Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 213/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2007-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Asesor WSA Anna Klotz Protokolant Justyna Straka po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w B. W. K. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] 2007r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. w oparciu o przepis art.138 § 2 K.p.a. oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania

w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) decyzją nr [...] z [...] 2005 r. po rozpatrzeniu odwołania S. uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. z dnia [...] 2003 r., nr [...] stwierdzającą chorobę zawodową – przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli u H. S. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego z zakładzie pracy w znacznej części.

Przebieg sprawy powstał na podstawie poniższego stanu faktycznego:

W dniu 14 listopada 2004 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno –Epidemiologicznej

w I. H. S. złożył zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej-astmy oskrzelowej przewlekłej wskazując okres narażenia od 11 maja 1978 r. do

6 września 2000 r. oraz S. jako miejsce zatrudnienia, w którym wystąpiło zagrożenie będące powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] 2003 r. o braku podstaw do rozpoznania u H. S. choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli o etiologii zawodowej, ponieważ Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. nie potwierdził narażenia na działanie pyłów lub gazów drażniących o przekroczonych w ciągu ostatnich 10 lat pracy normatywach higienicznych.

H. S. nie zgodził się z takim orzeczeniem i pismem z dnia 18 lutego 2003 r. zwrócił się o ponowne przeprowadzenie przez Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w I. oceny warunków pracy w zakładzie.

Orzeczeniem lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. nr [...] z dnia [...] 2003 r. rozpoznano u H. S. chorobę zawodową – przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli w oparciu o analizę dokumentacji lekarskiej i weryfikację narażenia zawodowego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] 2003 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. stwierdził u H. S. chorobę zawodową: przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli (poz.5 wykazu chorób zawodowych) stwierdzając, iż istnieje związek przyczynowy między rozpoznaną chorobą a rodzajem wykonywanej pracy zawodowej - wieloletnie narażenie na działanie gazu drażniącego- amoniaku uwalnianego ze szlamów podestylacyjnych.

W odwołaniu od niniejszej decyzji Inowrocławskie S. wnosząc o jej uchylenie zakwestionowały istnienie związku przyczynowego między rozpoznana chorobą, a rodzajem wykonywanej pracy, ponieważ przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych – rodzaj czynnika, wartość stężeń i okres narażenia zawodowego, nie zaś indywidualne odczucia dokonujących oceny. Podniesiono, iż decyzja została wydana w oparciu o jednostronne relacje wnioskodawcy i nie znajduje pokrycia w materiałach źródłowych. Przeprowadzona przez organ ocena ekspozycji zawodowej oraz dochodzenie epidemiologiczne

nie wykazały przekroczeń normatywów higienicznych amoniaku w powietrzu na stanowisku pracy w [...]. Wykaz obowiązujących normatywów higienicznych regulują przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej

z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. Nr 217, poz. 1833). Zgodnie z nimi najwyższe dopuszczalne stężenie NDS dla amoniaku wynosi 14 mg/m³, NDSCH –28 mg/m³ (do dnia 18 czerwca 2003 r. NDS - 20 mg/m³, NDSCH

27 mg/m³).Wykonane w dniu 13 maja 2003 r. pomiary w [...]

wykazały, że stężenie amoniaku na tym stanowisku pracy było poniżej obliczeniowej metody, krotność NDS = 0,07, zawartość amoniaku w szlamie wynosiła 8,0 mval/l.

Z wyników badań analiz chemicznych szlamów podestylacyjnych z lat 1998-2000 wynika, że zawartość amoniaku w szlamach wahała się w granicach 1,4 mval/l do

63,9 mval/l. Zapisy w raportach zmianowych dotyczące wyczuwalnej woni amoniaku wynikają z niskiego progu wyczuwalności amoniaku wynoszącego 0,6 mg/m³,

na zmianie H. S. w latach 2000-2001 dokonano tylko jednego wpisu

o woni amoniaku. W ocenie odwołującej nie zapis w raportach zmianowych o treści "wyczuwalna woń amoniaku", lecz bezsprzeczne stwierdzenie przekroczeń

NDS i NDCH amoniaku na stanowisku pracy może stanowić podstawę do stwierdzenia o wieloletnim narażeniu na działanie gazu drażniącego. Od 1979 roku nie zgłoszono problemu występowania amoniaku na stanowisku aparatowy [...], natomiast H. S. poddawany był systematycznie okresowym badaniom lekarskim, które wykazały brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku aparatowy w Oddziale Kredy Nawozowej

Nadto podniesiono w odwołaniu, iż postępowanie w sprawie zgłoszenia choroby zawodowej zostało wszczęte 13 listopada 2002 r., czyli 2 lata i dwa miesiące od momentu rozwiązania umowy o pracę (5 września 2000 r.). Okres zaś, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego

w przypadku przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wynosi 1 rok. Tak, więc zgłoszenie i rozpoznanie choroby zawodowej nastąpiło w okresie późniejszym od określonego w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swoje oparł o następujące ustalenia

i rozważania:

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121) wskazują, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej łącznie muszą zostać spełnione warunki:

– choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych,

– w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy,

– zespół objawów choroby zawodowej powinien odpowiadać skutkom biologicznym działania czynnika szkodliwego występującego w środowisku pracy, co potwierdza w swoim rozpoznaniu lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych.

W niniejszej sprawie w dniu [...] 2004 r. Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u H. S. choroby zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, z powodu braku - koniecznych do rozpoznania tego schorzenia zawodowego - przekroczeń normatywów higienicznych pyłów lub gazów drażniących na stanowisku pracy.

Po ponownej ocenę warunków pracy i stwierdzeniu przez organ występowania narażenia pacjenta na gaz drażniący amoniak (pomimo uzyskanych w trakcie pomiarów środowiska pracy w dniu 13 maja 2003 r. wyników wartości poniżej oznaczalności metody) Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w B. wydał ponownie orzeczenie lekarskie w dniu [...] 2003 r. nr [...] o rozpoznaniu zawodowego przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli i w konsekwencji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Inowrocławiu stwierdził, zakwestionowaną przez S. decyzją, chorobę zawodową u H. S..

Rozpatrując zebrany w sprawie materiał dowodowy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. ustalił następujący przebieg pracy H. S. w S..: od 11.05.1978 r. – do 1983 r. - ślusarz na Oddziale [...]; od 1983 r. – do 11.1990 r. - aparatowy na [...], 11. 1990 - aparatowy na Węźle Wirowania; od 1994 - aparatowy na [...]; od 2000 r. do 5.09.2000 r. po półrocznym zwolnieniu lekarskim - [...].

W piśmie skierowanym do jednostki orzeczniczej II stopnia stwierdzono w oparciu o oświadczenia świadków, że z dużym prawdopodobieństwem od momentu zatrudnienia do roku 1992 występowały (2 do 3 razy w miesiącu) awaryjne przekroczenia normatywów stężeń pyłów kredy do czasu zmiana procesu produkcyjnego i eliminację narażenia na pyły kredy.

Z udostępnionych danych (1990-1992) przez Inspekcję Ochrony Środowiska wynikało, że odnotowywano w latach poprzedzających modernizację procesu częste przekroczenia emisji pyłów z emitorów zakładu pracy. Organ odwoławczy, po ponownej analizie wyników badań zapylenia na Węźle Suszenia Oddziału Kredy Nawozowej z lat 1984 – 1989 stwierdził brak przekroczeń Najwyższych Dopuszczalnych Stężeń na stanowisku pracy. Jednakże z uzyskanych wyjaśnień wynika, że z powodu złego doboru ilości kredy do szlamu powodującego przestój cyklu produkcyjnego oraz uszkodzeń części aparatury pracownicy podczas usuwania awarii byli narażeni na przekroczenia stężenia unoszącego się pyłu kredy oraz opary ze zbitych szlamów.

Zajmując się problematyką narażenia zawodowego na amoniak w zakładzie pracy organ II instancji ustalił, że H. S. zajmował się nadzorowaniem prawidłowości przebiegu procesu produkcyjnego, obsługą aparatów i urządzeń, kontrolą stanu technicznego podległych maszyn, likwidacją usterek, rejestracją parametrów. Na [...] zajmował się także (szczególnie uciążliwym według jego oświadczenia) poborem prób szlamów z dekanterów (4x na zmianę) przy użyciu pipety oraz wykonywaniem analiz określania stężenia wytrąconych składników w szlamach.

Zważywszy na rozbieżności w informacjach przekazywanych przez zakład pracy i pracownika odnośnie zapisów w raportach zmianowych dotyczących silnej woni amoniaku ze szlamów, ustalono, że średnio zapisy te zamieszczano w aktualnej dokumentacji od jednego, dwóch do sześciu, ośmiu razy w miesiącu ogółem na czterech zmianach.

Wojewódzka Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w B. celu dokładniejszego określenia stężenia amoniaku na stanowisku pracy przy dekanterach wykonała ponowne pomiary stężenia amoniaku metodą o niższej oznaczalności otrzymując wyniki poniżej oznaczalności metody tj. poniżej 3, 55 mg/m3. Zawartość amoniaku w roztworze szlamu wynosiła w tym dniu 10,6 mval/l. W tym samym dniu wykonano także pomiary na Oddziale Sody Surowej uzyskując wyniki stężenia amoniaku w powietrzu do 10,65 mg/m3.Wyniki powyższe potwierdziły zarzut zakładu pracy, że przy filtrach próżniowych Oddziału Sody Surowej odnotowywane są znaczne stężenia amoniaku w powietrzu (na podstawie zakładowej dokumentacji w latach 1998 - 2004 w ilościach od 8,9 do 22,6 mg/m), natomiast stężenia tego czynnika na stanowisku pracy przy dekanterach nie stanowiły istotnego ryzyka. Dodatkowo stwierdzono, iż czas ekspozycji pracownika w trakcie cyklu produkcyjnego był rzędu kilkunastu minut w ciągu zmiany roboczej i obejmował pobór prób z trzech króćców oraz wykonywanie oznaczeń substancji stałych.

Ponadto na wniosek pracownika zakład pracy przedłożył w dniu 7 grudnia 2004r. wyniki badań amoniaku z lat 1998- 2004 wykonywane przed przystąpieniem do prac oczyszczania ciśnieniowego, dekanterów, które wykazywały stężenia od 5 mg/m3 do wartości poniżej oznaczalności metody.

W toku postępowania H. S. wnioskował o uwzględnienie w opisach medycznych jednostek orzeczniczych dokumentacji medycznej wydanej w celach rentowych, której rozpoznania różniły się od rozpoznań Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B., gdyż rozpoznawano w dokumentach tych astmę oskrzelową.

Wobec wniosku zakładu oraz przedkładanej przez pacjenta dokumentacji medycznej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o konsultację udokumentowanej dynamiki schorzenia dróg oddechowych.

W dniu 27 września 2004 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, z uwagi na brak narażenia zawodowego. Przeprowadzone w Instytucie badania ujawniły zmiany przemawiające za rozpoznaniem przewlekłego spastycznego zapalenia oskrzeli, które wobec zgromadzonych dowodów nie może być uznane za chorobę zawodową.

Również Konsultant Krajowy w dziedzinie medycyny pracy wypowiedział się

w przedmiotowej sprawie, iż stwierdzenie choroby zawodowej będzie możliwe tylko po wyjaśnieniu istniejących nadal istotnych rozbieżności w ocenie narażenia zawodowego dokonanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. i jednoznacznej niebudzącej wątpliwości oceny potwierdzającej wykonywanie w ostatnich 10 latach pracy w warunkach przekroczenia normatywów higienicznych pyłów lub gazów drażniących.

Na podstawie analizy zebranych materiałów dowodowych organ odwoławczy stwierdził, że nie zapewniono stronom czynnego udziału w dotychczasowym postępowaniu. W tej sytuacji organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji powinien ponownie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakładzie pracy stosując art. 10 i 79 kodeksu postępowania administracyjnego i jednoznacznie określić czy oraz jakiej zmianie ulegały warunki środowiska pracy H. S. na przestrzeni lat zatrudnienia w zakładzie w aspekcie narażenia na czynniki drażniące, zwłaszcza amoniak w odniesieniu do przedstawianych w zakładzie pracy wyników badań powietrza na stanowiskach pracy i w przypadku ustalenia nowych okoliczności należy wystąpić z wnioskiem o wydanie orzeczenia do medycznej jednostki orzeczniczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. S. zarzuciły organowi odwoławczemu rażące naruszenie prawa, wnosząc jednocześnie o uchylenie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. W uzasadnieniu skargi powołano się na tożsame argumenty jak w odwołaniu z [...] 2003 r. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I., powołując nadto okoliczność wydania przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu [...] 2004 r. orzeczenia nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, gdzie organ orzeczniczy wskazał jako przyczynę choroby wieloletni nałóg palenia papierosów. Skarżąca kwestionuje ponadto zasadność prowadzenia na obecnym etapie sprawy dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Zauważa, iż organ II instancji nie ustosunkował się do zarzutu przekroczenia terminu, o którym mowa w § 2 ust.2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie wskazał, jakich to konkretnie czynności i w jakim zakresie powinien dokonać organ I instancji w ramach ponownego postępowania wyjaśniającego.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko jak

w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnia, iż w uzasadnieniu orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. znak [...]

z dnia [...] 2003 r. podano wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w trakcie badania w dniu 6 marca 2000 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. rozpoznając skargę S. wyrokiem z 8 marca 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 1198/05 uchylił zaskarżoną decyzję stwierdziwszy naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając swoje stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, iż organ nie ustosunkował się do istotnego dla sprawy zarzutu odwołania, kwestionującego możliwość orzekania o chorobie zawodowej uczestnika z powodu upływu okresu przewidzianego do zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, a tym samym sprzecznie z przepisem art. 107 § 1 i 2 kpa nie wyjaśnił zagadnienia odmowy zastosowania z korzyścią dla skarżącego postulowanej przez niego podstawy prawnej, tj. przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2002 r.).

W ocenie Sądu, przedstawione stanowisko Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B., nie uzasadnia powziętego rozstrzygnięcia kasacyjnego. Odnosząc się do czynionego organowi I instancji zarzutu pozbawienia uczestnika prawa do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 kpa), to jest on niezrozumiały. Zarzutu takiego nie kierował sam uczestnik, który nie wnosił ponadto

o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (uczestnik zgłosił natomiast zarzut niemożności udziału w postępowaniu w dniu 2.11.2003 r., co dotyczyło już okresu po zakończeniu postępowania pierwszoinstancyjnego – k. z-50 akt administracyjnych). Organ odwoławczy nie wskazał tutaj o przesłuchanie, jakich świadków chodziło, ani też nie wskazał, w jakim fragmencie materiału dowodowego protokoły owego przesłuchania się znajdują. Uniemożliwia to właściwą weryfikację czynionego zarzutu, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika by doszło w sprawie do naruszenia przez organ I instancji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.

Sąd stwierdził także, że rozstrzygnięcie w zakresie zobowiązania organu I instancji do dokonania ustaleń na okoliczność zaistnienia zmian warunków pracy uczestnika w aspekcie narażenia na czynniki drażniące jest zbyt ogólne, by mogło zostać przez tenże organ zrealizowane, w szczególności, jeżeli zważyć, że nie określono, jakiego okresu zatrudnienia miałyby dotyczyć powyższe ustalenia, w jaki sposób (za pomocą, jakich środków dowodowych) ustalenia te miałyby zostać poczynione, skoro z zebranego dotychczas materiału dowodowego wynika, że aktualnie nie występują już takie same warunki pracy uczestnika, w jakich rzeczywiście pracował z uwagi na zmianę technologii i wielkości produkcji, dotychczas przeprowadzona ich symulacja przez Inspekcję Sanitarną w I. nie wykazała przekroczenia norm stężenia amoniaku na stanowisku pracy na dekantacji, a ponadto brak jest pełnej, dokumentującej wszystkie lata zatrudnienia dokumentacji w zakresie ewentualnego przekroczenia norm stężenia produktów szkodliwych.

Ponadto Sąd podkreślił, iż organ odwoławczy nie dostrzegł istotnego naruszenia przez organ I instancji przepisów wskazanego rozporządzenia, które mogły mieć wpływ na treść jego rozstrzygnięcia i w konsekwencji przy rozstrzygnięciu uchylającym zaskarżoną decyzję do ponownego rozpatrzenia, nie zawarł niezbędnych wytycznych celem usunięcia zaistniałego uchybienia. Jak wynika z przepisu § 7 ust. 1 w/w rozporządzenia "pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosek o ponowne badanie składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia, zatrudniającej lekarza, gdy wydał orzeczenie". Z akt administracyjnych wynika, że orzeczenie lekarskie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z [...] 2003 r., o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, zostało doręczone uczestnikowi 3 lutego 2003 r. W dniu 18 lutego 2003 r. złożył on pismo, w którym stwierdził, że w/w orzeczenie lekarskie jest dla niego krzywdzące. W tej sytuacji obowiązkiem organu I instancji było przesłanie pisma Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy w B., celem dokonania ustalenia w drodze korespondencji z uczestnikiem, czy w/w jego pismo stanowi wniosek o ponowne przeprowadzenie badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Brak, bowiem rozstrzygnięcia tej kwestii stwarza sytuację, iż wskazane wyżej orzeczenie, nie nabrało cech orzeczenia ostatecznego. Jakkolwiek pismo uczestnika zostało złożone z przekroczeniem 14 dniowego, wymaganego terminu, to jednak nie mogłoby to zwolnić jednostki orzeczniczej I stopnia od załatwienia postępowania w tym zakresie.

Następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B., decyzją Nr [...] z [...] 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. z dnia [...] 2003 r. znak [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej H. S. w całości i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwale upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (fev1) poniżej 50 % wartości należnej, wywołanego narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były stwierdzone przypadki przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Dla schorzenia rozpatrywanego u H. S. tj. przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli wywołanego narażeniem na pyły lub gazy drażniące okres, w którym udokumentowane objawy chorobowe upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego został określony na 1 rok.

Wykonując zalecenia zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy organ ustalił, że zatrudnienie H. S. w S. ustało dnia [...] 2000 r., zaś zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej nastąpiło dnia [...] 2002 r., a zatem po upływie 2 lat i 2 m-cy od zakończenia pracy zawodowej.

Organ wskazał także, iż dążąc do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy narażenia zawodowego H. S. oraz jego zarzutów w zakresie niedokumentowanych licznych awarii, czyszczeń dekanterów oraz używania pylistego flokulanta oraz nie przesłuchania świadków organ II instancji zlecił w trybie art. 136 kpa Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w I. dodatkowe postępowanie uzupełniające.

Wyjaśnienia uzyskane od pięciu świadków okazały się nie precyzyjne i nie są spójne. Dwóch świadków zeznało, że w okresie od 1980 r. do roku 1990 podczas awarii czyszczenie dekanterów odbywało się często, (co kilka zmian, raz na tydzień lub raz na miesiąc), natomiast po roku 1990 awarie zdarzały się bardzo rzadko. Inny świadek określił, że czyszczenie odbywało się l raz w roku lub wcale, inny, że sporadycznie, a jeszcze inny, że 2 razy w roku. Niektórzy twierdzili, że podpisywali jakieś dokumenty przed czyszczeniem dekanterów, inni, że nie, lecz nie zwracali wtedy na to uwagi. Czyszczeniem zajmowały się dwie osoby (jedna wewnątrz, druga na zewnątrz zbiornika). Jednokrotne czyszczenie wykonywane przez jednego pracownika trwało od 0,5-1 godziny, następnie do zbiornika wchodził inny pracownik. Czyszczenie dekantera trwało do godziny 18°°. W dekanterze była niewygodna pozycja ciała oraz wyczuwalny amoniak. Inny świadek twierdził, że nie pamięta, aby amoniak był wyczuwalny. Gdy osoba czyszcząca wyczuwała silną woń amoniaku to wzywała osobę z zewnątrz w celu umożliwienia wyjścia. Pracownik wchodząc do zbiornika zabezpieczony był linami. Wewnątrz dekantera zapewniano oświetlenie. Niektórzy świadkowie podali, że przy wykonywaniu tych prac nie używano masek z uwagi na warunki termiczne i wilgoć. Inny świadek potwierdził zapewnianie przez pracodawcę i stosowanie środków ochrony dróg oddechowych tj. masek z pochłaniaczem amoniaku oraz lin, okularów, rękawic, ubrania gumowego, kasków. Inni twierdzili, ze amoniak niekiedy podczas czyszczenia był wyczuwalny, jednak nie aż tak, aby nie można było wykonywać czyszczenia. Flokulant stosowano w ilości 1-2 worki po 25 kg na zmianę. Jedni świadkowie wskazywali, że był to granulat, inni, że pył. Wskazywano, że w czasie używania flokulanta odczuwalny był przez kilka minut pył, inni twierdzili, że nie. Ustalono, że ok. 1990 r. stosowany był flokulant płynny o nazwie DIKTAR, a później MAGNAFLOC. Pracownicy ocenili, że warunki pracy w początkach lat 90 były złe, a po zmianie technologii produkcji sody na mokrą uległy znacznemu polepszeniu. Obecnie w zakładzie jest większa automatyzacja i wykonywane są inne zadania. Ilość dekantowanych roztworów do połowy lat 90 była większa, później stopniowo malała. Jeden ze świadków podał natomiast, że przerób zwiększył się po 2000 r.

Po dokonaniu analizy całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym zeznań świadków oraz karty charakterystyki Flokulanta o nazwie MAGNAFLOC 338 organ odwoławczy stwierdził, że nie można potwierdzić występowania przekroczenia normatywów higienicznych pyłów lub gazów drażniących w ciągu ostatnich 10 lat pracy H. S. w S. na jego stanowisku pracy. Według dokumentacji producenta dotyczącej Flokulanta nie jest on sklasyfikowany jako niebezpieczny i nie jest mu nadawany w związku z tym żaden symbol zagrożenia.

Natomiast w aspekcie przedkładanych przez pacjenta dokumentów medycznych wystawianych przez inne niż uprawnione do orzekania chorób zawodowych placówki medyczne nie stwierdzono nowych okoliczności niż wcześniej znane lekarzom orzecznikom. W sprawie rodzaju schorzenia wypowiedziała się także jednostka medyczna drugiego stopnia. Zostało wydane orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nr [...] z dnia [...] 2004 r- o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, w następstwie przeprowadzenia w Przychodni Chorób Zawodowych tego Instytutu badań pacjenta. Zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że w środowisku pracy H. S. występowały przekroczenia normatywów higienicznych w stopniu większym niż zawiera to ostatni komentarz Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy z dnia 6.09.2005 r. Analiza technologii procesu produkcyjnego nie wykazała, aby poza zmianą w 1992 r. metody produkcji sody z suchej na mokrą zaszły w procesie produkcyjnym zmiany mające wpływ na stopień i rodzaj narażenia pracowników na czynniki drażniące. Organ II instancji uznał, że orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. z dnia [...]2003 r. nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej oparte było na nie precyzyjnym ustaleniu narażenia zawodowego. Jak wynika z pisma Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy z dnia 6.09.2005 r. mimo dokonanych w zakładzie pracy ustaleń dotyczących przekroczeń odnotowywanych przez Inspekcję Ochrony Środowiska na zewnątrz zakładu pracy oraz pomimo ustalonych zdarzeń awarii należy posługując się istniejącymi wynikami badań stwierdzić brak występowania przekroczeń NDS pyłu przemysłowego wewnątrz zakładu na stanowisku pracy H. S. podczas codziennego cyklu produkcyjnego. Rozpatrując narażenie na amoniak jak wskazano w piśmie Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny pracy należy mieć na uwadze, że próg wyczuwalności amoniaku jest znacznie niższy niż NDS i wynosi 0,03 krotności NDS. Uzyskane w trakcie przeprowadzonych badań wyniki stężenia amoniaku poniżej 3,55 mg/m nawet nie wykazały zbliżonej wartości do NDS amoniaku (wynoszącego 14 mg/m3), a tym bardziej do wartości Najwyższego Dopuszczalnego Stężenia Chwilowego amoniaku wynoszącego 28 mg/m.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, zatem, że informacje podawane

w oświadczeniach H. S., iż podczas pracy na węźle przez wiele lat wielokrotnie odnotowywał w raporcie zmianowym wyczuwalną silną woń amoniaku

w aspekcie dostarczonych przez zakład pracy dokumentów obecności amoniaku

w szlamach oraz wyników wykonanych badań nie mogły stanowić podstawy do stwierdzenia, że na stanowisku pracy H. S. występowały przekroczenia stężeń amoniaku. Mimo przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (przesłuchania wnioskowanych przez H. S. świadków) nie potwierdzono występowania narażenia na przekroczenia normatywów higienicznych czynników drażniących drogi oddechowe, a wyniki badań prowadzonych w zakładzie w trakcie zatrudnienia H. S. oraz przeprowadzonych przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej po ustaniu zatrudnienia pracownika wykluczyły występowanie takich warunków pracy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. H. S. zarzucił, iż opinia Konsultanta Krajowego nie wnosi niczego do sprawy i jest, co najmniej kontrowersyjna. Z opinii wynika, iż pomimo braku pomiarów z okresu objętego pracą i wynikami Inspekcji Ochrony Środowiska wskazującymi na przekroczenie emisji – zagrożeń i tak nie było. Skarżący podniósł także, że biegli nie ustosunkowali się do przedłożonej dokumentacji medycznej z przebiegu licznych chorób związanych z układem oddechowym, zwłaszcza zdiagnozowanej astmy. Zdaniem skarżącego został również naruszony art. 10 § 1 kpa, który zapewnia stronie udział w czynnościach dowodowych przez brak możliwości udziału w pomiarach, a także naruszenie art. 7 i 8 kpa w zakresie dokonanego postępowania dowodowego, które nie było przeprowadzone w sposób rzetelny i obiektywny.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi powołując się na tożsame argumenty jak w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do przydzielania lub odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Jest to uprawnienie organów administracji. Sądy administracyjne oceniają natomiast

legalność zaskarżonej decyzji i innych aktów poddanych właściwości sądów administracyjnych. I tak stosownie do treści przepisu, art. 1 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności

z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, którą nie stwierdzono

u skarżącego choroby zawodowej.

Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż stosownie do postanowień § 1 i 2 w/w rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do przedmiotowego rozporządzenia, jeżeli

w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 w/w aktu prawnego właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.

W związku z powyższym przedmiotem sądowej kontroli jest ocena prawidłowości postępowania organów administracji oraz zasadności przesłanek na których oparto wydane w sprawie rozstrzygnięcia.

Sąd zwraca uwagę, iż aby uznać określoną chorobę za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze choroba taka musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych (warunek formalny), po drugie musi zostać spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Przy ocenie działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym" uwzględnia się w odniesieniu do:

1) czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i okres narażenia zawodowego;

2) czynników biologicznych - rodzaj czynnika, ustalenie czasu kontaktu oraz stwierdzenie mechanizmu działania lub drogi szerzenia się czynnika, bez konieczności określenia stężenia tego czynnika;

3) czynników o działaniu uczulającym (alergenów) - rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy. Jeżeli występował on w środowisku pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika;

4) sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego.

Sama ocena narażenia zawodowego sporządzona winna być na formularzu oraz przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy.

Co istotne ocenę narażenia zawodowego przeprowadza:

1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz zgłaszający podejrzenie, jeżeli sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie;

2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony

w odpowiedniej jednostce orzeczniczej;

3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji

o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

Niezależnie od powyższego osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie, winna być kierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do stosownej jednostki orzeczniczej. Następstwem przedmiotowego badania jest wydanie przez lekarza zatrudnionego w w/w jednostce orzeczniczej orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, przy czym, co istotne,

pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia; orzeczenie wydane zaś w wyniku ponownego badania jest ostateczne.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, iż w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sposób w pełni prawidłowy, a merytoryczne decyzje wydane zostały w oparciu o należycie zgromadzony i wnikliwie oceniony materiał dowodowy.

Wskazać zwłaszcza należy, iż organy orzekające w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej wydały swe rozstrzygnięcia, przyjmując za ich podstawę kartę oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskie I i II instancji, wydane

w następstwie przeprowadzonych badań specjalistycznych.

Sąd w składzie orzekającym wskazuje, iż orzeczenia lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej są opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1998 r., I SA 1200/98, baza Lex m- 45833).

Bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji

nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia,

czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście

nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści,

nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej

z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem

jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W przedmiotowej sprawie zasięgnięto opinii krajowego konsultanta, który nie potwierdził wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywaną pracą.

Reasumując powyższe podnieść należy, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze oraz ustalenie pozostawania jej w związku w wykonywaną pracą. Tym samym orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do odmowy stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., 2001.05, I SA 1801/00 baza Lex nr 77663).

W niniejszej sprawie, zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak

też Instytut Medycyny Pracy zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, różnice występowały jedynie co do diagnozy schorzenia.

Co bezsporne w sprawie nikt nie kwestionował, że H. S. jest osobą chorą cierpiącą na przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli wymienione w wykazie chorób zawodowych. Jak wynika jednak z uwag poczynionych wyżej, aby można

było mówić o występowaniu choroby zawodowej niezbędne jest udowodnienie pozostawania jej w związku z wykonywaną pracą. Uzasadniając swoje stanowisko organy lekarskie wyraźnie stwierdziły, że skarżący narażony był na pył przemysłowy

w stężeniach nie przekraczających normatywów higienicznych. Również okresowe eksponowanie na opary amoniaku było w stężeniach śladowych. Stwierdzenie

takie oparto na informacjach zawartych w karcie narażenia zawodowego oraz

na udokumentowanej specyfice wykonawczej pracy. W ujawnionym schorzeniu zdaniem organów medycznych mógł mieć natomiast swój udział fakt wieloletniego nałogowego palenia papierosów.

W rozpatrywanej sprawie nie udowodniono więc wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną chorobą a rodzajem wykonywanej pracy.

Wobec powyższego postępowanie organów administracyjnych nie naruszało w tym zakresie obowiązujących przepisów prawa.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów skarżącego to należy

stwierdzić, że nie są one uzasadnione. Wbrew jego twierdzeniu pierwotnie był on skierowany na badania lekarskie z podejrzeniem astmy, a dopiero w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono wystąpienie

przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Również zarzut odnoszący się do barku możliwości udziału w przeprowadzonych pomiarach nie zasługuje na uwzględnienie. Miałby one bowiem wpływ na wynik postępowania gdy były one wykonywane w takich samych warunkach w jakich pracował skarżący. Z akt wynika natomiast, że w okresie pracy H. S. proces technologiczny był inny, a zatem i wykonane wyniki pomiarów nie miały znaczenia w tej sprawie.

Także zarzuty podnoszone przez prokuratora nie zasługują na uwzględnienie. Błędy w oznaczeniu decyzji mają bowiem charakter arytmetyczny i nie wpływają na jej prawidłowość.

Dlatego też nie stwierdziwszy wystąpienia naruszeń prawa mogących mieć wpływ na wynik postępowania Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.