Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1102/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 2  ust. 1, art. 4, art. 6, art. 7, art. 11  ust. 2, art. 39, art. 106  ust. 3a, ust. 3b
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1102/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek (spr.), Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Barbara Pasternak, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r., sprawy ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata A. M. N. – H. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej zwrócił się do Prezydenta Miasta o ustalenie czy nie jest konieczne udzielenie pomocy społecznej G. P.

W czasie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w dniu 26 kwietnia 2018 r. ustalono, że G. P. oczekuje pomocy społecznej w postaci m.in. zasiłku celowego na żywność.

Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił przyznania G. P. zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym orzeczonym na stałe. Z ustaleń organu wynika, że dochodem skarżącego w marcu 2018 r. był zasiłek stały w wysokości 433,46 zł, zasiłek okresowy w wysokości 20,00 zł oraz emerytura amerykańska w wysokości 70 USD, pomniejszona o składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 6,30 USD i podatek dochodowy w wysokości 7,28 USD. Prezydent Miasta stwierdził, że wysokość emerytury netto wynosi 56,42 USD, co zgodnie z wartością kursu dolara określoną przez NBP na dzień 9 maja 2018 r., tj. dzień wydania decyzji (1 dolar amerykański = 3,6090 złotych), daje wysokość 203,62 zł. A zatem dochód skarżącego wynosił 657,08 zł. Organ I instancji stwierdził, że skarżący posiada dodatkowe źródło dochodu w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 400,96 zł miesięcznie wypłacane przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, które nie jest wliczone do jego dochodu, natomiast stanowi jego zasób. Ponadto skarżący jest współwłaścicielem kamienicy w L, jednak pomimo posiadanego zasobu w postaci nieruchomości, od wielu lat wynajmuje pokój w hotelu pracowniczym w K, za który w marcu 2018 r., poniósł opłatę w wys. 744,00 zł. Organ I instancji wskazał, że skarżący jest objęty wsparciem w postaci gorącego posiłku w Miejskim [...] od poniedziałku do piątku. Poza tym skarżący może również korzystać z pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym w punkcie na os. Z w K.

Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta wniósł G. P. zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Decyzją z dnia 19 lipca 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4 pkt 5a i ust. 13, art. 12, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.), § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058), § 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3 pkt 3 i § 7 uchwały Rady Miasta z dnia 15 stycznia 2014 r. nr [...] w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. Z 2017 r. poz. 9179) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. nr [...]. Kolegium wskazało, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego miesięczny dochód wynosi 657,08 zł. SKO wskazało, że skarżący otrzymuje wsparcie w postaci gorącego posiłku od poniedziałku do piątku w Miejskim [...] w K. Dodatkowo Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wypłaca skarżącemu świadczenie pieniężne w wysokości 400,96 zł miesięcznie. Kolegium wskazało, że skarżący jest współwłaścicielem kamienicy w L, jednak pomimo tego od lat wynajmuje pokój w hotelu pracowniczym w K, za który uiszcza opłatę pochłaniającą znaczną część uzyskiwanego dochodu (744 zł). Skarżący leczy się z powodu schorzeń nefrologicznych, neurologicznych, urologicznych, ortopedycznych i laryngologicznych. W marcu 2018 r. na zakup leków wydał 39,30 zł. Ponadto ciążą na nim zobowiązania z tytułu zaległych alimentów wraz z odsetkami w łącznej kwocie 143.253,53 zł (vide: pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt [...] i [...] - stan zaległości na dzień 20 marca 2018 r.). W związku z powyższym Kolegium uznało, iż przesłanki, z powodu których organ I instancji nie przyznał wnioskowanej pomocy, są w pełni uzasadnione. Skarżący korzysta bowiem z pomocy w postaci gorącego posiłku od poniedziałku do piątku. Ponadto ma możliwość ubiegania się o pomoc żywnościową w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. SKO podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie została uwzględniona również okoliczność posiadania przez skarżącego nieruchomości w innej miejscowości oraz otrzymywania świadczenia w kwocie 400,96 zł, które na mocy art. 8 ust. 4 pkt 5a ustawy o pomocy społecznej nie podlega wliczeniu do dochodu. Zdaniem Kolegium, organ I instancji słusznie zauważył, że skarżący nie powinien oczekiwać zaspokajania wszystkich swoich niezbędnych potrzeb ze środków publicznych, gdyż pomoc społeczna nie może stanowić źródła utrzymania osób wnioskujących o jej udzielenie. W ocenie Kolegium, decyzja organu I instancji nie narusza ani zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności art. 2, art. 3, art. 8 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, ani wskazanych przez skarżącego w odwołaniu przepisów prawa procesowego. Wbrew bowiem stanowisku skarżącego organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, a zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w ramach którego organ ustalił sytuację materialną, finansową i zdrowotną strony. Decyzja zawiera też prawidłowe uzasadnienie, które nie nosi cech dowolności. Niezależnie od powyższego Kolegium zwróciło uwagę, że wyznacznikami przyznania i ustalenia rodzaju i rozmiaru świadczeń są nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, któremu pomoc ma służyć, ale także możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wobec bowiem istnienia dużych grup społeczeństwa wymagających pomocy oraz dysponowania przez organy pomocy społecznej niewystarczającymi środkami przeznaczonymi na udzielanie wsparcia finansowego, nie jest możliwe zaspokajanie wszystkich - nawet niezbędnych - potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Kolegium wskazało, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej stara się w miarę posiadanych środków i możliwości wspomagać skarżącego w trudnej sytuacji bytowej, przyznając mu od lat pomoc w postaci zasiłków: stałego, okresowych i celowych.

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się G. P. i pismem z dnia 12 września 2018 r. wniósł na nią skargę. Skarżący zarzucił, że źle został obliczony jego dochód w kwietniu 2018 r., który wynosił 637,08 zł (433,46 zł zasiłku stałego oraz 203,62 zł emerytury amerykańskiej). Skarżący wskazał, że co prawda kryterium dochodowe wynosi 634 zł, jednak z 10% kryterium dochodowego nie musi się rozliczać, tj. z 63,40 zł. Skarżący uważa zatem, że nie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego. W dalszej części skargi skarżący opisał swoją sytuację materialną podnosząc, że w K mieszka od 1980 r. i tu jest jego centrum życiowe. Skarżący nie zamierza więc przenosić się do L. Poza tym skarżący ma ok. 140.000 zł długu alimentacyjnego i na jego poczet komornik zajął już czynsz od lokatorów mieszkających w jego części kamienicy w L i może też w każdej chwili zlicytować tą nieruchomość. Skarżący dodał, że nawet gdyby sprzedał swoją własność to i tak nie wystarczyłoby mu pieniędzy na spłacenie długu i kupno mieszkania. Skarżący podniósł, że jest cukrzykiem i powinien jeść 6 razy dziennie, dlatego odmowa dofinansowania żywności jest - jego zdaniem - przestępstwem. Za kpinę skarżący uznał namawianie go do korzystania z pomocy z Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa, gdyż w ramach tego programu wydaje się konserwy, mąkę, cukier, dżemy itd., co dla osoby mającej dietę i wydającej co tydzień na sam weekend co najmniej około od 100 do 200 zł na jedzenie dietetyczne jest niepojęte. Skarżący zarzucił również, że nie została rozważona i wyjaśniona okoliczność, czy wnioskowana przez niego pomoc mieściła się w możliwościach finansowych MOPS. Nie została bowiem wskazana liczba osób ubiegających się w tym czasie co on o świadczenia z pomocy społecznej oraz pula środków, którymi MOPS dysponował.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. skarżący podniósł, że wnosił sprawy o alimenty przeciwko dorosłym dzieciom, ale zostały one oddalone około 4 lat temu. Podał, że od 19 maja 2018 r. ma przyznaną także polską emeryturę w wysokości 1.020 zł. Ponadto otrzymuje emeryturę amerykańską w wysokości 70 dolarów. Zdaniem skarżącego, MOPS ma obowiązek wypłacać mu do końca życia zasiłek stały ponieważ jest on osobą niepełnosprawną. Skarżący uważa również, że MOPS powinien ustalić jaka jest rzeczywista wartość jego nieruchomości, w skład której wchodzą 3 lokale mieszkalne oraz zwrócić się do komornika o nadesłanie jego aktualnego zadłużenia. G. P. podał, że rozważał zapisanie nieruchomości dzieciom, ale dotychczas tego nie zrobił, a nadto – jego zdaniem - tytuł egzekucyjny odnośnie alimentów jest niezgodny z prawem. Skarżący zarzucił również, że w swoich decyzjach organ I instancji nie podał ile ma pieniędzy i jak je rozdziela i z tego powodu organ ten nie może twierdzić, że nie ma pieniędzy. Skarżący przyznał, że jest prezesem Stowarzyszenia "[...]" i zaznaczył, że stowarzyszenie to od lat nie działa, natomiast komitet wyborczy pod taką nazwą działał około 10 lat temu. Przyznał, że jest wiceprezesem Stowarzyszenia [...], ale z braku pieniędzy i to stowarzyszenie – jego zdaniem - praktycznie nie działa. Podał, że nie miał świadomości, iż jest członkiem Stowarzyszenia [...] i - jego zdaniem - wpis jego osoby do KRS jest oszustwem. Podkreślił, że "jest chroniony" jako działacz opozycji, chociaż z tego tytułu nie przyznano mu renty czy emerytury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem.

Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.). W myśl art. 2 ust. 1 tej ustawy:

"Art. 2. 1. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości."

Przepis ten przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: występowanie trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Najczęstsze powody powstania trudnej sytuacji życiowej określa art. 7 omawianej ustawy, natomiast ocena konkretnej sytuacji należy do pracowników organów pomocy społecznej, którzy zajmują się ukierunkowaniem wsparcia. Natomiast druga przesłanka przyznania pomocy, wynikająca z zasady subsydiarności odnosi się do niemożliwości samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. W art. 4 wymienionej wyżej ustawy ustawodawca zastrzegł jednak, iż osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Uzupełnienie tego przepisu stanowi art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nakazujący beneficjentom współdziałanie z organami pomocy społecznej i aktywne poszukiwanie rozwiązania swojej sytuacji w miarę posiadanych możliwości.

Pomoc społeczna jest uważana za nienależną wówczas, gdy jednostka (rodzina) nie wykorzystuje własnych uprawnień, zasobów i możliwości, pomimo tego, że je posiada i jest w stanie zrobić z nich użytek. Bierność potencjalnego świadczeniobiorcy w wykorzystywaniu własnych możliwości i uprawnień stanowi przesłankę odmowy przyznania pomocy społecznej, zwłaszcza w przypadku stwierdzenia, że jest on w stanie samodzielnie zaspokoić własne potrzeby.

Należy podkreślić, że zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 7 omawianej ustawy, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody. Trzeba mieć na względzie to, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają bowiem charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Na subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej wskazał także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 (OTK 8/01, poz. 252) stwierdził, że brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy, co wynika w szczególności z zasady indywidualizacji leżącej u podstaw koncepcji pomocy społecznej. Pomoc ta nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu służące zaspokajaniu najbardziej nawet uzasadnionych potrzeb bytowych.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nie ma racji skarżący oczekując, że organ administracyjny w każdej indywidualnej decyzji ma obowiązek wskazywania liczby osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w konkretnym okresie czy podawania wielkości środków, którymi dysponuje w tym czasie. Zasadność wydawania środków przez organ jest przedmiotem kontroli odpowiednich organów nadzorczych, nie mniej z uwagi na to, że nie jest to proste rozdawnictwo równych kwot konkretnej liczbie starających się osób, podawanie w indywidualnej decyzji takich liczb i kwot byłoby sprzeczne z zasadami przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określonymi tylko i wyłącznie przez przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 z późn. zm.).

Należy także zauważyć, że skarżący jest prezesem Stowarzyszenia "[...]", działał w komitecie wyborczym pod taką samą nazwą i jest wiceprezesem Stowarzyszenia [...]. Okoliczność wskazana przez skarżącego, iż stowarzyszenia te praktycznie nie działają z braku pieniędzy jest o tyle bez znaczenia, że skarżącemu nie można przypisać całkowitej bezradności, czy braku rozeznania co do sytuacji, w której sam się znajduje i za niego podejmować działania konieczne do poprawy jego sytuacji. Jedynie bowiem stwierdzony przez odpowiednich lekarzy brak rozeznania osoby posiadającej z jednej strony majątek w postaci 3 lokali mieszkalnych a z drugiej strony mającej długi (np. alimentacyjne) mógłby spowodować rozważenie jej ubezwłasnowolnienia i wskazania opiekuna, który podjąłby za nią odpowiednie działania. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie takie przesłanki nie istnieją.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji była kwestia przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności, który to zasiłek nie mógł zostać przyznany z uwagi na przekroczone przez skarżącego kryterium dochodowe, którego składnikami organy nie mogą dowolnie "żonglować", jak chciałby tego skarżący wskazując, że organ powinien mu "zmniejszyć zasiłek stały tak, żeby nie doszło do przekroczenia kryterium dochodowego". Pojęcie dochodu i jego składników, a także pojęcie kryterium dochodowego są ściśle określone przez art. 6 i art. 8 wskazanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Sąd zwraca uwagę na to, że w treści swoich decyzji organy obu instancji w sposób szczegółowy opisały wysokość i strukturę osiąganych przez skarżącego dochodów. Z ustaleń organów wynika, że dochód skarżącego w marcu 2018 r. wynosił 657,08 zł, a zatem przekraczał określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosiło 634 zł. Prawidłowo zatem organy uznały, że przyznanie skarżącemu w tej sytuacji zasiłku celowego jest niemożliwe. Prawidłowo też organy rozważyły możliwość przyznania skarżącemu w takiej sytuacji specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, czyli takim jak skarżący.

Należy zauważyć, że art. 39 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 41 pkt 1 omawianej ustawy stanowią:

"Art. 39. 1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.

2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu."

"Art. 41. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;"

Kwestię przyznania zasiłku na zakup żywności reguluje również uchwała Rady Miasta z dnia 15 stycznia 2014 r. nr [...] w sprawie przyjęcia programu osłonowego dotyczącego udzielania mieszkańcom Gminy pomocy w zakresie dożywiania (Dz. Urz. Woj. z 2014 r. poz. 415), która w § 2 ust. 1 i § 2 ust. 3 pkt 3, § 3 i § 7 stanowi:

"§ 2. 1. Celem realizacji programu jest zapewnienie pomocy w formie dożywiania wszystkim osobom potrzebującym.

3. W ramach programu udziela się pomocy:

3) pozostałym osobom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym i niepełnosprawnym."

"§ 3. Podstawową formą pomocy jest gorący posiłek przyznawany osobom, które własnym staraniem nie mogą go sobie zapewnić, a w szczególności dzieciom uczęszczającym do żłobków lub przedszkoli oraz dzieciom i młodzieży realizującym obowiązek nauki lub obowiązek szkolny."

"§ 7. 1. W przypadku braku możliwości zapewnienia posiłku lub gdy przyznanie pomocy w tej formie byłoby nieuzasadnione z uwagi na sytuację osobistą lub rodzinną, można udzielić pomocy w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności.

2. Prawo do świadczenia w postaci zasiłku celowego w zakresie określonym w ust. 1 przysługuje w sytuacji gdy dochód na osobę lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego."

W treści swoich decyzji organy obu instancji w sposób szczegółowy opisały wysokość i strukturę osiąganych przez skarżącego dochodów. Z ustaleń organów wynika, że dochód skarżącego w marcu 2018 r. wynosił 657,08 zł, a zatem nie przekraczał 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w § 7 ust. 2 uchwały nr [...], tj. 951 zł.

Jak jednak wynika z akt sprawy, skarżący objęty jest wsparciem w postaci gorącego posiłku w Miejskim [...] w K, od poniedziałku do piątku, gdzie korzysta z bezpłatnych posiłków. Ponadto skarżący może również korzystać z pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014-2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym w punkcie na Os. Z w K. Ponadto - jak wynika z akt sprawy - skarżący pobiera zasiłek stały w wysokości 433,46 zł (przyznany mu bezterminowo), zasiłek okresowy w wysokości 20 zł, emeryturę amerykańską w wysokości 56,42 USD netto, a od 19 maja 2018 r. ma przyznaną emeryturę w wysokości 1.020 zł. Nadto otrzymuje z Urzędu ds. Kombatantów świadczenie pieniężne w wysokości 400,96 zł miesięcznie. Słusznie więc organy stwierdziły, że skarżący ma własne środki na zakup żywności.

Ponadto wskazać należy, że przyznanie zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego. Jest to świadczenie fakultatywne zarówno w zakresie jego przyznania jak i wysokości. Wskazać należy, że art. 39 ustawy o pomocy społecznej nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 omawianej ustawy. W świetle powołanego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbą osób wymagających wsparcia, a nie liczba osób starających się, jak chce tego skarżący. W ramach pomocy społecznej nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.

Kontrolując więc orzeczenia organów obu instancji w tej sprawie, Sąd stwierdził, że przy ich wydawaniu nie doszło do przekroczenia ram uznania administracyjnego. Skoro bowiem skarżący już korzysta z bezpłatnych posiłków, to stwierdzenie przez organy, że nie zaistniała przesłanka do przyznania mu zasiłku celowego na zakup żywności jest oceną trafną. Powyższe przesądza o tym, że organy pomocy społecznej władne były w tym przypadku podjąć wobec skarżącego, na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, decyzję negatywną i w sposób wystarczający ją uzasadniły.

Odnośnie do podnoszonych przez skarżącego okoliczności i zdarzeń, które w jego ocenie stanowiły przyczynę jego obecnej trudnej sytuacji należy podkreślić, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania czy rekompensaty w powszechnym tego słowa znaczeniu. Przesłanki przyznania świadczeń określa ustawa o pomocy społecznej, a organy świadczące pomoc społeczną są uprawnione i jednocześnie zobowiązane do ich stosowania zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.). Przyznanie świadczeń w oparciu o przesłanki pozaustawowe stanowiłoby więc naruszenie prawa. Fakt, że skarżący jest osobą chorą na cukrzycę i o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz podnoszona przez skarżącego okoliczność, że był działaczem Solidarności, nie mogły zatem odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku w niniejszej sprawie.

Odnośnie podniesionego przez skarżącego zarzutu skargi, że błędnie organy ustaliły jego dochód w kwietniu 2018 r. stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z uwagi na ogólną treść tego zarzutu można jedynie przypuszczać, że skarżący odniósł się w nim do treści art. 106 ust. 3a i ust. 3b ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że:

"Art. 106. 3a. Zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

3b. Zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie."

Jak wynika z treści cytowanych przepisów mają one zastosowanie w przypadku zmiany dochodu osoby samotnie gospodarującej, która nastąpiła w okresie pobierania świadczenia pieniężnego lub ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne. Natomiast skarżącemu nie przyznano wnioskowanego przez niego świadczenia, a zatem powyższe przepisy nie mogły znaleźć zastosowania.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w pkt I wyroku.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., ustalając ich wysokość na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).