Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1103/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2008-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art.59§1 pkt.1,art.64c §1,§3,§7
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Irena Wesołowska, Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Referent Izabela Adamowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 października 2007 r., nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 1103/07

UZASADNIENIE

Organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z [...], kierując się dyspozycją art. 64c § 1, § 3 i § 7 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. Nr 229 z 2005r., poz. 1954 ze zm.; w skrócie u.p.e.a. ), obciążył wierzyciela, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 721,90 zł.

W wyniku rozpoznania zażalenia wierzyciela, Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z [...], na postawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071, ze zm.; dalej jako K.p.a. ) oraz art. 64c § 1, § 3, § 7 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano na następujący stan sprawy:

organ egzekucyjny prowadził, na wniosek wierzyciela, postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie kilku tytułów wykonawczych obejmujących składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Narodowy Fundusz Zdrowia, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W celu wyegzekwowania ww. należności pieniężnych, organ egzekucyjny dokonał, zawiadomieniem z 14 sierpnia 2007r., zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, z mocy art. 89 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie to zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 17 sierpnia 2007r., co zgodnie z dyspozycją art. 26 § 5 pkt. 2 u.p.e.a. spowodowało wszczęcie egzekucji administracyjnej w tej sprawie. Odpis zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a. Wierzyciel, pismem z 21 sierpnia 2007r. ( w tym samym dniu doręczonym organowi egzekucyjnemu) poinformował, że należności pieniężne objęte tytułami egzekucyjnymi zostały przez zobowiązanego zapłacone na konto wierzyciela w dniu 14 sierpnia 2007r. Organ egzekucyjny 22 sierpnia 2007r. uchylił, w związku z tym pismem, zajęcie z 14 sierpnia 2007r.

Zdaniem organu odwoławczego, skoro egzekwowany obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego ( tj. przed dniem 17 sierpnia 2007r.), a wierzyciel nie wnioskował o wycofanie przedmiotowych tytułów wykonawczych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, to organ egzekucyjny zasadnie zastosował art. 64c § 1, § 3, § 7 u.p.e.a. i obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

W dniu 22 sierpnia 2007r., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego.

Strona skarżąca - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, zarówno w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzuciła naruszenie art. 64c § 1, § 3, § 7 u.p.e.a. oraz § 9 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.; dalej jako rozporządzenie MF). Uzasadniając swe stanowisko strona podkreśliła, że obciążenie w tej sprawie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego jest (...) niesłuszne i niezgodne z przepisami (...). Zobowiązany w dniu 14 sierpnia 2007r. dokonał dobrowolnej zapłaty należności bezpośrednio na rachunek bankowy skarżącego; zgodnie z § 9 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia MF strona niezwłocznie ( w terminie 7 dni ) powiadomiła o tym fakcie organ egzekucyjny. Tym samym, z mocy art. 64c § 1 u.p.e.a., opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 64c § 3 u.p.e.a. zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane zostały niezgodnym z prawem wszczęciem postępowania egzekucyjnego lub gdy w czasie trwania tego postępowania doszło do takiego zubożenia zobowiązanego, że nie jest on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych. W tej sprawie żadna z tych okoliczności, co podkreśliła strona w uzasadnieniu skargi, nie występuje; przeciwnie - w dniu 14 sierpnia 2007r. organ egzekucyjny zajął wierzytelność, a zatem istniała możliwość uzyskania kwoty, która mogła pokryć koszty egzekucyjne, powstałe z tego tytułu. Kosztami tego postępowania egzekucyjnego powinny obciążać zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a., lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy proceduralne w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.

I. Z mocy art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, w egzekucji należności pieniężnych, pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne.

Z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu powstał obowiązek uiszczenia opłaty za czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność, w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4,20 zł, zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 i § 9 pkt 2 u.p.e.a.

Na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. organ pobiera również opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł. Obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a.). W myśl art. 64 § 10 u.p.e.a., obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

II. Zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz określone w art. 64b wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym stanowią koszty egzekucyjne. Koszty te, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Tym samym, co w sprawie rozpoznawanej wymaga podkreślenia, zasadą jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji.

Zasadność ww. regulacji nie budzi wątpliwości, bowiem postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonywania nałożonych na niego obowiązków.

III. Zasada ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych jest jednak - w ściśle oznaczonych przez ustawodawcę przypadkach - ograniczona, a ograniczenia te wynikają wprost z przepisów ustawy dotyczących kosztów egzekucyjnych.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakłada obowiązek poniesienia przez wierzyciela ww. kosztów w następujących sytuacjach:

1/ po pierwsze – jeżeli na skutek uchybień wierzyciela doszło do wystawienia tytułu wykonawczego z wadami uniemożliwiającymi przeprowadzenie egzekucji ( art. 64c § 2 u.p.e.a.) lub gdy doszło do niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenia egzekucji ( art. 64c § 3 u.p.e.a.) oraz

2/ po drugie – jeżeli koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego ( art. 64c § 4 u.p.e.a.).

Zgodnie bowiem z art. 64c § 2 u.p.e.a., jeżeli tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, wierzyciel nie będący jednocześnie organem egzekucyjnym obowiązany jest uiścić, tytułem zwrotu wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny, kwotę wynoszącą 3,40 zł.

W myśl natomiast art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela.

IV. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny prowadził na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego, na podstawie kilku tytułów wykonawczych. Zawiadomieniem z 14 sierpnia 2007r., organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, z mocy art. 89 § 1 u.p.e.a.; zawiadomienie to zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 17 sierpnia 2007r., co spowodowało wszczęcie egzekucji administracyjnej (art. 26 § 5 pkt. 2 u.p.e.a.). Jak wynika z akt przedstawionych Sądowi, organ egzekucyjny spełnił obowiązek wynikający z art. 44 K.p.a., doręczając zobowiązanemu odpis zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych. Wierzyciel, pismem z 21 sierpnia 2007r. ( w tym samym dniu doręczonym organowi egzekucyjnemu) poinformował, że należności pieniężne objęte tytułami egzekucyjnymi zostały przez zobowiązanego zapłacone na konto wierzyciela w dniu 14 sierpnia 2007r.; organ egzekucyjny 22 sierpnia 2007r. uchylił zajęcie z 14 sierpnia 2007r. W dniu 22 sierpnia 2007r., na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt. 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2007r. w sprawie I SA/Gd 1104/07).

V. Odnosząc się do powyższego stanu prawnego i faktycznego rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności podkreślić należy, że w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym, co do zasady, można wyróżnić trzy stadia:

1/ stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej,

2/ stadium stosowania egzekucji oraz

3/ stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji.

Nie zawsze postępowanie egzekucyjne przebiega przez wszystkie trzy stadia; może ono zakończyć się na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji, albo też może przebiegać tylko przez dwa pierwsze stadia i zakończyć się wraz z zakończeniem egzekucji administracyjnej.

Należy bowiem podkreślić, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną.

Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza z kolei stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym.

Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania; nie może się odbyć inaczej niż w tym postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie należy podkreślić, że różne są momenty wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest wystawiony przez wierzyciela dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność obowiązku, który ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa mianem tytułu wykonawczego (por. uchwała SN z 28 maja 1992r,, w sprawie III AZP 5/92, opubl. OSNC 1992, nr 10, poz. 175).

Stosownie natomiast do treści art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Mając na uwadze wywody organów obu instancji podkreślić należy, że postępowanie egzekucyjne wszczynane jest więc wcześniej niż sama egzekucja.

Badanie dopuszczalności egzekucji oraz ocena, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., przez organ egzekucyjny następuje w pierwszym stadium postępowania egzekucyjnego tj. stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji administracyjnej. W przypadku stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny stwierdzi, że egzekucja jest dopuszczalna i tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi, nadaje mu klauzulę wykonalności i doręcza jego odpis zobowiązanemu.

VI.

Wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych następuje po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wydaje jednak postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych albo na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela (art. 64c § 7 u.p.e.a.). W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Natomiast, gdy zakończenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku, zobowiązany może wystąpić z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w terminie 14 dni od dnia powiadomienia zobowiązanego przez organ egzekucyjny o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny, wydając postanowienie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych, uwzględnia między innymi dokonane w toku postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne, powodujące powstanie kosztów egzekucyjnych, poniesione wydatki egzekucyjne. Obowiązany jest także uwzględnić wydane w toku tego postępowania postanowienia powodujące wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji, jeżeli postanowienia takie zostały wydane. Wydając postanowienie w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie bada natomiast, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem.

Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego nie zostało wydane żadne postanowienie, które powodowałoby wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji.

VII. Z mocy art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest (...) osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (...). Nie ulega wątpliwości, że zobowiązany jest najważniejszym podmiotem w procesie wykonywania obowiązku administracyjnego, bowiem na niego został nałożony obowiązek określonego zachowania się ( działania lub zaniechania) i od niego zależy, w jakim trybie obowiązek zostanie wykonany.

Wykonanie obowiązku polega natomiast na podjęciu wszelkich, zgodnych z prawem, działań, które zmierzają do podporządkowania stanu faktycznego normie prawa materialnego w zakresie oznaczonym w tytule wykonawczym.

Innymi słowy miano zobowiązanego przysługuje również osobie fizycznej, która wykonuje obowiązek po dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co miało w tej sprawie miejsce: jak już wskazano datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest bowiem dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela ( tu: skarżącego) wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a to na podstawie art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Reasumując: wykonanie obowiązku przez p. M. P., będącego zobowiązanym, nastąpiło co prawda przed wszczęciem egzekucji, ale po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

VIII. W toku postępowania egzekucyjnego nie stwierdzono, że tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego, które nie mogły być znane organowi egzekucyjnemu w chwili skierowania tego tytułu do egzekucji, tym samym w sprawie nie ma zastosowania dyspozycja art. 64c § 2 u.p.e.a.

Wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w sprawie nie ma również zastosowania dyspozycja art. 64c § 3 u.p.e.a., która odnosi się do sytuacji, w której już po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Ustalony w sprawie stan faktyczny nie wyczerpuje powołanej przez organy obu instancji, jako podstawy prawnej wydanego orzeczenia ww. przepisu. Dla spełnienia tej normy należy wykazać, iż zarówno wszczęcie jak i prowadzenie postępowania egzekucyjnego okazało się niezgodne z prawem, czego organy nie dokonały. Należy wskazać na orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie ( por. m.in. na wyrok WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 1750/06 z 24 sierpnia 2006r. ) stawia tezę, iż art. 64c § 3 u.p.e.a. dotyczy ujawnienia już po zakończonym postępowaniu egzekucyjnym i po pobraniu od zobowiązanego kosztów, że postępowanie to było niezgodne z prawem; przez określenie okaże się należy rozumieć takie przypadki, których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu; będzie to stosowana decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądzają, że tytuł wykonawczy nie powinien był być wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego (opubl. LEX 276593).

Tym samym, zdaniem WSA w sprawie nie mają zastosowania wyłączenia o jakich mowa w pkt III 1/ nin. uzasadnienia.

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, jak wskazano w pkt III 2/, kolejny wyjątek od zasady ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych - nakłada obowiązek poniesienia ich przez wierzyciela, w sytuacji gdy koszty egzekucji nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego ( art. 64c § 4 u.p.e.a.).

Przepis ten może być zastosowany w tej sprawie, ale dopiero po wykazaniu przez organ egzekucyjny, że nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, zarówno z powodów faktycznych jak i prawnych. Przepis art. 64c § 4 u.p.e.a. nie stanowi bowiem o przyczynach, na skutek których koszty egzekucyjne nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, nie wymienia i nie odróżnia w tym przedmiocie powodów faktycznych i prawnych i nie wiąże z każdą kategorią tych okoliczności odmiennych reżimów prawnych obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego ( por. wyrok NSA z 25 listopada 2005r. w sprawie FSK 2659/04),

Podzielić należy stanowisko skarżącego, iż dyspozycja art. 64c § 4 u.p.e.a. będzie mieć zastosowanie dopiero gdy (m.in.), w toku postępowania egzekucyjnego, nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie faktycznej możliwości ściągnięcia od niego kosztów egzekucyjnych (por. R. Hauser, Z. Leoński Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck, W-wa, 2003).

Należy zatem pamiętać, iż dla podjęcia rozstrzygnięcia, wydanego na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a., w którym wierzyciel zostanie obciążony kosztami egzekucyjnymi, niezbędne jest udowodnienie przez organ egzekucyjny, że zobowiązany jest niewypłacalny ( oraz o sytuacje gdy koszty egzekucyjne są w rzeczywistości ściągalne od zobowiązanego, ale wierzyciel odstąpił od egzekucji, a takie postępowanie w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone nie zostało - musi bowiem istnieć dowód bezskutecznej egzekucji z majątku zobowiązanego. Przez prawidłowe wszczęcie postępowania należy rozumieć taką sytuację, w której w momencie wszczynania postępowania nic nie wskazuje na niemożność poniesienia przez zobowiązanego kosztów postępowania ( por. D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Unimex 2005, str. 454 ).

IX. W świetle powyższego, za zasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów art. 64c § 1, § 3 i § 7 u.p.e.a.

Na marginesie, odnosząc się do twierdzeń obu stron, wskazać należy, że z mocy § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia, w całości lub w części, oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę.

Ustawodawca w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie definiuje pojęcia niezwłocznie. Mając na uwadze zarówno wykładnię językową jak i celowościową pojęcie niezwłocznie winno być rozumiane przez odbiorcę tej normy prawnej, a więc i przez wierzyciela, w taki sposób, aby chronił i jego interesy; niezwłocznie oznacza więc dokonanie danej czynności w czasie, który jest w danej sytuacji faktycznej i prawnej czasem właściwym. Tym samym pod pojęciem niezwłocznie nie należy doszukiwać się odniesienia jedynie do potocznie rozumianego stwierdzenia (...) bez zbędnej zwłoki (...), czy jak chce skarżący - do oznaczenia czasokresu ( np. 7 dni ). Pojęcie niezwłocznie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji winno być rozumiane jako działanie natychmiastowe.

Reasumując:

1/ ustalony stan faktyczny sprawy nie uzasadnia zastosowanie przez organy obu instancji, jako podstawy prawnej wydanych postanowień, dyspozycji art. 64c § 3 u.p.e.a.; w sprawie nie występują przesłanki pozwalające na stosowanie wyjątku od zasady ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego przez zobowiązanego;

2/ dłużnik M. P. jest w rozpoznawanej sprawie zobowiązanym, w rozumieniu dyspozycji art. 1a pkt 20 u.p.e.a.; wykonanie obowiązku pieniężnego nastąpiło bowiem co prawda przed wszczęciem egzekucji ale po dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego;

3/ moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji nie jest tożsamy:

a/ datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.; zgodnie z art. 26 § 1 u.p.e.a. podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest wystawiony przez wierzyciela dokument urzędowy, stwierdzający istnienie i wymagalność obowiązku, który ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa mianem tytułu wykonawczego (por. uchwała SN z 28 maja 1992r,, w sprawie III AZP 5/92, opubl. OSNC 1992, nr 10, poz. 175).

b/ z mocy art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

W tym stanie rzeczy Sąd, kierując się przedstawionymi wyżej względami, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako uzasadnioną uwzględnił. Orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.