Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 732/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-03-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 pzr. 1, art. 18, art. 33 par. 1 pkt 1, 10, art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 5 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2019 roku sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 732/18

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 17 § 1 , art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, pkt 10, art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1201) – dalej: u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...]., nr [...] wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do A. M.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], działając na podstawie art. 29 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 27c u.p.e.a. wystawił na małżonków A. M. i C.M. następujące tytuły wykonawcze: z dnia 24 października 2016 r., nr [...].1260.2016, [...]1258.2016, [...].1257.2016, [...]1256.2016, [...] 1255.2016, [...] 1254.2016, [...].1253.2016, [...].1252.2016; z dnia 20 grudnia 2016 r., nr [...] 1353.2016; z dnia 2 lutego 2017 r., nr [...] 153.2017; z dnia 10 lutego 2017 r., nr [...] 189.2017, obejmujące zaległości C. M. w zryczałtowanym podatku dochodowym za rok 2004 oraz zaległości C. M. w podatku od towarów i usług za okresy: 01.01.- 31.03.2004 r.; 01.04.-30.06.2004 r.; 01.07.-30.09.2004 r.; 01.10.- 31.12.2004 r.; 01.01.-31.03.2005 r.; 01.10.- 31.12.2005 r.; 01.01.-31.03.2006 r.; 01.04. – 30.06. 2006 r., które to tytuły wykonawcze skierował do realizacji z majątku wspólnego małżonków.

Następnie zawiadomieniem z dnia 13 lutego 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości stanowiącej majątek wspólny małżonków M., położonej w [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] Zawiadomienie o powyższym zajęciu oraz odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone A.M. i C. M. w dniu 17 lutego 2017 r.

Kwestionując prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego A. M., pismem z dnia 23 lutego 2017 r. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując na art. 33 §1 pkt 1 i pkt 10 u.p.e.a., to jest zarzut przedawnienia albo nieistnienia egzekwowanego obowiązku oraz niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Skarżąca zarzuciła wieloletnią egzekucję dochodzonych należności z majątku wspólnego małżonków, prowadzoną w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione jedynie na osobę C.M., co stanowiło naruszenie art. 29 O.p., art. 26§1 i art. 27c u.p.e.a. Ponadto skarżąca zarzuciła, iż organ pomimo posiadanej wiedzy, nie uwzględnił faktu zawarcia przez małżonków M., w roku 2006 notarialnej umowy o rozdzielności majątkowej.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] orzekł o niezasadności zgłoszonych zarzutów. Organ przedstawił okoliczności skutkujące przerwaniem biegu terminów przedawnienia zaległości C. M. objętych przedmiotowymi tytułami egzekucyjnymi, za które solidarnie odpowiada jego małżonka A. M. Organ wskazał nadto, iż wbrew stanowisku skarżącej przedmiotowe tytuły wykonawcze zawierają wszystkie elementy wymagane prawem, a co za tym idzie odpowiadają wymogom, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. i mogą stanowić podstawę prowadzonego wobec skarżącej i jej męża postępowania egzekucyjnego. Natomiast, co do zarzutów nieuwzględnienia zawarcia przez skarżącą notarialnej umowy o rozdzielności majątkowej oraz prowadzenia, od samego początku, przez wiele lat, postępowania na podstawie nieprawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny wskazał po pierwsze, że należności objęte przedmiotowymi tytułami dotyczą okresów sprzed zawarciem umowy, na którą powołuje się skarżąca, a po drugie rozpatrując zarzuty wniesione na przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, organ nie może odnosić się do prawidłowości tytułów wykonawczych stanowiących podstawę prowadzenia innych, wcześniejszych postępowań egzekucyjnych.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca ponowiła zarzuty i argumentację przedstawione w piśmie 23 lutego 2017 r.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...]utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz odwołał się do art. 33 § 1 u.p.e.a. regulującego kwestie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej; art. 34 §1 u.p.e.a., z którego wywiódł bezprzedmiotowość wydawania w sprawie postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, z uwagi na tożsamość organu egzekucyjnego i wierzyciela; art. 29 O.p. regulującego zasady odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe osób pozostających w związku małżeńskim, jak również art. 70 O.p. regulującego kwestie przedawnienia zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy w sposób szczegółowy, oddzielnie, co do każdej objętej konkretnym tytułem wykonawczym zaległości C. M., podlegającej egzekucji z majątku wspólnego małżonków, przedstawił podejmowane czynności oraz zastosowane środki egzekucyjne, skutkujące bądź to zawieszeniem, bądź też przerwaniem i rozpoczęciem na nowo biegu terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych małżonka skarżącej, dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym, co skutkowało uznaniem za nieuzasadnione zarzutów skarżącej wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia spowodowane zostało następującymi okolicznościami:

- wydaniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] w dniu 22 stycznia 2007 r. decyzji o rozłożeniu na 36 rat zaległości podatkowej ( zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podst. art. 70 § 2 O.p. do dnia 25 stycznia 2010 r., to jest terminu ostatniej raty),

- wszczęciem w dniu 25 października 2006 r. postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe ( zawieszenie biegu terminu przedawnienia, na podst. art. 70 § 6 pkt 1 O.p. od 25 października 2006 r. do dnia 21 stycznia 2007 r.),

- zastosowanie skutecznych środków egzekucyjnych, to jest: pobranie należności u C.M. w dnu16 marca 2012 r. oraz zajęcie zawiadomieniem z dnia 13 lutego 2017 r. nieruchomości położonej w N. 169c - doręczone C. i A. M. (przerwanie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p.).

Organ odwoławczy odniósł się szczegółowo do podniesionych w zażaleniu kwestii dotyczących przerwania biegu terminu przedawnienia w związku z poborem przez organ egzekucyjny należności w dniu 16 marca 2012 r. uzyskanych ze sprzedaży przyczepy nr rej. [...]należącej do majątku wspólnego, uznając zarzut skarżącej za nieuzasadniony. Ruchomość ta zajęta została w dnu 18 listopada 2005 r. na poczet innych należności aniżeli objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi (zaległości wobec ZUS). Pismem z dnia 23 lutego 2012 r. C. M. zwrócił się z prośbą o zwolnienie przyczepy spod zajęcia. Zobowiązany w dniu 16 marca 2012 r. uiścił wpłatę gotówką w wysokości 710 złotych poborcy skarbowemu, która została rozliczona na poczet m.in. przedmiotowych tytułów wykonawczych. Zastosowanie właśnie tego środka egzekucyjnego (egzekucji z pieniądza – art. 1 a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.) spowodowało przerwanie w dniu 16 marca 2012 r. biegu terminu przedawnienia należności objętych niniejszymi tytułami wykonawczymi.

Odnośnie zarzutu, o którym mowa w art. 33 §1 pkt 10 u.p.e.a., to jest niespełniania przez przedmiotowe tytuły wykonawcze wymogów, o których mowa w art. 27 powołanej ustawy, organ odwoławczy wskazał, iż wbrew stanowisku skarżącej zostały one sporządzone na podstawie określonego prawem wzoru i zawierają wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym art. 27 § 1 u.p.e.a, a co za tym idzie mogły stanowić podstawę wszczęcia i prowadzenia niniejszego postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy podkreślił nadto, że podnosząc przedmiotowy zarzut skarżąca nie wskazała, których w jej ocenie, obligatoryjnych elementów przedmiotowe tytuły wykonawcze nie zawierają.

Natomiast, co do podniesionej argumentacji zawarcia przez małżonków M. notarialnej umowy o rozdzielności majątkowej oraz wieloletniego prowadzenia postępowań egzekucyjnych na podstawie wadliwie wystawionych tytułów wykonawczych organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji wskazując, iż należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą okresów sprzed zawarcia w/w umowy, a nadto w niniejszym postępowaniu nie jest możliwa ocena prawidłowości innych, odrębnych postępowań egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o wcześniej wystawione tytuły wykonawcze, których prawidłowości, co istotne strona wcześniej nie kwestionowała.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.M. podtrzymała dotychczasową argumentację, co do zasadności podniesionych w piśmie z dnia 23 lutego 2017 r. zarzutów. W ocenie skarżącej egzekwowane w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym zaległości C. M. dotyczą okresu 2004-2010, a więc uległy już przedawnieniu, bowiem organy egzekucyjne nie przedstawiły w należyty sposób dowodów na wystąpienie zdarzeń skutkujących przerwaniem bądź też zawieszeniem biegu terminów przedawnienia dochodzonych należności. Skarżąca podtrzymała również argumentację co do wadliwości formalnej przedmiotowych tytułów wykonawczych, które nie spełniały wymogów, o których mowa w art. 27 i następne u.p.e.a., w szczególności, co do faktu prowadzenia egzekucji z majątku objętego ustawową wspólnością małżeńską oraz zawarcia przez skarżącą ze swoim mężem umowy o rozdzielności majątkowej, co nastąpiło ponad 10 lat wcześniej. Skarżąca przywołała nadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego 8 października 2013 r., SK 40/12 oraz odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych wydanego po tej dacie, co do konstytucyjności art. 70 § 6 i § 8 O.p. w zakresie wpływu ustanowienia hipoteki na nieruchomości na możliwość przedawnienia zobowiązań objętych tym zabezpieczeniem.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wnosił o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko strony dotyczące zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej w dniu 20 października 2006 r. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 O.p. w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art. 26 (to jest odpowiedzialność podatnika za podatki wynikające ze zobowiązań podatkowych) obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Natomiast jak stanowi § 2 pkt 1 ww. artykułu skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. Uwzględniając powyższe oraz to, że zaległości podatkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą okresu przed zawarciem umowy o zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej – umowa ta nie wyłącza odpowiedzialności małżonka zobowiązanego majątkiem wspólnym za przedmiotowe należności.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził także, iż podniesione w skardze kwestie dotyczące niekonstytucyjności art. 70 § 8 o.p. wykraczają poza zakres przedmiotowy rozpatrywanej sprawy, bowiem zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy na żadnym etapie postępowania nie powoływały się na ten przepis. Natomiast zastosowanie wymienionych w postanowieniach organów obu instancji środków egzekucyjnych, jak i zawieszenie biegu terminu przedawnienia, miały wpływ na to, że zaległości objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 201 r. poz. 1302), zwanej dalej: p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a jedynie uwzględniając skargę może je uchylić, stwierdzić ich nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji wykazała, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

W ocenie Sądu organy administracji obu instancji zasadnie nie uwzględniły zgłoszonych przez stronę zarzutów przedawnienia egzekwowanych zaległości podatkowych oraz niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a.

Na C. M. spoczywały zobowiązania podatkowe z tytułu zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2004 rok oraz zaległości w podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2004 roku do 31 marca 2006 roku.

Na wniosek wierzyciela – Urzędu Skarbowego w [...] zostało wszczęte wobec C. M. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: 1007/[...] 2/327/[...], 1007/[...] 6/156/[...], 1007/[...] 6/17037/[...], 1007/[...]/6/15939/[...], 1007/[...] 6/14993/[...], 1007/[...] 6/658/[...], 1007/[...] 6/659/[...], 1007/[...] 6/176/[...], 1007/[...] 6/1172/[...], 1007/[...] 6/1137/[...], 1007/[...] 6/661/[...].

Również na wniosek wierzyciela organ egzekucyjny umorzył postępowanie wszczęte na postawie ww. tytułów wykonawczych.

Następnie wierzyciel wystawił na C. M. i A. M. tytuły wykonawcze dotyczące tych samych zobowiązań podatkowych. Tytuły wystawiono na podstawie art. 27 c u.p.e.a. W myśl tego przepisu jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków.

Umorzenie na żądane wierzyciela postępowania prowadzonego w stosunku do C. M. nie zniweczyło skutku jakim było przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych zaległości podatkowych, poprzez skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci pobrana przez poborcę należności u C. M. w dniu 16 marca 2012 r. Wcześniej nastąpiło dwukrotnie zawieszenie terminów przedawnienia zobowiązań podatkowych C. M. na skutek wszczęcia w dniu 25 października 2006 roku postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe (do dnia 21 stycznia 2007 r.) oraz wydania w dniu 22 stycznia 2007 roku przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]decyzji o rozłożeniu na 36 rat zaległości podatkowych ( do dnia 25 stycznia 2010 roku).

Zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec C. M. nastąpiło z innych przyczyn niż określone w punktach 1-8 i 10 powołanego art. 59 § 1, to jest na wniosek wierzyciela. Wobec powyższego nie można uznać, ze wydanie postanowienia zniosło skutki wywołane przez wcześniejszą czynność egzekucyjną z dnia 16 marca 2012 roku, polegającą na pobraniu należności u zobowiązanego.

Po raz kolejny przerwanie biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowych nastąpiło w dniu 13 lutego 2017 roku, to jest poprzez zastosowane środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości położonej w [...]

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie egzekucja była wszczęta i prowadzona w sposób zgodny z prawem. Zmiana treści tytułów wykonawczych nie była spowodowana brakami formalnym, lecz koniecznością skierowania egzekucji do majątku odrębnego podatnika i majątku wspólnego podatnika i jego małżonki.

Zdaniem Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organy administracji art. 29 § 1 O.p.

Umowa o ustanowieniu rozdzielności majątkowej A. M. i C. M. została zawarta w dniu 20 października 2006 roku. Natomiast zaległości podatkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą okresów wcześniejszych, tzn. od 1 stycznia 2004 roku do 31 marca 2006 oku. W myśl art. 29 § 2 pkt 1 O.p. skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu wspólności majątkowej.

Także nie jest zasadny zarzut niespełnienia w tytułach wykonawczych wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.. Analiza treści tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie art. 27 c u.p.e.a. na małżonków A. i C. M. potwierdza spełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Skarżąca w zarzutach nie skonkretyzowała uwag dotyczących niespełnienia w tych tytułach wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Wniosła jedynie zastrzeżenia do pierwotnie wystawionych tytułów wykonawczych na C. M. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia trafnie przyjął, że w toku obecnie prowadzonego postępowania nie przysługuje mu uprawnienie do badania pierwotnych tytułów wykonawczych. Zarzuty dotyczące tych tytułów mogły być podnoszone w trakcie wcześniejszych postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tych tytułów, w terminach przewidzianych na zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

ab/