Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 367/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1i 2, art. 189, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 § 1 i 4, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9, art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
Teza: Sprawy zaliczenia kwot nadpłaconych w wyniku nienależnie uiszczonych opłat (nadpłat) na poczet bieżących i zaległych opłat są sprawami z zakresu opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska o jakich mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085).

Kwestię przedawnienia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska ocenia się na dzień dokonania wpłaty określonych kwot na poczet należności z tego tytułu.

TEZY

Sprawy zaliczenia kwot nadpłaconych w wyniku nienależnie uiszczonych opłat (nadpłat) na poczet bieżących i zaległych opłat są sprawami z zakresu opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska o jakich mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085).

Kwestię przedawnienia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska ocenia się na dzień dokonania wpłaty określonych kwot na poczet należności z tego tytułu.


SENTENCJA

Dnia 24 lipca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Popowska sędzia NSA Anna Łuczaj /spr./ sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. sp. j. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 803/12 w sprawie ze skargi M. sp. j. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 23 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 803/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Sp. j. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że w dniu 11 marca 2009 r. skarżąca wniosła do Marszałka Województwa Mazowieckiego w Warszawie o zwrot nadpłaty z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska, tj. emisję za IV kwartał 1999 r., I kwartał 2000 r., II kwartał 2000 r. i III kwartał 2000 r. w łącznej kwocie 19 215 złotych 4 grosze wraz z odsetkami od zaległości podatkowych od dnia 6 stycznia 2006 r. do dnia zapłaty na rachunek bankowy skarżącej. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]) oraz decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. (nr [...]), wydaną w następstwie uchylenia decyzji z dnia [...] maja 2010 r., Marszałek odmówił skarżącej żądanego zwrotu nadpłaty. Obie przywołane decyzje Marszałka zostały uchylone przez SKO na podstawie art.138 § 2 k.p.a. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] oraz decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...].

Decyzją dnia [...] czerwca 2011 r., wydaną w wyniku rozpatrzenia przez Marszałka wniosku skarżącej po raz trzeci, Marszałek ponownie odmówił żądanego zwrotu nadpłaty. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. SKO utrzymało w mocy decyzję Marszałka z dnia [...] czerwca 2011 r.

SKO wskazało, że zgodnie z art. 9 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz.1085) do opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001 r., w sprawach opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, opłat za szczególne korzystanie z wód oraz opłat za składowanie odpadów oraz w sprawach administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 86g ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska kwoty nadpłacone w wyniku nienależnie uiszczonych opłat (nadpłaty) podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet bieżących i zaległych opłat, a w razie braku takich obowiązków - zaliczeniu na poczet przyszłych opłat, chyba że zgłoszony zostanie wniosek o ich zwrot. Przepis ten stanowić powinien podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Skarżąca w dniu 6 stycznia 2006 r. wpłaciła kwotę 41.738 złotych 82 grosze, wskazując w tytule wpłaty: "opłata za korzystanie ze środowiska IV kwartał 1998 r. do 2003 rok". Wpłata ta została dokonana po terminie płatności, dlatego zgodnie z art. 86g ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska skarżąca zobowiązana była do zapłaty odsetek. Ponieważ dokonana wpłata dotyczyła częściowo okresów przedawnionych, kwota 19.216 złotych 4 grosze zaliczona została na poczet okresów nieprzedawnionych, zgodnie z art.86g ust.4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Z wyliczenia zadłużenia skarżącej z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska z dnia 13 czerwca 2007 r. wynika, że na dzień wpłaty tj. na dzień 6 stycznia 2006 r. istniejące zadłużenie przewyższało wysokość wpłaty. Jednak wskazany w przelewie tytuł wpłaty nie jest wiążący, skoro istnieje zadłużenie, a przepis art. 86 g ust.4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska stanowi, że kwoty nadpłacone podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet bieżących i zaległych opłat. W tej sytuacji brak jest podstaw do zwrotu nadpłaty zgodnie z wnioskiem, ponieważ nadpłata nie istnieje.

Skarżąca w skardze do Sądu na decyzję SKO wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Marszałka, zarzucając naruszenie:

1) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego prowadzące do błędnego ustalenia, iż kwota nadpłaty została skutecznie zaliczona z urzędu na inne zobowiązania z tytułu korzystania ze środowiska, w tym zaniechanie dokładnego ustalenia na jakie zobowiązania nastąpiło zaliczenie, w jakiej dacie i na podstawie jakiej czynności;

2) przepisu prawa materialnego, tj. art. 86g ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. - o ochronie i ukształtowaniu środowiska poprzez błędną wykładnię, że zaliczenie nadpłaty z urzędu może nastąpić na poczet przedawnionych opłat.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że żaden z obu organów nie ustalił dokładnie, na jakie zobowiązania została zaliczona kwota w wysokości 19.215 zł 4 gr. Organ I instancji stwierdził ogólnikowo, że cała wpłata została zaliczona na zobowiązania za okres od IV kwartału 2000 do I kwartału 2003, które to zobowiązania nie były na dzień wpłaty przedawnione. Skarżąca podniosła, że inny jest tryb zaliczania z urzędu należności za IV kwartał 2000 roku, a inny jest tryb zaliczania z urzędu należności za I kwartał 2003 roku. Należności za IV kwartał 2000 roku podlegały ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska, która nie odsyła do ordynacji podatkowej (czyli nie było konieczne wydanie postanowienia o zaliczeniu nadpłaty). Natomiast należności za I kwartał 2003 roku podlegały ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, odsyłającej w art. 281 ust. 1 do ordynacji podatkowej w zakresie opłat za korzystanie ze środowiska. Z kolei od 1 stycznia 2003 roku stosuje się art. 76a ust.1 ordynacji podatkowej stanowiący, że w sprawie zaliczenia nadpłaty wydaje się postanowienie. W ocenie skarżącej gdyby kwota 19.215 zł 4 gr miała w części zostać zaliczona m. in. na należności za I kwartał 2003 roku, to brak stosownego postanowienia o dokonaniu zaliczenia w myśl art. 76a ust. 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 281 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska skutkuje bezskutecznością zaliczenia nadpłaty, a w konsekwencji podważa stanowiska obu organów, że nadpłata nie istnieje, bo została w całości zaliczona na poczet zaległych zobowiązań.

Zdaniem skarżącej organy obu instancji zaniechały ponadto ustalenia, w jakiej dacie nastąpiło zaliczenie wpłaty w kwocie 41.378 zł 82 gr na poczet zaległych opłat oraz jaką czynnością zaliczenie to nastąpiło. Jeżeli zaliczenie nastąpiło na rzecz opłaty zaległej i już przedawnionej w chwili zaliczenia, wówczas byłoby ono sprzeczne z art. 86g ust. 4 ustawy o ochronie i ukształtowaniu środowiska, bowiem przepis ten dopuszcza jedynie dokonanie zaliczenia na poczet bieżących lub zaległych opłat a zaległa opłata to taka, której upłynął termin płatności ale nie upłynął termin przedawnienia. Skarżąca zaznaczyła, że w dniu [...] maja 2009 r. organ wydał postanowienie nr [...], na podstawie którego dokonał zaliczenia kwoty 41.378 zł. 82 gr z wpłaty z dnia 6 stycznia 2006 roku na poczet zobowiązań od IV kwartał 2000 do I kwartału 2003 r., które postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku zostało prawomocnie uchylone, a postępowanie umorzone. A zatem, organ I instancji mógł dokonać ponownego zaliczenia tej kwoty na poczet zaległych opłat dopiero od 2010 roku. Dokonanie zaliczenia nadpłaty z urzędu na poczet należności z tytułu korzystania ze środowiska do 2003 roku nie wymagało wydania postanowienia, ale wymagało dokonania czynności materialno-technicznej dla której skuteczności wymagane było powiadomienie o niej strony zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. W zabranym materiale dowodowym brak dowodów wskazujących, że stronie zakomunikowano o dokonaniu zaliczenia. Skarżąca podkreśliła, że czynność materialno-techniczna w postaci zaliczenia nadpłaty z urzędu nie może być dokonana na przedawnione opłaty, bowiem one przestają istnieć z chwilą przedawnienia, więc nie jest możliwe dokonanie w 2010 roku zaliczenia nadpłaty na rzecz opłat za IV kwartał 2000 do I kwartał 2003, które uległy 5 letniemu przedawnieniu najpóźniej z końcem 2008 roku. Skoro jednak organy obu instancji uznały za dopuszczalne dokonanie w 2010 roku zaliczenia z urzędu nadpłaty na poczet przedawnionych opłat ( od IV kwartał 2000 do I kwartał 2003 ), to - mając na uwadze art. 9 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw z dnia 27 lipca 2001 roku - w zakresie opłat za okres od IV kwartał 2000 do IV kwartał 2002 naruszyły art. 86g ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i ukształtowaniu środowiska poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zaliczenia nadpłaty można dokonać na przedawnione opłaty.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca podniosła m. in., że jeżeli pierwsze postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości zostaje prawomocnie uchylone, wówczas ponowne zaliczenie może nastąpić na rzecz należności nieprzedawnionych na dzień prawomocnego uchylenia postanowienia o zaliczeniu a nie na dzień wpłaty należności. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Na dzień 6 stycznia 2006 r., tj. na dzień wpłaty kwoty 41.738,82 zł nie były przedawnione należności z tytułu korzystania ze środowiska za okres od IV kwartału 2000 do I kwartału 2003, na które organ zaliczył tę wpłatę. Po 30 grudnia 2009 r. nie można zaliczyć tej wpłaty ponownie na należności za okres od 2000 do 2003 roku, ponieważ dnia 30 grudnia 2009 roku uległy one przedawnieniu. W prawomocnym postanowieniu SKO z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] o uchyleniu postanowienia o zaliczeniu wpłaty z dnia 6 stycznia 2006 roku i umorzeniu postępowania stwierdzono, że zaliczenie tej wpłaty na należności za okres od IV kwartału 2000 do I kwartału 2003 jest niedopuszczalne z uwagi na przedawnienie tych należności. Organ jest związany tym prawomocnym postanowieniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd podał, że podstawę prawną do rozpatrzenia przez organy obu instancji wniosku skarżącej o zwrot nadpłaty powstałej w wyniku uiszczenia przez skarżącą w dniu 6 stycznia 2006 r. opłat z tytułu korzystania ze środowiska stanowił art. 86g ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska w związku z art. 9 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz.1085 z późn. zm.).

Stosownie do art. 86g ust.4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska kwoty nadpłacone w wyniku nienależnie uiszczonych opłat (nadpłaty) podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet bieżących i zaległych opłat, a w razie braku takich obowiązków - zaliczeniu na poczet przyszłych opłat, chyba że jednostka organizacyjna zgłosi wniosek o ich zwrot. Zgodnie zaś z art. 9 ust.1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska za korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001 r., w sprawach opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, opłat za szczególne korzystanie z wód oraz opłat za składowanie odpadów oraz w sprawach administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy dotychczasowe (tj. przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska). Dalej Sąd przywołał przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, regulujące kwestie uiszczania przez jednostki organizacyjne opłat z tytułu korzystania ze środowiska: Jednostki organizacyjne ponoszą opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian (art. 86 ust. 1 ustawy). Opłaty uiszczane są za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza (art. 86 ust.1 pkt 1 ustawy). Jednostki organizacyjne obowiązane są do uiszczania opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 1 (art. 86 ust.3 ustawy). Jednostki organizacyjne uiszczają opłaty, o których mowa w ust. 2 pkt 1, bez względu na to, czy ustawa nakłada obowiązek posiadania decyzji ustalającej rodzaje i ilości substancji zanieczyszczających powietrze dopuszczonych do wprowadzania do powietrza (art. 86 ust. 4 ustawy). Opłaty za wprowadzanie substancji zanieczyszczających do powietrza ustala się w zależności od ich rodzaju i ilości (art. 86a ust.1 ustawy). Opłaty, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1, jednostka organizacyjna obowiązana jest wnieść do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 86b ust.3 ustawy). W razie nieterminowego uiszczenia opłaty pobiera się odsetki za zwłokę w wysokości odsetek pobieranych za nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych (art. 86g ust. 2). Opłaty, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 1, jednostka organizacyjna obowiązana jest wnieść do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału (art. 86b ust. 3 ustawy). Obowiązek uiszczenia opłaty przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin wniesienia opłaty (art.86 f ust.1 ustawy).

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że nie ma podstaw do zwrotu skarżącej kwoty nadpłaconej tytułem uiszczenia opłat za korzystanie ze środowiska, albowiem całość kwoty uiszczonej przez skarżącą w dniu 6 stycznia 2006 r. została prawidłowo zaliczona na poczet wymagalnych od skarżącej należności. W dniu 6 stycznia 2006 r. skarżąca dokonała wpłaty 41.738,82 zł z tytułu opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska wskazując w dokumencie przelewu, że wpłata dotyczy okresu od IV kwartału 1999 r. do IV kwartału 2003 r. Uiszczona wpłata w dniu 6 stycznia 2006 r. dokonana została przez skarżącą po terminie, a zatem powstał obowiązek uiszczenia przez skarżącą zaległych odsetek. Sąd podkreślił, że skoro w dacie uiszczenia należności przez skarżącą część objętych przelewem należności było już przedawnionych (należności za okres od IV kwartału 1999 r. do III kwartału 2000 r.), to powstała w ten sposób kwota, która winna była być rozdysponowania przez organy zgodnie z art. 86g ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Rozdysponowanie to nastąpiło z uwzględnieniem faktu, że wpłata z dnia 6 stycznia 2006 r. nie zawierała odsetek wskazanych w art. 86g ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, w związku z czym pokryła tylko część zobowiązań, tj. od IV kwartału 2000 r. do I kwartału 2003 r.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi, że organy obu instancji zaniechały skonkretyzowania należności, na które została zaliczona sporna kwota oraz nie uwzględniły przy orzekaniu - w odniesieniu do tej części należności, na poczet których nastąpiło zaliczenie spornej kwoty, które powstały po wejściu w życie ustawy Prawo ochrony środowiska - formalnych wymogów związanych z zaliczaniem nadpłat na poczet wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej (do których odsyła Prawo ochrony środowiska). Sąd wskazał, iż w aktach sprawy znajdują się zestawienia należności skarżącej, a także informacja o sposobie zaliczenia nadpłaty w kwocie 19.215 zł 4 gr.

W odniesieniu do drugiego zarzutu skargi, Sąd podał, że wyłączną podstawą zarachowania należności były przepisy ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (art. 86g ust. 4), nie zaś przepisy Prawa ochrony środowiska i Ordynacji podatkowej. Decydującą w tej kwestii okolicznością jest to, że przedmiotem zaliczenia (kwotą nadpłaconą) była kwota przedawnionych opłat za korzystanie ze środowiska, do uiszczenia których to opłat skarżąca była zobowiązana jeszcze na podstawie przepisów ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska (sprawa rozliczenia nadpłaty wynikającej z uiszczenia tego rodzaju należności jest zatem sprawą dotycząca opłaty za korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001 r. w rozumieniu art. 9 ust. 1 przywołanych na wstępie przepisów wprowadzających). Podnoszony w tej sytuacji przez skarżącą wymóg wydania postanowień w przedmiocie zaliczenia nadpłat, nie przewidziany w ustawie o ochronie i kształtowaniu środowiska, nie ma w sprawie zastosowania.

W skardze kasacyjnej "M. Sp. j. z siedzibą w P., reprezentowana przez adwokata R. K., zaskarżyła powyższy wyrok w całości.

Wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie, tj. art. 86f ust. 1 i art. 86g ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i ukształtowaniu środowiska ( w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 59 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o zmianie ustawy o ochronie i ukształtowaniu środowiska oraz o zmianie niektórych ustaw Dz. U. 1997 Nr 133, poz. 885 ) w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ), tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zastosowanie art. 86g ust. 4 ustawy z 31 stycznia 1980r. o ochronie i ukształtowaniu środowiska (w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 59 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o ochronie i ukształtowaniu środowiska oraz o zmianie niektórych ustaw Dz. U. 1997 Nr 133, poz. 885) do opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska od 01.01.2002 roku do I kwartału 2003 roku; a także poprzez nieuwzględnienie przedawnienia zaliczenia nadpłaty;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., polegające na stwierdzeniu braku naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 77 § 4 k.p.a. pomimo, że nie zostało ustalone na jakie konkretnie należności ( ile na należność główną a ile na odsetki) została zaliczona kwota 19.215,04 zł pochodząca z wpłaty skarżącej z dnia [...] stycznia 2006 r., oraz na bezpodstawnym ustaleniu, że strona została poinformowana o sposobie zaliczenia wpłaty, a także na braku wskazania na podstawie jakich konkretnie dowodów Sąd ustalił, że strona została zawiadomiona o sposobie zaliczenia wpłaty.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie uchylenie wyroku w całości i uchylenie decyzji obu instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, względnie także kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

W ocenie strony skarżącej Sąd nieprawidłowo uznał, że wyłączną podstawą zarachowania wpłaty skarżącej na poczet opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska za okres od IV kwartału 2000 do I kwartału 2003 był art. 86g ust. 4. Błędne zastosowanie tego przepisu do opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska za okres od 2002 r. doprowadziło do nieprawidłowego uznania, że do opłat za ten okres nie ma zastosowania ordynacja podatkowa, a tym samym nie ma obowiązku zaliczenia wpłaty na podstawie postanowienia, gdy wpłata nie pokrywa całości zobowiązania ( gdy należy ją zarachować na należność główną i odsetki jak to miało miejsce w niniejszej sprawie ).

Skarżąca Spółka podniosła, że na podstawie art. 86g ust. 4 ustawy nie można dokonać zaliczenia wpłaty w przypadku, gdy jest to drugie zaliczenie wpłaty mające miejsce już po przedawnieniu zobowiązania, na które jest zaliczana. W niniejszej sprawie wpłata dokonana została w dniu [...] stycznia 2006 r. i została zaliczona postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. na poczet należności za okres IV kwartał 2000 do I kwartał 2003. Mimo, że postanowienie to zostało uchylone 30 grudnia 2009 r. organ ponownie dokonał po tym okresie zaliczenia wpłaty na poczet należności za gospodarcze korzystanie ze środowiska w okresie IV kwartał 2000 do I kwartał 2003 na podstawie art. 86g. ust. 4 ustawy. Zdaniem skarżącej takie zaliczenie dokonane zostało po okresie przedawnienia, zatem Sąd nieprawidłowo nie zastosował w tym przypadku art. 86f ust. 1 w/w ustawy.

Nadto Sąd winien wskazać konkretne dowody, a nie posłużyć się ogólnymi stwierdzeniami. Zestawienia należności skarżącej nie wystarczają do ustalenia sposobu zaliczenia nadpłaty, bowiem nie zawierają wyliczenia odsetek. Skarżąca nie wie jakie kwoty odsetek zostały zaliczone na poszczególne zobowiązania w okresie od IV kwartału 2000 do I kwartału 2003 w celu zweryfikowania poprawności zaliczenia. Nie wiadomo do jakiej informacji o sposobie zaliczenia nadpłaty odnosi się Sąd w uzasadnieniu, brakuje precyzyjnego wskazania przez Sąd jaki dokument uznał za informację o sposobie zaliczenia. Skarżąca nie otrzymała od organu żadnej informacji w tym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Po pierwsze, Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić naruszenia przez błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 86f ust. 1 i art. 86g ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i ukształtowaniu środowiska ( w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 59 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o zmianie ustawy o ochronie i ukształtowaniu środowiska oraz o zmianie niektórych ustaw Dz. U. 1997 Nr 133, poz. 885) w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz.1085 – zwana dalej: ustawa wprowadzająca ) z dniem 1 października 2001 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) - z wyjątkiem art. 201-219, 272-321 i 401 ust. 2, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2002 r.

Z dniem 1 października 2001 r. straciła moc ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.) – art. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

Jednocześnie ustawodawca w art. 9 ustawy wprowadzającej postanowił, iż w sprawach opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, opłat za szczególne korzystanie z wód oraz opłat za składowanie odpadów oraz administracyjnych kar pieniężnych, należnych za okres do dnia wejścia w życie art. 272-321 Prawa ochrony środowiska, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przepis art. 9 ust. 1 ustawy wprowadzającej został zmieniony przez art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 19 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 7, poz.78). Z dniem 7 lutego 2003 r. uzyskał brzmienie: Za korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001 r., w sprawach opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, opłat za szczególne korzystanie z wód oraz opłat za składowanie odpadów oraz w sprawach administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy dotychczasowe.

Tak więc z mocy art. 9 ust. 1 ustawy wprowadzającej w sprawach opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Sprawy zaliczenia kwot nadpłaconych w wyniku nienależnie uiszczonych opłat (nadpłaty) na poczet bieżących i zaległych opłat są sprawami z zakresu opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, o jakich mowa w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz.1085). Jeśli zatem nadpłata powstała w wyniku uiszczenia przedawnionych opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001 r., to do tych nienależnie uiszczonych opłat należy stosować przepisy dotychczasowe. Przepisami dotychczasowymi – jak wyżej wskazano - są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.).

W niniejszej sprawie nadpłata powstała na skutek uiszczenia przez stronę skarżącą w dniu 6 stycznia 2006r. kwot opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001 r., do uiszczenia których strona była obowiązana z mocy ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm. – dalej zwana: ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska), przy czym część należnych opłat za korzystanie ze środowiska w powyższym okresie uległa przedawnieniu. Jednak fakt, iż nastąpiło przedawnienie części opłat nie zmienia kwalifikacji sprawy – jest to nadal sprawa opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001 r.

Jak zaś stanowi przepis art. 86g ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska kwoty nadpłacone w wyniku nienależnie uiszczonych opłat (nadpłaty) podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet bieżących i zaległych opłat, a w razie braku takich obowiązków - zaliczeniu na poczet przyszłych opłat, chyba że jednostka organizacyjna zgłosi wniosek o ich zwrot.

Uiszczone przedawnione opłaty uznaje się za nienależnie uiszczone opłaty (nadpłaty). Zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska obowiązek uiszczenia opłaty przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin wniesienia opłaty.

Rację ma zatem Sąd pierwszej instancji, że niniejsza sprawa jest sprawą opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska w rozumieniu art. 9 ust. 1 ustawy wprowadzającej i znajdował w niej zastosowanie przepis art. 86g ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 86g ust. 4 tej ustawy w związku z art. 9 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Nie dopuścił się także błędnej wykładni art. 86f ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, albowiem nie dokonywał wykładni tego przepisu.

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił zastosowanie tych przepisów przez organy administracji publicznej, a tym samym nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez zastosowanie art. 86g ust. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 1980r. o ochronie i ukształtowaniu środowiska.

Wbrew stanowisku strony skarżącej w niniejszej sprawie nie doszło do nieuwzględnienia przedawnienia zaliczenia nadpłaty. Nie można bowiem podzielić stanowiska skarżącej Spółki, iż oceniając przedawnienie opłat należy uwzględnić okoliczność, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia 30 grudnia 2009 r. uchyliło postanowienie organu I instancji z dnia 6 maja 2009 r. - którym organ dokonał zaliczenia kwoty 41.378 zł 82 gr z wpłaty z dnia 6 stycznia 2006 r. na poczet zobowiązań od IV kwartał 2000 do I kwartału 2003 r.- i umorzyło postępowanie.

Podkreślić należy, iż kwestię przedawnienia opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska ocenia się na dzień dokonania wpłaty określonych kwot na poczet należności z tego tytułu.

W niniejszej sprawie strona skarżąca dokonała wpłaty w dniu 6 stycznia 2006 r., a więc stan faktyczny i prawny istniejący w tym dniu decydował, czy i które należności uległy przedawnieniu.

Chybiony jest również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a.

Strona skarżąca naruszenia tych przepisów upatruje w tym, że Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 77 § 4 k.p.a. pomimo, że nie zostało ustalone na jakie konkretnie należności ( ile na należność główną, a ile na odsetki) została zaliczona kwota 19.215,04 zł pochodząca z wpłaty z dnia 6 stycznia 2006r., oraz bezpodstawnie ustalił, że strona została poinformowana o sposobie zaliczenia wpłaty.

Tymczasem w aktach administracyjnych znajduje się pismo adresowane do skarżącej Spółki, z którego wynika na poczet jakich należności ( wymiar i odsetki oraz okres gospodarczego korzystania ze środowiska) została zaksięgowana kwota 41.738,82 zł uiszczona w dniu 6 stycznia 2006r. i jakie jest nadal zadłużenie Spółki z tytułu opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.