Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 635/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 par. 1 pkt 8 i 9, art. 59 par. 1 pkt 4 i 7 oraz par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2010 nr 84 poz 1 art. 14 ust. 1
law: Dyrektywa Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków,  ceł i innych obciążeń

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] kwietnia 2019 r. odmawiające R. W. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

Do Biura Wymiany Informacji Podatkowych w [...] [...] lutego 2019 r. wpłynął wniosek o podjęcie środków odzyskiwania wierzytelności wraz z jednolitym tytułem wykonawczym wystawionym przez państwo członkowskie – [...], obejmującym zaległości z tytułu podatku akcyzowego od kar i grzywien administracyjnych w łącznej kwocie należności głównej [...] zł, przekazany zgodnie z właściwością Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w [...] Na jego podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego – R. W..

Zawiadomieniem z [...] lutego 2019 r. organ dokonał czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika, tj. banku. Zawiadomienie to zostało doręczone dłużnikowi [...] lutego 2019 r., a zobowiązanemu wraz z odpisem tytułu wykonawczego [...] lutego 2019 r. Wobec bezskuteczności zastosowanego środka egzekucyjnego (bank nie prowadzi rachunku dla zobowiązanego), zawiadomieniem z [...] lutego 2019 r. organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika, tj. innego banku. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi [...] lutego 2019 r., a zobowiązanemu – [...] lutego 2019 r. W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego organ otrzymał [...] lutego 2019 r. zawiadomienie od dłużnika o przeszkodzie w realizacji zajęcia z powodu braku środków.

Skarżący [...] marca 2019 r. wniósł skargę na powyższe czynności egzekucyjne, które zostały rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Ww. pismo skarżącego zawierało również wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Wskazał, że w jednolitym tytule wykonawczym wskazano niewłaściwą osobę odpowiedzialną za zobowiązania względem [...] organu. Skarżący był kierowcą ciężarówki zatrudnionym na umowę o pracę u przedsiębiorcy [...] A. S.. W ramach jednego z wykonywanych kursów zmieniono mu w trybie nagłym kurs na ciężarówkę, w której załadunku nie uczestniczył i nie miał wiedzy o zawartości pojazdu. Na terenie [...] podczas kontroli okazało się, że transport zawiera także papierosy. W związku z tym skarżący złożył na miejscu wyjaśnienia co do okoliczności zdarzenia. Zdaniem skarżącego ewentualne konsekwencje może ponieść jedynie pracodawca skarżącego. Ponadto podniósł, że nie otrzymał od organu [...] decyzji nakładającej sporne zobowiązanie, zatem w jego ocenie zobowiązanie objęte jednolitym tytułem wykonawczym nie mogło stać się wykonalne.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił skarżącemu umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu stwierdził w szczególności, że tożsamość zobowiązanego została określona prawidłowo, zarówno w akcie stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, jak i w tytule wykonawczym. Nie ma też błędu co do tożsamości osoby lub błędu co do określenia podmiotu, wobec którego prowadzona jest egzekucja administracyjna. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego działając w oparciu o jednolity tytuł wykonawczy i wniosek przekazany przez centralne biuro łącznikowe, a pochodzący od [...] administracji skarbowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości weryfikacji przez państwo członkowskie udzielające pomocy zasadności wniosku o udzielenie pomocy, istnienia wierzytelności itp. Kwestia zasadności zwrócenia się przez [...] administrację podatkową o pomoc w odzyskaniu wierzytelności pieniężnej (niezapłacony podatek akcyzowy, kary i grzywny administracyjne) nie może być przedmiotem analizy ze strony polskiego organu egzekucyjnego. Materialnoprawne i procesowe aspekty powstania tej wierzytelności w [...] nie mogą być przedmiotem żadnego z postępowań przewidzianych przez polskie przepisy podatkowe, ponieważ polskie organy administracji skarbowej (organy egzekucyjne) nie zostały wyposażone w takie uprawnienia. Tutejszy organ egzekucyjny świadczy jedynie pomoc innemu państwu członkowskiemu ([...]) w odzyskaniu jego wierzytelności z tytułu niezapłaconego podatku akcyzowego, kar i grzywien.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. przez pominięcie okoliczności, że z treści jednolitego tytułu wykonawczego wynika, że decyzja na podstawie której wystawiono tytuł nie została w ogóle doręczona dłużnikowi, przez co nie miał on możliwości jej zaskarżenia, a zatem egzekucja jest niedopuszczalna. Został on pozbawiony możliwości udziału w postępowaniu prowadzonym przez [...] organ. W tytule nie wskazano daty doręczenia, co dowodzi braku doręczenia decyzji przez organ [...] Choć we wniosku strony nie została wskazana wyraźnie przesłanka z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., organ winien brać z urzędu wszelkie okoliczności dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] czerwca 2019 r., wskazanym we wstępie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji zasadnie wskazał braku możliwości weryfikacji przez polski organ egzekucyjny istnienia wierzytelności i zasadności wniosku o udzielenie pomocy. Wszystkie spory w tym względzie podlegają kompetencjom odpowiednich organów wnioskującego państwa członkowskiego (tu: [...]), a polski organ egzekucyjny świadczy jedynie pomoc w odzyskiwaniu tych wierzytelności i nie ma uprawnień do orzekania w zakresie prawidłowości – obciążenia zobowiązanego obowiązkiem wskazanym w jednolitym tytule wykonawczym albo zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec wskazanej w tym tytule osoby. Jeśli zobowiązany kwestionuje nałożony obowiązek winien złożyć w tej sprawie podanie do odpowiedniego organu administracji [...], zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Ponadto dane zawarte w jednolitym tytule wykonawczym nie muszą obejmować informacji dotyczącej decyzji (na podstawie której nałożono na stronę obowiązek) ani podawać daty jej doręczenia zobowiązanemu. Informacja ta nie stanowi niezbędnego elementu dokumentu, którym jest jednolity tytuł wykonawczy.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie obu postanowień i umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów. Zarzucił postanowieniu naruszenie:

. art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z ust. 2a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej: p.e.a.) przez pominięcie, że w sytuacji, w której decyzja, na podstawie której tytuł wystawiono, nie została w ogóle doręczona dłużnikowi, przez co nie miał on możliwości jej zaskarżenia - stanowi to przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż egzekucja jest w takim przypadku niedopuszczalna

. art. 14 ust. 1 i 2 w zw. z art. dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych należności (zwanej dalej: Dyrektywą) w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwana dalej: Kartą) - przez przyjęcie, że uniemożliwia on jakąkolwiek weryfikację wniosku o pomoc przy dochodzeniu należności na rzecz państwa wnioskującego oraz nadanie zasadzie wzajemnego zaufania pomiędzy państwami wspólnoty wyższej rangi niż zagrożeniu dla porządku publicznego,

. art. 78, art. 102 ust. 2 i art. 104 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (zwanej dalej Ustawą) - przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ww. przepisy stanowią przeszkodę do zakwestionowania możliwości egzekwowania należności podatkowej innego kraju nawet w sytuacji braku doręczenia adresatowi decyzji określającej egzekwowaną należność podatkową,

. art. 18 Ustawy przez jego niezastosowanie i pominięcie, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do odmowy udzielenia pomocy na rzecz państwa wnioskującego ze względu na niespełnienie warunków jej udzielenia, tj. ze względu na brak doręczenia decyzji nakładającej obowiązek zapłacenia należności

W uzasadnieniu skarżący rozwinął argumentację zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna, w związku z tym podlega oddaleniu.

Należy zauważyć, że zarzuty skargi, jak i zażalenia, są odmienne od pierwotnie zarzucanego naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. W tym zakresie w orzecznictwie wskazuje się, że z błędem co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy w tytule wykonawczym jako zobowiązanego określono osobę, na której nie ciążył obowiązek, co skutkuje faktycznym skierowaniem egzekucji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi. Natomiast egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, np. w przypadku, gdy chodzi o osobę korzystającą z przywileju i immunitetu dyplomatycznego i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe, nie podlega orzecznictwu sądów polskich (zob. wyrok NSA z 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 2442/11).

Organ I instancji zasadnie wskazał natomiast, że w jednolitym tytule wykonawczym podane dane zobowiązanego R. W. zgadzają się z danymi dostępnymi w bazie organu. Na terenie działania tego organu nie ma drugiej osoby o takim samym imieniu i nazwisku jak skarżący, który w spisanym protokole o stanie majątkowym oświadczył, że doszło do sytuacji, w której został zatrzymany przez organy [...], kwestionował jednak prawidłowość decyzji.

Dopiero na etapie zażalenia i skargi do Sądu, skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

Zgodnie z art. 59 § 2a w zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9, postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadkach określonych w § 1 pkt 4, 6, 7, 9 i 10 oraz w § 2. Należnościami pieniężnymi, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9 u.p.e.a. są:

8) należności pieniężne państwa członkowskiego wynikające z tytułu:

a) podatków i należności celnych pobieranych przez to państwo lub w jego imieniu, przez jego jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego, w tym organy lokalne, lub w imieniu tych jednostek lub organów, a także w imieniu Unii Europejskiej,

b) refundacji, interwencji i innych środków stanowiących część całkowitego lub częściowego systemu finansowania Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), w tym kwot należnych w związku z tymi działaniami,

c) opłat i innych należności pieniężnych przewidzianych w ramach wspólnej organizacji rynku Unii Europejskiej dla sektora cukru,

d) kar, grzywien, opłat i dopłat administracyjnych związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a-c, nałożonych przez organy właściwe do pobierania podatków i należności celnych lub właściwe do prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących podatków i należności celnych lub potwierdzonych przez organy administracyjne lub sądowe na wniosek organów właściwych w sprawie podatków i należności celnych,

e) opłat za zaświadczenia i podobne do zaświadczeń dokumenty wydane w postępowaniach administracyjnych w sprawie należności pieniężnych, o których mowa w lit. a,

f) odsetek i kosztów związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a-e, w związku z którymi możliwe jest zwrócenie się o wzajemną pomoc na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy,

g) administracyjnych kar pieniężnych lub grzywien administracyjnych nałożonych na pracodawcę delegującego pracownika z terytorium [...] w związku z naruszeniem przepisów dotyczących delegowania pracowników w ramach świadczenia usług;

9) należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest [...];

W niniejszej sprawie, jak wynika z treści wydanego jednolitego tytułu wykonawczego, wskazane w nim należności obejmują podatek akcyzowy w kwocie [...]zł oraz kary i grzywny administracyjne w kwocie [...]zł. Zatem wymieniony w jednolitym tytule wykonawczym obowiązek mieści się w katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 78 ustawy z 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 425, zwanej dalej ustawą o wzajemnej pomocy) spory dotyczące należności pieniężnych państwa członkowskiego, pierwotnego tytułu wykonawczego, jednolitego tytułu wykonawczego oraz powiadomienia dokonanego przez państwo członkowskie, są rozstrzygane przez właściwy organ tego państwa zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. Przywołany przepis stanowi przeniesienie rozwiązań zawartych z art. 14 ust. 1 Dyrektywy Rady 2010/24/UE z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy odzyskiwaniu wierzytelności dotyczących podatków, ceł i innych obciążeń (Dz. Urz. UE L 84 z 31.03.2010, str. 1).

Wniosek skarżącego zmierza do zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez jego umorzenie.

Należy zauważyć, że w postępowaniu egzekucyjnym organ prowadzący egzekucję nie ma kompetencji do oceny prawidłowości doręczenia zobowiązanemu decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Wszelkie spory dotyczące należności pieniężnych państwa członkowskiego, jak również dotyczące jednolitego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 78 ustawy o wzajemnej pomocy, są bowiem rozstrzygane przez właściwy organ tego państwa zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym państwie. W postępowaniu prowadzonym na wniosek państwa wnioskującego nie podlega badaniu zasadność ani wymagalność wierzytelności stwierdzonej jednolitym tytułem wykonawczym. Tytuł ten nie podlega zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu jakimkolwiek innym dokumentem. Powyższe wynika z obowiązującej w ramach współpracy zasady traktowania wierzytelności publicznoprawnych państwa wnioskującego w sposób tożsamy z wierzytelnościami państwa współpracującego. Co do zasady ich egzekucja - tak w zakresie przebiegu, jak i sprawności samej procedury - powinna przebiegać jak wszelkie inne postępowania, których celem jest przymusowa realizacja obowiązku stwierdzonego administracyjnym tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie rozstrzyga o zasadności stanowiska zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność czy zasadność prowadzenia egzekucji. Przyjęte rozwiązanie jest konsekwencją powołanej już powyżej ogólnej zasady, zgodnie z którą obowiązek stwierdzony jednolitym tytułem wykonawczym nie podlega zatwierdzeniu, uzupełnieniu ani zastąpieniu.

Sąd nie stwierdził również naruszenia pozostałych zarzucanych przez skarżącego przepisów.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł jak w sentencji.