Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1303/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Banku [...] S.A. z siedzibą we W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Banku [...] S.A. z siedzibą we W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

I SA/WA 1303/05

UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L. w L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Gminę Miasto L. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], postanowiła uchylić zaskarżoną decyzję w całości oraz stwierdzić nabycie z mocy prawa nieodpłatnie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto L. własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...] uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...].

W toku postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] grudnia 1999r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1999 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w L. i sprawę przekazała do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Komisja stwierdziła, iż organ pierwszej instancji nie dokonał odpowiednich ustaleń dotyczących stanu prawnego, a w szczególności ustalenia, czy istotnie prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości zostało nabyte przez [...] Bank [...], a następnie przez [...] Bank [...] SA., dlatego też dla przeprowadzenia postępowania mającego na celu ustalenie istnienia czy nieistnienia prawa zarządu oraz następstwa prawnego wyżej wymienionego banku, zaskarżoną decyzję uchylono.

Kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta L., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...]. odmawiającą nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku przez gminę Miasto L. z mocy prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej przy ulicy [...] nr [...].

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta L. działający w imieniu Gminy L.

Skarżący, domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Podniesiono ponadto, że treść uzasadnienia decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...], jest sprzeczna z rozstrzygnięciem decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że zaistniała w sprawie sprzeczność między rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonej decyzji, a jego uzasadnieniem, co stanowi jedną z najistotniejszych wadliwości uzasadnienia. Jest to naruszenie przepisu - art. 107 § 3 kpa, które niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270).

Uchylając zaskarżoną decyzję z powyższej przyczyny Sąd wskazał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa winna mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozparzenia przez organ pierwszej instancji tylko wówczas, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej winny być zawarte przekonujące motywy zastosowania art. 138 § 2 kpa, a także wskazanie z jakich przyczyn organ odwoławczy nie zastosował art. 136 kpa, który to przepis daje możliwość usunięcia wady postępowania dowodowego powstałych przed organem pierwszej instancji, bez konieczności stosowania rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 2 kpa.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 roku Wojewoda [...] wskazał, że w wyniku reformy bankowej przeprowadzonej na podstawie dekretu z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej (Dz.U. R. P. Nr 52, poz. 412 z późno zm.) oraz uchwały Prezydium Rządu z dnia 27 września 1950 r. w sprawie likwidacji jednostek organizacyjnych ogólnego zarządu nieruchomości państwowych (M. P. Nr A-106, poz. 1336) Naczelny Likwidator niektórych przedsiębiorstw bankowych decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1951 r. przekazał przedmiotową nieruchomość położoną w L. przy ul. [...] w zarząd Narodowemu Bankowi Polskiemu Oddziałowi w L.

[...] Bank [...] utworzony został na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 kwietnia 1988 roku w sprawie utworzenia Wielkopolskiego Banku Kredytowego ( Dz.U. nr 22, poz. 145), a działalność rozpoczął z dniem 1 stycznia 1989 roku.

Na mocy przepisów powołanego rozporządzenia [...] Bank [...] przejął zadania Narodowego Banku Polskiego oraz zostały wydzielone z NBP i przekazane jednostki organizacyjne oraz składniki majątkowe.

Wojewoda [...] wskazał, że Prezes Narodowego Banku Polskiego działając na podstawie art. 79 ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. Nr 4, poz. 22 z późno zm.) zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] lutego 1989 r. wydzielił z Narodowego Banku Polskiego i przekazał z dniem 1 lutego 1989 r. [...] Bankowi [...] w P. dotychczasową jednostkę organizacyjną: NBP [...] Oddział w L. wraz z całym majątkiem na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] czerwca 1989 r. (w aktach administracyjnych nie znajduje się powołane zarządzenie nr [...] Prezesa Narodowego Banku Polskiego).

[...] Bank [....] w dniu [...] października 1991 r. aktem notarialnym [...] przekształcony został w spółkę akcyjną.

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie nieruchomość położona w L. przy ul. [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, w obrębie [...], w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ( ... ) pozostawała w zarządzie [...] Banku [...] w P.

Wojewoda [...] stwierdził, iż [...] Bank [...] był na dzień 27 maja 1990 r. bankiem państwowym, posiadającym osobowość prawną, wykonującym zadania o charakterze ogólnokrajowym z zakresu administracji rządowej, wobec czego sporna nieruchomość nie podlega komunalizacji na zasadach art. 11 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ( ... ).

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazała, że skierowała do: [...] Banku [...] Oddział w L, [...] Banku [...] S.A. Departament Administracji w P. oraz Narodowego Banku Polskiego Oddział Okręgowy w L. pisma z żądaniem dostarczenia oryginału decyzji Naczelnego Likwidatora Przedsiębiorstw Bankowych z dnia [...] grudnia 1951 r. skierowanej do Narodowego Banku Polskiego Oddział w L. w sprawie przekazania nieruchomości położonej w L. W piśmie tym wskazano, że oryginał ten jest potrzebny dla ustalenia czy nieruchomość ta została przekazana temu bankowi w zarząd, ponieważ z załączonej do akt kserokopii wynika, że wyrazy "w zarząd" zostały przekreślone flamastrem.

Na powyższe pisma udzieliły odpowiedzi: Narodowy Bank Polski Oddział w L. oraz Bank [...] [...] S.A. Departament Nieruchomości we W.

Pierwszy z nich NBP w L. stwierdził, że nie posiada dokumentów dotyczących tej nieruchomości, drugi zaś przesłał odpis z odpisu, ww. dokumentu bez dalszych szczegółowych wyjaśnień, co do jego treści.

Organ I instancji przyjął, że Narodowy Bank Polski Oddział w L. uzyskał prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości na mocy pisma Naczelnego Likwidatora niektórych przedsiębiorstw bankowych z dnia [...] grudnia 1951 r. (w aktach sprawy), którego prawnym sukcesorem jest [...] Bank [...] S.A.

Zdaniem organu II instancji odpis tego dokumentu nie może stanowić dowodu na okoliczność posiadania przez poprzednika prawnego [...] Banku [...] S.A. prawa zarządu przedmiotową nieruchomością w dniu 27.05.1990 r., tj. w dniu wejścia w życie cyt. ustawy dlatego, że z odpisu tego dokumentu z dnia [...].12.1952 r. - wynika, iż w wyrazach "przekazuje niniejszym w zarząd" wyrazy "w zarząd" zostały skreślone odręcznie flamastrem.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że [...] S.A. nie uzyskał prawa zarządu także dlatego, że w późniejszym terminie cały budynek przy ul. [...] w L. (którego spór dotyczy) został przydzielony bankowi na użytkową nieruchomość bankową na zasadzie stosunku najmu decyzją z dnia [...].07.1953 r. Prezydium Rady Narodowej miasta L. Wydział Kwaterunkowy.

Organ II instancji zaznaczył, że załączony przy piśmie [...] we W. z dnia 6.04.2005 r. odpis z odpisu ww. decyzji Naczelnego Likwidatora Przedsiębiorstw Bankowych z dnia [...].12.2001 r. nie może stanowić miarodajnego dowodu na okoliczność przekazania w zarząd konkretnej nieruchomości, ponieważ nie jest z powołanych wyżej względów identyczny ze znajdującym się w aktach odpisem tej decyzji.

Skargę na powołaną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniósł Bank [...] S.A.

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie przepisów prawa w szczególności: art. 5 ust. 1 pkt.1 oraz art. 11 ustawy z 10.05.1995 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz.191 z póżn. zm.) oraz art. 7 ,76, 77 ,80 Kodeksu postępowania administracyjnego, wnosił o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej [...] z dnia [...].04.2005 r. i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia czy przy rozpatrywaniu sprawy organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż przy jej podejmowaniu doszło do naruszenia prawa i skarga zasługuje na uwzględnienie.

Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są: zasada praworządności określona w art. 6 kpa oraz zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie, obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy.

Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą w kpa zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Zarówno w nauce jak i w praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.:

- po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa,

- po drugie - ocena, powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego,

- po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 kpa szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny,

- po czwarte - rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki.

Organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, z jakiej to robi przyczyny.

Organ rozpatrując sprawę niniejszą naruszył omówione wyżej zasady.

Należy wskazać, że Decyzja Naczelnego Likwidatora Przedsiębiorstw Bankowych z dnia [...].12.1951 r. jako dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.

Skarżący na wezwanie Organu przedłożył poświadczony notarialnie odpis z odpisu powołanego dokumentu.

Zdaniem Organu przesłany przez Skarżącego poświadczony notarialnie odpis z odpisu decyzji Naczelnego Likwidatora Przedsiębiorstw Bankowych z dnia [...].12.1951 r. skierowanej do Narodowego Banku Polskiego w L. w sprawie przekazania nieruchomości w L. nie może stanowić dowodu na okoliczność posiadania przez poprzednika prawnego [...] Banku [...] S.A. (NBP) prawa zarządu dlatego, że z odpisu powołanego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż w wyrazach "przekazuje w zarząd" wyrazy " w zarząd " zostały skreślone flamastrem .

Organ nie uzasadnił, dlaczego uznał, że wyrazy w zarząd zostały przekreślone. Przy przekreśleniu, czy też zakreśleniu tych wyrazów, brak jest adnotacji urzędowych takich jak data, podpis osoby dokonującej ewentualne skreślenie.

Organ nie uzasadnił, dlaczego mimo tych oczywistych braków dał moc dowodową przekreśleniu dokonanemu flamastrem bez daty, bez parafowania, bez wskazania, kto dokonał tego przekreślenia, kiedy i czy w ogóle było to przekreślenie, czy też zaznaczenie wyrazów "w zarząd".

Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny.

Organ ocenił treść i znaczenie w sprawie decyzji z dnia [...].07.1953 r. Prezydium Rady Narodowej miasta L. Wydział Kwaterunkowy dotyczącej przydziału lokalu użytkowego przy ul. [...] na bank składający się z całego budynku, nie odnosząc się do podstawy wydania tej decyzji mianowicie dekretu o publicznej gospodarce lokalami. Przez co dokonał dowolnej oceny tej decyzji.

Ponadto Organ nie odniósł się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, a mianowicie do skróconego odpisu z księgi wieczystej nieruchomości KW nr [...] z [...].12.1990 r, z którego wynika, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej nieruchomość położona w L. przy ul. [...] pozostawała w zarządzie [...] Banku [...] Oddział w L.

Nie ulega wątpliwości, że mają tu zastosowanie przepisy art. 7, 8, 77 § 1 80 i 107 § 3 k.p.a. zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ocena czy dana okoliczność została udowodniona winna być wynikiem analizy całokształtu materiału dowodowego.

Zatem Organ powinien dokonać ponownej oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko odnośnie zgromadzonych dowodów, zgodnie z zasadami wyrażonymi w powołanych przepisach.

Biorąc powyższe pod uwagę Sad uznając, że zgromadzony materiał dowodowy wymaga dokładniejszego rozważenia - z mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit c w związku z art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.