Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2075/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a, 15c, 22a, 24a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzje.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym aktem - wobec treści art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową" - odmówiono wyłączenia stosowania wobec p. S. W., zwanego dalej "Wnioskodawcą", art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- Wnioskodawca - pismem z [...] maja 2017 r. - wystąpił o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; decyzją z [...] października 2018 r. odmówiono wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, 22a oraz 24a ustawy zaopatrzeniowej,

- pismem z [...] października 2018 r. Wnioskodawca wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy; wskazał, że treść uzasadnienia decyzji organu I. instancji świadczy o powierzchownie przeprowadzonej analizie, tendencyjności oraz ukierunkowaniu na dążenie do jednego celu, jakim jest odmowa wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c ustawy zaopatrzeniowej; podniósł, że rozpoczął służbę na rzecz totalitarnego państwa na początku września 1989 r., a nie - jak organ wskazuje – [...] sierpnia 1989 r.; stąd jej czas pełnienia był znacznie krótszy niż jak podaje Instytut Pamięci Narodowej; podkreślił także, że był inicjatorem, m.in. powołania Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego, dalej jako "NSZZ", funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej - zarówno na poziomie lokalnym, jak i wojewódzkim; pełnił funkcję przewodniczącego Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów oraz wiceprzewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów; współpracował również z Komitetem Obywatelskim "Solidarność"; swoje obowiązki wykonywał z pełnym poświęceniem i na najwyższym poziomie; wyróżniał się na tle pozostałych funkcjonariuszy; wskazuje na to chociażby długi czas sprawowania funkcji komendanta; z kolei służbę na rzecz totalitarnego państwa pełnił bardzo krótko,

- na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej można w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wyłączyć stosowanie art. 15c, 22a i 24a, ze względu na:

1) krótkotrwałą służbę przed 31 lipca 1990 r. oraz

2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia;

powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie,

- przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej fundamentalne znaczenie ma to, że zawiera on dwie przesłanki od spełnienia których zależna jest możliwość jego zastosowania względem konkretnej osoby; organ jest także zobowiązany do weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek; tylko wówczas dopuszczono możliwość wyłączenia względem wnioskującego przepisów ogólnych - art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej,

- treść powyższego przepisu nakłada na organ przede wszystkim obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej; są one nieostre; oznacza to, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi administracji możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy, poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego,

- wskazano jak - zdaniem organu - należy wykładać warunki zastosowania wyjątku opisane jako "krótkotrwałość służby", "rzetelne pełnienie służby" oraz pojęcie "szczególnie uzasadniony przypadek",

- przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy wskazano, że decyzją z [...] października 2018 r. odmówiono zastosowania wobec Wnioskodawcy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej z uwagi na brak dowodów na pełnienie przez niego służby z narażeniem życia i zdrowia; przy tym nie może o tym świadczyć sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie dla życia i zdrowia; stąd stwierdzono, że w sprawie nie spełniono przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej - wskazanej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy,

- Wnioskodawca pełnił służbę od [...] listopada 1979 r. do [...] kwietnia 2015 r.; całkowity okres jego służby wynosi zatem 35 lat i 6 miesięcy; z tego przez 3 miesiące i 2 dni pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa; spełniono zatem przesłankę z art. 8a ust.1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej,

- zakończenie służby na rzecz totalitarnego państwa nie wynikało jednak z woli Wnioskodawcy; nastąpiło z urzędu - w związku z likwidacją i transformacją struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce; potwierdza to wniosek personalny ze stycznia 1990 roku znajdujący się w kopii akt osobowych, przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej jako "IPN"; wskazano w nim: "Rozkazem organizacyjnym Nr [...] z [...].01.1990 r. zlikwidowano etat [...] RUSW ds. [...]",

- oceny spełnienia przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej należy każdorazowo dokonywać na podstawie charakteru zadań wykonywanych przez funkcjonariusza oraz sposobu ich realizacji i stopnia zaangażowania; analizując rzetelność wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r. wzięto pod uwagę stanowisko Komendanta Głównego Policji w R. wyrażone w "Informacji dotyczącej przebiegu służby" oraz "Ocenie rzetelności służby(...)" z [...] listopada 2017 r.; stwierdzono, że Wnioskodawca rzetelnie wykonywał swoje zadania i obowiązki w trakcie pełnienia służby po 12 września 1989 r.; wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe; brak jest informacji o wymierzeniu Wnioskodawcy kar dyscyplinarnych; w zgromadzonej dokumentacji nie ma jednak także dokumentów potwierdzających udział Wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia,

- Komendant Wojewódzki Policji w R. w swoim stanowisku z [...] listopada 2017 r. także nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez Wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby 12 września 1989 r.; w aktach sprawy nie ma informacji o prowadzeniu w stosunku do niego postępowań karnych i karno-skarbowych; zawarto z kolei adnotacje o otrzymanych przez Wnioskodawcę awansach, podwyżkach dodatku służbowego, czy funkcyjnego, wyróżnieniach oraz odznaczeniach Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Pożarnictwa", Brązowym Krzyżem Zasługi, Srebrnym Medalem "Za Zasługi dla Pożarnictwa", Złotą Odznaką "Zasłużony Policjant", Złotym Medalem "Za Długoletnią Służbę", czy Srebrnym Krzyżem Zasługi; sam charakter zadań realizowanych przez Wnioskodawcę do dnia zwolnienia ze służby w Policji i wynikające z nich zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako spełnienie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej; w zasobach archiwalnych brak jest bowiem dokumentów to potwierdzających; Wnioskodawcy nie wydawano również zaświadczeń uprawniających do podwyższenia emerytury zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz.U. z 2005 r., poz. 734 ze zm.), dalej jako "Rozporządzenie",

- służba w Policji zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy - nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone; gdyby zatem zamiarem ustawodawcy było przyjęcie, że potencjalne zagrożenie, jakie niesie za sobą służba, jest wystarczające do uznania, że była ona pełniona z narażeniem zdrowia i życia, to nie dookreślałby przesłanki drugiej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej (pkt 2); wskazano tam, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., ma mieć miejsce "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia"; z racji specyfiki samej służby każdy funkcjonariusz Policji spełniałby ów wymóg,

- wnikliwa analiza materiału dowodowego - stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...] - dowiodła, że Wnioskodawca od [...] sierpnia do [...] listopada 1989 r. pełnił służbę na stanowisku [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w N.; utożsamiał się zatem z ustrojem totalitarnym; nie pozostaje to bez znaczenia w kontekście oceny czy jego sprawa stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" umożliwiający zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej; we wniosku personalnym z [...] sierpnia 1989 r. odnotowano: "Biorąc pod uwagę dotychczasowe zaangażowanie w służbie oraz w pracy społecznej w KZ PZPR RUSW, która udzieliła mu rekomendacji na proponowane stanowisko uprzejmie wnoszę o akceptację niniejszego wniosku"; z kolei w opinii służbowej z [...] czerwca 1987 r. zawarto informację, że Wnioskodawca "jest aktywnym członkiem PZPR. Od grudnia 1986 r. pełni funkcję [...] OOP nr [...] tut. RUSW. Nie stwierdza się uprawiania praktyk religijnych i powiązań z klerem",

- przebieg służby Wnioskodawcy nie wskazuje na to, że spełniono warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku" - wynikający z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej; uprawnienie wynikające z danego przepisu ma charakter wyjątkowy; dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem życia i zdrowia; tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek",

- w zasobach archiwalnych nie ma dokumentów potwierdzających udział Wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jego życia i zdrowia; brak jest również zaświadczenia uprawniającego do podwyższenia emerytury - wydanego zgodnie z Rozporządzeniem; aby można było rozpatrywać spełnienie szczególnie uzasadnionego przypadku, przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej muszą być spełnione łącznie; w rozpatrywanej sprawie mimo spełnienia przesłanek z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2, ugruntowany światopogląd materialistyczny, jak i aktywna działalność partyjna Wnioskodawcy uniemożliwiają stwierdzenie, że w jego przypadku zaistniała przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalająca na wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej,

- w ustawie zaopatrzeniowej przewidziano tryb ustalania faktu pełnienia przez daną osobę służby na rzecz totalitarnego państwa; kompetencję w tym zakresie przypisano wyłącznie IPN; potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Wa 2261/18 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"; organ nie jest zatem właściwy do rozstrzygania wątpliwości w tym zakresie; jeżeli strona nie zgadza się z informacją o przebiegu służby wydaną przez IPN, powinna tę kwestię podnosić nie w ramach postępowania prowadzonego przez organ, a wnosić o ewentualne zmiany do IPN; postępowanie administracyjne - prowadzone na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej - ma odmienną podstawę prawną i nie dotyczy ustalenia osobie zainteresowanej prawa do określonego świadczenia, a jedynie wyłączenia stosowania przepisów decydującym o jego obniżeniu w danych okolicznościach; organ jest związany treścią informacji o pełnieniu służby sporządzoną przez IPN.

W skardze zarzucono naruszenie:

- art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że jednym z kryteriów wymaganych do zastosowania przepisu jest zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku"; tymczasem ustawodawca zakreśla konieczność spełnienia wyłącznie dwóch przesłanek: krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia; błędnie przyjęto także, że pojęcie "w szczególności z narażeniem życia" odnosi się do zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby i powinno być rzeczywiście dowiedzione i mieć charakter wyjątkowy,

- art. 7, 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 6 K.p.a. i art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez nieprzeprowadzenie przez organ wszechstronnie i wnikliwie postępowania, poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji,

- art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. oraz art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, poprzez sporządzenie przez organ uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 K.p.a.; nie wskazano bowiem jednoznacznie czy Wnioskodawca spełnił przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej; nie wyjaśniono również dlaczego wyjaśniając znaczenie sformułowania "z narażeniem życia i zdrowia" odwoływano się do Rozporządzenia,

- art. 7 – wskazany omyłkowo w skardze jako 7b - i 8 K.p.a., poprzez naruszenie zasady proporcjonalności wobec braku rozważenia słusznego interesu Wnioskodawcy w relacji do interesu społecznego,

- art. 10 § 1 K.p.a., poprzez niezapewnienie Wnioskodawcy czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji,

- art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych,

- art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez naruszenie prawa do odpowiedniego zabezpieczenia społecznego w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej,

- art. 7 w zw. z art. 25 ust 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 53 ust. 7 Konstytucji RP, poprzez przekroczenie przez organ publiczny granic w ocenie spraw światopoglądowych.

W szerokim uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty. Wskazano, że w demokratycznym państwie prawnym nie do zaakceptowania jest uznanie, że do zastosowania restrykcyjnych unormowań z art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej wystarczające było samo pełnienie służby w określonym czasie i miejscu bez względu na to, czy charakteryzowała się ona bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej. Podkreślono, że każdą sprawę zainicjowaną wnioskiem złożonym na mocy art. 8a ustawy zaopatrzeniowej należy badać indywidualnie i konkretnie.

Wnioskodawca kierował swoje uwagi do IPN co do ustalenia okresu jego służby na stanowisku [...] Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych [...]. Otrzymał jednak odpowiedź, że powinien kierować je do organu. Ten natomiast uznał swój brak kompetencji w danym zakresie.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niejednoznaczne i wykluczające się. Organ nie kwestionował rzetelności wykonywania przez Wnioskodawcę zadań i obowiązków w okresie służby w Policji. Jednocześnie enigmatycznie wspomniał o jego licznych wyróżnieniach, awansach i nagrodach. Sugeruje zaś, że jedynym warunkiem uniemożliwiającym zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest brak dokumentów potwierdzających pełnienie służby z narażeniem życia i zdrowia, na co - w przypadku Wnioskodawcy - brak jest potwierdzenia, a co ma stanowić podstawę odmowy wyłączenia wobec niego stosowania art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Jest to bezpodstawna konstatacja stanowiąca błędną wykładnię treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ jest zobowiązany do wykazania kryteriów przyjętego przezeń rozstrzygnięcia, czego w danej sprawie nie uczynił. W przypadku Wnioskodawcy miał bowiem obowiązek wyjaśnić czym kierował się uznając, że jego sprawa nie spełnia warunków do uznania za szczególnie uzasadniony przypadek, a w konsekwencji stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Wnioskodawca podkreślił, że pełnił służbę z zaangażowaniem i poświęceniem, co wiązało się z nieustającym napięciem i stresem. Ma to wpływ na obecny stan jego zdrowia.

Wskazał także, że rozpoczął pełnienie służby wobec chęci pracy w służbach mundurowych oraz ze świadomością nadchodzących zmian politycznych i społecznych po objęciu rządu przez Tadeusza Mazowieckiego. Tymczasem organ krzywdząco potraktował go jak typowego zwalczającego opozycję funkcjonariusza Służby Bezpieczeństwa.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisu prawa materialnego – art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - przez bezpodstawne uznanie, jakoby nie zachodziły wskazane tam przesłanki wyłączenia wobec Wnioskodawcy stosowania reguł ogólnych art. 15c, 22a oraz 24a danego aktu. Słuszne są w danym zakresie zarzuty skargi.

Wypada jedynie dodać, że nie mogą budzić w sprawie wątpliwości jej istotne uwarunkowania prawne, co do sposobu rozumienie treści normatywnej art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jak i w kwestii spełnienia przez Wnioskodawcę dwu, spośród trzech warunków, niezbędnych do zastosowania określonego danym przepisem wyjątku, co zresztą nie było kwestionowane przez organ.

Mianowicie, Wnioskodawca spełnia warunek krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r., określony art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Równocześnie nie kwestionowano także warunku rzetelnego pełnienia służby po 12 września 1989 r. – wskazany w art. 8a ust. 1 pkt 2 in principio ustawy zaopatrzeniowej.

Rolą organu było natomiast rozważenie, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek - w myśl art. 8a ust. 1 zdanie wstępne.

W rozpatrywanym przypadku – przy przyjęciu wedle stanowiska organu - niezbędności wystąpienia przesłanki wykraczającej poza krótkotrwałą służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelność jej pełnienia dla państwa demokratycznego (przy tym warunek zagrożenia życia lub zdrowia nie jest niezbędny, skoro wymieniono go przykładowo), spełniona jest także w ocenie Sądu i wbrew argumentacji organu przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku, w rozumieniu zdania wstępnego art. 8a ust. 1. Mając bowiem na uwadze, że wedle stanowiska judykatury nawet kilkuletni okres służby można kwalifikować jako krótkotrwałą (tak prawomocne wyroki WSA o sygn. akt II SA/Wa 1335/20, 636/20 i 561/20 – dostępne w CBOSA), przypadek jej pełnienia przez trzy miesiące musi być uważany za epizodyczny. Nie sposób przy tym uznać, aby wolą prawodawcy - którego zamiarem było odebranie społecznie nieakceptowanych przywilejów osobom, pełniącym służbę na rzecz totalitarnego państwa - było także obniżenie świadczeń wypracowanych przez funkcjonariuszy, którzy jedynie znikomy czas służyli państwu totalitarnemu, gross zaś ich aktywności zawodowej - z czym wiązało się nabycie obecnych przywilejów emerytalnych służb mundurowych – to oddana praca w instytucjach demokratycznego państwa.

Ponieważ, jak wskazano wcześniej, w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek zastosowania wyjątku, określonego art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej – stanowi go bardzo krótka służba Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa w powiązaniu z późniejszym, wieloletnim, rzetelnym pełnieniem obowiązków w formacji mundurowej na rzecz państwa demokratycznego (to okoliczności faktyczne bezsporne) - bez znaczenia jest w sprawie, że organ nie rozważał pozostałych okoliczności, które mogły świadczyć o wystąpieniu szczególnego przypadku przemawiającego z zastosowaniem danego wyjątku - podnoszone przez Wnioskodawcę kwestie: wykonywanie przezeń obowiązków, które miały się wiązać z pogorszeniem jego stanu zdrowia, wyróżnienia licznymi awansami i nagrodami, uzyskanie licznych odznaczeń, które mogą potwierdzać szczególne zasługi w służbie. Mogłoby to mieć znaczenie w sprawie tylko gdyby konieczne było dalsze ustalanie, czy zachodzą wobec Wnioskodawcy przesłanki zastosowania wyjątku, zaś w danym przypadku nie ma – jak wskazano - takiej potrzeby.

Wprawdzie decyzja w przedmiocie wyłączenie reguł ogólnych ma - w myśl art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej - charakter uznaniowy - tak sformułowanie "może wyłączyć" w zdaniu wstępnym. Wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku nie przesądza więc o konieczności zastosowania wobec Wnioskodawcy danej regulacji. Organ jest jednak obowiązany wskazać, dlaczego w tym przypadku wyjątku tego nie zastosowano (tak reguła ogólna art. 7 K.p.a. – obowiązek równoważenia interesu publicznego i słusznego strony).

W rozpoznawanej sprawie przywołaną przez organ jedyną przesłanką negatywną – ustalenia w danym zakresie znajdują nota bene odzwierciedlenie w aktach sprawy – były dokumenty sporządzane na etapie pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz państwa totalitarnego, z których miało wynikać, że powierzone zadania wykonywał z powodów ideowych (m.in. pełnienie funkcji [...] ds. Polityczno-Wychowawczych Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w N.) i utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, np. wobec przynależności do PZPR. Przywołana okoliczność nie może jednak stanowić przesłanki negatywnej dla zastosowania wyjątku. Takie rozumienie danej regulacji prowadziłoby bowiem wprost do wniosku, że z przewidzianego ustawą przywileju mógłby korzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu nierzetelnie lub z przyczyn innych niż ideowe – kunktatorskich, materialistycznych, z wyrachowania itp. Intencji, aby tak zakreślić granicę wyjątku, nie sposób przypisać racjonalnemu prawodawcy, uwzględniając także cele regulacji, wprowadzonych w ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. poz. 2270). Trzeba mieć bowiem na uwadze, że - gdy chodzi o osoby, które pełniąc służbę w formacjach określonych art. 13b ustawy zaopatrzeniowej nie czyniły tego dobrowolnie bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją - dotyczące obniżenie uposażenia reguły nie znajdują generalnie zastosowania (tak art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy zaopatrzeniowej). Możliwość wyłączenia reguł ogólnych w drodze decyzji dotyczy więc wyłącznie pozostałych osób. Nie zasługuje wprawdzie na uznanie a nawet aprobatę, zaangażowanie – choćby ideowe – w realizację zadań służb mundurowych na rzecz państwa totalitarnego. Dał temu zresztą wyraz prawodawca, ograniczając przywileje emerytalne osób, które to czyniły. Z jego woli reguły te nie mają jednak znaleźć zastosowania do osób, które - w zmienionej rzeczywistości - dopuszczone do dalszej służby, podjęły ją i pełniły z pełnym zaangażowaniem, przyczyniając się np. istotnie do ochrony bezpieczeństwa publicznego, co z pewnością miało miejsce w przypadku Wnioskodawcy - licznie nagradzanego i wyróżnianego w okresie pełnienia przez niego służby w Policji.

Poza granicami danej sprawy pozostaje natomiast - podnoszona w skardze kwestia - dotycząca nieprawidłowości w obliczaniu okresu pełnienia przez Wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa. Ma to bowiem bezpośredni wpływ na wysokość uposażenia funkcjonariusza, w myśl art. 15c ustawy zaopatrzeniowej (w świetle jej ust. 3 lecz także ust. 1 pkt 1) i musi być przesądzone w postępowaniu w przedmiocie obniżenia świadczeń, gdzie w kwestii sporów właściwe są sądy powszechne. Szerszą argumentację w tym zakresie sformułowano w dostępnym dla Wnioskodawcy uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2020 r. (sygn. akt z II SA/Wa 2062/19 – patrz CBOSA). Tezę, że etapem właściwym dla ustalenia, czy dany funkcjonariusz podlega regułom art. 15c czy 22a ustawy zaopatrzeniowej, jest postępowanie przed sądem powszechnym (w przedmiocie obniżenia uposażenia) potwierdza także uchwała Sądu Najwyższego z 16 września 2020 r. (sygn. akt II UZP 1/20 – opubl. w LEX nr 3051750). Nie do pogodzenia z regułami praworządnego państwa jest wykładanie przepisów, w wyniku którego ta sama kwestia może podlegać przesądzaniu w dwu alternatywnych postępowaniach, gdzie mogłoby dojść do formułowania nawet przeciwstawnych wniosków.

Chybione są również wywody skargi, jakoby w toku postępowania uniemożliwiono Wnioskodawcy czynny w nim udział. Mógł bowiem - co potwierdzają zresztą akta postępowania administracyjnego - skutecznie przedstawiać swoją argumentację w trakcie prowadzonego postępowania, co znajduje odzwierciedlenie we wniesionym przez niego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Nawiązując do zarzutu rzekomego naruszenia art. 10 § 1 K.p.a w toku procedowania przez organ I. instancji, należy wskazać, że nie wykazano jakie znaczenie dla wyniku sprawy mogłyby mieć wskazane naruszenia. Wyłącznie zaś takie może być skutecznie podnoszone.

Odnosząc się z kolei do zarzutu ze skargi dotyczącego naruszenia szeregu norm rangi konstytucyjnej - w tym reguły demokratycznego państwa prawnego oraz zasady ochrony praw słusznie nabytych - należy wskazać, że wykracza to poza zakres niniejszej sprawy. Przedmiotem oceny sądu administracyjnego jest tu bowiem tylko możliwość zastosowania wyłączenia, wedle przesłanek zakreślonych art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, nie zaś reguła i zakres ograniczenia uposażeń.

Chybione są zarzuty ze skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów procesowych, w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia istotnych jej uwarunkowań faktycznych. Okoliczności istotne – w tym dotyczące przebiegu służby Wnioskodawcy po 1989 roku - nie są sporne. Nie uchybiono również obowiązkowi właściwego uzasadnienia orzeczenia (wobec treści art. 107 § 3, w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.), które odzwierciedla proces rozpatrzenie sprawy w jej wszystkich istotnych aspektach, mimo wadliwości skarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego.

Wobec powyższych uwarunkowań - szczególnej krótkotrwałości służby Wnioskodawcy na rzecz totalitarnego państwa oraz niekwestionowanych zasług w jej pełnieniu na rzecz państwa demokratycznego (patrz uzyskane odznaczenia i oznaki) – pomimo, że decyzja o włączeniu reguł ogólnych ma charakter uznaniowy - obowiązkiem organu było wydanie decyzji pozytywnej dla Wnioskodawcy, w związku z treścią art. 7 in fine K.p.a.. Wystąpiły bowiem opisane przepisem przesłanki zastosowania wyjątku, nie ujawniono zaś okoliczności, które by przeciw temu przemawiały. W szczególności nie może być nią postawa ideologiczna Wnioskodawcy w okresie przed 31 lipca 1990 r.

Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.