Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1185/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2006 r. sprawy ze skargi "D" A, H., A., M. T. sp. j. w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej o d d a l a s k a r g ę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b oraz art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.), w związku z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) oraz rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 01 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432) i art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Naczelnik Urzędu Celnego w O. obciążył H. T. , A. T. , T. A. i T. M. wspólników spółki cywilnej D. (błąd w nazwie spółki, powinno być D.) karą pieniężną w wysokości 4920 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W uzasadnieniu stwierdzono, że zgodnie art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Organ wskazał, że karę pieniężną nałożono na podstawie kontroli pojazdu przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2002 r. o godz. [...] i potwierdzonej zapisem protokołu nr [...].

Odwołanie od decyzji złożył pełnomocnik s.c. D. doradca podatkowy M. S. wnosząc o uwzględnienie odwołania i uchylenie wydanej decyzji oraz o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu załatwienia odwołania. Pełnomocnik zakwestionował wynik ważenia powołując się na pomiary dokonane [...] stycznia 2002 r. na terenie H. przed odplombowaniem i dokonaniem odprawy celnej, dokumenty przejazdowe i dokumenty odprawy celnej dokonanej za granicą. Załączył zdjęcia ciągnika dokonującego pomiar nacisku oraz zdjęcia ciągnika w trakcie dokonywania odprawy celnej. Stwierdził, że decyzję wydano z naruszeniem art. 45, 175 i 177 Konstytucji RP oraz z naruszeniem art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) w związku z art. 6, art. 7 i art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Odwołanie zostało złożone w terminie.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] na podstawie art. 138 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i ust. 2b, art. 40b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz § 5 ust. 4 i ust. 5 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 01 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432 ze zm.), art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że kara pieniężna została nałożona w dniu [...] stycznia 2002 r. po przeprowadzeniu pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu i jego wymiarów oraz masy całkowitej, w wyniku czego stwierdzono, że nacisk na drugą i piątą oś przekracza dopuszczalną normę ustaloną w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, a organowi celnemu nie przedstawiono zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że czynności ważenia dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów znak typu [...], posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia [...].10.2001 r. nr dziennika zgłoszeń [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z.. Wagi typu RPT [...] zostały zatwierdzone do dynamicznego obciążenia osi pojazdów przez Prezesa Głównego Urzędu Miar na mocy decyzji z dnia [...].04.1997 r. nr [...], natomiast pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego stalowego nr fabryczny [...], znak typu [...] który posiada ważne świadectwo legalizacji z dnia [...].11.2001 r. nr dziennika zgłoszeń [...] wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Z.. Organ II instancji szczegółowo opisał techniczne etapy procesu ważenia oraz system zabezpieczeń zapewniający jego prawidłowy przebieg oraz ocenił, że brak reakcji aparatury kontrolnej podważa zasadność jakiegokolwiek kwestionowania wyniku ważenia, a tym bardziej żądania powtórzenia pomiaru. Podkreślił, że dla uniknięcia ewentualnego, dopuszczalnego błędu pomiarowego urządzenia, otrzymany wynik ważenia jest pomniejszony o 200 kg masy oraz o dodatkowe 2% zmierzonego nacisku. Organ II instancji stwierdził też, że w protokole kontroli pojazdu brak zastrzeżeń przewożącego towar, oraz brak adnotacji, by w chwili dokonywania pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości.

Zarzuty pełnomocnika skarżącej poparte zdjęciami ciągnika dokonującego pomiar nacisku, pomiary dokonane przed odprawą w dniu [...] stycznia 2002 r. dokumenty przejazdowe i dokumenty odprawy celnej dokonanej za granicą oraz zdjęcia ciągnika w trakcie dokonywania odprawy celnej zostały ocenione przez organ II instancji jako bezpodstawne. Stwierdzono, że organ I instancji przeprowadził badanie pomiaru nacisków osi i masy pojazdu przy pomocy stacjonarnej wagi posiadającej ważną legalizację, a stosowna kara pieniężna została ustalona w oparciu o powołane w decyzji przepisy. Wyjaśniono, że przedstawione w odwołaniu załączniki między innymi dowód przeważenia nie mogą zostać przyjęte jako dowody w sprawie, gdyż zostały wykonane za granicą na urządzeniach które nie posiadają legalizacji wystawionych przez polski urząd miar. Na mocy cytowanych wyżej przepisów ustawy o drogach publicznych organ celne są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie również nacisków osi, a w razie przekroczenia dopuszczalnych norm wymierzają obligatoryjnie kary pieniężne. Za bezzasadne uznano zarzuty pełnomocnika skarżącego dotyczące naruszenia art. 45, art. 175 i art. 177 Konstytucji RP na podstawie których stwierdził, że brak jest podstaw do wymierzania kar przez Urząd Celny. Organ II instancji argumentował, że stosownie do art. 40 b ust. 2 ustawy o drogach publicznych w razie przekroczenia dopuszczalnej masy nacisków osi lub wymiarów pojazdów, urzędy celne pobierają kary pieniężne ustalone zgodnie z art. 13 ust. 2b a wymienione artykuły nie zostały zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny jako niezgodne z Konstytucją. Z naciskiem podkreślono, że wynik ważenia dynamicznego, będącego podstawą do wydania decyzji o obciążeniu karą pieniężną odzwierciedla stan faktyczny pojazdu bezpośrednio po zjechaniu z drogi publicznej, czyli wskazuje z jakim faktycznie obciążeniem osi przemieszczał się po drodze.

W skardze na powyższą decyzję wspólnik reprezentujący spółkę wniósł o uwzględnienie skargi przez stwierdzenie nieważności bądź uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Powtórzono zarzuty, podstawę prawną oraz argumentację zawartą w odwołaniu skarżącej spółki od decyzji organu I intancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację, ponownie odnosząc się do postawionych zarzutów.

Zgodnie z doręczonym Sądowi odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień [...] października 2002 r. spółka działa jako spółka jawna. Zgodnie z wpisem w rubryce [...] w dniu [...] maja 2002 r. nastąpiło, w trybie art. 26 §4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.), na podstawie uchwały wspólników, przekształcenie spółki cywilnej o nazwie "D." SPÓŁKA CYWILNA EIKI I S. spółkę jawną o firmie "D" A., H., A., M. T.

Zgodnie z postanowieniami art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja wolna jest od uchybień, które pociągały by za sobą konieczność jej uchylenia.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest ograniczony zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego.

Zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji, korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych, które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 mogły być pobierane między innymi za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. Z kolei art. 13 ust. 2a stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy. Podczas pomiaru nacisku na osie pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 01 kwietnia 1999 r. o warunkach technicznych pojazdów oraz zakresie ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432). Kierowca pojazdu nie okazał stosownego zezwolenia na przejazd pojazdem ponadnormatywnym, w związku z czym została nałożona na Skarżącego - zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych - kara pieniężna w wysokości 4920 złotych, ponieważ organowi celnemu nie przedstawiono zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Skarżący zarzucił w skardze od decyzji organu I instancji naruszenie art. 64 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98, poz. 602 z późn. zm.) w związku z art. 6, 7 i 9 KPA.

Zarzut ten nie jest uzasadniony i organ odwoławczy do niego się odniósł. Jest bowiem niespornym, że ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61, ust. 6, 8 i 10 jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Organy celne wykonując zadania ustawowe wymienione w art. 40 b ust. 2 ustawy o drogach publicznych dokonały pomiarów zgodnie z obowiązującym prawem posługując się urządzeniami posiadającymi legalizację, o których była mowa w decyzjach obu instancji. Stąd nie można im zarzucić naruszenia art. 6,7,9 KPA. Działając na terenie obszaru Rzeczypospolitej Polskiej mają obowiązek stosować przyrządy dopuszczone prawem polskim do pomiarów nacisku na oś i w swoich ustaleniach faktycznych nie mogły brać pod uwagę wyników badań nacisku na osie wykonywanych na innych urządzeniach w innym kraju.

Art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym stanowi, że "ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę".

W kontekście brzmienia przepisu bez znaczenia dla istoty sprawy jest notatka służbowa zawarta na karcie 5 akt administracyjnych sporządzona przez kierownika zmiany W. M., który potwierdził, że podczas przejazdu przez wagę był silny wiatr.

W orzecznictwie NSA przy rozpoznawaniu podobnych spraw niejednokrotnie podkreślano, że opłata jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś, przekonania kierowcy co do wielkości nacisku, winy kierowcy czy też jej braku, a jedynym i decydującym kryterium jest fakt stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu (vide: wyrok NSA sygn. II SA 1327/97 z 23.01.1998).

Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 45, 175, 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.

Przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 nr 71, poz. 838 z późn. zm.), art. 64 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U, nr 98, poz. 602 z późn. zm.) i rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 01.04.1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432) mają w niniejszej sprawie z mocy art. 87 ust. 1 Konstytucji RP zastosowanie w sprawie.

Skoro przepisy ustawy o drogach publicznych przewidują opłaty za korzystanie z dróg, to również muszą przewidywać kary za poruszanie się po drogach w warunkach, w których uczestnik ruchu drogowego nie przestrzega przepisów ustawy.

Wbrew zarzutom skarżącej, nie jest istotnym w sprawie, że przepisy Konstytucji wskazują jakie organy sprawują wymiar sprawiedliwości, lecz sformułowania przepisów ustaw, które upoważniają określone organy do nakładania kar za przekroczenie nacisków na osie pojazdów, kontrolę działalności organów administracji publicznej sprawują nie sądy powszechne lecz sądy administracyjne, zgodnie z art. 175 i 177 Konstytucji RP.

Z tych względów uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski

MK