Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1257/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Powołane przepisy: article: art. 6
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz. 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
Teza: Regulacja prawna ograniczająca uprawniania do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w warunkach deportacji w latach 1939-1945 do osób, które prócz spełnienia innych warunków były deportowane z Polski przedwrześniowej i w dacie deportacji posiadały polskie obywatelstwo nie narusza konstytucyjnych zasad państwa prawnego.

Państwo, finansując ze swego budżetu /art. 6 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich - Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./, z natury rzeczy ograniczonego, świadczenia z tytułu represji doznanej w latach 1939-1945 ze strony zewnętrznego agresora władne jest bowiem ograniczyć krąg uprawnionych, do osób charakteryzujących się w równym stopniu pewnymi istotnymi cechami /zamieszkiwanie w dacie represjonowania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadanie wówczas obywatelstwa polskiego/ i takie ustawowe ograniczenie nie narusza także konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości.

TEZY

Regulacja prawna ograniczająca uprawniania do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w warunkach deportacji w latach 1939-1945 do osób, które prócz spełnienia innych warunków były deportowane z Polski przedwrześniowej i w dacie deportacji posiadały polskie obywatelstwo nie narusza konstytucyjnych zasad państwa prawnego.

Państwo, finansując ze swego budżetu /art. 6 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich - Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./, z natury rzeczy ograniczonego, świadczenia z tytułu represji doznanej w latach 1939-1945 ze strony zewnętrznego agresora władne jest bowiem ograniczyć krąg uprawnionych, do osób charakteryzujących się w równym stopniu pewnymi istotnymi cechami /zamieszkiwanie w dacie represjonowania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadanie wówczas obywatelstwa polskiego/ i takie ustawowe ograniczenie nie narusza także konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości.


SENTENCJA

skargę oddala w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 11.12.1997 r. odmówił przyznania Annie J. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji podano, że wykonywana w okresie od czerwca 1942 r. do kwietnia 1945 r. przez Annę J. praca przymusowa w Poczdamie nie uprawnia do świadczenia, bowiem wymieniona została wywieziona do pracy przymusowej z terytorium byłego ZSRR, zaś art. 2 pkt 2 lit. "a" ww. ustawy przewiduje, iż świadczenia pieniężne z tytułu pracy przymusowej przysługuje osobom deportowanym do tej pracy z terytorium państwa polskiego.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Anna J. podała, że ustawa z dnia 31 maja 1996 r. obejmuje osoby, które w dacie deportacji były obywatelami Polski, są nimi obecnie i mieszkają obecnie na terenie Polski oraz przyznała, że spośród tych trzech warunków spełnia jedynie dwa, gdyż od 1945 r. mieszka na terenie Polski i posiada obywatelstwo polskie.

Przyznała, że została deportowana z terytorium byłego ZSRR lecz po powrocie z przymusowych robót nie powróciła do swych rodzinnych stron na Ukrainę.

Uważa, że z chwilą otrzymania obywatelstwa polskiego utraciła prawa do ubiegania się o świadczenia na terenie byłego ZSRR.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 6 maja 1998 r. utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 11.12.1997 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 par. 3 Kpa.

W uzasadnieniu decyzji podał, iż podstawę odmowy przyznania prawa do świadczenia stanowi to, że skarżąca nie była deportowana do pracy przymusowej z terytorium Polski lecz z miejscowości P. województwo Kijów.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna J. podniosła, iż zaskarżona decyzja jest dla niej niezrozumiała i krzywdząca. Organ orzekający nie kwestionuj e wykonywania przez skarżącą pracy przymusowej na terenie III Rzeszy, lecz odmawia prawa do świadczenia ze względu na miejscowość, z której skarżącą wywieziono na przymusowe roboty.

Skarżąca wyraża przekonanie, że zaskarżona decyzja obraża wszelkie normy prawne i moralne. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podkreślając, że żądanie skarżącej dotyczące przyznania świadczenia jest bezzasadne gdyż była ona wywieziona na roboty przymusowe na terytorium III Rzeszy z P. Ż /obwód kijowski/, a zatem z miejscowości, która leżała poza terytorium II Rzeczypospolitej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395/ wprowadziła uprawnienia do świadczenia pieniężnego w szczególności z tytułu deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1.09.1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ww. ustawy z zastrzeżeniem jego ust. 2 i 3 uprawnieniem powyższym objęte zostały osoby, które w okresie podlegania represjom w ustawie określone były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stale miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wymienione wyżej wymagania winny być spełnione kumulatywnie. Skarżąca nie spełnia ustawowych wymogów uzyskania uprawnienia do przyznania świadczenia pieniężnego.

Jak wskazano wyżej jednym z warunków uzyskania prawa do świadczenia jest deportacja do pracy przymusowej z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. Tymczasem skarżąca deportowana została do pracy przymusowej w miejscowości położonej w obwodzie kijowskim na terenie byłego ZSRR.

Miejscowość ta nie była położona na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. i już ta okoliczność powoduje, że organ orzekający trafnie uznał, iż brak było podstaw prawnych do wydania korzystnej dla skarżącej decyzji. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż jak wynika ze złożonego przez Annę J. kwestionariusza /k. 15 akt administracyjnych/ nie posiadała ona obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. i stan taki utrzymywał się przez cały okres wojny.

Oznacza to, że w dacie deportacji skarżąca nie posiadała obywatelstwa polskiego, a zatem i ta okoliczność stałaby na przeszkodzie w przyznaniu uprawnienia do świadczenia, czego znaczenia skarżąca ma świadomość - jak wynika z treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ administracji.

Powyższe rozważania prowadzą do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów omawianej ustawy z dnia 31 maja 1996 r., ani też przepisów postępowania administracyjnego w sposób, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie składu orzekającego regulacja prawna ograniczająca uprawniania do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w warunkach deportacji w latach 1939-1945 do osób, które prócz spełnienia innych warunków były deportowane z Polski przedwrześniowej i w dacie deportacji posiadały polskie obywatelstwo nie narusza konstytucyjnych zasad państwa prawnego.

Państwo, finansując ze swego budżetu /art. 6 ustawy/, z natury rzeczy ograniczonego, świadczenia z tytułu represji doznanej w latach 1939-1945 ze strony zewnętrznego agresora władne jest bowiem ograniczyć krąg uprawnionych, do osób charakteryzujących się w równym stopniu pewnymi istotnymi cechami /zamieszkiwanie w dacie represjonowania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadanie wówczas obywatelstwa polskiego/ i takie ustawowe ograniczenie nie narusza także konstytucyjnych zasad równości i sprawiedliwości.

Biorąc powyższe pod uwagę należało na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę - jako nieuzasadnioną - oddalić.