Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 568/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Magda Froncisz WSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 16 marca 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 7 lutego 2022 r. nr [...] działając na podstawie art. 200 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz art. 104 K.p.a. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibę w Warszawie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej Kraków, położonej w K., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 1,1244 ha, obr. 45 jedn. ewid. Kraków - Podgórze, objętej księga wieczyste [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych - na cele infrastruktury kolejowej wraz z prawem własności obiektów trwale z gruntem związanych wymienionych w wykazie środków trwałych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika z treści księgi wieczystej KR1 [...] nieruchomość utworzona z działki ewidencyjnej nr [...], obr. 45, jedn. ewid. Kraków - Podgórze, stanowi własność Gminy Kraków na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 28 marca 2012 roku utrzymanej w mocy decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 stycznia 2014 r. Jak ustalono, w dniu 10 maja 2019 roku Wojewoda Małopolski wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, na podstawie której ograniczył sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obr. 45, jedn. ewid. Kraków - Podgórze, poprzez udzielenie zezwolenia na wejście na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, w tym dokonania związanej z nią budowy lub przebudowy układu drogowego lub urządzeń wodnych, lub założenia i przeprowadzania na nich ciągów drenażowych przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z przewodów i urządzeń, a także prac związanych z konserwacja, utrzymaniem lub usuwaniem awarii. Działka nr [...] nie podlega ustaleniom żadnego obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przyjętym przez Radę Miasta Krakowa Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa (uchwała Nr XII/87/03 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 kwietnia 2003 roku zmieniona uchwałą nr XCIII/1256/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 marca 2010 roku oraz uchwała nr CXII/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 roku) przedmiotowy obszar znajduje się w strukturalnej jednostce urbanistycznej Nr 34 w kategorii zagospodarowania teren o symbolu KK-tereny kolejowe. W obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 roku miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta Krakowa zatwierdzonym uchwałą nr VII/58/94 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 listopada 1994 roku ww. działka znajdowała się w Obszarze Tras Komunikacyjnych - tereny kolejowe KT (KK)) oraz Obszarze Produkcji i Zaplecza Technicznego - PS 17. W toku przeprowadzonej w dniu 2 lipca 2021 roku rozprawy administracyjnej przy udziale PKP SA Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie połączonej z oględzinami nieruchomości stwierdzono, że działka nr [...] w przeważającej części stanowi tory kolejowe wraz z infrastrukturą kolejową. W pozostałej części stanowi nasyp kolejowy oraz pas zieleni. Ponadto, w południowo - zachodniej części działki nr [...] znajduje się pokryty kostką brukową parking. Jak wynika ze znaku drogowego usytuowanego przy wjeździe na parking, jest on przeznaczony dla pracowników budynków przy ulicy [...]. Organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje, jeżeli państwowe lub komunalne osoby prawne posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. W świetle § 4 ust. 1 tego rozporządzenia wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 roku na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt 1 -10 dokumentów, tj. 1/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2/ decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 roku; 3/ umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4/ umowy zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 roku przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; 5 / odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7/ decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 roku, 8/ uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawach podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; 9/ protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 roku, 10/ umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 roku między organizacjami społeczno - zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku przez PKP SA prawa użytkowania wieczystego nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obręb 45, jedn. ewid. Kraków - Podgórze, dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] wraz z prawem własności obiektów trwale z gruntem związanych. Na mocy obowiązujących przepisów przyjmuje się bowiem, że osoba prawna ubiegająca się o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, winna w sposób bezsporny udokumentować prawo zarządu gruntem tj. legitymować się dokumentem potwierdzającym przekazanie gruntu osobie prawnej w zarząd. Należy w tym miejscu podkreślić, iż kwestia ustalenia istnienia dokumentacji świadczącej o wykonywaniu zarządu w stosunku do nieruchomości utworzonej z działki ewidencyjnej nr [...] została zbadana w przeprowadzonym przez Wojewodę Małopolskiego postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia 28 marca 2012 roku, stwierdzającej nabycie z dniem 27 maja 1990 roku z mocy prawa przez Gminę Kraków prawa własności nieruchomości stanowiącej m.in. działkę nr [...], obręb 45, jedn. ewid. Kraków - Podgórze, utrzymanej w mocy przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową w decyzji z dnia 13 stycznia 2014 roku. W treści uzasadnienia decyzji wskazano, że przedmiotowy grunt nie pozostawał w dniu 27 maja 1990 roku w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. W związku z tym, jak wynika z treści uzasadnienia ww. decyzji, podmiotem, do którego należał jest terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Przedłożone w niniejszej sprawie dokumenty, w ocenie organu, nie przesądzają o oddaniu działki nr [...] przedsiębiorstwu państwowemu Polskie Koleje Państwowe w zarząd. Należy podkreślić, iż sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości, czy też posadowienia na niej elementów infrastruktury kolejowej, nie kreuje rzeczonego prawa. Instytucja zarządu uregulowana była już w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a także rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 roku w sprawie przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych, na podstawie których wydawane były decyzje o przekazaniu gruntów. Z kolei na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, prawo zarządu na rzecz przedsiębiorstw państwowych mogło zostać ustanowione w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, o oddaniu nieruchomości w użytkowanie. W późniejszym okresie oddanie nieruchomości w zarząd następowało w wyniku wydanej w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z którą państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. W związku z powyższym, dla ustanowienia zarządu na nieruchomościach państwowych ustawodawca wymagał decyzji administracyjnej wydawanej przez organ. W przypadku braku takiej decyzji odnoszącej się do konkretnej nieruchomości, bezwzględnie należy przyjąć, iż nieruchomość należała do terenowego organu administracji państwowej. Samo wykazanie sprawowania faktycznego zarządu nie jest wystarczające dla udowodnienia okoliczności przysługiwania wnioskodawcy prawa zarządu. Przedmiotem dowodzenia w niniejszej sprawie jest istnienie prawa, a nie stanu faktycznego, polegającego na rzeczywistym władaniu gruntem. Jedynie bowiem władanie oparte na stosownym tytule prawnym uprawnia do skutecznego żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego ww. działki. Wnioskodawca wywodzi istnienie prawa zarządu z decyzji Urzędu Dzielnicowego Kraków - Podgórze z dnia 9 czerwca 1989 roku na podstawie której ustalono z dniem 1 stycznia 1987 roku dla Południowej Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych w Krakowie opłatę roczną za zarząd gruntu państwowego położonego w Krakowie w b. gm. kat. Podgórze, Jugowice, Wola Duchacka, Łagiewniki, Opatkowice, stanowiącego m.in. działkę nr [...], obr. 45. Przedmiotowa decyzja nie wskazuje na istnienie jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego fakt sprawowania zarządu, który istniał, ale nie zachował się do dnia orzekania przez właściwe organy. Nie może zatem stanowić podstawy stwierdzenia istnienia prawa zarządu po stronie wnioskodawcy. Powołany dokument nie wskazuje podstaw prawnych przekazania nieruchomości utworzonej z działki nr [...], obr. 45, jedn. ewid. Podgórze. Dokonując natomiast analizy oświadczenia z dnia 27 kwietnia 2021 roku złożonego przez osoby pracujące w strukturach Spółki, z treści którego wynika, że nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 roku oraz, że działka nr [...] znajdowała się w dniu 5 grudnia 1990 roku w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Polskich Kolei Państwowych, wywiedziono, iż nie może ono przesądzać o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 roku prawa zarządu, gdyż w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z istnieniem zarządu, którego nie można potwierdzić z powodu braku zachowania odpowiednich dokumentów. Przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło do stwierdzenia, że dokument ustanawiający prawo zarządu na nieruchomości objętej wnioskiem nie istniał w obrocie prawnym. Poza dyspozycją przepisu, który dopuszcza stwierdzenie prawa zarządu na mocy zeznań świadków lub oświadczeń stron znajdują się sytuacje, w których decyzje (ew. umowy lub protokoły) wymienione w § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia nie zostały w ogóle wydane. Zatem powyższa okoliczność nie może zostać udowodniona ani zeznaniami świadków ani oświadczeniem strony. W sytuacji ustalenia przez organ, że prawo zarządu ustanowione nie było, dowodzenie istnienia tego prawa poprzez przesłuchanie świadków i stron, stanowiłoby obejście przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia, wymagającego przedłożenia enumeratywnie wymienionych w tym przepisie dokumentów. Reasumując, przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 roku umożliwia na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron stwierdzenie "dotychczasowego prawa zarządu". Zatem prawo to musiało być ustanowione w przeszłości, skoro "dotychczas" nie istnieje. Tym samym zeznania świadków, czy oświadczenia stron muszą określać w jaki sposób prawo zarządu zostało ustanowione w przeszłości. Wnioskodawca uwłaszczenia winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd, użytkowanie), które później zginęły bądź uległy zniszczeniu, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2009 roku, sygn. akt l OSK 207/09). Zdaniem organu, w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2018 roku, sygn. akt II SA/Kr 754/18). W trakcie prowadzonego postępowania wnioskodawca nie wykazał, iż objęta wnioskiem o uwłaszczenie nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 roku w jego zarządzie bądź jego poprzednika prawnego. Nie ustalono decyzji o oddaniu jej w zarząd, oraz nie ustalono również innych dokumentów potwierdzających nawet pośrednio istnienie tego prawa.

Od tej decyzji odwołanie złożyła Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie wnosząc o jej zmianę i stwierdzenie nabycia przedmiotowego prawa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej obowiązującej w postępowaniu administracyjnym, wszelkie czynności organu prowadzącego postępowanie winny być skierowane na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. Zatem to na organie ciąży obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem zarówno faktycznym jaki i prawnym (art. 7, art. 77§ 1 k.p.a.). Prezydent Miasta Krakowa wadliwie przyjął, że PKP S.A. nie wykazała, że jej poprzednik prawny -Przedsiębiorstwo Państwowe PKP posiadało prawo zarządu w stosunku do działki nr [...] obr. 45 K. - Podgórze. Przedmiotowa działka zabudowana jest infrastrukturą kolejową, stanowi fragment linii kolejowej nr [...] Kraków Płaszów - Oświęcim (tory główne zasadnicze L-94, urządzenia srk, wiadukt stalowy, przepust, sieć trakcyjna, kabel TKD), co również organ ustalił i potwierdził w uzasadnieniu decyzji, jednakże błędnie uznał, iż nie ma to znaczenia w przedmiotowej sprawie. Strona skarżąca podkreśliła, iż organ bez żadnego oparcia w materiale dowodowym stwierdza, iż odwołującej nie przysługiwało prawo zarządu przedmiotowych działek. Organ całkowicie pominął dowód w postaci decyzji Urzędu Dzielnicowego dla Krakowa - Podgórze z 9.06.1989 r. ustalającej cenę gruntu znajdującego się w zarządzie Południowej Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych w Krakowie. W ocenie odwołującej, nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania pozostawała w zarządzie PKP w dniu 5 grudnia 1990r., co udowodnione zostało powołaną wyżej decyzją Urzędu Dzielnicowego dla Krakowa -Podgórze o przekazaniu w zarząd terenu miasta Kraków obejmującego przedmiotowa działkę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 16 marca 2022 r. nr SKO.GN/4160/29/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle materiału dowodowego - należy podzielić pogląd organu I instancji, że w rozpatrywanej sprawie nie istniały dokumenty potwierdzające prawo zarządu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 1,1244 ha, obr. 45 jedn. ewid. Kraków -Podgórze, objętej księgą wieczystą KR1 [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych. Należy w tym miejscu nawiązać do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 roku, sygn. akt I OSK 929/09, w którym podniesiono, że istnienia zarządu nie można domniemywać, dlatego też fakt władania czy też sprawowanie faktycznego zarządu nieruchomością stanowiącą działkę nr [...] nie jest wystarczający dla udowodnienia okoliczności istnienia prawa zarządu. Trafnie wywodzi organ I instancji, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości, czy też posadowienia na niej elementów infrastruktury kolejowej, nie kreuje prawa zarządu. Samo wykazanie sprawowania faktycznego zarządu nie jest wystarczające dla udowodnienia okoliczności przysługiwania wnioskodawcy prawa zarządu. Przedmiotem dowodzenia w niniejszej sprawie jest istnienie prawa, a nie stanu faktycznego, polegającego na rzeczywistym władaniu gruntem. Jedynie bowiem władanie oparte na stosownym tytule prawnym uprawnia do skutecznego żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego ww. działek. Organ I instancji ponadto prawidłowo przyjął, iż w stosunku do nieruchomości nie została w ogóle wydana decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd (użytkowanie) bądź inny dokument potwierdzający pośrednio istnienie takiego stosunku prawnego. W konsekwencji brak jest podstaw do wydania decyzji w trybie przewidzianym przez art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z ust. 3 § 4 powyższego rozporządzenia-Rady-Ministrów, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a. potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. W ocenie Kolegium oświadczenie wnioskodawcy nie może przesądzać o istnieniu w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu albowiem w stanie faktycznym i prawnym nie mamy do czynienia z istnieniem zarządu, którego nie można potwierdzić z powodu braku zachowania odpowiednich dokumentów. Dokumenty te bowiem w ogóle nie istniały. Nie zachodzi zatem okoliczność uzasadniająca przyjęcie przedmiotowego oświadczenia za podstawę prawną decyzji stwierdzającej powstanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Co do zasady oświadczenie stron złożone zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzające przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym w zarząd mogłoby ewentualnie odnieść skutek tylko w przypadku, gdy dokumenty wymienione w art. 1 § 4 istniały, choć się nie zachowały. Kolegium Odwoławcze podziela w tym zakresie pogląd organu I instancji. W podobnym kierunku wypowiada się zresztą orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Kr 97/13- w trybie przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu - można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo zarządu nieruchomości było ustanowione, lecz nie zachowały się dokumenty stwierdzające tę okoliczność). Zdaniem Kolegium organ administracji prawidłowo prowadził postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu i kilkakrotnie zwracał się o to bezskutecznie do innych podmiotów. Organ ustalił także w pozostałym zakresie stan faktyczny sprawy. Ponadto warto również zwrócić uwagę na inną istotną okoliczność. W wyroku WSA w Krakowie z dnia 24 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1578/16 podniesiono, że nie można nie dostrzegać, że prowadząc postępowanie i orzekając w sprawie organy administracji publicznej zobowiązane były do uwzględnienia zasad z art. 200 u.g.n. oraz rozporządzenia. Nie posiadały one uprawnień do odstąpienia od stosowania przepisów wykonawczych, także odnośnie do zakwestionowanego w niniejszym wyroku § 4 ust. 3 rozporządzenia. Uprawnienia te w świetle art. 178 ust. 1 Konstytucji RP służą natomiast Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznającemu skargę, który związanych jest wyłącznie przepisami Konstytucji RP oraz ustaw, a stwierdzenie prawa zarządu na podstawie oświadczenia złożonego w trybie art. 75 § 2 k.p.a. uznaje za niedopuszczalne. O ile w związku ze stosowaniem wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej § 4 ust. 3 rozporządzenia doszłoby do stwierdzenia prawa zarządu, uwzględnienie żądania wniosku stanowiłoby naruszenie przepisów prawa materialnego. Powyższy pogląd podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 960/19 wydanym w podobnych okolicznościach faktycznych ze skargi tego samej strony skarżącej. W ocenie Sądu konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Samo oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało spółce, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie mogło jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. omawianego prawa zarządu. Skoro nie wykazano istnienia w przeszłości dokumentu przekazującego w zarząd przedmiotową działkę nr [...], fakt istnienia zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia poprzez oświadczenie strony.

Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie zarzucając naruszenie:

1/ art. 200 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami polegające na błędnym przyjęciu, że nie doszło do nabycia przez skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego działki położonej w Krakowie, oznaczonej nr [...] obr. 45 Kraków - Podgórze;

2/ § 4 ust. 1 pkt. 6 oraz ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez stwierdzenie, iż przedłożone przez skarżąca dowody nie spełniają wymogów zawartych w powołanym przepisie rozporządzenia;

3/ art. 7, 77, 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia.

Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu poddana jest ocena legalności decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz PKP SA w Warszawie, działki co do której stwierdzono brak dokumentów potwierdzających iż znajdowała się w zarządzie poprzednika prawnego wnioskodawcy. W ocenie organu fakt władania nieruchomością przez przedsiębiorstwo kolejowe nie przesądza że nieruchomość ta została poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy wydana w zarząd. Nie zachowały się bowiem żadne dokumenty taki fakt potwierdzające. Organ podnosi też, że dla stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nie są wystarczające oświadczenia złożone w trybie art. 75 k.p.a., oraz wskazuje, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewody Małopolskiego stwierdzająca nabycie prawa własności tej działki przez Gminę Kraków, z której to decyzji wynika też, że nie został ustanowiony zarząd tej nieruchomości na rzecz poprzednika prawnego wnioskodawcy. W ocenie sądu decyzja jest prawidłowa.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. (Dz.U.1998.23.120, dalej "Rozporządzenie"):

1. Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

3. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.

Z przytoczonego wyżej przepisu wynika, iż prawo zarządu może być ustalane w oparciu o wymienione w tym przepisie enumeratywnie dokumenty. Jeśli brak jest tych dokumentów, to powstaje pytanie o interpretację § 4 ust. 3 Rozporządzenia, który dopuszczał możliwość stwierdzenia nabycia dotychczasowego prawa zarządu w oparciu o zeznania świadków lub oświadczenia stron złożone zgodnie z art. 75 k.p.a. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie złożone w trybie art. 75 k.p.a., że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. była w zarządzie PKP (k.15 akt adm.). O ile sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że w świetle § 4 ust. 3 Rozporządzenia stwierdzenie dotychczasowego prawa zarządu nie musi opierać się tylko na dokumentach określonych w ust. 1 tego przepisu, a prawodawca ustalił, że może istnieć sytuacja, w której wymienione w tym przepisie dokumenty się nie zachowały i wówczas stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym, to jednak stwierdzić należy, iż § 4 ust. 3 odnosi się do "dotychczasowego prawa zarządu", a zatem prawo to musiało być ustanowione w przeszłości, skoro "dotychczas" istnieje. Tym samym, zeznania świadków czy oświadczenia stron muszą określać, w jaki sposób prawo zarządu zostało ustanowione w przeszłości. Zatem oświadczenie złożone w niniejszej sprawie nie dały odpowiedzi w tym zakresie w spornej kwestii (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 435/14, oraz wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., I OSK 30/15 ). Zatem jeżeli chodzi o kwestię udowadniania istnienia prawa zarządu na podstawie innych, niż dokumenty, środków dowodowych (oświadczenia strony lub zeznań świadków) to dowody te mogą potwierdzić istnienie prawa zarządu tylko wtedy, gdy nie zachowały się dokumenty, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 1998 r. Wobec tego, wnioskodawca winien wykazać, że miał w swej dyspozycji konkretne dokumenty potwierdzające określone prawo (zarząd), które później zaginęły, czy uległy zniszczeniu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca (por. wyroki NSA z dnia 16 marca 2021 I OSK 2548/20, z dnia 18 kwietnia 2013 r. I OSK 1926/11z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 207/09, opubl. CBOSA ,wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 stycznia 2014 r., II SA/Ke 1019/13, LEX nr 1498052, wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 11 maja 2018 r. I SA/Wa 1833/17). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., I OPS 2/16 oraz z dnia 26 lutego 2018 r., I OPS 5/17, konsekwencją braku możliwości wykazania się dokumentami o przekazaniu gruntu w formie przewidzianej prawem jest odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w tych uchwałach, że zarząd nie może być dorozumiany, a prawna podstawa istnienia zarządu wykazana w postępowaniu w sposób pewny. Wskazać również należy, iż organ I instancji podejmował próby odnalezienia decyzji o przekazaniu w zarząd lub inne dokumenty taki fakt potwierdzający, co jednak rezultatu nie przyniosło. Także strona skarżąca takiego dokumentu nie przedstawiła.

Jeszcze raz podkreślić należy, iż w trybie § 4 ust. 3 Rozporządzenia można dowodzić istnienia prawa zarządu jedynie wtedy, gdy przesądzone zostanie uprzednio, że prawo to było ustanowione, lecz jedynie nie zachowały się dokumenty (wskazane w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia) stwierdzające powyższą okoliczność. Zauważyć przy tym trzeba, że powołane wyżej oświadczenie P.K.P. S.A. złożone przez osoby działające w strukturach strony skarżącej, także nie wskazuje na żaden konkretnie zindywidualizowany dokument, który ustanawiałby na rzecz PKP S.A. (lub jej poprzednika prawnego) prawo zarządu przedmiotowymi działkami. Samo więc oświadczenie, że prawo zarządu przysługiwało spółce, bez jednoczesnego wskazania konkretnego tytułu nabycia tego prawa, nie mogło jeszcze stanowić samoistnej podstawy do potwierdzenia istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu. Zasadne więc jest stanowisko orzekających w sprawie organów administracji publicznej, że prawo tego rodzaju, względem spornej działki, wykazane nie było. Podkreślić przy tym należy, że istnienia prawa zarządu konkretnej nieruchomości nie można domniemywać. Nadto, o bycie tego prawa nie świadczy ani przeznaczenie gruntu ani też wykorzystywanie nieruchomości pod infrastrukturę kolejową, ani też samo faktyczne władanie przez PKP takim gruntem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2018 r., sygn. II SA/Kr 754/18). W efekcie stwierdzić trzeba, że skoro nie wykazano istnienia w przeszłości dokumentu przekazującego w zarząd przedmiotową działkę nr [...], fakt istnienia zarządu nie może być wykazany w trybie § 4 ust. 3 Rozporządzenia poprzez oświadczenie strony.

Złożona w tej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, sąd na zasadzie art. 151 P.p.s.a. orzekła jaki w sentencji.