Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1526/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Asesor WSA Bożena Pindel, Monika Krywow (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A S.A. w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "Dyrektor" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17 § 1 i art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej jako "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia A S.A. w S. (dalej jako "zobowiązana", "Spółka" lub "skarżąca"), na postanowienie Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...], nr [...], w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Spółki na podstawie tytułów wykonawczych Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej, na podstawie tytułów wykonawczych Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] ww. wskazanych numerach obejmujących zaległości z tytułu nałożonych grzywien w celu przymuszenia.

Wszczynając egzekucję administracyjną do ww. tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny doręczył odpisy tytułów wykonawczych i zastosował środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych Spółki. W toku prowadzonej egzekucji ustalono, iż na zajętych przez organ egzekucyjny rachunkach bankowych zobowiązanej brak jest środków pieniężnych, występują również ujemne salda związane z brakiem środków na opłaty za prowadzenie tych rachunków, jak również nastąpiły zbiegi egzekucji administracyjnej z sądową. Ponadto na rachunkach tych nie odnotowano żadnych wpływów środków pieniężnych od ponad 12 miesięcy. Organ egzekucyjny ustalił również, iż Spółka nie posiada nieruchomości, w systemie ZUS nie figuruje jako płatnik składek, nie posiada środków transportu, nie posiada patentu na wynalazek, prawa ochronnego na znak towarowy lub użytkowy, nie posiada również ujawnionych wierzytelności w WRO-system. Ustalono również, iż w bazie danych urzędu zobowiązana złożyła ostatnie zerowe deklaracje CIT-8 za rok 2018 r., PTT-4R za rok 2019. oraz VAT-7 za 09/2019 r.

Postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych w nim wskazanych z uwagi na bezskuteczność prowadzonego postępowania. Postanowienie to Spółce doręczono w dniu [...].

Na powyższe postanowienie Spółka złożyła zażalenie.

Dyrektor postanowieniem z dnia [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu.

Organ egzekucyjny w dniu [...] sporządził zawiadomienie nr [...], o zajęciu innych wierzytelności Spółki w firmie B Z.J. Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...], a zobowiązanej w dniu [...] r.

Z odpowiedzi Pana Z.J. wynika, iż nie uznaje powyższej wierzytelności w całości. Ponadto wskazał, że Spółka jest dłużnikiem jego firmy na kwotę przekraczającą [...] tys. zł, a dotychczasowe próby wyegzekwowania zobowiązania okazały się bezskuteczne.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] umorzył postępowanie egzekucyjnego prowadzonego do majątku Spółki na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych na wstępie.

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie. Wydanemu postanowieniu zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym:

a. zaniechanie przez organ egzekucyjny wyjaśnienia i oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z wierzytelności z tytułu kaucji gwarancyjnych przysługujących zobowiązanej w stosunku do spółki C Sp. z o.o., w sytuacji dysponowania przez Organ dokumentacją identyfikującą i określającą wysokość oraz podstawę wierzytelności;

b. zaniechanie przez organ egzekucyjny wyjaśnienia i oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z wierzytelności z tytułu kaucji gwarancyjnej przysługującej Spółce w stosunku do spółki D S.A. w W., w sytuacji dysponowania przez organ dokumentacją identyfikującą i określającą wysokość oraz podstawę istnienia wierzytelności;

c. zaniechanie przez organ egzekucyjny wyjaśnienia i ocen możliwości przeprowadzenia egzekucji z wierzytelności z tytułu kaucji gwarancyjnej przysługującej zobowiązanej w stosunku do spółki E Sp. z o.o. s-ka, pomimo dysponowania przez organ dokumentacją identyfikującą i określającą wysokość oraz podstawę wierzytelności;

d. zaniechanie przez organ wyjaśnienia i oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z wierzytelności przysługujących Spółce stosunku do podmiotów trzecich z powołaniem się na brak danych identyfikujących kontrahentów Spółki, podczas gdy wśród zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wykazu kontrahentów zobowiązanej dołączonych wraz z zażaleniem złożonym przez Spółkę w dniu 10 stycznia 2020 r. (pismo z dnia 9 stycznia 2020 r., nadane 10 stycznia 2020 r.), znajdują się szczegółowe dane kontrahentów Spółki, wraz z podaniem nazwy (firmy) kontrahenta, numeru identyfikacji podatkowej oraz adresu kontrahenta;

e. dokonanie oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z wierzytelności przysługujących skarżącej w stosunku do podmiotów trzecich poprzez zbiorczą ocenę możliwości egzekucji wskazanych wierzytelności;

f. zaniechanie dokonania przez organ egzekucyjny jakiejkolwiek oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z oprogramowania będącego własnością Spółki, jak i prawa własności wynalazku będącego własnością Spółki pomimo dysponowania przez organ dokumentami dotyczącymi w/w składników majątku;

2) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 80 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. poprzez dokonanie wybiórczej oceny materiału dowodowego i ocenę możliwości przeprowadzenia egzekucji jedynie w stosunku do wybranych elementów majątku Spółki, spośród tych, które wskazał zarząd Spółki;

3) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 19 § 1 w zw. z art. 1a pkt 12) podpunkt a) tiret 5, 9 i 12 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszym postępowaniu celem wyegzekwowania należności pieniężnych, podczas gdy z przedstawionych przez Spółkę wyjaśnień wynika, że możliwe było zastosowanie innych środków egzekucyjnych (umożliwiających przeprowadzenie egzekucji z wierzytelności z tytułu kaucji gwarancyjnej oraz innych wierzytelności przysługujących jej w stosunku do podmiotów trzecich, które wskazał zarząd Spółki) w toku postępowania;

4) naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 59 § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie przejawiające się uznaniem, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, podczas gdy brak jest przesłanek do zastosowania tego przepisu ze względu na kwotę wydatków egzekucyjnych, która może być pokryta z sum uzyskanych z egzekucji.

Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnemu.

Ponadto wniosła o wskazanie organowi egzekucyjnemu okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a które to naprowadzone zostały przez skarżącą w niniejszym zażaleniu, m.in.:

1. wyjaśnienia i oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z wierzytelności z tytułu kaucji gwarancyjnych przysługujących jej w stosunku do podmiotów trzecich;

2. wyjaśnienia i oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z wierzytelności przysługujących jej w stosunku do podmiotów trzecich;

3. wyjaśnienia i dokonania oceny możliwości przeprowadzenia egzekucji z oprogramowania będącego własnością Spółki, jak również prawa własności wynalazku będącego własnością Spółki.

Jednocześnie zobowiązana podtrzymała wniosek o przeprowadzenie postępowania z majątku wskazanego w zażaleniu.

Zdaniem zobowiązanej, postanowienie narusza przepisy prawa procesowego wyszczególnione w zarzutach zażalenia. Podniosła, że organowi egzekucyjnemu został przedstawiony zidentyfikowany i opisany majątek, którego jednak ocena na potrzeby wartości zbywczej w toku egzekucji została w stosunku do niektórych spośród wskazywanych składników majątku dokonana wybiórczo, a wobec innych ocena ta została całkowicie pominięta. Skutkiem tego było wyprowadzenie błędnych wniosków co do zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor wskazał na treść art. 59 § 2 u.p.e.a. i stwierdził, że z powyższego przepisu wynika, że możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego istnieje jedynie wówczas, gdy w trakcie jego prowadzenia nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przy czym wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności opłacenie:

1. przejazdu i delegacji poborcy lub egzekutora;

2. przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania i dozoru zwierząt oraz ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń;

3. przymusowego otwarcia środków transportu, pomieszczeń i schowków;

4. należności świadków, biegłych i rzeczoznawców;

5. ogłoszenia w prasie;

6. sporządzenia dokumentów;

7. prowadzenia zarządu zajętej nieruchomości;

8. prowizji i opłat pobieranych w związku z realizacją zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności łub przekazywaniem dochodzonych kwot do organu egzekucyjnego;

9. kosztu uzyskania informacji o majątku dłużnika;

10. zastosowania przymusu bezpośredniego (art. 64b u.p.e.a.)

Dyrektor stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a.

Zaznaczył, że w postępowaniu egzekucyjnym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest poszukiwanie majątku zobowiązanego celem doprowadzenia do wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym. Podjęcia natomiast wszelkich działań w celu zaspokojenia swoich należności domaga się wierzyciel. Podkreślił także, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn, o których mowa wyżej, musi być zawsze poparte materiałem dowodowym wskazującym na bezskuteczność prowadzonej egzekucji administracyjnej, której dalsze prowadzenie spowoduje jedynie uzyskanie kwoty nieprzewyższającej powstałe wydatki.

Analiza akt postępowania egzekucyjnego dokonana przez organ nadzoru wykazała istnienie na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych podstaw do jego umorzenia, gdyż organ egzekucyjny jednoznacznie wykazał, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Oceniając zebrany materiał dowodowy Dyrektor stwierdził, że dowodzi on bezskuteczności prowadzonej egzekucji administracyjnej, wypełniając tym samym dyspozycję przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a. Dlatego, wbrew twierdzeniom skarżącej w oparciu o przedstawiony materiał dowodowy, zasadnie organ egzekucyjny zdecydował o jego umorzeniu.

Podkreślił przy tym, że orzecznictwo sądowoadministarcyjne pozostaje również na stanowisku, iż zastosowanie ww. przepisu ustawy egzekucyjnej ma charakter uznaniowy (uznanie administracyjne), lecz nie dowolny. Wynikać bowiem musi z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Istotne jest to, że postanowienie w tym przedmiocie nie może pomijać w swej podstawie faktycznej rezultatu postępowania przeprowadzonego odnośnie ustalenia istnienia/nieistnienia prawnie relewantnych faktów, których analiza ma podstawowe znaczenie z punktu .widzenia fakultatywnej przesłanki umorzenia postępowania tj. stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Rezultat tego postępowania aktualizuje uprawnienie organu do realizacji kompetencji określonej w art. 59 § 2 tj. wydania na zasadzie uznania administracyjnego, rozstrzygnięcia o umorzeniu albo odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jego umorzenie musi poprzedzać "stwierdzenie" przesłanki fakultatywnego umorzenia co oznacza konieczność podjęcia przez organ egzekucyjny działań zmierzających do jej ustalenia. Jest to również istotne z uwagi na dyrektywę celowości postępowania egzekucyjnego, co w sytuacji ustalenia, że zobowiązany nie posiada majątku, wobec którego możliwa byłaby egzekucja, powinno jednak skutkować, umorzeniem postępowania (por. wyrok NSA z dnia 13.04.2013 r. sygn. akt II GSK 2239/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10.06.2014r. o sygn. akt I SA/Gł 1187/13, wyrok NSA z dnia 05.01.2017 r. sygn akt. II FSK 2883/15).

Zdaniem organu nadzoru, z przedstawionego powyżej stanu faktycznego sprawy, wynika, że organ egzekucyjny dopełnił czynności zmierzających zarówno do ustalenia składników majątkowych zobowiązanej Spółki, jak i zmierzających do wyegzekwowania zaległości objętych tytułami wykonawczymi wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu w postaci zajęć wierzytelności pieniężnych zobowiązanej, zajęć wierzytelności z rachunków bankowych Spółki, kierowania licznych zapytań na temat majątku Spółki w oparciu o art. 36 ustawy egzekucyjnej, które to okazały się nieskuteczne. Ustalono również, iż Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z początkiem kwietnia 2018 r., oraz złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z dnia [...] o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w K. [...] Wydział Gospodarczy oddalił wniosek Spółki w przedmiocie ogłoszenia upadłości.

W ocenie Dyrektora istotnym jest fakt, iż organ egzekucyjny w toku całego postępowania na bieżąco aktualizował wiedzę na temat stanu majątkowego zobowiązanej Spółki, gdyż zostały spisane w dniach [...] i [...] protokoły o stanie majątkowym Spółki. Zastosowano również środek egzekucyjny zajęcie wierzytelności pieniężnych w B Z.J.

Odnośnie zarzutu skarżącej co do braku stwierdzenia definitywnej bezskuteczności egzekucji należy stwierdzić, że organ egzekucyjny dokonał analizy dotychczasowej skuteczności prowadzonej egzekucji, jak i sytuacji majątkowej zobowiązanej, co pozwoliło na realną ocenę skuteczności spłaty zaległości w prowadzonej egzekucji administracyjnej. Wskazał również, iż zobowiązana zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z początkiem kwietnia 2018 r., oraz złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z dnia [...] o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w K. [...] Wydział Gospodarczy oddalił wniosek Spółki w przedmiocie ogłoszenia upadłości, a tym samym opisany stan faktyczny sprawy przemawia za bezskutecznością prowadzonej egzekucji administracyjnej. W ocenie Dyrektora, należy mieć na uwadze, że organ egzekucyjny musi prowadzić egzekucję administracyjną z poszanowaniem jej zasad, w tym zasady minimum egzystencji. Prowadzi on bowiem egzekucję administracyjną przy zastosowaniu ustawowo dopuszczalnych środków egzekucyjnych, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W toku postępowania stan majątkowy Spółki nie pozwolił na stwierdzenie, że w toku postępowania uzyska się kwoty przewyższające wydatki egzekucyjne. W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny wyczerpująco i całościowo ocenił zebrany w toku całego postępowania egzekucyjnego materiał dowodowy, który wykazał stan majątkowy zobowiązanej, który na obecnym etapie postępowania pozwała stwierdzić, że jego prowadzenie nie pozwoli na uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ egzekucyjny słusznie podkreślił w zaskarżonym postanowieniu, że w przypadku braku jakiegokolwiek składnika majątku zobowiązanej Spółki, kolejne czynności egzekucyjne nie doprowadzą do wymiernych skutków finansowych znacznie przewyższających poniesione koszty (w tym wydatki), stąd za umorzeniem postępowania egzekucyjnego przemawia ekonomika postępowania, racjonalność i optymalizacja działań organu egzekucyjnego. Sytuacja majątkowa zobowiązanej nie daje bowiem obecnie podstaw do stwierdzenia, że uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne i konieczne jest dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie.

Dyrektor podkreślił, że z przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a. wynika obowiązek zbadania przez organ egzekucyjny istnienia przesłanki fakultatywnego umorzenia. Dla jego zastosowania konieczne jest wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy egzekucyjnej, prowadzące do ustalenia przez organ egzekucyjny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów, że zobowiązana Spółka nie posiada majątku wystarczającego do zaspokojenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "w przypadku stwierdzenia" wskazuje, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2798/15, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1031/17, z dnia 13 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Gl 189/19, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 527/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 428/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Lu 933/18).

Podkreślił, że owa kalkulacja powinna być załączona do akt postępowania, jak również być załączona do postanowienia wydanego w tym przedmiocie (może ona być zawarta w treści uzasadnienia postanowienia bądź stanowić jego załącznik). Stąd podejmując decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w powołanym wyżej trybie, organ egzekucyjny wyjaśnia w oparciu o przekonujące argumenty, czy i dlaczego jest/nie jest celowe umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jest to istotne również z tego względu, że art. 61 u.p.e.a. stanowi, iż w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2115/11 i z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 2239/11).

Organ egzekucyjny do postanowienia z dnia [...] załączył kalkulację dotyczącą przewidywanych wydatków w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Spółki, którą doręczono Spółce razem z zażalonym postanowieniem w dniu [...]. Organ egzekucyjny dokonując kalkulacji wydatków egzekucyjnych przeprowadził rachunek, w którym uwzględnił przewidywaną wysokość wydatków egzekucyjnych i kwoty, która mogłaby być ewentualnie uzyskana w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie organu nadzoru w zażalonym postanowieniu uwzględniono wszystkie środki egzekucyjne zastosowane w sprawie na dzień wydania postanowienia. Organ egzekucyjny przedstawił również konkretne okoliczności, które w istocie uprawdopodabniają, iż w przedmiotowym postępowaniu nie zostaną uzyskane żadne kwoty, a zwłaszcza przewyższające wydatki egzekucyjne.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Spółkę w zażaleniu kwestii dotyczącej przeprowadzenia egzekucji z wskazanych przez Spółkę wierzytelności jak również środków trwałych, oraz wartości niematerialnych dotyczących wyceny posiadanego patentu na wynalazek Spółki, to w ocenie Dyrektora, iż nie zasługują one na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynika bowiem, że Spółka posiada wierzytelności wyłącznie u kontrahenta D S.A. w W. Organ egzekucyjny w dalszym ciągu prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanej na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] (nr sprawy [...]) z dnia [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za 06/2017 r. w kwocie należności głównej [...] zł, w którym zastosowano skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej u kontrahenta D S.A. w W., do którego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową. Łączną egzekucję w tym zakresie przejął Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. D.G., który na poczet prowadzonego postępowania egzekucyjnego w wyniku sporządzonego planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji w wysokości [...] zł, przyznał kwotę w wysokości [...] zł. Więc postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w dalszym ciągu do ww. zaległości i wskazane środki trwałe, gdy ich istnienie się potwierdzi, skutkować będzie zajęciem na poczet tej zaległości. Również Urząd Patentowy pismem z dnia [...] nr [...] wskazał, iż Spółka nie posiada patentu na wynalazek, prawa ochronnego na znak towarowy oraz wzór użytkowy. Zatem samo złożenie wniosku o rejestrację patentu nie stanowi prawa majątkowego z którego można prowadzić egzekucję administracyjną.

W skardze na powyższe postanowienie Spółka powtórzyła uprzednio sformułowane zarzuty, tj. naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć (i miały) istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 p 3 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. oraz art. 59 § 2 u.p.e.a. wskazując na przedwczesność umorzenia postępowania. Wskazano, że istnieje majątek Spółki zarówno w postaci wierzytelności od podmiotów trzecich, jak i kaucji gwarancyjnych przysługujących jej od C sp. z o.o., D S.A. w W., E sp. z o.o. s.k.a. we W. Nadto wskazano na przysługujące zobowiązanej prawo ochronne.

Nadto wniosła o dopuszczenie dowodu z umowy zawartej przez Spółkę z [...] oraz wskazanych faktur na okoliczność posiadania przez nią majątku w postaci praw autorskich z programu komputerowego.

W uzasadnieniu skargi, jej autor, podniósł te same okoliczności co w odwołaniu, w tym dotyczące pominięcia wskazanych składników majątkowych. Stwierdził także, że dyskwalifikując przysługujące jej wierzytelności w stosunku D organ nie wyjaśnił na jakim etapie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, w którym zajęto tę wierzytelność, w tym stan jej wykorzystania i możliwości jej zajęcia również na poczet przedmiotowych tytułów wykonawczych. Podkreślono także, że Spółka posiada majątek w postaci kaucji gwarancyjnych i wierzytelności przysługujących jej od innych podmiotów, a także wskazano środki trwałe w postaci oprogramowania o wartości szacunkowej kilkudziesięciu tysięcy złotych, które zostały pominięte przez organy przy ocenie możliwości prowadzenia dalszej egzekucji.

Autor skargi stwierdził także, że w związku z koniecznością ponownego rozpoznania sprawy organ egzekucyjny winien ponownie zwrócić się do Urzędu Patentowego celem weryfikacji, czy przysługuje zobowiązanej prawo do patentu, czego nie uczynił. Tymczasem Spółka złożyła w 2016 r. wniosek o przyznanie prawa do patentu, a biorąc pod uwagę czas trwania takiego postępowania, istnieje możliwość, że taki patent został jej udzielony. Jednocześnie jej zdaniem, już z samego faktu zgłoszenia przysługuje jej prawo do wynalazku będące elementem wartości niematerialnych i prawnych, które może być elementem wyceny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał także swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie zaznaczyć należy, że w dniu 5 lutego 2021 r. Sąd rozpoznawał trzy skargi Spółki na postanowienia organów egzekucyjnych wydane w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a., tj. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonych w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez trzech wierzycieli. Sprawy te zostały zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Gl 1524/20, I SA/Gl 1525/20 i I SA/Gl 1526/20. We wszystkich tych sprawach zarzuty formułowane przez skarżącą są takie same, zatem uzasadnienie Sądu będzie w tych sprawach jednakowe.

Zgodnie z treścią art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Należy przypomnieć zatem, że rozwiązanie przyjęte w art. 59 § 2 u.p.e.a. ma uchronić wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jeżeli nie mogą one być ściągnięte od zobowiązanego (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2013 r., II GSK 2239/11; P. Pietrasz (w:) Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, art. 59). Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. Użycie zwrotu "w przypadku stwierdzenia" we wskazanym przepisie wymaga przy tym zbadania z urzędu lub na wniosek faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W postępowaniu, którego ramy wyznacza art. 59 § 2 u.p.e.a. organ nie jest zobowiązany ani uprawniony do czynienia ustaleń w zakresie skuteczności prowadzonej egzekucji jako takiej; ma jedynie ustalić, czy możliwe jest uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zatem na organie ciąży obowiązek uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę do stwierdzenia zaistnienia powyższej przesłanki. Owa kalkulacja powinna być załączona do akt postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 390/20).

Przypomnieć także należy, że organ egzekucyjny, który dokonuje oceny istnienia przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a., nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może zgromadzić środki przewyższające wydatki egzekucyjne lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie dokonanych ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 143/20) .

Zdaniem skarżącej, postanowienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie mogły zostać wydane w jej sprawie, gdyż organy nie przeprowadziły stosownego postępowania zgodnie z zasadami procedowania. Nie podjęto bowiem wszystkich czynności mających na celu ustalenia należących do niej składników majątkowych. Skarżąca bowiem twierdzi, że posiada majątek z którego istnieje możliwość przeprowadzenia egzekucji

Zdaniem Sądu organy zasadnie przyjęły, że w prowadzonych wobec strony skarżącej postępowaniach egzekucyjnych zaistniała przesłanka jego umorzenia, określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ egzekucyjny dla stwierdzenia przesłanki określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. przeprowadził postępowania w sposób wyczerpujący, co ma odzwierciedlenie w aktach sprawy. Ich zawartość wskazuje, że organ egzekucyjny wykorzystał wszelkie dostępne możliwości ustalenia składników majątkowych strony skarżącej, z których możliwa byłaby egzekucja dochodzonych należności.

Oceniając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w stosunku do Spółki prowadzone było postępowanie egzekucyjne w oparciu o kilkanaście tytułów wykonawczych obejmujących zarówno zaległości podatkowe, jak i wynikające z kar pieniężnych nałożonych na Spółkę przez Inspekcję Pracy oraz wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy N.

W toku prowadzonego postępowania organ egzekucyjny dokonał licznych zajęć, w tym rachunków bankowych, które okazały się bezskuteczne. Z odpowiedzi banków wynika, że na rachunkach tych brak jest środków, a także występują ujemne salda wynikające z braku środków na opłaty związane z ich prowadzeniem. Ponadto na rachunkach tych nie odnotowano wpłat w okresie 12 miesięcy. Również z zajęć innych wierzytelności pieniężnych u dłużników zobowiązanej wynika, że były one bezskuteczne. W odpowiedziach na zajęcia zaprzeczyli oni bowiem, że Spółce przysługują należności, bowiem bądź to zakończyła się współpraca, a należności zostały uregulowane, bądź też to zobowiązana jest dłużnikiem tych podmiotów.

Z akt sprawy wynika także, że skarżąca nie posiada nieruchomości, nie posiada środków transportu. Również w systemie ZUS zobowiązana nie figuruje jako płatnik składek, nie posiada także ujawnionych w systemie WRO-system (aplikacji pozwalającej na bezpośredni dostęp do przesyłanych przez podatników plików JPK_VAT) wierzytelności. Ostatnie deklaracja CIT-8 dotycząca 2018 r. jest "zerowa", tak jak i deklaracje PIT-4R (za rok 2019) oraz VAT-7 (za wrzesień 2019 r.). Powyższe koreluje z ustaleniem, że Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej od kwietnia 2018 r.

Ponadto z akt sprawy wynika, że zobowiązana złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w K., [...] Wydział Gospodarczy z dnia [...], sygn. akt [...], został oddalony.

W ocenie Sądu, już te czynności i podjęte na ich podstawie ustalenia w ramach postępowań egzekucyjnych, pozwalały na stwierdzenie, że zobowiązana nie posiada składników majątkowych nawet na pokrycie wydatków egzekucyjnych. Co za tym idzie, nie można podzielić opinii strony skarżącej, że organ nie przeprowadził należytego i wyczerpującego badania jej stanu majątkowego.

Należy dostrzec i to, że w toku postępowania egzekucyjnego dwukrotnie został sporządzony wykaz stanu majątkowego Spółki. Zarówno w wykazie z dnia [...], jak i z dnia [...] Spółka nie wskazała żadnego majątku, z którego możliwa jest egzekucja. W ostatnim z protokołów w pozycjach dotyczących wierzytelności, jak i praw majątkowych nie zostały ujawnione żadne dane, a wręcz stwierdzono brak takich składników majątkowych. Za niezrozumiałe zatem należy uznać podnoszone w skardze zarzuty dotyczące istnienia majątku w postaci wierzytelności, w tym z tytułu kaucji gwarancyjnych, zważywszy, że Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej już w 2018 r., a zatem wierzytelności te mogły powstać jedynie przed złożeniem oświadczenia z dnia [...] co do majątku zobowiązanej.

Również twierdzenie o przysługiwaniu Spółce prawa majątkowego w postaci prawa do patentu w kontekście powyższych oświadczeń co do jej majątku nie może się ostać. Jak już to zostało wskazane, nie wykazała ona takiego prawa majątkowego w swoich oświadczeniach. Nadto z odpowiedzi nadesłanej przez Urząd Patentowy nie wynika by prawo takie, bądź inne zostało zobowiązanej przyznane. Niezrozumiała jest zatem argumentacja skargi, że rolą organu egzekucyjnego powinno być monitorowanie czy takie prawo zostało Spółce udzielone. Samo złożenie wniosku nie oznacza bowiem, że prawo ochronne w rzeczywistości zostanie udzielone. Jednocześnie zaś organ egzekucyjny nie ma obowiązku ustalania czy jakikolwiek majątek w przyszłości powstanie.

W ocenie Sądu, zważywszy na zasadę współdziałania w toku postępowania egzekucyjnego, rolą skarżącej powinno być poinformowanie, że istnieje realny majątek pozwalający na dalszą skuteczną egzekucję. Temu właśnie celowi służy złożenie oświadczenia co do wykazu posiadanego majątku. Brak ujawnienia w wykazie składników pozwalających na prowadzenie egzekucji nie może obciążać organu egzekucyjnego.

Twierdzenie to znajduje przy tym odzwierciedlenie w treści art. 61 § 1 u.p.e.a. stanowiącym obecnie, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie:

1) na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej - jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem,

2) z urzędu, poprzez wydanie zawiadomienia o ponownym wszczęciu egzekucji administracyjnej, o którym mowa w § 4 - jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem

- po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 u.p.e.a., sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą one do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wierzyciel, którego obowiązkiem jest doprowadzenie do wykonania zobowiązania, nie może bowiem być obciążany kosztami, których poniesienie nie przyczyni się w żadnej mierze do spełnienia celu egzekucji administracyjnej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. ma właśnie chronić, co zostało już wskazane, przed obciążaniem wierzyciela tego typu kosztami.

Należy podkreślić, że organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania ustalił, że jedyną wierzytelność jaka podlegała zajęciu stanowiły wierzytelności wobec D S.A. w W., które zostały zajęte na poczet prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł egzekucyjny obejmujący zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2017 r. (wynoszącego [...] zł). Jednocześnie z uwagi na zbieg ww. zajęcia z egzekucją sądową, dalszą egzekucję prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. D.G. Komornik ten dokonał w toku postępowania egzekucyjnego planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji w wysokości [...] zł, i przyznał kwotę [...] zł. Postępowanie to nadal jest prowadzone.

Zatem na dzień wydania postanowienia przez organ egzekucyjny oraz zaskarżonego postanowienia nie sposób uznać, by istniał majątek pozwalający na prowadzenie dalszej egzekucji, z której uzyskałoby się kwoty pozwalające na pokrycie wydatków egzekucyjnych.

W niniejszej sprawie organ egzekucyjny przedstawił także kalkulację dotyczącą przewidywanych wydatków w toku postępowania egzekucyjnego, przeprowadzając rachunek uwzględniający zarówno przewidywane wydatku egzekucyjne, jak i kwoty jakie ewentualnie mogłyby być uzyskane w toku postępowania egzekucyjnego. Uwiarygodnił przy tym, że nie uzyska się ich w toku dalszego postępowania. W świetle powyższego nie sposób uznać, że organ nadzoru utrzymując w mocy postanowienie tego organu naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.