Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 256/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Asesor WSA Marta Pająkiewicz - Kremis Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 października 2020 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2020 r., nr SKO 4316/76/20 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte wnioskiem E. P. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 6 lutego 2020r. , złożonym w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Borowie, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad córką K. K. (dalej: córka strony, córka skarżącej), legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym dnia 28 października 2015r. przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Strzelinie.

Decyzją z dnia 27 lutego 2020r. Nr 000058/SP/02/2020, wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach pielęgnacyjnych (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mogą być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (t.j. Dz.U. 2017 poz. 1466), oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020, poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) działająca z upoważnienia Wójta Gminy Borów Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Borowie (dalej: organ I instancji) odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad córką. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał , że strona ma przyznane prawo do emerytury , a zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Wobec tego brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie podnosząc, że emerytura, którą otrzymuje jest sporo niższa od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego , a sama decyzja odmowna jest dla niej krzywdząca wobec wyrzeczeń, ciężkiej pracy i opieki nad dzieckiem specjalnej troski.

- Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: organ II instancji) decyzją z dnia 31 marca 2020r. nr SKO 4316/76/20 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ przytoczył treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. precyzującego okoliczności, przy zaistnieniu których świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, wskazując jednocześnie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2019r. Nr ENP/25/047218885, na mocy której strona pobiera emeryturę. Według organu II instancji przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych, zgodnie zaś z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa . Natomiast żaden z przepisów ustawy nie stwarza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie ewentualnej różnicy między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą otrzymanej emerytury . Również trudna sytuacja materialna strony i pobieranie w niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne emerytury, nie może - według organu - przemawiać za przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego.

Wyjaśniając powyższe organ II instancji wskazał na przyjęcie przez ustawodawcę takiego modelu przyznawania świadczeń rodzinnych, który wyklucza z grona beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego osoby pobierające zaopatrzenie emerytalne, które to jest świadczeniem pewnym i stabilnym, odmiennie niż świadczenie pielęgnacyjne. Stwierdził dalej, że świadczenie pielęgnacyjne ma zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Wobec tego osoba posiadająca już zabezpieczenie materialne w postaci dochodu z tytułu emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest również możliwy zbieg obu tych świadczeń ani ich wzajemna kompensata. Końcowo organ odwoławczy stwierdził ,że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane jest istnieniem obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania , nie pozostawiając organowi w tym zakresie żadnej uznaniowości.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżąca podniosła, że wysokość świadczenia pielęgnacyjnego to kwota 1830zł , natomiast emerytura jaką otrzymuje wynosi 1163,22zł. Zdaniem skarżącej jest to przejaw niesprawiedliwości społecznej i należy jej wypłacić różnicę między wysokością wypłacanego świadczenia pielęgnacyjnego a otrzymywaną przez nią emeryturą tj. kwotę 667,22zł. Podniosła również ,że jest gotowa zrezygnować z otrzymywanego świadczenia emerytalnego na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego. Do skargi skarżąca dołączyła decyzję o waloryzacji emerytury, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki, zaświadczenie Sądu Rejonowego w Strzelinie o ustanowieniu skarżącej opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionej całkowicie córki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Kognicja sądu administracyjnego ogranicza się jedynie do zbadania legalności, tj. zbadania zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego. Powyższa zasada wynika z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2019, poz. 2167). Jedynie w przypadku istnienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019, poz. 2325, dalej p.p.s.a.) następuje uchylenie decyzji administracyjnej lub stwierdzenie jej nieważności przez sąd. Negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem ich zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku.

Rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

W badanej sprawie spór między stroną a organami dotyczy możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad jej niepełnosprawną córką, w sytuacji gdy skarżąca pobiera już świadczenie emerytalne , jednak w znacznie niższej kwocie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1)matce albo ojcu,

2)opiekunowi faktycznemu dziecka,

3)osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4)innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przytoczonego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Organ II instancji trafnie wywodzi, że rolą świadczenia pielęgnacyjnego jest zagwarantowanie osobie rezygnującej z pracy źródła utrzymania i częściowego zrekompensowania utraconych dochodów, których nie może uzyskiwać w związku z koniecznością zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej.

Materialnoprawną podstawą decyzji organów orzekających w sprawie strony stanowiła norma prawna określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wskazująca na negatywne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tak więc istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny dokonanej przez organy wykładni tegoż przepisu, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Organy obu instancji poprzestając na literalnym brzmieniu tego przepisu przyjęły, że skoro strona ma ustalone prawo do emerytury, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne w jakiejkolwiek wysokości.

Wbrew stanowisku organów orzekających w badanej sprawie , zdaniem Sądu konieczna była weryfikacji jasnych wydawałoby się rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej z uwagi na zmianę relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie wskazać należy ,że kiedy ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie i była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do 1 maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest to już kwota 1830 zł (skarżąca otrzymuje emeryturę wysokości 1163,22zł).

Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej.

Jak trafnie wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 20 lutego 2019r. sygn. akt. II SA/Go 833/18, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. W świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020r. sygn. akt. I OSK 1546/19,powtórzyć też należy ,że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. winna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który - zdaniem Sądu - przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. W dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. (...)

Za prawidłową uznać przyjdzie zatem tezę, że narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. Istotne z punktu widzenia sprawy są zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).

Wymaga też przypomnienia , że również Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie odwoływał się do istoty zasady równości wskazując, że polega ona na tym, iż wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych) charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących. Jeśli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości. Zatem różnicowanie opiekunów znajdujących się w tożsamej relewantnie sytuacji, którzy zrezygnowali z pracy zarobkowej bądź jej nie podejmowali ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem polegające na wykluczeniu opiekunów - emerytów z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru proporcjonalnego.

Zdaniem sądu , w świetle ugruntowanej już linii orzeczniczej sądów administarcyjnych całkowite wykluczenie możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekuna uzyskującego dużo niższą emeryturę, a tym samym pozbawienie pomocy rodziny, która obarczona jest dodatkowymi kosztami związanymi z opieką nad osobą z niepełnosprawnością oraz pozbawienie pomocy wymagającego opieki niepełnosprawnego członka rodziny, stanowi nieproporcjonalne zróżnicowanie w obrębie osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym krewnym.

Z taką sytuacją mamy co czynienia w analizowanym przypadku . Z przyczyn , o których mowa wyżej , dokonana przez organy obu instancji wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie zasługuje na aprobatę Sądu . W ocenie Sądu organy administracji dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów u.ś.r., co miało wpływ na jej wynik. W sytuacji bowiem, gdy ściśle literalne interpretowanie tekstu przepisu prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem sądu i organów stosujących prawo jest sięganie do innych sposobów wykładni. Organa obu instancji winny były podjąć próbę zinterpretowania przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. odwołując się do aksjologicznej racjonalności ustawodawcy oraz kierując się systemowymi, celowościowymi, funkcjonalnymi i prokonstytucyjnymi regułami wykładni prawa.

Jak trafnie zauważył organ II instancji , emeryt - co do zasady- może podjąć prace zarobkową ( str. 4 decyzji) . A zatem osiągnięcie wieku emerytalnego i pobieranie świadczenia emerytalnego nie wyklucza uprawnionego z rynku pracy. Uposażony z tytułu emerytury może przecież podjąć pracę zarobkową, co jest zresztą stosunkowo częstym zjawiskiem. Z tego powodu Sąd nie znajduje argumentów, dla których świadczenie pielęgnacyjne, postrzegane jako rekompensata dochodu z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia, nie miałaby przysługiwać osobie z uprawnieniami emerytalnymi, która może jeszcze faktycznie świadczyć pracę. Nie zasługuje jednak na aprobatę Sądu proponowany przez skarżąca sposób rozwiązania problemu zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalnego , polegający na przyjęciu, że osobie posiadającej uprawnienie do emerytury należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne, w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia wynikającą z ustawy i pobieranym świadczeniem emerytalnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje rozwiązanie tej kwestii , które znalazło odzwierciedlenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20 oraz wyrokach WSA we Wrocławiu : z dnia 15 października 2020r. , sygn. akt IV SA/Wr 222/20 , z dnia 21 października 2020r. , sygn. akt IV SA/ Wr 209/20 i sygn. akt IV SA/Wr 254/20 , zgodnie z którymi wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. W tej sytuacji właściwszym rozwiązaniem jest umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno – rentowego przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. jedn. Dz.U. 2018 poz. 1270, dalej u.e.r.f.u.s.). Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s. skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.e.r.f.u.s.).

Emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur.

Wymaga w tym miejscu zaakcentowania ,że o wspomnianej wyżej możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Powyższy obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stosownie do art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.

Taka informacja powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

W kontrolowanej sprawie organy nie uczyniły zadość powyższym ustawowym obowiązkom i zaniechały poinformowania skarżącej o przysługującej jej możliwości wyboru świadczenia. W szczególności zaś organy nie poinformowały jej o możliwości zawieszenia emerytury, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, nie wezwały jej też do złożenia brakujących dokumentów, co umożliwiłoby wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości. Skutkowało to przedwczesną odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Z tych względów pod adresem organów musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania administracyjnego

Mając na uwadze powyższe rozważania, a także uznając, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu. Przede wszystkim organy powinny dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).