Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1346/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 5, art. 146  par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Referent-Stażysta Marta Kudła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu bezrobotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 257 zł ( słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że D. M. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy

w A w dniu 4 listopada 2008r. Decyzją z tego dnia, znak: "[...]", Starosta Powiatu A orzekł o uznaniu D. M. z dniem 4 listopada 2008 r. za osobę bezrobotną i przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 listopada 2008 r. w wysokości 551,80 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia "[...]", Starosta Powiatu A orzekł o utracie przez D. M. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 listopada 2009 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

Decyzją z dnia "[...]", Starosta Powiatu A orzekł o przyznaniu D. M. prawa do stypendium w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie w okresie odbywania szkolenia od dnia 23 sierpnia 2010 r. Na mocy zaś decyzji Starosty Powiatu A z dnia "[...]", D. M. utraciła prawo do stypendium z dniem 4 września 2010 r. w związku z zakończeniem w dniu 3 września 2010r. odbywania szkolenia.

Decyzją z dnia "[...]", orzeczono o utracie przez D. M. statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 października 2010 r. w związku z otrzymaniem środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej.

W dniu 17 stycznia 2012 r. D. M. ponownie zarejestrowała się

w Powiatowym Urzędzie Pracy w A. Decyzją z tego dnia, znak: "[...]", Starosta Powiatu A orzekł o uznaniu D. M. za osobę bezrobotną oraz odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

W dniu 8 października 2012 r. D. M. dostarczyła do Urzędu Pracy

w A decyzję Prezesa KRUS z dnia 10 września 2012 r., stwierdzającą podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników i obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie przez D. M. w okresach: 2.11.2008 r. - 31.12.2008 r.; 12.11.2009 r. - 22.08.2010r.; 4.09.2010 r. - 17.10.2010 r. i od 15.12.2011 r. D. M. oświadczyła ponadto, że od dnia 2 listopada 2008 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu jako domownik w gospodarstwie rolnym powyżej o powierzchni 2 ha przeliczeniowych.

W związku z wyjściem na jaw nowych okoliczności istniejących w dniu wydania

decyzji, a nieznanych organowi, który ją wydał, Starosta Powiatu A

postanowieniem z dnia "[...]", wznowił z urzędu postępowanie w sprawie:

- uznania D. M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r.

i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 listopada 2008 r., zakończonej decyzją z dnia "[...]",

- utraty prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania od dnia 12 listopada 2009 r., zakończonej decyzją z dnia "[...]",

- przyznania prawa do stypendium w kwocie 120% podstawowej wysokości zasiłku

miesięcznie w okresie odbywania szkolenia od dnia 23 sierpnia 2010 r., zakończonej

decyzją z dnia "[...]",

- utraty prawa do stypendium od dnia 4 września 2010 r. z powodu zakończenia

odbywania szkolenia w dniu 3 września 2010 r., zakończonej decyzją z dnia "[...]",

- utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu "[...]",

- uznania za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r. i odmowy przyznania prawa do zasiłku, zakończonej decyzją z dnia "[...]",

Decyzją z dnia "[...]", wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., Starosta Powiatu A uchylił decyzje:

- z dnia "[...]", o uznaniu D. M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r. i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 12 listopada 2008 r.;

- z dnia "[...]" o utracie przez D. M. prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania od

dnia 12 listopada 2009 r.;

- z dnia "[...]" o przyznaniu prawa do

stypendium w kwocie 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie w okresie

odbywania szkolenia od dnia 23 sierpnia 2010 r.;

- z dnia "[...]", o utracie prawa do stypendium od dnia 4 września 2010 r. z powodu zakończenia odbywania szkolenia w dniu 3 września 2010 r.;

- z dnia "[...]"; o utracie statusu osoby

bezrobotnej od dnia 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie

działalności gospodarczej w dniu 12 października 2010 r.;

- z dnia "[...]"; uznania za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r. i odmowy przyznania prawa do zasiłku.

Na podstawie art. 9 ust. 9 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzeczono o:

- odmowie uznania D. M. za osobę bezrobotną od dnia

4 listopada 2008 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.;

- odmowie przyznania prawa od stypendium w wysokości 120% podstawowej

wysokości zasiłku miesięcznie w okresie odbywania szkolenia od dnia 23 sierpnia

2010 r.;

- odmowie uznania D. M. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia

2012 r.

Na podstawie art. 105 k.p.a. umorzono postępowanie:

- w sprawie utraty przez D. M. prawa do zasiłku od dnia 12 listopada

2009 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania;

- w sprawie utraty przez D. M. prawa do stypendium od dnia

4 września 2010 r. z powodu zakończenia odbywania szkolenia;

- w sprawie utraty przez D. M. statusu osoby bezrobotnej od dnia

13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności

gospodarczej w dniu 12 października 2010 r.

Od decyzji powyższej D. M. wniosła w dniu 6 grudnia 2012 r.

odwołanie do Wojewody, w którym zarzuciła zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na jej treść, a polegający na niewłaściwym przyjęciu, że decyzją Prezesa KRUS z dnia 10 września 2012 r. została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik nieprzerwanie od dnia 2 listopada 2008 r., podczas gdy z decyzji tej wynika, że ubezpieczeniem społecznym rolników została objęta jedynie we wskazanych w tej decyzji okresach. Nadmienia, że w pozostałych okresach nie została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników, a tym samym mogła posiadać status osoby bezrobotnej. W szczególności nie została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników w okresach pobierania zasiłków, szkolenia, w związku z którym otrzymała stypendium, czy też prowadzonej działalności gospodarczej, na rozpoczęcie której uzyskała środki finansowe z PUP. Skarżąca wskazała, że nie jest i nie była właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha. Gospodarstwo wchodzi w skład majątku odrębnego męża, gdyż nabył je

w drodze darowizny od swoich rodziców. Skarżąca podniosła, że w gospodarstwie męża nie świadczyła żadnej pracy. Do listopada 2008 r. pracowała, następnie, gdy nie miała pracy, przebywała w domu i opiekowała się dziećmi, a po uzyskaniu dotacji z PUP rozpoczęła prowadzenie własnej działalności gospodarczej. D. M. powołała się na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 306/2011 i stwierdziła, że z wyroku tego wynika, iż małżonek rolnika, który nie pracuje na gospodarstwie rolnym, może posiadać status osoby bezrobotnej; tym samym nie może być pozbawiona statusu osoby bezrobotnej w okresach, w których nie została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Nie można jej także odmówić prawa do świadczeń, które w tych okresach się należały. W odwołaniu skarżąca wskazała ponadto, że od decyzji Prezesa KRUS wniosła odwołanie, które zostało odrzucone, jednakże postanowienie o odrzuceniu jest nieprawomocne, gdyż złożyła na nie zażalenie.

Postanowieniem z dnia "[...]", Wojewoda zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji Starosty Powiatu z dnia "[...]". W uzasadnieniu postanowienia podano m.in., że zagadnieniem wstępnym, od którego zależy wydanie prawidłowego orzeczenia, jest rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie podlegania przez D. M. ubezpieczeniu społecznemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.

W dniu 10 września 2014 r. do Wojewody wpłynęło

pismo Kierownika Placówki Terenowej KRUS z dnia "[...]", z którego wynika, że decyzja Prezesa KRUS z dnia "[...]" została utrzymana w mocy.

Mając na uwadze powyższe, Wojewoda, postanowieniem

z dnia "[...]", podjął postępowanie

odwoławcze w sprawie decyzji Starosty Powiatu A z dnia "[...]", w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej D. M.

Wojewoda decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie zostały spełniona przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jak bowiem wynika z decyzji Prezesa KRUS z dnia 10 września 2012 r., D. M. w okresach: 2.11.2008 r. - 31.12.2008 r.; 12.11.2009 r. - 22.08.2010r.; 4.09.2010r. - 17.10.2010r. i od 15.12.2011 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników.

W ocenie organu decyzja Prezesa KRUS, potwierdzająca podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników, ujawnia nowe okoliczności, które nie były brane pod uwagę przez Starostę Powiatu A, gdy wydawał ww. decyzje oraz pozostałe decyzje, które zostały uchylone na mocy zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że D. M. oświadczyła w dniu rejestracji, iż nie podlega ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub stanowiącym dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych. Ujawnione nowe fakty w świetle brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. mają istotne znaczenie dla sprawy, bowiem zgodnie z jego brzmieniem bezrobotnym może być osoba, która nie uzyskuje przychodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że dochód z działów specjalnych produkcji rolnej, obliczony dla ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych, nie przekracza wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 2 ha przeliczeniowych ustalonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o podatku rolnym, lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w takim gospodarstwie.

W świetle powyższego jest w ocenie Wojewody jednoznaczne, że skarżąca, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniach 4 listopada 2008 r. oraz 17 stycznia 2012r. nie spełniała wymogu, od którego obowiązujące w tym czasie przepisy uzależniały uzyskanie statusu bezrobotnego. Zasadnie więc organ I instancji – uzyskawszy informację o tym fakcie - uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniająca wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.

Skargę na ww. decyzję Wojewody z dnia "[...]" wywiodła D. M., wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a polegający na błędnym przyjęciu, że na mocy decyzji Prezesa KRUS z dnia 10 września 2012r. strona została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik, nieprzerwanie od dnia 2 listopada 2008r., podczas gdy z decyzji tej wynika, że ubezpieczeniem społecznym rolników została objęta jedynie we wskazanych w tej decyzji okresach, a w pozostałych zaś okresach nie była objęta ubezpieczeniem społecznym rolników.

W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, że nie jest i nigdy nie była właścicielem ani też posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha. Właścicielem gospodarstwa rolnego jest jej mąż, gdyż otrzymał je w drodze darowizny od swoich rodziców. Ponadto strona stwierdziła, że w gospodarstwie tym nie wykonywała nigdy żadnej pracy. Zaznaczyła również, że składając do PUP dokumenty, na podstawie których ubiegała się o przyznanie jej statusu bezrobotnego, zawsze informowała o tym, że jej mąż posiada gospodarstwo rolne. Organy znały zatem tę okoliczność w chwili wydawania decyzji, które zostały następnie uchylone na skutek wznowienia postępowania. Skoro zatem organy wiedziały o tej okoliczności, to nie można jej uznać za okoliczność nową. Tym samym wznowienie postępowania w sprawie było niezasadne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując co do zasady stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz.1647 j.t.).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia

z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji

w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,

a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy

(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł

do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia "[...]" podjęta w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, utrzymująca decyzję organu I instancji w mocy. W ocenie organów w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), k.p.a. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organy wskazały, że z ostatecznej decyzji Prezesa KRUS z września 2012 r. wynika, że D. M. w okresach: 2.11.2008r. - 31.12.2008r.; 12.11.2009 r. - 22.08.2010r.; 4.09.2010r. - 17.10.2010r. i od 15.12.2011r., podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. To zaś w ocenie organów oznacza, że zasadnym było uchylenie konkretnych decyzji w przedmiocie przyznania statusu bezrobotnego dla skarżącej oraz zasiłku dla bezrobotnych i stypendium, za ściśle określone okresy.

Przede wszystkim należy wskazać, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte kwalifikowanymi wadami, wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. Zadaniem organów w postępowaniu wznowieniowym jest zatem ustalenie, czy postępowanie zakończone decyzją ostateczną było dotknięte jedną z wad wymienionych w wymienionym wyżej przepisie. Stwierdzenie istnienia takiej wady obliguje organ do uchylenia decyzji ostatecznej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeżeli natomiast organ stwierdzi brak podstaw do uchylenia decyzji odmawia jej uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Dodać przy tym trzeba, że organ związany jest podstawami do wznowienia postępowania.

W myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który je wydał. Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej; oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane. Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 768/11, LEX nr 1252179).

O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej.

W kontekście niniejszej sprawy wskazać należy jednak przede wszystkim na treść art. 146 § 1 k.p.a., zgodnie z którym uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło pięć lat. Przepis ten ustala okres przedawnienia na pięć lat, po upływie których organy administracji tracą kompetencję do merytorycznego rozpoznawania sprawy. Po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci wobec tego uprawnienie do uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, gdyż byłoby to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W takiej sytuacji organ jest zobligowany do wznowienia postępowania, którego skutkiem nie będzie uchylenie decyzji, lecz zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 17.09. 1999 r., I SA 1956/98, Lex nr 48560).

Akceptacja poglądu przeciwnego oznaczałaby, że po upływie okresu przedawnienia, kiedy organ nie mógł już uchylić decyzji (art. 146 § 1 k.p.a.), nadal może toczyć się postępowanie badające sprawę co do istoty (wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2009, sygn. akt II OSK 124/09, z dnia 3 września 2009, sygn. akt I OSK 1444/09).

Podkreślenia także wymaga, że treść art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje w sposób jednoznaczny, że upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni, chociaż zamieszczony w akcie prawnym proceduralnym, ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje taki skutek, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. (wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 1018/97, Lex 47227, wyrok NSA z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 561/06; M. Jaśkowska, Komentarz do art. 146 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Trzeba jednocześnie mieć na względzie, że wprowadzając termin prekluzyjny, wykluczający możliwość uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania po upływie określonego czasu od dnia jej doręczenia, ustawodawca dążył do zapewnienia kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnej w sytuacji kiedy decyzja w obrocie prawnym przetrwała już pewien czas. Przepis art. 146 § 1 k.p.a. wskazuje, że upływ określonego w nim czasu powoduje, że przewagę zyskuje zasada trwałości decyzji administracyjnej, chociażby z tego względu, że z upływem określonego czasu związane są nieodwracalne skutki prawne jakie wywołała decyzja.

Trzeba również zaznaczyć, że biegu terminu prekluzyjnego, określonego w art. 146 § 1 k.p.a., nie przerywa wznowienie postępowania, jak również wydanie decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku (vide: wyrok NSA z 19 grudnia 2012r., II OSK 1521/11, LEX nr 1367311). Biegu terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. nie przerywa żadna czynność procesowa, a jego upływ zobligowany jest uwzględnić organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 25 marca 2013 r., II SA/Gl 1132/12, LEX nr 1299513).

Termin ten nie może być również przywrócony na ogólnych zasadach z art. 58. Ma on bowiem, jak już wspomniano, charakter materialny, a ponadto dotyczy czynności organu, a nie strony (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 października 2011r., II SA/Gl 342/11, LEX nr 1070610).

W rozpoznawanej sprawie zakwestionowana w trybie wznowieniowym decyzja organu I instancji z dnia "[...]" o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną została doręczona stronie 25 listopada 2008r. (akta adm., k. - 6). Od dnia doręczenia zatem rozpoczął bieg pięcioletni termin określony w art. 146 § 1 k.p.a. Decyzja zaś organu II instancji zapadła we wznowionym postępowaniu dopiero w dniu 20 października 2014r., a więc decyzja z dnia "[...]", bezsprzecznie została uchylona z uchybieniem terminu określonego w przywołanej wyżej regulacji prawnej k.p.a. Nie mogła więc ona zostać skutecznie uchylona, co najwyżej organ odwoławczy był władny orzec o jej wydaniu z naruszeniem prawa.

Na marginesie dostrzec trzeba również, że w swoich decyzjach organy nie wyjaśniły wątpliwości strony skarżącej, które wyraziła ona w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a także w skardze. Strona wskazała mianowicie, że błędnie przyjęto, iż na mocy decyzji Prezesa KRUS z września 2012r. strona została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik, nieprzerwanie od dnia 2 listopada 2008r., podczas gdy z decyzji tej wynika, że ubezpieczeniem społecznym rolników została objęta jedynie we wskazanych w tej decyzji okresach, a w pozostałych zaś okresach nie była objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Organy zaś w żaden sposób nie odniosły się do wskazanych wątpliwości.

Organy w uzasadnieniach decyzji w istocie nie wyjaśniły także stronie dlaczego uznały, że wydanie decyzji przez Prezesa KRUS w dniu 10 września 2012 r. stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzja Prezesa KRUS została bowiem wydana po dniu orzekania przez organ I instancji w sprawie uznania skarżącej za osobę bezrobotną (decyzje organu z dnia "[...]"). Organy kierując się treścią art. 107 § 3 k.p.a. winny skarżącej wyjaśnić dlaczego przyjęły, że wydanie decyzji przez Prezesa KRUS po dacie orzekania przez organ I instancji w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną, skutkowało wystąpieniem przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Takiej analizy w decyzjach organów z istocie zabrakło, a organy przyjęły automatycznie, że skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organy nie odniosły się zupełnie do charaktery decyzji Prezesa KRUS oraz skutków tej decyzji jakie wywiera w kwestii możliwości wznowienia postępowania w sprawie statusu bezrobotnego w sytuacji wydania takiej decyzji kilka lat po uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną.

Rozpoznając sprawę ponownie organy zastosują się do oceny prawnej zawartej w wyroku.

Stwierdzając naruszenie przepisów prawa należało w pkt I uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł w pkt II, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono w pkt III stosownie do art. 200 powołanej ustawy.