Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 555/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2017-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 71a par. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 września 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu z tytułu zajęcia wierzytelności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec B. sp. z o.o. w likwidacji, zawiadomieniem nr [...] z [...] marca 2014 r. dokonał zajęcia wierzytelności należnych zobowiązanemu względem W. S. (dalej powoływany także jako Skarżący). Wierzytelności należne B. sp. z o.o. w likwidacji od W. S. wynikają z orzeczeń Sądu R. w B. VIII Wydział Gospodarczy sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w B. VII Wydział Gospodarczy sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w P. sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego w P. sygn. akt [...].

W związku z nieprzekazywaniem przez Skarżącego należnych kwot organ egzekucyjny w dniu [...] kwietnia 2014 r. skierował do ww. ponaglenie. W odpowiedzi Skarżący uznał zajętą wierzytelność, zaznaczył jednakże, że wobec jego majątku prowadzona była egzekucja przez komornika sądowego, która okazała się bezskuteczna.

W dniu [...] maja 2015 r. organ egzekucyjny zlecił Naczelnikowi W. Urzędu Skarbowego w P. wykonanie czynności kontrolnych u dłużnika w trybie art. 31 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej powoływana jako u.p.e.a.) i art. 71a u.p.e.a. Naczelnik W. Urzędu Skarbowego w P. w dniu [...] grudnia 2016 r. przeprowadził kontrolę u Skarżącego, sporządzając protokół kontrolny. Z protokołu wynika, iż Skarżący w dalszym ciągu uznaje zajętą wierzytelność, jednakże należnych kwot nie przekazuje ze względu na brak środków pieniężnych i majątku.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B., wskazując na art. 71a § 9 u.p.e.a., określił Skarżącemu wysokość nieprzekazanej kwoty organowi egzekucyjnemu z tytułu zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. w wysokości 290.022 zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 99.950 zł liczonymi od dnia [...] czerwca 2003 r. do dnia zapłaty.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia lub jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie pełnomocnika Skarżący nie uchylał się bezpodstawnie od przekazania należnych kwot od zajętej wierzytelności. Podniósł, iż Skarżący wskazał mienie (nieruchomość), z którego może być prowadzona egzekucja. Nie posiadał i nie posiada żadnego innego majątku nadającego się do prowadzenia egzekucji. Pełnomocnik stwierdził, iż zastosowanie wobec Skarżącego art. 71a § 9 u.p.e.a jest nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r., Nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ wskazując na brzmienie art. 71a § 9 u.p.e.a. stwierdził, że przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu są: (-) fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie) oraz (-) bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Pierwsza z przesłanek nie jest sporna w niniejszej sprawie, pozostaje natomiast do oceny kwestia, czy Skarżący "bezpodstawnie uchyla się" od przekazania zajętej wierzytelności. Organ, wskazując na wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., II FSK 2286/14 stwierdził, że zwrot "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, na przykład trudnej sytuacji ekonomicznej nie może być przeszkodą do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Również wskazanie przez dłużnika, innego mienia do przeprowadzenia egzekucji, w sytuacji, gdy prowadzona wcześniej przez komornika sądowego do tego mienia egzekucja okazała się bezskuteczna, nie może być przeszkodą do wydania postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a.

Przyjęcie poglądu, że uwzględnienie sytuacji finansowej dłużnika zajętej wierzytelności, jako podstawy do odmowy przekazania zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu, prowadziłoby do uznania, że uprawnienia organu egzekucyjnego korzystającego z egzekucyjnego trybu realizacji zobowiązania byłyby mniejsze, aniżeli głównego zobowiązanego będącego wierzycielem dla dłużnika zajętej wierzytelności.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że Skarżący bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi podatkowemu, podczas gdy dłużnik wskazał mienie, z którego można prowadzić egzekucję. Zdaniem pełnomocnika, Skarżący nie uchylał się bezpodstawnie od przekazania zajętej wierzytelności, co więcej wskazał mienie z którego może być prowadzona egzekucja. Skarżący nie posiadał i nie posiada już żadnego innego majątku nadającego się do prowadzenia egzekucji.

Wskazując na powyższe, pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Spór w sprawie dotyczy ustalenia, czy zachodziła przesłanka do wydania postanowienia określającego Skarżącemu wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu z tytułu zajętej wierzytelności określona w art. 71a § 9 u.p.e.a., tzn. czy dłużnik wierzytelności bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Jak wynika ustalonego przez organy stanu faktycznego, Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec B. sp. z o.o. w likwidacji, zawiadomieniem z dnia [...].03.2014 r. dokonał zajęcia wierzytelności należnych zobowiązanemu od Skarżącego. W związku z nieprzekazywaniem należnych kwot organ egzekucyjny w dniu [...].04.2014 r. skierował ponaglenie do Skarżącego. W odpowiedzi Skarżący uznał zajętą wierzytelność oraz wskazał, że wobec jego majątku prowadzona była egzekucja przez komornika sądowego, która okazała się bezskuteczna. W dniu [...].05.2015 r. organ egzekucyjny zlecił Naczelnikowi W. Urzędu Skarbowego w P. wykonanie czynności kontrolnych u dłużnika w trybie art. 31 § 1 i art. 71a u.p.e.a. Naczelnik W. Urzędu Skarbowego w P. w dniu [...].12.2016 r. przeprowadził kontrolę u dłużnika. Z protokołu kontroli wynika, iż dłużnik w dalszym ciągu uznaje zajętą wierzytelność. Należnych kwot nie przekazuje ze względu na brak środków pieniężnych i majątku.

W tych okolicznościach postanowieniem z dnia [...].02.2017 r. Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. określił wysokość nieprzekazanej kwoty organowi egzekucyjnemu z tytułu zajęcia wierzytelności dokonanego zawiadomieniem z dnia [...].03.2014 r. w wysokości 290.022 zł wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 99.950 zł liczonymi od dnia [...].06.2003r. do dnia zapłaty.

Zgodnie z art. 71a § 9 u.p.e.a, który stanowił podstawę wydania kwestionowanego postanowienia, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.

Z powołanego przepisu wynika, że przesłankami do określenia dłużnikowi wysokości nieprzekazanych (organowi egzekucyjnemu) wierzytelności przysługujących zobowiązanemu jest fakt ich zajęcia przez organ egzekucyjny (w stosownym trybie) oraz bezpodstawne uchylanie się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.

Skarżący nie zaprzecza, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiła pierwsza przesłanka – doszło do zajęcia wierzytelności przysługujących mu wobec dłużnika zajętej wierzytelności, której wysokość jest niewątpliwa. Okoliczność, iż zajęta wierzytelność została uznana i jest wymagalna wynika wprost z pisemnych oświadczeń uprawnionego do reprezentacji przedstawiciela dłużnika zajętej wierzytelności.

W odniesieniu do drugiej przesłanki należy zauważyć, że kwestia rozumienia pojęcia "bezpodstawnego uchylania się dłużnika od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu" jest jednolicie interpretowana w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Wskazuje się, że zwrot "bezpodstawnie uchyla się", odnosi się wyłącznie do kwestii prawnych, umożliwiających dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania. Innymi słowy uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, na przykład trudnej sytuacji ekonomicznej, nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. W tym zakresie można przykładowo wskazać wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II FSK 2286/14, z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 411/15 i z dnia 11 kwietnia 2017 r.,

Sąd w pełni podziela stanowisko, że zwrot "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. Uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych, na przykład trudnej sytuacji ekonomicznej nie może być przeszkodą do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. Również wskazanie przez dłużnika innego mienia do przeprowadzenia egzekucji, w sytuacji, gdy prowadzona wcześniej przez komornika sądowego do tego mienia egzekucja okazała się bezskuteczna, nie może być przeszkodą do wydania postanowienia w oparciu o art. 71a § 9 u.p.e.a.

Z tych względów należy stwierdzić, że organy dokonały prawidłowej wykładni art. 71a § 9 u.p.e.a. oraz prawidłowo zastosowały tę regulację w ustalonych w sprawie okolicznościach. Zarzuty stawiane w tym zakresie w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Wskazać też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, rozpoznanie w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Sąd doszedł do wniosku, że nie ma potrzeby skierowania niniejszej sprawy dotyczącej postanowienia wydanego w przedmiocie określenia skarżącemu wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu z tytułu zajęcia wierzytelności na rozprawę bowiem zachodzą wszelkie podstawy do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.