Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 652/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1, art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130 ust. 1, art. 130 ust. 2, art. 134 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 15 zzs ust. 3(4)
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia 26 lutego 2020 r., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: "K.p.a.") w związku z art. 98 ust. 3, art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3a i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 – dalej: "u.g.n."), ustalił na rzecz H. W. odszkodowanie w łącznej kwocie [...]zł za utracone prawo własności nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb S., dz. nr [...] o pow. [...] ha.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że spełnione zostały przesłanki do ustalenia odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości, zgodnie z wnioskiem strony.

Postanowieniem z 19 lipca 2019 r. organ powołał rzeczoznawcę majątkowego K. M. jako biegłą w sprawie, w celu wykonania opinii, ustalającej wartość działki nr [...]. Rzeczoznawca majątkowy K. M. w dniu [...] sierpnia 2019 r. sporządziła operat szacunkowy, wyceniając nieruchomość na kwotę [...]zł.

Przy czym wartość gruntu została określona na kwotę [...]zł ([...] zł/m2), a wartość nakładów budowlanych na kwotę [...]zł. Zgodnie z dokumentacją, przedłożoną przez Gminę [...] nakłady w postaci jezdni asfaltowej i chodnika z pozbruku zostały wykonane przez T. I. [...] Sp. z o.o. i stanowią własność gminy [...]

W odwołaniu strona zakwestionowała wartość ustalonego odszkodowania.

W toku postępowania strona przedłożyła do akt sprawy operat szacunkowy z 28 kwietnia 2020 r. autorstwa M. Ł.. Rzeczoznawca majątkowy wycenił dwie działki nr [...] i [...], na łączną kwotę [...]zł.

Wojewoda decyzją z 25 czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że decyzją Wójta Gminy [...] z 20 lipca 2004 r. nr [...] zatwierdzono podział działki nr [...]. W wyniku podziału powstały działki nr [...] i [...]. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] sierpnia 2004 r. Na dzień wydania decyzji podziałowej z 20 lipca 2004 r. obszar odpowiadający działce [...] był objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w S. (po południowej stronie drogi krajowej nr [...]), zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z 21 marca 2000 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 23 poz. 260). Zgodnie z nimi działka nr [...] stanowiła rezerwę pod wiadukt wraz z projektowanymi włączeniami i wyłączeniami ruchu, łączący drogę krajową nr [...] z drogą zbiorczą [...] Na podstawie uchwały nr VII/49/2003 Rady Gminy [...] z 11 lutego 2003 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie gminy T. do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 35 poz. 680), działka nr [...] uzyskała status drogi gminnej. Na dzień 20 lipca 2004 r. właścicielką działki nr [...] była H. W..

Pismem z 30 września 2013 r. H. W. wystąpiła do Starosty [...] z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości, obejmującej działkę nr [...]. Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie w dniu 21 października 2013 r.

W dniu 11 grudnia 2013 r. A. W. sporządziła operat szacunkowy, wyceniając wartość rynkową nieruchomości, obejmującej działkę nr [...], na kwotę [...]zł. Ta opinia utraciła ważność w grudniu 2014 r.

Z uwagi na wniosek H. W. z 3 grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z 20 lipca 2004 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] Starosta [...] postanowieniem z 10 lutego 2014 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne.

Następnie decyzją z 31 stycznia 2014 r. SKO [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta [...] z 20 lipca 2004 r. w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]. Następnie H. W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. SKO [...] utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję.

Wyrokiem z 2 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 538/15 WSA w Poznaniu oddalił skargę H. W. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podziału nieruchomości. NSA wyrokiem z 10 listopada 2017 r. oddalił skargę kasacyjną strony. Decyzja Wójta Gminy [...] z 20 lipca 2004 r. znak [...] znajduje się zatem w obrocie prawnym. Postanowieniem z 27 czerwca 2018 r. Starosta [...] podjął zawieszone postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Zażalenie na to postanowienie wniosła H. W.. Wojewoda postanowieniem z 7 sierpnia 2018 r. stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia. WSA w Poznaniu postanowieniem z 30 października 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 883/18, odrzucił skargę H. W..

Na podstawie powyższego organ stwierdził, że decyzja podziałowa z 20 lipca 2004 r. pozostaje w obiegu prawnym i wywarła określone skutki prawne. Strony prowadziły rokowania dotyczące kwestii ustalenia odszkodowania za działkę nr [...]. Nie doszło jednak do zawarcia porozumienia. W sprawie zostały sporządzone trzy operaty szacunkowe - autorstwa A. W. z 11 grudnia 2013 r., autorstwa K. M. z 9 sierpnia 2019 r. oraz autorstwa M. Ł. z 28 kwietnia 2020 r. Ten ostatni został sporządzony na zlecenie H. W.. Do dnia dzisiejszego aktualność zachowały tylko dwie opinie, sporządzone przez K. M. oraz M. Ł..

W ocenie organu odwoławczego sporządzona przez K. M. opinia jest wiarygodna i może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n. Biorąc pod uwagę fakt, iż wycenione przez biegłą nakłady budowlane nie zostały wykonane przez stronę, a przez T. I. [...] Sp. z o.o. i na zlecenie Gminy [...], Wojewoda poddał analizie tylko tę część operatu szacunkowego, odnoszącą się do wartości samego gruntu. W opinii K. M. w odniesieniu do gruntu zastosowano podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej. Biegła ustaliła przeznaczenie nieruchomości w oparciu o zapisy nieobowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów aktywizacji gospodarczej - sektor S. , zatwierdzonego uchwałą nr XXXII/249/96 z 4 września 1996 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 26 poz. 295),w którym wskazano, że działka nr [...] położona była na terenie przeznaczonym pod teren komunikacji (symbol [...]).

Organ zauważył, że decyzja podziałowa z 20 lipca 2004 r., która pozostaje nadal w obrocie prawnym została wydana w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w S. (po południowej stronie drogi krajowej nr [...]), zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z 21 marca 2000 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 23 poz. 260). Zgodnie z nim działka nr [...] stanowiła rezerwę pod wiadukt wraz z projektowanymi włączeniami i wyłączeniami ruchu, łączący drogę krajową nr [...] z drogą zbiorczą [...] Na podstawie uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z 11 lutego 2003 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie gminy [...] do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 35 poz. 680), działka nr [...] uzyskała status drogi gminnej.

Organ wyjaśnił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w S. (po południowej stronie drogi krajowej nr [...]), zatwierdzony uchwałą nr XXX/237/2000 Rady Gminy [...] z 21 marca 2000 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 23 poz. 260) został wyeliminowany z obrotu prawnego na mocy wyroku WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 844/13. NSA oddalił skargę kasacyjną Rady Gminy wyrokiem z 26 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 1737/14. Zdaniem organu odwoławczego powołanie się przez biegłą na poprzednio obowiązujący plan miejscowy nie może być uznany za błąd zwłaszcza, że w obydwu przypadkach wyceniana nieruchomość miała przeznaczenie drogowe.

Reasumując organ odwoławczy dał wiarę ustaleniom zawartym w opinii biegłej K. M., nie widząc podstaw aby kwestionować sferę faktyczną ustaleń operatu. Organ odwoławczy sprawdził obliczenia wykonane przez biegłego, konstatując, iż okazały się one w pełni prawidłowe.

Oceniając przedmiotowy operat szacunkowy Wojewoda stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy sporządzając operat szacunkowy prawidłowo zastosował m.in. art. 4 pkt 16, art. 130, art. 150, art. 151 oraz art. 152 u.g.n. Prawidłowo zastosowano również podejście kosztowe do wyceny wartości odtworzeniowej poniesionych nakładów. Rzeczoznawca majątkowy wskazała również, że w analizowanym przypadku zasada korzyści nie zachodzi, ponieważ grunt objęty jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza przejmowaną działkę pod drogę publiczną. Cel przejęcia nie powoduje zatem zwiększenia wartości.

Wojewoda poddał również analizie operat szacunkowy autorstwa M. Ł.. Opinia ta zawiera jednak uchybienia, które uniemożliwiły przyznanie mu waloru przydatności dowodowej w niniejszej sprawie. Rzeczoznawca majątkowy M. Ł. dokonał łącznej wyceny dwóch działek [...] oraz [...]. Z kolei przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie odszkodowania wyłącznie za działkę nr [...]. Do porównań przyjął również nieruchomości o znacznie większym metrażu niż wyceniana działka nr [...]. Nie można ich zatem uznać za nieruchomości podobne. Według organu rzeczoznawca majątkowy w sposób lakoniczny opisał też wagi cech rynkowych. Wobec powyższego podane wartości są nieweryfikowalne. Operat szacunkowy nie definiuje również przyjętych stanów pośrednich pomiędzy stanami brzegowymi poszczególnych atrybutów wartościujących. Brak ten uniemożliwia natomiast weryfikację przyjętych poziomów współczynników korygujących (tj. przeprowadzonych obliczeń). W ocenie organu operat szacunkowy autorstwa K. M. został wykonany prawidłowo i może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za działkę nr [...].

W skardze na powyższą decyzję skarżąca nie sformułowała zarzutów i wniosków. Pismem procesowym z dnia 24 września 2020 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a). art. 7 K.p.a., art. 86 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, a w konsekwencji niewłaściwe określenie wysokości odszkodowania,

b). art. 78 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 84 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii kolejnego biegłego w celu właściwego określenia wysokości odszkodowania,

c). art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 8, 9 i 11 K.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności uznanie, że sporządzona w sprawie opinia biegłej ustala w sposób należyty wysokość odszkodowania,

d). art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 84 K.p.a. poprzez niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy w związku z niewłaściwym ustaleniem wysokości odszkodowania winna ona zostać uchylona w całości, a Wojewoda winien orzec co do istoty sprawy na podstawie nowej opinii biegłego,

e). art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. w zw. z art. 86 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, a w konsekwencji niewłaściwe określenie wysokości,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

f). art. 130 ust. 1 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, ewentualnie poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegające na ustaleniu wysokości odszkodowania w niewłaściwej wysokości na skutek przyjęcia za organem pierwszej instancji, że nieruchomość oznaczona nr [...] została przeznaczona pod komunikację podczas, gdy działka nr [...], a co za tym idzie działki [...] i [...], przeznaczone były w dniu 20 lipca 2004 r. pod aktywizację gospodarczą, stosownie do treści załącznika do uchwały nr XXXII/249/96 Rady Gminy [...] z dnia 4 września 1996 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów aktywizacji gospodarczej - sektor S. - gmina [...] (Dz. U. Woj. [...]. 1996 r. Nr 26 poz. 295), co bezpośrednio przedkłada się na przyjęcie wadliwych stawek za 1 m2 nieruchomości i ustalenie rażąco zaniżonego odszkodowania.

Odnosząc się do wezwania Sądu z [...] września 2020 r. skarżąca wskazała, że wywodzi swój interes prawny w zaskarżeniu decyzji Wojewody z 25 czerwca 2020 r. z faktu niewłaściwego ustalenia wysokości należnego jej odszkodowania w decyzji.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, że:

- wysokość należnego odszkodowania nie została wyliczona w sposób należyty, gdyż nie uwzględniała ona przeznaczenia działki [...], z której została wydzielona nieruchomość oznaczona nr [...], na cele aktywizacji gospodarczej ([...]),

- nawet gdyby uznać, że przeznaczenie nieruchomości o nr [...] przyjęte w operacie szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego K. M. było prawidłowe, wysokość odszkodowania przyznanego skarżącej była nieprawidłowa z powodu zbyt niskiej i nierynkowej wartości 1 m2 przyjętego przez rzeczoznawcę w wysokości [...] złotych za 1 m2, która jest zbyt niska nawet w przypadku przyjęcia, że była ona przeznaczona pod drogę lub ulicę,

- analogiczne zarzuty wysunięte wobec decyzji Wojewody w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 990/19, gdzie na podstawie wyroku z 14 lutego 2020 r. doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji (orzeczenie nieprawomocne) z powodu wadliwego przyjęcia przez biegłą K. M. przeznaczenia nieruchomości pod cele komunikacji, zamiast na cele aktywizacji gospodarczej analogicznie do niniejszej sprawy,

- zarzuty wobec złożonej w sprawie przez skarżącą opinii biegłego M. Ł. są chybione i wskazują na jedynie pobieżną jej lekturę. Biegły obliczył wysokość odszkodowania dla każdej z działek z osobna (s. [...] opinii),

- organ drugiej instancji nie podjął jakichkolwiek działań celem wyjaśnienia przyczyn tak znaczącej, bo aż siedmiokrotnej różnicy w wysokości odszkodowania obliczonej przez biegłych K. M. oraz M. Ł.,

W tym stanie rzeczy, zdaniem strony skarżącej, zaskarżone decyzje organów winny zostać uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewodę z uwzględnieniem uwag sformułowanych przez skarżącą.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 14 grudnia 2020 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się do oceny zasadności stanowiska organów w przedmiocie ustalenia na rzecz skarżącej odszkodowania w łącznej kwocie [...]zł za utracone prawo własności nieruchomości położonej w gminie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako: obręb S., dz. nr [...] o pow. [...] ha.

Wyjaśnienia w pierwszej kolejności wymaga kwestia, że dla celów ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. zastosowanie mają przepisy ustawy, decyzja zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oraz uwarunkowanie planistyczne zawarte w dokumentach planowania przestrzennego.

Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z treści przepisu art. 98 ust. 3 u.g.n. wynika natomiast, że za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Konsekwencją zastosowania art. 98 ust. 1 u.g.n. jest to, iż określone działki gruntu - wydzielone pod drogi publiczne - stają się mocy prawa własnością odpowiednio gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna lub też orzeczenie o podziale prawomocne. Wskazana regulacja przewiduje instytucję przejścia z mocy prawa własności tych działek gruntu wydzielonych z określonej nieruchomości, jeśli obszar wydzielanej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 413/08).

Przepis art. 98 ust. 3 u.g.n. przewiduje dodatkowo, że wysokość odszkodowania powinna zostać uzgodniona w pierwszej kolejności pomiędzy właścicielem (ewentualnie użytkownikiem wieczystym) oraz właściwym organem. W przypadku braku zawarcia porozumienia we wspomnianym zakresie obowiązek ustalenia stosownego odszkodowania spoczywa na organie właściwym do ustalenia odszkodowania według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. Takim organem, stosownie do treści art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. jest właściwy miejscowo starosta, który czyni zadość temu obowiązkowi w drodze decyzji administracyjnej wydanej w odrębnym postępowaniu administracyjnym.

W przedmiotowej sprawie, między stronami, nie doszło do porozumienia w zakresie wysokości należnego odszkodowania, wobec powyższego zastosowano tryb obowiązujący przy wywłaszczeniu nieruchomości zgodnie z art. 98 ust. 3 u.g.n.

W myśl art. 130 ust. 1 u.g.n. wysokość odszkodowania ustala się według stanu, przeznaczenia i wartości, wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n. i art. 106 ust. 1 u.g.n., według stanu i przeznaczenia nieruchomości odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.

Ponadto ustawodawca w art. 134 ust. 1-4 u.g.n. określił, że jako podstawę ustalenia wysokości odszkodowania wskazuje wartość rynkową nieruchomości z zastrzeżeniem art. 135 u.g.n. który stanowi, iż w przypadku braku możliwości określenia wartości rynkowej nieruchomości, winno się określić jej wartość odtworzeniową. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.

Na gruncie badanej sprawy decyzją Wójta Gminy [...] z 20 lipca 2004 r. znak [...], wydaną w trybie u.g.n. zatwierdzono podział nieruchomości, położonej w gminie [...], oznaczonej ewidencyjnie jako: obręb S., arkusz mapy [...], działka nr [...]. W wyniku podziału powstały działki nr [...] i [...]. Powyższa decyzja podziałowa z 20 lipca 2004 r., która pozostaje nadal w obrocie prawnym, została wydana w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w S. (po południowej stronie drogi krajowej nr [...]), zatwierdzony uchwałą nr XXX/237/2000 Rady Gminy [...] z 21 marca 2000 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 23 poz. 260). Zgodnie z nim działka nr [...] stanowiła rezerwę pod wiadukt wraz z projektowanymi włączeniami i wyłączeniami ruchu, łączący drogę krajową nr [...] z drogą zbiorczą [...] Na podstawie uchwały nr VII/49/2003 Rady Gminy [...] z 11 lutego 2003 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie gminy [...] do kategorii dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 35 poz. 680), działka nr [...] uzyskała status drogi gminnej.

Co istotne, powyższy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenów działalności gospodarczej w S. (po południowej stronie drogi krajowej nr [...]), zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z [...] marca 2000 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr 23 poz. 260) został wyeliminowany z obrotu prawnego na mocy wyroku WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 844/13 (wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej bazy CBOSA), który stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy [...] z dnia 21 marca 2000 r. nr [...] Wyrokiem z 26 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1737/14 NSA oddalił skargę kasacyjną Rady Gminy [...].

W związku z powyższym Sąd orzekający w sprawie podkreśla, że ustalone w toku postępowania administracyjnego odszkodowanie na rzecz H. W. związane było z faktem wydania decyzji podziałowej z 20 lipca 2004 r., która pozostaje w obiegu prawnym i wywiera określone skutki prawne. Zatem na gruncie badanej sprawy powołanie się przez biegłą K. M. na poprzednio obowiązujący plan miejscowy nie może być uznany za błąd, zwłaszcza, że w obydwu przypadkach wyceniana nieruchomość miała przeznaczenie drogowe.

Powyższe ma kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Wojewody z 25 czerwca 2020 r. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą ustalono odszkodowanie na rzecz skarżącej za przedmiotową działkę, a która to działka, ipso iure, przeszła na własność Skarbu Państwa. Pamiętać bowiem trzeba, że dopóki decyzja podziałowa pozostaje w obrocie prawnym to decyzja ta wywołuje określone skutki. Należy zaś do nich, m. in fakt, że z racji tego, iż w decyzji podziałowej stwierdzono, że teren obecnej działki nr [...] został przeznaczony pod drogę, to własność tego terenu przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Jeśli by zaś zostało przyjęte, że w/w działka miała inne przeznaczenie w miejscowym planie, to nie można by było wtedy twierdzić, że doszło do przejścia prawa własności działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa.

Zgodzić się trzeba, że uzasadnienie decyzji podziałowej z 20 lipca 2004 r. mogło budzić pewne wątpliwości skarżącej, bowiem odwołano się w nim do dwóch planów zagospodarowania przestrzennego, to jest:

1). do w/w planu zatwierdzonego uchwałą nr XXX/237/2000 Rady Gminy [...] z dnia 21 marca 2000 r., zgodnie z którym projektowane działki nr [...], [...] stanowią rezerwę pod wiadukt wraz z projektowanymi włączeniami i wyłączeniami ruchu, łączący drogę krajową nr [...] z drogą zbiorczą [...]. Jak wskazano plan ten został wyeliminowany z obrotu prawnego na mocy prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 844/13 oraz

2). na podstawie uchwały Rady Gminy [...] w sprawie zaliczenia dróg na terenie gminy T. do kategorii dróg gminnych z dnia 11 lutego 2003r. nr VII/49/2003 (Dz. U. Woj.[...]. Nr 35, poz. 680), działka nr [...] wchodzi w skład drogi gminnej. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów aktywizacji gospodarczej - sektor S. - Gmina [...], zatwierdzonym uchwałą nr XXXII/249/96 Rady Gminy [...] z dnia 4 września 1996r., poz. 1254, działka nr [...] przeznaczona jest pod aktywizację gospodarczą (symbol [...]) z pasem zadrzewień, zieleni wysokiej i średniej w ramach terenu [...] (szer. 5 m - 40m) po stronie zachodniej działki.

Pomimo jednak tych wątpliwości decyzja podziałowa nadal pozostaje w obrocie prawnym. Podkreślić w tym miejscu zwłaszcza należy, że w/w decyzja podziałowa została poddana ocenie w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.

Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w wyniku rozpoznania skargi H. W. na decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, skarga ta została oddalona wyrokiem WSA w Poznaniu o sygn. akt IV SA/Po 538/15 z dnia 2 grudnia 2015 r. Natomiast skarga kasacyjna, wniesiona od tego wyroku przez skarżącą wyrokiem N. S. A. z dnia 10 listopada 2017 r. o sygn. akt I OSK 279/16 również została oddalona.

Jednocześnie Sądowi z urzędu wiadomym jest, że NSA wyrokiem z dnia 11 grudnia 2020 r. o sygn. akt I OSK 1559/20 uchylił, powołany przez pełnomocnika skarżącej wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 lutego 2020 r. o sygn. akt IV SA/Po 990/19 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Wojewody z dnia 11 października 2019 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Sąd zauważa, że na gruncie badanej sprawy bezspornie organy ustaliły, że decyzja podziałowa z [...] lipca 2004 r. pozostaje w obiegu prawnym i wywarła określone skutki prawne. Strony prowadziły rokowania, dotyczące kwestii ustalenia odszkodowania za nieruchomość, oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr [...]. Nie doszło jednak do zawarcia porozumienia. W niniejszej sprawie Wojewoda poddał analizie aktualne operaty szacunkowe, sporządzone przez K. M. oraz M. Ł..

Sąd podkreśla, że to na organie administracyjnym spoczywa obowiązek dokonania oceny operatu szacunkowego jako opinii w przedmiotowej sprawie pod względem formalnym. Zgodnie z wyrokiem NSA z 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK [...], (LEX nr 744960), operat szacunkowy, niezależnie od tego czy sporządzony został na zlecenie organu, czy też strony postępowania, ma wszystkie cechy opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 § 1 K.p.a., skoro jego sporządzenie wymaga wiadomości specjalnych. Zauważyć jednak należy, że organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym tj. zbadać czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową (por. wyrok NSA z 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 695/08).

Wymagania formalne jakie powinien spełniać operat szacunkowy wyznaczają normy prawne zawarte w przepisach rozdziału 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2109 ze zm. – dalej: "rozporządzenie w sprawie wyceny").

W ocenie Sądu w sposób prawidłowy organ ocenił sporządzony przez K. M. operat szacunkowy. Opinia zawarta w operacie jest wiarygodna i może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n. Biorąc pod uwagę fakt, iż wycenione przez biegłą nakłady budowlane nie zostały wykonane przez H. W., a przez przedsiębiorstwo T. I. [...] sp. z o.o. i na zlecenie Gminy T. , Wojewoda poddał analizie tylko tę część operatu szacunkowego, odnoszącą się do wartości samego gruntu. W opinii K. M. w odniesieniu do gruntu zastosowano podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej. Według organu przyjęte przez biegłą parametry nieruchomości wycenianej również odpowiadają rzeczywistości. Wojewoda sprawdził także wyrywkowo, czy inne elementy operatu szacunkowego opierają się na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Wynik tych sprawdzeń okazał się pozytywny - mianowicie w wykazie transakcji podobnych objętych analizą, uwzględniono nieruchomości z powiatu [...], położone w gminie T. . Wojewoda nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych nieprawidłowości. Nadto wskazane nieruchomości rzeczywiście istnieją, zaś wskazana w tabeli powierzchnia i położenie tych działek odpowiadają rzeczywistości. Reasumując powyższe, organ odwoławczy uważa iż skoro tak wiele elementów operatu szacunkowego okazało się prawdziwe, to nie zachodzą podstawy aby badać absolutnie każdy jego element, gdyż byłoby to działanie karkołomne i niecelowe. Wojewoda daje wiarę zatem ustaleniom zawartym w opinii biegłej K. M., nie widząc podstaw aby kwestionować sferę faktyczną ustaleń operatu. Zdaniem Sądu organ odwoławczy skrupulatnie sprawdził obliczenia wykonane przez biegłego, konstatując iż okazały się one w pełni prawidłowe. Ponadto rzeczoznawca majątkowy sporządzając operat szacunkowy prawidłowo zastosował m.in. art. 130, art. 150, art. 151 oraz art. 152 u.g.n. Organ odwoławczy uważa także, iż biegła, sporządzając operat szacunkowy nie uchybiła normie prawnej zawartej w art. 4 pkt. 16 u.g.n. przyjmując do zastosowanej metody porównań wyłącznie nieruchomości podobne. Zastosowanym przez biegłą kryterium podobieństwa były m.in. takie cechy jak: lokalizacja, sąsiedztwo i otoczenie oraz rodzaj gruntów otaczających, a także intensywność wykorzystania drogi, które dodatkowo zostały sprecyzowane i szczegółowo opisane. Prawidłowo zastosowano również podejście kosztowe do wyceny wartości odtworzeniowej poniesionych nakładów. Rzeczoznawca majątkowy K. M. wskazała, że w analizowanym przypadku zasada korzyści nie zachodzi, ponieważ grunt objęty jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza przejmowaną działkę pod drogę publiczną. Cel przejęcia nie powoduje zatem zwiększenia wartości.

Sąd zauważa, że Wojewoda poddał również analizie operat szacunkowy autorstwa M. Ł.. Jak ocenił organ opinia ta zawiera jednak pewne uchybienia, które uniemożliwiły przyznanie mu waloru przydatności dowodowej w niniejszej sprawie. W szczególności rzeczoznawca majątkowy M. Ł. dokonał łącznej wyceny dwóch działek - [...] oraz [...]. Z kolei przedmiotem niniejszego postępowania jest ustalenie odszkodowania wyłącznie za działkę nr [...]. Do porównań przyjął również nieruchomości o znacznie większym metrażu niż wyceniana działka nr [...]. Nie można ich zatem uznać za nieruchomości podobne.

W świetle powyższego nie znajdują uzasadnienia zarzuty sformułowane przez pełnomocnika skarżącej w piśmie procesowym z [...] września 2020 r. sprowadzający się głownie do wysokości ustalonego odszkodowania.

Wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego skarżąca przedłożyła w/w operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego M. Ł., który został poddany ocenie przez organ. Strona nie wnioskowała jednak o przeprowadzenie przez organy jakichkolwiek innych dowodów. Zgodnie natomiast z treścią art. 7 k.p.a. inicjatywa w postępowaniu dowodowym należy nie tylko do organu administracji, ale też do stron, które powinny zgłaszać wnioski dowodowe, zwłaszcza, gdy wywodzą z tego korzystne dla siebie skutki prawne.

Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organy zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego, dokonując ich prawidłowej wykładni.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.