Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 440/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-12-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 91
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 366 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie NSA Przemysław Dumana (spr.),, Anna Wiciak, Protokolant Aleksander Batoryna, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 123 § 1 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roki – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. w Dz.U. z 2000 roku, nr 90, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 18, art. 23 § 3, art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...], nr [...], którym organ ten oddalił zarzut A. P. dotyczący niewłaściwego oznaczenia osoby zobowiązanego w tytule wykonawczym nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności przedstawiło ustalony w sprawie stan faktyczny. Wynikało z niego zaś, że podatnik w piśmie z dnia 25 stycznia 2007 roku zakwestionował zasadność prowadzenia wobec niego egzekucji administracyjnej, wskazując przy tym, że regularnie uiszczał podatek od nieruchomości w części odpowiadającej jego udziałowi we wspólnym prawie własności opodatkowanej nieruchomości. Zobowiązany zarzucił, że poprzez prowadzenie egzekucji administracyjnej tylko w stosunku do jego osoby Prezydent Miasta K. chroni pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, którzy nie płacą podatku. Wniósł, o objęcie egzekucją administracyjną pozostałych współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości.

Prezydent Miasta K. powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] oddalił zarzut podniesiony przez podatnika. W uzasadnieniu tego orzeczenia wyjaśnił, że jeżeli przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowi współwłasność to obowiązek zapłaty podatku spoczywa solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Natomiast zgodnie z art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego, kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Wskazał, że wybór dłużnika od którego dochodzona będzie należność pozostaje w gestii wierzyciela, a wzajemne stosunki między solidarnie zobowiązanymi podatnikami pozostają bez znaczenia.

W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku o wszczęcie egzekucji do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Podniósł, że obciążenie go obowiązkiem zapłaty całości zobowiązania podatkowego stanowi naruszenie art. 5 Kodeksu cywilnego.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w pierwszej kolejności wskazało, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Z kolei zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Następnie stwierdziło, że reguły odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe poddane zostały zatem reżimowi Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (art. 366 § 1 Kodeksu cywilnego). Z powyższego wynika, że zobowiązani solidarnie podatnicy podatku od nieruchomości (współwłaściciele), mogą ponosić odpowiedzialność wobec wierzyciela (organu gminy) za całość zobowiązania podatkowego, niezależnie od ich udziału we wspólnym prawie do nieruchomości. Wierzyciel (organ podatkowy) może domagać się od każdego z solidarnie zobowiązanych podatników wykonania w całości ciążącego na nich zobowiązania podatkowego.

W dalszej części uzasadnienia postanowienia organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel zobowiązany jest dochodzić nie wykonanego obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Innym słowy, jeżeli obowiązek nie zostanie wykonany, to wierzyciel ma nakaz podjęcia egzekucji administracyjnej zmierzającej do wykonania tego obowiązku, czyli zapłaty podatku. Wierzyciel nie może poprzestać na dochodzeniu zobowiązania podatkowego w części odpowiadającej udziałowi podatnika w prawie do nieruchomości, w sytuacji gdy nie uregulowano całości zobowiązania.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w rozpatrywanej sprawie Prezydent Miasta K. podjął egzekucję zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...] wobec A. P. będącego jednym z solidarnie zobowiązanych współwłaścicieli opodatkowanej nieruchomości. Organ pierwszej instancji działał w granicach i na podstawie prawa wszczynając egzekucję administracyjną obejmującą całość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Nie naruszył przy tym (zarzucanego przez zobowiązanego) art. 5 Kodeksu cywilnego, bowiem przepis ten nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Kolegium pokreśliło także, że stosunki między solidarnie zobowiązanymi podatnikami pozostają bez wpływu na kwestie zasad odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. Podatnikowi, który w całości zaspokoił zobowiązanie podatkowe przysługuje roszczenie regresowe względem pozostałych solidarnie zobowiązanych podatników. Podniosło, że wykonanie obowiązku oznacza zakończenie postępowania egzekucyjnego i brak możliwości ponownego jego wszczęcia, bowiem nie można dwa razy dochodzić tego samego obowiązku. Wyjaśniło także, że będąca przedmiotem postępowania egzekucyjnego zaległość podatkowa została ściągnięta, wobec czego nie można prowadzić egzekucji administracyjnej wobec pozostałych współwłaścicieli. Wskazało również, iż organ pierwszej instancji podejmował działania zmierzające do wyegzekwowania zobowiązania podatkowego także w stosunku do pozostałych współwłaścicieli, między innymi poprzez wysłanie upomnień oraz tytułów wykonawczych.

Postanowienie to A. P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organ egzekucyjny nie podjął należytych działań zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu podatku od nieruchomości od pozostałych współwłaścicieli. Zarzucił również, iż "Urząd Miasta promuje dłużników". Zdaniem skarżącego niesłusznie zajęto jego uposażenie emerytalno – rentowe i zażądał zwrotu pobranej kwoty wraz z odsetkami za zwłokę.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 roku skarżący podniósł, iż poinformował Urząd Miejski w K. o adresach i miejscach pracy pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Stwierdził także, że są to osoby zamożne, a zatem organ egzekucyjny nie powinien mieć żadnych problemów z prowadzeniem w stosunku do nich postępowania egzekucyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia wskazać na regulację prawną zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j w. Dz.U. z 2006 roku, nr 121, poz. 844 z późniejszymi zmianami), która obowiązywała w chwili rozstrzygania sprawy przez organy podatkowe. Przynosi ona bowiem odpowiedź na pytanie, kogo obciąża obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Z treści tego przepisu wynika, że podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

3) użytkownikami wieczystymi gruntów,

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie :

a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,

b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Natomiast opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają:

1) grunty,

2) budynki lub ich części,

3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 ustawy).

Brzmienie przywołanej regulacji prawnej nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że decydujące znaczenie dla bytu obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości ma fakt istnienia po stronie oznaczonego podmiotu jednego z tytułów prawnych do nieruchomości, wskazanych w art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 4 powołanej wyżej ustawy jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zatem nieruchomość, która stanowi współwłasność jest odrębnym przedmiotem opodatkowania, a obowiązek podatkowy obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Mówiąc o solidarnym obowiązku podatkowym należy odnieść tę instytucję do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe przewidzianej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (t.j w Dz.U. z 2005 roku,nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami). Wprawdzie z przedstawionej regulacji prawnej zawartej w powołanej wyżej ustawie o podatkach i opłatach lokalnych wcale nie wynika odesłanie do stosowania w tych przypadkach Ordynacji podatkowej, jednakże nie sposób przyjąć, aby tak nie było. Wynika to bowiem choćby z charakteru przepisów tej ustawy (por. S. Babiarz [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek : Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2006, s. 392).

Zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (zob. art. 366 Kodeksu cywilnego). Inaczej mówiąc istota solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, ale zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. Organ podatkowy wymierza zatem podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednym nakazie płatniczym, gdyż nie jest upoważniony do dzielenia zobowiązania między współwłaścicieli (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2006 roku, sygn. akt II FSK 1289/05 – opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 280451).

W rozpatrywanej sprawie Prezydent Miasta K., działając zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, wszczął egzekucję administracyjną obejmującą całość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości wobec jednego ze współwłaścicieli (skarżącego) opodatkowanej nieruchomości. Organ odwoławczy zasadnie podkreślił, że stosunki między solidarnie zobowiązanymi podatnikami pozostają bez wpływu na kwestie zasad odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe. Zobowiązanemu, który uiścił całość zobowiązania podatkowego przysługuje roszczenie cywilne dla dochodzenia regresu od pozostałych współzobowiązanych podatników; może on domagać się od pozostałych współwłaścicieli nieruchomości zwrotu przypadającej na nich części spełnionego przez niego świadczenia (zapłaconego podatku). Zobowiązany nie może natomiast domagać się od wierzyciela, aby ten ograniczył egzekucję tylko do części zobowiązania podatkowego odpowiadającej jego udziałowi we wspólnym prawie własności nieruchomości. Również niemożliwe jest uruchomienie ponownego postępowania egzekucyjnego wobec pozostałych współwłaścicieli, jeżeli postępowanie egzekucyjne mające za przedmiot zaległości w podatku od nieruchomości zostało zakończone wskutek ściągnięcia całości kwoty (jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie).

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, iż w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe zasadnie oddaliły zarzut skarżącego dotyczący niewłaściwego oznaczenia osoby zobowiązanego w tytule wykonawczym nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zatem argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) skargę, jako nieuzasadnioną oddalił.