Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 793/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2010 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/E.Kręcichwost-Durchowska


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2009 r. L. W zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] (dalej: MOPR) o przyznanie zasiłku celowego miedzy innymi na leki w wysokości 150 zł oraz na czynsz za 2 miesiące wskazując, że Jego stałym źródłem utrzymania jest zasiłek stały z MOPR. Jako przyczynę ubiegania się o pomoc podał bezrobocie, ubóstwo, niepełnosprawność oraz długotrwałą chorobę (k. 31-34 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia[...] czerwca 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] czerwca 2009 r.) Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] na podstawie art. 3, art. 4, art. 6 pkt 10, 7 pkt 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1 pkt 1 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (j. t. Dz. U. 115/08/728 ze zm., dalej ups) oraz art. 104 i 108 kodeksu postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. 98/00/1071 ze zm., dalej kpa) przyznał L. W. zasiłek celowy wysokości 200,00 zł na czynsz (100,00 zł) i na leki (100,00 zł). Ze względu na ważny interes strony decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany osobom i rodzinom jeżeli dochód na osobę samotnie gospodarującą nie przekracza 477 zł, a na osobę w rodzinie 351 zł. Z uwagi na trudna sytuację materialno-bytowa i zdrowotną (niepełnosprawność) należało przyznać Wnioskodawcy pomoc w formie zasiłku celowego (k. 29 akt administracyjnych).

Od powyższej decyzji L. W. pismem z dnia [...] lipca 2009 r. wniósł odwołanie, wskazując że kwotę, którą uzyskał na opłacenie czynszu jest za niska, ponieważ niedopłata wynosi 168 zł i gdy się powiększy Odwołujący straci dodatek mieszkaniowy. Również przyznanie 100 zł na zakup leków jest niewystarczające w stosunku do potrzeb. Sytuacja ta zmusza Odwołującego do zrezygnowania z zakupu niektórych potrzebnych leków oraz do stosowania mniejszych dawek leków, co skutkuje niedostatecznym działaniem tych leków i niewystarczająca poprawą stanu zdrowia (k. 21 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...]sierpnia 2009 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] sierpnia 2009 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze bądź SKO) na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 39 ust. 1 i 2 ups oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu Kolegium podało, że Odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą zarejestrowaną w PUP w [...] jako osoba poszukująca pracy. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności. Utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 444,00 zł i dodatku mieszkaniowego w wysokości 24, 47 zł (97,89 zł). Kolegium przywołując art. 8 ust. 1 pkt 1 ups i § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wskazało, ze L. W. spełnia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, ponieważ Jego dochód nie przekracza 477,00 zł. Organ rozpatrujący sprawę musi każdorazowo kierować się zasadą, że zasiłek może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W każdym przypadku w celu określenia tego pojęcia, konieczna jest odpowiedź czy wnioskowany zasiłek jest nieodzowny do pokrycia podstawowych potrzeb. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja przyznającą zasiłek celowy na leki i na czynsz najmu jest zgodna z prawem. Jeśli chodzi natomiast o wysokość przyznanego zasiłku to Kolegium wskazało, że organ bezpośrednio zajmujący się przyznawaniem środków z tytułu pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego, a także w możliwościach finansowych własnego ośrodka, mających bezpośredni wpływ na przyznawanie i na wysokość przyznawanych świadczeń. W sytuacji, gdy środki przekazywane z budżetu nie są wystarczające dla wszystkich potrzebujących, zadaniem właściwych organów jest rozważenie relacji pomiędzy subiektywną sytuacja uprawnionych, a obiektywną przesłanką w postaci możliwości finansowych danego organu.

Z informacji dotyczącej wykorzystania dostępnych środków w okresie styczeń-czerwiec 2009 wynika, że w tym okresie wykorzystano już 58,43% dostępnych środków. Organ jest natomiast dobrze zorientowany w sytuacji majątkowej L. W., bowiem korzysta on stale ze świadczeń, które stanowią jedyne Jego źródło utrzymania. (k. 3-8 akt administracyjnych)

Od powyższej decyzji L. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której powtórzył, że kwoty, które otrzymał na zakup leków i na opłacenie czynszu są niewystarczające (k. 2 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazując ponadto że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych (k. 4 – 5 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

1. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm. – dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

2. Materialną podstawą wydanych w sprawie decyzji są normy wywiedzione z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. pomocy społecznej (od 02 lipca 2008 r. w brzmieniu j. t. Dz. U. 115/08/728 ze zm.). Przedmiotem sprawy jest przyznanie zasiłku celowego na wskazane we wniosku potrzeby w wysokości mniejszej niż żądał tego Skarżący.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych.

Nadto Wojewódzki Sąd administracyjny ustalił, że:

Skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał 60 lat, prowadził samodzielnie gospodarstwo domowe, współzamieszkiwał z byłą żoną, z dorosłym synem Z. i córką K. Był osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Państwowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba poszukująca pracy. Skarżący posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności, utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości 444,00 zł i dodatku mieszkaniowego w wysokości 24,47 zł. Skarżący nie uzyskuje dochodów z innych źródeł (k. 26-28, 31 i 31v, k. 36 akt administracyjnych)

Sądowi z urzędu – ze spraw rozpoznanych w tutejszym Sądzie ( sygn. akt IV SA/Po 794/09, IV SA/Po 558/09) – wiadomym jest, że Skarżący regularnie korzysta ze świadczeń z opieki społecznej, w związku z powyższym organ wydający decyzję był dobrze zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej Skarżącemu.

Nadto, na podstawie przesłanego przez MOPR w dniu [...] października 2009 r. zestawienia świadczeń za rok 2008 i 2009 udzielonych L. W. oraz pisma z dnia [...] października 2009 r. przesłanego przez Urząd Miasta [...] Wydział Spraw Lokalowych Sąd ustalił, że:

- Skarżący w okresie od 1 stycznia 2008 r. do dnia 1 września 2009 r. otrzymał z pomocy społecznej świadczenia społeczne (w postaci m.in. składek na ubezpieczenie zdrowotne, zasiłków celowych, zasiłków stałych, świadczeń pieniężnych na zakup artykułów żywnościowych) w łącznej wysokości: 14.777, 92 zł (k. 11-15 akt sądowych IV SA/PO 793/09)

- decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] otrzymał dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy od dnia 01 września 2007 r. do dnia 29 lutego 2008 r. na kwotę 234,68 zł miesięcznie; decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] otrzymał dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy od dnia 01 kwietnia 2009 r. do 30 września 2009 r. na kwotę 97,89 zł miesięcznie; decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] otrzymał dodatek mieszkaniowy na okres sześciu miesięcy od dnia 01 października 2009 r. do 31 marca 2010 r. na kwotę 11,55 zł miesięcznie (k. 29-30 akt sadowych IV SA/Po 793/09)

4. Sąd dał wiarę wymienionym wyżej dokumentom, bowiem nie były one kwestionowane przez Strony i nie nasunęły Sądowi żadnych wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z - odpowiednio - art. 244 i 245, 252, 253 kpc; T.Ereciński w: "Komentarz do kpc" W. Pr.2006 t. 1 s. 562 uw. 32, 33; postanowienie SN z 27.1.2006 r. – III CK 369/05 – OSNC 11/06/187).

5. Organy obu instancji doszły do trafnego wniosku, że Skarżący spełniał kryteria uprawniające go do uzyskania pomocy społecznej, przewidziane przepisami ups. W art. 7 ustawy o pomocy społecznej bowiem ustawodawca wskazał powody, których istnienie jest przesłanką do udzielenia konkretnym osobom i rodzinom stosownej do ich potrzeb pomocy społecznej, wśród których znalazły się m. in. bezrobocie (pkt 4), niepełnosprawność (pkt 5), długotrwałą chorobę (pkt 6) i ubóstwo (pkt 1), a więc przesłanki, na które powołał się Skarżący w sowim wniosku. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups w związku z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód (zgodnie z art. 8 ust. 3 ups rozumiany poprzez sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o pomoc) nie przekracza kwoty 477,00 zł.

6. Decyzja w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.

Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady ustawy o pomocy społecznej. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06 (Lex nr 2994150), zgodnie z którym z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż uzasadnienie decyzji uznaniowej organu powinno precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu (m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku), jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia, ponieważ uznanie organu jest uzależnione od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy i ubiegających się o nią.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zestawienie (wskazano je wyżej), które obrazuje rozmiar udzielonej Skarżącemu pomocy społecznej w latach 2008-2009 potwierdza, że Oceniając Skarżący regularnie otrzymuje od MOPR wsparcie finansowe zarówno w postaci przyznanych zasiłków stałych, celowych w tym na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia jak i świadczeń pieniężnych na zakup artykułów żywnościowych.

Ponadto w aktach znajduje się dokument z którego wynika, że w roku 2009 budżet MOPR na zadania własne wynosił łącznie 4.341.733 zł. Na zasiłki celowe w okresie styczeń-czerwiec 2009 wykorzystano kwotę 2.116.410 zł, na zasiłki okresowe 420.441 zł., co stanowi łączną kwotę 2.536.851 zł, a więc 58,43% wszystkich dostępnych środków na wypłaty zasiłków. Jednocześnie zaznaczono, że faktury za obiady, przedszkola, faktury za bony do sklepu i leki MOPR otrzymuje w terminie późniejszym. Zatem po nadesłaniu pozostałych dokumentów okazać się może, iż organ wydatkował o wiele większą kwotę. Organy pomocy społecznej mają obowiązek tak dysponować przyznaną kwotą aby pod koniec roku nie pozbawić rodzin najbardziej potrzebujących pomocy państwa. Zatem zasadnie organ widząc, iż wykorzystał już przeszło połowę środków, które otrzymał na rok 2009 , przyznał Skarżącemu pomoc ale nie w wysokości odpowiadającej jego oczekiwaniom.

Oceniając zaskarżone decyzji w wyżej wskazanym zakresie uznać należy, że organy przy ich wydawaniu nie przekroczyły granic uznania administracyjnego jak również nie naruszyły przepisów uzasadniających uchylenie zaskarżonych decyzji przeto skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ppsa.

/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/M. Dybowski /-/I. Kucznerowicz

jh