Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2787/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 2, ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi R. K. (dalej: strona lub skarżący) była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej Zakładem lub ZUS) z [...] maja 2015r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] marca 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę w kwocie 3.298 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z [...] lutego 2015r. skarżący zwrócił się do Zakładu o rozłożenie na raty spłaty zadłużenia w wysokości 600 złotych miesięcznie oraz o umorzenie odsetek od nieopłaconych należności z tytułu składki zdrowotnej. W uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuacją życiową wyjaśniając, iż brak możliwości opłacenia przedmiotowych należności wiąże się z poważnymi problemami zdrowotnymi jego i jego żony. Poinformował, że oboje z żoną ze względu na stan zdrowia posiadają I grupę inwalidzką oraz korzystają z pomocy osób trzecich.

Przy piśmie z [...] marca 2015r. skarżący w odpowiedzi na pismo ZUS przesłał oświadczenie o stanie rodzinnym majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej w którym przedstawił swoją sytuację majątkową: uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki. Ponadto przesłał decyzję ZUS z [...] stycznia 2015 r. o wysokości swojej emerytury (2220,57 zł netto), kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu marki W. z 2005r., faktury dokumentujące zakup leków w styczniu i lutym 2015r. (na kwoty: 46,26 zł, 173,34 zł, 117,29 zł, 262,17 zł), dokumenty potwierdzające wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, usługi telekomunikacyjne, energię elektryczną, decyzję z [...] lutego 2015 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 rok na kwotę 138,00 zł, decyzję ZUS z [...] marca 2013 r. o waloryzacji emerytury żony strony (1456,18 zł), PIT-36 za rok 2014, PIT/B za rok 2014, PIT/O za rok 2014, PIT-36 za rok 2013, PIT-36 za rok 2012 oraz dokumentację medyczną.

Decyzją z [...] marca 2015r. odmówił umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę w wysokości 3.298 zł naliczonych na dzień [...] lutego 2015r. od nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące luty, czerwiec, sierpień i grudzień 2002r. oraz od lipca 2003r. do października 2004r.

W uzasadnieniu organ przytoczył podstawy prawne rozstrzygnięcia i wskazał, że strona pobiera emeryturę w wysokości 2.220,57 zł netto, ponadto posiada na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości: zabudowane o pow. 0,31 ha, niezabudowane o pow. 0,30 ha i 0,11 ha oraz rolną zabudowaną o pow. 0,71 ha wszystkie położone w miejscowości M., gmina K. Posiada również samochód osobowy o wartości szacunkowej ok. 15.000 zł.

W związku z powyższym w ocenie organu nie zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 121 ze zm., dalej: u.s.u.s.).

Zakład wyjaśnił, że przy ocenie wystąpienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności z uwagi na ważny interes zobowiązanego bierze on pod uwagę m.in. to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie czasu nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi dla zachowania podstawowych potrzeb życiowych (wyżywienie, utrzymanie mieszkania, ubranie oraz inne), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy czy stały i pogłębiający się, a także dokonuje się oceny szans i możliwości poprawy sytuacji finansowej.

Stwierdził również, że podejmując decyzję w zakresie umorzenia należności składkowych ma obowiązek oprócz zbadania aktualnej sytuacji osoby zobowiązanej do spłaty, przeanalizować całokształt uwarunkowań, które wskazywałyby na możliwości płatnicze dłużnika w przyszłości. Sama natomiast wysokość zadłużenia nie przesądza z góry o braku możliwości ich uregulowania, tym bardziej, że istnieje możliwość spłaty należności składkowych w ramach zawartej umowy o rozłożeniu należności na raty na warunkach uwzględniających możliwości płatnicze dłużnika. Umorzenie należności nie jest jedyną możliwością rozwiązania trudnej sytuacji dłużnika.

Po przeanalizowaniu przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z§ 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie w sprawie umarzania) Zakład nie stwierdził, że obecna sytuacja finansowo-materialna skarżącego wypełniała przesłanki trwałego i pogłębiającego się stanu ubóstwa. ZUS stwierdził, że nie kwestionuje, iż strona znajduje się trudnej sytuacji życiowej. Jednakże zauważył, że zarówno skarżący (2.220,57 zł netto), jak i jego żona (1.456,18 zł netto) posiadają stałe źródło utrzymania. Nie korzystają oni także z pomocy socjalnej, czy też innych form wsparcia.

Wyjaśnił, że możliwości płatnicze dłużnika nie mogły być oceniane tylko przez pryzmat posiadanych środków finansowych gotówkowych, ale także innych składników majątkowych, które mogą być zamienione na postać pieniężną. Ustalono, że skarżący posiada kilka nieruchomości, których ewentualna sprzedaż pozwoliłaby także na uregulowanie posiadanego zadłużenia.

Zakład odniósł się również do informacji strony o pogarszającym się stanie zdrowia, który miał wpływ na jego dochody. Wyjaśnił, że ZUS bierze pod uwagę sytuację, w której zobowiązany sprawuje bezpośrednią opiekę nad członkami rodziny, zaś sposób sprawowania tej opieki uniemożliwia jednocześnie pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia, a także sytuacje, w których choroba dotyczy samej osoby zobowiązanej i która to choroba uniemożliwia tej osobie pozyskiwanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia. Stwierdził, że skarżący przedstawił dokumentację medyczną, z której wynika, iż zarówno on jak i jego żona posiadają wiele poważnych schorzeń, które wpływają na konieczność ponoszenia wydatków związanych z zakupem leków (od ok. 219,60 zł do 379,46 zł miesięcznie). Jednakże zauważył, że sytuacja zdrowotna strony nie miała bezpośredniego wpływu na osiągany przez stronę dochód, gdyż pobiera on świadczenie emerytalne w wysokości 2.220,57 zł netto miesięcznie.

Odnosząc się do przyczyn powstania zaległości wyjaśnił, że były one rozpatrywane w oddzielnym postępowaniu administracyjnym i następnie sądowym. Ostatecznie zakończyły się oddaleniem odwołania strony przez Sąd Apelacyjny w L. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z [...] stycznia 2015 r., sygn. akt [...].

Pismem z [...] kwietnia 2015r. strona złożyła odwołanie. Wskazała, że dokonał wpłat na obecnie dochodzone przez ZUS należności wskazując daty wpłat oraz konto na które ich dokonała. Poza tym stwierdziła, że posiadała w ZUS nadpłaty, które organ winien zaliczyć na dochodzone należności. Zauważyła, że całą winę za nieprawidłowe rozliczenie ponoszą pracownicy ZUS. Do odwołania załączyła dokumenty, które w jej ocenie potwierdzają brak zaległości.

Decyzją z [...] maja 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2015r. W uzasadnieniu decyzji omówił wszystkie złożone przez skarżącego dokumenty i w całości podtrzymał argumentację prezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie umorzenia ma charakter decyzji uznaniowej. Stwierdził, że podejmując rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu składek Zakład posiłkuje się również wysokością minimum socjalnego dla danego roku, publikowaną przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych (www.ipiss.com.pl). Zgodnie z Informacją o wysokości minimum socjalnego we wrześniu 2014 r. z 12 grudnia 2014 r., zmodyfikowane minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosiło 1.753,54 zł, podczas gdy średniomiesięczny dochód w rodzinie skarżącego wynosiło 3.676,75 zł. Zauważył, że z tytułu stałych opłat strona ponosi wydatki w wysokości ok. 250 zł miesięcznie i 138 złotych rocznie z tytułu podatków, a na inne wydatki przeznacza kwotę ok. 500 zł miesięcznie. Wprawdzie w treści oświadczenia z [...] lutego 2015 r. strona wskazała również na koszty związane z leczeniem (np. wykup leków, badania, wizyty) w wysokości ok. 1000 zł miesięcznie, to jednak średniomiesięczny koszt zakupu lekarstw ustalony na podstawie dostarczonych dokumentów wynosił 299,53 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących nieprawidłowego ustalenia zaległości, stwierdził, że były one niezasadne. Wyjaśnił, że wszystkie należności zostały w sposób prawidłowy zaksięgowane, decyzja organu stwierdzająca wysokość należności była przedmiotem odwołania do sądu i przedmiotem badania przez biegłego z zakresu księgowości, którzy podtrzymali prawidłowość ustalenia przez ZUS wysokości należności.

Uwzględniając powyższe Zakład nie znalazł podstaw do umorzenia odsetek za zwłokę w świetle art. 28 ust. 1, 2, 3, 3a u.s.u.s., wykazanych w decyzji z [...] marca 2015 r.

Od powyższej decyzji skarżący złożył skargę wnosząc m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] marca 2015r. i zasądzenie kosztów postępowania. Do skargi oraz pisma procesowego z [...] listopada 2015r. skarżący załączył dokumentację medyczną wskazującą na jego i jego żony stan zdrowia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa:

1) procesowego: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) wyrażającego się w braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, braku uwzględnienia słusznego interesu obywatela, braku zebrania i rozpatrzenia całościowego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, braku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonej decyzji,

2) materialnego - art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. poprzez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że Zakład wydając decyzję kierował się przede wszystkim interesem fiskalnym, pomijając sytuację osobistą ubezpieczonego, który od kilku lat cierpi na chorobę nowotworową i z tego tytułu ponosi znaczne koszty w postaci zakupu lekarstw, dojazdu do szpitali i lekarzy specjalistów. Kierując się fiskalizmem organ uznał, iż ubezpieczony mimo przewlekłej choroby oraz faktu, iż zapłata należności pozbawi go zaspokojenia potrzeb życiowych jest w stanie uiścić przedmiotowe należności. Wskazał, że zasada fiskalizmu obejmuje przede wszystkim sam organ, który winien ograniczać własne wydatki związane z działalnością (ograniczenie budowy siedzib oraz ograniczenie administracji wobec zmniejszania się liczby ubezpieczonych spowodowanego emigracją). Podkreślił, że zasada fiskalizmu wzięła górę nad naczelnymi zasadami uregulowanymi w k.p.a.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia.

W piśmie procesowym z [...] sierpnia 2015r. skarżący wskazał, że organ w odpowiedzi na skargę nie odniósł się do jego choroby w kontekście art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s. Wskazał, że choroba nowotworowa jest chorobą przewlekłą, uniemożliwiającą pełną aktywność, a niejednokrotnie samodzielną egzystencję. Ostateczne stwierdził, że jego choroba winna stanowić podstawę do umorzenia należności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

Rolą Sądu jest ocena czy organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego i procesowego, które skutkowałyby wadliwością zaskarżonej decyzji wymagającą wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.).

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób dający podstawę do jej uchylenia. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Jak wynika z akt sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie zaległych składek w kontekście dwóch podstaw prawnych, a mianowicie art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, na co prawidłowo powołał się organ orzekający, że zasadą ustaloną w art. 28 ust.2 u.s.u.s. jest, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a.

Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

ZUS orzekając w sprawie prawidłowo ustalił, że żadna z przesłanek tego artykułu nie została spełniona, gdyż strona posiada majątek np. kilka nieruchomości, samochód, a także stały dochód. Słusznie podkreślając, że dotychczas nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, to jednakże posiadany majątek i pobierane świadczenie emerytalne wskazują, że występuje możliwość skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz jest oczywistym, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne.

Przechodząc do dalszej analizy sprawy związanej z możliwością umorzenia należności składkowych (odsetek) na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania, należy zauważyć, że w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z w sprawie umarzania.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie umarzania zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

ZUS uznał, że w przypadku skarżącego nie wchodzi w grę żadna z przesłanek wspomnianego przepisu.

W ocenie sądu poczynione w tej kwestii przez organ ustalenia są prawidłowe. Należy przypomnieć, że jak słusznie przyjął Zakład, skarżący prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z żoną, dysponuje stałymi dochodami, na które składa się emerytury: skarżącego w wysokości ok. 2220 zł miesięcznie netto i żony w wysokości ok. 1450 zł miesięcznie netto. Skarżący ponadto posiada 4 nieruchomości i samochód osobowy, które to jak zasadnie zauważył organ mogą być przedmiotem sprzedaży, a uzyskane w ten sposób środki pozwolą na uregulowanie posiadanego zadłużenia. ZUS również w decyzji wykazał, czego w żaden sposób, na żadnym etapie postępowania skarżący nie kwestionował, wysokość ponoszonych przez skarżącego i jego rodzinę wydatków związanych z utrzymaniem w łącznej wysokości ok. 1060 zł (podatek od nieruchomości 12 zł , leki – 300, opłaty – 250 zł, inne wskazane przez stronę w oświadczeniu – 500 zł). Zatem dokonując porównania dochodów z wydatkami, to jasno wynika, że skarżący posiada środki, które mogą posłużyć na spłatę zadłużenia (odsetek), np. w ratach. Mimo, że organ nie uznał kwoty 1000 złotych, którą strona wskazała, jako wydatki na leczenie, gdyż strona nie przedstawiła dowodów potwierdzających ponoszenie wydatków na taką kwotę, to należy zauważyć, że stanowisko organu w tym zakresie może być wadliwe, gdyż w tej kwocie oprócz kosztów leków mogą mieścić się również np. koszty dojazdu do specjalistów i inne wydatki związane z leczeniem, a nie lekami. Jednakże powyższe nie ma znaczenia, gdyż nawet doliczając tę kwotę do wydatków w wysokości 1060 zł, pozostaną wolne środki. Potwierdzeniem powyższego jest również stanowisko skarżącego, który widzi w swoim majątku i dochodach określone wolne kwoty, które może przeznaczyć na pokręcie zobowiązań wobec ZUS, gdyż zwrócił się o rozłożenie na raty należności głównej (bez odsetek) na raty w wysokości 600 złotych miesięcznie. Dowodzi to zdaniem sądu, że skarżący uznawał, iż będzie mógł w przedstawionym stanie faktycznym spłacać zadłużenie, zatem uwzględnienie wniosku o umorzenie odsetek od zaległych składek - w chwili obecnej - słusznie zostało uznane za przedwczesne.

Zasadnie ZUS wyjaśnił, że sama w sobie choroba, nawet ciężka i przewlekła nie może przemawiać za umorzeniem należności. Przepis bowiem wyraźnie wskazuje, że tylko połączenie przewlekłej choroby skarżącego lub członka rodziny nad którym sprawuje on opiekę ze stanem majątkowym skarżącego, może uzasadniać umorzenie należności. Zakład dokonał w sposób prawidłowy takiego ustalenia. Wskazał bowiem, że w takim wypadku bierze pod uwagę sytuację, w której zobowiązany sprawuje bezpośrednią opiekę nad członkami rodziny, zaś sposób sprawowania tej opieki uniemożliwia jednocześnie pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty zadłużenia, a także sytuacje, w których choroba dotyczy samej osoby zobowiązanej, która to choroba uniemożliwia tej osobie pozyskiwanie środków pieniężnych na spłatę istniejącego zadłużenia. W wyniku dokonania analizy zasadnie Zakład zauważył, że sytuacja zdrowotna skarżącego i jego żony, w kontekście ponoszonych kosztów, nie ma bezpośredniego wpływu na osiąganie przez nich stałe dochody w łącznej wysokości prawie 3700 złotych netto miesięcznie.

Wbrew twierdzeniom strony organ dokonał wszechstronnej oceny sytuacji w której znalazł się skarżący i jego żona. Dowodem czego było również wyjaśnienie, że dochody strony i jego żony znaczenie, bo ponad dwukrotnie przekraczają minimum socjalne dla dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego (1753,54 złotych), który to czynnik także ma znaczenie przy rozpatrywaniu spraw dotyczących umorzenia należności.

Zasadnie zatem organ podkreślił, że skarżący nie spełnia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia w sprawie umarzania. Dokonał również analizy sprawy pod kątem spełniania przez stronę przesłanki z pkt 2 ww. przepisu - skarżący przestał prowadzić działalność gospodarczą ale nie wskazywał na żadną klęskę, która uniemożliwiałaby mu prowadzenie tej działalności i osiąganie dochodów.

Mając powyższe na względzie zdaniem sądu spłata zadłużenia choć z pewnością będzie obciążeniem dla domowego budżetu nie pozbawi jednak rodziny skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Opłacenie bowiem należności z tytuły odsetek od zaległych składek, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie pozbawiałoby jego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Tym samym sąd nie stwierdził naruszenia art. 28 ust. 1 i 3a u.s.u.s.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, iż umorzenie należności jest definitywną rezygnacją z możliwości ich wyegzekwowania, w związku z powyższym taka decyzja musi być podejmowana bardzo rozważnie. Organ zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. W ocenie sądu, skarżący takim potencjałem na przyszłość dysponuje., czego dowodem jest chęć uregulowania należności głównej w ratach. Należy wskazać, że obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków w celu dochodzenia należności z tytułu składek w tym także środków przymusowego dochodzenia należności. Szczególna wnikliwość i staranność działania przy rozpoznawaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu składek wynika z ich publicznego charakteru i celu na które są one przeznaczone, dlatego przy podejmowaniu takich decyzji konieczna jest konfrontacja interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Z tego wynika także wyjątkowość instytucji umorzenia należności z tytułu składek.

W ocenie sądu jako prawidłowe należy uznać ustalenia organu, że stwierdzona trudna sytuacja finansowa skarżącego nie kwalifikuje się do podjęcia decyzji korzystnej dla niego. Podnieść należy, iż sąd nie kwestionując trudnej sytuacji w jakiej znalazł się zobowiązany, stwierdza jednakże, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do podjęcia decyzji o umorzeniu należności (odsetek). ZUS rozważył i skonfrontował, w realiach rozpoznawanej sprawy, ważny interes strony i interes społeczny. Wynik tej konfrontacji, znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie może być uznany za dowolny lub sprzeczny z prawem. Z powyższych przyczyn nie można było uwzględnić zarzutów naruszenia art. 28 ust.3 pkt 3 u.s.u.s. oraz § 3 ust.1 rozporządzenia w sprawie umarzania. Wskazywanie przez skarżącego na represyjny charakter odsetek nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Odsetki są należnościami takimi jak kwota główna (składki) i są konsekwencja nieterminowej zapłaty tych należności.

Kontrolując natomiast działania ZUS podejmowane w toku przeprowadzonego postępowania przypomnieć należy, iż ustawodawca używając w omawianych przepisach zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki (odsetki) powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu w sprawie umarzania. Zaznaczyć jednak trzeba, iż ocena organu w tej kwestii musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ prawidłowo zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku materiał dowodowy. Organ bowiem przeprowadził bardzo szerokie postępowania. Postępowania były prowadzone z uwzględnieniem wszystkich zasad, w szczególności skarżący miał zapewniony czynny udział w każdym stadium, nadesłany przez skarżącego materiał dowodowy oraz twierdzenia zostały przeanalizowane i analiza ta znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zarówno decyzja I instancji, jak też decyzja wydana na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy są skonstruowane prawidłowo, powołują podstawy prawne oraz zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne. Sąd nie dopatrzył się w działaniach ZUS naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Reasumując zdaniem sądu, wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie narusza art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Dodatkowo sąd stwierdza - w odniesieniu do przedstawionego w odwołaniu stanowiska skarżącego, sprowadzającego się do zakwestionowania powstałego zadłużenia wobec ZUS – że złożenie wniosku przez stronę o umorzenie należności z tytułu składek winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się ona z kwotą zadłużenia, a jedynie ze względów finansowych nie jest w stanie jej pokryć. Dlatego też, przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć żadnego znaczenia podniesione w skardze okoliczności związane z powstaniem zadłużenia, właściwie sprowadzające się do kwestionowania jego powstania. Decyzje w sprawie podlegania ubezpieczeniu społecznemu wydawane są w odrębnym postępowaniu i podlegają stosownej kontroli sądu powszechnego.

Na marginesie już tylko wskazać należy, sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 lutego 2000 r. w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.