Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1621/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005r. przy udziale sprawy ze skargi "O." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2005r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), art. 92 ust. l, art. 5 ust. l, art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz. 2088 – t.j.), oraz Lp. 1.1.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 - ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] listopada 2004 r. wniesionego przez skarżącą "O."

sp. z o. o. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8.400 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w kwestionowanym zakresie kary pieniężnej w wysokości 8.000,00 złotych w całości w mocy.

Organ II instancji ustalił, że zaskarżoną decyzją nałożono na przedsiębiorcę "O." sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 8.400 (ośmiu tysięcy czterystu) złotych. Powyższą karę nałożono z powodu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Stan faktyczny został ustalony w toku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2004r., pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Podczas tego przewozu w pojeździe znajdowało się dwóch kierowców którzy stanowili załogę dwuosobową. W chwili kontroli pojazdem kierował p. M. O. będący pracownikiem skarżącej spółki a drugi kierowca p. J. O. oświadczył, że nie jest zatrudniony na umowę o pracę.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2005 r. utrzymał w mocy decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2004 r., którą to decyzją organ I instancji nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 400 zł za naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz karę pieniężną w wysokości 8.000 zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy wskazały, przepis art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zgodnie z powołanym przepisem przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych

Wskazano, że zgodnie z art. 33 ust. l cytowanej ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Podniesiono, że stosownie do przepisu art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym transport, drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy a określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.

Uznano, że według art. 92 ust. l ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15 000 zł. Wskazano, że konsekwencją tego rozwiązania jest treść załącznika Lp. 1.1.1 do ustawy o transporcie drogowym, który karą 8.000 zł sankcjonuje wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek.

Ustalono, że strona twierdziła, że wykonywała niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne. Do wykonywania takiego przewozu nie jest konieczna licencja, ale zaświadczenie o wykonywaniu przewozów drogowych na potrzeby własne. Zaświadczenie takie zostało przedłożone organowi. Zgodnie z art. 4 ustawy o transporcie drogowym po to ażeby transport mógł zostać zakwalifikowany jako transport na potrzeby własne konieczne jest spełnienie kilku opisanych wyżej warunków. Jednym z takich warunków jest okoliczność, że pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. W dniu [...] lipca 2004r. kierującymi kontrolowanym samochodem byli M. O. oraz J. O.. M. O. był zatrudniony przez stronę na podstawie umowy o pracę natomiast J. O. był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia.

Zdaniem organu z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj. w szczególności umowy zlecenia z dnia [...] lipca 2004 r., wynika, że strona nie wykonywała przewozu na potrzeby własne, gdyż kierujący pojazdem Pan J. O. wykonywał usługę zlecenia jako kierowca w terminie od [...] lipca 2004 r. do dnia [...] lipca 2004 r., co oznacza iż nie był on pracownikiem skarżącej firmy. Powyższe zdaniem organu wynika także z protokołu przesłuchania świadka - Pana J. O., który zeznał, iż "nie posiadam umowy o pracę, ani innej umowy wiążącej mnie z przedsiębiorstwem "O." sp. z o.o.". W ocenie organu umowa zlecenia nie spełnia wymagań określonych dla stosunku pracy i zastosowanie do niej ma nie Kodeks pracy, lecz Kodeks cywilny. Kierujący pojazdem wykonywał usługi kierowania pojazdem jako osoba wykonująca jedynie zlecenia. Zgodnie z art. 22 § l ze zn. 2 Kodeksu pracy "nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umowa cywilnoprawna przy zachowaniu wykonywania pracy w § l".

W ocenie organu w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, iż wykonywany w dniu [...] lipca 2004 r. przez przedsiębiorcę przewóz nie był przewozem na potrzeby własne, co oznacza, iż zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy, przewóz ten należy zakwalifikować jako transport drogowy. W związku z powyższym nałożoną karę pieniężną w wysokości 8.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Powyższą decyzję zaskarżyła skarżąca zarzucając:

- naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię w postaci przyjęcia, że skarżący wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji, i wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz orzeczenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja jest wadliwa, w zakresie nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. w tym też zakresie wadliwa jest również decyzja organu I instancji. W ocenie skarżącej podstawą prawną nałożenia kary w wysokości 8.000 zł jest przepis art. 5 ust l ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym: Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją".

Zdaniem skarżącej strona wykonując niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne nie była zobligowana do posiadania licencji, ale zaświadczenie o wykonywaniu przewozów drogowych na potrzeby własne. Zaświadczenie takie zostało przedłożone organowi wydającemu decyzję. Zgodnie z art. 4 ustawy o transporcie drogowym po to ażeby transport mógł zostać zakwalifikowany jako transport na potrzeby własne konieczne jest spełnienie kilku warunków. Jednym z takich warunków jest okoliczność że pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. W dniu [...] lipca 2004r. kierującymi samochodem marki [...] nr rej. [...] byli M. O. oraz J. O.. M. O. był zatrudniony przez stronę na podstawie umowy o pracę natomiast J. O. był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia. Zdaniem skarżącej zapis art. 4 pkt 4 lit. a ustawy o transporcie drogowym nie może być interpretowany w oderwaniu od pozostałej jej treści. W ocenie skarżącej wykonywanie przewozów przez przedsiębiorcę za pośrednictwem osoby, z którą łączy przedsiębiorcę umowa zlecenia nie wyłącza możliwości traktowania takich przewozów jako przewozów na własne potrzeby w rozumieniu rozdziału 5 ustawy o transporcie drogowym.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwaną ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, po. 1371 ze zm.) przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę, lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych

Zgodnie z przepisem art. 33 ust. l ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.

Przepis art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym uznaje, że transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy a określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę, niespełniającego warunków, o których mowa w pkt 4.

Zgodnie z przepisem art. 92 ust, l ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 zł. Kary te są uszczegółowione w treści załącznika Lp. 1.1.1 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje karą 8.000 zł wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Jak wynika z akt sprawy i skargi skarżąca nie kwestionuje stanu faktycznego ustalonego podczas kontroli.

Skarżąca czyni wyłącznie zarzut błędnej wykładni art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Twierdzi, że przewóz wykonywany przez skarżącą spełniał wszelkie warunki przewozu na potrzeby własne nawet w sytuacji gdy wykonywany był przez przedsiębiorcę za pośrednictwem osoby, z którą łączy przedsiębiorcę umowa zlecenia.

Rozpoznając sprawę Sąd nie uznał argumentów przedstawionych przez skarżącą za zasadne. Przepis art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, po. 1371 ze zm.) uznaje, że przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki m.in. polegający na tym, że pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę, lub jego pracowników. Z uwagi na fakt, iż w sprawie kwestionowany jest tylko jeden warunek a więc prowadzenie pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy rozważanie innych przesłanek jest niezasadne. Jak wskazano wyżej cytowany przepis art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym nakłada warunek prowadzenia pojazdu "...przez przedsiębiorcę, lub jego pracowników...". W ocenie Sądu przy analizie zaistniałego stanu faktycznego przyjęte do jego oceny i rozstrzygnięcia przepisy prawne zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane przez organ. Użyty w cytowanej ustawie przez ustawodawcę termin "...jego pracowników..." jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych obligujących do zastosowania innej niż gramatyczna wykładnia przepisów.

Zdaniem Sądu, z przywołanej wyżej regulacji nie można wywodzić tak daleko idących wniosków, że kierowca wykonujący czynności na podstawie umowy, do której stosuje się przepisy o zleceniu byłby pracownikiem czy też możnaby uznać go za pracownika skarżącej nawet w rozumieniu potocznym czy też przewóz wykonywany za pośrednictwem takiej osoby nie wyłączałby możliwości traktowania takich przewozów jako przewozów na potrzeby własne w rozumieniu ustawy. Taki rodzaj zatrudnienia niósłby pewne skutki w zakresie ubezpieczeń społecznych natomiast generalnie nie rodziłby i nie rodzi żadnych skutków w zakresie przewidzianym w kodeksie pracy i ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym używając terminu pracownik nie definiuje tego pojęcia specyficznie dla tej gałęzi prawa, i z tego powodu należało się oprzeć na legalnej definicji tego pojęcia. Organy słusznie zauważyły, iż gdyby, celem ustawodawcy było posługiwanie się terminem "pracownik" w odmiennym niż kodeksowe znaczeniu, wówczas zawarłby w ustawie transportowej swoistą definicję tego pojęcia podobnie jak to uczynił w powołanej przez skarżącą - ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Należy zauważyć, że Sąd Najwyższy orzeczeniem z dnia 15 stycznia 1993 r. (III ARN 89/32, POP 1393/4/70) wyraził pogląd, że " uznaną regułą wykładni jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca słowa lub pojęcia (terminy) definiuje w języku prawnym, tworząc tzw. definicje normatywne." Jeżeli owe definicje normatywne zdefiniowano w kodeksach to też nie pozostaje to bez znaczenia dla oceny znaczenia takich kodeksowych definicji.

Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 1994 r. (K2/94, OTK 1994/2/36) : "(...) kodeksom przypisuje się szczególne miejsce w systemie prawa ustawowego. Istotą kodeksu jest stworzenie koherentnej i - w miarę możliwości- zupełnej oraz trwałej regulacji w danej dziedzinie prawa (...) kodeksy przygotowywane i uchwalane są w odrębnej w bardziej złożonej procedurze niż "zwyczajne" ustawy, istotą kodeksu jest dokonanie kodyfikacji danej gałęzi prawa. Dlatego terminy i pojęcia używane przez kodeksy traktuje się jako wzorcowe i domniemuje się, iż inne ustawy nadają im takie samo znaczenie. Jest niesporne, że zarówno aksjologia, jak i technika tworzenia prawa traktuje kodeksy w sposób szczególny."

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.