Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 179/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz ( spr ) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażeń 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. z dnia [...] listopada 2009r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy na rzecz K. T. kwotę [...] ( [...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. (dalej jako: Dowódca POW) utrzymał w mocy decyzję

Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w G. (dalej jako: Szef WSzW) uchylającą decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. Decyzję Dowódcy POW zaskarżył chorąży – K. T.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Skarżący, zgodnie z rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. Dowódcy POW, został przywrócony do zawodowej służby wojskowej i przyjęty na ewidencję w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w S. z dniem

[...] czerwca 2006 r. Powyższe rozstrzygnięcie było konsekwencją stwierdzenia nieważności przez Dowódcę Wojsk Lądowych (Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.) decyzji Dowódcy POW Nr [...] r z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego skarżącemu. W związku z powyższym wypłacono "należności finansowe" za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. bez naliczania odsetek ustawowych. Na wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2006 r. decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. przyznał chorążemu K. T. "prawo do odsetek ustawowych, o których mowa w art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych, za okres od [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2006 r."

Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Szef WSzW, działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: k.p.a.), uchylił powyższą decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. (dalej jako: Komendant WKU) Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. i jednocześnie przyznał skarżącemu odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia za okres pozostawania "poza służbą" w łącznej wysokości 948,80 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania K. T. od powyższej decyzji Dowódca POW decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2009 r. uchylił decyzję Komendanta WKU i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego, o czym świadczy brak niezbędnych dokumentów w aktach sprawy. Fakt ten uniemożliwia prawidłową kontrolę wydanej decyzji i stanowi jednocześnie naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. co uzasadnia uchylenie decyzji i przesłanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Szef WSzW działając na podstawie art. 154 § 2 uchylił decyzję Nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. z dnia [...] września 2006 r. i jednocześnie przyznał skarżącemu odsetki za zwłokę w wypłacie uposażenia za okres pozostawania "poza służbą" od dnia uprawomocnienia się decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych Nr [...] (czyli od dnia [...] maja 2006 r.) w łącznej wysokości 948,80 zł. Jak wskazano w uzasadnieniu uchylona decyzja Komendanta WKU jest w istcie niewykonalna, gdyż odsetki zostały mocą wyżej wskazanej decyzji przyznane, natomiast nie zostało w niej określone kwotowe wyliczenie ich wysokości. W związku z tym, mimo znacznego przekroczenia terminów określonych w art. 33 § 3 k.p.a., zachodzi konieczność uchylenia decyzji i wydania nowej decyzji w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. Organ podniósł, że zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm. – dalej jako: ustawa pragmatyczna) w razie zwłoki w wypłacie uposażenia żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie stało się wymagalne. W związku z przyjęciem, że datą uprawomocnienia się decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzenie stosunku służbowego, jest dzień [...] maja 2006 r., (a więc dzień wydania przez Dowódcę POW rozkazu personalnego Nr [...] unieważniającego rozkaz dzienny Komendanta WKU w sprawie zwolnienia K. T. z zawodowej służby wojskowej), Szef WSzW uznał, że K. T. odsetki ustawowe przysługują od dnia [...] maja 2006 r. do [...] lipca 2006 r. Należne skarżącemu odsetki zostały wyliczone według stopy procentowej 11,5% od kwoty 41.826,94 zł, stanowiącej zaległe uposażenie za okres pozostawania "poza służbą". Organ ten wskazał ponadto, że suma zaległych uposażeń została pomniejszona o należności pobrane w związku ze zwolnieniem skarżącego ze służby. W ten sposób obliczone świadczenie należne skarżącemu z tytułu odsetek ustawowych za zwłokę, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej, wynosi 948,80 zł i zostało skarżącemu wypłacone.

W ocenie organu określone w art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych przysługuje żołnierzowi od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja o stwierdzeniu nieważności i od tego dnia powinny być naliczane odsetki. Organ zaznaczył jednak, że odsetki ustawowe powinny być naliczane tylko od wypłaconej żołnierzowi zawodowemu różnicy pomiędzy należnym uposażeniem, a wypłaconymi świadczeniami w związku ze zwolnieniem ze służby.

Z powyższą decyzją w części nie zgodził się K. T., który we wniesionym odwołaniu podniósł, iż domaga się przyznania mu kwoty pieniężnej w wysokości odpowiadającej sumie odsetek naliczonych od każdego z uposażeń należnych mu za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do [...] czerwca 2006 r. Odwołujący się zarzucił organowi nieprawidłowe obliczenie wysokości odsetek poprzez zaprzestanie ich naliczania od dnia wypłacenia należności głównej, gdy tymczasem powinny być one naliczane do czasu ich zapłaty. Zgodnie z twierdzeniem odwołującego się na mocy uchylonej decyzji Komendanta WKU nabył on prawo w rozumieniu art. 154 k.p.a. co powoduje, że jej uchylenie przez organ nadzoru, bez jego zgody, było niedopuszczalne. W konkluzji swojego wywodu odwołujący się zaznaczył, że skoro zaskarżył decyzję organu I instancji w części, to niezaskarżona część kwestionowanej decyzji podlega wykonaniu "poprzez wypłatę należnych odsetek".

Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. Dowódca POW, na podstawie

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielając argumentację organu I instancji wskazał również, iż nabycie praw wynikających z decyzji administracyjnej nie może być utożsamiane z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a. W ocenie organu więc art. 154 k.p.a. chroni prawa nabyte w wyniku wydanej decyzji administracyjnej tylko w sytuacji, gdy są to prawa dobrze nabyte. Ochrona nie służy natomiast prawom nabytym z decyzji dotkniętej wadą powodującą jej nieważność.

Na powyższą decyzję K. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając organowi administracji publicznej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację.

W odpowiedzi na skargę Dowódca POW, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie przytaczając dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 9 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego dodatkowo ustosunkował się do twierdzeń organu administracji publicznej. Wskazał w szczególności, że należne skarżącemu zaległe uposażenia nie zostały w całości wypłacone, gdyż "pozwany samowolnie, bez żadnego tytułu wykonawczego, dokonał potrąceń z tego uposażenia." Pełnomocnik stwierdził zatem, że potrąconych nienależnie świadczeń skarżący dochodzi w osobnym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ustawa – p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a.

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 154 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgodnie z ww. przepisem organ administracyjny przeprowadza postępowanie celem uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. A więc postępowanie administracyjne przeprowadzone na postawie art. 154 § 1 k.p.a. jest postępowaniem szczególnym, które stanowi wyjątek od podstawowej zasady ogólnej postępowania administracyjnego jaką jest zasada trwałości aktu administracyjnego, wyrażona w art. 16 k.p.a.

Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, przeprowadzone w trybie art. 154 § 1 k.p.a., rządzi się własnymi prawami. Jedynie w oparciu o przesłanki enumeratywnie wymienione w tym przepisie, organ może przeprowadzić postępowanie celem uchylenia lub zmiany konkretnej decyzji. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej. Zastosowanie

art. 154 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania, b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

Z uwagi na zaistniały stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie, do dokonania prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić pojęcie "nabycia prawa". W doktrynie (M. Jaśkowska, A. Wróbel (w:) Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego LEX, 2009, wyd. III., pkt 2 i 3), przyjmuje się, że strona nie nabywa praw z decyzji ostatecznej, gdy "decyzja ostateczna, wydana na żądanie strony, odmawia jej udzielenia uprawnienia albo gdy decyzja ta obciąża stronę wyłącznie obowiązkami, co następuje z reguły w tych sprawach administracyjnych, w których organowi administracyjnemu służy kompetencja do wszczęcia postępowania z urzędu. Ocena, czy strona nabyła lub nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej". Do decyzji ostatecznych, na mocy których strona nie nabyła prawa, należy zaliczyć decyzje, w których treścią rozstrzygnięcia jest pozbawienie strony posiadanych przez nią uprawnień. Do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te decyzje "są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz (teksty, wzory i formularze), wyd. IV, Warszawa 1970, s. 260), a zatem są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo (art. 155 k.p.a.).

Art. 154 k.p.a. nie wymienia przyczyn uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Należy przyjąć, że kwalifikowane wady takiej decyzji wymienione w art. 145 § 1 i art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą stanowić podstawy zastosowania komentowanego przepisu, bowiem powinny być usunięte w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. W doktrynie przyjęty jest pogląd, że na podstawie art. 154 dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana decyzji niewadliwych względnie dotkniętych wadami niekwalifikowanymi.

Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy w pierwszej kolejności dokonać oceny decyzji ostatecznej Nr [...] z dnia

[...] września 2006 r. Rozstrzygnięciem powyższym przyznano skarżącemu prawo do odsetek ustawowych, o których mowa w art. 9 ust. 3a ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693), za okres od dnia [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. W ocenie Sądu powyższe rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznanie prawa do odsetek stanowi decyzją na mocy, której strona nabywa prawo – w postaci uprawnienia do odsetek.

W zaskarżonej decyzji, jak również w poprzedzającej ją decyzji organu I instancji uznano, ze decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. Nr [...] z dnia [...] września 2006 podlega uchyleniu w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a., ponieważ – ze względu na brak kwotowego określenia przyznanego świadczenia – była ona niewykonalna, a co za tym idzie nieważna.

Powyższe oznacza, że organ dostrzegł wadliwość kwalifikowaną decyzji o przyznaniu odsetek, która mogłaby być usunięta w trybie nadzwyczajnym w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Chodzi tu o niewykonalność faktyczną, która ma miejsce wówczas, gdy nie ma możliwości technicznych wykonania decyzji. Zatem

art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. obejmuje tylko przypadki niewykonalności faktycznej, a właściwym trybem postępowania jest stwierdzenie nieważnej decyzji zgodnie z

art. 157 § 1 k.p.a., a nie jej zmiana lub uchylenie na podstawie art. 154 k.p.a.

W decyzji z dnia [...] września 2006 r. określony został termin za który należą się skarżącemu odsetki (obejmują okres od [...] grudnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2006 r.) natomiast w decyzji Nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Szef WSzW przyznał odsetki od dnia [...] maja 2006 r. Oznacza to, że dokonał w ten sposób zmiany terminu wymagalności odsetek. Organ wskazał również, że osnowa decyzji z dnia

[...] września 2006 r. była wadliwa. Nie ocenił jednak jakiego rodzaju była to wadliwość, a powinien był to uczynić, w celu określenia właściwego trybu postępowania. W razie bowiem uznania, że naruszenie przepisów przy wydawaniu decyzji przez Komendanta WKU jest rażące, miał obowiązek wziąć ten fakt pod uwagę i rozważyć potrzebę stwierdzenia nieważności decyzji z powodu wady kwalifikowanej, o której mowa w

art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Nadto organy powinny zwrócić uwagę, że uchylenie lub zmiana decyzji wywołuje skutek ex nunc, na przyszłość, natomiast stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki retrospektywne, a więc ex tunc. Powyższe tym bardziej przemawia za tym, że niedopuszczalny był w rozpoznawanej sprawie zastosowany tryb postępowania nadzwyczajnego oparty na art. 154 k.p.a. Na aprobatę zasługuje teza zawarta w wyroku NSA z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 594/06 (System Informacji Prawnej LEX nr 315133): "Organ administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej winien ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 k.p.a. jest ustalenie przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, a zatem przesłanek, o jakich mowa w tymże przepisie nie zaś kolejne merytoryczne rozpatrzenie sprawy i kolejna kontrola merytoryczna decyzji ostatecznej".

W postępowaniu toczącym się w trybie art. 154 k.p.a. nie dokonuje się ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją. Jest to wprawdzie postępowanie nowe, ale badane są w nim tylko i wyłącznie przesłanki z art. 154 § 1 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie

art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.

W postępowaniu administracyjnym prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji pominięta jednak została całkowicie kwestia interesu społecznego lub słusznego interesu strony, mimo że – jak wskazano powyżej – możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a. uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Jest to kolejne uchybienie świadczące o wadliwości zaskarżonych decyzji.

Następną wadą zaskarżonych decyzji jest treść ich rozstrzygnięcia, która pozostaje w wyraźnej sprzeczności z katalogiem rozstrzygnięć przewidzianych w

art. 154 k.p.a. Przepis ten dopuszcza jedynie dwa rozstrzygnięcia: "uchylenie" lub "zmianę" decyzji. Organ pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie o uchyleniu i orzeczeniu co do istoty sprawy poprzez przyznanie odsetek. Jest to, w ocenie Sądu, rażące naruszenie prawa. Uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy jest rozstrzygnięciem zastrzeżonym dla decyzji wydawanej w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc trybu odwoławczego, który nie dotyczy decyzji ostatecznych.

Na marginesie zasadniczych rozważań Sąd pragnie podkreślić, że nie podziela stanowiska skarżącego odnośnie niewłaściwej wykładni art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej. Mimo, że przedmiotem niniejszego postepowania sądowoadministracyjnego nie jest ocena prawidłowości wyliczenia odsetek ustawowych, oraz tego za jaki ewentualnie okres one przysługują – na potrzeby przyszłego postępowania przed wojskowymi organami administracji – Sąd pragnie wyrazić pogląd co do skutków prawnych decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.

Stwierdzając nieważność decyzji administracyjnej organ wskazuje na istotną wadliwość takiej decyzji istniejącą od dnia jej wydania. Decyzja dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. korzysta jednak z domniemania prawidłowości i ma moc obowiązującą, dopóki nie zostanie usunięta z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności. Stwierdzenie to (o charakterze deklaratoryjnym) ma moc wsteczną, co oznacza, że eliminuje skutki prawne wadliwej decyzji, tak jakby w ogóle nie została ona podjęta. Takie rozumienie konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, Sądu Najwyższego, jak i w doktrynie.

Jednakże trzeba również mieć na względzie, że decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy zarazem elementy nowego stanu prawnego, wywierając skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydanie V, Wydawnictwo C.H.Beck, s. 737-738; M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze Wydanie II, s. 1000-1002).

Decyzja nieważna wiąże więc do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i upada domniemania jej legalności. Jednakże należy mieć na względzie okoliczność, iż nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję wadliwą w okresie, w którym funkcjonowała ona w obrocie prawnym, są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu, który ma niebagatelne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy.

Trzeba zauważyć, że decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status (który można ogólnie określić jako status przeniesionego do rezerwy), z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy.

Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w tym okresie nie powstawało, gdyż nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności.

Wprawdzie decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z momentem jej uostatecznienia prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny będący podstawą roszczenia skarżącego o wypłatę należnego mu świadczenia w postaci comiesięcznego uposażenia.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na fakt, że data wymagalności świadczenia pieniężnego ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia, czy nastąpiło opóźnienie w jego spełnieniu, a w konsekwencji, czy należne są odsetki z tytułu zwłoki w jego wypłacie. Zasadne jest w tym miejscu przytoczenie fragmentu uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1992 r., sygn. akt III AZP 27/92 (opubl. w: OSNC z

1993 r. Nr 9, poz. 141) , w którym stwierdza się, iż "odsetki za opóźnienie świadczenia pieniężnego mają charakter należności ubocznej, akcesoryjnej. Z tego wynika, że obowiązek płacenia odsetek nie może powstać bez obowiązku zapłaty sumy głównej, a gdy obowiązek ten już powstanie, to wówczas następstwem tego akcesoryjnego charakteru jest ścisłe powiązanie obowiązku płacenia odsetek z głównym obowiązkiem. Odsetki zawsze dzielą los tego obowiązku, jeśli coś innego nie wynika z umowy lub z przepisu ustawy." Dopiero więc stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej warunkuje możliwość powstania roszczenia o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący jej elementem konstytutywnym.

Organ orzekając w przedmiocie odsetek powinien ocenić, czy roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny. W ocenie Sądu brak jest jednak podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy pragmatycznej, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący nie miał statusu żołnierza zawodowego (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1455/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wymienione w cyt. przepisie odsetki są związane ze zwłoką w spełnieniu świadczenia przez dłużnika. Zwłoka stanowi zaś kwalifikowaną postać opóźnienia, zatem musi mieć charakter zawiniony. Skoro jednak termin wymagalności (a mówiąc ogólnie – obowiązek) świadczenia głównego w postaci zapłaty sumy uposażeń należnych żołnierzowi, którego stosunek służbowy został przywrócony, nie istnieje w okresie obowiązywania wadliwej decyzji wypowiadającej mu tenże stosunek, to nie ma też podstaw do uznania, że należą mu się odsetki ustawowe za ten okres.

Wracając jednak do głównego nurtu rozważań, należy stwierdzić, że rozpoznanie sprawy przez organ administracyjny w trybie art. 154 § 1 k.p.a. na podstawie innych przesłanek niż w tym przepisie wymienionych jest niedopuszczalne i stanowi rażące naruszenie prawa.

W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.