Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2183/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Ochrona danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (sprawozdawca), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Katarzyna Skurzyńska, referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], dot. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], którą to decyzją w pkt 1 decyzji umorzył postępowanie w zakresie niedopełnienia przez Prezydenta Miasta [...] wobec I. K., obowiązku informacyjnego z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. W punkcie 2 decyzji odmówił uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie.

Jako podstawę materialnoprawną organ wskazał art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm., dalej uodo).

W motywach uzasadnienia organ stwierdził, że Prezydent Miasta [...] przetwarza dane osobowe I. K., ale przetwarzanie tych danych jest legalne, w związku z wytoczeniem powództwa przeciwko I. K. i jej matce o rozwiązanie stosunku najmu lokalu należącego do zasobu mieszkaniowego Gminy Miejskiej [...]. Organ wyjaśnił, że pozew o rozwiązanie stosunku najmu i nakazanie opróżnienia przedmiotowego lokalu musi zawierać niezbędne dane osobowe, okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji majątkowej osób zajmujących lokal. Wskazał, że ciężar udowodnienia tych faktów, stosownie do art. 6 kc, obciąża powoda (Prezydenta). Stwierdził nadto, że powództwo o rozwiązanie stosunku najmu i nakazanie opróżnienia lokalu dotyczy nie tylko najemcy (matki skarżącej), ale i też osób zamieszkujących z najemcą. Zgodnie bowiem z art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów Sąd, rozpoznając sprawę o rozwiązanie stosunku najmu, orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego wobec osób, których nakaz dotyczy, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz sytuację materialną i rodzinną (art. 14 ust. 3).

W ocenie organu, skoro skarżąca zamieszkuje przedmiotowy lokal z matką (najemcą lokalu) i powództwo o eksmisję jej dotyczy, przetwarzanie jej danych osobowych jest prawie usprawiedliwione. Dane te niezbędne są do wykazania, czy zapewnienie skarżącej lokalu socjalnego ze względu na dotychczasowy sposób korzystania przez nią z przedmiotowego lokalu jest uzasadnione. Organ wskazał, że skarżąca domagała się usunięcia jej danych osobowych w zakresie informacji o stanie majątku (zdjęcia domu), informacji o wyróżnieniu w konkursie na najładniejsze otoczenie domu oraz informacji o orzeczonym rozwodzie (data orzeczenia), sygnatura akt sądowych, sąd, inne (nazwisko strony przeciwnej).

W toku postępowania przed GIODO, uczestnik postępowania - Prezydent Miasta [...] wyjaśnił, że skarżąca jest stroną zainicjowanego przez niego procesu – pozwaną a jej dane osobowe zostały zebrane z takich źródeł, jak: wizja dokonana przez pracownika Urzędu Miasta [...] w dniu [...] grudnia 2008 r., wyszukiwarka internetowa – informacje o stanie majątku, informacje o wyróżnieniu skarżącej w konkursie na najładniejsze otoczenie domu, ewidencja ludności prowadzona przez Prezydenta Miasta (informacje o rozwodzie).

Reasumując, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych – w oparciu o przesłankę legalizującą (prawnie usprawiedliwiony cel – art. 23 ust. 1 pkt 2 uodo), wynikającą z powództwa o rozwiązanie umowy najmu i opróżnienie lokalu, odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej w zakresie nakazania usunięcia jej danych osobowych przez Prezydenta Miasta (pkt 2 decyzji).

Umarzając postępowanie (pkt 1 decyzji), organ wskazał, że wobec dopełnienia przez Prezydenta Miasta wobec skarżącej obowiązku informacyjnego z art. 33 ust. 1 u.o.d.o. postępowanie, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., należało umorzyć. Wyjaśnił, że Prezydent Miasta pismem z dnia 9 czerwca 2009 r. dopełnił obowiązku informacyjnego, udzielając skarżącej stosownej odpowiedzi.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I. K. do tutejszego Sądu. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 2 pkt 2, art. 26 ust. 1 pkt 1-4, art. 32 ust. 1 pkt 2-5 i ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Nadto obrazę art. 10 § 1, art. 12 ust. 1, art. 105 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi zakwestionowała zasadność umorzenia postępowania. Twierdziła, iż pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 czerwca 2009 r., które organ uznał za spełnienie obowiązku informacyjnego (art. 32 ust. 1), było niepełne. Zdaniem skarżącej, nie wyjaśniono jej dokładnie zakresu pozyskiwania danych, nie poinformowano, że urzędnicy przeszukują internet na jej temat. Nadto nie poinformowano jej, że informacje, dotyczące jej osoby zebrane zostały z wewnętrznych baz. Skarżąca podniosła, że GIODO nie wskazał w zakresie danych wrażliwych, dlaczego zastosował art. 27 ust. 2 pkt 2 ustawy. Kwestionowała pogląd GIODO, że wytoczenie powództwa o eksmisję musi być poprzedzone zbadaniem przez urzędników okoliczności, dotyczących ustalenia istnienia podstaw do orzeczenia o prawie do lokalu socjalnego.

Odnosząc się do przesłanek legalizujących (art. 23 ust. 1 pkt 2), strona skarżąca wskazała, że dane jej były przetwarzane prewencyjnie na potrzeby potencjalnego postępowania z art. 11 ust. 10 ustawy o ochronie praw lokatorów, podniosła też, że korzystanie z cudzego lokalu nie może pozbawiać jej prawa do życia prywatnego.

Wskazywała również, że przepis art. 7 ustawy o ochronie praw lokatorów (...) określa zasady przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w ściśle określonych sytuacjach. Podniosła, że art. 6 kc nie stanowi podstawy do dowolności w zbieraniu danych osobowych. Skarżąca zarzucała nadto, że GIODO nie odniósł się do wskazywanego przez nią orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Kwestionowała legalność pozyskania przez Urząd Miasta [...] od Starosty [...] jej danych z ewidencji gruntów i budynków. Twierdziła, że otrzymując w ten sposób dane jej matki, Urząd automatycznie pozyskał jej dane, jako współwłaścicielki nieruchomości położonej w gminie [...].

Twierdziła, że z faktu, iż sąd cywilny w sprawie o eksmisję jest zobowiązany orzec o prawie do lokalu socjalnego, nie wynika, że gmina ma obowiązek dołączyć wszelkie możliwe materiały mogące wpłynąć na orzeczenie w tym zakresie. Podkreślała istnienie zasady adekwatności, celowości przetwarzania danych osobowych, wskazując na art. 51 Konstytucji RP oraz konstytucyjne prawo do ochrony życia prywatnego - art. 47 Konstytucji RP.

Na koniec skarżąca wskazała, że fakt, iż Prezydent Miasta [...] nie przekazał GIODO jej żądania zaprzestania przetwarzania danych osobowych, nie oznacza, że to żądanie nie wchodziło w zakres przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uczestnik postępowania – Prezydent Miasta [...], wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że najemczyni lokalu komunalnego – matka skarżącej, złożyła wniosek o wykup przedmiotowego lokalu. Wskazał, że Rada Miasta [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2008 r. wyłączyła możliwość zbycia lokalu najemcy, który posiada tytuł prawny do innej nieruchomości w obrębie Gminy Miejskiej [...] lub powiatów sąsiadujących. Wyjaśnił, iż po ustaleniu faktu, iż matka skarżącej taką nieruchomość posiada, wniosek o wykup lokalu nie mógł zostać uwzględniony i koniecznym było wystąpienie z powództwem o rozwiązanie stosunku najmu i opróżnienie lokalu. W ocenie uczestnika, jego działanie było prawnie usprawiedliwione w oparciu o art. 23 i art. 27 uodo i miało związek z realizacją roszczeń dochodzonych na drodze sądowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył i ustalił, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone decyzje odpowiadają prawu.

Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny.

Bezsporne jest, iż Prezydent Miasta [...] przetwarzał dane osobowe skarżącej w związku z faktem, iż skarżąca podjęła starania o wykup lokalu komunalnego, należącego do zasobów miasta [...], położonego w [...], przy ulicy [...].

Z uwagi na to, że Rada Miasta [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2008 r. wyłączyła możliwość zbycia lokalu najemcy, który posiada tytuł prawny do innej nieruchomości w obrębie Gminy Miejskiej [...] lub powiatów sąsiadujących, Prezydent ustalił niewątpliwie – przetwarzając dane osobowe skarżącej – jaka jest sytuacja mieszkaniowo-rodzinna skarżącej. Dane te pozyskał m.in z ewidencji mieszkańców, ewidencji gruntów oraz dostępnych stron internetowych. Były one pierwotnie zbierane dla potrzeb rozpoznania wniosku o wykup lokalu komunalnego z zasobów miasta, a następnie - po uzyskaniu informacji o posiadaniu przez skarżącą innej nieruchomości w obrębie Gminy Miejskiej [...] lub powiatów sąsiadujących - przetwarzane były w celu wytoczenia powództwa o rozwiązanie stosunku najmu, eksmisji (sprawa o sygn. akt [...]).

W ocenie organu - ocenę tę Sąd w pełni podziela - w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka legalizującą przetwarzanie przez Prezydenta Miasta [...] danych osobowych skarżącej, wymieniona w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) – to jest istniał prawnie usprawiedliwiony cel ich przetwarzania. Tym “prawnie usprawiedliwionym celem" było wytoczenie powództwa o rozwiązanie stosunku najmu lokalu komunalnego i eksmisję. Oczywistym jest, że dla potrzeb tego procesu niezbędnym było ustalenie sytuacji rodzinno-finansowo-mieszkaniowej osób zamieszkujących przedmiotowy lokal, albowiem w procesie powyższym orzeka się jednocześnie o prawie do lokalu socjalnego.

Podzielić należało też ocenę organu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy przepis art. 27 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.), znajduje zastosowanie.

Reasumując, prawnie usprawiedliwiony cel, jakim było uregulowanie kwestii związanej zarówno z rozpoznaniem wniosku o wykup lokalu, jak i powództwo skierowane do sądu o rozwiązanie umowy najmu i eksmisję, usprawiedliwiał przetwarzanie przez Prezydenta Miasta [...] danych osobowych skarżącej.

W ocenie Sądu, przetwarzanie tych danych osobowych było zgodne zarówno z zasadą celowości, jak i adekwatności.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie zaistniała jeszcze dodatkowa przesłanka legalizująca działania Prezydenta Miasta [...], a mianowicie przesłanka z art. 23 ust. 1 pkt 4 uodo. Przepis ten stanowi, że przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne m.in. wtedy, gdy jest niezbędne do wykonywania określonych prawem zadań, realizowanych dla dobra publicznego – art. 23. ust. 1 pkt 4 uodo.

W ocenie Sądu, Prezydent Miasta [...] takie cele (dla dobra publicznego) realizuje, prowadząc procedury i działania, które zmierzają do zbycia lokali, należących do zasobów miasta [...] osobom, które posiadają już własny lokal. Jako działania dla dobra publicznego zakwalifikować należy starania Prezydenta Miasta [...], by lokale, należące do zasobów miasta były wykupione przez osoby, które nie posiadają mieszkań w obrębie Gminy Miejskiej [...] lub powiatów sąsiadujących, nadto by lokale socjalne w przypadku rozwiązania umowy najmu przydzielane były jedynie w sytuacji braku innego samodzielnego lokalu. Wprawdzie na tym etapie postępowania nie można przewidzieć, jakie będzie rozstrzygnięcie sądu powszechnego w sprawie o rozwiązanie stosunku najmu, eksmisję, przydzielenie lokalu socjalnego, ale stwierdzić należy, iż działania Prezydenta Miasta [...] w zakresie badania przesłanek do przydzielania lokalu socjalnego niewątpliwie realizowane są dla dobra publicznego, w kontekście społecznego niezaspokojonego zapotrzebowania na takie lokale.

W rozpoznawanej sprawie dokonane przez Prezydenta Miasta [...] wnikliwe badanie sytuacji mieszkaniowo-finansowej skarżącej i jej matki, będącej najemcą lokalu, doprowadziło do ustalenia, że lokal należący do miasta, nie może być skarżącej (jej matce) zbyty. Nadto, że nie będzie przysługiwał jej lokal socjalny po rozwiązaniu umowy najmu, z uwagi na to, że zarówno skarżąca, jak i jej matka mają inną nieruchomość, a zatem mają już zabezpieczoną sytuację mieszkaniową.

Odnosząc się do pkt 1 decyzji, to jest umorzenia postępowania, Sąd zważył. Skarżąca nie kwestionowała, iż Prezydent Miasta [...] udzielił jej odpowiedzi w dniu 9 czerwca 2009 r. na jej wniosek z dnia [...] maja 2009 r., dotyczący dopełnienia obowiązku informacyjnego – art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. Nie kwestionowała treści, udzielonej jej przez organ odpowiedzi. Organ miał zatem prawo uznać, iż treść odpowiedzi udzielonej skarżącej, a dotyczącej tylko obowiązku informacyjnego zadowala skarżącą.

Skoro obowiązek informacyjny został wypełniony, prowadzenie postępowania w celu nakazania ponownego wypełnienia takiego obowiązku było bezprzedmiotowe. Dlatego też uznać należało, iż umorzenie postępowania w tym zakresie było prawidłowe.

Na etapie skargi przed Sądem strona skarżąca podniosła, iż naruszony został przez organ przepis art. 32 ust. 1 pkt 2 do pkt 5 oraz art. 32 ust. 2. Skarżaca nie wskazała jednak, na czym konkretnie to naruszenie polegało.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia Konstytucji RP, Sąd zważył.

Konstytucja RP chroni równorzędnie dobra, jakimi są prawo do ochrony prywatności, o którym mowa w art. 47, art. 31 Konstytucji RP i prawo do informacji, wyrażone w art. 54 i art. 61 ustawy zasadniczej. Rozwinięcie ww. konstytucyjnych zasad zawierają ustawy: ustawa o ochronie danych osobowych i ustawa o dostępie do informacji publicznej. Prezydent Miasta [...] pozyskał informacje dotyczące skarżącej ze zbiorów państwowych, takich jak ewidencja ludności, ewidencja gruntów, nadto z dostępnych powszechnie (jawnych) stron internetowych.

Nie ulega wątpliwości, że przy zbiegu konstytucyjnie chronionych wartości dochodzi do ich wzajemnego ograniczania, czyli kolizji chronionych praw. Konstytucyjnie zagwarantowane prawo do prywatności, rozwinięte w ustawie o ochronie danych osobowych, tworzy i precyzuje bariery ingerencji dla prawa do informacji. Kolizja nie może prowadzić do wyeliminowania jednego z chronionych konstytucyjnie praw, ale zmusza jednak do wyważenia, przez pryzmat art. 1 Konstytucji RP, które z konstytucyjnie chronionych wartości ustąpić winno pierwszeństwa dla dobra wspólnego.

Przepis art. 54 ust. 1 Konstytucji RP zapewnia prawo pozyskiwania i rozpowszechniania informacji, zaś art. 61 Konstytucji RP stanowi, że prawo do informacji jest publicznym prawem obywateli, które realizowane jest na zasadach i w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Art. 14 Konstytucji RP zapewnia wolność prasy i innych środków przekazu (w tym rozpowszechnianych drogą internetową). Wyżej wymienione normy zawarte w Konstytucji RP ze względu na zakres i treść, tworzą wyłom w sferze prawa do prywatności, o którym mowa w art. 47 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 47 każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia (...). Podobnie art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. 1993 r. Nr 61, poz. 284), który przewiduje prawo do poszanowania życia prywatnego, rodzinnego. Bezsporne jest, że porządek prawny jest dobrem wspólnym, publicznym, którego nie może ograniczyć lub wyeliminować prawo do prywatności.

Trudno zarzucić Prezydentowi Miasta [...], że kierując się dobrem publicznym, uznał, że jest to dobro, które winno wyprzedzać interes strony.

Ochrona tych wartości uzasadniała zatem, ingerencję w sferę prawnie chronioną. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prywatności skarżącej, zauważyć należy, iż pojęcia "prywatności osoby fizycznej", pomimo licznych publikacji i bogatego orzecznictwa, nadal nie zdefiniowano. Problem określenia granic tego terminu pojawia się w orzecznictwie. I tak Trybunał Europejski w wyroku z dnia 23 listopada 1992 r. stwierdził, że nie jest możliwe i konieczne formułowanie wyczerpującej definicji pojęcia "życie prywatne". SN natomiast stwierdził w wyroku z dnia 24 maja 1999 r., sygn. akt II CKN, publ. OSNC 1999, Nr 12, poz. 212, iż przy wykładni prywatnej sfery życia uwzględnić należy konkretne okoliczności charakteryzujące określoną sytuację. W uzasadnieniu wyroku z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt III RN 89/02, SN stwierdził zaś, że "cechą prawa do prywatności jest to, że ochroną tą objęta jest dziedzina życia osobistego (prywatnego), rodzinnego i towarzyskiego człowieka". W uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 31 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SAB/Lu 74/05 cyt. za Kamińska, Rozbicka-Ostrowska 2007-29, Sąd stwierdził natomiast, że o ile sfera życia intymnego objęta jest pełną prawną ochroną, o tyle ochrona sfery życia prywatnego podlega pewnym ograniczeniom, uzasadnionym "usprawiedliwionym zainteresowaniem".

W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie działania Prezydenta Miasta [...] zakwalifikować należy do kategorii "usprawiedliwionego zainteresowania".

Dodać należy w kontekście niniejszej sprawy i sformułowania "prywatność osoby fizycznej", że w doktrynie zauważalny jest spór, w jakiej relacji pozostają do siebie, na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, pojęcia informacji prywatnych i danych osobowych. Tak też argumentował Europejski Trybunał Praw Człowieka w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2008 r., 22427/04, Lex 465151, stwierdzając, że informacje publiczne mogą wejść w zakres "życia prywatnego".

Badając legalność zaskarżonej decyzji w aspekcie tych zarzutów, stwierdzić należy, że nie zasługiwały one na uwzględnienie.

W ocenie Sądu, nie można było, żądając wykupu lokalu komunalnego wbrew ustanowionemu prawu, domagać się ochrony prawnej na gruncie ustawy o ochronie danych osobowych. Celem prawa, nie jest jego wybiórcze stosowanie. Domaganie się przez skarżącą ochrony danych osobowych w warunkach rozpoznawanej sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Inna kwalifikacja działań Prezydenta Miasta [...] byłaby sprzeczna z konstytucyjną zasadą państwa prawa.

Na koniec stwierdzić należy, iż nie można było podzielić zarzutu skargi, iż organ winien odnieść się do przytoczonego przez stronę skarżącą orzecznictwa. Wybiórcze przywołanie przez skarżącą orzecznictwa na okoliczności mające wzmocnić prezentowane przez nią oceny i poglądy, nie wiążą ani organu, ani Sądu. Polemikę z poglądami zaprezentowanymi przez Sąd w innych sprawach, na tle odmiennych stanów faktycznych, należy uznać za zbędną i wykraczającą poza treść art. 107 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji.