Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 92/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 1  par. 1  i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: Art. 3  par. 1, art. 134  par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: Art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: Art. 128, art. 129, art. 135
journal: Dz.U. 2020 poz 1359
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: SWSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) ASR WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r. znak [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 25 października 2021 r. nr SKO-NP-4115-514/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 30 lipca 2021 r. znak: MOPS.III.524.Od.002837.SP.07.2021 o odmowie przyznania J. K. (dalej: skarżący), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad bratem J. S.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad przyrodnim bratem J. S. W toku postępowania ustalono, że osoba wymagająca opieki legitymowała się orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu z dnia 7 kwietnia 2008 r., z którego wynika, że został on zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności przyznanym na stałe, a niepełnosprawność ta oraz jej ustalony stopień, powstała w dniu 9 września 2002 r. Oznacza to, że niepełnosprawność powstała gdy brat skarżącego był w wieku 32 lat. Ustalono także, że niepełnosprawny jest osobą rozwiedzioną. Osoby spokrewnione z nim w pierwszym stopniu to córki, A. S. i P. S. Rodzice nie żyją.

Dołączone do wniosku dokumenty potwierdzają rezygnację i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad bratem, której skarżący podjął się już w 2014 roku, z przerwami, a od lutego 2021 r. przejął opiekę całkowicie i uzyskał prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zakres wykonanych czynności związanych ze sprawowaną opieką nad bratem obejmował pomoc w codziennym przygotowywaniu i podawaniu posiłków, pomoc w zapewnieniu higieny osobistej, praniu, sprzątaniu, podawaniu leków, pomoc w nocy przy zmianie pozycji w celu zapobiegnięcia odleżynom, pomoc przy wykonywaniu ćwiczeń, wizytach u lekarzy w poradniach specjalistycznych, załatwianiu spraw urzędowych.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, córki A. S. i P. S., przebywają poza granicami kraju i nie sprawują opieki nad ojcem. Pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji to rodzeństwo J. S., tj. dwie siostry oraz brat, którzy nie sprawują opieki nad swoim bratem, a zarówno J. S. jak i skarżący, nie mają z nimi kontaktu. Organ stwierdził, że skarżący jest jedyną osobą, która sprawowała faktyczną opiekę nad bratem, a zakres wymaganej opieki uniemożliwiał mu podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze godzinowym.

Organ wskazał jednak, w świetle art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; dalej: u.ś.r.), prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w pierwszej kolejności osobom najbliższym (matce, ojcu, dzieciom) tj. osobom spokrewnionym w pierwszym stopniu, natomiast dalszym krewnym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje dopiero, gdy nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, albo te są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie istnieją osoby zobowiązane do alimentacji J. S., spokrewnione z nim w pierwszym stopniu, tj. jego córki. Organ stwierdził, że okoliczność ta jest powodem odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto organ uznał, że nie został spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1b u.ś.r., z uwagi na to, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w 32 roku życia, a zatem nie powstała w terminach określonych w ww. przepisie (tj. nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia). Mając na uwadze powyższe, Prezydent Miasta Nowego Sącza odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., powołując się w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Zarzucił także błędną interpretację art. 17 ust. 1a u.ś.r., bowiem przepis ten, zdaniem skarżącego, nie może mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz brata.

Decyzją z dnia 25 października 2021 r. nr SKO-NP-4115-514/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Nowego Sącza z dnia 30 lipca 2021 r., pomimo jej częściowo błędnego uzasadnienia prawnego.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że brat skarżącego legitymuje się orzeczeniem z dnia 7 kwietnia 2008 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw orzekania o Niepełnosprawności, z którego wynika, że został on zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności przyznanym na stałe, zaś niepełnosprawność oraz jej ustalony stopień datują się od 9 września 2002 r. (a zatem niepełnosprawność powstała w wieku 32 lat). Z kolei jak wynika z dokumentów, które wpłynęły do Kolegium w dniach 23 sierpnia 2021 r. oraz 3 września 2021 r. osoba wymagająca opieki, tj. J. S. zmarł w dniu 9 sierpnia 2021r.

W tym stanie rzeczy Kolegium stwierdziło, że konieczne jest ustalenie, czy w okresie pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia, a datą śmierci osoby wymagającej opieki, skarżący spełniał przesłanki do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad bratem.

Odnosząc się do pierwszej z podstaw odmowy przyznania świadczenia przez organ l instancji, określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., Kolegium wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. uznał, że kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (niż w okresach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r.), oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. A zatem okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku 32 lat, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do drugiej z podstaw odmowy przyznania świadczenia wskazanej przez organ I instancji, a określonej w przepisie art. 17 ust. 1a u.ś.r., Kolegium wyjaśniło, że w powołanym przepisie ustawodawca określił ściśle katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony między innymi przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Obowiązek ten ciąży na osobach spokrewnionych w linii prostej oraz rodzeństwie.

Zgodnie z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebny uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

W niniejszej sprawie niespornym jest, że J. S. był osobą niepełnosprawną, która wymagała opieki, a także to, że miał dwie córki. Zatem obowiązek alimentacyjny obciążał w pierwszej kolejności jego dzieci, bowiem stosownie do regulacji przepisu 129 § 1 k.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem. Obowiązek alimentacyjny dzieci wyprzedza więc obowiązek alimentacyjny brata. W związku z powyższym do ustalenia pozostała kwestia, czy w realiach niniejszej sprawy po stronie dzieci brata skarżącego (jego córek) istniały obiektywne przyczyny, które pozwoliłyby na przejście obowiązku alimentacyjnego na skarżącego J. K. W ocenie Kolegium brak jest takich okoliczności, w szczególności okolicznością taką nie jest odległe miejsce zamieszkania. Wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego w sytuacji, gdy niemożliwe jest świadczenie osobistej pomocy może bowiem polegać także na zapewnieniu swój koszt sprawowania opieki przez inną osobę. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy i jego decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia prawnego, zasługuje na utrzymanie w mocy.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 25 października 2021 r. skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się brata, będącego jednocześnie opiekunem faktycznym osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez zstępnych niepełnosprawnego, podczas gdy funkcjonalna wykładnia tego przepisu winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.

W ocenie skarżącego wykładnia językowa art. 17 ust. 1a u.ś.r., dokonana przez organ II instancji, prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy. Pozostając wyłącznie przy wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom osoby wymagającej opieki. Zdaniem skarżącego wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie osób spokrewnionych w pierwszym stopniu i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, lub gdy nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W sprawie bezspornym jest, że brat skarżącego legitymował się orzeczeniem z dnia 7 kwietnia 2008 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do spraw orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Sączu, z którego wynika, że został on zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności przyznanym na stałe, zaś niepełnosprawność oraz jej ustalony stopień datują się od 9 września 2002 r. (niepełnosprawność powstała w wieku 32 lat).

Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki pozytywne, i jednocześnie nie zaistnieją przesłanki negatywne.

W powołanych przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca określił ściśle katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zakreślony między innymi przesłanką pozostawania osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby będącej pod jej opieką. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. stanowi o obowiązku alimentacyjnym, o którym mowa w ustawie Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Zgodnie z art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Stosownie do treści art. 129 § 2 k.r.o., krewnych w tym samym stopniu, obowiązek alimentacyjny obciąża w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. "Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w bliższej kolejności wyprzedza obowiązek zobowiązanego w dalszej kolejności i dopóki jest on w stanie spełniać ten obowiązek, to obowiązek zobowiązanych w dalszej kolejności nie powstaje" (A. Kawałko, H. Witczak [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Wolters Kluwer 2021, komentarz do art. 129), a zatem obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w dalszej kolejności nie powstaje, skoro skarżący, działający w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazał okoliczności, które miałyby wskazywać, że córki wymagającego opieki, miałaby nie być w stanie swojego obowiązku wobec ojca spełnić. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o. zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może lecz nie musi polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o. osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić.

Sąd podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym regulacje u.ś.r. należy odczytywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu unormowań, którym jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które rzeczywiście sprawują opiekę nad bliskimi osobami niepełnosprawnymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 5 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. I OSK 1286/14; czy z dnia 12 maja 2017 r., sygn. I OSK 328/16; opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. W związku z tym przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r., nie można się ograniczać jedynie do wykładni literalnej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie i tylko w okolicznościach wymienionych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Niewykluczone jest również w tym zakresie posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenia wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinny mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (niezależnych od niego), nie może zajmować się rodzicem (art. 132 k.r.o. w związku z art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Przyjęcie wskazanych metod wykładni prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie o zasadności żądania dotyczącego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą opieki zależy od ustalenia, czy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji (dzieci niepełnosprawnego) są zdolne do jej sprawowania, np. czy ich stan zdrowia umożliwia faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem lub czy nie istnieją inne obiektywne okoliczności (względy) niezależne od nich, które taką opiekę wykluczają. Niewątpliwie legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powoduje zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom innym niż spokrewnionym w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 22/21, opubl. w CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedłożył też żadnych dowodów potwierdzających brak możliwości spełniania obowiązku alimentacyjnego wobec ojca przez córki wymagającego opieki. Wskazać należy, że tylko w sytuacji, gdy z przyczyn obiektywnych, niezależnych od woli zobowiązanych, nie jest możliwe wypełnianie przez nich ustawowego obowiązku alimentacyjnego, możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Niemniej w niniejszej sprawie, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, takich okoliczności nie wykazał.

Brak jest zatem okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec brata przed obowiązkiem alimentacyjnym jego dzieci, które w pierwszej kolejności zobowiązane są do sprawowania opieki nad swym ojcem, w szczególności żadna z córek nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, skarżący nie wykazał również aby z innych przyczyn obiektywnych nie były w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu. Przeszkody w wypełnianiu obowiązku alimentacyjnego nie stanowi bowiem w szczególności odległe miejsce zamieszkania zobowiązanego, obowiązek alimentacyjny bowiem może, ale nie musi być wykonywany osobiście.

Organy orzekające w sprawie słusznie zatem uznały, że skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, bowiem w rozpoznawanej sprawie nie zaszły okoliczności, pozwalające na uznanie, że obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec brata powstał. To dzieci są bowiem, zgodnie z przywołanymi wyżej regulacjami k.r.o., w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicem. Skoro zatem skarżący nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego wobec swojego brata, nie mógł on uzyskać prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.