Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 883/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska – Przewłoka (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za stworzenie sytuacji kolizji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Morskiego w [...]; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Dyrektor Urzędu Morskiego w [...] działając na podstawie art. 56 i art. 57 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (tj. Dz. U. 2003 r., Nr 153, poz. 1502) wymierzył Z. S., skarżącemu w niniejszej sprawie, karę pieniężną w wysokości 500 zł. za stworzenie w dniu [...] września 2005 r. sytuacji kolizyjnej i tym samym naruszenie § 8.1, § 37.3, § 52.1 Przepisów portowych.

W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że kierując jednostkę "[...]" w dniu [...] września 2005 r. Z. S. stworzył sytuację kolizyjną ze statkiem "[...]" przechodząc przed jego dziobem w niebezpiecznej odległości i zmuszając go do zejścia z toru wodnego. Decyzja została doręczona stronie w dniu [...] października 2005 r. Z. S. odmówił jej przyjęcia i w tej dacie złożył pisemne oświadczenie, w którym podał, że nie przyjmuje w/w decyzji, bo czuje się niewinny w tej sprawie i odmawiając liczy na obiektywne sprawiedliwe rozpatrzenie sprawy.

W/w pismo zostało potraktowane jako odwołanie od w/w decyzji.

Po rozpoznaniu odwołania Minister Transportu i Budownictwa podjął w dniu [...] lutego 2006 r. decyzję nr [...] mocą której, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. i art. 57 § 2 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2003 r., Nr 153, poz. 1502 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej wydania orzekając, iż podstawę prawną stanowi art. 56 pkt 9 i art. 57 ust 1 i 3 w/powołanej ustawy, a w pozostałej części utrzymał w/w decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja jest obarczona wadą w postaci ogólnikowego określenia podstawy prawnej co skutkuje uchyleniem decyzji w tej części i orzeczeniem co do istoty tj. podaniem prawidłowej podstawy prawnej.

Uzasadniając swoją decyzję w pozostałej części Minister Transportu i Budownictwa podniósł, iż Z. S., jak wynika z wyjaśnień K. J. – pilota m/s "[...]", kierując zespołem pchanym – pchacz "[...]" stworzył sytuację kolizyjną ze statkiem "[...]", przechodząc przed jego dziobem w niebezpiecznej odległości, zmuszając do zejścia z toru wodnego, co stanowi naruszenie art. 48 powołanej ustawy i § 8 pkt 1, § 37 pkt 3 oraz § 52 pkt 1 Zarządzenia Nr 4 Dyrektora Urzędu Morskiego w [...] z dnia [...] września 2002 r. – Przepisy portowe (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 67, poz. 1429 ze zm.).

Skarżący, jak to wynika, zdaniem organu, z jego wyjaśnień, niedopełnił obowiązku korzystania z systemu VTS wynikającego z § 23 Przepisów portowych, stworzył tym samym sytuację kolizyjną ze statkiem "[...]". Nie przedsięwziął przy tym środków ostrożności koniecznych dla zachowania bezpieczeństwa w porcie i uniknięcia szkód w urządzeniach portowych, szkód wzajemnych naruszając tym samym postanowienia § 8 pkt 1 Przepisów portowych. Nie dopełnił obowiązku uzyskania zgody na przecięcie kursu statku płynącego wzdłuż toru wodnego. Sam przyznał, że burty mijających się: zespołu pchanego i statku "[...]" znajdowały się w odległości ok. 100 m, co jest niezgodne z wymogiem § 37 pkt 3 Przepisów portowych, który nakazuje odległość nie mniejszą niż 926 m.

Z protokołu wyjaśnień Z. S., co podniósł organ, wynika, iż kierował on zespołem pchanym o max. zanurzeniu 0,7 m., co stanowi naruszenie § 52 pkt 1 Przepisów portowych, zgodnie z którymi z toru wodnego [...], na całej jego długości, korzystają statki i zestawy pchane lub holowane o zanurzeniu przekraczającym 3 m.

Zważywszy naruszenie przez stronę obowiązujących przepisów skutkujące zagrożeniem żeglugi organ uznał, iż wymierzona kara ustalona zgodnie z art. 56 powołanej ustawy jest stosunkowo niska i w pełni uzasadniona.

W skardze na tą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie, Z. S. wniósł "o wycofanie ukarania go karą pieniężną 500 zł." uznając, iż jak podał, stawiane mu cztery zarzuty są krzywdzące i nielogiczne.

To nie on bowiem tylko pilot statku "[...]" nie dopełnił, w jego ocenie, obowiązku korzystania z VTS. Na nagranej taśmie słychać wyraźnie, że gdy on mijał III bramę, statek zbliżał się do IV bramy. Wtedy mieli ze sobą kontakt. Zrobili wzajemne rozpoznanie. Potem słychać wyraźnie jak w rozmowie z innym statkiem pilot ten prosi o przejście na inny kanał VHF. Od tego momentu jest cisza na obowiązującym wszystkich kanale 69.

Nadto skarżący podniósł, że nie przecinał kursu i nie miał takiego zamiaru i wobec tego nie musiał pytać o zgodę na przecięcie kursu. Przez IV bramę torową przechodzą wszystkie statki włącznie z tymi, które mają mniejsze zanurzenie niż 3 m. Jego zespół "[...]" też musiał przejść przez IV bramę, a incydent miał miejsce w jej obrębie. 100 m. odległości między zestawem pchanym i statkiem to, w jego ocenie, bezpieczna odległość w tym miejscu. Sugerowana odległość 926 m nie jest w tym możliwa i logicznie uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu z zapisu korespondencji na kanale radiowym 69 wynika, że statek "[...]" dopełnił obowiązku korzystania z systemu VTS zaś ze skanów radarowych widać, że zestaw pchany "[...]" poruszał się torem wodnym niezgodnie z kierunkiem ruchu, bo podczas, gdy m/s "[...]" płynął zgodnie z kierunkiem ruchu tj. prawą stroną toru to "[...]" trzymał się lewej strony toru. Z zapisu korespondencji na kanale radiowym [...] między "[...]" a "[...]" wynika również, że pilot "[...]" ostrzegał zestaw pchany, iż są na kursie kolizyjnym.

Organ odnosząc się do zarzutu przecięcia toru wodnego przyznał, iż skarżący toru nie przeciął ale płynął pod prąd i nie ustąpił pierwszeństwa m/s "[...]", przechodząc mu blisko przed dziobem. Zmusił w ten sposób statek do zmiany obranego kursu i znacznego odbicia w prawo, w stronę wyspy [...] i niebezpiecznego zbliżenia się do wyspy. Przechodząc w niebezpiecznej odległości przed dziobem statku zmusił statek, płynący z dużą prędkością do zejścia z toru wodnego czym stworzył sytuację kolizyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym ta kontrola, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów o charakterze procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Badając skargę wg. powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają bowiem prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Stosownie do art. 57 § 1 ust. 1 powołanej ustawy kary pieniężne, o których mowa w art. 55 i art. 56 tej ustawy wymienia Dyrektor Urzędu Morskiego w formie decyzji administracyjnej.

W takim też trybie organ, na podstawie art. 56 w/w ustawy wymierzył Z. S. karę 500 zł. za spowodowanie sytuacji kolizyjnej. Nie ma więc wątpliwości co do tego, iż każdy z orzekających w sprawie organów był związany rygorami procedury administracyjnej określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie winno zatem być prowadzone w sposób zapewniający pełną realizację zasad ogólnych tej procedury i reguł dotyczących postępowania dowodowego. Z art. 6, 7 k.p.a. statuujących zasadę praworządności i prawdy obiektywnej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który winien być, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. wyczerpująco zebrany i wnikliwie rozpatrzony, zaś ustalenia i ocena prawna winny znaleźć stosowny wyraz, zgodnie z wymogiem z art. 107 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu każdej z decyzji. W takim zakresie organ II jak i I instancji postępowania nie przeprowadził, a skutkiem takiego stanu rzeczy jest naruszenie przepisów prawa procesowego które, w ocenie Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli obu decyzji w takim aspekcie podnieść należy, iż uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część i jego zadaniem jest wszechstronne wyjaśnienie zawartego w niej rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. powinno ono zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej czyli ustalenie i wyjaśnienie stanu faktycznego (tj. uzasadnienie faktyczne) oraz wyjaśnienie podstawy prawnej.

Uzasadnienie tak decyzji Dyrektora Urzędu Morskiego jak i decyzji zaskarżonej tych wymogów nie spełniają. Uzasadnienie decyzji organu I instancji sprowadza się do jednozdaniowego stwierdzenia, iż w dacie [...] września 2005 r. Z. S. stworzył sytuację kolizyjną ze statkiem "[...]" przechodząc przed jego dziobem w niebezpiecznej odległości zmuszając go do zejścia z toru wodnego, bez odwołania się do materiału dowodowego i bez wskazania toku rozumowania prowadzącego do powyższego ustalenia.

Organ II instancji, który zgodnie z istotą administracyjnego postępowania odwoławczego (art. 15 k.p.a.) miał obowiązek ponownego rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie również uchybił powyższym przepisom procedury administracyjnej. Treść uzasadnienia jego decyzji w istocie nie zawiera pełnych ustaleń faktycznych ani też oceny całego materiału dowodowego.

Omawiając poszczególne naruszenia organ odwołuje się bądź do wyjaśnień pilota m/s "[...]", bądź wyjaśnień skarżącego nie podając przyczyn, dla których w jednym przypadku dał wiarę pilotowi, w innym zaś skarżącemu. Podnieść przy tym należy, iż skarżący jest stroną postępowania i w takim charakterze powinien być przesłuchany zaś pilot statku w charakterze świadka. O jego przesłuchaniu strona powinna być powiadomiona stosownie do art. 79 k.p.a.

Wadliwość uzasadnienia uniemożliwia kontrolę prawidłowości wydanej decyzji jak i przeprowadzonego postępowania. Na naruszenie zasad procedury administracyjnej wskazuje w istocie odpowiedź na skargę, w której organ powołuje się na figurujące w aktach administracyjnych dowody, których rozstrzygając sprawę nie uwzględnił i w ogóle do nich się nie odniósł. Są nimi zapisy z korespondencji radiowej, do których odwołuje się skarżący wyprowadzając z jej treści odmienne niż organ wnioski oraz zapisy radaru (skany radarowe). Ocenie Sądu podlega jednak zaskarżona decyzja a nie odpowiedź na skargę. Uzupełnienie ustaleń i oceny materiału dowodowego w takim trybie jest zatem działaniem nieskutecznym. Zwrócić także należy uwagę na to, iż w odpowiedzi na skargę organ przeczy swoim ustaleniom co do przecięcia przez zespół "[...]" kursu wodnego i konieczności uzyskania zgody na to przez skarżącego. Taki stan rzeczy stanowi o powierzchownym i niepełnym ustaleniu zaistniałego stanu rzeczy i takiej też ocenie materiału dowodowego, poprzedzającej wydanie decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przeprowadzi postępowanie zgodnie z regułami procedury administracyjnej czyniąc ustalenia faktyczne w sposób pełny z uwzględnieniem całego zgromadzonego materiału dowodowego (a nie tylko wybranych dowodów) i jego wszechstronnej oceny.

Dopiero w zależności od tak dokonanych ustaleń organ rozstrzygnie, czy i w jakim zakresie doszło do naruszenia przez skarżącego przepisów powołanych w podstawie materialnoprawnej decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku zaś w pkt 2 na podstawie art. 152 p.p.s.a.