Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1543/86
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1986-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Cudzoziemcy
Powołane przepisy: article: art. 25
journal: Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58
law: Obwieszczenie Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 18 marca 1985 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne.
article: art. 3 pkt 2, art. 5
journal: Dz.U. 1982 nr 7 poz. 59
law: Ustawa z dnia 26 lutego 1982 r. o uprawnieniach do prowadzenia handlu zagranicznego.
Teza: Umowa kooperacyjna, o której mowa w art. 25 ustawy z dnia 4 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /tekst jednolity: Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58/, jest to porozumienie w sprawie współpracy w przygotowaniu i realizacji produkcji przy zaangażowaniu odpowiedniego kapitału zagranicznego, w którym to porozumieniu przyjmujący zlecenie /kooperant/ przyczynia się do powstania wyrobu finalnego, wytwarzanego przez zleceniodawcę. Jeżeli kooperant /zleceniobiorca/ zajmuje się całością produkcji, aż do wykonania wyrobu finalnego włącznie, sam staje się producentem tego finalnego wyrobu.

TEZY

Umowa kooperacyjna, o której mowa w art. 25 ustawy z dnia 4 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /tekst jednolity: Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58/, jest to porozumienie w sprawie współpracy w przygotowaniu i realizacji produkcji przy zaangażowaniu odpowiedniego kapitału zagranicznego, w którym to porozumieniu przyjmujący zlecenie /kooperant/ przyczynia się do powstania wyrobu finalnego, wytwarzanego przez zleceniodawcę. Jeżeli kooperant /zleceniobiorca/ zajmuje się całością produkcji, aż do wykonania wyrobu finalnego włącznie, sam staje się producentem tego finalnego wyrobu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Ignacego S. - właściciela Przedsiębiorstwa Zagranicznego - na decyzję Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 14 lipca 1986 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na wytwarzanie artykułów perfumeryjno-kosmetycznych oraz wyrobów z drewna.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 grudnia 1978 r. wydaną na podstawie art. 3 i 5 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o wykonywaniu i organizacji rzemiosła /Dz.U. 1977 nr 4 poz. 20/ oraz par. 3, 4 ust. 3, par. 6 ust. 2 i par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 maja 1976 r. w sprawie wydawania zagranicznym osobom prawnym i fizycznym zezwoleń na prowadzenie niektórych rodzajów działalności gospodarczej /Dz.U. nr 19 poz. 123/, Wojewoda P. zezwolił Ignacemu S., zamieszkałemu na stałe za granicą, na wykonywanie rzemiosła w zakresie wytwarzania produktów aromatycznych i zapachowych oraz artykułów kosmetycznych pod firmą "I.-F.-R." Przedsiębiorstwo rozpoczęło działalność z dniem 1 stycznia 1980 r. Późniejszymi decyzjami tego wojewody /z dnia 26 listopada 1981 r., 8 lutego 1983 r. i 10 kwietnia 1984 r./ zmieniono nazwę przedsiębiorstwa na "J.-F.-F." oraz rozszerzono jego działalność, w wyniku czego Ignacy S. został upoważniony do wytwarzania produktów aromatycznych, zapachowych i kosmetycznych, środków do prania, mycia i czyszczenia, artykułów perfumeryjnych, preparatów farmaceutycznych, a także materiałów podłogowych z drewna, oklein, budynków drewnianych i konstrukcji stolarki budowlanej, mebli z drewna, skrzynek i innych opakowań, przyborów gospodarczych, galanterii drewnianej oraz innych wyrobów. Oprócz tego zezwolenie przewidywało wytwarzanie musztardy, owoców mrożonych, przecierów i soków, przetwórstwo warzyw, owoców i mrożonek oraz wytwarzanie majonezu, sosów, esencji naturalnych i sztucznych, proszku do pieczenia, koncentratów spożywczych, budyni, napojów w proszku, zapraw i syropów do wódek i napojów, koncentratów obiadowych, przypraw do zup i potraw, przypraw do ciast, deserów itp. oraz przerobu grzybów leśnych i hodowlanych.

W dniu 29 sierpnia 1984 r., na wniosek Prokuratora Wojewódzkiego w P., Dyrektor Wydziału Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Wojewódzkiego w P. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie przedsiębiorstwa i wezwał właściciela do pisemnego ustosunkowania się do postawionych zarzutów w terminie 14 dni. Powołując się na szczegółowo wymienione dowody, w tym na wyniki kontroli Izby Skarbowej w P., zarzucono właścicielowi firmy, że:

- wbrew warunkom zezwolenia nie wytwarzał wyrobów, lecz zlecał ich produkcję jednostkom gospodarki uspołecznionej, a następnie towary te sprzedawał jako wyroby własnego przedsiębiorstwa,

- bez zezwolenia prowadził handel hurtowy w pomieszczeniach wynajętych w 11 miastach Polski,

- bez zgody organu administracji państwowej prowadził działalność składowo-magazynową pulpy truskawkowej i malinowej w pomieszczeniach stolarni w B.,

- nie dopełnił obowiązku pokrycia w walucie wymienialnej kosztów inwestycji, związanych z uruchomieniem produkcji w branżach objętych zezwoleniem.

Dyrektor Wydziału Drobnej Wytwórczości i Usług Urzędu Wojewódzkiego w P. decyzją z dnia 28 stycznia 1985 r., wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /Dz.U. nr 19 poz. 146/, cofnął Ignacemu S. zezwolenie na wykonywanie działalności w branży kosmetycznej i perfumeryjnej.

Od decyzji tej odwołał się właściciel przedsiębiorstwa i prokurator. Ignacy S. wskazywał na brak podstaw do cofnięcia zezwolenia w omawianych branżach, a prokurator wnosił o cofnięcie zezwolenia na wszystkie rodzaje rzemiosł.

Minister Handlu Wewnętrznego i Usług w dniu 15 maja 1985 r. omawianą decyzję uchylił i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał na poważne naruszenie przez organ I instancji przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 77 i art. 80, przez pominięcie dowodów dotyczących niewłaściwego funkcjonowania całego przedsiębiorstwa i przez brak stanowiska co do wszystkich wyjaśnień właściciela przedsiębiorstwa.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda P. umorzył postępowanie w sprawie decyzją z dnia 11 października 1985 r., wydaną na podstawie art. 105 par. 1 Kpa, nie dopatrując się w działalności przedsiębiorstwa ani naruszenia przepisów prawa, ani naruszenia warunków zezwolenia.

W wyniku odwołania wniesionego przez Prokuratora Wojewódzkiego w P. Minister Handlu Wewnętrznego i Usług decyzją z dnia 14 lipca 1986 r. uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 18 cytowanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /t.j. Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58/ oraz par. 16 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 1985 r. w sprawie szczegółowych warunków wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /Dz.U. nr 48 poz. 247/ cofnął Ignacemu S. zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w części dotyczącej wytwarzania artykułów perfumeryjno-kosmetycznych oraz wyrobów z drewna. Jednocześnie ustalił termin zakończenia produkcji w tych branżach do dnia 31 stycznia 1987 r. Decyzję uzasadniono tym, że właściciel przedsiębiorstwa, wbrew podpisanemu przez siebie zobowiązaniu z naruszeniem par. 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 14 maja 1976 r. /cytowanego na wstępie/, rozpoczął produkcję w dniu 1 stycznia 1980 r. bez uprzedniego wyposażenia przedsiębiorstwa w jakiekolwiek urządzenia produkcyjne nabyte za dewizy lub złote pochodzące z udokumentowanej wymiany dewiz, uruchomił wszystkie pozostałe rodzaje działalności wykorzystując wypracowane przez przedsiębiorstwo krajowe środki płatnicze. Oprócz tego, w związku z brakiem możliwości pełnego wykorzystania do produkcji we własnym zakresie nabytych surowców, zlecał jednostkom gospodarki uspołecznionej wykonanie gotowych wyrobów i wprowadził je do obrotu /w kraju i na eksport/ jako wyroby własnego przedsiębiorstwa. Produkcję kosmetyków na rzecz J.-F.-F. prowadziła Fabryka Kosmetyków w K. i Spółdzielnia Pracy w W. Moszcze i przeciery owocowe wytwarzała dla przedsiębiorstwa Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w K. Na podobnych zasadach odbywała się produkcja musztardy, lodów w proszku, koncentratów, soków itp. Minister nie podzielił poglądu odwołującego się przedsiębiorstwa, że tego rodzaju działalność była wykonywana w ramach umów kooperacyjnych, dopuszczonych przez ustawę. Ponadto Ignacy S. przekroczył zakres posiadanego zezwolenia i prowadził działalność handlową z zagranicą towarami zakupionymi w jednostkach gospodarki uspołecznionej. Towary obcej produkcji wykazywał jako wyroby własnego przedsiębiorstwa i dzięki temu otrzymywał z Ministerstwa Handlu Zagranicznego pozwolenia na ich wywóz.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ignacy S. nie godzi się z taką decyzją. Uważa, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa i wnosi o stwierdzenie jej nieważności. Jego zdaniem zaskarżona decyzja narusza:

- art. 2, 10 pkt 5, art. 12, 18, 25, 30 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /tekst jednolity: Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58/ przy czym w skardze powołano odpowiednią numerację tych przepisów w brzmieniu pierwotnym /Dz.U. 1982 nr 19 poz. 146/;

- art. 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 maja 1976 r. w sprawie wydawania zagranicznym osobom prawnym i fizycznym zezwoleń na prowadzenie niektórych rodzajów działalności gospodarczej /Dz.U. nr 19 poz. 123/;

- par. 3 ust. 4 zarządzenia Ministra Finansów oraz Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 28 marca 1979 r. w sprawie zezwolenia na niektóre czynności związane z obrotem z zagranicą przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /M.P. nr 10 poz. 68/;

- par. 2 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16 listopada 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wartości wkładów inwestycyjnych zagranicznych podmiotów gospodarczych /M.P. nr 27 poz. 240/ i par. 2 rozporządzenia tego Ministra z dnia 15 listopada 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania wysokości depozytów założycielskich składanych przez zagraniczne podmioty gospodarcze, podejmujące działalność w zakresie drobnej wytwórczości /Dz.U. nr 36 poz. 238/;

- zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 22 grudnia 1982 r. w sprawie zakupu przez zagraniczne podmioty gospodarcze towarów i usług /M.P. nr 32 poz. 283/;

- zarządzenie nr 8 Ministra Handlu Zagranicznego z dnia 15 lutego 1982 r. w sprawie pozwoleń na wywóz i przywóz w handlowym obrocie towarowym z zagranicą /Dz.Urz. MHZ nr 2 poz. 5/;

- art. 11 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 192/;

- par. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 1985 r. w sprawie szczegółowych warunków wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /Dz.U. nr 48 poz. 247/;

- art. 6, 7, 8, 9, 10, 12, 35, 75, 76, 77, 78, 80, 105 par. 1, art. 107 par. 1 i 3, art. 138 par. 1 pkt 2 i art. 156 par. 1 Kpa.

Skarżący wywodził, że złożony przy wniosku o wydanie zezwolenia kosztorys inwestycyjny zrealizował z nadwyżką na zakup materiałów i surowców, przy czym produkowane w początkowym okresie esencje spożywcze i kompozycje zapachowe nie wymagały ani skomplikowanych technologii, ani kosztownych maszyn i urządzeń.

Fakt ewentualnego niewywiązywania się z powinności zakupu za dewizy urządzeń stanowiłby jedynie uchybienie obowiązkowi cywilnoprawnemu, który wynikał tylko z jego zobowiązania, a nie z treści przepisu prawa lub decyzji administracyjnej. Uchybienie powinności realizacji kosztorysu inwestycyjnego nie powinno - jego zdaniem - powodować cofnięcia zezwolenia. Kwestionował także pogląd o konieczności częściowego finansowania nowych rodzajów działalności w walucie wymienialnej. Powołując się na treść umów z Fabryką Kosmetyków w K., ze Spółdzielnią Pracy w W., Rolniczymi Spółdzielniami Produkcyjnymi w K. i W., Zakładami Przemysłu Owocowo-Warzywnego w K. i M. i innymi przedsiębiorstwami, skarżący wywodził, że były to umowy kooperacyjne, do których zawierania był uprawniony w myśl art. 25 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /w brzmieniu Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58/. Skarżący twierdził, że był także uprawniony do prowadzenia handlu zagranicznego obcymi towarami i powołuje się w tej mierze na zarządzenie Ministrów Finansów oraz Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej z dnia 28 marca 1979 r. /cytowane wyżej/, art. 32 omawianej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /w brzmieniu tekstu jednolitego/ i na poszczególne zezwolenia wydane przez Ministra Handlu Zagranicznego. Znaczna część skargi była poświęcona wykazaniu, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem cytowanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W szczególności zarzuca się w skardze pominięcie ekspertyz złożonych przez stronę oraz postanowień Prokuratora Wojewódzkiego w P. w sprawie DS 135/84 i Prokuratora Generalnego w tej sprawie, a także pominięcie skutków gospodarczych, jakie pociągnęłoby wykonanie tej decyzji, godzącej w interes społeczny w sferze gospodarczej.

Minister Handlu Wewnętrznego i Usług w odpowiedzi na skargę wnosił o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Prokurator Wojewódzki w P. wniósł o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Nie można podzielić poglądu wyrażonego w skardze, że zobowiązanie Ignacego S. do wyposażenia przedsiębiorstwa w maszyny i urządzenia nabyte z własnych środków dewizowych nie wynikało z przepisu prawa i w związku z tym nie mogło wywoływać konsekwencji administracyjnoprawnych. Podstawę zezwolenia z dnia 20 grudnia 1978 r. na prowadzenie działalności gospodarczej stanowiły między innymi przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 maja 1976 r. w sprawie wydawania zagranicznym osobom prawnym i fizycznym zezwoleń na prowadzenie niektórych rodzajów działalności gospodarczej /Dz.U. nr 19 poz. 123/. Przepisy te wymagały, aby osoba ubiegająca się o wydanie zezwolenia złożyła zobowiązanie do pokrycia pełnego kosztu inwestycji w walutach wymienialnych /par. 10 ust. 1 pkt 2/.

Skarżący więc złożył takie zobowiązanie dlatego, że wymagały tego przepisy prawa, a złożył je wobec organu administracji państwowej PRL, w związku z załatwianiem w tym organie sprawy urzędowej. Bez złożenia takiego zobowiązania wniosek o wydanie zezwolenia nie mógłby uzyskać dalszego biegu, a wydanie zezwolenia byłoby niemożliwe.

Ustalenia organu, że skarżący rozpoczął działalność gospodarczą z dniem 1 stycznia 1980 r. bez wydatkowania środków dewizowych na zakup maszyn i urządzeń niezbędnych do prowadzenia tej działalności, nie zostało niczym podważone. Ciężar udowodnienia dewizowego zakupu maszyn /zakup za dewizy lub za złote pochodzące z udokumentowanej wymiany dewiz/ spoczywał na skarżącym, który, mimo kilkakrotnych wezwań, dowodów takich nie przedstawił. Argumentacja skargi odnosząca się do dewizowego zakupu surowca, w niczym nie osłabia ustaleń dotyczących rozpoczęcia działalności przedsiębiorstwa bez wyposażenia zakładu w jakiekolwiek narzędzia produkcji nabyte ze środków dewizowych.

Zezwolenie na utworzenie przedsiębiorstwa zagranicznego zostało wydane na warunkach określonych we wniosku Ignacego S. z dnia 23 sierpnia 1978 r., w którym zawarte było, wynikające z przepisów prawa, zobowiązanie do wyposażenia przedsiębiorstwa w maszyny i urządzenia nabyte z własnych środków dewizowych /pkt 9 wniosku/. Niewywiązanie się z tego zobowiązania stanowi jedno z najpoważniejszych naruszeń warunków zezwolenia i może - w myśl art. 18 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /t.j. Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58/ - stanowić podstawę cofnięcia zezwolenia.

W zaskarżonej decyzji przekonująco wykazano, że skarżący rozpoczął działalność gospodarczą w branży drzewnej także bez wydatkowania środków dewizowych na zakup maszyn i urządzeń niezbędnych do rozpoczęcia tej działalności. Urządzenia te zostały nabyte za złote polskie, uzyskane z prowadzenia innych rodzajów działalności przedsiębiorstwa.

Zezwolenie dotyczące branży drzewnej zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne /Dz.U. nr 29 poz. 146/. Ustawa ta, w przepisach regulujących wydawanie dalszych zezwoleń działającym już przedsiębiorstwom zagranicznym, wyodrębnia dwie sytuacje: rozszerzenie zakresu dotychczasowego zezwolenia /art. 23 ust. 2/ i wydanie nowego zezwolenia /art. 23 ust. 1/.

Rozszerzenie zakresu zezwolenia odnosi się tylko do branż objętych dotychczasowym zezwoleniem. Podjęcie zaś działalności w branżach nie objętych dotychczasowym zezwoleniem wymaga odrębnego zezwolenia /art. 23 ust. 1/.

Branża drzewna nie była objęta dotychczasowym zezwoleniem posiadanym przez skarżącego i dlatego na podjęcie działalności w tym zakresie było wymagane odrębne zezwolenie. W celu uzyskania takiego zezwolenia należało złożyć odpowiedni wniosek i obowiązkowo zamieścić w nim deklarowaną wysokość finansowego i rzeczowego wkładu dewizowego przeznaczonego na uruchomienie działalności gospodarczej /art. 9 ust. 5/ oraz określić wysokość wszelkich nakładów niezbędnych dla uruchomienia działalności gospodarczej /art. 9 ust. 4/. Po uzyskaniu zezwolenia należało wnieść wkład inwestycyjny w postaci środków trwałych i przedmiotów nietrwałych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej w skali rocznej, nabytych za waluty wymienialne lub złote pochodzące z udokumentowanej wymiany /art. 11 ust. 1/. Z powyższego wynika, że koszty inwestycji realizowanych na terytorium PRL przez zagraniczne podmioty gospodarcze w celu podjęcia działalności gospodarczej określonej w pierwszym zezwoleniu na dany rodzaj działalności, mają być pokrywane wyłącznie w złotych polskich pochodzących z udokumentowanej wymiany lub w walucie wymienialnej.

Zezwolenie z dnia 8 lutego 1983 r. na uruchomienie przez skarżącego działalności gospodarczej w branży drzewnej, było zezwoleniem pierwszym na tego rodzaju działalność.

Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje podstaw do zakwestionowania poglądu wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że skarżący, wbrew warunkom zezwolenia, które upoważniało go do wytwarzania określonych wyrobów we własnym przedsiębiorstwie, zlecał całkowite ich wykonanie jednostkom gospodarki uspołecznionej, a następnie wprowadzał do obrotu jako wyroby własnego przedsiębiorstwa. Wywody skarżącego, że tego rodzaju działalność prowadzona była w ramach "umów kooperacyjnych", nie są zasadne.

Wobec tego, że cytowana ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. nie definiuje pojęcia "umowy kooperacyjnej", należy przy określaniu tego pojęcia w kontekście działalności przedsiębiorstw zagranicznych uwzględnić przede wszystkim cel tej ustawy, wyrażony w jej preambule, że ustawę wprowadzono w dążeniu do zwiększenia produkcji i usług przy udziale zagranicznych osób prawnych i fizycznych.

Mając na uwadze cel omawianej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. i pogląd naukowy na temat umów kooperacyjnych przedstawiony przez S. Włodykę w pracy: Porozumienia gospodarcze, Warszawa 1978 r., Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje w swoim orzecznictwie, że w rozumieniu art. 24 tej ustawy umowa kooperacyjna jest to porozumienie w sprawie współpracy w przygotowaniu i realizacji produkcji przy zaangażowaniu odpowiedniego kapitału zagranicznego, w którym to porozumieniu przyjmujący zlecenie /kooperant/, przyczynia się do powstania wyrobu finalnego, wytwarzanego przez zleceniodawcę. Jeżeli kooperant /zleceniobiorca/ zajmuje się całością produkcji, aż do wykonania wyrobu finalnego włącznie, sam staje się producentem tego finalnego wyrobu.

Skarżący co najmniej od dnia doręczenia mu decyzji z dnia 8 lutego 1983 r. /doręczenie nastąpiło w dniu wydania decyzji/ wiedział, że zlecenie produkcji innym przedsiębiorstwom nie może być uznane za współpracę kooperacyjną. Tego rodzaju sformułowanie bowiem zawarte jest w omawianej decyzji. Podobna wzmianka znajduje się też w decyzji z dnia 10 kwietnia 1984 r. Decyzje te, w zakresie tak sformułowanego pojęcia umów kooperacyjnych, nie zostały zaskarżone. Wynikało z nich jednoznacznie, że Ignacemu S. nie wolno - w ramach udzielonego mu zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej - zlecać innym przedsiębiorstwom wykonania gotowych wyrobów nawet z powierzonych surowców.

Wbrew treści opinii złożonych przez skarżącego, uznać trzeba, że organ administracji państwowej miał prawo do takiego określenia działalności kooperacyjnej. Określenie to bowiem nie pozostaje w sprzeczności z celami ustawy. Poza tym, skoro wolno było organowi odmówić więcej /odmówić w ogóle wydania zezwolenia/, to tym samym wolno było odmówić mniej /wydania zezwolenia na zlecenie innym jednostkom wykonywania określonych wyrobów/. Jak to już wcześniej podkreślono, Ignacy S. takiej treści zezwolenia nie zaskarżył. Mimo to, zlecał jednostkom gospodarki uspołecznionej produkowanie dla niego gotowych wyrobów, które - jako produkt własnego przedsiębiorstwa - wprowadzał do obrotu, o czym świadczy materiał dowodowy sprawy.

Zasadnie przyjęto też w zaskarżonej decyzji, że prowadzenie przez skarżącego handlu zagranicznego towarami nie wyprodukowanymi w jego przedsiębiorstwie stanowiło przekroczenie warunków zezwolenia.

Przedsiębiorstwa zagraniczne, posiadające zezwolenie na prowadzenie w Polsce działalności gospodarczej w zakresie produkcji wyrobów i świadczenia usług, są uprawnione do eksportowania jedynie własnej produkcji i usług /art. 2 pkt 3 cytowanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r./. Na prowadzenie handlu zagranicznego obcymi towarami wymagana jest koncesja Ministra Handlu Zagranicznego /art. 3 pkt 2 i art. 5 ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o uprawnieniach do prowadzenia handlu zagranicznego - Dz.U. nr 7 poz. 59/. Skarżący koncesji takiej nie posiadał, natomiast z ustaleń poczynionych przez Okręgowy Zarząd Dochodów Państwa i Kontroli Finansowej w P., które w skardze nie są kwestionowane, wynika, że od początku 1981 r. przedsiębiorstwo Ignacego S. prowadziło działalność gospodarczą polegającą na zakupie mrożonych warzyw i owoców, a następnie sprzedaży eksportowej tych mrożonek do firm II obszaru płatniczego. Towar ten nie podlegał przed sprzedażą jakiemukolwiek przerobowi, a niektóre wysyłki następowały bezpośrednio od dostawcy krajowego.

Bezzasadne jest stanowisko wyrażone w skardze, że zarzut prowadzenia eksportu towarów nie stanowiących wyrobów własnych przedsiębiorstwa rozpatrywać należy w kontekście art. 35 omawianej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /w brzmieniu Dz.U. 1982 nr 19 poz. 146/ i przepisów zarządzenia Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 22 grudnia 1982 r. w sprawie zakupu przez zagraniczne podmioty gospodarcze towarów i usług z dochodu pozostałego po opłaceniu podatku dochodowego /M.P. nr 32 poz. 283/.

Wywóz towarów w trybie cytowanego zarządzenia może być dokonywany wyłącznie na podstawie indywidualnych pozwoleń wydanych przez Ministra Handlu Zagranicznego w porozumieniu z Ministrem Handlu Wewnętrznego i Usług, po uprzednim sprawdzeniu, czy zagraniczny podmiot gospodarczy spełnia warunki wymienione w par. 1 tego zarządzenia. Pozwolenie takie może być wydane dopiero po upływie okresu zwolnienia przedsiębiorstwa od opodatkowania podatkiem dochodowym i dotyczyć towarów, które zostały nabyte z dochodu pozostałego po opłaceniu podatku dochodowego /par. 1 powyższego zarządzenia/.

Skarżący nie wykazał, że w tym trybie uzyskał zezwolenie. Nie mógłby go zresztą otrzymać, gdyż nie spełniał wyżej wskazanych warunków. Jak to wyjaśniono na rozprawie, Ignacy S. był zwolniony od opodatkowania do końca 1981 r., podczas gdy wywóz obcych towarów odbywał się już od początku 1981 r. W późniejszym okresie towary były nabywane na eksport nie z dochodu pozostałego po opłaceniu podatku dochodowego, to jest nie ze środków własnych Ignacego S., lecz ze środków obrotowych przedsiębiorstwa. Ceną nabycia tych towarów obciążano koszty działalności przedsiębiorstwa. Prowadzenie zatem przez skarżącego handlu zagranicznego towarami nie wyprodukowanymi w jego przedsiębiorstwie stanowiło rażące naruszenie warunków zezwolenia, a także naruszenie przepisów cytowanej ustawy z dnia 26 lutego 1982 r. o uprawnieniach do prowadzenia handlu zagranicznego. W tych warunkach zarzut skarżącego, jakoby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uznać trzeba za bezzasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela też stanowiska wyrażonego w skardze, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z wymaganiami kodeksu postępowania administracyjnego skarżący miał stworzone pełne warunki do obrony swoich interesów i uprawnienia te szeroko realizował. Korzystał między innymi z pomocy kilkunastu pracowników nauki, którym zlecał opracowanie opinii. Organ administracji państwowej rozważył wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji nie omawiano oddzielnie wszystkich dowodów załączonych do sprawy, a zwłaszcza wspomnianych opinii, wykonanych na zlecenie skarżącego, jednakże z argumentacji zawartej przy omawianiu poszczególnych zarzutów wynika, że organ administracji nie podzielił poglądów zawartych w tych opiniach. Pogląd prawny, wyrażony w tym przedmiocie w zaskarżonej decyzji, jest trafny, a argumentacja przekonująca.

Nie zachodziła także potrzeba ustosunkowania się w decyzji do stanowiska wyrażonego w postanowieniach prokuratury o umorzeniu postępowania karnego o spekulację i oszustwo, wszczętego przeciwko właścicielowi przedsiębiorstwa i kilku jego pracownikom. W sprawie niniejszej bowiem chodziło wyłącznie o ustalenie, czy przy prowadzeniu przedsiębiorstwa nie naruszono warunków zezwolenia i przepisów prawa, a nie o ustalenie popełnienia czynów ściganych w postępowaniu karnym.

Stosownie do art. 18 cytowanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /t.j. Dz.U. 1985 nr 13 poz. 58/, zezwolenie może być cofnięte, jeżeli zostanie stwierdzone prowadzenie przedsiębiorstwa zagranicznego z naruszeniem prawa lub warunków zezwolenia. O celowości cofnięcia zezwolenia decyduje organ administracji państwowej w ramach przyznanego mu uprawnienia do kształtowania i realizacji polityki gospodarczej państwa.

W ramach oceny legalności decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny bada, czy cofnięcie zezwolenia nie nosi cech dowolności, a przy wydawaniu takiego rozstrzygnięcia nie naruszono przepisów postępowania administracyjnego w sposób rzutujący na wynik sprawy.

Zaskarżona decyzja wad takich nie ma, a chociażby z faktu, że skarżącemu nie cofnięto zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w branży spożywczej, mimo przekroczenia przy jej wykonywaniu warunków zezwolenia /prowadzono handel zagraniczny towarami spożywczymi nie wyprodukowanymi w przedsiębiorstwie/, wynika, że organ administracji państwowej miał przy rozstrzyganiu sprawy na względzie zarówno interes społeczny, jak i interes skarżącego. Jak to wynika z informacji pełnomocnika, złożonej na rozprawie sądowej, obroty w branży spożywczej stanowią około 45 procent ogólnych obrotów przedsiębiorstwa.

Jak to wcześniej wykazano, uruchomienie działalności gospodarczej bez wyposażenia przedsiębiorstwa w maszyny i urządzenia nabyte przy zaangażowaniu kapitału zagranicznego stanowi jedno z najpoważniejszych naruszeń warunków zezwolenia i przepisów cytowanej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. /a wcześniej - przepisów powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 14 maja 1976 r./. Jeżeli uwzględni się przy tym rozległą działalność przedsiębiorstwa, niezgodną z warunkami zezwolenia, a polegającą na zlecaniu krajowym jednostkom gospodarczym produkcji gotowych wyrobów, które następnie, jako produkt własny, wprowadzano do obrotu krajowego i na eksport, oraz fakt, że nie zaprzestano takiej praktyki mimo wyraźnego zakazu zamieszczonego w decyzji z dnia 8 lutego 1983 r. i z dnia 10 kwietnia 1984 r., to zaskarżonej decyzji o częściowym cofnięciu zezwolenia na prowadzenie przedsiębiorstwa nie można uznać za dowolną.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł, jak w sentencji wyroku.