Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 564/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zy ust. 1, art. 31zq ust. 7 i 8, art. 15 zzs ind. 4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: §  10 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
article: art. 79a, art. 76 § 3, art. 9, art. 7 i 78 § 1, art. 107
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] września 2021 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] r. do [...] r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] r. nr [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak: [...], którą odmówiono wnioskodawcy A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka", "Skarżąca") prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.

Zaskarżona decyzja została wydania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej "K.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. - dalej "ustawa COVID").

Zakład ustalił, że wskazany we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek kod PKD 49.39.Z (pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej niesklasyfikowany) nie jest zgodny z kodem przeważającej działalności w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. W rejestrze tym bowiem, na wskazany dzień, działalność przeważająca wnioskodawcy według PKD to kod 49.31.Z (transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski), który nie uprawniał do zwolnienia z opłacania składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. W związku z tym wyżej opisaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Zakład odmówił prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za ten okres.

Spółka, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że zajmuje się głównie przewozem osób - kod 49.39.Z, pomimo, że nie jest on wpisany w kod przeważającej działalności. W odwołaniu wskazano również, że Spółka nie ma konieczności posiadania przeważającego kodu w KRS i może w inny sposób udowodnić, jakie jest główne źródło dochodu Spółki.

Rozpatrując ponownie sprawę, Zakład stwierdził, że Spółka w Krajowym Rejestrze Sądowym brak jest wpisu dotyczącego kodu przeważającej działalności. Natomiast w rejestrze REGON - według stanu na dzień 30 listopada 2020 r. i stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji - działalnością przeważającą jest działalność oznaczona kodem PKD 49.31.Z (transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski). Kod ten nie został jednak wymieniony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r., poz. 371 - dalej "rozporządzenie COVID"). Tym samym nie została spełniona jedna z niezbędnych przesłanek, uprawniająca do skorzystania ze zwolnienia z opłaty składek za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r.

ZUS wyjaśnił również, że stanowisko Spółki, iż nie ma ona konieczności posiadania przeważającego kodu PKD, nie zasługuje na uwzględnienie. Od dnia 01 grudnia 2014 r. zmianie uległ zakres danych przedsiębiorcy, które podlegają ujawnieniu w dziale 3 rejestru przedsiębiorców. W dziale tym zamieszcza się przedmiot działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) - nie więcej niż dziesięć pozycji, w tym jeden przedmiot przeważającej działalności na poziomie podklasy. Jako podmiot wpisany do KRS-u, Spółka miała obowiązek zgłosić zmianę w zakresie przedmiotu działalności nie później niż do 30 listopada 2019 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...].05.2021 r. ("Organ") lub" Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].04.2021 r. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a nadto o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1. § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niezwolnienie płatnika składek z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r. i to w sytuacji, kiedy to przeważającym kodem działalności skarżącego od początku prowadzonej działalności był i nadal jest kod PKD 49.39.Z, który uprawnia do zwolnienia ze składek, a co więcej skarżący nigdy nie wykonywał działalności sklasyfikowanej pod kodem PKD 49.31.Z, gdyż nawet nie miał w tym zakresie zezwoleń i licencji, które są niezbędne przy wykonywaniu transportu pasażerskiego;

II. naruszenie przepisów postępowania przez organy I i II instancji, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1. art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. polegające na zaniechaniu przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej i brak podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez oparcie się o niekompletny materiał dowodowy, tj. całkowite pominięcie materiału dowodowego dotyczącego rzeczywistego kodu wykonywania przeważającej działalności u płatnika składek, czyli kod PKD 49.39.Z, i to w sytuacji, gdy od momentu rozpoczęcia działalności przez skarżącego faktycznie wykonuje on jedynie transport lądowy pasażerski na liniach krajowych i międzynarodowych, czyli przewozy pasażerskie na trasach dalekobieżnych, która to działalność nie jest sklasyfikowana pod kodem PKD 49.31.Z.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła swoją argumentacją na poparcie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

Nadto, Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z szeregu załączonych do skargi dokumentów na okoliczności: braku wskazania przez Skarżącą jako przeważającej działalności o kodzie PKD 49.31.Z; braku wskazania na pierwszej pozycji w formularzu KRS-WM kodu PKD 49.31.Z; zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym; udzielenia licencji Skarżącej na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym oraz udzielenia licencji Skarżącej na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób pojazdem samochodem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą; uprawnienia Skarżącej do wykonywania międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego osób na terytorium Wspólnoty Europejskiej; wykonywania przez Skarżącą regularnych krajowych autobusowych przewozów pasażerskich na liniach komunikacyjnych, przysługujących Skarżącej dopłat z tytułu ulgowych przejazdów na regularnych krajowych autobusowych przewozach pasażerskich na liniach komunikacyjnych; prośby o udostępnienie dokumentów stanowiących podstawę wpisu w rejestrze REGON kodu PKD przeważającej działalności Skarżącej, braku wiedzy Skarżącej co do danych w rejestrze REGON dotyczących kodu przeważającej działalności, braku podstaw do wpisu kodu przeważającej działalności niewykonywanej przez Skarżącą.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Skarżącej na rzecz Organu kosztów zastępstwa procesowego - według norm prawem przepisanych.

Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt. lit. a)-c) P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U.2020.1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 ze zm.) – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Skarżąca ma siedzibę na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przepis art. 31zy ust. 1 ustawy COVID zawiera delegację umożliwiającą Radzie Ministrów, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określenie innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek niż określone w art. 31zo ust. 1-3, dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

Rada Ministrów, korzystając z tego uprawnienia, wydała w dniu 19 stycznia 2021 r. rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U.2021.152), a następnie rozporządzenie z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U.2021.371). Wskazać należy, że rozporządzenie to zostało zmienione na mocy rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 z dnia 16 kwietnia 2021 r. (Dz.U.2021.713). Zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia zmieniającego, do wniosków złożonych na podstawie m.in. § 10 ust. 1 i 2 zmienianego rozporządzenia nierozpatrzonych przed dniem 4 maja 2021 r., stosuje

się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z § 6 tego rozporządzenia, weszło ono w życie w dniu 26 kwietnia 2021 r., z wyjątkiem § 1 pkt 5-7, 1-13, § 3, oraz § 5 ust. 2, które wchodzą w życie z dniem 4 maja 2021 r.

Z akt administracyjnych badanej sprawy wynika, że wniosek Skarżącej nie został rozpatrzony przed dniem 4 maja 2021 r., a zatem w sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia COVID obowiązujące przed ww. zmianą.

Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia COVID, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami:

1) 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z,

2) 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z

- którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Stosownie zaś do § 10 ust. 2 rozporządzenia COVID, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r.

Istota zarzutów skargi sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie Zakład odmówił Skarżącej zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 01 grudnia 2020 r. do 28 lutego 2021 r., ograniczając się jedynie do badania zgodności kodu PKD wskazanego we wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, z kodem ustalonym w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r. dotyczącym przeważającej działalności gospodarczej wnioskodawcy, czy też zobowiązany był ustalić i przyjąć kod PKD odpowiadający rzeczywiście prowadzonej, przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy.

Skarżąca wskazała, że od początku prowadzonej działalności przeważającym kodem jej działalności był i jest kod 49.39.Z (pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej nieklasyfikowany), który uprawnia do zwolnienia ze składek. Nadto wskazała, że nigdy nie wykonywała działalności sklasyfikowanej kodem 49.31.Z.

Według Sądu, zawarte w przywołanych przepisach sformułowanie o prowadzeniu działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, odnosi się do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada co prawda wymieniony przez ustawodawcę (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), ale faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania.

Wprawdzie, w myśl § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 listopada 2020 r., jednakże danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie, w oderwaniu od okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 07.01.2013 r., II UK 142/12 i z dnia 23.11.2016 r., II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu.

Wskazać należy, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu.

Dlatego, dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wobec tego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi ustawa COVID oraz rozporządzenie COVID, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Tym bardziej, nie można jej natomiast przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności uprawniającej do zwolnienia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została faktycznie skierowana i do nich też tylko powinna trafić.

Nie można tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy COVID mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości popiera stanowisko zaprezentowane już m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 17 czerwca 2021 r. I SA/Sz 372/21 (orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wyłącznie językowy rezultat wykładni § 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia COVID prowadzi do wypaczenia celu tych przepisów, którym jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Choć podstawową metodą interpretacji tekstu prawnego jest wykładnia językowa, to nie ma ona charakteru absolutnego. Odstępstwo od gramatycznej wykładni przepisu prawa możliwe jest, a nawet pożądane, w sytuacji gdy rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu, bądź gdy prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi.

Według Sądu, danych zawartych w rejestrze REGON nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu przeważającego rodzaju prowadzonej działalności, jeżeli wnioskujący podważa prawidłowość tych danych. Przedsiębiorca może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Oczywiście nie oznacza to, że przedsiębiorca nie powinien na bieżąco, w terminach określonych w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, zgłaszać wszelkie zmiany danych w zakresie realizacji obowiązków prawnych nałożonych na określone podmioty, w tym w zakresie danych przekazywanych organom statystyki publicznej, aby podmioty te mogły rzetelnie wykonywać nałożone na nie obowiązki (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 27.04.2021 r., I SA/Rz 214/21; wyrok WSA w Szczecinie z 18.02.2021 r., I SA/Sz 955/20).

Należy również przypomnieć, że zgodnie z art. 79a § 1 K.p.a., w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w § 1 (art. 79a § 2 K.p.a.). Przepis ten stanowi uszczegółowienie zawartej w art. 10 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a konkretnie wynikającego z niej obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów, materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Przepis także nie ogranicza norm postępowania organu określonych w art. 8 – 10 oraz art. 77 K.p.a., lecz stanowi ich uzupełnienie.

Zdaniem Sądu, w § 10 ust. 3 rozporządzenia COVID (analogicznie do art. 31zo ust. 11 ustawy COVID) ustawodawca zdecydował się o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności (oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON na dzień 30 listopada 2020 r.). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu. Domniemanie to należy jednak do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone na zasadach określonych w przepisach K.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy COVID), a zgodnie z art. 76 § 3 K.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ustawy COVID i § 10 rozporządzenia COVID mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy COVID nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 K.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą i przeważającą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD uprawniających do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON co faktycznie prowadzonej przeważającej działalności. Obalenie domniemania polega na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru CEIDG/REGON.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 K.p.a. Zatem, przed wydaniem decyzji organ zobowiązany był powiadomić stronę o konieczności wykazania okoliczności - w kontekście przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w rozpoznawanej sprawie - które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 K.p.a.). Jeżeli więc strona składa wnioski dowodowe podważające prawdziwość danych z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 K.p.a. Katalog dowodów jest otwarty i w celu wykazania profilu rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej, skarżąca może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby spełnienie warunków do wnioskowanego zwolnienia, w tym dowody stanowiące załącznik do skargi. Należy przy tym wskazać, że w kompetencjach sądu administracyjnego nie leży dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą. Sąd ten uprawniony jest jedynie badać, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, które stanowiły podstawę faktyczna wydania zaskarżonej decyzji, odpowiadają obowiązującemu prawu. Sąd administracyjny nie jest uprawniony zastępować organów administracji w prowadzeniu postępowania dowodowego (dokonywania ustaleń faktycznych) i nie jest władny do przyznania pomocy publicznej w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek, to bowiem leży w zakresie kompetencji (uprawnień i obowiązków) ZUS. Stąd też dokumenty dołączone do skargi winny zostać przedstawione organowi w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie.

Z tych też powodów Sąd stwierdził, że kontrolowana decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 01.04.2021 r. wydane zostały z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 1-3 rozporządzenia COVID przez ich nieprawidłową wykładnię i zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało koniecznością uchylenia decyzji Organów obu instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, czyli wniosek Skarżącej z dnia [...].03.2021 r., Zakład, w myśl art. 153 P.p.s.a. uwzględni zawartą w uzasadnieniu wyroku wiążącą go ocenę prawną sprawy, w tym wykładnię § 10 ust. 1-3 rozporządzenia COVID, i przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe w celu ustalenia kodu PKD odpowiadającemu rzeczywiście prowadzonej przez Skarżącą przeważającej działalności gospodarczej. Organ zgromadzi materiał dowodowy niezbędny do rozpoznania wniosku Skarżącej z dnia [...].03.2021 r. o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, w tym uwzględni dokumenty dołączone do skargi, a następnie wyczerpująco go rozpatrzy w kontekście spełnienia przesłanek niezbędnych do nabycia prawa do zwolnienia, czemu da wyraz w wydanym rozstrzygnięciu, które spełniać będzie wymogi przewidziane w art. 107 K.p.a.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 01.04.2021 r.

Jednocześnie Sąd informuje niniejszym, że wniosek Skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zostanie rozstrzygnięty na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 224 P.p.s.a.).

Z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 03 września 2021 r., o czym poinformowano Strony postępowania.