Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 455/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 par. 1, art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 130 a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej

w K. z dnia [...] r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]r., nr [...], zgodnie z którym przyznano M.G. zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...]w okresie [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł. brutto. Rozstrzygnięcia organów administracyjnych zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

W dniu [...] r.. przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi i umieszczony na parkingu [...]przy ul. [...] w C., prowadzonym ówcześnie przez E.G.. Protokół zdawczo – odbiorczy, dotyczący odbioru pojazdu przez Urząd Skarbowy w C. z parkingu strzeżonego, prowadzonego przez firmę [...] , został sporządzony i podpisany w dniu [...] r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. decyzją z dnia [...] r. orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy prawa własności pojazdu marki [...], nr rejestracyjny [...]powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm. – zwanej dalej prawem o ruchu drogowym) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. nr 134, poz. 1133).

Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. wniosek o przyznanie wynagrodzenia za okres wykonania dozoru od [...] r. do [...] r. oraz zwrot kosztów holowania. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. I OSP 1/10 wskazał, że wynagrodzenie winno być przyznane za cały okres dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi, natomiast wysokość wynagrodzenia należy ustalić bądź to w oparciu o pokwitowania i rachunki, bądź z zastosowaniem stawki z uchwały właściwej rady powiatu dotyczącej opłat za usunięcie i przechowanie pojazdu, gdyż dotyczą one również – zdaniem wnioskującego - Skarbu Państwa. Z chwilą przejęcia prawa własności pojazdu przez Skarb Państwa wstępuje on w stosunek administracyjnoprawny w miejsce poprzedniego właściciela pojazdu. Dalej we wniosku podniesiono, że usługa holowania i parkingu jest świadczona w wykonaniu umowy zawartej z organami administracji publicznej. Skarżący dokonał w związku z tym obliczenia przysługującego mu wynagrodzenia, na które składa się: koszt holowania w kwocie [...] zł netto oraz koszt parkowania za [...] dni po [...] zł za dobę i za [...] dni po [...] zł za dobę, razem [...] zł netto.

Pismem z dnia 31 [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zwrócił się do M.G. o przedstawienie dokumentów związanych z wydatkami poniesionymi przy sprawowaniu dozoru oraz holowaniu, wyzywając jednocześnie do wskazania sposobu ich obliczenia, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania. Skarżący pismem z dnia [...] r. poinformował organ, że nie jest możliwe przedstawienie żądanych wyliczeń w zakreślonym terminie, a następnie pismem z dnia [...] r. wniósł o zastosowanie stawek uchwalonych przez Radę Miasta C., dotyczących wysokości opłat uiszczanych za usunięcie pojazdów z drogi i parkowanie na parkingu strzeżonym, względnie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, wykonanej na koszt organu. Do pisma załączono również szereg porozumień w sprawie usuwania pojazdów z drogi i prowadzenia parkingu strzeżonego, na którym umieszcza się usunięty pojazd, zawartych między Miastem C. a M.G. (dotyczących okresów od [...] r. do [...] r. i od [...] do [...] r. oraz od [...] do [...] r.), prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą [...] , względnie z E.G. (dotyczących okresu od [...] r. do [...] r.) działającą pod tą samą nazwą.

W związku z nieprzedstawieniem dokumentów zgodnie z wezwaniem z dnia [...] r. organ przeprowadził postępowanie dowodowe polegające na zebraniu informacji od przedsiębiorców oferujących usługi parkingu w podobnym zakresie na obszarze S. i C..

W dniu [...] roku do Urzędu Skarbowego w C. wpłynęła ekspertyza (w jednym egzemplarzu) wykonana przez rzeczoznawcę mgr inż. A.S., dotycząca kalkulacji stawek do rozliczeń usług parkingowych, wykonana na zlecenie firmy [...] M.G. w C..

Postanowieniem z [...]r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. przyznał skarżącemu zwrot wydatków oraz wynagrodzenie za dozór przedmiotowego pojazdu w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł brutto. W podstawie prawnej podano art. 17 § 1 oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – zwanej dalej u.p.e.a.) oraz przepis art. 130a ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżący nie przedstawił - mimo wezwania - dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki. Zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a. organ orzeka o zwrocie wydatków faktycznie poniesionych oraz wynagrodzeniu za dozór. Nie mógł wobec tego uwzględnić przedłożonej przez stronę ekspertyzy będącej symulacją kosztów. W przedmiotowej ekspertyzie wykazano bowiem koszty za [...] r. oraz zysk, natomiast nie zawiera ona żadnego odniesienia do wynagrodzenia za dozór. Ponadto, przy ustaleniu kapitału parkingu wzięto pod uwagę m. in. rzeczowe składniki majątku parkingu, należności przeterminowane kredytowe, należności bieżące kredytowe, lecz nie wskazano konkretnie, co wchodzi w ich skład. Wyliczenie kosztów zawiera błąd, wzięto pod uwagę ogółem kwotę [...] zł, chociaż poniesione koszty zmienne określono na kwotę [...] zł, do której dodano [...] zł kosztów stałych, które nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w ekspertyzie. Koszty wynagrodzenia pracowników wyliczono metodą symulacji dla 4 pracowników, tymczasem brak jest deklaracji zgłoszonych do Urzędu Skarbowego, z których wynikałoby zatrudnienie pracowników przez M.G.. Do ekspertyzy nie dołączono dokumentów źródłowych, na podstawie których organ mógłby dokonać weryfikacji danych. Stąd też organ egzekucyjny uznał, że dokument ten zgodnie z nazwą stanowi jedynie kalkulację stawek do rozliczeń usług parkingowych i może być wskazówką dla właściciela parkingu, w jaki sposób ustalić odpłatność za usługi parkingowe, aby działalność z tego tytułu była rentowna.

Zdaniem organu zwrot poniesionych wydatków nie może także nastąpić w oparciu o uchwały rady powiatu, albowiem stawki opłat za parkowanie ustalone w uchwałach odnoszą się do innych niż Skarb Państwa właścicieli pojazdów usuwanych z dróg publicznych i umieszczanych na parkingach w trybie przepisów art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Organ wyjaśnił, że to na właścicielu parkingu spoczywa ciężar wykazania, jakie konieczne wydatki poniósł w związku z dozorem, co potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 sierpnia 2009 roku, (sygn. akt I OSK 1214/08), zaś przepis art. 81 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazuje na możliwość zwrócenia się przez organ do biegłego o wydanie opinii, o ile przeprowadzenie takiego dowodu miałoby znaczenie dla wyjaśnienia stanu faktycznego. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie zebrany materiał dowodowy stanowił dostateczną podstawę do jej rozstrzygnięcia. W związku z brakiem danych dotyczących faktycznie poniesionych przez stronę wydatków, organ odwołując się do art. 836 Kodeksu cywilnego, ustalił wynagrodzenie w oparciu o stawki miesięczne stosowane przez podmioty prowadzące parkingi na terenie C. i S.. Stawka miesięczna stosowana przez te podmioty kształtowała się w latach [...] od [...] zł do [...] zł (średnia [...] zł). W związku z tym organ uznał za zasadne przyznanie wynagrodzenia oraz zwrot wydatków w wysokości stawki abonamentowej [...] zł miesięcznie odpowiadającej średniej stawce za parkowanie. Podkreślono, że zasadne jest przyjęcie miesięcznej stawki abonamentowej (a nie za każdą dobę, o co wnioskował skarżący), gdyż na rynku, w przypadku dłuższych okresów przechowywania ruchomości, stosowane są jedynie takie ceny. Podano, że przyznana kwota obejmuje zarówno zwrot wydatków jak i wynagrodzenie z tytułu dozoru. Odnosząc się do żądania przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór, a (także kosztów holowania) za okres wcześniejszy to jest od momentu holowania pojazdu w dniu [...] r. do [...] roku organ stwierdził, że nie przyznał za ten okres zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia, gdyż w tym okresie działalność w formie parkingu prowadziła E.G., a nie wnioskodawca.

W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji M.G. domagał się jego uchylenia i przyznania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu zgodnie z wnioskiem z dnia [...] r. kwestionując głównie sposób obliczenia tego wynagrodzenia przez organ. W szczególności skarżący, powołując się na art. 130a ust. 6 ustawy prawo o ruchu drogowym, podkreślił, że domaga się zwrotu wydatków według stawek określonych uchwałami Rady Miasta C., obowiązującymi w okresie przechowywania pojazdu od [...] do [...] r. (uchwałą z dnia [...] roku nr [...] oraz uchwałą z dnia [...] roku nr [...] ). Ponownie wskazano na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której Sąd ten stwierdził - zdaniem M.G. - że opłaty ustalone przez radę powiatu mają również zastosowanie w przypadku, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie. Zarzucono ponadto organowi pierwszej instancji, że nie wskazał dokładnie, w jakiej części ustalona stawka miesięczna dotyczy wynagrodzenia, a w jakiej kosztów. Podniesiono, że w zawartych z miastem porozumieniach przewidziano stosowanie stawek przyjętych w uchwałach rady powiatu.

Organ odwoławczy postanowieniem z [...] r., na podstawie art. 136, art. 144 i art. 123 k.p.a. zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego poprzez zebranie dowodów na okoliczność, kto był rzeczywistym dozorcą pojazdu w okresie od [...] r. do [...] r. W reakcji na to postanowienie E.G. oraz M.G. złożyli pisemne oświadczenia, w których podali, że w okresie poprzedzającym [...] r. pojazdy pozostawały pod dozorem E.G.. Umową z dnia [...] r. przeniesiono na M.G. ogół praw i obowiązków wynikających z porozumienia zawartego uprzednio przez E.G. z Miastem C.. Na podstawie tej umowy, za wiedzą i zgodą Miasta C., M.G. wstąpił w stosunek prawny, uzyskując legitymację do uzyskania wynagrodzenia, które uprzednio przysługiwało E.G.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wskazał, że spór w sprawie dotyczy okresu, za który należy przyznać M.G. zwrot wydatków i wynagrodzenie za dozór pojazdu oraz wysokości przyznanej z tego tytułu kwoty. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącego co do sposobu obliczania wynagrodzenia za dozór. W uzasadnieniu podkreślił, że na podstawie § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 46, poz. 237), do przechowania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100 - 103 u.p.e.a.. Zgodnie zaś z art. 102 § 2 u.p.e.a. organ likwidacyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Warunkiem zatem przyznania należności jest zgłoszenie żądania oraz wykazanie przez przechowawcę koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór w stosunku do określonego pojazdu. W opinii organu, skoro skarżący w odpowiedzi na wezwanie nie przedstawił żadnych wyliczeń, a jedynie wniósł o zastosowanie stawek z uchwały rady powiatu bądź o powołanie biegłego, należy uznać, że nie wykazał, jakie koszty zostały przez niego poniesione. W szczególności za takie dokumenty nie można uznać przesłanych porozumień bez przedstawienia sposobu wyliczenia wydatków. W takim przypadku ustalenie przez organ pierwszej instancji miesięcznej stawki abonamentowej w oparciu o ceny stosowane na terenie miasta C. i S. jest prawidłowe. Podkreślono również, że wbrew stanowisku skarżącego w powoływanej przez niego uchwale Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził, jaką metodą należy obliczyć zwrot kosztów i należne przechowawcy wynagrodzenie. Skarb Państwa nie jest związany stawkami określonymi przez organ jednostki samorządowej, mogą one natomiast stanowić jeden z elementów ustalenia wynagrodzenia za dozór, co zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 494/10, wydanym w następstwie skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 708/09. Odnosząc się do wniosku o powołanie biegłego zaakcentowano, że to na przechowawcy ciąży obowiązek wykazania koniecznych wydatków w związku ze sprawowaniem dozoru konkretnego pojazdu. Wydatki te muszą być konkretne i realne, dotyczyć określonego przechowawcy i pojazdu, a ciężar ich wykazania spoczywa na dozorcy. Wobec zaniechania strony w tym zakresie i nie dostarczenia żadnych danych do wyliczeń, organ nie dysponował materiałem nadającym się do poddania analizie przez biegłego. Nadto zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. powołanie biegłego stanowi uprawnienie, a nie obowiązek organu, zatem to organ decyduje, czy w danych okolicznościach skorzystanie z wiedzy specjalistycznej jest niezbędne dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem organu w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy, zgromadzony przez organ pierwszej instancji po zignorowaniu przez skarżącego wezwania z dnia [...] r., nie budzi wątpliwości, zatem nie jest konieczna ekspertyza biegłego, szczególnie w sytuacji, kiedy strona nie przedstawiła dowodów, które mogłyby być poddane takiemu badaniu. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji dotycząca wartości dowodowej złożonej przez stronę ekspertyzy stanowiącej kalkulację kosztów. Wskazano również, że ustalenie kosztów przechowywania pojazdów na podstawie cen oferowanych przez przedsiębiorców działających na obszarze właściwości organu pierwszej instancji było prawidłowe, gdyż należy przyjąć, że przedsiębiorcy ci prowadząc działalność zarobkową kalkulują ceny z uwzględnieniem ponoszonych kosztów oraz zysku. Z tego powodu należy uznać, że obejmuje ona zarówno koszty jak i wynagrodzenie, ich odrębne obliczenie w takiej sytuacji nie jest konieczne.

Odnosząc się do nieprzyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia wraz z kosztami holowania za okres od [...] r. do [...] roku, organ stwierdził, że dopiero z dniem [...] roku M.G. wstąpił w miejsce E.G. w stosunek wynikający z porozumienia z dnia [...] roku. Do [...] roku nie był on podmiotem wyznaczonym do usuwania z dróg pojazdów i prowadzenia parkingu strzeżonego zgodnie z art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Natomiast z żądaniem przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór oraz kosztów holowania w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może wystąpić jedynie podmiot, którego łączy lub łączył ze Skarbem Państwa stosunek administracyjny. Oznacza to, że M.G. nie był do [...] roku, kiedy to zawarto umowę nr [...] i [...], podmiotem wyznaczonym do holowania pojazdów i prowadzenia parkingu strzeżonego. Zdaniem organu orzekającego, stosunek administracyjny jest zawsze stosunkiem osobistym w tym sensie, że nie można wynikających z niego uprawnień i obowiązków uczynić przedmiotem obrotu cywilnego. Jak wynika z umów zawartych przez E.G. i M.G. z Miastem C., M.G. z dniem [...] roku wstąpił w miejsce E.G. w stosunek wynikający z porozumień z dnia [...] roku i z tym dniem stał się podmiotem wyznaczonym przez Miasto C. do holowania pojazdów i sprawowania dozoru nad nimi, więc dopiero od tego dnia może domagać się wynagrodzenia i zwrotu kosztów sprawowania dozoru oraz holowania pojazdów. W powyższym zakresie organ orzekający wskazał na orzecznictwo sądowoadminstracyjne i uchwałę Sądu Najwyższego sygn. akt III CZP 84/03.

Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.

złożył pełnomocnik M.G., wnosząc o uchylenie tego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 102 § 2 u.p.e.a.

i art. 836 Kodeksu cywilnego poprzez ich błędną wykładnię oraz prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 §1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 136, art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 144 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie.

W uzasadnieniu poszczególnych zarzutów pełnomocnik skarżącego wskazał, że z uwagi na materialnoprawny charakter dyspozycji art. 102 § 2 u.p.e.a. kwota należna za dozór pojazdu winna składać się z dwóch składników: kosztów koniecznych poniesionych w związku z dozorowaniem pojazdu oraz wynagrodzenia przechowawcy. Przy czym jedynie w odniesieniu do drugiej z wymienionych pozycji można zastosować posiłkowo art. 836 Kodeksu cywilnego i obliczyć należne wynagrodzenie na podstawie cen stosowanych przez innych dozorców na danym terenie. Natomiast kwestię wydatków poniesionych w celu należytego przechowywania rzeczy reguluje art. 842 Kodeksu cywilnego. Niewłaściwym zatem było zdaniem skarżącego przyjęcie przez organ stawki miesięcznej bez rozbicia jej na część dotyczącą kosztów i wynagrodzenia, czym organ naruszył art. 102 § 2 u.p.e.a., a to z kolei wpłynęło na wysokość przyznanej kwoty.

Pełnomocnik zwrócił uwagę na brak ustalenia w sprawie, kiedy faktycznie doszło do wyzbycia się prawa własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela. Przy założeniu, że Skarb Państwa mógłby stać się właścicielem pojazdu już od momentu jego usunięcia z drogi nie można uznać, że w sprawie nie należało zastosować stawek za parkowanie zgodnie z uchwałą rady powiatu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2000/10). Stwierdzono, że w przypadku braku przedstawienia przez zgłaszającego roszczenie dowodów i wyliczeń dotyczących wydatków za dozór konkretnego pojazdu, organ ma obowiązek przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego z urzędu. Organ powołując się na art. 836 Kodeksu cywilnego, który operuje pojęciem wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach, oparł się na cenach stosowanych przez przedsiębiorców prowadzących parkingi strzeżone na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z właścicielami pojazdów. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze stosunkami administracyjnoprawnymi, łączącymi organy administracji publicznej z jednostkami wyznaczonymi w trybie art.130a ust. 5c i ust. 5d ustawy prawo o ruchu drogowym. Parkingami podobnymi będą zatem jedynie inne parkingi depozytowe. Skarżący wskazał przy tym na różnice pomiędzy różnymi rodzajami parkingów

i odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Wr 2390/97 podkreślił, że przy określaniu wynagrodzenia za dozór należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad ruchomością, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania. Zaakcentował również, że rada powiatu obowiązana jest wziąć pod uwagę w/w okoliczności podejmując uchwałę w sprawie wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu, gdyż w przeciwnym razie naraziłaby się na zarzut niegospodarności. Stąd ustalone przez ten organ stawki pozostają miarodajne dla określenia wysokości wynagrodzenia dozorcy.

Dalej pełnomocnik podniósł, że przyjęcie przez organ miesięcznych stawek abonamentowych z powołaniem się na długi okres przechowywania pojazdu naruszyło art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczności, która nie znajduje podstawy w materiale dowodowym. Zwrócono uwagę na fakt, że na parkingu świadczącym usługi klientom indywidualnym płatności dokonywane są przed rozpoczęciem wykonaniem usługi, umożliwiając samofinansowanie się działalności gospodarczej, tymczasem działalność parkingu depozytowego jest kredytowana przez przedsiębiorcę do czasu otrzymania zapłaty od właściciela pojazdu lub organu administracji publicznej. Nadto przedsiębiorca celem zachęcenia klienta indywidualnego do stałego korzystania z usług uprawniony jest do obniżenia wysokości należnemu mu wynagrodzenia.

Skarżący zarzucił również organowi wybiórczą oraz dokonaną w sposób dowolny ocenę materiału dowodowego. Podkreślił, że w odpowiedzi na wezwanie do przedstawienia dokumentacji poinformował organ o braku możliwości jej przygotowania w wyznaczonym przez organ terminie. Z uwagi na trudność w ustaleniu kosztów związanych z dozorowaniem kilkudziesięciu pojazdów w różnych okresach czasu skarżący zlecił sporządzenie ekspertyzy rzeczoznawcy motoryzacyjnemu, przedkładając ją następnie Urzędowi Skarbowemu w C.. Organ ten jednak nie uwzględnił operatu naruszając tym samym art. 7, 75

§ 1 i 78 § 1 k.p.a. Dalej zwrócono uwagę, że w analogicznym stanie faktycznym, dotyczącym jednak innego pojazdu usuniętego w trybie art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym organ przyznał stronie należność zgodną z jego wnioskiem, która odpowiadała stawce określonej uchwałą rady powiatu.

Podniesiono, że strona zwróciła się z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który nie został jednak przez organ uwzględniony. Powołując się na art. 78 § 1 k.p.a. pełnomocnik zauważył, że organ winien przychylić się do żądania strony, jeśli przedmiotem dowodu jest okoliczność istotna dla sprawy. Skoro kwestią sporną była metoda kalkulacji wynagrodzenia przechowawcy, względnie możliwość odpowiedniego zastosowania stawek określonych uchwałą rady powiatu, to problem należnej skarżącemu kwoty powinien być oceniany w kategoriach okoliczności istotnej, uzasadniającej dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Ze względu bowiem na skalę prowadzonej przez M.G. działalności, przy określeniu wydatków, jakie zostały poniesione w związku z dozorem pojazdu, należało posłużyć się metodami szacunkowymi zastosowanymi przez osobę dysponującą wiedzą specjalistyczną z zakresu księgowości, a nie ograniczyć się do ustalenia abstrakcyjnej kwoty przy zastosowaniu metody porównawczej.

Skarżący odniósł się także do kwestii porozumień zawartych z Miastem C. przez E.G. i wyjaśnił, że w dniu [...] roku E. i M.G. zawarli z Miastem C. umowę, na mocy której M.G. wstąpił w miejsce E.G.. Zdaniem skarżącego oznacza to, że przejął wszystkie uprawnienia przysługujące E.G. przed dniem [...] roku, bowiem stosunek prawny powstający w następstwie usunięcia pojazdu z drogi nie ma charakteru osobistego, ale rzeczowy, a jako taki może być scedowany na inny podmiot.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację i stanowisko, zgodnie z którym skarżący nie wykazał, jakie podniósł wydatki związane z dozorem pojazdu. Organ zwrócił uwagę, że w miesięcznej stawce abonamentowej mieści się zarówno wynagrodzenie dozorcy, jak i zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem, brak jest natomiast podstaw prawnych do ich odrębnego określenia. Podniesiono, że podobnie rzecz wygląda w przypadku stawek zawartych w uchwałach Rady Miasta C., na które skarżący się powołuje. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaznaczył, że art. 102 § 2 u.p.e.a. stanowi samodzielną podstawę prawną przyznania spornych należności, wobec tego przepisy Kodeksu cywilnego mogą znaleźć w sprawie zastosowanie, ale jedynie pomocniczo, zaś organ drugiej instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie powołał się w żadnym miejscu na art. 836 kodeksu cywilnego.

Wskazał również, że kwestia ustalenia, kiedy właściciel pojazdu wyzbył się prawa jego własności nie ma znaczenia dla sprawy, gdyż należność została przyznana za okres wymieniony przez skarżącego we wniosku. Przywołując orzeczenia sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 708/09 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 494/10; z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1841/06; z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 1768/06) podkreślono ponownie, że stawki przyjęte w uchwale Rady Miasta C. nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa.

Podzielając stanowisko pełnomocnika skarżącego w kwestii odmiennej specyfiki parkingu dozorowanego i parkingu strzeżonego organ zwrócił jednak uwagę, że nie oznacza to, że dozorca pierwszego z w/w parkingów ponosi większe koszty związane z dozorowaniem pojazdu. Podał przykłady mające wykazać, że działalność prowadzącego parking strzeżony wiąże się również z określonym nakładem pracy i kosztami. Zdaniem organu nie można przyjmować, że dozór pojazdu wieloletniego, o niewielkiej wartości, wymaga takiego samego nakładu pracy i środków, jak dozór pojazdów o wielokrotnie wyższej wartości. Odnośnie zastosowania w sprawie miesięcznych stawek abonamentowych organ ponownie odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 708/09.

Wyjaśniono, że prawo żądania zwrotu wydatków i wynagrodzenia przysługuje wyłącznie dozorcy, przed [...] r. skarżący nie był dozorcą, zatem za okres poprzedzający tę datę zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór nie może się skutecznie domagać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w niniejszej sprawie nabycie przez Skarb Państwa własności pojazdu nastąpiło w trybie art. 130a ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. Konsekwencją tego jest fakt, że organem egzekucyjnym był wówczas naczelnik właściwego urzędu skarbowego (w tym wypadku Urzędu Skarbowego w C., z uwagi na przechowywanie przedmiotowego pojazdu na terenie właściwości tego organu), a zatem zdaniem Sądu organ ten jest właściwy do orzekania w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu, mimo zmiany stanu prawnego, dokonanego ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) w zakresie właściwości organów. Ustawa nowelizująca nie przewiduje bowiem tutaj właściwości starosty, a jedynie reguluje tryb postępowania z pojazdami, wobec których do dnia

[...] r. nie zostało wydane orzeczenie o przepadku pojazdu, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Przedmiotem skargi jest postanowienie przyznające skarżącemu zwrot wydatków oraz wynagrodzenie za dozór pojazdu za okres sprzed przejścia własności tego samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Skarżący kwestionuje to postanowienie zarówno z powodu nieprzyznania zwrotu wydatków w tym kosztów holowania oraz wynagrodzenia za dozór za okres od [...] r. do [...] roku, jak i z powodu przyjętego przez organ sposobu liczenia tego wynagrodzenia i zwrotu wydatków.

Odnośnie pierwszego zagadnienia należy stwierdzić, że M.G. wstąpił w miejsce E.G. dopiero z dniem [...] roku, kiedy to Miasto C. zawarło z E.G. i M.G. umowy [...] i [...] , zgodnie z którymi M.G. wstąpił w stosunek wynikający z porozumienia z dnia [...] roku. Z porozumienia tego, jak i z porozumienia z dnia [...] roku wynika, że M.G. do dnia [...] roku nie był podmiotem wyznaczonym do usuwania z dróg pojazdów i prowadzenia parkingu zgodnie z art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym porozumieniem do powyższych czynności była wyznaczona E.G. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą [...] . Oznacza to, że wnioskodawca do dnia zawarcia umów nie był podmiotem wyznaczonym do holowania pojazdów oraz prowadzenia parkingu strzeżonego i nie był dozorcą przedmiotowego pojazdu w rozumieniu art. 130a ustawy i art. 102 § 2 u.p.e.a., a tym samym nie był osobą uprawnioną do żądania wynagrodzenia i zwrotu kosztów sprawowania dozoru oraz kosztów holowania. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 roku sygn. akt III CZP 47/07 oraz w postanowieniu z dnia 11 lutego 2009 roku sygn. akt V CSK 332/08 wskazał, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym wskutek władczych działań organów administracyjnych. Skoro zatem zadanie to jest wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to te jednostki łączy z organami administracji publicznej stosunek o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymują one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonanie nałożonych na nich obowiązków (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 320/11). Oznacza to, że M.G. nie był do dnia zawarcia umów [...] i [...] podmiotem wyznaczonym do prowadzenia parkingu strzeżonego, a zatem nie mógł skutecznie domagać się świadczeń wynikających z art. 102 § 2 cytowanej wyżej ustawy.

Ponadto należy wskazać, że stosunek administracyjnoprawny jest zawsze osobisty w tym sensie, że nie można wynikających z niego uprawnień i obowiązków uczynić przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. W uchwale z dnia 26 listopada 2003 roku, sygn. akt III CZP 84/03 Sąd Najwyższy stwierdził, że przewidziane w Kodeksie cywilnym reżimy przenoszenia praw znajdują zastosowanie tylko do rozporządzeń cywilnymi prawami podmiotowymi, a nie uprawnieniami publicznoprawnymi. Do nawiązania stosunku administracyjnego pomiędzy Skarbem Państwa a podmiotem prowadzącym parking strzeżony może dojść wtedy, gdy podmiot prowadzący parking został wyznaczony do wykonywania dozoru nad umieszczonymi na tym parkingu pojazdami. Stosunek ten nie może zostać przeniesiony na inny podmiot przez podmiot, na którym ciąży określone przepisami prawa publicznego zobowiązanie. Umieszczenie pojazdów w trybie przepisów Prawa o ruchu drogowym nie może bowiem nastąpić na jakikolwiek parking, lecz jedynie na parking wyznaczony do tego zadania przez określone organy (zob: cytowany powyżej wyrok Sądu w Gdańsku – sygn. akt III SA/Gd 320/11). Jak wynika z umów [...] i [...] M.G. z dniem [...] roku wstąpił w stosunek wynikający z porozumień z dnia [...] roku, a zatem z tym dniem stał się podmiotem wyznaczonym i zaczął wykonywać obowiązki z zakresu dozoru pojazdów i ich holowania. Nie ma on zatem uprawnień (legitymacji) do żądania wynagrodzenia, które przed dniem [...] roku przysługiwało E.G..

Organy obu instancji orzekły wyłącznie o należnym wynagrodzeniu i zwrocie wydatków – na rzecz M.G. – za okres od [...] r. do [...] r. Rozstrzygnięcie to nie odpowiada przedmiotowi określonemu we wniosku z dnia [...] roku. Jednakże z uzasadnień organów obu instancji jednoznacznie wynika odmowa przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków w tym kosztów holowania za okres poprzedzający [...] rok. Zdaniem składu orzekającego jest to uchybienie polegające na nieorzeczeniu przez organy o całości wniosku, ale w zaistniałej w sprawie sytuacji – uwzględniając niżej przedstawione stanowisko Sądu co do wysokości przyznanego wynagrodzenia i zwrotu wydatków – nie jest to uchybienie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.Dz.U. z 2012, poz. 270), a więc nie uzasadnia uchylenia przez Sąd kontrolowanego aktu.

Odnośnie kwestii wysokości, a tym samym sposobu ustalenia przyznanego zwrotu wydatków i wynagrodzenia należy na wstępie stwierdzić dopuszczalność drogi administracyjnej do dochodzenia roszczeń dozorcy za okres poprzedzający przejście samochodu na rzecz Skarbu Państwa, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, jak przyjęto w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10 (ONSA i WSA 2010 r. nr 1, poz. 3).

Przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mający zastosowanie w związku § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 46, poz. 237), stanowi, że organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że do ustalenia na tej podstawie wysokości poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru konieczne jest wykazanie przez dozorcę rzeczywistych kosztów związanych z takim dozorem w stosunku do konkretnego pojazdu, co obejmuje również konieczność wyjaśnienia, jak te koszty zostały obliczone (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1108/08 – Lex nr 549012 i z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1891/10 – Lex nr 952001). Wysokość poniesionych wydatków winien wykazać dozorca, zaś w kwestii wysokości wynagrodzenia należy posiłkować się przepisem art. 836 kodeksu cywilnego, który przewiduje wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Tymczasem skarżący, mimo wezwania organu pierwszej instancji, nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, jakie wydatki z tytułu dozoru pojazdu poniósł we wskazanym przez niego przedziale czasowym, domagając się przyznania tytułem wydatków i wynagrodzenia kwoty [...] zł za jeden dzień sprawowania dozoru, a więc stawki określonej ryczałtowo, wynikającej z wówczas obowiązującej uchwały Rady Miasta C. podjętej w trybie art. 130a ust. 6 ustawy prawo o ruchu drogowym, bądź też powołania biegłego celem dokonania stosownych obliczeń. Okoliczność ta uzasadniała dokonanie obliczeń przez organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Zdaniem składu orzekającego podzielić należy pogląd organów obydwu instancji, że uchwała rady powiatu podjęta na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy prawo o ruchu drogowym określała wyłącznie wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu usuniętego z drogi, które obowiązany był uiścić właściciel, co warunkowało odbiór pojazdu z parkingu (jednoznacznie wynika to z treści art. 130a ust. 6 i 7 tej ustawy). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 47/07 (OSNC 2008/7-8/80) stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie na parkingu usuniętych z drogi pojazdów jest typowym stosunkiem administracyjnoprawnym, powstałym na skutek władczych działań organów administracji. Brak jednak podstaw prawnych do przyjęcia, że Skarb Państwa wstępując w miejsce byłego właściciela, przejmuje w całości jego uprawnienia i obowiązki. Przy takim rozumowaniu zbędne byłoby odesłanie do art. 102 § 2 u.p.e.a. celem przyznania dozorcy wynagrodzenia i zwrotu wydatków za cały okres sprawowania dozoru, o czym przesądziła przywołana zarówno przez organ, jak

i stronę skarżącą uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania nieistotna jest data, w której Skarb Państwa stał się właścicielem pojazdu, przejętego w trybie art. 130a ust. 10 ustawy prawo o ruchu drogowym, choć można stawiać tezę, że rada powiatu podejmując uchwałę na podstawie art. 130a ust. 6 ustawy prawo o ruchu drogowym winna kierować się przesłankami z art. 102 § 2 u.p.e.a. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2000/10). Nie zmienia to jednak stanu, że uchwała taka nie ma waloru wiążącego Skarb Państwa. Zdaniem Sądu z treści przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wynika też jednoznacznie, że Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu od daty jego usunięcia z drogi w trybie ustawy prawo o ruchu drogowym. Wręcz przeciwnie, Naczelny Sąd Administracyjny rozważał kwestię, czy Skarb Państwa jest zobowiązany do zapłaty należności związanych z dozorem także za okres poprzedzający, czyli okres pierwotnych 6 miesięcy, gdy nie był jeszcze właścicielem pojazdu z mocy prawa, w sytuacji, gdy właściciel nie odebrał pojazdu, podkreślając, że także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa powstaje tu nowy stosunek administracyjny na skutek władczych działań organów administracji.

Istotny jest też okres sprawowania dozoru nad pojazdem. Nie powinno budzić wątpliwości, że w przypadku jedynie kilkudniowego przechowywania pojazdu związane z tym wydatki są wyższe, niż w sytuacji, gdy pojazd jest unieruchomiony przez okres powyżej 6 miesięcy, co ma zawsze miejsce w przypadku jego przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Składowanie takiego pojazdu nie wymaga zajęcia większej powierzchni ani przestrzeni manewrowej, a dozorca parkingu jest też z góry uprzedzony o fakcie jego odbioru. Przy typowej umowie przechowania na parkingu, kiedy to właściciel w dowolnej chwili może odebrać pojazd, wymagane jest natomiast zapewnienie stałego dostępu i odpowiedniej drogi dojazdowej oraz szerokości miejsca postojowego. Fakt, że stawka abonamentowa może być wnoszona za dany miesiąc z góry (choć strony umowy cywilnoprawnej mogą w tym zakresie postanowić przecież inaczej) należy zestawić z drugiej strony z większym zakresem obowiązków prowadzącego parking komercyjny, z racji nie tylko możliwości odbioru pojazdu przez właściciela w dowolnej chwili, ale również odpowiedzialności za pojazd i warunków, jakie musi zapewnić przechowawca. Zgadzając się zatem co do odmienności

w sposobie prowadzenia działalności gospodarczej przez prowadzących parkingi depozytowe i komercyjne (co niekoniecznie przekłada się na koszty z tym związane), Sąd uznał jednak, że średnia stawka abonamentowa, przyjęta przez organ administracji, stosowana przez podmioty gospodarcze przy zawieraniu umów na okres jednego miesiąca na terenie C.S. jako sąsiadujących miast, jest miarodajna i najbardziej zbliżona do rzeczywistych wydatków i wynagrodzenia w przypadku sprawowania dozoru nad pojazdem przez dłuższy okres czasu. Podkreślić w tym miejscu wypada, że podmioty gospodarcze świadczące tego rodzaju usługi są zmuszone do właściwej kalkulacji kosztów i ustalenia przysługującego im wynagrodzenia na zasadach rynkowych. Dodatkowo wspomnieć można, że porozumienia, na które powołuje się strona skarżąca, nie gwarantowały przyznania skarżącemu stawki w kwocie [...] zł dziennie od Skarbu Państwa, co jednoznacznie wynikało z ich treści, nie można też założyć, że stanowią one kalkulację rzeczywistych kosztów dla poszczególnych parkingów, skoro są ustalone ryczałtowo i dla wszystkich parkingów w jednakowej wysokości.

Zasadnie też stwierdziły organy obydwu instancji, że skoro skarżący nie przedstawił dokumentów dotyczących poniesionych przez niego wydatków przy sprawowaniu dozoru, nie było celowe powołanie biegłego, nie tylko z powodu braku materiału źródłowego, który mógłby stanowić przedmiot opinii, ale również z uwagi na fakt, że organ egzekucyjny, którym w tym przypadku był Naczelnik Urzędu Skarbowego, mógłby dokonać weryfikacji dokumentów we własnym zakresie. Niewątpliwie jest to bowiem organ sam dysponujący specjalistyczną wiedzą w tym przedmiocie z uwagi na zakres jego działania.

Prawidłowa jest także ocena ekspertyzy złożonej przez stronę w organie I instancji. Dane przyjęte w ekspertyzie, odmienne od stanu rzeczywistego, nie pozwalają na uznanie jej za dokument wyliczający rzeczywiste koszty dozorcy.

W konsekwencji zdaniem sądu administracyjnego chybione są zarzuty skargi co do naruszenia prawa materialnego, jak i reguł procedury administracyjnej (art. 7, 8, 75, 77 § 1, 78 § 1 i 84 § 1 k.p.a.). Organy obydwu instancji wobec bezczynności skarżącego polegającej na nieprzedstawieniu dowodów, które uzasadniałyby jego żądania, prawidłowo oparły się na uśrednionych stawkach abonamentowych komercyjnych parkingów strzeżonych, działających na przedmiotowym terenie. Wreszcie nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi jest fakt, że prawomocnymi wyrokami tut. Sądu z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 708/09 i II SA/Gl 707/09 oddalono skargi M.G. na postanowienia w przedmiocie dozoru pojazdów w zbliżonym czasowo okresie, którymi również przyznano mu z tego tytułu kwoty po [...] zł miesięcznie oraz podatek VAT. Skargi kasacyjne od powyższych wyroków oddalił zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 494/10

i I OSK 464/10, zajmując stanowisko, że opłaty za parkowanie, które ustala rada powiatu, nie mają wprost zastosowania do Skarbu Państwa. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie brak podstaw do odstąpienia od tego poglądu, jak i podważenia zasadności przyznania wynagrodzenia i wydatków tytułem sprawowanego dozoru według innych zasad niż w powyższych sprawach. W sytuacji niewykazania rzeczywistych wydatków stawki opłat miesięcznych za przechowywanie pojazdów na danym terenie należy uznać za miarodajne dla przyznania skarżącemu wynagrodzenia z tytułu prowadzenia parkingu dozorowanego.

W tym stanie rzeczy nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego ani też reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkujących wznowieniem tego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).