Postanowienie WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1124/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-03-27 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 260 § 1 - § 3 P.p.s.a., art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Projekt Spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Sz [...] w przedmiocie odmowy zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz [...] o odmowie przyznania prawa pomocy, w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 sierpnia 2016 r. znak: [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

[...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Projekt Spółka komandytowo – akcyjna z siedzibą w S. (dale: "Skarżąca") odpowiadając

na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie

w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku oraz nadesłanych przez Skarżącą na wezwanie referendarza dokumentów, postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1124/16 odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w wyżej wskazanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazał m.in., że Skarżąca

nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto zauważył, że Spółka nie wykazała, aby podejmowała jakiekolwiek dodatkowe działania w ramach szerokiego zakresu działalności,

czy też w zakresie korzystania ze wsparcia finansowego jej komplementariusza, w celu zdobycia jakichkolwiek środków na pokrycie swoich zobowiązań, w tym także

na pokrycie - choćby częściowo - kosztów sądowych. Referendarz podkreślił, że bez znaczenia dla obecnej sytuacji finansowej Spółki jest sposób, w jaki Spółka rozporządziła w 2014 r. majątkiem o wartości przekraczającej [...] mln zł, pozbawiając się jednocześnie potencjalnego źródła przychodu (sprzedaż nowo wybudowanego apartamentowca w S. P., przy ul. [...] A,B,C

i objęcie za całą cenę umowy kupna – sprzedaży – [...] zł obligacji z datą wykupu określoną dopiero na dzień 30 listopada 2020 r.).

Postanowieniem z dnia 17 maja 2017 r. Sąd po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.

W dniu 19 czerwca 2017 r. Skarżąca uiściła należy wpis od skargi.

W związku z wezwaniem Skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia

6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1124/16 w kwocie [...]zł, Skarżąca, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podała, że prowadzi działalność

w zakresie następujących symboli PKD: [...] – realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków, [...] Wyjaśniła także, że na skutek prowadzonych postępowań kontrolnych i podatkowych przeciwko Spółce, zostały podjęte czynności, które zakłóciły proces restrukturyzacji projektu deweloperskiego

i zagroziły jej egzystencji. Spółka zwróciła także uwagę, że organy podatkowe określiły jej kwotę podatku od towarów i usług do zapłaty w wysokości [...] zł, zaś decyzja jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Spółce odmówiono udzielenia ulgi

w spłacie zaległości podatkowej, co uniemożliwiło prowadzenie jakiejkolwiek działalności operacyjnej. Skarżąca nie osiąga przychodów z działalności umożliwiających pokrycie kosztów własnych, a tym bardziej pokrycie kosztów sądowych nawet w części. Zdaniem Spółki, taka sytuacja nie jest spowodowana czynnikami zależnymi od woli Spółki, a nawet takimi, które można by przewidzieć i im zapobiec.

Wskazała także, że sprzedała nieruchomości, zaś zapłata nastąpiła poprzez objęcie obligacji wyemitowanych przez nabywcę nieruchomości. Mimo że nie doszło pomiędzy stronami transakcji do przepływów pieniężnych, doszło do bezpodstawnego uznania czynności za pozorną i określenia kwoty podatku do zapłaty na podstawie

art. 108 ustawy o VAT. Jedynie udzielenie Spółce prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, umożliwi podjęcie obrony swych praw i pozwoli

na usunięcie z obrotu prawnego decyzji, które - jej zdaniem - zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, kapitały własne [...] zł; środki trwałe stanowią wartość [...] zł, za ostatni rok obrotowy wykazała stratę w wysokości

(-) [...] zł; Spółka wskazała, że nie posiada rachunku bankowego.

Skarżąca podała też, że stan środków w kasie wynosi [...] zł, wierzytelności

o charakterze cywilnym i publicznym wynoszą [...] zł; zobowiązania wymagalne wynoszą [...] zł.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka nadesłała:

- kopię bilansu na dzień 30 czerwca 2017 r. oraz rachunku zysku i strat za okres 01.12.2016 – 30.06.2017;

- oświadczenie głównej księgowej, w którym wskazano, że Spółka nie posiada aktywnych rachunków bankowych, a także, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie otrzymała ona dopłat od wspólników oraz że ich otrzymanie

nie jest możliwe w bieżącym roku ze względu na ich obecną sytuację finansową;

- zestawienie sald i obrotów za okres sprawozdawczy od 01.12.2016 r.

do 30.06.2017 r.;

- wyciąg z ewidencji sprzedaży i zakupów VAT obejmujące III i IV kwartał 2017 r.;

- raport kasowy za okres 01.09.2017 r. do 30.11.2017 r.;

- oświadczenie pełnomocnika w zakresie: braku dokumentów potwierdzających likwidację rachunków bankowych; braku dopłat i brak dokumentów potwierdzających brak możliwości otrzymania dopłat; rodzaju zaległości objętych postępowaniami egzekucyjnymi.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 1124/16 o odmowie przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że w toku postępowania wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które zachowało moc prawną. Wobec powyższego, złożony kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący zwolnienie

od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369

ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.

Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz stwierdził, że Skarżąca nie powołała w nim jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. Z treści wniosku nie wynika, aby sytuacja finansowa Skarżącej w jakikolwiek sposób uległa zmianie. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto bowiem te same informacje, co poprzednio. Spółka wskazuje te same okoliczności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Spółka nie podważyła natomiast

w żaden sposób tych okoliczności, które zdecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, tj. niewykazanie utraty płynności finansowej, kontynuowanie działalność, a także brak wykazania, że Spółka podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć środki na pokrycie kosztów sądowych, w tym, że nie ma możliwości uzyskania dofinansowania od wspólników. Ponadto uznano, że Spółka nie dowiodła braku środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa. Zwrócono także uwagę na wcześniejsze rozporządzenie nieruchomością o wartości ponad [...] mln

w zamian za obligacje długoterminowe z opcją wykupu, co pozbawiło Spółkę potencjalnego źródła przychodów.

Referendarz uznał, że przedstawienie tylko w tym zakresie nowych okoliczności faktycznych, mogłoby stanowić podstawę do zmiany postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. Tymczasem Skarżąca dowodów takich nie przedstawiła, ponownie przytaczając znane okoliczności, że nie posiada aktywów, przychodów, środków pieniężnych, ponosi straty, posiada zaległości w VAT, a także, że prowadzone jest względem

niej postępowanie egzekucyjne. W ocenie referendarza sądowego, Spółka w dalszym ciągu nie wykazuje w sposób wiarygodny braku jakichkolwiek środków pieniężnych,

gdyż przedstawione w tym celu dokumenty są niewystarczające. W dalszej części uzasadnienia referendarz sądowy szczegółowo odniósł się do kwestii braku środków

w kasie przedsiębiorstwa, braku wyciągów z rachunków bankowych oraz braku dowodów na okoliczność zamknięcia tych rachunków bankowych, braku otrzymania dopłat od wspólników, a także odniósł się do należności krótkoterminowych, obligacji

i kapitału zapasowego. Mając na uwadze okoliczności sprawy, referendarz stwierdził,

że Skarżąca nie wykazała, że znajduje się obecnie w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niej instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia

od pozostałych (poza wpisem od skargi) kosztów postępowania. Nie wykazała bowiem, aby jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu

w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku. Aktualna zatem pozostaje ocena sytuacji faktycznej Skarżącej wyrażona

w prawomocnym postanowieniu.

Pismem z dnia 7 marca 2018 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, zaskarżonemu postanowieniu zarzucając:

1. Rażące naruszenie przez referendarza przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy, a w szczególności:

- art. 156 P.p.s.a. poprzez uznanie, że wniosek podlega rozpoznaniu

w trybie określonym w tym przepisie, wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej jest tożsamy z wnioskiem

o udzielenie prawa pomocy w zakresie opłaty od skargi na decyzję oraz że w okresie roku od daty prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty

od skargi do Sądu nie zaszły istotne zmiany okoliczności w zakresie zdolności finansowych i majątkowych Spółki i bezprawne przyjęcie,

że podstawą udzielenia prawa pomocy może być wyłącznie zmiana okoliczności sprawy;

- art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie,

że zebrany w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, iż Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej, mimo wykazania trwałej i pogłębiającej się złej sytuacji finansowej i majątkowej Skarżącej;

- art. 255 P.p.s.a. poprzez uznanie, że Skarżąca nie przedstawiła wystarczających dowodów na wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania mimo iż przedstawiła wszystkie dokumenty żądane przez referendarza, które stan taki wykazują.

2. Błędną oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie rażąco błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia, a w szczególności:

- przyjęcie, że Skarżąca złożyła kolejny wniosek o zwolnienie w takim samym zakresie, pomimo, że prawomocne postanowienie o odmowie udzielenie prawa pomocy dotyczyło opłaty od skargi do WSA, a obecnie Spółka wnosi o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej na orzeczenie WSA;

- bezpodstawne uznanie, że w okresie roku od daty wydania postanowienia w przedmiocie prawa pomocy sytuacja majątkowa Spółki nie zmieniła

się wobec wykazania braku przychodów w tym okresie oraz pogłębiającej się trudnej sytuacji majątkowej;

- bezpodstawne przyjęcie, że złożone w toku postępowania dokumenty

nie wykazują braku możliwości pokrycia opłaty od skargi nawet w części;

- bezprawne przyjęcie, że w formularzu zawarto te same informacje, skoro dotyczyły one zupełnie innych okresów;

- błędne uznanie, że nie wykazano braku środków w kasie, skoro stosowne oświadczenie zostało złożone przez Główną Księgową, a brak przepływów finansowych wynika również z dokumentów finansowych;

- błędne przyjęcie, że Spółka nie wykazała braku rachunku bankowego, skoro złożono stosowne oświadczenie w tym zakresie, a dokumenty finansowe wykazują brak obrotów i uznanie, że sam fakt posiadania rachunku byłby istotną okolicznością z punktu widzenia oceny zdolności do ponoszenia kosztów sądowych;

- błędne przyjęcie, że Spółka posiada należności krótkoterminowe

w wysokości [...] zł w sytuacji, gdy przedłożone dokumenty wskazują, iż jest to kwota, która powtarza się w bilansie otwarcia

od 01.12.2014 r., jako zapis na koncie 249-1 "Inne rozrachunki", którego wyjaśnienie nie jest możliwe ze względu na brak dostępu do dokumentów źródłowych, które zostały zabezpieczone przez prokuraturę ze S.;

- uznanie, że Skarżąca nie wykazała, iż podjęła próby "spieniężenia obligacji", które ze swej istoty nie mogą zostać spieniężone, jako obligacje imienne;

- błędne przyjęcie, że Spółka nie podważyła okoliczności, które zdecydowały o odmowie prawa pomocy w zakresie opłaty od skargi

do WSA, skoro Skarżąca wyczerpała drogę odwoławczą.

W związku z powyższym Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przyznaniu Skarżącej prawa pomocy, poprzez zwolnienie jej z obowiązku pokrycia kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej

w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało w niniejszej sprawie wszczęte w dniu 18 października 2016 r., a więc po wejściu w życie zmian wprowadzonych ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2015.658 ze zm.), które zaczęły obowiązywać od dnia 15 sierpnia 2015 r.

Stosownie do art. 260 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia

i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie,

w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy

o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków

albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Na mocy przepisu art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może

być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek

od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie bowiem z tą zasadą, każdy skarżący, który wszczyna postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jest zobligowany z mocy ustawy do ponoszenia kosztów postępowania sądowego.

Z przytoczonej regulacji prawnej wynika także, że ustawodawca wprowadzając odstępstwo od ogólnej reguły, uzależnił prawo do skorzystania ze zwolnienia

od ponoszenia kosztów postępowania od wykazania przez osobę prawną ubiegającą się o to zwolnienie zaistnienia okoliczności, o których mowa w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Mianowicie wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyty w tym przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza,

że to na wnoszącym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami

na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji finansowej strony, nie jest wystarczającą przesłanką do uwzględnienia wniosku. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie.

Ponadto zaznaczyć należy, że w odniesieniu do osób prawnych sąd nie jest zobligowany do przyznania prawa pomocy nawet jeśli wnioskodawca wykaże zaistnienie przesłanek uzasadniających przyznanie zwolnienia. Wskazuje na to zwrot: "Osobie prawnej (...) prawo pomocy może być przyznane".

Po przeprowadzeniu analizy złożonych oświadczeń oraz dokumentów finansowych Skarżacej, Sąd stwierdził, że nie wykazała ona, iż nie posiada dostatecznych środków pieniężnych, aby ponieść pełne koszty sądowe ani też nie wykazała, iż nie jest w stanie ich zdobyć, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że słusznie zaznaczył referendarz sądowy, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które nadal pozostaje w mocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 17 marca 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie, obejmującym koszty sądowe.

Zatem kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. złożony w związku z wniesioną skargą kasacyjną od wyroku WSA w Szczecinie z dnia 6 września 2017 r., podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 P.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W świetle przytoczonej regulacji prawnej odstąpić od oceny okoliczności zawartej we wcześniejszym postanowieniu można jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie.

Przez zwrot "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany, występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

20 listopada 2012 r. o sygn. akt II OZ 1017/12 oraz z dnia 4 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II OZ 204/13).

Mając na uwadze zarzuty podniesione w sprzeciwie, zauważyć należy,

iż w powołanym wyżej pierwszym orzeczeniu, NSA powołał się na brzmienie art. 170 P.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który

je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter,

B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Mając powyższe na uwadze, NSA stwierdził, że sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może więc odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej

we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Zatem za nieuzasadniony należy uznać zarzut, że referendarz sądowy rozpoznając wniosek, nie mógł ograniczyć zakresu rozpoznania do okoliczności, które uległy zmianie, ale był zobowiązany do jego pełnego merytorycznego rozpoznania.

Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć sytuacji finansowej, majątkowej strony, jak i jej możliwości płatniczych. Obowiązek wykazania, że zaszła zmiana w tej sytuacji wnioskodawcy ciąży na stronie. Podkreślić należy, że na poparcie podniesionych twierdzeń wnioskodawca powinien przedłożyć stosowne dokumenty.

Wobec powyższych uwag, stwierdzić należy, że słusznie referendarz uznał,

iż zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w świetle przesłanek, które legły

u podstaw wydanego wcześniej postanowienia w sprawie przyznania prawa pomocy Skarżącej. Zauważyć należy, że nieuprawnione jest twierdzenie Skarżącej co do tego, że referendarz sądowy uznał, że wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej jest tożsamy z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy w zakresie opłaty od skargi. Takiego sformułowania referendarz nie przytoczył ani razu

w uzasadnieniu swojego postanowienia. Przedmiotem rozważań referendarza była sytuacja materialna jaka miała miejsce w okresie gdy był rozpoznawany pierwszy złożony w sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy i sytuacja materialna aktualnie przedstawiona przez Skarżącą. Podobnie nieuprawniony jest zarzut naruszenia przez referendarza sądowego art. 156 P.p.s.a., gdyż nie miał on zastosowania w sprawie.

Uprawnione było również stwierdzenie referendarza sądowego, że Skarżąca

nie powołała jakichkolwiek nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. Słusznie bowiem wskazał referendarz sądowy, że z treści wniosku nie wynika, aby sytuacja finansowa Skarżącej uległa zmianie.

W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto bowiem te same informacje, co poprzednio. Trafnie referendarz sądowy zauważył, że Spółka ponownie powołuje się na brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej wskutek prowadzonych postępowań kontrolnych, podatkowych i egzekucyjnych, brak przychodów, osiąganie straty podatkowej w poprzednich latach obrotowych, brak majątku, który można spieniężyć, brak środków pieniężnych na bieżące zobowiązania

w kasie, a także okoliczności związane ze sprzedażą nieruchomości

i planem restrukturyzacyjnym zadłużenia. Spółka wskazuje także na brak rachunku bankowego, o czym ma świadczyć nadesłana dokumentacja księgowa, oświadczenie głównej księgowej oraz sprawozdania finansowe. Wykazano także wierzytelności cywilne i publiczne o wartości [...] zł oraz zobowiązania cywilne wymagalne

w wysokości [...] zł.

Skarżąca powołała się także na nieotrzymanie dopłat w ostatnim półroczu

oraz niemożność uzyskania dofinansowania w formie wsparcia od wspólników

w bieżącym okresie ze względu na ich sytuację finansową, a także brak dokumentów umożliwiających potwierdzenie tych okoliczności. Odnośnie środków finansowych

w kasie nadesłano jedynie raport kasowy wygenerowany z programu księgowego,

na którym nie został złożony podpis głównej księgowej, ponadto załączono oświadczenie głównej księgowej w tym zakresie o braku środków pieniężnych. Prawidłowo referendarz sądowy stwierdził, że ww. okoliczności były już przedmiotem rozważań w ramach toczącego się wcześniej postępowania w przedmiocie prawa pomocy.

Słusznie również referendarz sądowy zauważył, że Spółka nie podważyła natomiast w żaden sposób tych okoliczności, które zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. Mianowicie referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy z uwagi na to, że Spółka nie wykazała utraty płynności finansowej, nadal kontynuuje działalność, a także nie wykazała, że podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć środki na pokrycie kosztów sądowych, w tym,

że nie ma możliwości uzyskania dofinansowania od wspólników. Ponadto uznał,

że Spółka nie dowiodła braku środków pieniężnych w kasie przedsiębiorstwa. Referendarz zasadnie zwrócił także uwagę na wcześniejsze rozporządzenie nieruchomością o wartości ponad [...] mln w zamian za obligacje długoterminowe z opcją wykupu, które pozbawiło Spółkę potencjalnego źródła przychodów.

Zatem należy zgodzić się z referendarzem sądowym co do tego,

że przedstawienie tylko w tym zakresie nowych okoliczności faktycznych, mogłoby stanowić podstawę do zmiany postanowienia z dnia 17 marca 2017 r. Tymczasem Spółka dowodów takich nie przedstawiła, ponownie przytaczając znane okoliczności,

że nie posiada aktywów, przychodów, środków pieniężnych, ponosi straty, posiada zaległości w VAT, a także, że prowadzone jest względem niej postępowanie egzekucyjne.

Według Sądu zasadnie referendarz sądowy uznał, że Spółka w dalszym ciągu nie wykazuje w sposób wiarygodny braku jakichkolwiek środków pieniężnych,

gdyż przedstawione w tym celu dokumenty są niewystarczające. Na dowód braku środków w kasie przedsiębiorstwa ponownie przedstawiła jedynie oświadczenia głównej księgowej oraz niepodpisane raporty kasowe. Dodać należy, że nadesłane raporty kasowe dotyczyły miesięcy od września do listopada 2017 r., a zatem nie obejmowały całego okresu, który wskazał referendarz, tj. od 1 września 2017 r. do 31 grudnia

2017 r.

W ocenie Sądu słusznie referendarz sądowy uznał, że uzasadnione wątpliwości wzbudza złożone aktualnie oświadczenie Spółki (głównej księgowej) dotyczące braku rachunku bankowego, z uwagi na to, że Skarżąca jest spółką prawa handlowego, prowadzi działalność gospodarczą, jest podatnikiem podatku VAT (czego dowodem

są nadsyłane przez nią deklaracje [...] oraz ewidencje zakupów i sprzedaży) oraz płatnikiem ZUS. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu źródłowego, potwierdzającego w sposób przekonujący zamknięcie rachunku bankowego

(np. w postaci jej wniosku do banku, czy zaświadczenia z banku), zaś ani złożone oświadczenia głównej księgowej, ani także wyciąg z księgi handlowej zawierający zestawienie sald i obrotów, który można samodzielnie wygenerować z programu komputerowego, nie są więc w tym zakresie wystarczające. Zauważyć należy,

że również i te dokumenty nie zostały podpisane przez upoważnione do tego osoby Brak wyciągów z rachunków bankowych oraz brak dowodów na okoliczność zamknięcia tych rachunków bankowych są to okoliczności istotne z punktu widzenia oceny zdolności do ponoszenia kosztów sądowych, gdyż głównie dzięki analizie wyciągów

z rachunków bankowych możliwa jest weryfikacja składanych oświadczeń w zakresie obrotu zasobami pieniężnymi w danym okresie.

Za niewiarygodne słusznie referendarz także uznał ogólnikowe i gołosłowne twierdzenie głównej księgowej Spółki oraz jej pełnomocnika, że Skarżąca nie otrzymała dopłat od wspólników i nie ma możliwości ich pozyskania ze względu na ich kondycję finansową. Dodać należy, że Skarżąca nie przedłożyła na tę okoliczność żadnych miarodajnych dokumentów (np. stosownych uchwał podjętych w tym zakresie). Zgłaszając kolejny wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego, Spółka w żaden sposób nie wykazała braku możliwości zgromadzenia środków finansowych we własnym zakresie, choćby w postaci ww. dopłat.

Słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowy, że Spółka posiada obligacje

o wartości [...] zł, co oznacza, że posiada środki finansowe. Samo posiadanie wymienionych środków finansowych - i to o znacznej wartości - świadczy

o potencjalnych możliwościach płatniczych Skarżącej, co wyklucza zwolnienie

od kosztów sądowych.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie, zauważyć należy,

że w interesie Skarżącej było zapewnienie sobie możliwości uzyskania

we wcześniejszym terminie choć części zapłaty z tytułu sprzedaży nieruchomości

o znacznej wartości. Ryzyko związane z trudnością (czy wręcz niemożnością) odzyskania tak znacznej kwoty z uwagi na ustalenie odległego terminu uiszczenia zapłaty z tytułu sprzedaży nieruchomości nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, a co się z tym wiąże pokrycia kosztów procesowych Skarżącej z budżetu państwa. To Spółka powinna w racjonalny sposób zarządzać swoim majątkiem, zapewniając sobie płynność finansową oraz zabezpieczając środki na pokrycie kosztów prowadzonej działalności. Godząc się na sprzedaż nieruchomości o znacznej wartości ([...] mln zł), z terminem płatności dopiero w 2020 roku, Skarżąca sama pozbawiła się możliwości rozsądnego rozporządzania znacznymi środkami finansowymi.

Zasadnie referendarz sądowy uznał, że istotną okolicznością jest również wykazywanie przez Spółkę w bilansie kapitału zapasowego w niezmienionej od kilku lat kwocie wynoszącej [...] zł, pomimo trwających postępowań kontrolnych

i egzekucyjnych, a także zdobycie środków na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...]zł.

Na koniec zauważyć należy, że nieuzasadniony jest zarzut dotyczący braku skierowania przez referendarza wezwania do Skarżącej do złożenia

dodatkowych dokumentów. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismem z dnia 4 stycznia 2018 r. (k. 248) referendarz sądowy skierował do Skarżącej stosowne wezwanie,

w którym sposób zrozumiały i precyzyjny określił jakie dokumenty należy nadesłać. Jednakże Skarżąca nie wywiązała się należycie z nałożonego na nią obowiązku,

o czym była mowa powyżej.

Reasumując, stwierdzić należy, że zasadnie referendarz sądowy uznał,

że Skarżąca nie wykazała, że znajduje się aktualnie w sytuacji uzasadniającej zastosowanie względem niej instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia

od pozostałych (poza wpisem od skargi) kosztów postępowania. Nie wykazała bowiem, aby jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze uległy istotnemu pogorszeniu

w porównaniu do stanu podlegającego ocenie przy rozpoznaniu pierwotnego wniosku. Obecna sytuacja majątkowa i finansowa Skarżącej jest analogiczna do tej, w jakiej znajdowała się w momencie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy za pierwszy razem. Aktualna zatem pozostaje ocena sytuacji faktycznej Skarżącej wyrażona

w prawomocnym postanowieniu. Skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby jej zmianę.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 § 1 - § 3 P.p.s.a., art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.