Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1516/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 (6), art. 11 ust. 1, 2, art. 70 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. K. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] sierpnia 2012 r. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że Komisja Egzaminacyjna Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. z siedzibą w W. uchwałą [...] z dnia [...] września 2012 r. stwierdziła, że R.K. (dalej zwana: Skarżącą) uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że Skarżąca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę niedostateczną, z drugiej części egzaminu ocenę dobrą, z trzeciej części egzaminu ocenę dostateczną, z czwartej ocenę niedostateczną i z piątej ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010r. Nr 10, poz. 65 ze zm., dalej zwana: u.r.p.), który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż Skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Skarżąca złożyła odwołanie od w/w uchwały w zakresie dotyczącym pierwszej i czwartej części egzaminu.

W pierwszej część egzaminu zakwestionowała pytania nr 21, 33, 46, 57, 88 i 97 twierdząc, że zostały sformułowane wadliwie.

W zakresie dotyczącym części czwartej egzaminu podniosła naruszenie: naruszenie art. 365 ust. 2 oraz art. 364 ust. 1 u.r.p. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie w szczególności poprzez przyjęcie przez Egzaminatorów sprawdzających pracę z zakresu prawa gospodarczego, że niewłaściwe zastosowano przepisy prawa i dokonano ich niewłaściwej interpretacji, a także, że zaproponowane rozstrzygnięcie problemu nie uwzględnia interesu reprezentowanej strony; naruszenie art. 364 ust. 3 u.r.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. niespełnienie kryteriów określonych w powołanym przepisie przez pytania o numerach: 21, 46, 57, 88, 97 i 33, a w konsekwencji powyższych uchybień, błędne uznanie przez Egzaminatorów, że zdająca nie daje rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 366 ust. 2 u.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez podjęcie zaskarżonej uchwały o wyniku egzaminu radcowskiego w oparciu o błędne negatywne oceny z pierwszej części egzaminu, tj. testu oraz z wykonanego przez Skarżącą zadania z zakresu prawa gospodarczego; naruszenie zasady ogólnej postępowania administracyjnego, zawartej w treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na treść zaskarżonej uchwały, a dotyczących błędnego stwierdzenia istnienia podstaw do przyjęcia negatywnych ocen za rozwiązanie przez Skarżącą zestawu pytań testowych oraz sporządzenie przez Skarżącą zadania z zakresu prawa gospodarczego, w sytuacji gdy Skarżąca powinna uzyskać oceny pozytywne z pierwszej i czwartej części egzaminu.

Na podstawie art. 368 ust. 12 u.r.p. w zw. z art.138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosła o: uchylenie uchwały nr [...] z dnia [...] września 2012r. i dokonanie sprawdzenia testu w zakresie w/w pytań, a także zadania z zakresu prawa gospodarczego tj. z czwartej części egzaminu radcowskiego przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości oraz ustalenie pozytywnych ocen z części pierwszej egzaminu, tj. testu oraz z części czwartej egzaminu, tj. zadania z zakresu prawa gospodarczego i pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego zdającej oraz powzięcie uchwały o uzyskaniu przez Skarżącą pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, która to uchwała stanowić będzie podstawę do skutecznego ubiegania się o wpis na listę radców prawnych w Okręgowej Izbie Radców Prawnych.

Komisja Egzaminacyjna II Stopnia Nr [...] Przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach od [...] do [...] sierpnia 2012r. uchwałą z dnia [...] marca 2013r. utrzymała w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z [...] września 2012r.

Ustosunkowując się do odwołania w zakresie pierwszej części egzaminu Komisja wskazała, że pierwsza część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 100 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi. Za każdą prawidłową odpowiedź zdający uzyskuje 1 punkt.

Zgodnie z art. 365 ust 1 u.r.p., test z pierwszej części egzaminu radcowskiego sprawdzili niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych. Korzystając z przygotowanego wykazu prawidłowych odpowiedzi ustalili, że Skarżąca odpowiedziała prawidłowo na 57 pytań, a więc uzyskała 57 punktów, co oznacza ocenę niedostateczną.

Komisja jednak zgodziła się z zarzutami Skarżącej dotyczącymi pytań nr 33 i 88. Zaś co do pozostałych zarzutów wskazała, że nie zasługują na uwzględnienie.

W tej sytuacji za pytanie nr 33 należało przyznać Skarżącej punkt. Podobnie za pytanie nr 88 należało przyznać Skarżącej punkt.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia z urzędu uznała, że pytanie nr 90 zostało sformułowane wadliwie. Otóż, zgodnie z art. 11 ust. 1 u.r.p., radca prawny przy wykonywaniu czynności zawodowych korzysta z wolności słowa i pisma w granicach określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą. W myśl ustępu 2, nadużycie wolności, o której mowa w ust. 1, stanowiące ściganą z oskarżenia prywatnego zniewagę lub zniesławienie strony lub jej pełnomocnika, świadka, biegłego albo tłumacza podlega wyłącznie odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Zgodnie zaś z art. 70 ust. 1 powołanej ustawy, nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od chwili popełnienia przewinienia upłynęły trzy lata, a "w wypadkach przewidzianych w art. 11 ust. 2 - sześć miesięcy."

Istota przedstawionych regulacji zasadza się na tym, że zachowanie opisane w art. 11 ust. 2 u.r.p. stanowi przestępstwo zniewagi, które jest ścigane z oskarżenia prywatnego. Postawienie w tezie przedmiotowego pytania warunku, że chodzi o zniewagę, która "nie zawiera znamion przestępstwa", czyni je niezrozumiałym i całkowicie oderwanym od sedna omawianej regulacji. W rzeczywistości pytanie jest wewnętrznie sprzeczne. "Zniewaga", która "nie zawiera znamion przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego" nie jest objęta regulacją art. 11 ust. 2, a co za tym idzie również art. 70 ust. 1 - w zakresie w jakim przepis ten do tego artykułu się odwołuje.

Omawiane pytanie byłoby prawidłowo skonstruowane, gdyby wynikało z niego, że chodzi o zniewagę, która nie stanowi innego przestępstwa aniżeli przestępstwo zniewagi ścigane z oskarżenia prywatnego.

Ostatecznie żadna z proponowanych odpowiedzi na pytanie 90 nie jest prawidłowa i dlatego należy za nie przyznać zdającej punkt.

Skoro za pytania nr 33, 88 i 90 należało przyznać Skarżącej punkty, to oznacza, że ostatecznie uzyskała ona 60 punktów, a więc liczbę niezbędną do uzyskania oceny pozytywnej (dostatecznej) z testu.

Pozostałe zakwestionowane pytania testowe, tj. pytania nr 21, 46, 56, 57 i 97 zostały w ocenie Komisji sformułowane przejrzyście, a ich materia mieści się w zakresie określonym w wykazie tytułów aktów prawnych, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.r.p. Ponadto w każdym przypadku - z trzech sugerowanych odpowiedzi - tylko jedna jest prawidłowa. Niemniej, kwestia ta ma drugorzędne znaczenie i nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, skoro zostały przyznane punkty za pytania nr 33, 88 i 90.

Komisja ustosunkowując się do odwołania w zakresie czwartej części egzaminu wyjaśniła, że jak wynika z akt egzaminowanej, ocena niedostateczna była wynikiem ocen cząstkowych wystawionych przez dwóch Egzaminatorów, z których każdy ocenił pracę z zakresu prawa gospodarczego na ocenę niedostateczną.

Pierwszy z egzaminatorów, SSA B.K., oceniając zadanie stwierdziła, że wymogi formalne zostały zachowane, wskazana została nazwa umowy z tym zastrzeżeniem, że opracowywana umowa jest umową mieszaną, będącą nie tylko umową o dzieło ale i zawierającą postanowienia dotyczące praw autorskich. Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji Egzaminator wskazał, że zastosowane przez zdającego postanowienie umowy mówiące o tym, że spółkę reprezentuje zarząd świadczą, o niezrozumieniu polecenia, z którego jasno wynika, że każdy ze wspólników (partnerów) może samodzielnie prowadzić sprawy tej spółki oraz reprezentować ją na zewnątrz, a więc w tej spółce nie powinno być zarządu. Nadto wskazał, że w sporządzonej pracy w par. 2 ust. 1 znajduje się błędne odesłanie do par. 2 ust.2 umowy, który to zapis nie zawiera informacji i wytycznych, o których mowa w ust. 1 tego paragrafu. Niezrozumiały zdaniem Egzaminatora jest zapis par. 2 ust. 3 umowy mówiący o prawie zamawiającego do dokonywania dodatkowych zmian i uwag w projekcie w trakcie jego realizacji. Natomiast z zapisu par. 3 umowy nie wynika czy chodzi o rozszerzenie odpowiedzialności wykonawcy projektu i zastrzeżenie kary umownej na wypadek opóźnienia, czy tylko zwłoki, ponadto brak jest zapisu o możliwości dochodzenia przez zamawiającego odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary umownej, nie jest też zasadny zapis o zobowiązaniu do wykonania projektu osobiście gdy przyjmującym zamówienie jest spółka partnerska, a projekt będzie wykonywany przez architektów, którym przysługiwać będą prawa autorskie. Zwrócił także Egzaminator uwagę na to, że nie zostały określone przesłanki odstąpienia przez zamawiającego od umowy, mimo tego, że zastrzeżono karę umowną w przypadku odstąpienia od umowy. Przyjąć zatem należy, zdaniem Egzaminatora, że Skarżącej chodziło jedynie o ustawowe przypadki odstąpienia od umowy. Wysokość wynagrodzenia za wykonanie projektu zastrzeżona została na nierealnie niskim poziomie i nie został określony termin zapłaty wynagrodzenia. Zbyt lakonicznie Skarżąca określiła ubezpieczenie posiadane przez przyjmującego zamówienia brak określenia, że jest to ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Egzaminator wskazał też na nieracjonalny zapis określający z góry, w jakim konkretnie zakresie zamawiający będzie mógł żądać obniżenia wynagrodzenia w przypadku wad projektu. Zwrócił także uwagę na treść par. 8 umowy, w którym brak jest zapisu o możliwości dochodzenia odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary umownej, poza tym brak jest jasności co do relacji tego zapisu do innych zapisów umowy, np. do par.3 czy par. 5 umowy. Nieprawidłowe są również zapisy dotyczące przeniesienia praw autorskich ponieważ Skarżąca nie wskazała zgodnie z art. 41 pól eksploatacji i w przypadku ocenianej pracy Egzaminator stanął na stanowisku, że wymóg przeniesienia autorskich praw majątkowych nie został spełniony, o czym dodatkowo zaświadcza zapis par. 9 ust. 2 i 3, w którym mowa o udzieleniu licencji co dowodzi, że Skarżąca nie dostrzega różnicy pomiędzy przeniesieniem autorskich praw majątkowych, a udzieleniem licencji, a rozwiązania ujęte w par. 9 ust. 1 i 2, 3, 6 są wzajemnie sprzeczne. Zdaniem Egzaminatora z umowy opracowanej przez Skarżącą nie wynika by Skarżąca odróżniała podmiot, któremu przysługują autorskie prawa majątkowe od podmiotu, który zobowiązuje się do przeniesienia tych praw, poza tym zapis par.3 pkt 3 jest nieczytelny.

Ponadto brak jest w umowie zapisu na sąd polubowny, wręcz przeciwnie, zastrzeżono właściwość sądów powszechnych co oznacza niewykonanie polecenia ujętego w zadaniu. Poza tym praca zawiera elementy określone w zadaniu.

Oceniając poprawność zastosowanego przez Skarżącą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminujący wskazał, że oceniana umowa w niewielkim tylko zakresie zabezpiecza interesy spółki zamawiającej, głównie z powodu zbyt lakonicznych i szczątkowych zapisów i podkreślił, że nie jest w interesie zamawiającego zapis obciążający wyłączną odpowiedzialnością za wady projektu zamawiającego bo to rodzi pytanie o odpowiedzialność architektów. W innych uwagach wskazano, że Skarżąca napisała pracę poprawnym językiem i starannie.

Drugi z egzaminatorów, Radca Prawny P.J., oceniając zachowanie wymogów formalnych stwierdził, że umowa w zakresie formy czynności prawnej jest poprawna, treść zawiera elementy umowy o dzieło oraz praw autorskich. Strony są właściwie opisane i podpisane, reprezentacja poprawna, tym samym umowa jest ważna. Umowa wskazuje na załączniki, również te, które służą formalnemu wykazaniu umocowania do działania. Zapis na sąd polubowny nie jest skuteczny. Oceniając prawidłowość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji podniósł, że Skarżąca co do zasady wykazała się wiedzą i właściwym zastosowaniem przepisów prawa: kodeksu cywilnego w zakresie umowy o dzieło (art.627 i n.), z wyjątkiem rękojmi (art.556 i n.); Kodeksu spółek handlowych dotyczących oznaczenia i zasad reprezentacji spółki partnerskiej (art. 90, art. 96) oraz spółki akcyjnej (art.373 § 1 ); ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (art. 34) oraz 374 § 1 kodeksu spółek handlowych dotyczących danych umieszczanych w oświadczeniach pisemnych, skierowanych, w zakresie swojej działalności do oznaczonych osób przez podmioty wpisane do KRS. Egzaminator wskazał natomiast, że Skarżąca raczej nie wykazała się wiedzą i właściwym zastosowaniem przepisów prawa w zakresie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych mimo, iż powołane przepisy tej ustawy określają, że projekt architektoniczny stanowi utwór, w zakresie art. 2 (zależne prawo autorskie); art. 9 ( dotyczące współtwórców utworu); art. 50 w zw. z art. 45 ( dotyczących pól eksploatacji) ponieważ brak regulacji art. 17 (dotyczącego istoty autorskich praw majątkowych), art. 41 (dotyczącego przenoszenia w drodze umowy autorskich praw majątkowych oraz elementów istotnych tej umowy); art. 52 ( własność egzemplarza); art. 61 ( dotyczącego projektów architektonicznych). Całość regulacji wskazuje na niezrozumienie znaczenia tej sfery prawa, zastosowane jest przeniesienie praw a jednocześnie licencja. Licencja posiada natomiast mankamenty prawne, przede wszystkim co do jej charakteru oraz okresu trwania umowy i istotnej kwestii wypowiedzenia. Dodatkowo wskazano, że licencjodawca nie posiada praw do projektu, więc nie może udzielać licencji. Oceniając poprawność zastosowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje, egzaminujący wskazał, że elementy polecenia egzaminacyjnego zostały uwzględnione. Natomiast zastosowane rozwiązania, w tym zabezpieczenia na rzecz Zamawiającego nie świadczą o uwzględnieniu interesu reprezentowanego klienta: kary umowne oraz obniżenie wynagrodzenia przybierają dość chaotyczne wartości i nie są powiązane z treścią zadania. Ubezpieczenie określone zostało skromnie rodzajowo i bez podania wartości. Brak ważnej instytucji, jaką jest odszkodowanie uzupełniające. Termin wykonania przedmiotu umowy jest wskazany w sposób najkrótszy z możliwych i nie zabezpiecza czasu na realizację procedury odbiorczej lub ewentualne wykonanie zastępcze , a nadrzędny cel zadania egzaminacyjnego to zabezpieczenie terminowego wykonania przedmiotu umowy. Egzaminator wskazał, że Skarżąca w ogóle nie uregulowała odstąpienia od umowy w razie opóźnienia wykonania projektu oraz na wypadek uchybienia obowiązkom wynikającym z rękojmi. Wyodrębnione są dwa rodzaje składowe wynagrodzenia jednak w niskich wartościach radykalnie różnych od treści zadania. Brak procedury płatności oraz mechanizmu powiązania płatności z zabezpieczeniem np. kaucją gwarancyjną. Rękojmia w stosunku do standardowych przepisów kodeksowych regulujących umowę o dzieło nie została bardziej korzystniej dla zamawiającego uregulowana, szczególnie co do jej okresu obowiązywania poprzez uwzględnienie dopuszczalnej modyfikacji (art. 558 Kodeksu cywilnego).

W innych uwagach wskazał, że umowa jest podzielona na paragrafy oraz ustępy. Język umowy jest dość poprawny, ale z uwagi na lakoniczność zapisów (ponad treść zadania) trudno ocenić na ile autorski. Załączniki nie są wymienione i opisane na końcu umowy, co jest dobrą praktyką. Praca egzaminacyjna jest przepisaniem treści zadania, bez rozwinięcia wskazanych elementów, poza prawa autorskimi, które zostały szerzej opisane ale niestety niewłaściwe.

Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż Skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Komisja wskazała, że celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie wiedzy zdającego pod kątem przygotowania do samodzielnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Osoba przystępująca do egzaminu radcowskiego powinna w zakresie jego IV części, tj. zadania z dziedziny prawa gospodarczego wykazać się znajomością prawa z zakresu: Kodeksu cywilnego: dotyczących umowy o dzieło (art. 627 i nast.); Kodeksu spółek handlowych : dotyczących oznaczenia i zasad reprezentacji spółki partnerskiej (art. 90, art. 96) oraz spółki akcyjnej (art. 373 § 1); Ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (art. 34): dotyczących danych umieszczanych w oświadczeniach pisemnych, skierowanych, w zakresie swojej działalności, do oznaczonych osób przez podmioty wpisane do KRS; Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a w szczególności: art. 1 ust. 2 pkt 6 (określającego, że projekt architektoniczny stanowi utwór w rozumieniu przepisów tej ustawy), art. 9 (dotyczącego współtwórców utworu), art. 17 (dotyczącego istoty autorskich prawa majątkowych, art. 41 (dotyczącego przenoszenia w drodze umowy autorskich praw majątkowych oraz elementów istotnych tej umowy), art.50 w zw. z art. 45 (dotyczących pół eksploatacji utworu), art. 54 (dotyczącego dostarczenia utworu), art.55 (dotyczącego usterek i wad), art. 61 (dotyczącego projektów architektonicznych), art.65-67 (dotyczących licencji).

Podstawowym zarzutem jaki postawili egzaminatorzy Skarżącej oceniający pracę na ocenę niedostateczną było brak przeniesienia na zamawiającego autorskich praw majątkowych oraz brak należytego zabezpieczenia interesów zamawiającego, którego zgodnie z założeniami do zadania Skarżąca reprezentowała w zakresie prawa dochodzenia odszkodowania przenoszącego wysokość kary umownej, odpowiedzialności za nienależyte wykonanie umowy oraz inne istotne błędy pracy egzaminacyjnej polegające na odejściu przez zdającego od założeń stanu faktycznego zadania w zakresie udzielenia licencji, zapisu na sąd polubowny, nadto, wskazali ,że zapisy umowy są lakoniczne i szczątkowe co utrudnia ocenę pracy egzaminacyjnej. Wskazać należy, że Egzaminatorzy po zapoznaniu się z zarzutami zawartymi w odwołaniu nie znaleźli podstaw do zmiany oceny niedostatecznej z zakresu prawa gospodarczego - czwartej części egzaminu radcowskiego .

Komisja wskazała, że zgadza się w całości z oceną pracy egzaminacyjnej dokonanej przez Egzaminatorów.

Analiza treści odwołania oraz umowy sporządzonej przez zdającą upoważnia do zajęcia stanowiska, że odwołanie nie jest zasadne w tej części. Sporządzona przez odwołującą umowa nie spełnia wszystkich założeń do zadania, została sporządzona w sposób lakoniczny, a przyjęte przez Skarżącą w pracy rozwiązanie zadania jest niepełne, minimalistyczne i niejednokrotnie niejasne.

Skarżąca nie wykazała się znajomością wszystkich przepisów prawa, które podlegały sprawdzeniu z tej części egzaminu tj. z zakresu prawa gospodarczego i nie zastosowała się do założeń do zadania w zakresie zabezpieczenia interesu zamawiającego, wynikającego z umowy o dzieło (art. 627 kc) tj. z tytułu wadliwego wykonania dzieła (art. 636 kc), odpowiedzialności z tytułu rękojmi (art. 637 kc), skutecznego przeniesienia autorskich praw majątkowych do wykonanego projektu; art. 41 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zezwolenia na wykonywanie zależnego prawa autorskiego; art. 46 ustawy i określenie pół eksploatacji do wyłącznego korzystania z dzieła; 64 ustawy oraz wysokości wynagrodzenia z tytułu; art. 43, 45 ustawy i zapisu na sąd polubowny.

Zdaniem Komisji praca egzaminacyjna była w założeniach nie tylko umową o dzieło, ale również umową o przeniesienie autorskich praw majątkowych wraz z zezwoleniem na wykonywanie zależnego prawa autorskiego art. 41 w zw. z 46 ustawy i określeniem pól ich eksploatacji art. 64 ustawy co gwarantowało wykonanie założeń do zadania w zakresie wymogów zamawiającego co do możliwości korzystania bez żadnych ograniczeń z wykonanego projektu architektonicznego do budowy kolejnych oddziałów spółki w ciągu następnych kilkunastu lat (pkt. 2 założeń).

Komisja wskazała też, że Skarżąca w umowie nie uregulowała w ogóle przypadków odstąpienia od umowy jeżeli przyjmujący zamówienie wykonuje dzieło w sposób wadliwy albo sprzeczny z umową, przyjąć zatem należy, że będą miały zastosowanie jedynie ustawowe przypadki odstąpienia od umowy. Jedynym przypadkiem przewidzianym w umowie upoważniającym zamawiającego do odstąpienia od umowy jest zaistnienie okoliczności, o których mowa w par. 7 umowy tj. brak terminowego usunięcia przez przyjmującego zamówienie usterek wykonanego projektu. Zapisy umowy o karze umownej (par. 5, 8 umowy) w sytuacji tak określonej wysokości tej kary 50% wynagrodzenia za wykonanie dzieła, które zostało z kolei określone na nierealnie niskim poziomie (par. 4 umowy), nie jest działaniem w interesie strony, którą zgodnie z poleceniem egzaminacyjnym Skarżąca reprezentowała ponieważ daje przyjmującemu zamówienie podstawę do żądania zmniejszenia kary umownej (art. 484 § 2 kc, kara rażąco wygórowana). Ponadto Skarżąca nieprawidłowo wykonała założenia do zadania w zakresie odpowiedzialności przyjmującego zamówienie za wady projektu (pkt. 5 założeń) ponieważ zapis par. 7 umowy stanowi swego rodzaju połączenie kodeksowej odpowiedzialności za wadliwe wykonywanie dzieła (art. 636 kc) z odpowiedzialnością z tytułu rękojmi za wady dzieła (art. 637kc) i ogranicza uprawnienia zamawiającego w stosunku do wskazanych uregulowań w kodeksie cywilnym. Instytucja odpowiedzialności przyjmującego zamówienie z tytułu rękojmi za wady najczęściej chodzi o wady fizyczne przy umowie o dzieło opiera się na tym, że zobowiązanie przyjmującego zamówienie polega na wykonaniu dzieła tj. osiągnięcia określonego w umowie rezultatu. Odpowiedzialność ta jest niezależna od winy. Obok tej odpowiedzialności przyjmujący zamówienie ponosi odpowiedzialność kontraktową za szkodę , która może powstać na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Jest to odpowiedzialność na zasadach ogólnych, co oznacza, że przyjmujący zamówienie może się zwolnić z obowiązku naprawienia szkody tylko przez wykazanie okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi (art. 471 kc). Nie jest też wyłączony przy umowie o dzieło i trzeci rodzaj odpowiedzialności a mianowicie z czynu niedozwolonego ale przy tego rodzaju odpowiedzialności wymagane jest już wykazanie winy sprawcy szkody (art.415 kc). Przepisy kodeksu cywilnego regulują odpowiedzialność przyjmującego zamówienie z tytułu rękojmi za wady dzieła w inny sposób niż uprawnienia z tytułu rękojmi za wady przy umowie sprzedaży. W art. 637 kc wskazano normy prawne odnoszące się wyłącznie do umowy o dzieło, uzależniając uprawnienia zamawiającego od tego czy wady dają się usunąć czy też nie oraz czy są to wady istotne a w pozostałym zakresie (art. 638 kc) odsyłając do przepisów o rękojmi przy sprzedaży. Oznacza to, że zamawiającemu z umowy o dzieło nie przysługuje z tytułu rękojmi prawo swobodnego wyboru pomiędzy odstąpieniem od umowy a żądaniem obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku tak jak uczyniła to Skarżąca w par. 7 umowy. Odesłanie w art. 638 kc do przepisów o rękojmi przy sprzedaży z zastrzeżeniem odpowiedniego stosowania tych przepisów oznacza konieczność uwzględnienia różnic pomiędzy umową o dzieło a umową sprzedaży. Podobnie jednak jak przy umowie sprzedaży , strony umowy o dzieło mogą zgodnie z art. 558 kc, który ma tu odpowiednie zastosowanie, odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć ale z rozszerzeniem odpowiedzialności łączy się problem gwarancji, która jest możliwa i w praktyce umownie stosowana. Należy jednak ten zakres odpowiedzialności każdorazowo określić. Komisja wskazała, co zostało pominięte w ocenach egzaminatorów, że Skarżąca nie spełniła założeń zadania w zakresie zabezpieczenia interesów zamawiającego za nienależyte wykonanie Projektu (pkt. 6 założeń) z uwagi na ograniczenie odpowiedzialności przyjmującego zamówienie z tego tytułu w umowie. Zapis zawarty w par. 8 umowy stanowi bowiem ograniczenie odpowiedzialności przyjmującego zamówienie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania wyłącznie do zapłaty kary umownej w określonej wysokości i nawet w sytuacji gdy kara ta jest wysoka w stosunku do wysokości wynagrodzenia za projekt/ może nie pokryć szkody zamawiającego wynikającej z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Zapis par. 8 umowy jest zatem niekorzystny dla strony, którą zgodnie z poleceniem egzaminacyjnym reprezentowała Skarżąca. Brak upoważnienia zamawiającego do dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych może uniemożliwić dochodzenie przez zamawiającego naprawienia szkody w pełnej wysokości (art. 484 § 1 kc). Nadto brak jest zapisów umowy dotyczących warunków i terminu odbioru przedmiotu umowy (określenia ilości egzemplarzy), brak zapisu odnośnie przeniesienia własności egzemplarza Projektu a nawet brak odesłania w sprawach nie uregulowanych umową do przepisów prawa mających zastosowanie do umowy.

Komisja podkreśliła, że Skarżąca nie wykonała założeń do zadania w zakresie jak najszerszego, swobodnego i nieograniczonego miejscem oraz czasem prawa do korzystania z wykonanego Projektu (pkt. 2 założeń do zadania), ponieważ zapis umowy zawarty w par. 9 ust. 1 umowy nie stanowi spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 46, 64 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Skarżąca nie zastrzegła bowiem w umowie, że zezwala na wykonywanie przez zamawiającego praw zależnych, o których mowa w art. 46 powołanej ustawy, a bez tego uregulowania twórca zachowuje wyłączne prawo zezwalania na wykonywanie zależnego prawa autorskiego , które pozwalają na dokonywanie zmian w projekcie w zależności od uwarunkowań terenowych i wymogów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (np. istniejących w miejscu i czasie budowy kolejnych oddziałów spółki). Nie określiła też Zdająca pól eksploatacji, na których następuje przeniesienie autorskich praw majątkowych, co jest to warunkiem koniecznym w rozumieniu powołanego wyżej przepisu prawa (art. 64 ustawy) do wyłącznego korzystania przez zamawiającego z tych praw na określonych w umowie polach eksploatacji. Nie zastrzegła też Skarżąca w umowie, że korzystanie z tych praw jest nieodpłatne a zatem zgodnie z przepisami ustawy (art.45 ustawy) twórcy należy się odrębne wynagrodzenie. Zapis umowy o przeniesieniu autorskich praw majątkowych na "wszelkich polach eksploatacji znanych w dniu zawarcia umowy" (par. 9 umowy) nie stanowi spełnienia tego warunku, tym bardziej, że pola eksploatacji Projektu były znane w świetle wymagań egzaminacyjnych opisanych w pkt. 2 założeń. Nie zastrzegła też Skarżąca w umowie, że przeniesienie autorskich praw majątkowych następuje nieodpłatnie lub mieści się w ustalonym w umowie wynagrodzeniu a zatem zgodnie z powołaną ustawą twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia (art. 43 ustawy), nie jest to działanie w interesie Zamawiającego.

Zwłaszcza w sytuacji, gdy za udzielenie licencji Skarżąca już dostrzegła konieczność określenia odrębnego wynagrodzenia w umowie (zapis umowy zawarty w par. 9 ust. 1 i ust.2), z których pierwszy przenosi prawa autorskie, a drugi na ten sam przedmiot umowy udziela licencji zaświadcza, że Skarżącej nie są znane przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych ponieważ są to zapisy wzajemnie sprzeczne, co oznacza, że ani nie przeniesiono praw autorskich ani nie udzielono licencji. Potwierdzenie braku znajomości powołanej ustawy stanowi również fakt, że umowa została podpisana tylko przez jednego z partnerów sp.p. co zgodne jest z przepisami ksh (art. 96 ksh), ale nie jest wystarczające do przeniesienia praw autorskich, które przysługują wspólnie obu partnerom (art. 9 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Przyznać należy również rację Egzaminatorom, że Skarżąca nie spełniła założeń w zakresie zabezpieczenia interesów zamawiającego poprzez zagwarantowanie obowiązku posiadania przez przyjmującego zamówienie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody jakie mogą powstać przy wykonaniu umowy. Zapis par. 6 umowy zawierający oświadczenie przyjmującego zamówienie, iż posiada najszersze ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej za szkody jest jedynie literalnym powtórzeniem założenia do zadania bez żadnych gwarancji czy w ogóle i jakie ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej przyjmujący zamówienie posiada.

Komisja podkreśliła, że w odwołaniu Skarżąca podniosła, że: zachowała wymogi formalne ponieważ "prawidłowo sformułowała umowę o dzieło z elementami praw autorskich, zawierając w niej wszystkie elementy wymagane powołanym przepisami prawa opierając się jedynie na ocenie Egzaminatorów zawartych w pkt. 1 zachowanie wymogów formalnych uzasadnienia ocen cząstkowych w sytuacji gdy Egzaminatorzy oceniający tą pracę zwrócili uwagę na szereg innych istotnych uchybień pracy zawartych przy ocenie pracy pod względem prawidłowości zastosowanych przepisów prawa, umiejętności ich interpretacji oraz poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Prawidłowo zastosowała przepisy prawa i dokonała umiejętnej ich interpretacji oraz poprawnie zaproponowała sposób rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentowała a przyczynę negatywnej oceny dokonanej przez Egzaminatorów stanowiła jedynie "wadliwość postanowień umowy zawartych w par. 9 umowy dotyczących przeniesienia prawa autorskich oraz dotyczących korzystania z utworu."

W ocenie Komisji takie sformułowanie zarzutu odwołania potwierdza, że nawet w dniu sporządzenia odwołania Skarżąca nie odróżnia praw autorskich od licencji (art. 17, art. 66 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), których przeniesienie lub udzielenie następuje w drodze umowy (art. 41 ustawy) i rodzi odmienne skutki prawne (art. 64, 67 powołanej ustawy). Zaproponowany przez Skarżącą zapis par. 9 umowy nie spełnia w ogóle założeń do zadania określonych w pkt. 2 ponieważ nie doszło do przeniesienia praw autorskich ani udzielenia licencji do wykonanego Projektu. Zapis par. 9 umowy zawiera zapisy wzajemnie sprzeczne i nie sposób jest ocenić czy różne terminy wskazane w ust. 1 i 2 par. 9 umowy na przeniesienie tych praw były celowe czy również wynikały z braku dostrzeżenia różnicy pomiędzy terminem zapłaty wynagrodzenia a terminem odbioru dzieła zwłaszcza w sytuacji gdy Skarżąca nie określiła w umowie żadnego z tych terminów ani nie poczyniła dodatkowych założeń do zadania uzasadniających przyjęte w umowie rozwiązanie do czego miała prawo (pkt. 2 informacji dla zdającego). Dopiero na potrzeby odwołania Skarżąca dostrzegła te rozbieżności i wyjaśniła, że "mamy tu do czynienia z konstrukcją licencji, która udzielona może być w okresie pomiędzy odbiorem dzieła a zapłatą pełnego wynagrodzenia za jego wykonanie, co stanowi dodatkowe zabezpieczenie interesu Zamawiającego." Wskazała, że "nie ulega wątpliwości, że zamiarem Skarżącej było przeniesienie praw autorskich na wszystkich możliwych polach eksploatacji.

Komisja wskazała, że nie sposób przyznać racji Skarżącej w tym zakresie nawet przyjmując za prawdziwe twierdzenia Skarżącej o "tymczasowości licencji" gdyby tak było w istocie to zapis umowy o udzieleniu tej licencji na lat 10 (par. 9 ust. 2 umowy) prowadził by do wniosku, że pomiędzy zapłatą wynagrodzenia przyjmującemu zamówienie a odbiorem dzieła mógłby upłynąć taki okres co nie da się ani logicznie ani racjonalnie uzasadnić. Nie sposób również przyznać racji Skarżącej, że jej zamiarem było przeniesienie praw autorskich na wszystkich możliwych polach eksploatacji skoro żadnego z tych pól w umowie nie określiła co stanowi naruszenie przepisu art. 64 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Nie przewidziała też zdająca żadnego wynagrodzenia za przeniesienie tych praw a z umowy nie wynika, że ich przeniesienie nastąpi nieodpłatnie co jest niezgodne z art. 43 powołanej ustawy zwłaszcza w sytuacji odpłatnego udzielenia licencji (par. 9 ust.6 umowy). Nie sposób również dać wiarę Skarżącej, że opierając się na pkt. 2 "informacji dla zdającego" - założyła "iż spółka partnerska posiadać będzie pełne autorskie prawa majątkowe do utworu" tylko na tej podstawie, że spółka ta została wskazana jako strona umowy skoro żadnych dodatkowych założeń do pracy nie poczyniła. Dlatego w sytuacji gdy przedmiotem umowy miało być zgodnie z założeniami wykonanie projektu architektonicznego przez dwóch architektów i przeniesienie do tego projektu całości praw umożliwiających zamawiającemu swobodne i nieograniczone korzystanie z tego Projektu przeniesienia tych praw mogli dokonać tylko jego twórcy, wraz z zezwoleniem na wykonywanie zależnego prawa autorskiego do wykonanego Projektu (art. 46 ustawy) i z tego powodu umowa powinna być podpisana przez obu partnerów sp.p. a nie tylko przez jednego z nich jako "przyjmującego zlecenie".

Rację ma także jeden z Egzaminatorów, że Skarżąca nie określiła przesłanki odstąpienia zamawiającego od umowy, pomimo, że w par. 3 umowy została zastrzeżona z tego tytułu kara umowna. Rację mają również Egzaminatorzy o braku spełnienia założenia zadania w zakresie skutecznego zapisu na sąd polubowny. Wbrew temu założeniu zdająca określiła w umowie właściwość sądu powszechnego.

Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniami Skarżącej zawartymi w pisemnym odwołaniu, że dokonana negatywna ocena pracy Skarżącej rażąco narusza kryteria ocen prac określonych w art. 364 ust. 1 oraz art. 365 ust. 2 u.r.p.

Już cały katalog uzasadnienia ocen cząstkowych, do których po kolei ustosunkowała się w odwołaniu Skarżąca wskazuje na istotne błędy w pracy egzaminacyjnej. Błędy w zakresie określenia w umowie "przyjmującego zamówienie" zamiennie z "przyjmującym zlecenie", błędne odesłania do innych postanowień umowy (par. 2 ust. 1 odesłanie do par. 2 ust. 2 umowy) czy wreszcie niezgrabności językowe (par. 2 "zobowiązuje się, ażeby Projekt posiadał ..") nie dyskwalifikują sporządzonej pracy, choć w sposób oczywisty rzutują na obniżenie oceny końcowej. Natomiast błędy wskazane przez Egzaminatorów w zakresie odpowiedzialności z tytułu opóźnienia w wykonaniu dzieła w sytuacji gdy termin jego wykonania był elementem istotnym dla zamawiającego (pkt. 3 założeń), w zakresie odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady dzieła (pkt. 5 założeń), odpowiedzialności za nienależyte wykonanie dzieła czyli odpowiedzialności kontraktowej za szkodę (pkt. 6 założeń), przeniesienia autorskich praw majątkowych wraz z zezwoleniem na wykonywanie praw zależnych oraz określenie pól eksploatacji, na których zamawiający ma prawo wyłącznego korzystania z tych praw w sytuacji gdy prawo do swobodnego i nieograniczonego miejscem i czasem korzystania z wykonanego Projektu było istotnym dla zamawiającego/ stanowią istotne błędy, dyskwalifikujące tą pracę.

Komisja podkreśliła, że nie może przyznać racji Skarżącej, że wykonała w tym zakresie założenia do zadania w zakresie pkt. 2. Nie znajdują też uzasadnienia twierdzenia o prawidłowym określeniu przez Skarżącą w sporządzonej umowie odpowiedzialności za wadliwe wykonywanie dzieła jak też odpowiedzialności z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania dzieła oraz odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady dzieła gdyż wymogów tych nie spełniają zapisy par. 7, 8 umowy. Przepisy kodeksu cywilnego regulują odpowiedzialność przyjmującego zamówienie za wadliwe wykonywanie dzieła (art. 636 kc) i za wady dzieła (art. 637 kc) odrębnie. Oznacza to, że zamawiającemu z umowy o dzieło nie przysługuje z tytułu rękojmi prawo swobodnego wyboru pomiędzy odstąpieniem od umowy a żądaniem obniżenia wynagrodzenia tak jak określiła to zdająca w par. 7 umowy. Skarżąca nie przewidziała też odpowiedzialności za szkodę, która może powstać na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (pkt. 6 założeń) a zastrzeżona w par. 3 umowy kara umowna w przypadku zwłoki w wykonaniu dzieła może okazać się niewystarczająca na pokrycie szkody zamawiającego z tego tytułu. Zdająca nie przewidziała też w umowie przypadków rozwiązania lub odstąpienia od umowy w przypadku opóźnienia z rozpoczęciem lub wykonaniem Projektu (art. 635 kc) a z założenia do zadania (pkt. 3) wynikało, że termin wykonania Projektu ma podstawowe dla zamawiającego znaczenie. Skarżąca nie wykonała założeń do zadania w zakresie posiadania przez spółkę partnerską ubezpieczenia od odpowiedzialności za szkody jakie mogą wyniknąć z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania przedmiotu umowy (pkt. 4 założeń do zadania). Wymogu tego nie spełnia zapis w par. 6 umowy, w którym Skarżąca przewidziała, iż przyjmujący zamówienie "posiada najszersze ubezpieczenie". Brak też w umowie skutecznego zapisu na sąd polubowny umożliwiający ocenę, że ta instytucja znana jest Skarżącej.

Mając na uwadze wyżej wskazane uchybienia i błędy pracy egzaminacyjnej brak jest podstaw do podwyższenia oceny z tej części egzaminu.

Konkludując, wprawdzie zarzut dotyczący pierwszej części egzaminu okazał się skuteczny i musi skutkować podwyższeniem oceny za tą część do oceny dostatecznej, to jednak z uwagi na to, że Skarżąca z czwartej części egzaminu otrzymała ocenę niedostateczną nie jest możliwe uwzględnienie jej odwołania. Zgodnie bowiem z art. 366 ust. 1 u.r.p., pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną.

Skarżąca, na powyższą uchwałę, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Uchwale zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez przekroczenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości granicy tzw. luzu decyzyjnego organu oraz oparciu się na wadliwych ustaleniach faktycznych przy ocenie pracy egzaminacyjnej skarżącej; art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonej uchwały w oparciu o błędne ustalenia faktyczne i niewyjaśnienie w sposób przekonywujący zasadności przesłanek uzasadnienia; art. 7, 15, 77 § 1 i art. 80 kpa w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez nierozpatrzenie przez organ odwoławczy sprawy z uwzględnieniem wszystkich kryteriów określonych w przepisach prawa do oceny pracy egzaminacyjnej poprzez niewzięcie pod uwagę przy podejmowaniu uchwały poprawności zaproponowanego przez zdającą rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji, poprawności zaproponowanego przez zdającą sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony; art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 36 5 ust. 2 u.r.p. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Komisji I stopnia w sytuacji, gdy praca egzaminacyjna z prawa gospodarczego skarżącej zasługiwała na pozytywną ocenę jako spełniająca w stopniu wystarczającym wymogi wskazane w art. 36 7 ust. 2 u.r.p.

Skarżąca zarzuciła też naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 365 ust. 1 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p. poprzez nieprawidłowe ich zastosowanie i uznanie, że praca egzaminacyjna skarżącej z prawa gospodarczego nie spełniała wymogów wskazanych w art. 365 ust. 2 u.r.p., a w konsekwencji ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej wydania.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę pod kątem powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy wydawaniu zaskarżonej uchwały nie doszło do naruszenia przez Komisję II stopnia przepisów prawa.

Na wstępie należy podkreślić rolę sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia. Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie uchwały i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 u.r.p. oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163 poz. 1302), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 ww. ustawy.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 tej ustawy), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 368 ust. 1 ustawy). Z kolei od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 368 ust. 11 u.r.p.).

W myśl art. 368 ust. 12 u.r.p. do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w sprawie znajduje odpowiednio zastosowanie art. 138 K.p.a., według którego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę (patrz m.in. wyrok NSA z 22 marca 1996 r., sygn. SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, Nr 1, poz. 35, wyrok NSA z 14 sierpnia 1987 r., sygn. IV SA 385/87).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 2013 r. sygn. akt II GSK 319/12 stwierdził, że kontrolując uchwałę komisji egzaminacyjnej w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, o której mowa w art. 366 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 u.r.p., sąd administracyjny czyni to według kryterium zgodności z prawem, kwalifikując tę uchwałę do grupy decyzji związanych, nie zaś według uznania administracyjnego.

Z uzasadnienia uchwały Komisji II stopnia wynika, że zdająca z części pierwszej egzaminu (test) otrzymała ocenę dostateczną (z uwagi na uwzględnienie zarzutów Skarżącej i podwyższenie wcześniejszej oceny), z drugiej części egzaminu (prawo karne) ocenę dobrą, z trzeciej części egzaminu (prawo cywilne) ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu (prawo gospodarcze) ocenę niedostateczną, zaś z piątej części egzaminu (prawo administracyjne) ocenę dostateczną. Powołując się na treść przepisu art. 366 ust. 1 u.r.p., który to przepis określa, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną Komisja II stopnia wskazała, iż zdająca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Zatem o ostatecznym negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego zadecydowała ocena niedostateczna z prawa gospodarczego.

Art. 364 ust. 1 u.r.p. (w brzmieniu obowiązującym w 2012r.) stanowi, iż egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu. Zgodnie z art. 364 ust. 7 u.r.p. czwarta część egzaminu radcowskiego polega na rozwiązaniu zadania z zakresu prawa gospodarczego polegającego na przygotowaniu umowy albo pozwu lub wniosku albo apelacji, albo w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia, na sporządzeniu opinii prawnej w oparciu o opracowane na potrzeby egzaminu akta lub przedstawiony stan faktyczny.

Przedmiotem zadania z zakresu prawa gospodarczego było sporządzenie, na zlecenie spółki akcyjnej "I.", umowy uwzględniającej założenia ujęte w zadaniu. Założenia podane w zadaniu były następujące:

"I." Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (zwana dalej Spółką), postanowiła wybudować budynek stanowiący jej siedzibę w tym mieście, na własnej nieruchomości. Zarząd Spółki jest wieloosobowy, a statut nie zawiera żadnych postanowień w przedmiocie sposobu jej reprezentowania. Budynek ma być wybudowany na podstawie projektu architektonicznego, obejmującego projekt koncepcyjny budynku w formie papierowej i elektronicznej oraz w postaci makiety i modelu (zwany dalej Projektem). Do realizacji tego Projektu Spółka dostarczy wykonawcom wykonane wcześniej odrębnie: studia i analizy przedprojektowe oraz studium programowo-przestrzenne w postaci informacji i wytycznych do projektowania. Projekt ma posiadać cechy indywidualne, nietypowe i unikalne. Spółka chce następnie wykorzystać Projekt do sporządzenia szczegółowego projektu budowlanego, który stanowić będzie załącznik do wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a także nadal wykorzystywać w ciągu następnych kilkunastu lat podczas budowy kolejnych oddziałów Spółki. Spółka chce mieć możliwość jak najszerszego ,swobodnego i nieograniczonego miejscem oraz czasem korzystania z wykonanego Projektu, a zatem chce posiadać całość praw do tego Projektu. Na realizację wyżej określonych zamierzeń, Spółka chce przeznaczyć kwotę 500.000 (pięćset tysięcy) zł. netto.

Do wykonania Projektu wybrani zostali przez Spółkę znani architekci M.K. oraz J.S. (zwani dalej Architektami), wpisani na listę członków [...] izby samorządu zawodowego, którzy mają go wykonać wspólnie.

Są oni jedynymi wspólnikami przedsiębiorstwa prowadzonego przez nich w formie spółki partnerskiej, która ma być stroną umowy o wykonanie Projektu. Każdy ze wspólników (partnerów) może samodzielnie prowadzić sprawy tej spółki i reprezentować ją na zewnątrz.

Spółka oczekuje, że umowa będzie regulowała w szczególności: termin realizacji przedmiotu umowy, który ma wynosić nie więcej niż 3 (trzy) miesiące z jednoczesnym określeniem warunków jego ewentualnego przedłużenia; obowiązek osobistego wykonania Projektu przez Architektów; zasady rozwiązania lub odstąpienia od tej umowy w razie opóźnień w wykonaniu Projektu w terminie, przy uwzględnieniu, że dla Spółki najważniejsza jest terminowość wykonania przedmiotu umowy; wymóg posiadania przez Spółkę partnerską jak najszerszego ubezpieczenia od odpowiedzialności za szkody, jakie mogą powstać przy wykonywaniu umowy; rękojmię za wady ( usterki) Projektu; zasady odpowiedzialności spółki partnerskiej za nienależyte wykonanie przedmiotu umowy, w tym kary umowne; klauzulę dotyczącą polubownego załatwiania sporów wynikających z tej umowy przez sąd polubowny.

Zgodnie z art. 365 ust. 2 u.r.p. ocena rozwiązań każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonywana jest niezależnie od siebie przez dwóch egzaminatorów z dziedzin prawa, której dotyczy praca pisemna, a egzaminatorzy mają brać pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu, z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Odnosząc powyższe kryteria do pracy Skarżącej należy zauważyć, że Komisja II stopnia do najistotniejszych uchybień oraz braków sporządzonej przez Skarżącą umowy zaliczyła:

1) niewłaściwe określenie odpowiedzialności z tytułu opóźnienia w wykonaniu dzieła w sytuacji, gdy termin jego wykonania był elementem istotnym dla zamawiającego;

2) niewłaściwe określenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wady dzieła,

3) niewłaściwe określenie odpowiedzialności za nienależyte wykonanie dzieła,

4) wadliwe uregulowanie przeniesienia autorskich praw majątkowych wraz z zezwoleniem na wykonywanie praw zależnych oraz brak określenia pól eksploatacji, na których zamawiający ma prawo wyłącznego korzystania z tych praw,

5) brak spełnienia założenia zadania w zakresie skutecznego zapisu na sąd polubowny.

Zdaniem Komisji egzaminacyjnej II stopnia błędy te skutkowały nienależytym zabezpieczeniem interesów reprezentowanej strony.

Nadto, w ocenie Komisji egzaminacyjnej II stopnia, sporządzona przez Skarżącą umowa nie spełnia wszystkich założeń do zadania, została sporządzona w sposób lakoniczny, a przyjęte przez zdającą rozwiązanie zadania jest niepełne, minimalistyczne i niejednokrotnie niejasne. Ponadto Skarżąca nie wykazała się znajomością wszystkich przepisów prawa, które podlegały sprawdzeniu z tej części egzaminu. Powyższe uchybienia w pełni uzasadniają, zdaniem Komisji egzaminacyjnej II stopnia, stanowisko obu egzaminatorów, iż sporządzone przez Skarżącą opracowanie wskazywało na brak wystarczającej znajomości podstawowych przepisów prawa, co uzasadniało wystawienie oceny niedostatecznej. W postępowaniu o ustalenie wyniku egzaminu radcowskiego chodzi o ocenę rozwiązania zaproponowanego przez zdającego w kontekście umiejętności zawodowych wymaganych na stanowisku radcy prawnego.

Sąd podziela powyższe stanowisko Komisji egzaminacyjnej II stopnia, uznając, że wskazane przez egzaminatorów i potwierdzone przez organy wady sporządzonej umowy są istotne. W konsekwencji, zdaniem Sądu, egzaminatorzy prawidłowo uznali, że rozwiązanie sprawy zaproponowane przez Skarżącą nie spełnia oczekiwań stawianych profesjonalnemu pełnomocnikowi i prawidłowo zostały Skarżącej postawione oceny niedostateczne z powyższego egzaminu.

Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały zawiera bowiem wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 3 K.p.a., a postępowanie w sprawie było prowadzone zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 8 K.p.a.

Zdaniem Sądu, niezasadne są także zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. art. 365 ust. 2 u.o.r.p. Oceny wystawione przez obu egzaminatorów, zdaniem Sądu, zostały w sposób prawidłowy uzasadnione i następnie podzielone przez organ drugiej instancji. Komisja Egzaminacyjna II Stopnia w sposób obszerny, szczegółowy i konkretny wyjaśniła, dlaczego rozwiązanie zaproponowane przez Skarżącego jest nieprawidłowe. W tej sytuacji ocenę tę należy uznać za kompleksową. Biorąc pod uwagę kryteria oceniania wyszczególnione w ustawie o radcach prawnych Komisja Egzaminacyjna II Stopnia słusznie uznała, iż apelacja nie mogła zostać oceniona pozytywnie.

W ocenie Sądu, co wynika z uzasadnienia uchwały odwoławczej, Komisja Egzaminacyjna II Stopnia odniosła się do tych wszystkich zarzutów odwołania, których uwzględnienie mogłoby zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia. Nawet gdyby Komisja Odwoławcza nie rozprawiła się ze wszystkimi argumentami strony skarżącej, naruszając tym samym obowiązek wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierowała się, podejmując określone rozstrzygnięcie, to nie byłaby naruszona dyspozycja art. 107 § 3 k.p.a. – co do nieodniesienia się przez organ administracji do wszystkich argumentów odwołania - jeżeli wskazane i objaśnione przez ten organ w uzasadnieniu okoliczności przesądzają o trafności decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 2 grudnia 2011 r. II GSK 2333/11).

Biorąc powyższe pod rozwagę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.