Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 23/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Budżetowe prawo
Oświata
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 252 ust. 1 pkt 2 ust. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 1870
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 90 ust. 3b ust. 3e ust. 3g ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 1943
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 77 par. 1 art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 15 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Izabela Paluszyńska Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi Fundacja X w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2017r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji oświatowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. akt III SA/Po [...]

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia 1 września 2017 r. określającą kwotę dotacji w wysokości 22 565,40 zł, jako kwotę pobraną przez S. S. M. działające w ramach Z. S. w W. w nadmiernej wysokości i przypadającą do zwrotu do budżetu powiatu [...].

Z ustaleń poczynionych przez organy administracji w niniejszej sprawie wynika, że S. S. M. w W. dla którego organem prowadzącym jest F. Z. Z. O. O. zostało wpisane do ewidencji szkół i placówek niepublicznych, prowadzonej przez Starostę J. w dniu 25 lipca 2015 r. pod numerem [...]. Jest ono niepubliczną placówką oświatową, co oznacza, że zgodnie z art. 90 ust. 2 ustawy o systemie oświaty ( Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm.) otrzymuje dotację z budżetu powiatu.

W dniach od 10 do 19 kwietnia (z przerwą w okresie od 12-18) osoby upoważnione przez Starostę J. przeprowadziły kontrolę prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu Powiatu J. oraz prawidłowości rozliczenia środków z ww. dotacji przyznanych na działalność S. S. M. w [...] w 2016 roku.

W wyniku tej kontroli ustalono, że w 2016 r. S. S. M. w [...] otrzymało, na podstawie informacji miesięcznych o ilości miejsc noclegowych, kwotę dotacji w wysokości 59 490,60 zł z czego kwotę 22 565,40 zł pobrało w nadmiernej wysokości.

Na kwotę tę składają się następujące pozycje:

- w styczniu 2016 r. kontrolowany w informacjach miesięcznych zgłosił 110 miejsc

noclegowych więcej niż wynika to z udostępnionych podczas kontroli

( 110 miejsc x 102,57 zł dotacji na 1 łóżko = 11 282,70zł

- 10 miejsc noclegowych więcej w każdym następnym miesiącu ( luty – grudnia)

niż wynika to z udostępnionych kontrolującym. Kwota dotacji nienależnie

pobranej z tego tytułu wynosi: 10 miejsc x 102,57 zł dotacji na 1 łóżko x 11 mies. =

= 11 282,70zł.

Kontrola powyższa polegała na sprawdzeniu dokumentów potwierdzających prawidłowość podawanych danych o liczbie miejsc noclegowych dotowanej jednostki, W jej wyniku stwierdzono, że Schronisko dysponuje 30 miejscami noclegowymi bowiem tyle kontrolowany okazał w trakcie kontroli. Ustaleń powyższych dokonano w oparciu o oględziny tylko tych pomieszczeń, do których kontrolujący zostali wpuszczeni przez dyrektora Schroniska. W Statucie S. S. M. w [...] zapisano, że prawo do korzystania ze schroniska przysługuje młodzieży szkolnej i studenckiej, nauczycielom i wychowawcom. Z noclegu w schronisku mogą też korzystać inne osoby w sytuacji gdy są wolne miejsca. Podstawową dokumentację w tym zakresie stanowi księga meldunkowa. Kontrolowany odmówił jednak przedłożenia do wglądu księgi meldunkowej, zatem na tej podstawie kontrolujący także nie mogli ustalić jakie grupy i ile osób korzystało ze Schroniska.

W ramach kontroli nie ustalono także rzeczywistego metrażu poszczególnych pomieszczeń przeznaczonych na pokoje noclegowe bowiem dyrektor Schroniska odmówił okazania dokumentów zawierających wymagane dane. Odmowę udostępnienia dwóch pomieszczeń uzasadnił faktem zajmowania ich przez osoby dorosłe zaś odmowę udostępnienia książki meldunkowej uzasadnił koniecznością ochrony danych osobowych osób korzystających ze schroniska.

W ocenie organów obu instancji przepis art. 90 ust. 3e ustawy o systemie oświaty pozwalał kontrolującym na wstęp do placówki kontrolowanego, dawał też prawo do wglądu do prowadzonej przez niego dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, dodatkowo wglądu do list obecności oraz ich weryfikacji. Wynika stąd, że kontrolowany miał obowiązek udostępnić kontrolującym wszystkie pomieszczenia objęte dotacją i to również w obecności osób zajmujących te pomieszczenia albo też zawiadomić kontrolujących o ich opuszczeniu. Z tej możliwości kontrolowany nie skorzystał. Za zasadne uznało też SKO żądanie okazania książki meldunkowej w celu zweryfikowania działalności Schroniska oraz faktycznej ilości osób zameldowanych w poszczególnych miesiącach 2016 r. Nie stały temu na przeszkodzie postanowienia art. 90 ust. 3g ustawy o systemie oświaty zważywszy, że celem kontrolującego było przede wszystkim ustalenie danych ilościowych dotyczących wynajmu miejsc w schronisku.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F. Z. Z. O. O. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając naruszenie przepisów art. 90 ust. 3e ustawy o systemie oświaty przez jego nieprawidłowe zastosowanie, art. 252 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.) przez błędną interpretację pojęcia "dotacja pobrana w nadmiernej wysokości" oraz art. 77 par. 1 i art. 80 K.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Uzasadniając stanowisko zawarte w skardze strona skarżąca podkreśliła, że zakres kontroli obejmował prawidłowość wydatkowania dotacji udzielonej Schronisku. W związku z tym podczas kontroli udostępniono kontrolującym dokumenty jakie związane były z wydatkowaniem dotacji w 2016 roku. Za niezasadne uznała żądanie przez kontrolujących okazania innej dokumentacji, niezwiązanej z wydatkowaniem środków dotacyjnych takich jak m.in. książka meldunkowa czy plany budynków i pomieszczeń. Jako bezpodstawne skarżąca uznała zarzuty kontrolerów, że bez uzasadnienia odmówiono kontrolującym wstępu do pomieszczeń schroniska co uniemożliwiło ustalenie rzeczywistej ilości miejsc noclegowych. Powodem odmowy dostępu do dwóch pomieszczeń był fakt, że osoby korzystające z noclegu w tych pomieszczeniach zostawiły tam rzeczy osobiste. Odmowa udostępnienie książki meldunkowej podyktowana była obowiązkiem ochrony danych wrażliwych, jakie dokument ten zawiera.

Skarżąca zwróciła uwagę na to, że w omawianej sprawie przedmiotem kontroli była prawidłowość wykorzystania dotacji, natomiast decyzja o zwrocie dotacji oparta została na podstawie "rzekomego stwierdzenia" nieprawidłowości pobrania dotacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Z niespornych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że S. S. M. w [...], w 2016 r., na podstawie art. 90 ust. 3b cyt. ustawy o systemie oświaty i uchwał Zarządu Powiatu J. z dnia 7 grudnia 2015 r. i z dnia 7 kwietnia 2016 r. otrzymało dotację w wysokości 59 490,60 zł (102,57 zł na jedno miejsce noclegowe miesięcznie). O wysokości tej dotacji decydowały dane podawane w informacjach comiesięcznych przekazywanych Staroście J.. I tak zgłoszono, że w styczniu 2016 r. Schronisko dysponowało 140 miejscami noclegowymi a pozostałych miesiącach 40 miejscami noclegowymi.

Kontrola udzielonych dotacji przeprowadzona w Schronisku w dniach od 10 – 19 kwietnia 2017 r. (z przerwą w okresie od 12 – 18) doprowadziła do stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie pobrania powyższych środków pochodzących z udzielonej dotacji. Kontrola ta przeprowadzona została z powołaniem się na Uchwałę nr XIII/103/15 Rady Powiatu Jarocińskiego z dnia 29 września 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji z budżetu powiatu jarocińskiego dla szkół i placówek niepublicznych prowadzonych na terenie powiatu jarocińskiego oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2015 r., poz. 5786 ze zm.). Pismem z 5 kwietnia 2017 r. poinformowano F. Z. Z. O. O. – organ prowadzący S. S. M. w [...] o tym, że od 7 kwietnia przeprowadzona zostanie kontrola doraźna w trybie pilnym dotycząca udzielonej dotacji w 2016 r. oraz wskazano osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli.

Zawarty w skardze zarzut, że zakres kontroli obejmował jedynie "prawidłowość wydatkowania dotacji" nie znajduje uzasadnienia.

Zgodnie z art. 90 ust. 3e cyt. ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2017r., poz. 2198ze zm.) organy jednostek samorządu terytorialnego mogą kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji przyznanych szkołom, przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego i placówkom z budżetów tych jednostek. Osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli mają prawo wstępu do szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, a w przypadku szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych.. do wglądu do list obecności oraz ich weryfikacji ( art. 90 ust. 3f cyt. Ustawy o systemie oświaty). Organy jednostek samorządu terytorialnego, w związku z przeprowadzaniem kontrolą pobrania i wykorzystywania dotacji przez szkoły, przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego i placówki, mogą przetwarzać dane osobowe uczniów szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek ( art. 90 ust. 3 g cyt. Ustawy o systemie oświaty).

Skoro z art. 90 ust. 4 cyt. ustawy o systemie oświaty wynika, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczenia dotacji, zakres danych, które winny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji, kontrola przeprowadzona w przedmiotowym Schronisku z powołaniem się na wyżej opisaną Uchwałę nr XIII/103/15 Rady Powiatu Jarocińskiego mieściła się w ramach uprawnień wynikających z tych regulacji.

Realizacja powyższych uprawnień rodziła po stronie dotowanego podmiotu obowiązek umożliwienia przeprowadzenia tej kontroli, a więc obowiązek umożliwienia przeprowadzenia oględzin kontrolowanych obiektów, w tym pomieszczeń objętych dotacją w celu weryfikacji danych przedstawianych w comiesięcznych informacjach o faktycznej ilości miejsc noclegowych.

Ograniczenie możliwości przeprowadzenia powyższej weryfikacji, poprzez odmowę okazania wszystkich pomieszczeń, w których zorganizowano miejsca noclegowe uniemożliwiało potwierdzenie przez kontrolujących danych przedstawianych w otrzymywanych informacjach. Podstawę do oceny prawidłowości rozliczenia dotacji mogły stanowić zaś tylko te dane, które zostały potwierdzone i zweryfikowane w toku kontroli. W rozpoznawanej sprawie potwierdzono, na podstawie oględzin udostępnionych pomieszczeń, istnienie w Schronisku Szkolnym w 2016 r. jedynie 30 zorganizowanych miejsc noclegowych. Oględziny były zaś jedynym środkiem dowodowym zaoferowanym przez dotowany podmiot dla umożliwienia weryfikacji przekazywanych danych, stanowiących podstawę wyliczenia dotacji. Kierownik Schroniska bowiem nie tylko odmówił przeprowadzenia oględzin wszystkich pomieszczeń, w których miały być zorganizowane miejsca noclegowe ale też odmówił okazania księgi meldunkowej, jak również nie zaoferował żadnych innych środków dowodowych, pozwalających kontrolującym sprawdzenie rzetelności danych. W świetle powyższego za zasadne należy uznać stanowisko organu dotującego, który na podstawie stanu faktycznego ustalonego podczas oględzin ustalił, że przedmiotowe Schronisko dysponowało w 2016 r. tylko 30 miejscami noclegowymi.

Nie znajdują bowiem uzasadnienia wyjaśnienia kierownika Schroniska, co do braku możliwości okazania kontrolującym wszystkich pomieszczeń z miejscami noclegowymi a także braku możliwości okazania księgi meldunkowej. Zgodnie ze Statutem S. S. M. w [...], prawo do korzystania z niego przysługuje młodzieży szkolnej i studenckiej, nauczycielom i wychowawcom a w razie wolnych miejsc mogą z niego korzystać również inne osoby. Kontrola tego obiektu przez organ dotujący obejmuje również sposób jego wykorzystywania w świetle postanowień Statutu. Odmowa okazania księgi meldunkowej uniemożliwiła zatem kontrolę również w tym zakresie.

Z powyższego wynika, że nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 90 ust. 3e cyt. Ustawy o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Nie znajduje też uzasadnienia zarzut naruszenia art. 252 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.) poprzez błędną interpretację pojęcia "dotacja pobrana w nadmiernej wysokości".

Zgodnie z tym przepisem,

1. "Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:

1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,

2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości

- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak

dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności,

o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.

2. Dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania.

Zdaniem strony skarżącej naruszenie przytoczonego przepisu polegało na tym, że "powiat jarociński kontrolował jedynie prawidłowość wykorzystania dotacji, natomiast decyzję o zwrocie dotacji oparł na podstawie rzekomego stwierdzenia nieprawidłowości pobrania dotacji (tj. pobrania jej w zawyżonej wysokości)".

Wyżej opisanym pismem z 5.04.2017 r. strona skarżąca zawiadomiona została o kontroli" dotyczącej udzielonej dotacji z budżetu powiatu jarocińskiego w roku 2016 dla S. S. M. w [...]".

Kontrola udzielonej dotacji obejmuje zarówno prawidłowość pobrania jak i wykorzystania dotacji. Objęcie kontrolą również prawidłowości pobrania dotacji mieści się więc w zakresie kontroli. Nadto z pkt 5 Protokołu z kontroli S. S. M. w [...], obejmującego "Przedmiot i zakres kontroli" wynika, że "Przedmiotowa kontrola dotyczy pobrania i wykorzystania dotacji z budżetu Powiatu J. oraz prawidłowości rozliczenia środków w ww. dotacji przyznanych na działalność S. S. M. w [...].".

W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 252 ust.1 pkt i ust. 3 cyt. ustawy o finansach publicznych w sposób przedstawiony w skardze należy uznać za bezzasadny.

Bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji są zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 77 par. 1 i 80 k.p.a. Naruszenia tych przepisów strona skarżąca upatruje w jednostronnej ocenie materiału dowodowego, odmowie dania wiary wyjaśnieniom dyrektora Schroniska, niepełnej i błędnej analizie zgromadzonego materiału dowodowego. Tak sformułowane zarzuty bez wskazania na czym w niniejszej sprawie polegało naruszenie wskazanych przepisów, stanowią w istocie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organy administracji i nie podważają trafności tych ustaleń.

Mając powyższe na uwadze należało uznać skargę za pozbawioną podstaw do jej uwzględnienia i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzec jak w sentencji.