Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1314/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Anna Mierzejewska, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K.U. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr brak numeru w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora na semestr zimowy roku akademickiego 2013/2014 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2013 r., 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w W. na rzecz skarżącego K. U. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Po rozpoznaniu wniosku skarżącego K. U. z dnia [...] października 2013 r., Komisja Stypendialna Szkoły [...] w W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. (bez numeru), działając na podstawie art. 173 ust. 3, art. 175 ust. 4 i art. 181 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. z Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] Nr [...] z dnia [...] września 2011 r., odmówiła przyznania stypendium rektora na semestr zimowy roku akademickiego 2013/2014 na okres od października 2013 r. do lutego 2014 r. W uzasadnieniu podała, że skarżący nie znalazł się w grupie 10% najlepszych studentów na kierunku studiów.

We wniosku z dnia [...] grudnia 2013 r. do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. o ponowne rozpatrzenie wniosku, skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i podał m.in., że w ubiegłym roku akademickim uzyskał tzw. średnią dziekanatową (obliczaną zgodnie z Regulaminem Studiów) na poziomie 4,44, podczas gdy wymagany w nowej procedurze próg dla grupy, do której przynależy, wynosi 4,48. Co ważne jednak, zgodnie z opublikowanym arkuszem przeliczeniowym, uzyskał aż 86,3 punktów rankingowych wynikających w jego przypadku tylko i wyłącznie z wysokości średniej stypendialnej. Szczególnie w jego grupie (MIESI SL) próg kształtował się na poziomie zaledwie 36,778 punktów.

Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] w W. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. (bez numeru), mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 173 ust. 1 pkt 3 oraz art. 175 ust. 3 i 4 i art. 207 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z Regulaminem ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] Nr [...] z dnia [...] września 2011 r., odmówiła skarżącemu K. U. przyznania stypendium na semestr zimowy roku akademickiego 2013/2014. W uzasadnieniu - powołując się na opisany powyżej stan faktyczny - podała, że zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Szczegółowe uregulowania dotyczące ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania m.in. tego świadczenia, zgodnie z art. 186 ust. 1 ustawy, powinny znaleźć się w regulaminie ustalonym przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W rozumieniu tego przepisu, regulaminem takim w Szkole [...] w W. jest Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Szczegółowy sposób przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów uregulowany został w § 24-38 Regulaminu i zgodnie z § 27 ust. 1, dla każdego studenta, który złożył wniosek oblicza się liczbę punktów rankingowych (dalej: PR) do stypendium rektora jako sumę liczby punktów za wysoką średnią stypendialną, liczby punktów za osiągnięcia naukowe oraz liczby punktów za osiągnięcia sportowe. Średnią stypendialną, która jest brana pod uwagę w procedurze przyznawania stypendium rektora, wylicza się w oparciu o liczbę punktów ECTS, ocenę końcową studenta oraz tzw. czynnik korygujący dla każdego z realizowanych przedmiotów. Konstrukcję czynnika korygującego przybliża § 34 Regulaminu. Zgodnie z nim, czynnik korygujący jest dla danej grupy rozliczeniowej. Przez grupę uważa się wszystkich studentów, którzy uczęszczają na przedmiot o danej sygnaturze do tego samego wykładowcy. W danej grupie wylicza się czynnik korygujący w oparciu o średnią arytmetyczną ważoną punktami ECTS wszystkich ocen uzyskanych przez wszystkich studentów [...] w danym semestrze oraz średnią arytmetyczną wszystkich ocen uzyskanych przez wszystkich studentów w danej grupie rozliczeniowej. Ocena bardzo dobra jest więcej warta w grupie, w której średnia ocen jest niższa, niż w grupie, w której oceny są wysokie. Może jednak mieć miejsce sytuacja, kiedy wysoka średnia arytmetyczna nie przekłada się na wysoką średnią stypendialną. Zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Rektora Szkoły [...] z dnia [...] września 2013 r., zmieniającym Zarządzenie Nr [...] z dnia [...] września w sprawie Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania opłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, aby student uzyskał stypendium Rektora, konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch warunków: 1. uzyskanie punktów rankingowych w ilości wyższej niż ustalony w toku wyłaniania listy minimalny próg (§ 27 Regulaminu); 2. znalezienie się na liście 10% najlepszych studentów na danym kierunku uprawnionych do otrzymywania stypendium rektora, przekazanej przez Dziekanat właściwego studium (§ 26a Regulaminu dodany wzmiankowanym wyżej Zarządzeniem Nr 53). Jak wskazuje powyższe, średnia stypendialna na mocy Regulaminu w nowym brzmieniu, nie jest już wyłącznym kryterium wymaganym do otrzymania stypendium rektora. Student, pomimo uzyskania wystarczającej ilości PR, nie spełnił drugiego kryterium, ponieważ nie znalazł się w liście najlepszych studentów, przekazanej przez Dziekanat Studium Licencjackiego. Odnosząc się zaś do zarzutu niezgodności z prawem trybu nowelizacji Regulaminu, z powołaniem się na wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadę demokratycznego państwa prawa, a zwłaszcza wypracowane na jej podstawie zasady prawidłowej legislacji stwierdzono, że Regulamin oraz wszelkie zarządzenia wydawane przez Rektora S[...] nie są prawem powszechnie obowiązującym, o którym mówi powyższy przepis, lecz wewnętrznym, kierowanym do określonego grona osób, na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawowego. Tryb stosowania Regulaminu do przyznawania stypendiów na kolejne semestry jest działaniem na przyszłość. Moc wsteczna przepisów nie wchodzi w grę, gdy do stosunku prawnego powstałego przed dniem wejścia w życie Zarządzenia nowe przepisy mają być stosowane w przyszłości, tj. podczas ubiegania się o wszelkie świadczenia przewidziane w Regulaminie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, K. U. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu - powołując się na opisany powyżej stan faktyczny - podał między innymi, że nie zgadza się z interpretacją zmiany Regulaminu wskazującą na obecność dodatkowego kryterium w postaci znalezienia się na liście tworzonej według niejasnej procedury przez dziekanaty.

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] w W. wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2014 r. o sygn. akt II SA/Wa 638/14 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości oraz zasądził od Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. na rzecz K. U. kwotę 200 zł tytułem kosztów postępowania.

W uzasadnieniu podał, iż z treści art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 7 ust. 4 i § 51 ust. 4 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacenia świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta, stanowiącego załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. wynika, iż wniosek o przyznanie stypendium rektora jest dwa razy rozpoznawany przez odwoławczą komisję stypendialną. Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek skarżącego z [...] października 2013 r. rozpoznała w dniu [...] listopada 2013 r. Komisja Stypendialna, zaś Odwoławcza Komisja Stypendialna, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w dniu [...] lutego 2014 r. wydała decyzję o odmowie przyznania przedmiotowego stypendium. W ocenie Sądu decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 Kpa), co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.

W konsekwencji zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję wadliwą została wydana z rażącym naruszeniem art. 138 § 1pkt 1 Kpa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).

Ponadto Sąd podniósł, że art. 138 Kpa stanowi zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego co oznacza, że nie może on wydać decyzji o sentencji innej, niż wymienione w tym przepisie. Nie jest zatem dopuszczalne wydanie przez organ odwoławczy decyzji, w której udziela on odpowiedni na odwołanie w innej formie.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Szkoły [...] w W. od ww. wyroku, wyrokiem z dnia 18 lutego 2015 r. o sygn. akt I OSK 461/15, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podał, iż dopuszczalność dekoncentracji wewnętrznej uczelni przewiduje art. 176 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym stanowiąc, że: "na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego rektor przekazuje uprawnienia, o których mowa w ust. 1, komisji stypendialnej, a w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, odwoławczej komisji stypendialnej". Ponadto wskazał, iż [...] w W. w statucie przyjęła inną strukturę organizacyjną w zakresie podstawowych jednostek organizacyjnych, odchodząc od struktury podstawowych jednostek organizacyjnych na rzecz Studium Licencjackiego oraz Studium Magisterskiego, którymi kierują dziekani. Przyjęta struktura organizacyjna oparta na ogólnouczelnianych jednostkach organizacyjnych przesądza zatem o zastosowaniu do [...] w W. art. 176 ust. 3 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, czego Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił.

Odnosząc się natomiast do kwestii stosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w sposób odbiegający od jego brzmienia, ale odpowiadający kompetencji organu odwoławczego, nie daje podstawy do kwalifikacji tego uchybienia jako rażącego naruszenia prawa, a tym samym stosowania sankcji nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Jednocześnie w myśl art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 zez zm.), dalej "Ppsa", sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarga oceniona w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Szczegółowe uregulowania dotyczące ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, zgodnie z przepisem art. 186 ust. 1 ww. ustawy, ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W Szkole [...] w W. powyższe ustalenia zostały zawarte w Regulaminie ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej oraz przyznawania miejsc w domach studenta stanowiącym załącznik do Zarządzenia Rektora Szkoły [...] Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. (dalej: Regulamin).

Szczegółowy sposób przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów został uregulowany w §§ 24-38 Regulaminu.

W myśl § 27 ust. 1 Regulaminu, dla każdego studenta, który złożył wniosek, oblicza się liczba punktów rankingowych (PR) do stypendium rektora jako sumę liczby punktów za wysoką średnią stypendialną, liczby punktów za osiągnięcia naukowe oraz liczby punktów za osiągnięcia sportowe. Średnią stypendialna, która jest brana pod uwagę w procedurze przyznawania stypendium rektora, wylicza się w oparciu o liczbę punktów ECTS, oceną końcową studenta oraz tzw. czynnik korygujący dla każdego z realizowanych przedmiotów.

Konstrukcję czynnika korygującego określa § 34 Regulaminu. Zgodnie z nim, czynnik korygujący jest obliczany dla danej grupy rozliczeniowej. Przez grupę rozumie się wszystkich studentów, którzy uczęszczają na przedmiot o danej sygnaturze do tego samego wykładowcy. W danej grupie wylicza się czynnik korygujący w oparciu o średnią arytmetyczną, ważoną punktami ECTS wszystkich ocen uzyskanych przez wszystkich studentów [...] w danym semestrze oraz średnią arytmetyczną wszystkich ocen uzyskanych przez wszystkich w studentów danej grupie rozliczeniowej. Ocena bardzo dobra jest więc warta w grupie, w której średnia ocen jest niższa niż w grupie, w której oceny są wysokie.

Zarządzeniem Rektora Szkoły [...] Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. zostało zmienione Zarządzenie Rektora Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w sprawie Regulaminu. I tak w myśl nowego brzmienia § 24 ust. 1 Regulaminu, stypendium Rektora może otrzymać student znajdujący się na liście 10% najlepszych studentów, o której mowa w § 27, który w poprzednim semestrze studiów uzyskał wysoką średnią ocen lub uzyskał wysokie osiągnięcia naukowe lub sportowe w okresie, o którym mowa w ust. 2.

Natomiast zgodnie z dodanym § 26a Regulaminu, dziekanaty właściwych studiów przekazują Komisji Stypendialnej listę 10 % najlepszych studentów na danym kierunku uprawnionych do otrzymywania stypendium rektora w terminie do 15 listopada każdego roku.

W niniejszej sprawie w ocenie zarówno Komisji Stypendialnej, jak i Odwoławczej Komisji Stypendialnej, K. U. pomimo uzyskania wystarczającej ilości punktów rankingowych, nie spełnił drugiego z wyżej wymienionych kryteriów, tj. nie znalazł się na liście najlepszych studentów, przekazanej przez Dziekanat Studium Licencjackiego.

Zdaniem organu odwoławczego wprowadzone Zarządzeniem Nr [...] dodatkowe zawężenie kręgu osób uprawnionych wynika z konieczności dostosowania Regulaminu do ministerialnych interpretacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uzależniających kwestię odpłatności za drugi kierunek od znalezienia się na liście 10 % najlepszych studentów na danym kierunku. Jest to zgodnie z art. 174 ust. 4 ww. ustawy, określającym wyłącznie maksymalny odsetek studentów uprawnionych do otrzymania stypendium rektora (10%), podobnie jak drugie kryterium, czyli punkty rankingowe, odpowiednio zmniejszające ten odsetek.

O ile można zgodzić się z organem, że powyższe regulacje nie naruszają przepisów ustawowych i są realizacją uprawnień rektora w przedmiocie ustalania szczegółowych kryteriów udzielania studentom świadczeń pomocy materialnej, o tyle wątpliwości budzi w niniejszej sprawie sposób ustalenia listy 10 % najlepszych studentów z wysoką średnią ocen, do którego to kryterium odwołuje się przepis art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowiąc, iż stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen (...).

Zarówno Komisja Stypendialna, jak i Odwoławcza Komisja Stypendialna Szkoły [...] lakonicznie stwierdziły, że skarżący nie znalazł się na liście 10 % najlepszych studentów przekazanej przez Dziekanat Studium Licencjackiego.

Uzasadnienie tej zasadniczej kwestii nie spełnia wymagań art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), dalej "Kpa", którego odpowiednie stosowanie wynika z przepisu art. 207 § 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Zwraca na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, chociażby w wyroku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 1665/14 (Lex nr 1532720) stwierdzając, że uczelnia rozpatrując odwołanie studenta powinna dopełnić chociaż minimum procedur administracyjnych przy podejmowaniu decyzji.

Brak uzasadnienia faktycznego w zakresie obliczenia średniej stypendialnej zgodnie z § 33 Regulaminu, czyli niewskazanie elementów koniecznych do jej ustalenia w postaci liczby punktów ECTS przewidzianej dla danego przedmiotu, czynnika korygującego oraz ocen końcowych studenta z danego przedmiotu, nie pozwala na zbadanie przez Sąd prawidłowości ustalenia średniej stypendialnej jako jednego z dwóch podstawowych kryteriów przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Z tego względu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja, podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Nie zasługują natomiast na aprobatę pozostałe zarzuty skargi. W szczególności chybiony jest zarzut niezgodnego z prawem wprowadzenia do Regulaminu zmian wynikających z Zarządzenia Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Należy podzielić stanowisko organu, iż nowe brzmienie § 5 Regulaminu zostało dostosowane do treści art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a więc nie może naruszać obowiązującego prawa, natomiast nowo dodany § 26a Regulaminu jest jedynie nowego brzmienia § 5 Regulaminu.

Nie jest też trafny zarzut bezzasadnego zastosowania w stosunku do skarżącego przepisów Regulaminu w nowym brzmieniu. Zmiany Regulaminu zostały wprowadzone [...] września 2013 r., a więc zaczęły obowiązywać przed dniem rozpoczęcia kolejnego roku akademickiego. Oznacza to, że na ich podstawie możliwe było ustalenie kręgu studentów, którzy spełnili kryteria niezbędne do przyznania stypendium Rektor [...] dla najlepszych studentów na semestr zimowy 2013/2014.

Wprowadzone zmiany, wbrew argumentacji skarżącego, nie mogą być też interpretowane jako naruszające zasady ochrony praw nabytych, gdyż Zarządzenie Nr [...] nie dział a wstecz, lecz obowiązuje od chwili jego wejścia w życie, zaś wprowadzone jego mocą zmiany mają zastosowanie do ewaluacji osiągnięć studentów na podstawie poprzednich semestrów, a nie określają ich sytuacji prawnej w poprzednim okresie. Ponadto podkreślenia wymaga, iż przedmiotowa zmiana została wprowadzona przed upływem terminu składania wniosków o stypendium rektora, wyznaczonym na 15 listopada 2013 r.

Rozpatrując sprawę ponownie organ winien szczegółowo przedstawić sposób wyliczenia średniej stypendialnej skarżącego dla celów stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 Ppsa.