Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3395/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 par. 1 pkt 1, art. 18b, art. 170
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. pismem z 12 grudnia 2007 r. Skarżący – M. L. wniósł o:

– umorzenie w całości zaległości podatkowych, odsetek i kosztów w kwocie, która zostanie określona w decyzjach, o doręczenie których Skarżący występował – jak wyjaśnił – wielokrotnie, obecnie prosząc o przyspieszenie wykonania;

– zawarcie umowy cesji na rzecz Urzędu Skarbowego w P. praw należnych mu od A. K., zasądzonych prawomocnymi wyrokami sądowymi, skierowanymi do Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K.;

– pomniejszenie należności podatkowej o wysokość wyliczonej wierzytelności (wraz z odsetkami i kosztami) objętej umową cesji i o kwoty przedawnione oraz o umorzenie pozostałej należności.

Jako podstawę prawną wniosku Skarżący wskazał art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił, że na skutek problemów finansowych w prowadzonej od 1998 r. działalności gospodarczej (m.in. w branży budowlanej), bez swojej winy (śmierć brata, wielokrotne opóźnienia i brak zapłaty za wykonane roboty budowlane), nie mógł na bieżąco regulować należnych podatków i należności ZUS. Powstały więc zaległości podatkowe i zawiadomiono go o zajęciu rachunków bankowych, ale nie doręczono mu wcześniej decyzji o zaległościach podatkowych, wobec czego nie jest w stanie ani wyliczyć ich wysokości, ani powołać się na ich przedawnienie. Na dowód braku jego zaniedbania lub winy umyślnej w powstaniu zaległości dołączył trzy przykładowe opinie (w tym z parafii w U.) oraz zaświadczenie o stanie zdrowia.

Skarżący podniósł, że zablokowanie kont bankowych oraz zajęcie odziedziczonych po przodkach nieruchomości zmusi go do likwidacji działalności, konsekwencją czego będzie konieczność ubiegania się o zasiłek przedemerytalny i pozbawienie pracy wielu robotników.

Wyjaśnił, że przysługuje mu zasądzona prawomocnym wyrokiem wierzytelność, która może być przedmiotem cesji. Liczył, iż Urząd Skarbowy zdoła wyegzekwować zasądzone kwoty i w ten sposób pokryje jego zadłużenie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przekazał powyższe pismo Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. zgodnie z właściwością miejscową (pismo z 18 stycznia 2008 r.). Wyjaśnił, że Skarżący nie mieszka pod podanym w piśmie adresem, natomiast adres miejsca prowadzenia działalności w B. to niezabudowana działka. Dane zawarte w złożonym przez Skarżącego zgłoszeniu aktualizacyjnym NIP-1 z 30 listopada 2007r. są niezgodne z rzeczywistością.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku o informacje dotyczące sytuacji materialnej oraz otrzymanej pomocy publicznej, załączając stosowne druki. (wezwanie z 30 stycznia 2008 r.).

W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. złożonego przez niego zażalenia, dotyczącego – w jego ocenie – bezprawnego przekazania sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W., ewentualnie o poinformowanie go, że pomimo złożenia tego wniosku wezwanie jest aktualne.

Wezwaniem z 14 marca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku o zaświadczenia, kopie decyzji lub informacje o otrzymanej pomocy publicznej, doprecyzowanie zakresu żądania poprzez wskazanie informację rodzaju podatku, okresu oraz kwot, jakich zaległość dotyczy, a także do podania innych danych dotyczących działalności Skarżącego, jego sytuacji finansowej, zaistniałych wyjątkowych zdarzeń.

W odpowiedzi na to wezwanie, Skarżący podtrzymał wniosek o zawieszenie postępowania. Wyjaśnił, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie załatwił jego zażalenia, a on nie otrzymał decyzji dotyczących istniejącego zadłużenia (pismo z 25 marca 2008 r.).

Postanowieniem z [...] kwietnia 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił zawieszenia postępowania podatkowego.

Natomiast postanowieniem z [...] maja 2008 r. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Skarżącego z 12 grudnia 2007 r. w części dotyczącej umorzenia w całości zaległości podatkowych, odsetek i kosztów w kwocie, która zostanie określona w decyzjach Naczelnika Urzędu Skarbowego w P..

Stwierdził, że wniosek Skarżącego nie spełniał wymogów określonych przepisami prawa i nie zawierał wystarczających informacji pozwalających na jego merytoryczne rozpatrzenie. Przedsiębiorca występujący z takim wnioskiem powinien wskazać przeznaczenie pomocy, o którą się ubiega. Skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku, w tym do wskazania przeznaczenia pomocy, jednakże pomimo doręczenia wezwania i upływu wyznaczonego terminu braków formalnych wniosku nie usunął.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił sprzeczność ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie, jakoby występował o zastosowanie ulgi podatkowej; a także pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Wyjaśnił, że nie występował o przyznanie ulgi podatkowej, a o zawarcie umowy cesji, wyliczenie kwot przedawnionych i ewentualnie o umorzenie pozostałych należności. W jego ocenie taki sposób załatwienia sprawy mógł wykazać, że żadne zadłużenie nie istnieje.

Skarżący podniósł ponadto, że Urząd Skarbowy W. nie jest kompetentny do prowadzenia spraw z tytułu podatku od towarów i usług. Podtrzymał stanowisko, że właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie podatku od towarów i usług jest Urząd Skarbowy w P.. Skarżący powołał się przy tym na miejsce siedziby firmy. Wyjaśnił, że nie ma zaległości w podatku dochodowym.

Postanowieniem z [...] września 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. zaskarżone postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy.

Opisał przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że wobec Skarżącego jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą, organ I instancji miał obowiązek podjąć działania wynikające z przepisów regulujących zasady udzielania pomocy publicznej. Nadanie biegu wnioskowi Skarżącego, do którego mogłyby mieć zastosowanie te przepisy, wymagało złożenia przezeń oświadczenia co do rodzaju i przeznaczenia wnioskowanej pomocy publicznej oraz przedłożenia stosownych zaświadczeń i dokumentów.

Decydujące znaczenie przypisał wezwaniu z 14 marca 2008 r. Organ odwoławczy za nie w pełni prawidłowe uznał skierowanie do Skarżącego wezwania równocześnie na podstawie art. 155 i 169 Ordynacji podatkowej, jednakże – w jego ocenie – nie wywarło to negatywnego wpływu na rozpatrzenie sprawy.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, w podaniu z 12 grudnia 2007 r. Skarżący zawarł nie tylko wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, ale również inne wnioski, których załatwienie wymagało zastosowania innych podstaw prawnych. Zasadnie zatem organ I instancji wnioski te rozdzielił do odrębnych postępowań podatkowych.

Treść pism Skarżącego wskazywała, że ubiega się on o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań, zaś bez znaczenia pozostawało czy domaga się on umorzenia całości, czy też części zaległości. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie między organami podatkowymi nie zaistniał wymagający rozstrzygnięcia spór o właściwość (art. 19 Ordynacji podatkowej).

W skardze złożonej na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie. Zarzucił rażące naruszenie:

1) przepisów Ordynacji podatkowej:

– art. 13 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 § 1, art. 18b i art. 170, polegające na przyjęciu, że inny organ niż Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. jest organem właściwym do załatwienia sprawy;

– art. 59 § 1 pkt 6 w zw. z art. 66 przez uznanie, że wniosek o zawarcie umowy cesji wierzytelności stanowi odrębne postępowanie i nie ma możliwości rozpoznania go w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej;

– art. 120 przez dopuszczenie do działania wbrew przepisom prawa;

– art. 121 przez dopuszczenie się prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do organów podatkowych;

– art. 122 w zakresie, w jakim organ pobieżnie i powierzchownie rozpatrzył sprawę;

– art. 123 w zakresie, w jakim nie zapewniono Skarżącemu udziału w postępowaniu;

– art. 169 przez przyjęcie, że złożone pismo ma braki, a w konsekwencji przez pozostawienie pisma bez rozpoznania.

2) art. 37 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej (Dz.U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm.) przez zastosowanie dwóch wzajemnie się wykluczających podstaw prawnych działania.

W kwestii właściwości organu podatkowego Skarżący podniósł, że zasadą jest ustalanie właściwości organów według miejsca zamieszkania lub siedziby podatnika. Przepis art. 18b pozostaje w ścisłym związku z art. 18a Ordynacji podatkowej, ponieważ przyjmuje, że wystąpienie zdarzenia powodującego zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego w toku postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej nie powoduje zmiany tej właściwości z dnia wszczęcia postępowania lub kontroli.

Postępowanie w sprawie wszczęte zostało na jego wniosek przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., zaś postanowienie wydał Naczelnik Urzędu Skarbowego W.. W ocenie Skarżącego był on organem niewłaściwym, zaś podniesiony zarzut naruszenia prawa procesowego powinien zostać rozpoznany pomimo braku sporu kompetencyjnego między samymi organami. Subiektywne przekonanie organu o swojej właściwości nie może powodować braku rozstrzygnięcia podnoszonej kwestii.

Skarżący wyjaśnił, że podstawę rozpoznania jego wniosku w zakresie cesji wierzytelności stanowiły przepisy art. 59 § 1 pkt 6 i art. 66 Ordynacji podatkowej. Jego zdaniem, organ podatkowy powinien był prowadzić jedno postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem decyzji obejmującej cztery wątki sprawy.

Zastrzeżenia Skarżącego budziło również użyte w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej sformułowanie o nie w pełni prawidłowym działaniu organu I instancji. Podważa ono zaufanie go organu podatkowego. Zdaniem Skarżącego działanie może być prawidłowe lub nieprawidłowe.

Uzasadniając zarzut, iż nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu, Skarżący wskazał na obowiązek wyznaczenia przez wydaniem decyzji terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego (art. 200 Ordynacji podatkowej).

Podniósł, że skoro w sprawie wszczęto autonomiczne postępowania, a przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie była kontrola działania organu I instancji w zakresie wniosku o zawarcie umowy cesji, który to wniosek został załatwiony decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] sierpnia 2008 r., to żądanie uzupełnienia braków formalnych i pozostawienie podania bez rozpatrzenia było nieuzasadnione.

W opinii Skarżącego, że nie było również prawidłowe powołanie przez organ podatkowy w podstawie prawnej postanowienia jednocześnie art. 37 ust. 1 i ust. 5 ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej, ponieważ przewidują one konkurencyjne tryby postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wyjaśnił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 18b Ordynacji podatkowej bowiem nie doszło do wszczęcia postępowania podatkowego, w którym właściwy byłby Naczelnik Urzędu Skarbowego w P.. Z uwagi zaś na skomplikowany zakres spraw oraz konieczność prowadzenia postępowań podatkowych w sposób zrozumiały dla podatnika, zasadnym było odrębne rozpoznanie spraw wskazanych w jego wniosku.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej nie mógł zostać naruszony ponieważ nie była ona rozpatrywana merytorycznie. Nie było również podstaw do zastosowania art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej skoro nie wydano decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty.

Za niejasny i niezrozumiały Dyrektor Izby Skarbowej uznał zarzut braku podstaw do wzywania Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

Wyjaśnił natomiast, iż powołanie podstawy prawnej obejmującej przepisy dotyczące różnych rodzajów pomocy publicznej wynikało z niesprecyzowania przez Skarżącego podstawy jego wniosku.

W piśmie procesowym z 12 lutego 2009 r. Skarżący poinformował, że otrzymał wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. zaświadczenie o zaległościach podatkowych, które nie spełnia wymogów, jakim winna odpowiadać decyzja, jakiej wydania domaga się od ponad roku, ponieważ ma uzasadnione wątpliwości, czy w ogóle zalega z zaplata podatków. Decyzja umożliwiłaby mu skontrolowanie wpłaconych kwot i ewentualnego przedawnienia należności.

Skarżący wniósł o zobowiązanie Urzędu Skarbowego w P. do wydania decyzji podatkowej, ponieważ Urząd ten pobiera z jego konta bankowego kwoty wpłacane tytułem bieżących deklaracji podatkowych i zalicza je na zobowiązania zaległe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych.

Przede wszystkim Sąd rozpatrzył najdalej idący zarzut naruszenia przepisów o właściwości, mogący skutkować stwierdzeniem nieważności obu wydanych w sprawie postanowień.

W ocenie Sądu zarzut naruszenia art. 13 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 § 1, art. 18b i art. 170 Ordynacji podatkowej nie jest zasadny.

Postanowienie w pierwszej instancji wydał właściwy miejscowo organ podatkowy. Zgodnie z art. 17 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania podatnika.

W związku z tym, że Skarżący nie wskazał o umorzenie jakich zaległości podatkowych wnosi, organy podatkowe zasadnie ustalając organ właściwy miejscowo do rozpoznania tego wniosku oparły się na miejscu zamieszkania Skarżącego.

Sąd zauważa przy tym, że nawet gdyby wniosek ów dotyczył podatku od towarów i usług, to z uwagi na okoliczność, że – jak wynika z NIP-1 – miejscem wykonywania przez Skarżącego działalności jest cały kraj, miarodajnym dla ustalenia właściwego miejscowo organu podatkowego jest także miejsce zamieszkania podatnika (art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). Z ustaleń organów podatkowych wynikało natomiast, że Skarżący nie mieszka na terenie właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.. Adres "P. ul. L. [...]" jest miejscem zamieszkania byłej żony Skarżącego. Zgodnie z jej oświadczeniem nie widziała Skarżącego od ok. 10 lat i na pewno nie mieszka on pod tym adresem po 30 listopada 2007 r. Z kolei w B. przy ul. K. [...] znajduje się pusta działka, pozbawiona znamion świadczących o jej użytkowaniu. Ponadto, co wynika z notatki służbowej z 7 stycznia 2008 r., w księdze wieczystej jako właściciel tej działki figuruje Gmina Miasto P..

Zgodnie z ustaleniami organów właściwym miejscowo w niniejszej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego W.. Skarżący zamieszkuje bowiem w W. przy ul. M. [...], co sam potwierdził w zażaleniu z 30 stycznia 2008 r.

W sprawie nie mógłby być zastosowany art. 18b Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej pozostają właściwe w sprawie, której to postępowanie lub kontrola dotyczy, chociażby w trakcie postępowania lub kontroli nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości.

Postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowych nie jest postępowaniem podatkowym, o którym mowa w tym przepisie jako o postępowaniu utrwalającym pierwotną właściwość organu podatkowego.

W sprawie umorzenia zaległości właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. musiałaby wynikać z faktu, że wcześniej – zanim Skarżący złożył wniosek w tym przedmiocie – organ ten prowadził postępowanie podatkowe lub kontrolę dotyczącą zaległości objętych wnioskiem.

Rzecz jednak w tym, że Skarżący we wniosku nie wskazał rodzaju i okresu, z jakiego zaległości miałyby pochodzić. Zasadnie zatem wniosek przekazany został organowi właściwemu z uwagi na miejsce zamieszkania Skarżącego, który to organ wezwał go do sprecyzowania wniosku. Skoro zaś Skarżący nie określił, jakich zaległości wniosek dotyczył, w gruncie rzeczy nie istniała nawet możliwość badania, czy rzeczywiście mogły zaistnieć przesłanki do określenia właściwości miejscowej na podstawie art. 18b Ordynacji podatkowej.

Z treści pism Skarżącego oraz organów podatkowych nie wynika natomiast, aby Urząd Skarbowy w P. prowadził wobec Skarżącego kontrolę podatkową lub postępowanie podatkowe.

Zważyć również należało, że składając wniosek do określonego organu strona nie przesądza, iż organ ten staje się właściwy do rozpatrzenia wniosku. O właściwości decydują bowiem przepisy prawa.

U podstaw sporu w niniejszej sprawie legło uprawnienie organu podatkowego do pozostawienia bez rozpatrzenia (art. 169 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej) podanie strony, którego braki formalne nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie. Skorzystanie z tego prawa nie narusza obowiązku organów podatkowych merytorycznego załatwiania spraw czy to wszczynanych z urzędu, czy też inicjowanych wnioskiem (podaniem) strony. Oznacza ono bowiem, że zaistniały przewidziane prawem przesłanki zakończenia spraw z przyczyn formalnych (m.in. art. 169 § 1 w związku z § 4 oraz art. 208 Ordynacji podatkowej).

W myśl zastosowanego przez organy podatkowe art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

Wymogami, o których mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, są w szczególności wymagania formalne określone w art. 168 § 2 i § 3 tej ustawy, stanowiącym, że podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych oraz podpis (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., sygn. akt I FSK 118/06).

Przepisy te regulują wymagania formalne, jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa – złożenie podania o wszczęcie postępowania – spowodowało skutek prawny. Ordynacja podatkowa przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych, ustalenie przez organ podatkowy, czy podanie o wszczęcie postępowania wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie wymagań formalnych zarówno gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez stronę, a następnie, że tylko treść żądania strony wyznacza przedmiot postępowania.

Wskazane przepisy wyznaczają minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie czynności procesowej za prawnie skuteczną. Są one niezbędne, aby możliwe było ustalenie elementów zasadniczych dla prowadzenia postępowania w danej sprawie, a mianowicie osoby, która składa podanie oraz przedmiotu tego postępowania.

Z brakami formalnymi mamy zatem do czynienia, jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Brak formalny może dotyczyć określonego elementu treści pisma. Może również odnosić się do wymaganych prawem załączników do podania (patrz. np. art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej).

Nie budzi najmniejszych wątpliwości, że w piśmie z 12 grudnia 2007 r. – Skarżący zawarł między innymi wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, odsetek i kosztów. Jest to wniosek o ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, do tej bowiem kategorii należy umarzanie zaległości w podatkach. W przypadku przedsiębiorców – ulga taka związana z ich działalnością, kwalifikowana jest jako pomoc publiczna.

Jako podstawę prawną swojego żądania Skarżący wskazał art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie wniosku również potwierdza, że intencją Skarżącego było między innymi umorzenie przez organ podatkowy zaległości podatkowych, odsetek i bliżej nieokreślonych kosztów. Jednakże pismo to nie zawierało sprecyzowanej treści tego żądania. Skarżący nie wskazał bowiem o jakie zaległości podatkowe, odsetki i koszty chodzi, ani ich kwoty. Już tylko ta okoliczność uzasadniała stwierdzenie, że wniosek Skarżącego obarczony jest brakiem formalnym, a w efekcie skierowaniem do Skarżącego wezwania do uzupełnienia braku.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

W myśl zaś art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną:

a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,

f) na szkolenia,

g) na zatrudnienie,

h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

i) na restrukturyzację,

j) na ochronę środowiska,

k) na prace badawczo-rozwojowe,

l) regionalną,

m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.

W świetle powyższej regulacji, nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie ulg, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wszczynane może być jedynie na wniosek, a zatem to wnioskodawca określa. zakres tego postępowania. Organ podatkowy nie może zakresu tego określić samodzielnie. Nie może więc sam zadecydować o umorzenie jakich zaległości podatkowych występuje podatnik. Organ nie mógł też poprzestać na ogólnikowym stwierdzeniu, iż chodzi tu o zaległości, jakie dopiero zostaną określone stosowną decyzją. Równocześnie bowiem Skarżący dowodził braku winy w powstaniu zaległości.

Skoro zatem Skarżący we wniosku z 12 grudnia 2007 r. nie wskazał, jakich zaległości podatkowych domaga się umorzenia – za uzasadnione i znajdujące oparcie w przepisie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej należało uznać wezwanie Skarżącego do usunięcia braków formalnych tego podania wraz ze stosownym pouczeniem o niewypełnieniu tego warunku w zakreślonym terminie.

Organ zasadnie więc pismem z dnia 14 marca 2008 r. wezwał Skarżącego do doprecyzowania zakresu żądania poprzez wskazanie rodzaju podatku, okresu oraz kwot, jakich zaległość dotyczy. Organ pouczył Skarżącego, że czynności tej należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania tego wezwania, jak również, że nieuzupełnienie braków formalnych w tym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Wezwanie to zostało doręczone Skarżącemu, na wskazany przez niego adres w dniu 20 marca 2008 r.

Skarżący w wyznaczonym terminie nie zastosował się do powyższego wezwania i nie doprecyzował treści swojego żądania. W tej sytuacji organ podatkowy pierwszej instancji był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania, na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia, co uczynił.

Uchybieniem organu I instancji, dostrzeżonym przez Dyrektora Izby Skarbowej, było to, że decydując się na zastosowanie trybu przewidzianego w art. 169 Ordynacji podatkowej, w podstawie prawnej wezwania do usunięcia braków nie należało powoływać się na inne jeszcze przepisy Ordynacji podatkowej, tj. art. 155 § 1. Przepis art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej służy bowiem usunięciu braków formalnych podania, które to braki – jak wskazano powyżej – uniemożliwiają procedowanie w sprawie, a zatem także prowadzenie postępowania dowodowego (wyjaśniającego). Postępowanie dowodowe (wyjaśniające) winno być prowadzone dopiero po uzupełnieniu braków formalnych podania. Jednakże, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Skarżący w wyznaczonym terminie nie sprecyzował bowiem treści swojego żądania i ta okoliczność stanowiła wystarczającą podstawę do pozostawienia podania bez rozpatrzenia, co jest skutkiem przewidzianym w art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej.

Analogiczne uchybienie popełnił także organ odwoławczy, który w podstawie prawnej postanowienia poza art. 239 i art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wskazał także art. 37 ust. 1, 5 i 7 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej.

Powołanie tych przepisów w sentencji było zbędne. Organ nie rozstrzygał bowiem merytorycznie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, a jedynie w sprawie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Uchybienie to także nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Natomiast wskazanie tych przepisów w uzasadnieniu postanowienia, gdzie organ odwoławczy przedstawiał ocenę prawidłowości działania organu I instancji, było zasadne służąc wykazaniu, że podanie Skarżącego nie spełniało również wymogów stawianych tymi przepisami, co także zasadnym czyniło wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku.

I chociaż w wezwaniu 14 marca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako podlegające uzupełnieniu wskazał również okoliczności, które brakami formalnymi nie były (np. bardziej szczegółowe uzasadnienie wniosku, wskazanie okoliczności wyjątkowych, złożenie oświadczenia o sytuacji finansowej), to organy podatkowe podejmując rozstrzygnięcia nie powoływały się na brak realizacji przez Skarżącego wezwania w tym zakresie. Jednoznacznie powołały się na okoliczności rzeczywiście stanowiące braki formalne wniosku i to z nieuzupełnienia tych braków wywiodły konieczność pozostawienia wniosku o umorzenie zaległości bez rozpatrzenia.

Zarzuty naruszenia art. 169 Ordynacji podatkowej oraz art. 37 ust. 1, 5 i 7 ustawy o postępowaniu w sprawach pomocy publicznej Sąd uznał za niezasadne. Tak samo Sąd ocenił zarzut naruszenia zasady postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej), aczkolwiek logicznie poprawne jest twierdzenie Skarżącego, że określone działanie może być albo prawidłowe, albo nieprawidłowe.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 6 w związku z art. 66 Ordynacji podatkowej przez rozpoznanie wniosku o dokonanie cesji wierzytelności w odrębnym postępowaniu.

Zasadnie podnosił Dyrektor Izby Skarbowej, że organ I instancji podatkowy nie mógł w jednym postępowaniu rozpatrywać wniosków Skarżącego o dokonanie cesji wierzytelności i umorzenie zaległości podatkowych. Pomijając już fakt, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowych zawierał braki formalne, które uniemożliwiały procedowanie w sprawie, wskazać przede wszystkim należy, iż – bez względu na przekonanie Skarżącego – cesja wierzytelności i umorzenie zaległości podatkowych to dwie odrębne sprawy. Nie zmienia tego okoliczność, że wnioski w obu tych sprawach Skarżący zawarł w jednym piśmie, a podstawy prawnej ich rozpatrzenia upatrywał w przepisach tej samej ustawy (Ordynacji podatkowej).

Sąd podkreśla, że rozpoznając niniejszą sprawę nie badał sprawy cesji. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w sprawie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. W tych też tylko ramach mogła nastąpić kontrola sądowa, podobnie jak kontrola instancyjna wykonywana przez organ odwoławczy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 123 w związku z art. 200 Ordynacji podatkowej ponownie wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie organ nie rozstrzygał merytorycznie w przedmiocie udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, lecz jedynie z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych wniosku wydał postanowienie o charakterze formalnym o pozostawieniu tego wniosku bez rozpatrzenia.

Organ nie miał więc obowiązku wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, który to termin wyznacza się przed wydaniem decyzji, gdy sprawa podlega merytorycznemu rozpoznaniu (art. 200 Ordynacji podatkowej). Nieusunięte braki formalne powodują bezskuteczność podania, co oznacza, że nie jest ono zdolne do wywołania skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania i w rezultacie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2004 r., sygn. akt III SA 764/03).

W ocenie Sądu organ podatkowy I instancji wykonał wszystkie ciążące na nim obowiązki nałożone przepisami prawa w sytuacji, gdy podanie podatnika zawiera braki formalne uniemożliwiające jego merytoryczne rozpoznanie. Organ wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych przedmiotowego wniosku oraz pouczył o skutkach niedopełnienia tych czynności w wyznaczonym terminie. Organ działał więc na podstawie i w granicach prawa.

W świetle powyższego niezasadne są także zarzuty naruszenia zasady praworządności (art. 120 Ordynacji podatkowej) i zasady prawdy obiektywnej (art. 122 tej ustawy).

Rozstrzygnięcia organów podatkowych znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa, a organy te nie powoływały się na okoliczności inne niż wynikające z obowiązujących przepisów.

Zasada prawdy obiektywnej, wskazuje na konieczność ustalenia stanu faktycznego sprawy w sposób odzwierciedlający rzeczywisty przebieg zdarzeń. W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest jednoznaczny – Skarżący, któremu doręczono wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku o umorzenie zaległości podatkowych, nie zastosował się do tego wezwania. Z takim zaś stanem faktycznym – jak wskazano wyżej – przepisy Ordynacji podatkowej łączą pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia.

Zauważyć jednocześnie należy, że wydanie formalnego postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, nie czyni sprawy umorzenia zaległości podatkowych rzeczą osądzoną. Prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej wskazywał na możliwość ponownego złożenia wniosku w tym przedmiocie. Pozostawienie podania strony bez rozpoznania na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej nie rozstrzyga bowiem sprawy co do jej istoty, lecz kończy postępowanie w danej instancji (por. uwagi na tle art. 64 § 2 k.p.a. zawierającego podobną konstrukcję w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz; Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004; s. 359, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1998 r., sygn. akt III SAB 14/85, OSPiKA z 1998 r., nr 1, poz. 23).

Żądania Skarżącego dotyczące wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. decyzji w przedmiocie zaległości podatkowych wykraczały poza granice rozpatrywanej sprawy, którymi Sąd jest związany zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a".

Sąd nie stwierdził, aby w sprawie tej doszło do naruszenia prawa w sposób skutkujący koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.