Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 349/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i 1 lit. b oraz art. 12 ustawy z 7.12.2012 o zmianie ustawy o świadcz.rodzinnych
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant asystent sędziego Sylwia Zdyb po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. oraz art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. z poz. 1548), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) odmówił R. H. przyznania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z ustalonym prawem do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką.

W uzasadnieniu decyzji wskazano na treść art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia

2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw zgodnie z którym osobom uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, spełniających warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw za każdy miesiąc w okresie od stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 100 zł miesięcznie.

Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób, o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji lub konieczności stałego, współudziału na co dzień, opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzina osoby wymagającej opieki nie żyje, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

3) nie ma opiekuna faktycznego dziecka lub osoby będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Zainteresowany złożył wniosek o udzielenie prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego, wypłaconego na podstawie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., w dniu

18 stycznia 2013 r.

Ponieważ wnioskodawca pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ale zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności nr 3002/2004 z dnia 17 września 2004 r. niepełnosprawność powstała w 1980 r., więc już po ukończeniu przez matkę wnioskodawcy 18 lub 25 lat, strona nie spełnia warunków do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu przepisów art. 17 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r., więc dodatek ten nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył wnioskodawca. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez: uwzględnienie syna opiekującego się własną matką i pobierającego w związku z tą opieką od dnia 13 kwietnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne, na stałe, jako osoby, która jest uprawniona do uzyskania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie do 1 stycznia 2013 do 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy

o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) a także wypłatę należnego dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za okres styczeń – czerwiec 2013 r. po 100 zł za każdy miesiąc wraz z wnioskowanymi odsetkami od zaległości licząc od dnia terminu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego przez MOPS

tj. od 25-go każdego miesiąca, za który należny jest dodatek do dnia przekazania środków na konto bankowe wnioskodawcy.

Uzasadniając odwołanie wnioskodawca wskazał na stan faktyczny istniejący w niniejszej sprawie.

Podał, że jego matka ma 67 lat, jest osobą niepełnosprawną, praktycznie niewidzącą, z niedosłuchem obustronnym, z niewydolnością krążeniowo-oddechową, przewlekłą niewydolnością nerek, nadciśnieniem tętniczym, z miażdżycą uogólnioną, chorą od kilkudziesięciu lat na cukrzycę typu II, insulinozależną, z otyłością, ze schizofrenią, z nadczynnością tarczycy, nieposiadającą małżonka, zaś oboje jej rodzice nie żyją. Na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 17 września 2004 r. została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym; niepełnosprawność ma charakter trwały i orzeczenie zostało wydane na stałe, zaś datę powstania niepełnosprawności określono na rok 1980. Od około 2006 r. wnioskodawca podjął się opieki nad swoją matką. W dniu 13 kwietnia 2012 r. całkowicie przypadkowo dowiadując się, iż ma prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, wystąpił on z wnioskiem do MOPS w W. o przyznanie wspomnianego świadczenia. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] odwołujący się uzyskał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 13 kwietnia 2012 r. na stałe.

W dniu 18 stycznia 2013 r. wnioskodawca złożył wniosek do MOPS w W., ubiegając się o przyznanie prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01 stycznia do 30 czerwca 2013 r. w kwocie po 100 zł za każdy miesiąc, na mocy art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw.

Stwierdził, że w dniu 28 stycznia 2013 r. otrzymał zaskarżoną decyzję o odmowie przyznania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01 stycznia 2013 do 30 czerwca 2013 r.

Określając stan prawny podał, że w myśl ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.

o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (jaka weszła w życie z dniem 01 stycznia 2013 r.):

- na podstawie art. 12 ust. 1 osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za każdy miesiąc w okresie od 01 stycznia 2013 r. do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w wysokości 100,00 zł miesięcznie, jest on przyznawany niezależnie od dochodu.

Według ustawodawcy spełnienie dopiero wszystkich powyższych wymogów zakreśla krąg osób będących beneficjentami otrzymania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od stycznia do czerwca 2013 r.

Stwierdził, że art. 12 ust. 1 przytoczonej ustawy, zakreślił dwie grupy osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne, jako uprawnionych przez ustawodawcę do otrzymania dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego:

1. pierwsza grupa opiekunów, o których mowa w art. 11 ust. 1, spełniających warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przedmiotową ustawą,

2. druga grupa opiekunów, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przedmiotową ustawą.

Pierwsza grupa osób uprawnionych do otrzymania dodatku to opiekunowie, którzy na mocy dotychczas obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskali prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, z zastrzeżeniem (nowość we wprowadzonej ustawie), iż niepełnosprawność podopiecznych musiała powstać przed ukończeniem przez nich 18, bądź w przypadku osób uczących się, 25 roku życia.

Podał, że wsparcie państwa zasadne jest wobec osób, których sytuacja życiowa wymaga pomocy szczególnie tam, gdzie państwo na specjalny obowiązek jej udzielania, a więc wobec rodzin, osób ubogich czy niepełnosprawnych. Taki szczególny charakter dbałości państwa ma swoje podstawy wywodzące się m.in. z art. 18 Konstytucji (nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólnym przesłaniu) jak również z art. 71 Konstytucji (szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej) ale również art. 69 Konstytucji (osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej).

Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest zastąpienie dochodu z pracy zarobkowej, jaki opiekun uzyskiwał, bądź uzyskiwałby, gdyby pracował i nie zajmował się opieką nad niepełnosprawnym. Świadczenie pielęgnacyjne, stanowi zatem pomoc dla osoby opiekującej się osobą niepełnosprawną, ma skompensować utracony dochód z pracy zarobkowej.

Dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa wyżej jest zatem uzupełnieniem rekompensaty z tytułu utraconych dochodów z zarobkowania.

Ustawodawca w przedmiotowej ustawie dokonał natomiast pominięcia legislacyjnego, dokonując określenia (zawężenia) kręgu uprawnionych do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie do opiekunów, których niepełnosprawni podopieczni stali się niepełnosprawni przed ukończeniem 18, bądź w przypadku osób uczących się 25 roku życia, ograniczając w ten sposób prawo do pomocy finansowej pozostałych opiekunów, którzy posiadają przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego a data powstania niepełnosprawności ich podopiecznych nie spełnia powyższego warunku.

Odwołujący się powołał fragment uzasadnienia rządowego projektu ustawy i stwierdził, że powołana argumentacja wskazuje, iż dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. stanowi "kontynuację dodatkowej pomocy, przyznawanej w ramach rządowego programu, w wysokości 100 zł miesięcznie", jaka została zapoczątkowana już w 2011 r. i kontynuowana w 2012 r. Regulacje tego programu rządowego zostały uznane za niekonstytucyjne przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który we wrześniu 2012 r. zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, oznaczonym P 38/12 i oczekującym na rozpoznanie przez Trybunał, gdyż ograniczyły bezprawnie adresatów programu rządowego w sposób dyskryminujący, łamiący Konstytucję RP. Dodatkowym, nowym ograniczeniem ustawy jest wskazanie uprawnionych jako wyłącznie opiekunów spełniających warunki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego "na nowych zasadach", a więc de facto opiekunów, których podopieczni stali się niepełnosprawni przed ukończeniem 18, lub jeśli kontynuowali naukę, 25 roku życia. Zatem ustawodawca jest niekonsekwentny, skoro w trzech kolejnych zdaniach swojego uzasadnienia tworzy pozory kontynuacji programu wsparcia, po czym jeszcze bardziej zawęża krąg osób uprawnionych, a nadto próbuje uzależnić prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności a nie od utraconych dochodów, a właśnie ta druga przesłanka leży u podstaw w ogóle powstania instytucji świadczenia pielęgnacyjnego a nie wiek niepełnosprawnego w chwili powstania niepełnosprawności.

Dalsza przytoczona argumentacja, w której MPiPS próbuje uzasadniać pominięcie legislacyjne pozbawiona już jest jakiejkolwiek racjonalności i stoi w sprzeczności ze stanem faktycznym osób rezygnujących z pracy i podejmujących się opieki nad niepełnosprawnymi w swoich rodzinach. Nie ma bowiem różnicy w decyzji o "rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym" czy to "dzieckiem " czy "dorosłym" czy ,,18 latkiem" czy "25 latkiem" bądź i 50, 60, 80, 90 latkiem, wszyscy są bowiem niepełnosprawni i wszyscy w zgodzie z orzeczeniem Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności nie mogą bez codziennej, stałej pomocy samodzielnie egzystować, gdyż częstokroć zagraża to nie tylko utracie zdrowia ale i przede wszystkim życia.

Odwołujący się podkreślił, iż dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przyznawany na mocy przedmiotowej ustawy nie jest adresowany do "niepełnosprawnego" a do "opiekuna". Tymczasem, ustawodawca nie wziął w ogóle pod uwagę sytuacji materialnej opiekuna, gdyż wywiódł prawo do dodatkowej pomocy finansowej wyłącznie z faktu ,,daty powstania niepełnosprawności" podopiecznego, nie badając czy sytuacja materialna opiekuna uzasadnia dodatkowe wsparcie. Taka praktyka jest niesprawiedliwa społecznie i doprowadza do dyskryminacji jednej i uprzywilejowania drugiej grypy opiekunów charakteryzujących się relewantną cechą,

a zatem łamie konstytucyjną zasadę równości.

Dotyka ona wnioskodawcę, który z tytułu opieki nad matką otrzymał tylko świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł.

Zarzucił niekonstytucyjność art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw w zakresie w jakim uniemożliwia nabycie prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, a otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne na podstawie dotychczas obowiązującej ustawy o świadczeniach rodzinnych (obowiązującej przed 01.01.2013 r.), niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, którego niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia, lub w przypadku osób niepełnosprawnych kontynuujących naukę, po ukończeniu 25 roku życia, z art. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

Przytoczył treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stanowiącego, iż konstytucyjna zasada równości: ,,polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowani równo. A więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących" (orzeczenie z 9 marca 1988 r., sygn. akt U. 7/87, OTK w 1988 r., cz. I, poz. 1).

Przywołał fragment uzasadnienia wyroku z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt

P 27/07 w którym Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się również co do możliwości zróżnicowania sytuacji prawnych tych podmiotów, ale wyłącznie w szczególnie umotywowanych przypadkach.

Wnioskodawca stwierdził, że ograniczenie wprowadzone do art. 12 omawianej ustawy łamie zasadę równości oraz godzi w społeczne poczucie sprawiedliwości u opiekunów charakteryzujących się relatywną cechą jaką jest opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Takie zróżnicowanie opiekunów z uwagi na rok życia w jakim powstała niepełnosprawność nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia i nie wytrzymuje krytyki ze strony zapisów konstytucyjnych mówiących o konieczności zachowania zasady równości i sprawiedliwości społecznej, i łamie te zasady nie tylko w aspekcie socjalno-ekonomicznym, ale przede wszystkim w społecznym poczuciu sprawiedliwości i nie może w demokratycznym państwie prawa być ignorowane przez władze. Z chwilą kiedy ustawodawca wprowadził regulacje rangi ustawy dokonał pominięcia legislacyjnego, to należy tę niezgodność z ustawą zasadniczą skorygować, gdyż źródłem porządku prawnego jest na pierwszym miejscu Konstytucja a nie ustawa i nie można w zgodzie z Konstytucją faworyzować bądź dyskryminować adresatów norm prawa (opiekunów osób niepełnosprawnych), różnicować, którzy charakteryzują się relewantną cechą, gdyż muszą być traktowani równo i to w równym stopniu (tak w tym kraju orzeka Trybunał Konstytucyjny).

Ponadto ,,granice wykładni językowej nie są bezwzględne i ich przekroczenie jest uzasadnione w sytuacji odwołania się do wartości konstytucyjnych" (wyroki NSA o sygn. akt OSK 722/09 i I OSK 723/09). A zatem literalne brzmienie kwestionowanego zapisu art. 12 ust. 1 ustawy nie ma charakteru bezwzględnego i przy odwołaniu się do zapisów konstytucyjnych nie jest wcale literalnie wiążący, a także należy uznać, iż istnieje konieczność przyznania pierwszeństwa wykładni systemowej, celowościowej i prokonstytucyjnej nad literalnym zapisem.

Stwierdził, że analizując zebrany w sprawie materiał i ustalone na jego podstawie okoliczności, należy uznać, że organ wydał błędną decyzję, z tego też względu niniejsze odwołanie należy uznać za w pełni uzasadnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. w związku z art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – po rozpoznaniu odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Po przedstawieniu stanowiska organu I instancji oraz twierdzeń i wniosków zawartych w odwołaniu organu II instancji, uznał, iż odwołanie nie może być uwzględnione.

Uzasadniając swoje stanowisko przywołał treść art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 12 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.

Według organu rozpoznania w powołanym stanie prawnym wymagało jedynie, czy strona spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących od dnia 1 stycznia 2013 r. to jest bowiem warunkiem uzyskania prawa do dodatku do otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ stwierdził, iż bezspornym w sprawie jest, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką, która została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym i niepełnosprawność ta utrzymuje się od 1980, a więc po ukończeniu przez nią 25 lat. Tym samym z uwagi na treść art. 17

ust. 1b, nie można zaliczyć zainteresowanego do kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia po 1 stycznia 2013 r. na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych obowiązującego od tej daty.

Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca, zarzucił jej:

1) obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § pkt 1 k.p.a. oraz art. 12 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw w związku z art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych t.j. z 2006 r. Dz. U. 139, poz. 992 ze zm.) z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie syna opiekującego się własną matką i pobierającego w związku z tą opieką od dnia 13 kwietnia 2012 r. świadczenie pielęgnacyjne ,,na stałe", jako osoby która jest uprawniona do uzyskania prawa do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 12 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o:

- o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie syna opiekującego się matką i pobierającego w związku z tą opieką świadczenie pielęgnacyjne w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. na mocy art. 12 wymienionej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.,

- zasądzenie wypłaty należnego dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany wyżej okres – łącznie 600 zł i przyznanie tego świadczenia na konto wnioskodawcy,

- zasądzenie wskazanych odsetek od zaległości licząc je od dnia 25-tego każdego miesiąca, za który należny jest przedmiotowy dodatek do dnia przekazania środków na konto bankowe wnioskodawcy,

- zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania przed organami administracyjnymi oraz sądem

ewentualnie

uchylenie decyzji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając swoje wnioski skarżący powtórzył wszystkie twierdzenia i zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swój wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego uchwaleniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, wówczas to sąd w oparciu o art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Przedmiotem rozważań organów był wniosek R. H. z dnia 18 stycznia 2013 r. o przyznanie dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 100 zł miesięcznie za okres od stycznia do czerwca 2013 r. na podstawie art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 31 grudnia 2012 r. poz. 1548).

Powołany przepis stanowi, że osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1 spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejsza ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego (ust. 1). Dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w wysokości 100 zł miesięcznie (ust. 2).

Osoby o których mowa w ust. 1 tego przepisu to zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, które zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych.

Zatem z przepisu powyższego wynika, że beneficjentem dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego opartego na omawianej ustawie jest osoba, która spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1 w brzmieniu nadanym powołaną ustawą.

Do rozważenia pozostaje, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji, z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pracy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej i lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień, opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust. 1). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (ust. 1b).

Okolicznością niesporną jest, że niepełnosprawność matki zainteresowanego, w związku z chorobą której otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny utrzymuje się od 1980 r., to znaczy po ukończeniu przez matkę zainteresowanego 25 roku życia.

W aktach administracyjnych znajduje się bowiem orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia 14 grudnia 2004 r. stanowiące, że matkę zainteresowanego zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności, a niepełnosprawność utrzymuje się od 1980 r., w orzeczeniu tym wskazano również datę urodzenia chorej osoby.

Zatem z powołanego art. 17 ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia

1 stycznia 2013 r. wynika, że warunkiem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest między innymi to, aby niepełnosprawność, wystąpiła do 18 roku życia lub w sytuacjach wskazanych w tym przepisie do 25 roku życia.

Tym samym trafnie organ w oparciu o wymienione wyżej orzeczenie o niepełnosprawności stwierdził, że matka zainteresowanego nie spełnia wskazanych w art. 17 ustawy warunków. Tym samym zainteresowany w oparciu o art. 12 wymienionej ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. nie może otrzymać pomocy.

Skarga nie kwestionuje rozumienia przez organ art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. w związku z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w literalnym jej brzmieniu.

Podnosi jednakże, że przepis ten jest sprzeczny – rażąco narusza art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69 oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu nie zostały naruszone powołane przepisy Konstytucji – art. 18 zawierający nakazy ochrony i opieki nad rodziną, art. 71 mówiący o szczególnej pomocy władzy publicznej rodzinom będącym w trudnej sytuacji materialnej i społecznej a także art. 69 Konstytucji stanowiący, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają zgodnie z ustawą między innymi pomocy w zabezpieczeniu egzystencji.

Tym samym nie został naruszony art. 2 Konstytucji RP zawierający klauzulę demokratycznego państwa prawnego.

W związku z powyższymi twierdzeniami należy przede wszystkim zauważyć, że wskazane zasady konstytucyjne są realizowane w wyniku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, które dla wszystkich osób, które spełniają warunki do jego przyznania są takie same.

Dodatkowe kwoty – wynikające z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia

26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, jak również wynikające z art.12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. są przyznane na określony czas i są stosunkowo niewysokie (100 zł, 200 zł). Nie naruszają też zasady równości wynikającej z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Zasada ta według Trybunału Konstytucyjnego polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) z równym stopniu mają być traktowani równo. A więc według jednakowej miary i bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących (orzeczenie z dnia 9 marca 1988 r., sygn. akt U 7/87, OTK z 1988 nr I poz. 1).

Cechą wspólną - relewantną osób, które w oparciu o wymienione wyżej przepisy mają otrzymać dodatkowe wsparcie jest to, że opiekują się osobami których niepełnosprawność pojawiła się do 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Odnośnie zaś twierdzenia skarżącego, że literalne brzmienie kwestionowanego zapisu – art. 12 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. nie ma charakteru bezwzględnego i przy odwołaniu się do zapisów konstytucyjnych nie jest wcale literalnie wiążący, a należy uznać, że istnieje koniczność przyznania pierwszeństwa wykładni prokonstytucyjnej nad literalnym zapisem – Sąd zauważa, że dopuszczalność wykładni prokonstytucyjnej istnieje tylko w ramach możliwego językowego znaczenia wykładanego przepisu; Sąd zaś w ramach przyznanych mu kompetencji nie może dopasować odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów prawnych, nie może bowiem rozszerzyć ich kontekstu językowego, ponieważ nie jest władny zastępować ustawodawcę (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 września 2012 r. r., sygn. akt

IV SA/Wr 81/11, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2432/11).

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w wyżej.