Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 105/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] 2010r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę. /-/E. Brychcy /-/A. Łaskarzewska /-/B. Drzazga


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].01.2010 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski uchylił w całości decyzję Starosty K. z [...].08.2009 r. i umorzył postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym.

J. G. pismem z [...].11.2008 r. wystąpił do Starosty K. z wnioskiem o odszkodowanie za "wydzielenie gruntu pod drogi publiczne (ulice miejskie) w Ś.". Wnioskodawca wyjaśnił, że chodzi o grunty, które stanowiły własność jego rodziców Z. i J. małż. G. W latach 1964-1970r. grunty te bezpłatnie zostały zajęte pod drogi publiczne, tj: ul. [...] (na odcinku od ul. [...] do [...]), ul. [...] (na odcinku od ul. [...] do [...]), ul. [...] (na odcinku od ul. [...] do [...]).

Starosta K. decyzją z dnia [...].08.2009 r. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki gruntu położone w Ś. stanowiące obecnie własność Gminy Ś., zapisane w księdze wieczystej Kw nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., przejęte pod drogi gminne:

– ul. [...], ozn. nr dz. [...] – cz., [...] – cz., [...] – cz.,

– ul. [...], ozn. dz. nr [...]-cz.,

– ul. [...], ozn. dz. nr [...]– cz.,

– ul. [...], ozn. dz. nr [...]– cz.

Uzasadniając swoją decyzję Starosta wyjaśnił, że J. G. jest następcą prawnym Z. i J. małż. G. Decyzjami Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z [...]1969 r. w sprawie zatwierdzenia planu podziału nieruchomości położonych w Ś. i z [...]1970 r. w sprawie zatwierdzenia planu podziału nieruchomości położonej w Ś. zatwierdzono plany podziału nieruchomości położonych w Ś., zapisanych w Kw nr [...], stanowiących ówcześnie własność J. G.. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w K. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa decyzjami z dnia [...]1969 r. i z [...]1970 r. orzekło o zakończeniu podziału nieruchomości. Decyzje wydane na podstawie § 19 rozporządzenia Rady Ministrów z 12.12.1958 r. w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczeniu nieruchomości na terenach budownictwa domów jednorodzinnych (Dz.U. z 1959 r. Nr 1, poz. 1) orzekały o zakończeniu podziału i stwierdzały przejście wymienionych działek na rzecz Skarbu Państwa. Powierzchnie wykazane w tych decyzjach zgodnie z obowiązującym art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 22.05.1958 r. o terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 31, poz. 138 ze zm.) stanowiły ogólną powierzchnię podziału umniejszoną o 33%, która przechodziła na własność Państwa bez odszkodowania. Wskazane decyzje, które stały się prawomocne [...]1970 r. oraz [...]1970 r. stanowiły podstawę ujawnienia w księdze wieczystej nr [...] nowego stanu własności na rzecz Skarbu Państwa. W dalszej kolejności decyzją z dnia [...]1992 r. przedmiotowe działki zajęte pod drogi stały się z mocy prawa własnością Gminy Ś. i figurują w Kw [...] SR w K.

Starosta wyjaśnił, że art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) stanowił, iż nieruchomości pozostające w dniu 31.12.1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - nie stanowiące ich własności - a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 01.01.1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W ocenie Starosty wskazany przepis nie znajduje jednak zastosowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem ojciec skarżącego utracił swoje prawo własności na rzecz Skarbu Państwa już w 1970 r., a w dacie 31.12.1998 r. jako właściciel nieruchomości figurowała Gmina Ś. Tymczasem, uprawnionym w myśl art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, do otrzymania odszkodowania jest właściciel nieruchomości (lub jego spadkobierca) z dnia 31.12.1998 r.

W przewidzianym ustawą terminie odwołanie wniósł J. G. podnosząc, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto na wniosek spadkobiercy właścicieli nieruchomości, które w dniu 31.12.1998 r. były drogami gminnymi. Skarżący zażądał uchylenia decyzji Starosty w całości i wydania nowej decyzji w oparciu o art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...].01.2010 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) uchylił w całości decyzję Starosty K. z [...].08.2009 r. i umorzył postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne.

Uzasadniając decyzję Wojewoda podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji oraz podzielił stanowisko Starosty, że w rozpoznawanej sprawie nie ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Organ II instancji wskazał, iż działkom zajętym pod drogi publiczne – gminne położone w Ś. odpowiadają aktualnie wskazane odpowiednio działki: nr [...] – dz. nr [...], działce nr [...] – cz. – dz. nr [...], działce nr [...] cz. – dz. nr [...], działce nr [...] – dz. nr [...], działce nr [...] – dz. nr [...], działce nr [...] – dz. nr [...]. Wojewoda wyjaśnił, że złożenie przedmiotowego wniosku przez J. G. powinno skutkować wydaniem decyzji umarzającej postępowanie, a nie decyzji odmawiającej. Z tych przyczyn uchylono decyzję Starosty.

W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wniósł J. G. wskazując na naruszenie art. 73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i domagając się z tej przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody. Skarżący podniósł, że okoliczność przejęcia spornych gruntów na rzecz Skarbu Państwa pozostaje bezsporna, natomiast jego intencją pozostaje uzyskanie odszkodowania z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżoną decyzję wydano z poszanowaniem przepisów prawa.

Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny, co do zgodności kontrolowanej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub tryb podjęcia innego aktu albo czynności, będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wskazane we wniosku grunty, objęte zostały decyzjami Powiatowej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1969 r., [...] 1969 r., [...] 1970 r., [...] 1970 r. Rozstrzygnięcia te wydane zostały w trybie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12.12.1958r. w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczaniu nieruchomości.

Jak wynika z treści powyżej zacytowanych decyzji wskazane we wniosku grunty przeszły na własność Skarbu Państwa z mocy art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach bez odszkodowania.

Dnia [...] 1992 r. Wojewoda L. stwierdził nabycie na własność Gminy Miasta Ś. tychże działek, które objęte zostały prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K. księgą wieczystą Kw Nr [...].

Powyższe oznacza wbrew stanowisku skarżącego, że w sprawie nie zaistniały przesłanki zawarte w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną.

Zgodnie bowiem z ustęp 1 powołanego artykułu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

W niniejszej sprawie w świetle zgromadzonych dowodów nie budzi wątpliwości, iż w dniu 31.12.1998 r. właścicielem wskazanych we wniosku działek było Miasto i Gmina Ś.

W tych okolicznościach prawidłowo przyjęto, że brak podstaw do przyznania skarżącemu odszkodowania za działki, przejęte w latach poprzednich na rzecz Skarbu Państwa. Okoliczność, iż działki te stanowią w istocie drogi publiczne oraz fakt, że przejęcie tych gruntów na rzecz Skarbu Państwa w świetle obowiązujących wówczas przepisów następowało bez odszkodowania nie może mieć w sprawie znaczenia. W świetle bowiem analizowanej normy warunkiem jej zastosowania jest łączne spełnienie wszystkich wskazanych w niej przesłanek.

Przesłanki te mają charakter tak pozytywny – pozostawanie nieruchomości w dniu 31.12.1998 r. we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego jak i negatywny- Skarb Państwa bądź właściwa jednostka samorządu terytorialnego nie może być właścicielem danej nieruchomości.

W ocenie Sądu w świetle obecnie obowiązujących przepisów nie ma podstaw prawnych, pozwalającym organom na ustalenie odszkodowania w zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych.

Prawidłowo więc Wojewoda wskazał, że postępowanie administracyjne okazało się bezprzedmiotowe, a w takiej sytuacji rzeczą organu administracji publicznej jest umorzenie postępowania, brak bowiem podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja Wojewody odpowiada przepisom prawa.

Dodatkowo podkreślić należy, że z wnioskiem o odszkodowanie w trybie art. 73 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, wystąpić należało w okresie od 1.01.2001 r. do 31.12.2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasło i to niezależnie od tego, czy uprzednio wydana została decyzja w trybie art. 73 ust. 3 tejże ustawy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.09.2009 r., sygn. akt P 33/07).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga została oddalona.

/-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga

MK