Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 151/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 4
journal: Dz.U. 1984 nr 49 poz 254
law: Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych  do tych przewozów (ATP), sporządzona w Genewie dnia 1 września 1970 r. - przyjęta oświadczenniem rządowym z dnia  24 września 1984 r.
article: art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 74 poz 439
law: Konwencja Wiedeńska o Prawie Traktatów sporządzona w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r.
Teza: Odmiennie niż w porządku prawa krajowego, dyrektywy wykładni umów międzynarodowych nakazują w procesie wykładni uwzględnić zawsze nie tylko wykładnię językową, ale nawet w sytuacji językowej jasności postanowień umowy, sięgnąć po wykładnię funkcjonalną (teleologiczną)

Nie jest istotne dla prawidłowej wykładni art. 2 umowy (ATP), z jakiego Umawiającego Państwa pochodzi dokument ATP, jeśli pojazd służący do transportu szybko psujących się artykułów żywnościowych spełnia warunki umowy (ATP) realizując tym samym cele: polepszenia warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu oraz poprzez polepszenie tych warunków wpływa na rozwój handlu tymi artykułami.

TEZY

Odmiennie niż w porządku prawa krajowego, dyrektywy wykładni umów międzynarodowych nakazują w procesie wykładni uwzględnić zawsze nie tylko wykładnię językową, ale nawet w sytuacji językowej jasności postanowień umowy, sięgnąć po wykładnię funkcjonalną (teleologiczną)

Nie jest istotne dla prawidłowej wykładni art. 2 umowy (ATP), z jakiego Umawiającego Państwa pochodzi dokument ATP, jeśli pojazd służący do transportu szybko psujących się artykułów żywnościowych spełnia warunki umowy (ATP) realizując tym samym cele: polepszenia warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu oraz poprzez polepszenie tych warunków wpływa na rozwój handlu tymi artykułami.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr. ) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło- Chlabicz Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "D." Spółki z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 446/13 w sprawie ze skargi "D." Spółki z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] lutego 2013 r. (nr [...]), 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz "D." Spółki z o.o. z siedzibą w S. 2697 (dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 446/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę "D." Sp. z o.o. w S. (zwanej dalej: skarżącą) decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 3 orazart. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265), zwanej dalej: u.t.d. i art. 1, art. 3 ust. 1 oraz art. 4 Dodatku 1 Załącznika 1 do Umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów, sporządzonej w Genewie w dniu 1 września 1970 r. (Dz. U z 1984 r. Nr 49, poz. 254), zwanej dalej: umową ATP, w związku z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 8.000,00 zł z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. W uzasadnieniu stwierdził, że w dniu 18 stycznia 2013 r. na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w K. dokonano kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem międzynarodowego transportu drogowego rzeczy środkiem transportowym marki VOLVO nr rej. [...] wraz z naczepą-chłodnią marki SCHMITZ CARGOBULL AG nr rej. [...]. Kontrolowanym środkiem transportu przewożony był z Niemiec do Białorusi towar w postaci mrożonego mięsa wieprzowego o wymaganej temperaturze transportu -18° C. Wykonującym transport drogowy była skarżąca. Kierowca kontrolowanego zestawu pojazdów okazał do kontroli niemiecki dokument ATP nr [...] wystawiony w dniu [...] sierpnia 2007 r. z datą ważności do sierpnia 2013r. przez G., natomiast zgodnie z przepisem ust. 4 Dodatku 1 Załącznika 1 do umowy ATP świadectwo ATP powinno być wystawione przez właściwą władzę państwa rejestracji naczepy, tj. przez władzę polską.

W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, z pkt 1 Dodatku Załącznika 1 do umowy ATP wynika, iż kontroli zgodności z obowiązującymi normami dokonywać należy na stacjach badań, wyznaczonych lub upoważnionych do tego celu przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany, lub przyjęty do ewidencji. W związku z tym, iż naczepa, którą wykonywany był kontrolowany przewóz drogowy zarejestrowana w Polsce, stąd też właściwą władzą do wydania świadectwa zgodności w rozumieniu umowy ATP była upoważniona do tego jednostka na terytorium Polski. Organ stwierdził, że zgodnie z informacjami zawartymi na stronie internetowej Wydziału Transportu Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ - UNECE (United Nations Economic Comission for Europe, w języku polskim tłumaczona jako: Europejska Komisja Gospodarcza) agendy ONZ odpowiedzialnej za realizację umowy ATP, Republika Białoruś jest stroną tej umowy od dnia 3 sierpnia 2001 r. Umowa ATP jest źródłem prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, która związała się tą umową w trybie prostym przez przystąpienie i której nie wypowiedziała. Przepis pkt 3 lit. b Dodatku 1 Załącznika 1 jest korzystniejszy dla podmiotu wykonującego przewóz, ponieważ dopuszcza możliwość posługiwania się zagranicznym świadectwem przez okres 3 miesięcy od daty zarejestrowania pojazdu w kraju.

W skardze na tę decyzję skarżąca stwierdziła, że zaprezentowana przez organ interpretacja pojęcie właściwej władzy wykracza poza jego literalne brzmienie i zawęża w sposób nieuprawniony uznawanie za ważne i wystarczające jedynie świadectw ATP wydanych w kraju zarejestrowania pojazdu, nie zaś wszystkich świadectw ATP wydawanych przez umawiające się strony. Ponadto organ nie uzasadnił, na jakiej podstawie przyjął Białoruś za stronę umowy ATP.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., stwierdził, że spór w sprawie dotyczy możliwości zastosowania przepisów umowy ATP, której przepisy (art. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 4 Załącznika 1, Dodatku 1) stanowiły podstawę prawną zaskarżonej decyzji oraz rozumienia użytego w niej określenia "właściwa władza" uprawniona do wydania świadectwa zgodności. Bezsporny jest natomiast fakt przewożenia przez skarżącą towarów szybko psujących się, których transport podlega regulacji umowy ATP.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, który uznał umowę ATP za jedno ze źródeł polskiego porządku prawnego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 2 tej umowy jej stronami mogły się stać państwa przez jej podpisanie, ratyfikowanie po podpisaniu z zastrzeżeniem ratyfikacji lub przystąpienie do umowy po jej wejściu w życie. Polska Rzeczpospolita Ludowa stała się stroną wskazanej umowy w drodze przystąpienia, bowiem dokument w tym przedmiocie został złożony Sekretarzowi ONZ w dniu 5 maja 1983 r. Umowa zaczęła obowiązywać na terytorium PRL w dniu 15 maja 1984 r. Wynika to między innymi z oświadczenia rządowego z 24 września 1984 r., w którym przedłożono zastrzeżenia do umowy. Przystąpienie jest samodzielną i niezależną od innych sposobów wyrażenia zgody państwa na związanie się traktatem (art. 15 Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów sporządzonej w Wiedniu 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r., Nr 74, poz. 439). Akt przystąpienia dokonany przez uprawniony organ państwa odpowiada aktowi ratyfikacji. Wdacie przystępowania Polski (jeszcze jako PRL) do umowy ATP nie istniała norma konstytucyjna regulująca miejsce zobowiązań międzynarodowych w systemie prawa polskiego. Obecnie obowiązująca Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. w art. 9 wprowadziła generalną zasadę przestrzegania przez Polskę wiążącego ją prawa międzynarodowego (w tym innych źródeł prawa międzynarodowego niż umowy ratyfikowane).

W ocenie Sądu I instancji, wbrew stanowisku skarżącej, istota zarzutu nieposiadania przez skarżącą świadectwa ATP nie tkwiła jednak w braku ważnego świadectwa zagranicznego, ale w braku ważnego świadectwa wystawionego przez właściwe polskie organy, co zostało wywiedzione z opublikowanego tekstu umowy, z którego można wywodzić skutki prawne. Zgodnie bowiem z ustępem 4 Załącznika 1, Dodatku 1 do umowy ATP świadectwo zgodności z normami, którego brak zarzucono skarżącej, wydaje właściwa władza na formularzu według wzoru podanego w dodatku 3 załącznika. Trafnie organy celne przyjęły, że termin "właściwa władza" należy rozumieć jako władza tego państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji. Wynika to z treści ustępu 1 Załącznika 1, Dodatku 1 do umowy ATP. Środek transportu skarżącej, którego dotyczył zarzut braku ważnego polskiego świadectwa ATP, został bezspornie zarejestrowany w Polsce (okoliczność niekwestionowana przez strony) i dlatego też skarżący powinien posiadać świadectwo wystawione przez władze polskie. Właściwa władza w rozumieniu ustępu 4 Załącznika 1, Dodatku 1 do umowy ATP, to zatem władza polska, jeśli środek transportu jest zarejestrowany lub zaewidencjonowany w Polsce. W konsekwencji organy trafnie ustaliły, że skarżąca w dniu kontroli nie posiadała świadectwa zgodności wystawionego przez właściwe polskie organy, co zobowiązywało organy do wymierzenia jej kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł na podstawie art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z l.p. 3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy.

Sąd I instancji stwierdził, że organy nie naruszyły też przepisów prawa procesowego. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). W uzasadnieniu decyzji organ zgodnie z art. 107 k.p.a. wyjaśnił podstawę prawną decyzji.

W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

1) art. 104 § 1 k.p.a., art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6, art. 93 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c), art. 87 ust. 3 i art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d., art. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 Załącznika 1 Dodatku 1 do umowy ATP poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i uznanie za uzasadnione nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8000 zł z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami udzielonymi w zezwoleniu, pomimo braku podstaw do nałożenia ww. kary;

2) art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 6, art. 93 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c), art. 87 ust. 3 i art. 89 ust. 1 pkt 3 u.t.d., art. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 Załącznika 1 Dodatku 1 do umowy ATP poprzez ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie i uznanie za uzasadnione nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8000 zł z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami udzielonymi w zezwoleniu, w sytuacji gdy kierowca kontrolowanego pojazdu V.K. okazał dokument ATP nr [...] wystawiony w dniu [...] sierpnia 2007 r. przez G. ważny w dacie kontroli (okres ważności do sierpnia 2013 r.);

3) art. 2 umowy ATP poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dokument ATP nr [...] wystawiony w dniu [...] sierpnia 2007 r. przez G. ważny w dacie kontroli (okres ważności do sierpnia 2013 r.) nie został wystawiony przez właściwą władzę (innej) Umawiającej się Strony;

4) art. 91 ust. 1 Konstytucji RP i art. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 Załącznika 1 Dodatku 1 do umowy ATP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wersji nie ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską, oraz błędną wykładnię poprzez uznanie za niewystarczający i nieważny przedstawionego przez kontrolowanego dokumentu ATP nr [...] wystawionego w dniu [...] sierpnia 2007 r. przez G. ważnego w dacie kontroli (okres ważności do sierpnia 2013 r.) i uznanie za uzasadnione nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 8000 zł z tytułu wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami udzielonymi w zezwoleniu, w sytuacji gdy zmiany do ww. Umowy nie były ratyfikowane przez Rzeczpospolitą Polską;

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

1) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nierozważenie przez Sąd wszystkich podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte zbadanie stanu faktycznego i prawnego, błędne ustalenie oraz brak należytego uzasadnienia i wykazania przez Sąd, na jakiej podstawie uważa Białoruś za stronę umowy ATP i poprzez brak powołania i odniesienia się przez Sąd do konkretnego dokumentu przystąpienia do konwencji przez ww. państwo i poprzestanie na tym, iż organ II instancji jedynie odesłał skarżącą do adresu strony internetowej, podczas gdy strona internetowa wskazana w uzasadnieniu decyzji organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nie może być podstawą do stosowania przepisów prawa, dokonywania ustaleń przez organ i nałożenia w efekcie kary pieniężnej na skarżącą lecz podstawą taką może być jedynie konkretny akt prawny i zupełny brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez Sad do zarzutu nr 6 skargi.

Zdaniem skarżącej, naruszenie ww. przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do oddalenia skargi na wydane w sprawie decyzje.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie powyższych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.

W orzecznictwie NSA zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. np. wyrok z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

W postawionym w skardze kasacyjnej jedynym zarzucie procesowym Spółka powołała obok art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. art. 107 § 3 k.p.a., wskazując na brak odniesienia się przez Sąd I instancji do zarzutu zawartego w skardze, a mianowicie naruszenia powołanego przepisu postępowania administracyjnego, poprzez brak należytego uzasadnienia i wykazania przez organ na jakiej podstawie uważa Białoruś za stronę umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) i poprzez brak odwołania się do konkretnego dokumentu przystąpienia do konwencji przez to Państwo i odesłanie skarżącej spółki jedynie do adresu strony internetowej, podczas, gdy strona internetowa nie może być podstawą do stosowania przepisów prawa i nałożenia kary pieniężnej, lecz podstawą taką może być jedynie konkretny akt prawny.

Wprawdzie w zaskarżonym orzeczeniu Sąd I instancji tylko ogólnie wskazał, że zgodnie z art. 107 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, podano także uzasadnienie faktyczne i prawne, w szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, niemniej jednak w zakresie podniesionego naruszenia nie wykazano istotnego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie organy orzekające w sprawie uznały, że Białoruś jest stroną umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP).

Kwestia ta ma pierwszoplanowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem regulacje umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), zgodnie z art. 3 ust. 1, mają zastosowanie do każdego przewozu, jeżeli miejsce załadowania ładunku i miejsce wyładowania ładunku znajduje się w dwóch różnych państwach i jeżeli miejsce wyładowania ładunku znajduje się na terytorium jednej z Umawiających się Stron.

Z powołanego przepisu konwencji wynika zatem, że miejsce wyładowania ładunku musi nastąpić na terytorium jednej z umawiających się stron. W stanie faktycznym sprawy miejscem wyładowania ładunku była Białoruś, która od dnia 3 sierpnia 2001 r. jest stroną umowy (ATP).

W tym miejscu wypada zauważyć, że informacja dotycząca przystąpienia Białorusi do omawianej umowy znalazła się na stronie internetowej Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ odpowiedzialnej za realizację umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzonej w Genewie dnia 1 września 1970 r. W myśl zaś art. 9 ust. 4 umowy (ATP) ratyfikacja lub przystąpienie nabierze mocy po złożeniu odpowiedniego dokumentu Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Stwierdzić zatem wobec powyższego należy, że strona internetowa Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ jest właściwym źródłem informacji o stronach umowy (ATP) oraz o datach przystąpienia Państw Członkowskich do przedmiotowej konwencji. Taką informację na stronie internetowej właściwego podmiotu (Komisji ONZ), która dotyczy tylko przystąpienia do umowy międzynarodowej danego państwa, należy traktować w kontekście tego przystąpienia – w ocenie NSA – na równi ze wskazaniem konkretnego dokumentu przystąpienia do konwencji tego państwa, którego to wskazania dokumentu domagała się skarżąca kasacyjnie Spółka. Tym samym brak konkretnego odniesienia się przez Sąd I instancji do powołanego zarzutu skargi nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W dacie bowiem realizacji spornego przewozu Białoruś była stroną umowy (ATP) i w konsekwencji do tego przewozu znajdowały zastosowanie postanowienia umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP).

Na marginesie wypada jedynie zauważyć, że w systemie prawa krajowego obowiązuje ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 39, poz. 443) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o umowach międzynarodowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 79, poz. 891), które regulują m.in. zasady obowiązywania umów międzynarodowych. Skarga kasacyjna nie zawiera jednak zarzutów z zakresu powołanych aktów. Przypomnieć w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337).

Przechodząc do argumentacji, która zadecydowała o wyeliminowaniu z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzających go decyzji administracyjnych wskazać należy, że NSA uznał za skuteczne zarzuty z zakresu naruszenia prawa materialnego zamieszczone w skardze kasacyjnej w pkt 2 i 3, w szczególności odnoszące się do błędnej wykładni art. 2 umowy (ATP).

Literalne brzmienie art. 2 wraz z odesłaniem do pkt 4 dodatku 1 załącznika 1, na co wskazuje skarżąca kasacyjnie Spółka, przekonuje do twierdzenia, że do uznania ważności świadectwa zgodności ATP wystarczy, że wyda je władza innej umawiającej się strony.

W myśl bowiem art. 2 umowy (ATP) Umawiające się Strony podejmą niezbędne środki, aby zgodność z normami środków transportu, o których mowa w artykule 1 umowy, była kontrolowana i sprawdzana zgodnie z postanowieniami zawartymi w dodatkach 1, 2, 3 i 4 załącznika 1 do umowy. Każda Umawiająca się Strona będzie uznawać ważność świadectw zgodności, wydanych zgodnie z punktem 4 dodatku 1 załącznika 1 do umowy, przez właściwą władzę innej Umawiającej się Strony. Każda Umawiająca się Strona może uznać ważność świadectw zgodności wydanych z zachowaniem warunków przewidzianych w dodatkach 1 i 2 załącznika 1 do umowy przez właściwą władzę państwa nie będącego Umawiającą się Stroną. Zgodnie zaś ze zdaniem pierwszym punktu 4 dodatku 1 załącznika 1 do umowy świadectwo zgodności z normami wydaje właściwa władza na formularzu według wzoru podanego w dodatku 3 do niniejszego załącznika.

Organy rozpatrujące sprawę, jak i Sąd I instancji powołane wyżej przepisy łączą z literalnym brzmieniem pkt 1 dodatku 1 załącznika I, z którego to wynika, że z wyjątkiem wypadków przewidzianych w punktach 29 i 49 dodatku 2 do niniejszego załącznika, kontroli zgodności z obowiązującymi normami określonymi w niniejszym załączniku dokonywać należy na stacjach badań, wyznaczonych lub upoważnionych do tego celu przez właściwą władzę Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji.

Tym samym, zdaniem organów i Sądu I instancji, właściwą władzą do wydania świadectwa ATP jest władza Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji.

Można zatem zauważyć, że w zasadzie na gruncie wykładni literalnej możliwe są dwie interpretacje art. 2 umowy (ATP). W pierwszym przypadku odkodowanie normy prawnej prowadzi do ustalenia, że właściwą władzą do wydania ważnego dokumentu ATP jest władza innej Umawiającej się Strony. W drugim zaś właściwą władzą będzie władza Państwa, w którym środek transportu jest zarejestrowany lub przyjęty do ewidencji.

W świetle art. 31 ust. 1 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439 zał.), dotyczącego ogólnej reguły interpretacji umów międzynarodowych traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego cel postanowień umowy ma pierwszoplanowe znaczenie podczas ustalania treści umówionych norm.

Pojęcie z konwencji powinno być traktowane jako pojęcie autonomiczne, które z punktu widzenia stosowania Konwencji, należy interpretować w odniesieniu przede wszystkim do systemu i celów Konwencji, tak aby zagwarantować jej pełną skuteczność (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 marca 1983 r., sygn. akt 34/82, LEX nr 131507). Konwencję należy interpretować w świetle przepisów określonych w Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów. Dlatego Trybunał stara się zapewnić, aby zwrot "podlegający ich jurysdykcji", którym posługuje się art. 1 Konwencji, był interpretowany zgodnie ze zwykłym znaczeniem w kontekście, w jakim został użyty oraz w świetle przedmiotu i celu Konwencji (por. decyzję ETPC z dnia 12 grudnia 2011 r., nr 52207/99, LEX nr 49857 tłumaczenie Redakcja Wolters Kluwer). Ustalenia Konwencji wiedeńskiej zawierają uniwersalne zasady interpretacji umów międzynarodowych i jako takie mogą i winny znaleźć zastosowanie w sprawie rozpoznawanej przez Sąd. Stosownie do art. 31-33 Konwencji wiedeńskiej, traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisywać użytym w nim wyrazom w ich kontekście oraz w świetle jego przedmiotu i celu (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 179/04, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W późniejszym orzecznictwie NSA zarysowały się na tym tle następujące tezy. W razie różnych interpretacji analizowanych wyrażeń należy przyjąć tę, która najlepiej realizuje cel, dla którego strony tę umowę zawarły. Nie do zaakceptowania jest stanowisko Sądu oparte wyłącznie na wykładni językowej (por. wyrok NSA z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt I GSK 3217/05, LEX nr 476630 oraz wyrok NSA z dnia 28 listopada 2006 r., sygn. akt I GSK 3265/05, LEX nr 301779). Traktat należy interpretować w dobrej wierze, zgodnie ze zwykłym znaczeniem, jakie należy przypisać użytym w nim wyrazom w ich kontekście, oraz w świetle jego przedmiotu i celu. Zatem odmiennie niż w porządku prawa krajowego, dyrektywy wykładni umów międzynarodowych nakazują w procesie wykładni uwzględnić zawsze nie tylko wykładnię językową, ale nawet w sytuacji językowej jasności postanowień umowy, sięgnąć po wykładnię funkcjonalną (teleologiczną) (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 917/08, LEX nr 550105, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1170/12, LEX nr 1481423, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1399/10, LEX nr 1113597, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1398/10, POP 2012/3/268-274, wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1976/09, LEX nr 1079985).

Z preambuły do umowy o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP) wynikają dwa cele: polepszenia warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu, w szczególności w ramach handlu międzynarodowego, a także poprzez polepszenie tych warunków wpływa na rozwój handlu w zakresie tych artykułów.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego uznanie świadectwa ATP wydanego przez władze niemieckie na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy realizuje cele umowy (ATP). Ujmując to innymi słowy można stwierdzić, że nie jest istotne dla prawidłowej wykładni art. 2 umowy (ATP), z jakiego Umawiającego Państwa pochodzi dokument ATP, jeśli pojazd służący do transportu szybko psujących się artykułów żywnościowych spełnia warunki umowy (ATP) realizując tym samym cele: polepszenia warunków zachowania jakości szybko psujących się artykułów żywnościowych w czasie ich przewozu oraz poprzez polepszenie tych warunków wpływa na rozwój handlu tymi artykułami.

Potwierdzeniem prawidłowości dokonanej wykładni postanowień umowy (ATP) jest nowelizacja tej umowy w zakresie pkt 3 załącznik 1 dodatek 1. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 644/13, LEX nr 1519168, skonstatował, że tabliczka znamionowa umieszczona na pojeździe przewożącym towary szybko ulegające zepsuciu, powinna być uznawana tak samo jak dokument świadectwa ATP. Toteż, istnienie tabliczki ATP na pojeździe jest traktowane jako równoważne z istnieniem dokumentu świadectwa ATP. Dla potwierdzenia prawidłowości dokonywania międzynarodowego przewozu artykułów ulegających szybkiemu zepsuciu wystarczająca jest obecność tej tabliczki ATP na pojeździe.

Z powołanego orzeczenia jednoznacznie wynika, że świadectwo ATP wydane przez władze Państwa, w którym pojazd został zarejestrowany lub wpisany do ewidencji nie ma decydującego znaczenia dla potwierdzenia prawidłowości dokonywania międzynarodowego przewozu artykułów żywnościowych ulęgających szybkiemu zepsuciu.

W zakresie zarzutu z pkt-u 4 skargi kasacyjnej stwierdzić jedynie należy, że nie jest on usprawiedliwiony, gdyż organy celne nie dokonały rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o znowelizowaną treść umowy (ATP).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną do sądu decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.