Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1395/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 107 § 3, art. 80, art. 50
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 6a ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 załącznik nr VII lit. K, art. 143ba, art. 143b
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 58 poz 1 art. 2, art. 7, art. 6 ust. 3, art. 6a ust. 2, art. 6, art. 8
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 142a
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73 ust. 1, ust. 4 i 5, art. 17a ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [....] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej oddzielnej płatności z tytułu cukru. oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 14 sierpnia 2009 r. (data nadania) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. K. jest decyzja z [...] lipca 2009 r. nr [...], którą Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2008r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej oddzielnej płatności z tytułu cukru. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z 21 czerwca 2006r. M. K. wystąpił do Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. o przyznanie oddzielnej płatności z tytułu cukru. Do wniosku producent rolny dołączył umowę kontraktacji buraków cukrowych nr [...] na dostawy buraków cukrowych w ilości [...] ton zawartą w dniu [...] kwietnia 2006r., oraz umowę dodatkowej kontraktacji buraków cukrowych nr [...] w ilości [...] ton zawartą w dniu [...] maja 2006r.

Decyzją z [...] grudnia 2006r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. przyznał skarżącemu m.in. oddzielną płatność z tytułu cukru na rok 2006 w wysokości [...] zł do [...] ton buraków cukrowych, a więc do ilości surowca zakontraktowanego łącznie, zarówno w umowie kontraktacji nr [...], jak i umowie dodatkowej kontraktacji nr [...]. Decyzja ta stała się prawomocna w dniu [...] stycznia 2007r.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z [...] czerwca 2007r. stwierdził nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] grudnia 2006r. Organ wskazał, iż umowa z [...] maja 2006r. nr [...] jest umową zawartą pod warunkiem, co oznacza że dodatkowe prawo do uprawy i dostawy buraków cukrowych w ilości określonej w tej umowie powstanie i może być realizowane po przyznaniu producentowi cukru przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w drodze decyzji dodatkowej kwoty produkcyjnej cukru. Warunek ten spełnił się w grudniu 2006r., kiedy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzje w sprawie przyznania dodatkowej kwoty produkcyjnej cukru. Dopiero po wydaniu tej decyzji producent rolny powołując się na przedmiotową umowę mógłby się ubiegać na podstawie art. 6a ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru o przyznanie płatności cukrowej w zakresie wynikającym z tej umowy. Tak więc we wnioskach składanych w 2006r. ilości ton buraków cukrowych wskazanych w umowach dodatkowej kontraktacji nie mogły być podstawą do ubiegania się o przyznanie oddzielnej płatności cukrowej.

W związku z powyższym, organ I instancji decyzją z [...] września 2007r. przyznał skarżącemu m.in. oddzielną płatności z tytułu cukru na rok 2006 w wysokości [...] zł. ze środków unijnych do [...] ton buraków cukrowych wynikających z umowy nr [...] z [...] kwietnia 2006r. Organ na podstawie art. 107 § 4 k.p.a. odstąpił od uzasadnienia decyzji uznając, iż decyzja w całości uwzględnia żądnie wnioskodawcy.

Decyzją z [...] października 2007r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. uchylił decyzję organu I instancji z [...] września 2007r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż wbrew twierdzeniom organu I instancji żądanie wnioskodawcy nie zostało w całości uwzględnione, gdyż skarżący wnosił o przyznanie płatności do [...] ton, natomiast organ przyznał oddzielną płatność cukrową do [...] ton.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. decyzją z [...] listopada 2008r. przyznał m.in. oddzielną płatności z tytułu cukru na rok 2006 w łącznej wysokości [...] zł. Organ wskazał, iż przyznał oddzielną płatność z tytułu cukru do [...] ton buraków cukrowych. Nie przyznał natomiast do [...] ton określonej w umowie dodatkowej kontraktacji buraków cukrowych nr [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyjaśnił, iż skutki prawne dodatkowej umowy dostawy buraków cukrowych, obejmujące m.in. prawo do ubiegania się o dodatkową płatność z tytułu cukru powstały dopiero po ziszczeniu się warunku, tj. przyznaniu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w drodze dodatkowej kwoty produkcyjnej cukru. Dopiero, więc po wydaniu tej decyzji, producent rolny powołując się na przedmiotową umowę, mógł ubiegać się o przyznanie płatności cukrowej w zakresie wynikającym z tej umowy.

Decyzją z [...] stycznia 2008 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalił kwotę nienależnie pobranej oddzielnej płatności z tytułu cukru w wysokości [...], złotych, stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą wypłacą wynikającą z nieważnej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] grudnia 2006r., a kwotą wynikającą z ostatecznej decyzji z [...] listopada 2007r. Organ wskazał, iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Pismem z 13 lutego 2008r. (data nadania) skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Skarżący wskazał, iż nie ponosi winy za zaistniałą sytuację i w związku z tym nie zgadza się z rozstrzygnięciem, zgodnie z którym ustalona została kwota nienależnie pobranej oddzielnej płatności z tytułu cukru, dotycząca zawartej dodatkowej umowy kontraktacji buraków cukrowych nr [...] z dnia [...] maja 2006r. Wnioskodawca wyjaśnił, iż składając wniosek o przyznanie płatności działał w dobrej wierze, a do wniosku dołączył wszystkie wymagane dokumenty. Zdaniem wnoszącego odwołanie, nie może być mowy o nienależnym pobraniu płatności, lecz o nienależnym przyznaniu płatności, na co strona nie miała wpływu. Odwołujący podał także, że nie może ponosić negatywnych skutków w wyniku orzeczenia wydanego na podstawie informacji i danych, które były podane we wniosku, a orzeczenie było błędem lub pomyłką urzędników wydających błędną decyzję. Producent rolny powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego.

Decyzją z [...] maja 2008 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie utrzymał w mocy decyzję własną z [...] stycznia 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż sprawa przyznania M. K. oddzielnej płatności z tytułu cukru na rok 2006 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego wydaniem decyzji, tak więc zarzuty odwołującego należy traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w obecnym postępowaniu. W opinii organu odwoławczego przywołane przez wnioskodawcę orzecznictwo sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego, nie znajduje odniesienia do przedmiotowej sprawy.

Pismem z 17 czerwca 2008r., M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z [...] maja 2008r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 listopada 2008 r. Sygn. akt V SA/Wa 1999/08 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z [...] maja 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do podstawowego problemu, który sprowadza się do oceny, czy zaistniały przesłanki do zastosowania art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE L 141 z 30 kwietnia 2004r.), który to stanowi, iż obowiązek zwrotu określony w ust. 1 tego artykułu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W związku z powyższym Sąd uznał skargę M. K. za zasadną.

Decyzją z [...] lipca 2009 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2008r. W uzasadnieniu wskazał, iż zasadą jest, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, a tym, samym przepisy ustanawiające wyjątki od tej zasady winny być interpretowane zawężająco. Organ uznał, iż płatność przyznana skarżącemu została dokonana z rażącym naruszeniem prawa, a więc na skutek pomyłki właściwej władzy. Jednakże w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że została spełniona druga przesłanka wymieniona w art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004, gdyż zdaniem organu błąd organu mógł zostać wykryty przez rolnika.

Organ wyjaśnił, iż skarżący przy składaniu wniosku o przyznanie oddzielnej płatności z tytułu cukru oświadczył, że znane są mu zasady na uzyskiwania tej płatności i w związku z tym, zdaniem organu, skarżący wiedział, że załączona przez niego do ww. wniosku umowa dodatkowej kontraktacji buraków cukrowych z [...] maja 2006r. nie spełnia wymogów warunkujących przyznanie oddzielnej płatności z tytułu cukru. Organ zwrócił bowiem uwagę, iż producent cukru na dzień złożenia wniosku przez producenta rolnego nie otrzymał jeszcze dodatkowej kwoty cukru i dlatego też skarżący otrzymując płatność cukrową z umowy dodatkowej kontraktacji buraków cukrowych mógł wykryć błąd organu.

Pismem z 14 sierpnia 2009r. M. K. złożył skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2009r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa ARiMr z [...] stycznia 2008r. lub ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 6, art. 7, art. 10, art. 50, art. 77 § 1 i § 4 zdanie drugie, art. 81, art. 107 § 3 k.p.a.

- art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) przed zmianą ustawy art. 11 ust. 4 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. Z 2005r., Nr 31, poz. 264) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów.

-art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności (...) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu oznacza zaś to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi w pełnym zakresie oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przede wszystkim podnieść trzeba, iż skarżona decyzja została wydana na skutek zapadłego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2008r. sygn. akt V SA/Wa 1999/08, uchylającego decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2008 r. Zatem, wydając zaskarżoną decyzję organ ten był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powyższym orzeczeniu Sądu i miał obowiązek uwzględnić je w prowadzonym postępowaniu. Jego orzeczenie, wydane na skutek wyroku WSA, winno więc w szczególności uwzględniać ocenę prawną i wskazania w zakresie dotyczącym 107 § 3 k.p.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procesowymi jak i z normami prawa materialnego oraz z uwzględnieniem wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 27 listopada 2008 r., Sąd nie dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego orzeczenia. W konsekwencji Sąd uznał, iż decyzja, będąca przedmiotem skargi, jest prawidłowa, a argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (DZ.Urz UE L 141 z 30 kwietnia 2004r.) w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Art. 73 ust. 4 ww. rozporządzenia stanowi, iż obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (art. 73 ust. 5 ww. rozporządzenia).

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż skarżący decyzją z [...] grudnia 2006r. otrzymał oddzielną płatność z tytułu cukru w kwocie wyższa niż należna oraz, że przyznanie płatności było wynikiem pomyłki organu. Przedmiotem sporu jest natomiast, czy skarżący mógł wykryć błąd organu, a tym samym czy winien jest on zwrócić nienależnie pobraną płatność?

Przed rozstrzygnięciem powyższego sporu należy przeanalizować przepisy będące podstawą przyznania oddzielnej płatności z tytułu cukru.

Rozpoznając przedmiotową sprawę, trzeba mieć na uwadze, że oddzielna płatność z tytułu cukru jest jednym z instrumentów według którego realizowana jest wspólna polityka rolna. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż stosownie do treści załącznika nr VII lit. K rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 regulującego system pomocy bezpośredniej dla rolników, w stosunku do rynku cukru państwa członkowskie ustalają ilość, którą ma objąć kwota referencyjna każdego rolnika na podstawie obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów (zawartych umów kontraktacji), w odniesieniu do roku gospodarczego. Gdy suma tych kwot przekracza w państwie członkowskim pułap wyrażony w tysiącach euro - określony w tabeli 1 załącznika nr VII rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 - kwota przypadająca na każdego rolnika jest proporcjonalnie zmniejszana. Jednocześnie rozporządzeniem Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz.Urz. UE L z 2006r, Nr 58) powiązano ściśle limity produkcyjne surowców (buraków cukrowych) z limitami produkcyjnymi produktów ostatecznych (cukru). Wyrazem tego powiązania jest wyodrębnienie w art. 2 tegoż rozporządzenia cukru kwotowego, cukru pozakwotowego i buraków kwotowych.

Cukier kwotowy oznacza każdą wielkość produkcji cukru przypisaną do danego roku gospodarczego w ramach kwoty danego przedsiębiorstwa. Natomiast cukier pozakwotowy to jest to cukier, który się we wspomnianych limitach nie mieści. Buraki kwotowe to z kolei wszystkie buraki cukrowe przetwarzane na cukier kwotowy.

W myśl art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 limity produkcji cukru na poziomie krajowym i regionalnym, które są określone na poziomie europejskim w załączniku nr III rozporządzenia, są następnie dzielone pomiędzy przedsiębiorstwa cukrownicze. Przedsiębiorstwa te mogą następnie - w terminie do 30 września danego roku - wystąpić o przydzielenie dodatkowego limitu produkcji, jaki pozostaje w gestii danego państwa. Jest to jednak odrębny tryb postępowania.

Zgodnie z art. 6 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 w umowach dostawy (zawieranych pomiędzy producentem rolnym i cukrownią) wprowadza się rozróżnienie w zależności od tego, czy cukier, który ma zostać wyprodukowany z buraków cukrowych będzie

– cukrem kwotowym, czy

– cukrem pozakwotowym.

Zgodnie z art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) producentowi rolnemu, który spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i który zawarł na rok gospodarczy 2006/2007 z producentem cukru umowę dostawy buraków cukrowych zgodnie z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz. Urz. UE L 58 z 28.02.2006, str. 1) przysługuje płatność cukrowa. Art. 6a ust 2 ww. ustawy stanowi, iż wysokość płatności cukrowej w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn ilości buraków cukrowych objętych umową dostawy, o której mowa w ust. 1, przeznaczonych do wyprodukowania cukru kwotowego w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 318/2006 i stawki tej płatności na 1 tonę buraków cukrowych. W związku z powyższym płatność cukrowa przysługuje tylko za buraki kwotowe, tj. buraki z których zostanie wyprodukowany cukier kwotowy. Nie przysługuje natomiast za buraki, które posłużą do wyprodukowania cukru pozakwotowego. Co więcej zgodnie z art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006, w przypadku wyprodukowania przez cukrownie cukru ponad ustalony limit (pierwotny lub dodatkowy) państwa członkowskie pobierają od tych cukrowni opłaty (o charakterze administracyjnych sankcji karnych).

Stosownie do art. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 z dnia 20 lutego 2006 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru państwa członkowskie mają możliwość zmiany, w ramach pewnych limitów, kwot przydzielanych przedsiębiorstwom produkującym cukier. Jednakże, jak słusznie zauważył, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 czerwca 2008r., sygn. akt II GSK 184/08 (ONSAiWSA 2009/5/97), nie można wyprowadzać automatycznego wniosku, iż taka ewentualna zmiana limitu tzw. cukru kwotowego będzie powodowała jednocześnie możliwość ubiegania się o dopłaty bezpośrednie przez producentów buraków cukrowych, którzy zawarli warunkowe umowy kontraktacji, niemieszczące się w ramach pierwotnych limitów produkcji cukru kwotowego.

Potwierdzeniem powyższego jest również art. 142a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U.UE L z 2004 r., Nr 345), który stanowi, iż w odniesieniu do oddzielnych płatności z tytułu cukru ustanowionego w art. 143ba rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, stosuje się art. 5, 10, 18 do 22, 65, 66, 67, 70, 71a, 72 i 73 rozporządzenia (WE) nr 796/2004. Ustawodawca unijny pominą natomiast przepis art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który zezwala na uzupełnianie, zmianę złożonego już wniosku i załączników, a także dostarczenia dodatkowych dokumentów niezbędnych dla rozpatrzenia sprawy. W związku z powyższym w sprawach o przyznanie oddzielnej płatności z tytułu cukru wyłączono możliwość uzupełniania przez producentów rolnych wniosków lub ich modyfikację. Chodzi zatem nie tyle o formalny zakaz "poprawiania" wniosków, lecz o konieczną w tym zakresie stabilizację w czasie konkretnych zobowiązań rolnika wobec producenta cukru.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, iż skarżący mógł jedynie otrzymać oddzielną płatność z tytułu cukru na podstawie umowy kontraktacji buraków cukrowych z [...] kwietnia 2006r., gdyż umowa ta obejmowała tzw. buraki kwotowe. Wnioskodawca natomiast nie mógł uzyskać pomocy z umowy dodatkowej kontraktacji buraków cukrowych z [...] maja 2006r., gdyż umowa ta nie dotyczyła buraków kwotowych, przeznaczonych do wyprodukowania cukru kwotowego. Uprawnienia tego skarżący nie nabywał również w momencie otrzymania przez producenta cukru dodatkowej kwoty cukry, gdyż przepis art. 142a rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. wyłączył możliwość uzupełniania wniosków o przyznanie oddzielnej płatności z tytułu cukru.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż w uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR nieprawidłowo stwierdził, że skutki prawne warunkowej umowy dodatkowej kontraktacji buraków cukrowych obejmujące m.in. prawo do przyznania dodatkowej płatności z tytułu cukru powstają dopiero po ziszczeniu się warunku otrzymania przez cukrownię dodatkowej kwoty cukru. Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej dla producenta rolnego (w tym wypadku skarżącego) ziszczenie się warunku nie ma żadnego praktycznego znaczenia, gdyż producent ten nie może złożyć ponownego (uzupełniającego) wniosku o przyznanie oddzielnej płatności z tytułu cukru. Powyższa nieprawidłowość nie ma jednak żadnego znaczenia na wynik sprawy.

Ponadto należy zauważyć, iż regulacje pozwalające na przyznanie przez nowe państwa członkowskie rolnikom tej formy pomocy bezpośredniej mają charakter wyjątkowy. Świadczy o tym treść art. 143ba rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zgodnie z którym, jedynie w drodze odstępstwa od art. 143b, nowe państwa członkowskie stosujące system jednolitych płatności obszarowych mogły zdecydować o przyznaniu rolnikom kwalifikującym się w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych także oddzielnej płatności z tytułu cukru za lata 2006, 2007 i 2008. Płatność ta była przyznawana w odniesieniu do okresu reprezentatywnego, który mógł być różny dla każdego produktu i obejmować jeden rok gospodarczy lub więcej lat gospodarczych spośród lat gospodarczych 2004/2005, 2005/2006 i 2006/2007 i który został określony przez państwa członkowskie przed dniem 30 kwietnia 2006 r. na podstawie obiektywnych i niedyskryminujących kryteriów oraz objętych umowami o dostawy zawartymi zgodnie z art. 19 rozporządzenia (WE) nr 1260/2001 lub, w odpowiednich przypadkach, art. 6 rozporządzenia (WE) nr 318/2006. Oznacza to, że w przypadku tzw. dodatkowych płatności obszarowych wnioski rolników musiały być złożone odpowiednio wcześniej - do określonego terminu - i nie mogły być następnie modyfikowane, albowiem wówczas nowe państwa członkowskie UE, w tym Polska, nie otrzymałyby środków na ten cel z budżetu Wspólnoty. Z tego też względu wspomniany przepis art. 143ba rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 wskazuje wprost, że zawarte przez producentów rolnych (którzy chcieli otrzymać oddzielną płatność z tytułu cukru) umowy dostawy (kontraktacji) musiały dla swojej skuteczności spełniać wymagania art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006 w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru. W szczególności we wnioskach, o których mowa, musiało zostać przez rolnika wyraźnie i z całą pewnością określone, czy cukier wyprodukowany z oddanych (w wykonaniu umowy kontraktacji lub dostawy) buraków będzie cukrem kwotowym, czy też pozakwotowym (tak art. 6 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 318/2006 w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru). W połączeniu z socjalnym i pomocowym, a zarazem wyjątkowym charakterem wspomnianych środków powoduje to, że również w sferze systemowej oraz celowościowej staje się zrozumiała niemożność przedstawiania przez rolników - ubiegających się o przyznanie pomocy - umów kontraktacji zawierających warunkowe klauzule co do charakteru cukru wyprodukowanego z dostarczonych przez nich buraków (to jest w zależności od przyznania za jakiś czas cukrowni dodatkowego limitu cukrowego).

Reasumując skarżący nie miał praw żądać od organu przyznania oddzielnej płatności z tytułu cukru na podstawie umowy dodatkowej kontraktacji buraków cukrowych z [...] maja 2006r. a uzyskując taką pomoc od organu, powinien ten błąd organu wykryć i poinformować organ. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wniosek o przyznanie pomocy musiał jednoznacznie w chwili jego składania wskazywać, czy wytworzone w ramach realizacji umowy kontraktacji buraki cukrowe będą przeznaczone na wyprodukowanie cukru kwotowego, czy też pozakwotowego. Skoro zatem w niniejszej sprawie producent rolny przedstawił organowi umowę kontraktacji zawierającą wskazanie, że dopiero w sytuacji uzyskania przez cukrownię dodatkowego limitu dostarczone buraki będą się mieściły w ramach produkcji cukru kwotowego, w rozumieniu art. 6 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 318/2006, to należy uznać, iż dostarczone buraki nie były objęte na dzień składania wniosku systemem płatności cukrowej w rozumieniu art. 6a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Podkreślenia wymaga również fakt, że analiza zaistnienia przesłanek wyłączających zwrot pobranych kwot ma na celu m.in. stwierdzenie, czy beneficjent mógł wiedzieć o błędzie organu, a nie czy rzeczywiście wiedział. Innymi słowy, bada się stan faktyczny w poszukiwaniu pewnego stanu obiektywnego w oderwaniu od rzeczywistej wiedzy prawniczej beneficjenta. Zgodzić się należy z organem, że skarżący miał obiektywną możliwość wykrycia błędu. Wynika to zarówno z cytowanych przepisów jak również z zapisów umowy, z których wynika, że zakontraktowane buraki dopiero mogą mieć status buraków kwotowych oraz zapisów formularza wniosku, gdzie należało podać wagę buraków kwotowych (a nie innych).

W związku z powyższym skarżący winien poinformować organ o błędzie, czego nie uczynił i dlatego też powinien zwrócić nienależnie przyznaną pomoc. Tym samym bezzasadny jest zarzut naruszenie art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. Nie można się bowiem zgodzić z argumentem skarżącego, która zawęża stosowanie instytucji zwrotu środków nienależnie pobranych tylko do sytuacji zawinionych przez beneficjenta. Takiego ograniczenia w przepisach ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie ma jak również w przepisach wspólnotowych - w szczególności w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004. Przeciwnie generalna zasada wyrażona w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. wskazuje na obowiązek zwrotu nienależnie pobranej pomocy.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (poprzedni art. 11 ust. 4 ustawy z 29 grudnia 1993r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa). Skarżący podnosi, iż ustawodawca użył sformułowania pobranych, co jego zdaniem wskazuje na uzasadnienie przyjęcia wykładni uwzględniającej winę pobierającego środki pieniężne.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ww. 1 ww. ustawy Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Odnosząc się do powyższego należy podkreślić, iż przepis ten ma charakter tylko proceduralny, a nie materialny. Wskazuje jedynie podmiot upoważniony do wydawania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przepisem będącym podstawą rozstrzygania o zwrocie części przyznanej pomocy jest art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. i według jego kryteriów należało oceniać zachowanie wnioskodawcy, co też uczyniono wyżej.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż są one bezpodstawne. W ocenie Sądu organ nie naruszył powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona w zasadniczej części prawidłowa. Zarzut dotyczący naruszenia zasady czynnego udziału w postępowaniu jest nieuprawniony, gdyż skarżącemu umożliwiono czynny udział w postępowaniu, a ponadto przedmiotem sporu nie były ustalenia faktyczne, tylko spór dotyczył kwestii prawnych, a więc interpretacji przepisów. W związku z powyższym organ tym samym nie mógł naruszyć art. 50 k.p.a., gdyż nie prowadził on postępowania wyjaśniającego.

Z powyżej przedstawionych powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniły bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).