Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1830/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA -Daniela Kozłowska Sędziowie WSA - Emilia Lewandowska NSA - Marek Stojanowski (spr.) Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. K. i P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość - oddala skargę-


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Gminy W. uchylił wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu W. decyzję z dnia [...] grudnia 2001r. nr [...] ustalającą odszkodowanie w wysokości [...] zł. za nieruchomość w. położoną przy ul. [...], oznaczenie hipoteczne - " Nieruchomość w W. Nr [...] " o powierzchni [...] m2, stanowiącej obecnie części działek ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] będących własnością Gminy W. oraz przyznającą je na rzecz A. K. i P. K. w kwotach po [...] zł. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Starosta Powiatu W. rozpoznając sprawę podał, że nieruchomość niezabudowana położona przy ul. [...] oznaczenie hipoteczne "Nieruchomość w W. Nr [...] " o pow. [...] m2, stanowiąca uprzednio, zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] września 1999r. własność J. i A. małżonków S., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 )

Na mocy art. 1 powołanego wyżej dekretu, wszystkie grunty w. przeszły na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ( Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stały się własnością Skarbu Państwa.

Obecnie grunt przedmiotowej nieruchomości w części o powierzchni [...] m2 wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], stanowiącej teren ul. [...]. Działka ta jest własnością Gminy W. na mocy art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy ( decyzja Wojewody W. z dnia [...] sierpnia 1999r. Nr [...].)

Pozostała część nieruchomości o powierzchni [...] m2 wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w KW Nr [...] cz. i stanowi własność Gminy W. ( decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1991r. Nr [...]. )

W dniu [...] grudnia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek dawnych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Wniosek ten został rozpatrzony odmownie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1965 r. znak [...].

Decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1966 r. znak [...] zaskarżone orzeczenie zostało utrzymane w mocy.

Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 1998 r. sygn. akt [...] prawa do spadku po J. S. nabyła żona A. S. z domu P. w całości. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] listopada 1998 r. sygn. akt [...] spadek po A. S. nabyli P. K. oraz A. K. po 1/2 części każde z nich.

Pismem z dnia 24 lutego 1999r. A. K. oraz P. K. wystąpili o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.

Organ I instancji wskazał, iż kwestię odszkodowań za nieruchomości objęte działaniem powołanego dekretu z dnia 26 października 1945r. regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Zgodnie z art. 215 ust.1 i 2 tej ustawy, odszkodowanie może być przyznane tylko za:

1. gospodarstwo rolne, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali, pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958r.,

2. dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958r.,

3. działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26.10.1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958r.

Możliwość przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne ocenić należy na podstawie istniejącego w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy planu zabudowania. Planem takim był Ogólny plan zabudowania W. - plan strefowy, zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931. Zgodnie z dotyczącą przedmiotowej nieruchomości ekspertyzą BPRW Planowanie [...] SA, ustalającą możliwości przeznaczenia terenu w świetle planów zagospodarowania terenu i innych przepisów prawnych obowiązujących przed 26 listopada 1945 r., sporządzoną na zlecenie Starostwa Powiatu W., przedmiotowa nieruchomość objęta była zapisem w/w planu o treści : strefa II, zabudowa luźna, dopuszczalna wysokość [...] m, ilość kondygnacji [...], dopuszczalny procent zabudowy [...], gęstość zabudowy [...]. Powyższy zapis pozwalał na zabudowę terenu zarówno niewielkimi budynkami wielorodzinnymi jak i jednorodzinnymi. W konkluzji powyższej ekspertyzy stwierdzono, iż w świetle przepisów prawa sprzed dnia wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., przedmiotowa nieruchomość mogła być zabudowana budynkiem jednorodzinnym, w tym budynkiem zawierającym nie więcej niż 6 izb, a więc spełnia pierwszy z warunków umożliwiających przyznanie odszkodowania.

W kwestii drugiej przesłanki tj. pozbawienia byłych właścicieli faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Do przyznania odszkodowania za działkę na podstawie powołanego wyżej przepisu potrzebne jest wskazanie, że poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania działką. Przez faktyczne władanie rozumie się nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku.

Na podstawie decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1965r. Nr [...] część przedmiotowego gruntu przeznaczona została pod budowę ul. [...]. Inwestycja ta zrealizowana została w latach [...]. Pozostała część nieruchomości hipotecznej Nr [...] objęta została lokalizacją z dnia [...] stycznia 1970r. Nr [...] pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne.

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1070 r. Nr [...] oraz aktem notarialnym - umową użytkowania wieczystego z dnia [...] grudnia 1975r. ustanowiono na rzecz SBM "[...] " prawo użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, w tym do części przedmiotowego gruntu. Decyzją z dnia [...] grudnia 1996r. Nr [...] zatwierdzono projekt budowlany i zezwolono Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej "[...] " na budowę budynku mieszkalnego z garażami na przedmiotowej działce. Decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 1999r. Nr [...] zezwolono inwestorowi SBM "[...] " na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z parkingiem podziemnym i dwoma garażami.

W ocenie organu powyższe dowodzi, że pozbawienie faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oznacza to, iż nieruchomość położona przy ul. [...] spełnia warunki wynikające z treści art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i w związku z tym przysługuje za nią odszkodowanie. Właściwym do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej oraz zgodnie z art. 132 ust. 5 do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zobowiązany jest zarząd jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Wysokość odszkodowania ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] maja 2001 r., wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego, na kwotę [...] zł.

Od powyższej decyzji odwołał się Burmistrz Gminy W., zarzucając organowi orzekającemu rażące naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie możliwości odniesienia się przez stronę do zebranych w sprawie dowodów, w tym również opinii biegłego. Zdaniem odwołującego się Gmina nie została zawiadomiona o sporządzonym przez biegłego operacie szacunkowym w celu odniesienia się do jego treści, a ponadto nie została poinformowana o zakończeniu postępowania dowodowego i wezwana do zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji. Ponadto wskazał, iż odszkodowanie zostało naliczone niezgodnie z art. 130 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz został naruszony art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

Wojewoda [...] po zbadaniu sprawy stwierdził, iż zarzut Gminy o naruszeniu w postępowaniu art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest uzasadniony. W sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 powołanej w rozstrzygnięciu ustawy z 21 sierpnia 1997 r. Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie ustala się stosując odpowiednio przepisy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości. Oznacza to, że w sprawach tych stosuje się nie tylko przepisy materialonoprawne mające wpływ na wysokość odszkodowania, ale i przepisy określające tryb jego ustalenia.

Zgodnie z art. 130 ust. 2 tej ustawy ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Opinia biegłego jest jednym z dowodów w sprawie (art. 75 § 1 Kpa) i jako dowód podlega swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie (art. 80 Kpa). Ocena ta musi dotyczyć prawidłowości ustalonej przez biegłego wysokości odszkodowania w korelacji z art. 130 ust. 1 ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z 7 stycznia 2000 r. zmieniającą ustawę o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. W świetle tego przepisu wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Z treści dołączonego do akt sprawy operatu szacunkowego z dnia [...] maja 2001 r. wynika natomiast, że wycenę sporządzono według stanu praw i rzeczy na dzień [...] listopada 1945 r. i według wartości na dzień [...] maja 2001 r.

Zgodnie z art. 130 ust. 1 (przed nowelizacją) odszkodowanie ustalane było według stanu wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu i według jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.

W korelacji z art. 215 ust. 2 ustawy,. odszkodowania za tzw. nieruchomości [...] ustalano według stanu nieruchomości z chwili utraty faktycznej możliwości władania działką (co uznawano za odpowiednik decyzji wywłaszczeniowej) i według cen obowiązujących w czasie wydania decyzji odszkodowawczej.

W aktualnym stanie prawnym, wysokość odszkodowania winna być ustalana według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu (art. 130 ust. 1 w korelacji z art. 215 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543). Tak więc w postępowaniu istotne znaczenie ma ustalenie, że poprzedni właściciel bądź jego następca prawny utracił faktyczną możliwość władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r., gdyż ta przesłanka przesądza m.in. o istnieniu obowiązku odszkodowawczego. Nie ma natomiast istotnego znaczenia dla ustalenia wysokości odszkodowania, czy zdarzenie to nastąpiło w latach 60-tych, 70-tych, czy też późniejszych. Nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeszły na własność gminy W. z mocy prawa, w sprawach tych nie wydawano więc indywidualnych decyzji o wywłaszczeniu gruntu. W ocenie organu administracji wysokość odszkodowania za tzw. nieruchomości [...] winna być ustalana według stanu i wartości nieruchomości z dnia 21 listopada 1945 r. tzn. z daty pozbawienia poprzednich właścicieli prawa własności nieruchomości, a nie, jak dotychczas, według stanu nieruchomości z daty pozbawienia faktycznej możliwości władania działką i według cen obecnych.

W tych warunkach, w ocenie organu II instancji, sporządzony przez biegłego operat szacunkowy z dnia [...] maja 2001r. nie spełnia wymogów określonych w art. 130 ust. 1 cyt. wyżej ustawy. Z uwagi na treść przepisu art. 132 ust. 5 tej ustawy należy przyjąć, iż jeżeli właścicielem przejętego gruntu stała się jednostka samorządu terytorialnego - gmina, powiat, województwo- to na niej ciąży obowiązek zapłaty odszkodowania. Jeżeli grunt nie został skomunalizowany i nie stał się własnością powiatu bądź województwa -zobowiązanym do zapłaty odszkodowania będzie Skarb Państwa.

W omawianej sprawie Gmina W., jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, wchodzącej w skład działek nr [...] i [...] objętej wnioskiem odszkodowawczym, posiada prawo strony w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 215 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. Postępowanie to dotyczy bez wątpienia interesu prawnego Gminy W., jako jednostki zobowiązanej do zapłaty odszkodowania. Z akt sprawy wynika, że o fakcie wszczęcia postępowania odszkodowawczego oraz o konsekwencjach związanych z przepisem art. 132 ust- 5 Zarząd Gminy W. powiadomiony został w piśmie organu orzekającego z dnia 01 października 2001 r. W piśmie tym poinformowano także, że akta sprawy pozostają do wglądu w godzinach pracy Starostwa Powiatu W.

Decyzja z dnia [...] grudnia 2001r. wydana przez Starostę Powiatu W. rozstrzygała sprawę odszkodowawczą za przedmiotową nieruchomość. Jednakże Gmina W. nie została powiadomiona o sporządzonym operacie szacunkowym. Została więc ona pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a w szczególności możliwości odniesienia się do sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego ustalającego wysokość odszkodowania.

Wojewoda [...] uznał, że postępowanie w sprawie prowadzone było z naruszeniem art., 77 § 1 , art. 79 § 1 i 2 oraz art. 81 Kpa., co w konsekwencji doprowadziło do podjęcia decyzji naruszającej w sposób istotny materialnoprawne przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. a w szczególności jej art. 130 ust. 1 i 2 i art 215 ust. 2.

Odnosząc się do zaprezentowanego w odwołaniu stanowiska o możliwości zastosowania w sprawie przepisu art. 36 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o zmianie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (co należy rozumieć jako wykazany brak podstawy prawnej do uznania Zarządu Gminy W. jako jednostki zobowiązanej do zapłaty odszkodowania) organ II instancji uznał, że wyrażone w tym zakresie stanowisko odwołującego się jest nietrafne. Przepis art. 36 ust. 3 pkt 3 powołanej ustawy odnosi się wyłącznie do sytuacji, w której ustalone przed dniem 27 maja 1990 r. w ostatecznej decyzji administracyjnej odszkodowanie nie zostało zrealizowane, nie może mieć więc ono zastosowania w sprawie, w której zobowiązanie i wynikająca z decyzji wierzytelność powstały po tej dacie. Zobowiązania odszkodowawcze za tzw. nieruchomości w. powstały w związku z przepisami cyt. dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz (za niektóre kategorie tych nieruchomości) w związku z art. 215 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (poprzednio art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i art. 83 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.) i wynikają z wydanych na podstawie tych przepisów decyzji odszkodowawczych, nie są to więc zobowiązania i wierzytelności wynikające z jakichkolwiek innych decyzji administracyjnych. Decyzja odszkodowawcza jedynie potwierdza obowiązek odszkodowawczy obciążający w myśl zasad ustawy z 21 sierpnia 1997 r. podmiot, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie a więc w przypadku gruntów objętych dekretem z 26 października 1945 r. podmiot, który jest aktualnie właścicielem gruntu.

Nie jest więc uzasadnione wiązanie obowiązku odszkodowawczego z decyzją o lokalizacji inwestycji budowlanej na określonej działce lub przekazaniem terenu w użytkowanie wieczyste, gdyż z punktu widzenia art. 215 decyzje te dla sprawy odszkodowania nie mają żadnego znaczenia. Przepis ten jako przesłankę odszkodowawczą wskazuje datę pozbawienia władania w przypadku gospodarstw rolnych, pozbawienia możliwości władania w odniesieniu do dziatek pod budownictwo jednorodzinne i datę pozbawienia własności jeśli chodzi o dom jednorodzinny. Warunkiem przyznania odszkodowania są ustalenia w zakresie stanu faktycznego, a więc określenie daty, w której poprzedni właściciel został pozbawiony władania lub pozbawiony możliwości władania nieruchomością. Decyzje o lokalizacji inwestycji budowlanej oraz przekazaniu w użytkowanie wieczyste nie rodzą obowiązku odszkodowawczego i z tytułu ich wydania nie można wywodzić jakichkolwiek wniosków w kwestii istnienia zobowiązań związanych z tzw. dekretem warszawskim i w konsekwencji zastosowania w konkretnej sprawie art. 215. Niezależnie od obowiązku wykonania dyspozycji art. 215 w razie zaistnienia przesłanek w nim przewidzianych stwierdzono, że fakt uregulowania sprawy odszkodowania decyzją z dnia [...] grudnia 2001r. całkowicie wyklucza dopuszczalność zastosowania przewidzianej w art. 36 zmiany podmiotu, na którym ciąży zobowiązanie. W myśl art. 36 ust. 3 dotyczy to wyłącznie zobowiązań stwierdzonych decyzjami lub wyrokami sądu wydanymi przed dniem 27 maja 1990 r. Odnosi się to również do zobowiązań które zaistniały przed tą datą, lecz zostały później potwierdzone wyrokiem sadu.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. K. i P. K. domagając się jej uchylenia. w uzasadnieniu podali, że organ I instancji powiadomił Gminę W. o toczącym się postępowaniu oraz o możliwości składania pisemnych wyjaśnień i wniosków. Gmina W. została powiadomiona o wydaniu w dniu [...] grudnia 2001r. decyzji przez Starostę Powiatu W. i miała znaczny okres czasu na zapoznanie się z materiałami sprawy, w tym i z operatem szacunkowym. Skoro z tego nie skorzystała to nie powinno to obciążać skarżących.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na istotne zagadnienia o charakterze procesowym. Stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły wżycie przepisy ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] uchylając zaskarżoną decyzją decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] grudnia 2001r. orzekł prawidłowo. Stwierdzone w niej uchybienia i braki mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Prawidłowo organy administracji przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie były podstawy do ustalenia odszkodowania w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże jego wysokość została wyliczona sprzecznie z art. 130 ust. 1 tej ustawy, bowiem według stanu nieruchomości z dnia 21 listopada 1945r. i według wartości na dzień [...] maja 2001r., zatem według już nieobowiązującej zasady, gdyż zmienionej ustawą z dnia 7 stycznia 2000r. Konieczne jest zatem ponowne ustalenie wysokości odszkodowania według aktualnie obowiązującego brzmienia art. 130 ust. 1 ustawy oraz z zachowaniem przy tym innych zasad dotyczących odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości.

Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Jak zatem wynika z treści art. 215 ust. 2 ustawy, z jego dobrodziejstwa może skorzystać tylko ściśle oznaczona kategoria właścicieli (następców prawnych) tzw. "gruntów [...] ". Odszkodowanie mogą uzyskać jedynie te osoby, w stosunku do których dojdzie do spełnienia się przesłanek określonych w tym przepisie. Natomiast samo odszkodowanie może mieć dwojaką postać, a mianowicie może być przyznane w formie pieniężnej, bądź w formie nieruchomości zamiennej, poprzez oddanie w użytkowanie wieczyste działki pod budowę domu jednorodzinnego.

Ze stanu faktycznego i prawnego ustalonego w sprawie, w której zapadła zaskarżona z dnia [...] lipca 2002 r. wynika, iż A. K. i P. K. spełnili przesłanki, od których ziszczenia się art. 215 ust. 2 uzależnia przyznanie odszkodowania za działkę (grunt nieruchomości w., położonej przy ul. [...]). Przed ustaleniem samego odszkodowania, w sprawie skarżących bezspornie stwierdzono, że przedmiotowa działka podlegała przepisom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz, że były właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu [...] kwietnia 1958 r.

Jeśli zaś chodzi o sposób ustalenia odszkodowania za powyższą działkę, to w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podzielając w pełni stanowisko Wojewody [...], uznał, iż zachodzi konieczność ponownego określenia wysokości tego odszkodowania, gdyż organ administracji publicznej I instancji uczynił to błędnie.

Zwrot "przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio", jakiego ustawodawca użył w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., wskazuje, iż do ustalenia wysokości odszkodowania za działkę, o której mowa w tym artykule, mają odpowiednie zastosowanie przepisy Działu III, Rozdziału 5 tej ustawy, czyli przepisy art. 128 i nast. Poza przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., w sprawach z art. 215 ust. 2 tego aktu prawnego, organy administracji publicznej oraz Sądy są obowiązane w pierwszej kolejności odpowiednio stosować przepisy Konstytucji RP, a w szczególności brać pod uwagę pewne istotne elementy, jakie zawiera w sobie tzw. zasada ."słusznego odszkodowania" (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Oznacza to, że posługując się w stosunku do art. 215 ust. 2 w zw. z art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wykładnią systemową, należy stwierdzić, iż intencją i zamysłem ustawodawcy było to, aby ze względu na zasadę "słusznego odszkodowania", wysokość odszkodowania za działkę ustalana była zgodnie z konstytucyjnymi standardami określonymi w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Jak stanowi art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. A więc, odszkodowanie to powinno dawać właścicielowi możliwość odtworzenia rzeczy, którą utracił lub takie, które pozwoli wywłaszczonemu odtworzyć jego sytuację majątkową jaką miał przed wywłaszczeniem.

Przepis art. 130 ust 1 oraz art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP powinny być interpretowane łącznie. Podczas rozpatrywania sprawy skarżących art. 130 ust. 1 tej ustawy, obwiązywał już w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw. Zmiana ta, nie spowodowała zajścia takiej sytuacji, w której niemożliwe stało się ustalenie wartość nieruchomości, jako jednego z elementów "słusznego odszkodowania", w oparciu o ceny rynkowe obowiązujące w dniu wydawania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji o odszkodowaniu. Odpowiednie stosowanie, po dniu 15 lutego 2000 r., art. 130 ust. 1 w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może polegać na tym, iż wprost stosuje się treść tego pierwszego przepisu. Ustalenie nowego brzmienia art. 130 ust. 1 ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. miało na celu doprowadzić do tego, aby tylko w jednym postępowaniu przesądzać o dwóch kwestiach, a mianowicie o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Chodziło tu zatem o ulepszenie i usprawnienie, ze względów słusznościowych, samej procedury wywłaszczeniowej. Nie oznacza to jednak, że ustawodawca nowelizując art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. chciał tym sposobem pogorszyć sytuację prawną osób, o których mowa w art. 215 ust. 2 tej ustawy. To odpowiednie (zmodyfikowane) zastosowanie art. 130 ust. 1 w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po dniu 15 lutego 2000 r., powinno zaś polegać na tym, że przy ustalaniu wysokości odszkodowania za działkę należy oprzeć się o jej wartość rynkową, jaką ma ona na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, gdyż takie rozumienie tych obu przepisów nie narusza art. 21 ust. 2 Konstytucji, czyli zasady "słusznego odszkodowania". Należy zauważyć, iż orzekając o wywłaszczeniu i jednocześnie o odszkodowaniu tylko z mocy samego art. 130 ust. 1 ustawy ż dnia 21 sierpnia 1997 r. jest oczywiste, że bierze się pod uwagę wartość nieruchomości, jaką ma ona w chwili wywłaszczania, ponieważ wtedy zachowana zostaje zasada "słusznego odszkodowania". Natomiast w przypadku działki, o której mowa w art. 215 ust. 2 tej ustawy, nie orzeka się w jednym i tym samym momencie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Wywłaszczenie już nastąpiło i czas jaki minął od tego wywłaszczenia do chwili orzekania o odszkodowaniu jest bardzo długi. Do rozstrzygnięcia pozostaje zatem kwestia dotycząca samego odszkodowania za działkę (nieruchomość). Aby jednak uczynić zadość zasadzie "słusznego odszkodowania", jego wysokość musi być ustalona zgodnie z wytycznymi (kierunkiem), jaki w tym zakresie ona wyznacza. Odszkodowanie to powinno więc mieć charakter ekwiwalentny. Przyznanie rekompensaty pieniężnej w trybie art. 215 ust. 2 w/w. ustawy, powinno nastąpić na podstawie wartości rynkowej działki, jaką ma ona na dzień wydania decyzji o odszkodowaniu, a nie na dzień [...] listopada 1945 r., gdyż tak ustalona wysokość odszkodowania pozwala później osobie uprawnionej na odtworzenie swojej sytuacji majątkowej, jaką miała ona przed wywłaszczeniem, czyli przed pozbawieniem faktycznej możliwości władania działką. Poza tym należy pamiętać, że organ nie musi orzekać o odszkodowaniu pieniężnym, tylko np. w ramach odszkodowania odda w użytkowanie wieczyste nieruchomość gruntową (działkę). Nieruchomość ta ma mieć jednak charakter zamienny (por. art. 131 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), czyli powierzchniowo powinna być zbliżona, a nawet identyczna do działki, której faktycznej możliwości władania pozbawiono właściciela lub jego następców prawnych. Otrzymując taką działkę w użytkowanie wieczyste, osoba uprawniona uzyskuje majątek, którego wartość niemalże całkowicie odpowiada utraconej nieruchomości gruntowej.

Odnośnie zaś stanu nieruchomości ( działki ) to odpowiednie zastosowanie w tym zakresie art. 130 ust. 1 w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ma polegać na tym, ażeby przy ustalaniu wysokości odszkodowania brać pod uwagę stan działki, jaki miała ona na dzień pozbawienia właściciela lub jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nią, co mogło najwcześniej nastąpić po dniu [...] kwietnia 1958 r., a nie na dzień 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.). Konstrukcja przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje bowiem na to, że to wywłaszczenie nie miało miejsca w dniu wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, ale w dniu pozbawienia osób uprawnionych faktycznej możliwości władania działką. W przypadku sprawy skarżących, do pozbawienia b. właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową położoną przy ul. [...] doszło po dniu [...] kwietnia 1958 r. i ta data powinna być przyjęta za miarodajną do ustalenia stanu działki. Datę pozbawienia faktycznej możliwości władania działką należy więc odnieść do pojęcia "wywłaszczenie" i uznać ją za dzień, w którym to wywłaszczenie nastąpiło.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu przyjęcie w decyzji przez Starostę Powiatu W., że wysokość odszkodowania za działkę powinna być ustalona w oparciu o jej stan na dzień 21 listopada 1945 r., a wartość na dzień [...] maja 2001r. , jest nieprawidłowe.

W niniejszej sprawie Gmina W., jako właściciel przedmiotowej nieruchomości objętej wnioskiem odszkodowawczym, posiadała atrybut strony i była powiadomiona (pismo z dnia 1 października 2001r.) zarówno o fakcie wszczęcia postępowania odszkodowawczego oraz o konsekwencjach związanych z przepisem art. 132 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o tym, że akta sprawy pozostają do wglądu w godzinach pracy Starostwa Powiatu W. Decyzja Starosty Powiatu W. z dnia [...] grudnia 2001r. rozstrzygała sprawę odszkodowawczą za przedmiotową nieruchomość. Jednocześnie Gmina W. nie została powiadomiona o sporządzonym operacie szacunkowym. Została więc ona pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a w szczególności możliwości odniesienia się do sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego ustalającego wysokość odszkodowania. To z kolei oznacza, że postępowanie w sprawie prowadzone było z naruszeniem art. 7, 77 § 1 , art. 79 § 1 i 2 oraz art. 81 kpa. i w efekcie doprowadziło do podjęcia decyzji mogącej naruszać materialnoprawne przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. a w szczególności jej art. 130 ust. 1 i 2 i art. 215 ust. 2.

Tak więc, w tych okolicznościach argumenty prezentowane w skardze nie mogą zostać uwzględnione.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji.