Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 862/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48  ust. 3 pkt 1 lit. b;  art. 3 pkt 3;  art. 33 ust. 2 pkt 2;  art. 28;  art. 29 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 73 ust. 1 pkt 2;  art. 70 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 4 pkt 15;  art. 2 ust. 1 pkt 4;
journal: Dz.U. 2013 poz 260
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: par. 1;  par. 29
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej także: "MWINB", "organ odwoławczy") decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1409; dalej: "ustawa Prawo budowalne") po rozpatrzeniu odwołania S. Z. (dalej także: "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w m. R. (dalej także: "PINB", "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., nakazującej S. Z. dokonanie rozbiórki przepustu wykonanego w ulicy O. pomiędzy działkami nr [...] po stronie północnej i nr [...] po stronie południowej ulicy - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ I instancji zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2013 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie. Postępowanie zostało wszczęte w związku z pismem Miejskiego Zarządu Dróg i Komunikacji z dnia [...] lipca 2013 r., dotyczącym dokonania przez S. Z. przepustu pod ul. O. w R. PINB podniósł, iż podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudnia 2013 r. ustalono, iż na końcu rowu, pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], został wykonany przepust z rury PEHD o średnicy 40 cm, długości ok. 6,0 m z wylotami zabezpieczonymi płytami betonowymi i kamieniami, na stronie północnej drogi (działka nr [...]). Przy wylocie przepustu stwierdzono na terenie ślady przepływu wody. Przedstawiciele MZDiK wnieśli do protokołu o rozbiórkę przepustu wykonanego bez pozwolenia na budowę i bez zgody zarządcy ulicy. Ł. N., upoważniona przez właściciela działki nr [...], na którą poprzez przedmiotowy przepust odprowadzane są wody opadowe także wniosła o rozbiórkę przepustu. Organ I instancji w toku postępowania ustalił na podstawie oświadczenia S. Z., że jest inwestorem przepustu.

Powołując się na art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane organ I instancji podniósł, iż przepust stanowi obiekt budowlany – budowlę, której wykonanie nie jest zwolnione

z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. PINB wskazał przy tym, iż wobec braku decyzji o pozwoleniu na budowę powyższego obiektu sprawa podlega rozpoznaniu na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Rozpatrując sprawę popełnionej samowoli budowlanej organ I instancji stwierdził, iż wykonany przepust narusza § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr.75

z 2002 r., poz.690, ze zm.), zgodnie z którym dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Wskazano ponadto, iż przepust kieruje wody opadowe na teren nieruchomości będącej własnością M. N. Na istnienie przepustu nie wyraża zgody zarządca drogi, będący inicjatorem postępowania, co przesądza o braku możliwości jego legalizacji.

Wobec powyższych ustaleń PINB stwierdził, iż nie zachodzą okoliczności określone w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, co oznacza, że nie jest możliwa legalizacja samowolnie zrealizowanego przepustu. Z tych względów organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. na podstawie art. 48 ust. 1, art. 81 ust. 1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazał S. Z. – inwestorowi przepustu dokonanie rozbiórki przepustu wykonanego w ulicy O. pomiędzy działkami nr [...] po stronie północnej i nr [...] po stronie południowej ulicy.

Odwołanie od tej decyzji wnieśli H. Z. i S. Z. (pismami z dnia [...] i [...] kwietnia 2014 r.). Decyzji zarzucili naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. przez pobieżne ustalenia faktyczne i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i z uwagi na ważny interes społeczny

o zobowiązanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. do przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami praworządności. Przedstawili jednocześnie sposób odprowadzania wody w latach ubiegłych oraz wykonywane prace, w tym przebudowę drogi we wsi D. na asfaltową ulicę O., podczas której zlikwidowano istniejące przepusty i rowy oraz stworzono tamę dla wód odpływowych, wbrew przepisom Prawa wodnego. Działania te doprowadziły do zalewania działek i powodowania szkód u ich właścicieli. Wskazali, iż droga jest samowolą budowlaną, co powinno podlegać sprawdzeniu przez organy nadzoru budowalnego, podobnie jak to, czy nie zakłóca stosunków wodnych w terenie. Przepust zaś należy traktować jako urządzenie tymczasowe, do czasu należytego wykonywania przez zarządcę drogi swoich obowiązków, to jest zaniechania przekierowywania wód opadowych i roztopowych na grunty sąsiednie. Wykonanie przepustu jest dozwoloną prawem akcją ratowniczą, zabezpieczającą przed szkodami.

MWINB decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. postępowanie odwoławcze

z odwołania H. Z. na podstawię art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., opisaną na wstępie i zaskarżoną

w niniejszej sprawie organ odwoławczy – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania

w sprawie. Przytoczył treść art. 28 oraz art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, wskazując, iż powstały obiekt budowalny wymagał pozwolenia na budowę, a wobec jego braku został zrealizowany jako samowola budowlana, do której zastosowanie ma art. 48 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy dokonał oceny zasadności odstąpienia przez organ I instancji od procedury legalizacyjnej, przywołując treść art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego i podzielił pogląd organu I instancji o naruszeniu przepisów techniczno-budowlanych, to jest § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia

12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, albowiem dokonano zmiany naturalnego spływu wód opadowych. Wskazano, iż skarżący podnosi, że konieczność wykonania przepustu była skutkiem m. in. wykonania utwardzenia odcinka ulicy O., zaś niniejsze postępowanie dotyczy wyłącznie budowy przepustu, zatem ta kwestia nie może być rozstrzygana w toku niniejszego postępowania. Organ I instancji powinien zaś rozważyć możliwość przeprowadzenia postępowania w przedmiocie utwardzenia drogi z urzędu.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. S. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego:

1) przepisu art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 79 § 2 k.p.a. oraz 10 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB, nakładającej obowiązek na skarżącego, wydanej

w postępowaniu, w którym skarżący bez swojej winy nie brał udziału w oględzinach przepustu, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jako że skarżący bez swojej winy nie brał udziału w istotnej części postępowania przed organem I instancji;

2) przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia ustaleń w przedmiocie, czy rozporządzenie Ministra Infrastruktury

w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. Nr 75, poz. 690) obejmuje zakresem budowę przepustu oraz zaniechanie wyjaśnienia tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, czego konsekwencją jest brak możliwości weryfikacji zasadności podstaw zastosowania ww. rozporządzenia przyjętych przez organ w niniejszej sprawie;

3) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez brak jakiegokolwiek ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji do większości zarzutów skarżącego, zawartych w odwołaniu, co stawia w wątpliwość, że zarzuty te w ogóle zostały rozpatrzone, a w konsekwencji stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania odwoławczego oraz wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności;

oraz przepisów prawa materialnego:

4) art. 28 ustawy Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie

i błędną kwalifikację przepustu, jako wymagającego pozwolenia na budowę, podczas gdy przepust stanowi meliorację szczegółową w rozumieniu art. 73 § 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U. Nr 115, poz. 1229) i jako taki podlega zgłoszeniu na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt. 9 Prawa budowalnego; ww. naruszenie skutkowało błędnym zastosowaniem trybu z art. 48 Prawa budowalnego, w miejsce trybu z art. 49b Prawa budowlanego, regulującego rozbiórkę obiektu budowlanego, wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia;

5) § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia

12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. Nr 75, poz. 690) poprzez błędną wykładnię pojęcia, naturalnego spływu, polegającą na bezkrytycznym przyjęciu, że spływem naturalnym jest zawsze kierunek, w którym odpływałyby wody, gdyby nie budowa budowli podlegającej ocenie na podstawie rozporządzenia.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających

z dokumentów urzędowych, które nie były przedstawione i ocenione w postępowaniu administracyjnym, zakończonym zaskarżoną decyzją, w zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem decyzji:

1) mapy ulicy O. w R. oraz obszarów z nią sąsiadujących, wydanej przez Urząd Wojewódzki w R., Wydział Gospodarki Przestrzennej i Geodezji, aktualnej na dzień [...] czerwca 1994 roku, zawierającej oznaczenie wysokości położenia poszczególnych działek ewidencyjnych, na okoliczność naturalnego ukształtowania terenu i kierunku spływu wód przed dokonaniem przez MZDIK utwardzenia ulicy O.,

2) wypisu z rejestru gruntów, wydanego przez Prezydenta m. R.

w dniu [...] lipca 2014 r., na okoliczność posiadania przez działki sąsiadujące

z przepustem, posiadające numery ewidencyjne [...] oraz [...] charakteru użytków rolnych.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. skarżący na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu prywatnego, który nie był przestawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym w postaci opinii mgr inż. melioracji wodnych F. Z. na okoliczności przebiegu naturalnego cieku wodnego z terenu nieruchomości należącej do S. i H. Z. oraz pozostałych działek położonych po stronie południowej ulicy O. przed dokonaniem przez MZDiK podniesienia i utwardzenia ulicy O.; oddziaływania podwyższenia i utwardzenia ulicy O. na stosunki wodne na nieruchomości należącej do S. i H. Z. i na wszystkich działkach położonych po stronie południowej ulicy O. w R.; kwalifikacji robót wykonanych przez MZDiK w R. na ulicy O. bez wymaganej dokumentacji projektowej, bez wymaganych uzgodnień i bez zgłoszenia zamiaru wykonywania robót jako samowoli budowlanej. W przypadku nie uwzględnienia powyższego wniosku dowodowego skarżący wniósł o potraktowanie ww. opinii jako uzupełnienia argumentacji skargi.

Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący złożył kolejny wniosek

o przeprowadzenia dowodu z dokumentów. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. wniósł

o przeprowadzenie dowodu z decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] grudnia 2014 r., wydanej w postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych poprzez budowę utwardzonej ulicy O., nakazującą Gminie Miasta R. wykonanie przepustu pod ul. O., na okoliczności przebiegu naturalnego cieku wodnego z terenu nieruchomości należącej do S. i H. Z. oraz pozostałych działek położonych po stronie południowej ul. O. przed dokonaniem przez MZDiK podniesienia i utwardzenia ulicy oraz oddziaływania podwyższenia i utwardzenia ul. O. na stosunki wodne na nieruchomości należącej do S. i H. Z. oraz pozostałych działek położonych po stronie południowej ul. O.,

z naruszeniem art. 29 § 1 Prawa wodnego oraz dowodu ze stanowiska Prezesa Wodociągów Miejskich sp. z o.o. w R. w przedmiocie wniosku o wykonanie konserwacji urządzeń wodnych na okoliczności pełnienia przez staw i rów odpływowy funkcji urządzeń wodnych odprowadzających wodę z terenów sąsiadujących z ulicą O. W przypadku nie uwzględnienia powyższego wniosku dowodowego skarżący wniósł o potraktowanie ww. opinii jako uzupełnienia argumentacji skargi.

Ł. N. – pełnomocnik uczestnika postępowania M. N. pismem z dnia [...] października 2014 r. wniosła o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków. Podczas rozprawy w dniu 11 lutego 2015 r. wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 p.p.s.a. Dodać należy, że zgodnie

z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonywana w tak określonych ramach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa w sposób uzasadniający uchylenie decyzji.

Sporem w niniejszej sprawie jest objęta decyzja o nakazaniu skarżącemu, jako inwestorowi, rozbiórki przepustu wykonanego w ulicy O. w R. pomiędzy działkami nr [...] po stronie północnej i nr [...] po stronie południowej ulicy, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Jako podstawę prawną decyzji organy wskazały art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowalne właściwy organ nakazuje,

z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W myśl art. 48 ust. 2 ww. ustawy Prawo budowlane, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:

1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:

a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo

b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy

i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.

W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia,

w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane), zaś przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane).

Z brzmienia powyższego przepisu wynika, iż jego zastosowanie ma miejsce

w przypadku ustalenia, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym, który albo został już wybudowany, albo też jest w budowie, a na inwestycję tą nie zostało udzielone pozwolenie na budowę. Definicję obiektu budowalnego znajdujemy zaś

w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 1 lit. b ww. ustawy obiektem budowlanym jest budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. W art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowalne wskazano, iż przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m.in. obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty. Definicja terminu "przepust", użytego także w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowalne znajduje się w art. 4 pkt 15 ustawy z dnia 21 marca 1985 r.

o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.; dalej także: "u.d.p."). Zgodnie z brzmieniem art. 4 pkt 15 u.d.p. przepust to budowla o przekroju poprzecznym zamkniętym, przeznaczona do przeprowadzania cieków, szlaków wędrówek zwierząt dziko żyjących lub urządzeń technicznych przez nasyp drogi. Do dróg publicznych, do których mają zastosowanie przepisy u.d.p. należą drogi gminne, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.d.p.

W myśl art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę,

z zastrzeżeniem art. 29-31. W myśl art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego wskazuje na obiekty i rodzaje robót budowlanych, których wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę, zaś w art. 30 ust. 1 tej ustawy wskazano na przedsięwzięcia, które wymagają zgłoszenia właściwemu organowi. W świetle powyższych regulacji zasadą jest, iż na rozpoczęcie robót budowalnych potrzebne jest uzyskanie pozwolenia na budowę, chyba, że przepisy przywołane w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego odmiennie regulują tą kwestię. Przepusty nie zostały wymienione w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowalnego wśród przedsięwzięć i robót budowalnych, których wykonanie nie wymaga pozwolenia na budowę, co oznacza, iż budowa przepustu wymaga uzyskania pozwolenia na budowę udzielonego przez właściwy organ. Treść art. 48 ust. 2, 3, 4 i 5 Prawa budowlanego wskazuje, iż właściwy organ dokonując oceny zasadności zastosowania art. 48 ust. 1, jest obowiązany ustalić czy zachodzą przesłanki do legalizacji obiektu i w przypadku pozytywnego ustalenia w tym zakresie wszcząć postępowanie legalizacyjne. Przedłożenie dokumentów wskazanych w ust. 3 art. 48 Prawa budowlanego jest traktowane jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego, w przypadku zaś niespełnienia w terminie nałożonych przez organ obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego właściwy organ orzeka o rozbiórce obiektu. Użycie w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego terminu "nakazuje", wskazuje na obligatoryjny charakter orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę, w sytuacji braku podstaw do jego legalizacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Łodzi z dnia 8 maja 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Łd 55/14 – LEX nr 1531566). Art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego wśród dokumentów, od których złożenia uzależniona jest legalizacja obiektu budowalnego wymienia między innymi oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Z powyższego wynika, iż brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne czyni niemożliwą legalizację obiektu wybudowanego w takich warunkach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2014 r. w sprawie II OSK 2426/12 – LEX nr 1495291).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały tryb postępowania z art. 48 Prawa budowalnego, orzekając

w konsekwencji o nakazaniu rozbiórki wykonanego bez pozwolenia na budowę przepustu w ul. O. w R. na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Okoliczności, iż przepust został wykonany bez pozwolenia na budowę, a jego inwestorem jest skarżący są bezsporne. Tym samym skierowanie nakazu rozbiórki do skarżącego jako do inwestora nie jest dotknięte wadą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 43/14 – LEX nr 1474194). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż wykonany przez skarżącego przepust wymagał udzielenia pozwolenia na budowę, jako budowla, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowalnego, która nie została zwolniona od uzyskania pozwolenia na budowę. Z akt administracyjnych wynika, iż sporny przepust został wykonany w nasypie ulicy O. (działka nr [...]), a jego celem jest przeprowadzenie wody od strony działki nr [...] na drugą stronę ulicy - w stronę działki nr [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, iż spełnia on przesłanki definicji przepustu z art. 4 pkt 15 u.d.p. Działka nr [...] pozostaje we władaniu Skarbu Państwa, użytkowaniu Miejskiego Zarządu Dróg i Komunikacji w R. Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji w R. jest inicjatorem postępowania w niniejszej sprawie i ze stanowiska tego podmiotu wynikającego m.in. z pisma MZDiK z dnia [...] lipca 2013 r., kierowanego do skarżącego i pisma z tej samej daty, kierowanego do organu I instancji wynika niewątpliwie, iż użytkownik działki nie wydawał zgody na wykonanie przepustu i żąda rozebrania samowoli budowalnej. Tym samym stanowisko MZDiK wskazuje na brak akceptacji dla istnienia spornej budowli, zarówno w dacie jej powstawania, jak i po jej realizacji w ramach toczącego się postępowania w przedmiocie samowoli budowalnej, którego elementem, w przypadku zaistnienia przesłanek legalizacji obiektu mogłaby być legalizacja spornego obiektu. Zasadnie zatem organy uznały, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do legalizacji przepustu i, że zachodzą przesłanki do orzeczenia nakazu jego rozbiórki.

Wbrew zarzutom skargi organy nie dopuściły się naruszenia art. 28 w zw.

z art. 30 ust. 1 pkt 2 i art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowalnego i art. 73 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.; dalej: "Prawo wodne"). Nie są bowiem trafne wywody skargi, wskazujące na to, iż sporny przepust stanowi meliorację wodną szczegółową w rozumieniu art. 73 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z brzmieniem art. 73 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m – jeżeli służą celom, o których mowa w art. 70 ust. 1. W myśl art. 70 ust. 1 melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Wobec takiego zapisu art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie ulega wątpliwości, iż aby obiekt budowany mógł być zaliczony do urządzeń melioracji wodnych jego realizacja musi mieć na celu polepszenie zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienie jej uprawy oraz służyć ochronie użytków rolnych przed powodziami. Tymczasem z twierdzeń skarżącego wynika, iż budowa przepustu została spowodowana zalewaniem nieruchomości położonych po stronie południowej (tak jak działka nr [...]) przez wody opadowe i roztopowe, które według twierdzeń skarżącego są zatrzymywane przez nasyp utwardzonej drogi tj. ulicy O. Wybudowany przepust ma na celu przeprowadzenie tej wody na drugą stronę drogi, to jest w kierunku północnym w stronę działki nr [...], na którą wylewa się woda przeprowadzana spornym przepustem. Z powyższego wynika, iż cel wybudowania przepustu nie jest zgodny

z brzmieniem art. 70 ust. 1 ustawy Prawo wodne, a przeciwnie celem przepustu jest przeprowadzenie wody przez nasyp drogi, co wypełnia definicję przepustu w rozumieniu art. 4 pkt 15 u.d.p. i art. 3 pkt 3 Prawa budowalnego. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność, iż działki nr [...] i nr [...], jak wskazuje skarżący stanowią użytki rolne, podobnie jak i średnica przepustu, albowiem ani art. 4 pkt 15 u.d.p., ani art. 3 pkt 3 Prawa budowalnego nie uzależniają zakwalifikowania budowli jako przepustu od rodzaju użytków, w kierunku których przepust jest prowadzony, ani od jego średnicy.

W ocenie Sądu na podzielenie nie zasługuje także zarzut naruszenia § 29 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm.; dalej: "Rozporządzenie"). Rozporządzenie to ma w niniejszej sprawie zastosowanie, albowiem zawiera regulacje dotyczące zagospodarowania działek przeznaczonych pod zabudowę w odniesieniu do wymagań z art. 5 i 6 Prawa budowalnego (§ 1 Rozporządzenia). Z uwagi na ustalenie podlegania spornej budowli przepisom ustawy Prawo budowalne, budowla ta podlega także ocenie w kontekście zapisów Rozporządzenia. Bez znaczenia przy tym w okolicznościach niniejszej sprawy pozostaje okoliczność czy budowla oddziałuje na działki budowalne, czy też grunty

o innym przeznaczeniu. Należy bowiem zauważyć, iż przedmiotem postępowania jest budowla zrealizowana bez pozwolenia na budowę i bez prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Zgodnie z § 29 Rozporządzenia dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Zauważyć przy tym należy, iż argumentacja skargi w tej mierze opiera się na zakwestionowaniu przyjęcia, że stosunki wodne po utwardzeniu ul. O. są stosunkami naturalnymi i stanowią punkt odniesienia dla oceny czy budowa przepustu zmieniła naturalny spływ wód opadowych, bez względu na to czy przebudowa i podniesienie nawierzchni ul. O. były zgodne z prawem. Wskazano jednocześnie, iż naturalne ukształtowanie terenu w tej okolicy jest pochyłe i działki po stronie południowej ul. O. położone są wyżej, niż działki po stronie północnej. Odnosząc się do tej argumentacji, obejmującej podnoszone przez skarżącego zarzuty co do legalności budowy drogi i prawidłowości wykonania tej inwestycji należy zauważyć, iż obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę spornego przepustu jest niezależny od legalności i prawidłowości budowy ul. O. Ma on samodzielne źródło w treści art. 28 ust. 1 Prawa budowalnego i obowiązek ten nie może zostać uchylony z powodu innego działania, nawet jeśli było ono sprzeczne z przepisami prawa i w ocenie skarżącego spowodowało konieczność podjęcia działań w celu obrony przez jego negatywnymi skutkami. Działania obronne powinny być odpowiednie do okoliczności i zgodne z prawem, albowiem bezprawne działanie nie może być zwalczane także bezprawnym działaniem. Tym samym zarzuty co do prawidłowości budowy drogi nie są skuteczne w odniesieniu do samowolnego wykonania spornej inwestycji i nie stanowią one elementu potrzebnego do ustalenia dla niniejszego postępowania. Podobnie należy odnieść się do zarzutów dotyczących braku ustaleń co do naturalnego kierunku spływu wód i przyjęcie, iż naturalnym kierunkiem spływu wód jest stan istniejący po wybudowaniu ul. O. Nie ulega bowiem wątpliwości i z twierdzeń skarżącego w toku całego postępowania wynika, iż celem wybudowania przepustu było przeprowadzenie wody przez nasyp ul. O. Przepust spowodował spływ wody zgodnie z ukształtowaniem terenu, z jednoczesnym jej sprowadzeniem na działkę nr [...], czyli wbrew treści § 29 Rozporządzenia, który zakazuje kierowania wody na teren innej nieruchomości. Bez względu zatem czy budowa drogi spowodowała zmianę naturalnego spływu wód, nie ulega wątpliwości, iż budowa przepustu spowodowała jej sprowadzenie na działkę nr [...], co jest zabronione treścią § 29 Rozporządzenia. Tym samym nie jest wadliwe twierdzenie organu o naruszeniu § 29 Rozporządzenia i przyjęcie, że stanowi to kolejną oprócz braku prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne okoliczność uniemożliwiającą legalizację spornego przepustu. Art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, jak wskazano wyżej uzależnia dopuszczalność legalizacji inwestycji m.in. od jej zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego w ocenie Sądu podnieść należy, iż wbrew twierdzeniom skargi nie zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka wznowieniowa, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Z akt administracyjnych wynika, iż skarżący brał udział

w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu. Został prawidłowo zawiadomiony

o oględzinach. Organ nie uwzględnił wniosku skarżącego o zmianę terminu oględzin, ale też okoliczności wskazane w tym piśmie nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Tym samym brak jest podstaw do uznania wadliwości działania organu w tej mierze. Stawiając zarzut naruszenia art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. skarżący wskazał, iż brak udziału w oględzinach uniemożliwił wyjaśnienie okoliczności związanych ze spływem wód uwarunkowanym rzeźbą terenu. Z akt administracyjnych wynika, iż skarżący został zawiadomiony o możliwości złożenia wyjaśnień w sprawie

i z protokołu z czynności urzędowej z dnia [...] stycznia 2014 r. wynika, iż z możliwości tej skorzystał. Skarżący został w dniu [...] stycznia 2014 r. zapoznany z treścią protokołu, złożył wyjaśnienia i dołączył dokumentację fotograficzną, wskazując na występujące w okolicy ul. O. podtopienia posesji. Z protokołu jednocześnie nie wynika, aby skarżący wnosił o powtórzenie czynności. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż doszło do naruszenia uprawnień strony wynikających z art. 79 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a., w szczególności w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jedynie takie naruszenie przepisów postępowania może być podstawą do uchylenia decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja nie jest dotknięta pozostałymi wskazywanymi w skardze naruszeniami prawa procesowego

w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji. Organy obu instancji wystarczająco dla przedmiotu postępowania dokonały niezbędnych ustaleń i uzasadniły wydane rozstrzygnięcie w sposób poddający je kontroli. Zarzuty skargi w znacznej mierze odnoszą się do wykazania wadliwości działań orzekających w sprawie organów

w odniesieniu do ustaleń w zakresie legalności i prawidłowości prac wykonanych przy budowie drogi – ul. O. i w istocie ustalenia czy, kiedy i przez kogo doszło do naruszenia naturalnego spływu wód na gruntach. Zgłaszane przed Sądem wnioski dowodowe także zmierzają do wykazania tych okoliczności. Tymczasem przedmiotem postępowania nie jest budowa drogi i kwestie z tym związane, w tym to czy inwestycja ta spowodowała naruszenie stosunków wodnych, które mogą być przedmiotem innych postępowań, ale działanie skarżącego podlegające ocenie na gruncie przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie i w zakresie kompetencji organów nadzoru budowalnego. Z tych względów Sąd oddalił zgłoszone przez skarżącego wnioski dowodowe, jako zbędne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Orzeczenie w tym przedmiocie zawiera się w postanowieniu ogłoszonym na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. W postanowieniu tym zawiera się także rozstrzygnięcie co do wniosku o przesłuchanie świadków, zgłoszonego przez uczestnika postepowania M. N. Z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika bowiem, iż Sąd może przeprowadzić dowody jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Pomijając zatem okoliczności, które miałyby być przedmiotem dowodzenia zeznaniami świadków, wniosek ten pozostaje w sprzeczności z art. 106 § 3 p.p.s.a. i jako taki nie mógł zostać uwzględniony.

Z tych względów wobec braku wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. pozwalających na uwzględnienie skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, orzekając jak w wyroku.