Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 2045/97
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 6, art. 25 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz. 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Ustawodawca w sposób jednoznaczny, a więc w sposób wyłączający możliwość interpretacji, przez użycie koniunkcji, ustalił warunek stosowania przepisu tylko do takich osób, które zarówno wykonywały zadania śledcze, jak i operacyjne.

TEZY

Ustawodawca w sposób jednoznaczny, a więc w sposób wyłączający możliwość interpretacji, przez użycie koniunkcji, ustalił warunek stosowania przepisu tylko do takich osób, które zarówno wykonywały zadania śledcze, jak i operacyjne.


SENTENCJA

uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 października 1997 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" oraz art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./, pozbawił Czesława Sz. uprawnień kombatanckich przyznanych przez były ZW ZBoWiD w P. decyzją z dnia 30 grudnia 1983 r. z tytułu udziału w walce o utrwalenie władzy ludowej od 22 czerwca do 31 grudnia 1948 r.

W motywach decyzji stwierdzono, że Czesław Sz. pełnił zawodową służbę wojskową od 2 grudnia 1951 r. w KBW zaliczanym do aparatu bezpieczeństwa. Z zapisów deklaracji ZBoWiD wynikało, że podczas służby w KBW od 22 czerwca 1948 r. do 14 lutego 1953 r. brał bezpośredni udział w likwidowaniu oddziałów "Żelaznego", "Łupaszki" i "Młota'', to jest niepodległościowego podziemia poakowskiego i organizacji Wolność i Niezawisłość dowodzonych przez Zygmunta Sz., Władysława Ł. i Edwarda T. Wobec tego przyjęto, że podczas służby w KBW Czesław Sz. wykonywał zadania związane ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych, oraz że nie walczył z Wehrwolfem ani z UPA, a uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy kombatanckiej, wywiedziono, że zawodowych żołnierzy KBW wykonujących zadania związane ze zwalczaniem organizacji lub osób walczących na rzecz suwerenności RP, uznać należało za osoby zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa poza strukturą UB.

Czesław Sz. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się zmiany przedstawionej decyzji. Podnosił, że w toku służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i zaprzeczał, by jako żołnierz i oficer KBW miał wpływ na utrwalenie władzy ludowej. Decyzją z dnia 9 grudnia 1997 r. (...) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 par. 3 Kpa utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.

Z uzasadnienia decyzji wynikało, że w całości podtrzymywano wcześniej wyrażone stanowisko. Czesław Sz. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę, co do istoty, powtórzono argumenty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ orzekający w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

W odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że przywołano niewłaściwą podstawę prawną którą winien być art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy kombatanckiej w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 25 kwietnia 1997 r. /Dz.U. nr 68 poz. 426/, co jednak nie powinno mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem. Właściwa podstawa i dokonane ustalenia winny sprawiać, że ewentualny udział skarżącego w walkach z oddziałami UPA nie miał wpływu na ocenę rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wobec treści odpowiedzi na skargę zawierającej powołanie się na odmienną podstawę prawną i odstąpienie od wskazywania podstawy prawnej z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy kombatanckiej, nie wymagało szerszego wyjaśnienia, że służba w byłym Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie może być traktowana jako służba w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i innych, wymienionych w tym przepisie. Organ orzekający w sprawie przyznał bowiem w istocie, że nie było warunków do stosowania błędnie powołanego przepisu.

W tej sytuacji pozostawała ocena, czy możliwe było zastosowanie do osób pełniących z poboru i zawodowo służbę w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy kombatanckiej.

Nie budziłoby zastrzeżeń przyjęcie, że tego rodzaju służba odpowiadała wymienionej w tym przepisie służbie w "aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Instancji Wojskowej". W przypadku skarżącego wykazano też jednoznacznie wykonywanie zadań operacyjnych związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Rzecz jednak w tym, że ustawodawca w sposób jednoznaczny, a więc w sposób wyłączający możliwość interpretacji, przez użycie koniunkcji, ustalił warunek stosowania przepisu tylko do takich osób, które zarówno wykonywały zadania śledcze, jak i operacyjne.

Materiał zgromadzony w sprawie nie dawał odpowiedzi na pytanie, czy Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego jako całość, względnie sam skarżący, obok zadań operacyjnych wykonywał zadania śledcze. Gromadzenie i ocena źródeł historycznych w tym zakresie stanowiłoby w istocie prowadzenie postępowania dowodowego poza granicami dopuszczonymi przez art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/. Tym bardziej granice te przekraczałoby dokonywanie ustaleń co do działalności samego skarżącego. Z tej też przyczyny pozostawało stwierdzić, że z naruszeniem art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa zaniechano zgromadzenia i oceny materiału dowodowego niezbędnego do dokonania ustaleń pozwalających na zastosowanie właściwej podstawy prawnej.

Równocześnie zauważyć należało, że dotychczasowe uprawnienia skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu określonego w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej. Jak dotąd, nie zbadano natomiast, czy skarżący prowadził działalność wymienioną w art. 2 pkt 6 tejże ustawy, na co powołał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Gdyby jednak ostatnio wymieniona działalność nie znalazła potwierdzenia, pozostawałoby zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej.

W tych okolicznościach uchylono zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o NSA, orzekając o zwrocie kosztów postępowania zgodnie z art. 55 ust. 1 tejże ustawy.