Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1659/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 7, art. 77  par. 1, art. 80, art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie: SWSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) SWSA Jakub Makuch Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 września 2021 r. znak SKO.DM/4114/44/2021 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata L. S. wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w K. wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy T., decyzją z dnia 27 listopada 2017 r., znak [...], przyznał M. K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 194,54 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 maja 2018 r. Następnie w dniu 23 kwietnia 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w T. wpłynęło pismo z ZUS Oddział w L., z którego wynika, że M. K. od dnia 13 stycznia 2015 r. pobierał rentę inwalidzką. Kolejnym pismem z ZUS Oddział w L. z dnia 17 maja 2021 r. poinformowano o wysokości renty inwalidzkiej pobieranej w poszczególnych latach. Z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 145 § pkt 5 k.p.a. organ I instancji postanowieniem z dnia 24 maja 2021 r., znak [...], wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Miasta i Gminy T. z dnia 27 listopada 2017 r. Po przeprowadzeniu postępowania w trybie wznowionym, uwzględnieniu dochodu uzyskanego przez M. K. z tytułu renty inwalidzkiej i dokonaniu stosownych obliczeń organ uznał, iż dodatek mieszkaniowy za okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 maja 2018 r. nie przysługuje. W konsekwencji organ I instancji, decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r., znak [...]: 1) uchylił decyzję [...] z dnia 27-11-2017 r. przyznającą dodatek mieszkaniowy w kwocie: 194,54 zł miesięcznie na okres od: 01-12-2017 do 31-05-2018; 2) odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego za ten okres.

Na skutek odwołania M. K. od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy T. z dnia 28 czerwca 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z dnia 27 września 2021 r., znak SKO.DM/4114/44/2021, działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 ze zm.) w zw. z art. 36 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 11) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego z urzędu to instytucja procesowa, która umożliwia weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej dotkniętej kwalifikowaną wadą procesową, wymienioną wart. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Wznowienie postępowania jest zasadniczo postrzegane jako jeden z trybów postępowania nadzwyczajnego, a więc takiego, którego celem jest przeprowadzenie kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest okoliczność, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy zaliczyć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż nową okolicznością mającą wpływ na ustalenie prawa do dodatku mieszkaniowego, a także nieznaną organowi przyznającemu dodatek, w dacie orzekania, jest okoliczność pobierania przez M. K. od dnia 13 stycznia 2015 r. renty inwalidzkiej wypłacanej przez instytucję irlandzką (dowód: pismo z ZUS Oddział w L. z dnia 20 kwietnia 2021 r. znak [...], kolejno pismo ZUS Oddział w L. z dnia 12 maja 2021 r. znak [...]). Okoliczność ta ma niewątpliwie determinujące znaczenia dla obliczenia dochodu gospodarstwa domowego odwołującego się w sprawie. Zgodnie z art. 3 u.d.m. (w brzmieniu sprzed 1 lipca 2021 r.) dodatek mieszkaniowy przysługuje m.in. osobom, którzy są najemcami lokali mieszkalnych, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Z kolei za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego, zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r., świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 oraz z 2019 r. poz. 730, 752 i 992), świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, z późn. zm.), dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1111, 924 i 1818), dopłaty do czynszu, o której mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania (Dz. U. poz. 1540 oraz z 2019 r. poz. 1309), świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529) oraz świadczenia uzupełniającego przyznanego na podstawie ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. poz. 1622). Z akt sprawy wynika, iż w skład gospodarstwa domowego strony wchodzi M. K. i M. K.1, czyli jest ono 2 - osobowe. Po uwzględnieniu dochodu odwołującego się z tytułu renty inwalidzkiej, średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym odwołującego się przypadający na jednego członka tego gospodarstwa wyniósł 2304,65 zł. Najniższa emerytura na dzień złożenia wniosku wynosiła 1000 zł. Maksymalny dopuszczalny dochód na osobę wynosi 125% najniższej emerytury tj. 1250 zł, a więc w odniesieniu do sytuacji odwołującego się jest przekroczony o 1054,65 zł. Po obliczeniu wysokości dodatku mieszkaniowego jego wartość jest ujemna, co oznacza iż nie przysługuje. Prawidłowo więc organ I instancji orzekł o uchyleniu własnej decyzji znak [...] z dnia 27 listopada 2017 r. przyznającej odwołującemu się dodatek mieszkaniowy w kwocie 194,54 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2017 r. do 31 maja 2017 r. oraz o odmowie przyznania M. K. prawa do dodatku mieszkaniowego za ten okres.

M. K. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze oraz na rozprawie skarżący, działający przez pełnomocnika, zakwestionował ustalenia co do pobierania renty i wniósł o uchylenie decyzji obu instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Kluczową okolicznością faktyczną – zarówno z punktu widzenia przyczyny wznowienia postępowania opisanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak i z punktu widzenia nowego rozstrzygnięcia sprawy dodatku mieszkaniowego co do meritum na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. – jest okoliczność pobierania przez skarżącego M. K. od dnia 13 stycznia 2015 r. renty inwalidzkiej wypłacanej przez instytucję irlandzką. Okoliczność ta jawi się bowiem – i w tym zakresie należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji – jego relewantna dla ustalenia dochodu skarżącego i tym samym dla rozstrzygnięcia o jego prawie do dodatku mieszkaniowego.

Mając na uwadze powyższe, należało w pierwszej kolejności rozważyć, czy odnośna okoliczność – która jest przez skarżącego kwestionowana – została należycie wyjaśniona i udowodniona zgodnie ze standardami wynikającym z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy nie jest wystarczający i nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń co do pobierania przez skarżącego M. K. spornej renty inwalidzkiej. Ustalenia w tej mierze organów obu instancji opierają się wyłącznie na dwóch pismach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 20 kwietnia 2021 r., znak [...], oraz z dnia 12 maja 2021 r., znak [...]. Zdaniem Sądu, pisma te nie stanowią wystarczającego dowodu. Wszak ani z tych pism, ani z ustaleń organów przytoczonych w uzasadnieniach decyzji – nie wynika, o jaką instytucję irlandzką chodzi; nie wynika z nich również to, w jaki sposób renta jest wypłacana. Pisma ZUS tudzież wspomniane ustalenia mają charakter ogólny, nie zawierają jakichkolwiek danych, przez pryzmat których można by zweryfikować ich prawdziwość. Pisma ZUS w tych okolicznościach można zatem było traktować nie tyle jako samoistny dowód, ile jako źródło wiedzy o okoliczności, która wymaga wyjaśniania zgodnie z regułami postępowania dowodowego. W tym kontekście warto zauważyć, że przedłożone przez skarżącego M. K. dokumenty (pismo Social Welfare Services Office z Irlandii z dnia 21 grudnia 2020 r. oraz zaświadczenie ZUS Oddział w L. Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych z dnia 7 stycznia 2021 r.) uprawdopodabniają twierdzenia skarżącego o zaprzestaniu wypłacania mu z końcem 2012 r. świadczenia z Irlandii.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.). W szczególności sądy administracyjne podkreślają, że zgodnie z art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zasada prawdy obiektywnej (czyli obowiązek ustalenia jak jest naprawdę) jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2022 r., II OSK 2401/19; wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 czerwca 2017 r., III SA/Kr 420/17).

Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę ponownie, organ obowiązany będzie zgodnie z regułami postępowania dowodowego wyjaśnić kwestię pobierania przez skarżącego M. K. renty inwalidzkiej.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).