Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1128/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...]Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Wód Polskich z dnia [...]kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], Prezes Wód Polskich uchylił decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2018 r. znak: [...] i umorzył postępowanie prowadzone przez ten organ.

2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.

2.1. Pismem z 19 czerwca 2015 r. "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie decyzji

w przedmiocie dokonania wpisu zasobów elektrowni wodnej "[...]" w księdze wieczystej działki nr [...] w [...]. Pismem z 13 stycznia 2016 r. Przedsiębiorstwo Wytwórczo-Usługowego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: strona, skarżąca) poinformowała Starostę [...], że jest następcą prawnym "[...]", z uwagi na wykupienie majątku tej spółki. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2016 r. Starosta [...] umorzył postępowanie w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...], uzasadniając orzeczenie brakiem przedmiotu postępowania z uwagi na sprzedaż urządzeń. Na skutek odwołania strony, decyzją z 17 lutego 2017 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ Instancji. W uzasadnieniu tej decyzji zobowiązano organ I instancji

do wystąpienia do Sądu Rejestrowego w [...] z zapytaniem czy strona

w odpowiednim terminie wystąpiła do tego Sądu o rejestrację w KRS oraz czy strona

w odpowiednim terminie była zarejestrowana w KRS, a tym samym czy przeniesienie prawa własności do nieruchomości było skuteczne. Zobowiązano organ I instancji również do ustalenia, czy na podstawie wniosku strony, możliwe jest prowadzenie postępowania na podstawie art. 139 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne

(Dz. U. z 2015 r. poz. 469; dalej: d.p.w.).

2.2. Pismem z 19 maja 2017 r. Starosta [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej prowadzonej dla działki

nr [...] w obrębie [...], będącej własnością Skarbu Państwa, poprzez wpisanie do księgi wieczystej nr [...] zasobów elektrowni wodnej skarżącej spółki. Pismem z 8 czerwca 2017 r. G. P. wskazała m.in., iż nie wyraża zgody na wpisanie urządzeń elektrowni wodnej skarżącej spółki do księgi wieczystej dla dz. nr [...], ponieważ przednia ściana budynku elektrowni jest wbudowana w działkę nr [...], która stanowi własność G P i J P. Stanowisko to powtórzyła w piśmie z 24 lipca 2017 r.

2.3. Decyzją z [...]listopada 2018 r. znak: [...]Starosta [...] odmówił wydania decyzji w zakresie dokonania wpisu zasobów elektrowni wodnej będącej własnością skarżącej spółki w księdze wieczystej nr [...]prowadzonej dla działki nr [...]w obrębie [...], będącej własnością Skarbu Państwa.

2.3.1. W podstawie prawnej tej decyzji powołano art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 121, ze zm.; dalej: u.g.n.), w związku z art. 6262 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz w związku z art. 419 ust. 3 ustawy z dnia

20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566, ze zm.; dalej: p.w.).

2.3.2. Na uzasadnienie tej decyzji Starosta podał, że krąg osób, które mogą być wnioskodawcami w sprawie o wpis do księgi wieczystej reguluje art. 6262 § 5 k.p.c. wskazując, że wniosek o wpis może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej, a także organ uprawniony

do złożenia wniosku w sprawach o wpis obciążeń powstałych z mocy ustawy. Następnie podał, że zgodnie z art. 11 ust. 1 u.g.n., organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.

2.3.3. Starosta [...] wyjaśnił, że w toku postępowania ustalił, że skarżąca spółka została wpisana pod nr [...], w trybie przerejestrowania z [...]na mocy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121 poz. 770). Starosta stwierdził, że zakres prac budownictwa wodnego zawarty w decyzji Urzędu Wojewódzkiego z [...] lipca 1986 r. znak: [...] o pozwoleniu wodnoprawnym na rzecz spółki osób fizycznych, których następcą prawnym jest skarżąca spółka, został znacząco przekroczony. Powyższe przesłanki wskazują na nieuprawnione wykonanie prac z zakresu budownictwa wodnego na gruncie niebędącym własnością spółki oraz przekroczenie zakresu prac zawartego w przywołanej powyżej decyzji. Organ podniósł, że nie miał podstaw do prowadzenia postępowania na podstawie art. 139 d.p.w., bowiem w świetle art. 419 ust. 3 p.w., przejście urządzeń wodnych lub ich części, których pozostawienie jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, stwierdza wojewoda, w drodze decyzji, na wniosek właściciela wód.

2.4. W odwołaniu od tej decyzji, skarżąca spółka wniosła o jej uchylenie lub zmianę

i zobowiązanie Starosty [...]do uwzględnienia wniosku spółki. Organowi

I instancji zarzucono naruszenie:

– art. 139 ust. 5 d.p.w. w zw. z art. 6262 § 5 k.p.c. w zw. z art. 49 § 1 k.c., polegające na uznaniu, że brak jest podstaw do wpisu prawa własności w księdze wieczystej zasobów elektrowni wodnej stanowiącej własność wnioskodawcy, ponieważ zakres prac budownictwa wodnego zawarty w decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia

[...] lipca 1986 r. został znacząco przekroczony ze względu, jak należy się domyślać, wbudowanie przedniej ściany elektrowni wodnej w działkę [...] stanowiącą własność osób fizycznych, chociaż ściana ta została wybudowana przed 1986 r., przez ówczesnego właściciela całej nieruchomości, w skład której wchodziła m.in. działka wnioskodawców oraz działka G i J P tj. Gminnej Spółdzielni "[...]" w [...] i co z tym jest związane,

z uwagi na jej istnienie, pozwolenie to nie mogło dotyczyć, bezsporną okoliczność, iż zarówno ta ściana jak i pozostałe urządzenia są to obiekty służące do urządzeń wodnych i niezbędne do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa, zaś wniosek dotyczył działki stanowiącej własność Skarbu Państwa, co w konsekwencji prowadzi do zasadnej oceny, iż odmowa wpisu była całkowicie bezzasadna,

– art. 419 ust. 3 w zw. z art. 545 ust. 4 p.w. polegające na uznaniu, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania w tej sprawie, gdyż należy to do kompetencji wojewody, chociaż wniosek w mniejszej sprawie został złożony

w 2015 r. a wiec powinno być ono dalej kontynuowane na podstawie poprzednich przepisów, przekazanie zaś jest całkowicie bezzasadne, gdyż biorąc pod uwagę wniosek złożony przez poprzednika prawnego skarżącego od 2000 r. nie został rozpoznany wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

2.5. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], Prezes Wód Polskich uchylił ww. decyzję Starosty [...] i umorzył postępowanie prowadzone przez organ I instancji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 139 d.p.w.

2.5.1. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, na mocy której starostowie utracili kompetencje do orzekania w sprawach pozwoleń wodnoprawnych. Stosownie do art. 545 ust. 4 p.w. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, zatem ustawy d.p.w. z tym, że organem wyższego stopnia jest Prezes Wód Polskich.

W przedmiotowej sprawie, z uwagi na wydanie decyzji na podstawie art. 11 u.g.n., Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nie uznał się właściwym w sprawie, i przekazał ją do załatwienia Wojewodzie [...], który również nie uznał się właściwym do rozpatrzenia sprawy. Rozpatrzenie sprawy przez Prezesa Wód Polskich nastąpiło z uwagi na rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który postanowieniem z 2 czerwca 2020 r. wskazał ten organ jako właściwy do rozpatrzenia odwołania skarżącej Spółki uznając, że żądanie ujawnienia wpisu w księdze wieczystej zostało oparte na art. 139 ust. 5

w związku z art. 139 ust. 2 d.p.w.

2.5.2. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że we wniosku o wszczęcie tego postępowania, wnioskodawca nie sprecyzował podstawy prawnej do wydania oczekiwanej decyzji, natomiast na podstawie późniejszych pism oraz wskazań zawartych w decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] zadaniem organu I instancji było przeanalizowanie czy art. 139 d.p.w. mógł stanowić podstawę do wydania tej decyzji.

2.5.3. Organ odwoławczy podał, że lokalizacja urządzeń elektrowni wodnej w [...] na działce nr [...] stanowiącej własność Skarbu Pastwa nie czyni tych urządzeń własnością Skarbu Państwa bowiem w prawie wodnym inaczej niż w prawie cywilnym, własność obiektów zlokalizowanych na gruntach pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, nie jest związana z własnością tych gruntów i stanowi odrębny od tych gruntów zasób nieruchomości. Na użytkowanie gruntów pokrytych wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa, właściciel urządzenia wodnego powinien posiadać umowę użytkowania tych gruntów, zawartą z podmiotem wykonującym prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do tych gruntów. Prezesa Wód Polskich, wydanie na podstawie art. 139 ust. 5 d.p.w. decyzji o przeniesieniu prawa własności do urządzeń elektrowni wodnej oraz

o dokonanie wpisu urządzenia wodnego w księdze wieczystej nieruchomości, stanowiącej własność Skarbu Państwa, musi być poprzedzone decyzją, o której mowa w art. 139 ust. 2 d.p.w. orzekającą o konieczności pozostawienia urządzeń, z uwagi na ich niezbędność do kształtowania zasobów wodnych. Urządzenia małej elektrowni wodnej w Brunowie nie są niezbędne dla kształtowania zasobów wodnych bowiem jej celem była produkcja energii elektrycznej, z której zyski stanowiły dochód Spółki, i taka decyzja w odniesieniu do urządzeń elektrowni w [...] nie została wydana. Z uwagi na powyższe, wydanie decyzji na podstawie art. 139 ust. 5 d.p.w. i przeniesienie prawa własności urządzenia wodnego na właściciela wody na podstawie tego przepisu nie było możliwe. Zdaniem Prezesa Wód Polskich, wydanie przez Starostę[...] decyzji na podstawie art. 139 ust. 5 d.p.w. po 1 stycznia 2018 r. nie było możliwe również z przyczyn formalnych, bowiem z dniem wejścia w życie przepisów ustawy

z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, starostowie utracili kompetencje do orzekania

w sprawach pozwoleń wodnoprawnych i sprawy wszczęte przed dniem wejście w życie przepisów Prawa wodnego z 2017 r. zobowiązani byli przekazać do prowadzenia właściwym organom Wód Polskich.

2.5.5. W ocenie Prezesa Wód Polskich, zarzut obrazy art. 139 ust. 5 d.p.w. z uwagi na uznanie, że przekroczenie zakresu prac stanowi postawę do odmowy wpisu prawa własności do księgi wieczystej nie znajduje uzasadnienia, bowiem lokalizacja muru elektrowni na działce osoby prywatnej była dodatkową informacją zamieszczoną

w uzasadnieniu decyzji a nie podstawową przesłanką wynikającą z art. 139 ust. 5 d.p.w.

3. Pismem z [...] maja 2021 r. spółka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa Wód Polskich, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

– art. 9 pkt 19 lit. "a" w zw. z art. 138 ust. 2 d.p.w., polegającą na uznaniu, że wpis urządzeń wodnych w księdze wieczystej, musi być poprzedzony decyzją

o konieczności pozostawienia urządzeń wodnych z uwagi na ich niezbędność

do kształtowania zasobów wodnych, chociaż są one za takie uznane na podstawie ww. przepisów ustawy zaś przepis na który powołuje się organ, nie przewiduje wydania takiej decyzji, co prowadzi do wniosku, że umorzenie postępowania było bezzasadne,

– art. 139 ust. 5 d.p.w., polegającą na uznaniu, że likwidacja końca muru na działce osoby prywatnej nie jest podstawową przesłanką do odmowy wpisu, gdyż właściciel tych gruntów powinien posiadać umowę ich użytkowania, chociaż żaden przepis tego nie reguluje.

4. W odpowiedzi na skargę Prezes Wód Polskich wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.

5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę wyrokowania przyjęto stan faktyczny prawidłowo ustalony w tej decyzji.

6. Przedmiotem kontrolowanego postępowania było rozpatrzenie wniosku skarżącej spółki o dokonanie wpisu zasobów elektrowni wodnej w księdze wieczystej.

6.1. W pierwszej kolejności należało podnieść, że strona skarżąca zwróciła się

o dokonanie wpisu zasobów elektrowni wodnej w księdze wieczystej do organu administracji publicznej, tj. do Starosty [...], który decyzją z 20 listopada

2018 r. merytorycznie (choć negatywnie) rozpatrzył żądanie skarżącej spółki.

W związku z tym należy przypomnieć, że zgodnie z art. 23 zdanie pierwsze ustawy

z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204

z późn. zm.; dalej: u.k.w.) – w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie złożenia wniosku jak i orzekania przez organy administracji – prowadzenie ksiąg wieczystych należy do właściwości sądów rejonowych. Ponadto na mocy art. 123 u.k.w., dla nieruchomości, które nie mają założonych ksiąg wieczystych albo których księgi zaginęły lub uległy zniszczeniu, prowadzi się we właściwych sądach rejonowych, do czasu założenia ksiąg, zbiory dokumentów przeznaczone do składania wniosków

i dokumentów dotyczących ograniczonych praw rzeczowych i ograniczeń

w rozporządzaniu tymi nieruchomościami. Z przytoczonych wyżej przepisów, jak również z przepisów o postępowaniu wieczystoksięgowym, zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego, wynika, że czynności w zakresie wpisu do księgi wieczystej wykonuje sąd powszechny (referendarz sądowy w sądzie rejonowym).

6.2. Także w przepisach Prawa wodnego stosowanych w kontrolowanym postępowaniu, tj. zarówno w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, jak

i w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, nie zawarto żadnego przepisu szczególnego, który przyznawałby organom administracji publicznej (w tym staroście lub organom Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie") jakiekolwiek kompetencje polegające na dokonywaniu wpisów w księgach wieczystych.

W przepisach tych ustaw zawarto natomiast regulacje związane z postępowaniem wieczostoksięgowym, odnoszące się do dokumentów, które mogą stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej lub odpłatności za wpis w niektórych przypadkach. Przykładowo, w art. 139 ust. 5 d.p.w. wskazano, że przeniesienie prawa własności do urządzenia wodnego (o którym mowa w ust. 2 tego przepisu) następuje w drodze decyzji stanowiącej podstawę dokonania wpisu właściciela urządzenia wodnego

w księdze wieczystej nieruchomości (zbiorze dokumentów). Z kolei w art. 260 p.w. uregulowano podstawę wpisu do księgi wieczystej trwałego zarządu gruntów pokrytych wodami. W art. 528 ust. 9 p.w. określono natomiast zasady wpisu w księdze wieczystej właściwego organu Wód Polskich jako podmiotu reprezentującego Skarb Państwa. Żaden z tych przepisów, ani też innych przepisów przytoczonych ustaw, nie przyznaje ani staroście ani organom PWP "Wody Polskie" kompetencji do dokonywaniu jakiegokolwiek wpisu w księdze wieczystej.

6.3. Sąd wziął pod uwagę, że w aktach kontrolowanego postępowania zalega kopia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 2015 r. (sygn. akt II Ca 540/15) wydanego na skutek apelacji "[...]" od wyroku Sądu Rejonowego

w [...] z 15 maja 2015 r. sygn. akt I C 82/15 w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej. W ocenie Sądu z uzasadnienia tego orzeczenia również nie wynika, aby sąd powszechny uznał się za niewłaściwy do rozpoznania sprawy tożsamej

z kontrolowaną – przeciwnie, rozpoznając apelację Sąd ten podał, że doszło do merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd ten wyraźnie wskazał, że zgodnie z art. 139 ust. 5 d.p.w., podstawę dokonania wpisu właściciela urządzenia wodnego w księdze wieczystej stanowić może wyłącznie ostateczna decyzja organu właściwego do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Sąd Okręgowy nie stwierdził zatem, że wpis do księgi wieczystej ma być dokonany przez organ administracji, lecz przypomniał, że dla dokonania wpisu niezędne było uprzednie wydanie decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 139 d.p.w. W przytoczonym wyżej uzasadnieniu wyroku z 24 listopada 2015 r. SO w [...] trafnie zauważył ponadto, że "[...]" uważała się za następcę prawnego podmiotów, na rzecz których udzielono pozwolenia wodnoprawnego określonego w decyzji Wojewody [...] z 25 lipca 1986 r. znak: [...]. Decyzja ta została wydana pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230, ze zm.) i została wydana na czas oznaczony do 30 grudnia 2020 r. Z zalegającego w aktach sprawy protokołu (k. 332) wynika, że do przekazania młyna wra z obiektami hydrotechnicznymi doszło

w latach dziewięćdziesiątych XX wieku, a zatem pod rządami ww. ustawy z dnia

24 października 1974 r. – przed wejściem w życie d.p.w. Należy się zatem zgodzić

z Sądem Okręgowym w [...], że zgodnie z art. 34 tej ustawy, "zakład, którego prawa określone w pozwoleniu wodnoprawnym wygasły, jest obowiązany, na żądanie organu właściwego do wydania pozwolenia, usunąć urządzenia wodne, które służyły do szczególnego korzystania z wód. Urządzenia wodne lub ich części niezbędne Państwu mogą być za odszkodowaniem przejęte na własność Państwa i przekazane określonemu zakładowi do dalszego utrzymania".

7. W ocenie Sądu, Prezes Wód Polskich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazał, że zadaniem organu I instancji – w kontekście procesowym

w którym orzekał – było w pierwszej kolejności przeanalizowanie, czy art. 139 d.p.w. mógł stanowić podstawę prawną rozpoznania wniosku skarżącej spółki. Prezes Wód Polskich trafnie wskazał, że wydanie decyzji o przeniesieniu prawa własności

do urządzeń elektrowni wodnej musi być poprzedzone decyzją, o której mowa w art. 139 ust. 2 d.p.w.

7.1. Dla jasności wywodu należy przytoczyć w tym miejscu pełne brzmienie

art. 139 d.p.w.:

1. "W decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, można określić obowiązki zakładu niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, a w szczególności zobowiązać zakład do usunięcia urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia.

2. W przypadku wygaśnięcia lub cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego urządzenia wodne lub ich części, których pozostawienie jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą być przejęte bez odszkodowania na własność właściciela wody, chyba że właściciel urządzenia wodnego, w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja o wygaśnięciu lub cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego stała się ostateczna, rozporządzi prawem własności tego urządzenia.

3. Przepis ust. 2 nie dotyczy stawów oraz gruntów, na których znajdują się urządzenia wodne, o których mowa w ust. 2.

4. W decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego orzeka się o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego.

5. Przeniesienie prawa własności do urządzenia wodnego, o którym mowa w ust. 2, następuje w drodze decyzji stanowiącej podstawę dokonania wpisu właściciela urządzenia wodnego w księdze wieczystej nieruchomości (zbiorze dokumentów)".

Z treści tego przepisu wynika zatem w sposób jednoznaczny, że był on stosowany

w przypadku wygaśnięcia lub cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego i dotyczył fakultatywnego elementu decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, jakim było nałożenie na zakład obowiązków "niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych", w tym polegających na usunięciu urządzeń wodnych i innych obiektów, które zostały wykonane lub były użytkowane na podstawie tego pozwolenia. Jak wskazuje się w doktrynie, ust. 2 tego przepisu "dopuszczając przejęcie urządzeń wodnych na własność właściciela wody, respektuje poszanowanie własności, gdyż właściciel może z tytułu przysługującego mu prawa własności do urządzeń rozporządzić nimi, a jeśli nie skorzysta z przysługującego mu uprawnienia ograniczonego terminem do rozporządzenia, urządzenia mogą, ale nie muszą, być przejęte na własność właściciela wody" (J. Szachułowicz [w:] Prawo wodne. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2010, art. 139). Z art. 139 ust. 4 d.p.w. wynika natomiast, że "w decyzji o wygaśnięciu lub cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego należy orzec o niezbędności pozostawienia urządzenia wodnego. Ta decyzja – przy uwzględnieniu treści ust. 2 – oznacza zapowiedź przejęcia urządzeń wodnych bez odszkodowania na rzecz właściciela wody, jeśli właściciel nie wykona uprawnienia do rozporządzenia w terminie zakreślonym w art. 139 ust. 2. Jeżeli właściciel nie wykona przysługującego mu uprawnienia do rozporządzenia urządzeniami, to organ, który wydał pozwolenie wodnoprawne, jest właściwy do wydania decyzji o przeniesieniu prawa własności urządzeń na rzecz właściciela wody" (J. Szachułowicz, op.cit.).

7.2. Reasumując, skoro art. 139 ust. 5 d.p.w. odsyła w swej treści do ust. 2 tego przepisu, to przeniesienie własności urządzenia wodnego uregulowane w art. 139 ust. 5 d.p.w. dotyczy wyłącznie urządzenia wodnego, którego "pozostawienie jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych". O tym, czy pozostawienie takiego urządzenia wodnego jest niezbędne do kształtowania zasobów wodnych orzeka się natomiast

w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego,

co wynika wprost z art. 139 ust. 4 d.p.w. Wobec powyższego, wydanie decyzji

o przeniesieniu prawa własności takiego urządzenia wodnego musi być poprzedzone wydaniem decyzji stwierdzającej wygaśnięcie lub cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego, która w swojej treści określiłaby dane urządzenie jako niezbędne do kształtowania zasobów wodnych. Nie ma zatem racji strona skarżąca zarzucając Prezesowi Wód Polskich naruszenie art. 9 pkt 19 lit. "a" w zw. z art. 138 ust. 2 d.p.w.

8. Prezes Wód Polskich prawidłowo wskazał również, że wydanie przez Starostę [...] decyzji z [...] listopada 2018 r. nie było możliwe przede wszystkim z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne.

8.1. Chociaż kontrolowane postępowanie administracyjne było wszczęte przed jej wejściem w życie i na mocy art. 545 ust. 4 p.w. należało stosować do niego "przepisy dotychczasowe", to jednak należy zauważyć, że zgodnie z art. 140 ust. 3 d.p.w., organ właściwy do wydawania pozwolenia wodnoprawnego jest właściwy w sprawach stwierdzenia wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenia tego pozwolenia, a także orzeczenia o przeniesieniu prawa własności urządzenia wodnego na własność właściciela wody. Tymczasem na mocy art. 397 p.w., organem właściwym w sprawie zgód wodnoprawnych są właściwe organy Wód Polskich, wskazane w tym przepisie.

Z art. 545 ust. 5 p.w. wynika natomiast, że organy, które po wejściu w życie ustawy utracą właściwość do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, niezwłocznie przekażą sprawy wszczęte i niezakończone organom właściwym w sprawach pozwoleń wodnoprawnych. Innymi słowy, skoro Starosta [...] z dniem 1 stycznia 2018 r. utracił właściwość w sprawach pozwoleń wodnoprawnych, to nie powinien był wydawać decyzji administracyjnej w sprawie z wniosku skarżącej spółki, lecz niezwłocznie

po dniu 1 stycznia 2018 r. przekazać tę sprawę właściwemu organowi Wód Polskich. Ten zaś organ, mógł rozpoznać sprawę na podstawie przepisów dotychczasowych – nie Starosta [...].

8.2. Prawidłowo zatem Prezes Wód Polskich uchylił decyzję Starosty [...] wydaną w trybie art. 139 p.w., jako wydaną przez organ niewłaściwy i z tej przyczyny umorzył postępowanie administracyjne. Stwierdzenie na etapie postępowania odwoławczego, że postępowanie pierwszoinstancyjne zostało przeprowadzone przez niewłaściwy organ wyczerpuje przesłankę bezprzedmiotowości postępowania i stąd właściwe jest wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 4290/18, LEX nr 3097490).

8.3. W związku z tym, zgłoszony w skardze zarzut naurszenia art. art. 139 ust. 5 d.p.w., polegającego na uznaniu, że likwidacja końca muru na działce osoby prywatnej nie jest podstawową przesłanką do odmowy wpisu, gdyż właściciel tych gruntów powinien posiadać umowę ich użytkowania, chociaż żaden przepis tego nie reguluje – nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut ten nie jest bowiem związany z treścią zaskarżonej do Sądu decyzji organu odwoławczego, który nie oparł rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w sprawie na podstawie tego ustalenia, lecz przede wszystkim z uwagi na brak właściwości Starosty [...] do rozpoznania – po 1 stycznia 2018 r. – wniosku skarżącej spółki o wydanie decyzji w trybie art. 139 ust. 5 d.p.w.

9. Zarzuty skargi okazały się zatem niezasadne. Sąd nie stwierdził również, aby zaskarżona decyzja była dotknięta jakimikolwiek innymi wadami, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie. Dlatego też Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji.