Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 786/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2014-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Anna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 i 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. J. K. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2013r. [...] orzekającą o solidarnej - z M K- odpowiedzialności podatkowej P S, członka zarządu O Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i za 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi.

Przedmiotowe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.

Przedsiębiorstwo "O-" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S (dalej zwana: "spółką") nie uregulowała w pełnej wysokości zobowiązań w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r., określonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 4 czerwca 2012 r. i z dnia 30 marca 2012 r.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie jako organ egzekucyjny, celem wyegzekwowania zaległości podatkowych wystawił tytuły wykonawcze: [...]. Organ ten wystawił również tytuły egzekucyjne na zaległości spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec 2008r., za wrzesień 2010 r. oraz w zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące marzec – grudzień 2010 r i styczeń 2011 r. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunków bankowych dłużnika, które okazały się nieskuteczne. Następnie organ dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność dłużnika

u Syndyka Masy Upadłości O Sp. z o.o. oraz zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność dłużnika u W. Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód postanowieniem z 24 września 2012r. sygn. akt IX Co 5525/12 rozstrzygnął o zbiegu egzekucji do wierzytelności dłużnika Przedsiębiorstwa go "O-" Spółka z o.o. przysługującej wobec W. we W (dalej zwana: "WS.A.) - w ten sposób, że dalsze łączne prowadzenie obu egzekucji z tego składnika majątku powierzył Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w Szczecinie. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt Km 1018/13 organ ten umorzył postępowanie egzekucyjne wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Postanowieniem z dnia 21 października 2013 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P S jako członka zarządu spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r., bowiem ustalił, że funkcje członków zarządu spółki w czasie, gdy powstały jej zaległości pełnili M K (od 25.09.2000 r. do 18.06.2010 r.) i P S (od 12.07.2007 r.). Odrębnym postanowieniem z dnia 21 października 2013 r. organ wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej drugiego członka zarządu M K w ww. zakresie.

W toku tego postępowania, strona nie powołała i nie wykazała przesłanek mogących zwolnić ją z tej odpowiedzialności.

Decyzją z dnia 5 grudnia 2013 r. Nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Szczecinie orzekł o solidarnej – z M K - odpowiedzialności podatkowej P S, jako członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi.

W odwołaniu od tej decyzji, P S wniósł o jej uchylenie w całości

i umorzenie postepowania w sprawie, ewentualnie o przeprowadzenie postępowania uzupełniającego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "O.p.", poprzez uznanie, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Sformułował jednocześnie wniosek o przeprowadzenie dowodu

z informacji pochodzących od wskazanych Komorników Sądowych na temat stanu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko spółce oraz daty ewentualnego jego umorzenia.

Strona kwestionowała okoliczność, iż miał miejsce jakikolwiek zbieg egzekucji administracyjnej do kaucji gwarancyjnej stanowiącej wierzytelność spółki, a będącej

w posiadaniu W S.A. ponadto wskazała, że komornik sądowy nie ustalił na podstawie bazy CEPIK, że spółka jest właścicielem samochodu ciężarowego [...] rok produkcji 1998. Twierdziła także, że fakt niezłożenia przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nie ma znaczenia prawnego dla zaległości podatkowej

i możliwości jej spłaty. Zwróciła też uwagę, że nie jest prawnikiem i nie ma przygotowania z zakresu rachunkowości, dlatego należy przyjąć, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jej winy.

Do odwołania dołączono: kopię zewnętrznej strony dowodu rejestracyjnego samochodu ciężarowego [...]rok produkcji 1998, wyciąg z listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym O Sp. z o.o., zatwierdzonej postanowieniem częściowym z dnia 28 kwietnia 2009r. sygn. akt XII GUp 68/09, rozpatrzenie zgłoszenia wierzytelności, porozumienie zawarte w dniu 24 kwietnia 2012 r. przez spółkę z W S.A.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 24 marca 2014 r. odmówił uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów, gdyż zmierzały one do ponownego ustalania okoliczności już stwierdzonych na podstawie innych, niekwestionowanych dowodów.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów strony, orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że P S, pełniąc od dnia 12 lipca 2007 r. funkcję członka zarządu oraz w czasie gdy powstały zaległości spółki za rok 2007 i 2008, ponosi odpowiedzialność za te zaległości, gdyż nie wykazał przesłanek wynikających z art. 116 O.p. uprawniających do zwolnienia go

z takiej odpowiedzialności. Organ stwierdził natomiast, że została spełniona druga konieczna przesłanka do orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej, tj. bezskuteczność egzekucji do majątku spółki. Wskazano, że postępowanie wykazało, że organ egzekucyjny przy podejmowaniu czynności egzekucyjnych nie ograniczył się do jednego sposobu egzekucji, ale poszukiwał różnych składników majątkowych spółki, i ustalił brak majątku w postaci nieruchomości, ruchomości (w tym środków transportu), wierzytelności i praw majątkowych, środków pieniężnych na rachunku bankowym. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na zbieg egzekucji i przeprowadzenie postępowania w terenie, w wyniku którego stwierdzono m.in. w zakresie wierzytelności należnych spółce z tytułu kaucji gwarancyjnych zajętych u Syndyka masy Upadłości O sp. z o.o. i u W zatrzymanych na okres gwarancji i rękojmi do 2015 r., że kwota tych kaucji nie wystarcza na zaspokojenie dokonanych zajęć przez wielu innych komorników sądowych. Organ ten ustalił również na podstawie danych z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych (CBD KW) i Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), że spółka nie była właścicielem nieruchomości i pojazdów, z których egzekucja byłaby możliwa. Wobec tego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Szczecinie postanowieniem z dnia

5 lipca 2013 r. sygn. akt Km 1018/13 postępowanie egzekucyjne umorzył. Odnośnie podnoszonych zarzutów co do braku zastosowania przez organ egzekucyjny trybu zobowiązania P S do wyjawienia majątku spółki, Dyrektor Izby Skarbowej uznał ten zarzut za nieuzasadniony, stwierdzając, że dotyczy on postępowania egzekucyjnego, nie zaś postępowania w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu spółki, i niezasadne jest żądanie od organu podatkowego dokonania weryfikacji postępowania egzekucyjnego, zakończonego prawomocnym postanowieniem o umorzeniu egzekucji. W kwestii zarzutu dotyczącego zaniechania dochodzenia należności od O sp. z o.o. w kwocie [...] zł i W S.A., wskazano, że postępowanie wykazało, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone do tych składników majątkowych i nie zaspokoiły one wierzyciela. Wyjaśniono także, że dłużnik spółki – O sp. z o.o. była w upadłości od 17 stycznia 2008 r., wobec tego organ egzekucyjny nie miał możliwości ich wyegzekwowania z racji trwającego postępowania upadłościowego, zaś spółka przedmiotowe należności ujęła w bilansie na dzień 31 grudnia 2008 r. w koszty nieściągnięte.

Zdaniem organu odwoławczego, strona nie wykazała także, że w trakcie postępowania podatkowego istniało mienie spółki, które faktycznie pozwoli na skuteczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa, gdyż nie jest wystarczające wskazanie mienia, którego egzekucja jest jedynie potencjalnie możliwe. Organ ustalił

w toku postępowania odwoławczego, że nie ma możliwości wyegzekwowania kaucji gwarancyjnej należnej od W S.A., gdyż według wyjaśnień tego podmiotu na mocy porozumienia zawartego w dniu 24 kwietnia 2012 r. pomiędzy "O-" Spółka z o.o. a W S.A. kaucja gwarancyjna w wysokości [...]zł jest wprawdzie kwotą wymagalną, a kwota [...]zł wymagalna stanie się w maju 2015 r., jednakże – w ocenie organu - zobowiązanie to w związku z ogłoszeniem upadłości układowej zostało objęte postępowaniem układowym i podlega zgłoszeniu na listę wierzytelności, co wyklucza skierowanie do tego składnika egzekucji administracyjnej. Nie jest również możliwe obecnie zaspokojenie organu ze wskazanej przez stronę w piśmie z dnia 20 lutego 2014 r. należności spółki przypadającej od O Sp. z o.o., gdyż zarówno fakt upadłości, jak i brak środków w masie upadłości uniemożliwia obecne prowadzenie egzekucji administracyjnej. Należność zaś należy w planie podziału do dalszej kategorii zaspokajanych wierzytelności. Organ odwoławczy stwierdził także, że samo przedłożenie organowi kopii zewnętrznej strony dowodu rejestracyjnego samochodu ciężarowego [...] (którego wartość ustalono na kwotę do [...]zł, podczas, gdy wartość zobowiązań, za które strona odpowiadała to łącznie [...] zł), nie czyni zadość wymaganiom art. 116 § 1 pkt 2 O.p. w tym zakresie i nie oznacza zaistnienia przesłanki wyłączającej odpowiedzialność członka zarządu.

Zdaniem organu odwoławczego, strona w przedmiotowej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego materiału, nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub o wszczęcie postępowania układowego ani nie wykazała okoliczności, które pozwoliłyby na uznanie braku winy w niezłożeniu w stosownym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Fakt braku przygotowania prawnego i rachunkowego strony – wywiódł organ - nie jest przesłanką zwalniającą z odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za długi spółki kapitałowej.

W skardze do Sądu, P S, wniósł o uchylenie w całości decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przeprowadzenie na podstawie art. 229 O.p. dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w sprawie. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumenty podnoszone na etapie postępowania odwoławczego zarzucając organom podatkowym naruszenie art. 116 O.p. Dodatkowo wskazał, że jako jedyny członek zarządu podejmuje działania w stosunku do dłużników spółki w celu wyegzekwowania wierzytelności oraz opisał swoją sytuację osobistą i finansową. Do skargi skarżący załączył kopie dokumentów przedłożonych organowi odwoławczemu w piśmie z dnia 20 lutego 2014 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia.

Przedmiotem skargi była decyzja dotycząca odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 i 2008 r.

Instytucję prawną odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością reguluje art. 116 § 1 i 2 O.p.

Przesłankami orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej, wskazanymi w art. 116 § 1 O.p. są:

1) pełnienie przez osobę trzecią funkcji członka zarządu dłużnika w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową,

2) bezskuteczność egzekucji przeciwko dłużnikowi,

3) niewskazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek

o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie takiego wniosku lub wszczęcie postępowania nastąpiło bez jego winy albo niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej spółki.

W świetle cytowanego przepisu organ podatkowy był zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu spółki w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywał na członku zarządu.

Wykładnia powołanych powyżej przepisów doprowadziła do wniosku, że osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność solidarną z podatnikiem za jego, określone art. 107 § 1 i 2 O.p., ciężary publicznoprawne.

W ocenie Sądu, organ podatkowy wykazał okoliczności warunkujące uznanie odpowiedzialności skarżącego za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 i 2008 r., on zaś sam nie wykazał okoliczności mogących go z takiej odpowiedzialności zwolnić.

Z akt sprawy wynikało bezspornie, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki, zarówno w czasie, w którym powstało przedmiotowe zobowiązanie podatkowe jak i w okresie, gdy przekształciło się ono w zaległość podatkową. Skarżący okoliczności tej nie kwestionował.

Ponadto, skarżący był – obok M K - jednym z dwóch członków zarządu spółki, począwszy od jego powołania w dniu 12 lipca 2007 r., wobec których wszczęto i prowadzono postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej i wydano decyzje o solidarnej odpowiedzialności. Organ podatkowy ustalił bowiem, że M K funkcję członka zarządu pełnił w okresie od 25 września 2000 r. do 18 czerwca 2010 r., a więc w okresie obejmującym zaległości spółki. Organy prawidłowo zatem także oceniły, że – w świetle uchwały NSA z 9 marca 2009 r., sygn. I FPS 4/08 - dopuszczalne było przeniesienie na skarżącego odpowiedzialności za zaległości spółki, gdyż wcześniej został ustalony pełny krąg osób mogących taką odpowiedzialność ponosić, czemu organ dał wyraz w zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe wykazały również bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce oraz brak majątku spółki, z którego można by zaspokoić zaległości podatkowe.

Dowodzą tego podjęte przez komornika sądowego czynności egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych (które uległy likwidacji), zajęcia prawa majątkowego w postaci wierzytelności spółki z tytułu kaucji gwarancyjnej, a także czynności mające na celu ustalenie innych składników majątkowych spółki (informacje z CBD KW i z CEPiK) . W trakcie egzekucji ustalono więc brak środków pieniężnych, a także brak majątku ruchomego oraz nieruchomości, wierzytelności i praw majątkowych pozwalających na zaspokojenie zaległości. W rezultacie, jak wynika to z postanowienia Komornika Sądowego z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt KM 1018/13, prowadzona przez niego w wyniku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej, egzekucja już w tej dacie okazała się bezskuteczna, a postępowanie z uwagi na brak majątku spółki zostało umorzone.

W orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2008 r. wydanej w sprawie II FPS 6/08, zgodnie z którym stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, zaś okoliczność tą ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. W uchwale tej wyjaśniono przy tym jak należy rozumieć pojęcie bezskuteczności egzekucji. Zdefiniowano go jako stan, w którym zajęty w egzekucji majątek dłużnika nie rokuje zaspokojenia egzekwowanych należności lub wierzyciel wykaże, że na skutek prowadzonej egzekucji nie uzyskał w pełni zaspokojenia swej wierzytelności. Z takiego rozumienia tego pojęcia wynika wniosek, że do stwierdzenia bezskuteczności egzekucji niezbędne jest wykazanie przez wierzyciela konieczności zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych skierowanych do całego majątku dłużnika.

Zaistnienie tych przesłanek może być przy tym wykazywane każdym środkiem dowodowym, w tym sporządzonym przez poborcę skarbowego (komornika) protokołem bezskutecznego zajęcia ruchomości czy praw majątkowych albo protokołem stwierdzającym, że zobowiązany posiada tylko szczegółowo wskazane ruchomości (prawa majątkowe) wolne od egzekucji, albo, że nie zdołano ustalić istnienia jakiegokolwiek majątku. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie ustalenia dokonane przez organ I instancji - na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu podatkowym (dokumenty z postępowania egzekucyjnego, dokumentacja finansowa spółki), nie pozostawiały wątpliwości, że wykazana została bezskuteczność egzekucji skierowanej do majątku spółki.

Natomiast, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, argumentacja skarżącego podnoszona w odwołaniu jak i w skardze co do nieprzeprowadzenia egzekucji ze wszystkich składników mienia spółki zmierzała w istocie do zakwestionowania przez skarżącego prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Możliwość zajęcia wierzytelności należnych spółce od jej kontrahentów została wyjaśniona przez organ podatkowy, zaś postępowanie egzekucyjne zakończyło się wydaniem przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum postanowieniem z dnia 5 lipca 2013 r. o umorzeniu tego postępowania wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji.

Z zaskarżonej decyzji wynikało bowiem, że organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne do wskazanych praw majątkowych, lecz nie były one skuteczne, gdyż albo nie pozwoliły one na całkowite zaspokojenie zaległości związanych z niniejszym postępowaniem albo z uwagi na prowadzone postępowanie upadłościowe. Organy podatkowe nie miały podstaw do podważania ustaleń dokonanych przez komornika sądowego, jak i w oparciu o bilans spółki na dzień 31 grudnia 2009 r. w zakresie nieposiadania w okresie prowadzonej egzekucji jakichkolwiek składników majątku, w tym środków transportu pozwalających na wyegzekwowanie zaległości.

Sąd podzielił stanowisko organu podatkowego, co do oceny braku możliwości zaspokojenia zaległości z mienia spółki w postaci samochodu ciężarowego [...], skoro, strona nie podała ani miejsca położenia pojazdu ani jego wartości. Z ustaleń organu wynikało, że wartość ta jest nieznaczna w porównaniu z zaległościami spółki (od [...] zł do [...]zł). Ponadto, dowodem uwalniającym skarżącego od odpowiedzialności nie mogła być kopia dowodu rejestracyjnego, dołączona do skargi, z której wynika, że pojazd ze względu na brak badań technicznych od kilku lat (ostatnie badanie techniczne w marcu 2010 r.) nie mógł być dopuszczony do ruchu.

Wskazanie w toku postępowania i w skardze, że spółka posiada aktywa w postaci ww. wierzytelności oraz pojazdu ciężarowego nie mogło zatem być uznane za wykazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.). Zdaniem Sądu, gdyby była możliwa egzekucja z tych aktywów z pewnością byłaby ona przeprowadzona przez komornika sądowego, gdyż nie były to okoliczności nowe, nieznane organowi podatkowemu i organowi egzekucyjnemu.

Z akt sprawy wynikało także, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w zakresie braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) - istotnych przesłanek dla uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Nie budził wątpliwości Sądu fakt, że w okresie pełnienia funkcji członka zarządu przez skarżącego (wiceprezes) nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości spółki ani nie wszczęto postępowania układowego. Jak prawidłowo wskazały organy podatkowe w sprawie istotne znaczenie miało ustalenie, czy spółka regulowała swoje zobowiązania finansowe względem wierzycieli, czy też nie. Ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ podatkowy, m.in. na podstawie sprawozdań finansowych, dowiodły, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej od połowy 2008 r., posiadała zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 i 2008 r., nie miała środków pieniężnych na regulowanie zobowiązań wobec dostawców i urzędu skarbowego, nieterminowo uregulowała zobowiązania podatkowe. Pomimo tego, skarżący od chwili objęcia funkcji członka zarządu (w dniu 12 lipca 2007 r.), do czasu wydania zaskarżonej decyzji nie tylko nie złożył stosownego wniosku i nie doprowadził do wszczęcia właściwego postępowania, ale także nie dowiódł braku winy w tym względzie, jak również w żaden sposób nie wykazał swojej staranności w wypełnieniu powyższego obowiązku. Nie przedstawił żadnego dowodu pozwalającego przyjąć, że kondycja spółki była na tyle dobra, by uzasadniała niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego w okresie objętym zaskarżoną decyzją.

Z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie nie wynikało, aby skarżący nie miał wpływu na dokonanie we właściwym czasie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Pełniąc funkcję członka zarządu, należało przyjąć, że skarżący posiadał wiążące się z tym kompetencje. Nic nie wskazuje, aby był w nich ograniczony. Nie ulega wątpliwości, że zarząd jako organ kierujący bieżącą działalnością spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiada informacje o stanie jej majątku, a w szczególności o pogarszającej się sytuacji finansowej, która może uniemożliwić zaspokojenie słusznych interesów wierzycieli. Z uwagi na to, iż przepis cytowanej regulacji prawnej (art. 116 O.p.) odnosi się do osób będących członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i wypełniających obowiązki w sensie rzeczywistym (czynnym, aktywnym), a nie tylko formalnym (biernym), tak więc skarżący pełniąc funkcję członka zarządu winien mieć nie tylko wiedzę o stanie finansowym spółki, ale również winien liczyć się z wynikającymi z tego faktu konsekwencjami prawnymi (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt SA 2889/02). Konsekwencji złej polityki finansowej spółki prowadzonej przez jej zarząd w żaden sposób nie można przenieść na Skarb Państwa.

Skoro zatem fakt niezłożenia wniosku o upadłość jak i brak wszczęcia postępowania układowego, wynikające w niniejszej sprawie z zaniedbania członka zarządu jest bezsporny, nie została spełniona negatywna przesłanka uwalniająca skarżącego jako członka zarządu, od odpowiedzialności podatkowej.

Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie nie naruszyły przepisów prawa podatkowego oraz przepisów procesowych, w szczególności wskazanych w skardze w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.

Organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy. Zebrano i w sposób wyczerpujący rozpatrzono cały materiał dowodowy i na podstawie swobodnej oceny dowodów ustalono wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. Organ podatkowy w podjętej decyzji poddał ocenie twierdzenia skarżącego. W szczególności przeprowadzona analiza w pełni uzasadniała stwierdzenie, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, strona nie wykazała mienia spółki, z którego byłoby możliwe zaspokojenie znacznej części zaległości, jak też, iż wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został zgłoszony we właściwym czasie. W tej sytuacji zasadne było wydanie decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. i 2008 r.

W konsekwencji, podnoszone w skardze zarzuty nie mogły zostać uwzględnione, zaś wniosek skarżącego o przeprowadzenie dodatkowego uzupełniającego postępowania dowodowego należało uznać za niezasadny. Dodatkowe postępowanie dowodowe zmierzałoby bowiem albo do wykazania okoliczności już udowodnionych i bezspornych, albo nieistotnych prawnie z punktu widzenia przedmiotu prowadzonego postępowania. Sąd stwierdził także, że wskazane w skardze dodatkowe okoliczności dotyczące podejmowania przez skarżącego działań zmierzających do wyegzekwowania od dłużników spółki wierzytelności oraz jego zła sytuacja osobista i finansowa pozostają bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie stanowią przesłanek zwalniających z odpowiedzialności członka zarządu, określonych w art. 116 O.p.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

O kosztach orzeczono na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 461).