Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1814/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2004-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 632  Pomoc społeczna
Skarżony organ: Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Popowska ( spr. ) As. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi S. L. na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia[...] . nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/B. Popowska


UZASADNIENIE

4/II SA/Po 1814/02

U z a s a d n i e n i e

W dniu [...] . matka małoletniego S. L. , J. L. wniosła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] na urzędowym formularzu "wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności" syna.

Wyżej wymieniony organ pismem z dnia [...] poinformował J. L. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dniem 01.01.2002r. (Dz. U. nr 154, poz. 1792). Wyżej wymieniona ustawa w nowym brzmieniu rozróżnia "ustalenie niepełnosprawności" wobec osób, które nie ukończyły 16 roku życia i "ustalenie stopnia niepełnosprawności" wobec osób, które ukończyły 16 rok życia. W związku z tym, że syn S. ukończy [...]. 16 lat, Zespół proponuje w niniejszym piśmie, aby złożyć również dokumenty dotyczące "ustalenia stopnia niepełnosprawności" na załączonym druku i przysłać na wskazany adres.

W dniu [...]. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] postanowieniem zawiadomił J. L. , iż z powodu dużej liczby złożonych wniosków sprawa syna nie mogła być załatwiona w przewidzianym w art. 35 kpa terminie i poinformował, że nowy termin wyznaczony będzie do dnia[...].

Orzeczeniem nr [...]z dnia [...]. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności umorzył postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności S. L.. W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż w dniu [...]. (powinno być - [...].) S. ukończył 16 lat, wobec czego, zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy z 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym nowelą z 17.12.2001r. (Dz. U. nr 154, poz. 1792) "podlega procedurze orzekania w celu ustalenia stopnia niepełnosprawności". A zatem "postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności stało się bezprzedmiotowe".

W odpowiedzi na odwołanie złożone przez J. L., Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności Województwa [...] orzeczeniem z dnia [...] . utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji, powołując jako podstawę materialnoprawną art. 4a ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27.09.1997r. (Dz. U. nr 123, poz. 776 z późn. zm.), dodany ustawą z 17.12.2001r. (Dz. U. nr 154, poz. 1792), a także, w uzasadnieniu orzeczenia, §6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21.05.2002r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 66, poz. 604). Zdaniem organu S. L. powinien złożyć wniosek w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, postępowanie w sprawie zaliczenia S. L. który ukończył 16 rok życia do osób niepełnosprawnych, stało się bezprzedmiotowe.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu podpisanej przez S. L. i jego ojca H. L., podnoszone są argumenty natury materialnej i moralnej, podobnie jak wcześniej w odwołaniu. Do skargi załączona jest między innymi karta informacyjna leczenia szpitalnego z rozpoznaniem u S. L. epilepsji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wnosi o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Sąd zważył, co następuje:

Bezspornym jest, iż J. L. działając jako przedstawiciel ustawowy syna Sebastiana, złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności (k.-1), oraz że S. L. w dniu [...] . ukończył 16 rok życia. Faktem też jest zmiana przepisów ustawy z 27.08.1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 z późn. zm. zwanej dalej Ustawą) z dniem 01.01.2002r. (nowelą z 17.12.2001r., Dz. U. nr 154, poz. 1792). W myśl dodanych wyżej wymienioną nowelą przepisów Ustawy osoby, które nie ukończyły 16 roku życia "zalicza się do osób niepełnosprawnych" (art. 4a), zaś w stosunku do osób które ukończyły 16 lat, ustala się "stopień niepełnosprawności" (art. 4 ust. 6).

Sąd uwzględnia, iż mając na uwadze powyższe Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] w piśmie z [...] informuje o wyżej wymienionych zmianach J. L. i "proponuje" (taki zwrot został użyty) złożenie także "wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności". Sąd równocześnie zauważa, że w wyżej wymienionym piśmie organ nie zakreślił żadnego terminu do złożenia nowego wniosku, ani nie wskazał na konsekwencje, jakie wiązać się mogą (bądź będą) z niezłożeniem wniosku. Podobnie w treści postanowienia wydanego w dniu [...] . Zatem zdaniem Sądu, informacje przekazane Stronie przez organ były niepełne. Jeżeli nawet stosowane w tej sprawie przepisy prawa materialnego nie nakładały na organ obowiązku poinformowania Strony o konsekwencjach wniesienia nieprawidłowo sporządzonego wniosku, to organ, rozstrzygając, w drodze decyzji indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, związany jest przepisami ustawy z dnia 14.06.1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej kpa), w tym zasadami ogólnymi. Zgodnie z art. 9 kpa "organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek".

W rozpatrywanej sprawie uchybienie przez organ I instancji obowiązkom udzielenia informacji wynikającym z art. 9 kpa jest szczególnie rażące w związku z treścią podjętego rozstrzygnięcia.

Organ orzekł o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 kpa, a zatem zastosował środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania (M. Waligórski, Proces cywilny. Dynamika procesu (postępowanie), Warszawa 1948r., str. 246 i 247), zamykający drogę do konkretyzacji praw i obowiązków strony i kończący bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej (J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Wydanie 4, 2002r. str. 462).

Instytucja procesowa umorzenia postępowania obrosła bogatym i jednolitym w swej wymowie orzecznictwem. Warto przytoczyć zwłaszcza następujące tezy: "Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego (...) Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.04.2003r., sygn. akt III SA 2225/01, Biul. Skarb 2003/6/25); "Decyzję o umorzeniu postępowania organ administracji państwowej wydaje zgodnie z art. 105 § 1 kpa wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.09.2001r., sygn. akt V SA 381/01, LEX nr 78917); "Nie znajduje uzasadnienia w przepisach kpa wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.11.1998r., sygn. akt III SA 944/97, LEX nr 37632).

Opierając się na ugruntowanych poglądach piśmiennictwa i judykatury co do rozumienia powodów umorzenia postępowania Sąd jest zdania, iż w sprawie z wniosku J. L. nie zachodziły przesłanki bezprzedmiotowości, które uzasadniałyby zastosowania instytucji, o której mowa w art. 105 §1 kpa. Istniał przecież i podmiot i przedmiot stosunku materialnoprawnego, a zatem zachodziły warunki do wydania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] merytorycznego rozstrzygnięcia. Uchylenie się od orzeczenia in merito Sąd uznaje za nieuzasadnione.

Błędu organu I instancji nie naprawił Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Utrzymując w mocy decyzję Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] organ II instancji dodatkowo powołał się na §6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21.05.2002r. w sprawie orzekania i niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 64, poz. 604 zwane dalej rozporządzeniem). Wyżej wymieniony przepis określa treść wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Sądu istotniejsze dla prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są normy zawarte w §6 ust. 6 oraz w §7 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia. I tak w myśl §6 ust. 6 "Jeżeli wniosek nie spełnia wymogów, o których mowa w ust. 2 i 3, przewodniczący powiatowego zespołu zawiadamia na piśmie osoby, o których mowa w § 7 ust. 2, o konieczności uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni oraz informuje, że ich nieusunięcie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania". Zgodnie natomiast z § 7. ust.1 "Przewodniczący powiatowego zespołu kieruje wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności do rozpatrzenia na posiedzeniu składu orzekającego powiatowego zespołu, zwanego dalej "składem orzekającym", oraz ustala termin tego posiedzenia". §7 ust. 2 "O terminie posiedzenia składu orzekającego zawiadamia się za zwrotnym poświadczeniem odbioru, nie później niż na 14 dni przed dniem tego posiedzenia:

1) osobę zainteresowaną lub jej przedstawiciela ustawowego - w przypadku orzekania o stopniu niepełnosprawności,

2) przedstawiciela ustawowego dziecka - w przypadku orzekania o niepełnosprawności".

Przytoczone przepisy po pierwsze wyraźnie określają obowiązki organu w przypadku, gdy strona wniesie nieprawidłowo sporządzony wniosek, po drugie - wskazują konsekwencje nieusunięcia wyżej wymienionych braków. Tą konsekwencją jest pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Przepis ten w swej treści nawiązuje do art. 64 kpa wyrażającego zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania. Wynikające z niej obowiązki organu związane są z przyjętą w kpa ochroną jednostki przed negatywnymi skutkami nieznajomości prawa (B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, j.w. str. 346). Po trzecie wreszcie cytowane przepisy nakładają obowiązek zawiadomienia wymienionych osób o terminie posiedzenia składu orzekającego Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...].

Żadnego z przytoczonych przez Sąd przepisów Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności Województwa Wielkopolskiego nie wziął pod uwagę, orzekając o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia. Orzeczenie organu II instancji Sąd uznaje za wadliwe z tych samych przyczyn, które wymienił oceniając legalność orzeczenia organu I instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę S[...] L[...] organ obowiązany jest stosować właściwe przepisy ustawy o rehabilitacji...... oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15.07.2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328), które uchyliło rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21.05.2002r. (Dz. U. nr 66, poz. 604). Obowiązujące rozporządzenie w §6 ust. 5 stanowi o obowiązkach organu w sytuacji, kiedy przedłożona dokumentacja i wniosek są niewystarczające do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 145 §1 ust. 1 lit. a) i lit. c) ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej upsa) w związku z art. 97 §1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 upsa.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/B. Popowska

MK