Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2635/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 lipca 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 29/14 w sprawie ze skargi T. Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz T. Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. 2025 zł (dwa tysiące dwadzieścia pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem objętym skargą kasacyjną, oddalił skargę T. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w dniu 2 maja 2013 r. na drodze powiatowej o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t, zatrzymano do kontroli samochód marki Mercedes-Benz. Pojazdem tym w chwili kontroli wykonywany był przejazd z ładunkiem sypkim w postaci piasku, w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy K. W. Załadowcą piasku była skarżąca. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnych norm: przekroczenie dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej. Nadto ustalono, że kierowca podczas kontroli nie okazał żadnego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w oparciu o art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej p.r.d. lub Prawo o ruchu drogowym) nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę wskazał, że kontrolowany pojazd został zważony przy pomocy dwóch przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C, z przewidzianymi terminami ważności odpowiednio do 31 października 2014 r. oraz do 31 lipca 2013 r. Kierowca kontrolowanego pojazdu uczestniczył w kontroli, nie zakwestionował wyników przeprowadzonego ważenia oraz podpisał protokół kontroli, nie zgłaszając do niego żadnych uwag ani zastrzeżeń. Podpisanie bez zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną protokołu stanowi dowód w sprawie.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez uznanie za dowód wyników ważenia dmc pojazdu, Sąd wskazał, że wagi legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji, a ważenie kontrolowanego pojazdu odbyło się z zachowaniem procedury określonej w instrukcji obsługi przeznaczonej dla wag SAW/Seria II.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący nieprzesłuchania przewoźnika K. W. na okoliczność rzeczywistych warunków załadunku. Sąd zauważył przy tym, że jakkolwiek w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, to również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dlań niekorzystnej. Strona skarżąca w toku postępowania dowodowego prowadzonego przed organami transportu drogowego nie złożyła stosownego wniosku ograniczając się do złożenia odwołania, zaś w tej sytuacji organy słusznie uznały sprawę za dostatecznie wyjaśnioną.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.).

II

Skargę kasacyjną wniosła Spółka zaskarżając wyrok w w całości i zarzucając naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. polegające na niezasadnym i wadliwym nałożeniu kary pieniężnej na skarżącego jako podmiot, który nie miał wpływu i/lub nie godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1, tj. przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia;

2. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. art. 7, 77 § 1 oraz art. 7, 77, 80,107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.) polegające na niezasadnym utrzymaniu w mocy decyzji nakładającej karę pieniężną w oparciu o błędne i niezgodne z instrukcją producenta wykorzystanie wagi SAW10C;

3. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP polegające na bezpodstawnym przyjęciu sposobu interpretacji wyników pomiaru nacisku osi.

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz o zasądzenie kosztów procesowych według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję o nałożeniu na załadowcę kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Organy obu instancji przyjęły zatem, że w sprawie wystąpiły przesłanki odpowiedzialności załadowcy określone w art. 140aa ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym.

Na wstępie przypomnieć zatem należy, że zgodnie z art. 140aa ust. 1 Prawa o ruchu drogowym za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast ust. 3 tego artykułu stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Z treści przepisu art. 140aa ust. 3 Prawa o ruchu drogowym w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków jest zawsze nakładana na podmiot wykonujący przejazd, a w ściśle określonych sytuacjach może być także nałożona na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora. Odpowiedzialność załadowcy ma odmienny charakter niż odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w art. 140aa ust. 3 pkt 2 omawianej ustawy powstaje wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy lub dowody wskazują na ich wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków. Z przytoczonej regulacji wynika więc, że w przypadku podmiotów określonych w art. art. 140aa ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym ich odpowiedzialność nie ma charakteru bezwzględnego, a więc samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie jest wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musi ustalić czy okoliczności sprawy lub dowody wskazują na wpływ lub zgodę organizatora transportu, nadawcy, odbiorcy, załadowcy lub spedytora na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. Oczywistym jest, że kontrolując zgodność z prawem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na podmiot określony w powołanym przepisie Sąd I instancji zobligowany jest do oceny przyjęcia przez organ istnienia przesłanek uprawniających do nałożenia sankcji.

Tymczasem w rozpoznawanej w granicach skargi kasacyjnej sprawie Sad I instancji w procesie kontroli decyzji administracyjnej zupełnie pominął analizę przesłanek odpowiedzialności załadowcy, o których mowa w art. 140aa ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, a w konsekwencji nie zbadał czy elementy stanu faktycznego ustalonego w sprawie są wystarczające do jego subsumcji.

Nadto z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd za wzorzec kontroli materialnoprawnej decyzji przyjął art. 140 aa ust.3 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Wskazuje na to wprost stwierdzenie, że karę pieniężną, o której mowa w ust.1 nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (str. 10 uzasadnienia). Również takie elementy uzasadnienia jak ocena zaniechania przesłuchania przewoźnika i przyjęcia, że "organy słusznie uznały sprawę za dostatecznie wyjaśnioną", jak i wywód, że "w przypadku stwierdzenia podczas kontroli drogowej, że pojazd jest nienormatywnym, służby kontrolujące mają obowiązek nałożyć karę" wskazują, że Sąd I instancji w procesie kontroli decyzji przyjął, że kara pieniężna została nałożona na podmiot wykonujący przejazd. Taki sam wniosek wypływa z położenia nacisku na fakt, że kierowca uczestniczący w kontroli podpisał protokół be zastrzeżeń.

Z przedstawionego powodu Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznał zarzut naruszenia art. 140aa ust. 3 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, przyjmując, że do naruszenia tego przepisu doszło przez jego niezastosowanie w procesie kontroli decyzji nakładającej karę na załadowcę. Niezastosowanie tego przepisu przez Sąd I instancji sprawia, że przedwczesne jest odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 490) orzekł jak w sentencji.