okres ubezpieczenia.

Stosownie do § 13v ust. 6 w zw. z § 5 ust. 5 Rozporządzenia RM za dzień wystąpienia szkody należy przyjąć dzień, w którym faktycznie została ona stwierdzona przez Komisję. Niemniej jednak zgodnie z § 5 ust. 5 Rozporządzenia RM w przypadku pomocy udzielanej zgodnie z ust. 2 pkt 2, wojewoda potwierdza wystąpienie szkód, sporządzając adnotację na tym protokole.

W ocenie Sądu, skoro w zatwierdzonym przez Wojewodę protokole widnieje data [...] czerwca 2019 r. nr [...], jako data wystąpienia szkód, to nie można uznać, że szkoda ta powstała później.

Zaznaczyć należy, że susza zdefiniowana została w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz.U. z 2019 r., poz. 477). Zgodnie z tym przepisem pojęcie to oznacza szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. W myśl ust. 5 ww. artykułu, minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy. Podkreślenia wymaga, że dla ustalenia, czy doszło do suszy określonej w cyt. art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw, miarodajne są jedynie dane ww. Instytutu.

W rozpoznawanej sprawie Dyrektor OR ARiMR odnosząc się do zarzutów skarżącego co do daty powstania szkody przeanalizował dane wystąpienia zagrożenia suszą w Gminie w roku 2019. Według danych IUNG susza wuprawach zbóż ozimych wystąpiła już w 4 okresie sprawozdawczym tj. od 21.04.2019 r. do 20.06.2019 r.,dla uprawy kukurydzy i roślin strączkowych w 5 okresie sprawozdawczym 1.05.2019 r. do30.06.2019 r.

Przekładając to na klasę gleby (w niniejszym przypadku klasa IV) organ przyjął, iżwłaśnie w 8 okresie sprawozdawczym (1.06 - 31.07.2019 r.) w uprawie kukurydzy wystąpiła susza, zaś w uprawie zbóż ozimych w 6 okresie sprawozdawczym (11.05-10.07.2019), co wynika z faktu, że określone przez IUNG kategorie gleby I – bardzopodatna na suszę i II - podatna na suszę, odnoszą się właśnie do najsłabszych klas gleb i m.in.do klasy IV.

Biorąc pod uwagę ww. dane oraz, że siew kukurydzy przypada w terminie od 20 kwietnia do dnia 5 majadanego roku oraz mając na uwadzepozostałe uprawy w protokole suszowym nr [...] organ zasadnie przyjął, że określenie przez Komisję szacującąszkody w gminie na dzień [...] czerwca 2019 r. jest prawidłowe i zgodne zdanymi opracowanymi przez IUNG.

Nie oznacza to oczywiście, że susza wystąpiła tylko i wyłącznie w tym właśnie dniu.Susza jest bowiem zjawiskiem o charakterze długotrwałym. Tym samym, również powstawanie szkody nie ogranicza się do pojedynczego dnia. W przeciwieństwie np. do gradu, szkody wywołane suszą powstają przez wiele dni a moment, w którym możnaje zaobserwować jest późniejszy niż początek niekorzystnego zjawiska pogodowego. Dla przykładu, niski poziom wilgotności gleby może opóźnić fazę kiełkowaniai wpłynąć na dalszy, gorszy wzrost rośliny. Należy zatem stwierdzić, że w wypadku suszy czas powstania szkody wiąże się z procesem trwającym w określonym czasie. Okres ten ma jednak swój początek. Początkiem suszy jest konkretny dzień/miesiąc w roku, określany na podstawie publikowanych danych przez IUNG, a danete wynikają z klimatycznego bilansu wody (KBW) występującego na danym obszarze. Klimatyczny bilans wodny jest ustalany na podstawie pewnego poziomu w glebie,a jeżeli poziom ten spadnie poniżej minimalnej wartości to wtedy następuje zjawisko suszy.Oczywistym jest, że niski poziom wilgotności gleby może trwać dłuższy okres czasu a nie jeden dzień.

W związku z tym, iż protokół oszacowania szkód, stosownie do § 5 ust. 8 pkt 11 Rozporządzenia RM musi zawierać datę wystąpienia szkód, o których mowa w §2 ust. 1 pkt 3 (m.in. szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisówo ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich), za prawidłowe z ww. względów należy uznać wpisanie w nim daty [...] czerwca 2019 r.

Wbrew zarzutom skarżącego nie można utożsamiać daty wystąpienia szkody z dniem zgłoszenia szkody przez stronę. Podobnie o dacie tej nie świadczy także dzień szacowania szkód przez Komisję. Zdarzenia te są bowiem następstwem wystąpienia zjawiska suszy.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że organy ARiMR zasadnie przyjęły, że skarżącemu przysługuje pomoc w pomniejszonej wysokości. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono z przedłożonej przez skarżącego polisy ubezpieczeniowej o nr [...] wynika, że uprawy skarżącego były objęte ubezpieczeniem w okresie od 5 lipca do 15 listopada 2019 r. Oznacza to, że okres ubezpieczenia wskazany w przedłożonej przez skarżącego polisie nie pokrywa się z datą wystąpienia szkód określoną w protokole. Skoro zatem pomoc w pełnej wysokości przysługuje producentowi rolnemu, który posiada ubezpieczenie w dniu wystąpienia szkody a skarżący takiego ubezpieczenia nie posiadał, uznać należało, że nie spełnił on warunku wynikającego z § 13v ust. 13 rozporządzenia RM dotyczącego ubezpieczenia. Tym samym zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ § 13v ust. 13 rozporządzenia RM Sąd uznał za niezasadny.

Organy ARiMR prawidłowo określiły też powierzchnię, która winna być objęta ubezpieczeniem. Wobec rozbieżności pomiędzy danymi dotyczącymi powierzchni działek rolnych wskazanych w polisie z tymi zadeklarowanymi przez stronę we wniosku OB organy zasadnie przyjęły właściwą jest ta wskazana we wniosku. Wyjaśnić bowiem trzeba, że powierzchnia upraw w gospodarstwie rolnym wynika właśniez wniosku o płatności bezpośrednie. Co istotne, powierzchnie wynikającez wniosku OB są maksymalnymi powierzchniami, do których można przyznać jakąkolwiek pomoc i która odpowiada faktycznej powierzchni działek ustalonychw oparciu o ortofotomapy, zgodnie z art. 70 rozporządzenia 1306/2013. Powyższa niezgodność w zakresie powierzchni upraw nie zmienia jednak tego – a co jest w niniejszej sprawie decydujące - że w dniu [...] czerwca 2019 r. uprawa skarżącego nie była objęta ochroną ubezpieczeniową. Z tego też powodu, zarzut strony dotyczący błędnej weryfikacji powierzchni upraw rolnych, pozostawał bez znaczenia.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem gdyż nie narusza ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości.