Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1953/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28  ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1953/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 stycznia 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r., sprawy ze skargi W. R., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 16 września 2010 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy - skargę oddala-


UZASADNIENIE

We wniosku z dnia 22 czerwca 2010r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W.R. zwrócił się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Wniosek o umorzenie należności z tytułu składek umotywowany został trudną sytuacją materialną i zdrowotną rodziny spowodowana brakiem pracy oraz koniecznością sprawowania opieki nad chorą żoną. Wnioskodawca podkreślił, że jest bezrobotny, przy czym ubiegał się o rentę z tytułu niezdolności do pracy, jednakże pomimo uznania go za częściowo niezdolnego do pracy odmówiono mu wsparcia wskutek braku wymaganego okresu zatrudnienia. Z uwagi na chorobę żony wymagającą stałej opieki nie jest on w stanie podjąć pracy zarobkowej.

Na poparcie tych okoliczności wnioskodawca przedłożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej, zaświadczenie z dnia 4 czerwca 2010r. z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzające, że jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, kopię decyzji z dnia 5 stycznia 2010r. o odmowie przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, kopię orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 22.12.2009r. o uznaniu za częściowo niezdolnego do pracy do dnia 31 grudnia 2010r., kopię orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 13 października 2009r. o uznaniu M.R. za niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 31 października 2010r., rachunek za energię elektryczną na kwotę 112,61zł., rachunek za telefon na kwotę 41,20zł., rachunek za gaz na kwotę 225,36zł., dowód wpłaty raty kredytu w kwocie 230,00zł., paragony fiskalne za leki za okres od lipca 2009 do maja 2010r., kopię zaświadczenia z dnia 8 lipca 2010r. z Urzędu Miejskiego w Z. potwierdzające fakt zalania wodami powodziowymi użytków rolnych i zniszczenia upraw stanowiących własność wnioskodawcy, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w T. z dnia 12 lipca 2010r. o niezaleganiu z podatkami, kopię postanowienia z dnia 28 lipca 1982r. o założeniu księgi wieczystej, kopie kart informacyjnych leczenia żony z dnia 4 czerwca 1999r., 31 lipca 2002r., 3 sierpnia 2009r., 19 lutego 2010r., kopie harmonogramu spłat kredytu w E., kopię zeznania podatkowego za 2009r., zaświadczenie lekarskie z dnia 8 lipca 2010r. potwierdzające, że pozostaje on w leczeniu w poradni laryngologicznej, zaświadczenie z dnia 9 lipca 2010r. potwierdzające, że pozostaje w leczeniu w związku ze zwyrodnieniem kręgosłupa, ostrogami stóp obu pięt, przerostem gruczołu krokowego, miażdżycą naczyń tętniczych szyi i chorobą niedokrwienną serca, odcinek emerytury żony.

Decyzją z dnia 29 lipca 2010r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek:

- na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od lipca 1999r. do lipca 2003r. w łącznej kwocie 46 997,56zł,

- na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 1999r. oraz okres od maja 1999r. do lipca 2003r. w łącznej kwocie 10 617,13 zł,

- na Fundusz Pracy za okres od sierpnia 1999r. do lipca 2003r. w łącznej kwocie 3 299,43 zł.

W uzasadnieniu decyzji przypomniano, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), zaś warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi w określonych tam szczegółowo warunkach. Mając na uwadze te przesłanki organ zważył, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. nadal prowadzi przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, wszczęte na wniosek Oddziału ZUS w T. Nie można zatem definitywnie stwierdzić braku majątku podlegającego egzekucji, bowiem takiego stwierdzenia może dokonać organ, który postępowanie egzekucyjne prowadzi. Ponadto wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w K., która może stanowić źródło skutecznej egzekucji. Pozostałe określone przez ustawodawcę przesłanki nie dotyczą natomiast sytuacji prawnej, faktycznej i materialnej, w jakiej obecnie znajduje się wnioskodawca, zatem w warunkach sprawy nie występuje całkowita nieściągalność. W konsekwencji stwierdzono, ze nie ma podstaw do podjęcia - w ramach uznania administracyjnego - rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Niemniej jednak art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. dopuszcza, w uzasadnionych przypadkach, możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W wydanym na podstawie ustawowej delegacji rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) sprecyzowano, w jakich przypadkach ZUS może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku całkowitej ich nieściągalności. Przepis § 3 rozporządzenia stanowi, że ZUS może podjąć decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dokonując ustaleń faktycznych organ wskazał, że od dnia 28 stycznia 2010r. wnioskodawca pobiera zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 591,80zł i będzie on mu przysługiwał przez okres jednego roku. Żona wnioskodawcy otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 846,09zł netto miesięcznie. Wnioskodawca posiada wprawdzie orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy do dnia 31 grudnia 2010r., jednak nie pobiera świadczeń rentowych z uwagi na fakt, że nie spełnił warunków do przyznania takiego świadczenia tj. nie udowodnił wymaganego okresu ubezpieczeń. Jednocześnie jego żona posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji do dnia 31 października 2010r. wydane przez Lekarza Orzecznika ZUS.. Rodzina wnioskodawcy zamieszkuje w domu jednorodzinnym o pow. 90 m2, stanowiącym współwłasność wnioskodawcy. Koszty utrzymania domu to kwota około 379,17 zł miesięcznie. W domu tym zamieszkują również pełnoletnie dzieci wnioskodawcy, z których dwoje pracuje dorywczo, a dwoje jest bezrobotnych. Organ podkreślił jednak, że nie wskazano dzieci jako osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Pracujące dzieci mają finansować wszelkie inwestycje w domu (np. docieplenie). Miesięczne wydatki na zakup leków dla wnioskodawcy i jego żony to kwota około 240,00-280,00zł. Dodatkowo żona posiada zobowiązania wobec banku z tytułu zaciągniętego kredytu, który będzie spłacany w ratach po 225,00zł. do maja 2011r.

W wyniku podjętych czynności ustalono w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Z., że w okresie 2009-2010r. wnioskodawca nie korzystał z żadnej formy pomocy.

Mając na uwadze okoliczności sprawy stwierdzono, że wnioskodawca posiadając orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy może podjąć pracę np. w zakładzie pracy chronionej, co może zresztą mieć wpływ na jego przyszłe prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W ocenie organu nie udowodniono by opieka nad chorą żoną pozbawiała wnioskodawcę możliwości podjęcia zatrudnienia, z uwagi na fakt, że chorą żoną mogą opiekować się dorosłe córki, które zamieszkują wspólnie z nimi i obecnie są bezrobotne. Wprawdzie podczas powodzi, która miała miejsce w maju i czerwcu 2010r. uległy zalaniu wodami powodziowymi użytki rolne i zostały zniszczone uprawy stanowiące własność wnioskodawcy, jednak nie udowodnił on wysokości poniesionych strat. Zdaniem organu z uwagi na fakt, że nie podano dzieci jako osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a tym samym dochodów uzyskiwanych przez nich - trudno określić faktyczną sytuację materialną rodziny.

Organ przypomniał również, że fakt powinności spłaty innych zobowiązań nie stanowi podstawy do uwzględnienia żądania, gdyż nieopłacone należności ZUS, jako zobowiązania publicznoprawne podlegają z mocy prawa szczególnej ochronie, zatem co do zasady, winny być regulowane w pierwszej kolejności. Nie bez znaczenia jest również fakt, że ich umorzenie może pokrzywdzić innych ubezpieczonych, którym świadczenia wypłacane są z pozyskanych przez Zakład składek, a także może mieć negatywny wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego wnioskodawcy.

Nie zgadzając się z takim stanowiskiem organu W.R. skierował do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Wnioskodawca podkreślił, że wbrew stanowisku organu nie jest zdolny do wykonywania pracy oraz nie może zmusić do opieki nad schorowaną matką swych córek. Ocieplenie domu nie jest jeszcze skończone, a współudział dzieci wnioskodawcy w tej inwestycji polegał jedynie na wykorzystaniu pozostałych jednemu z nich materiałów budowlanych. Wnioskodawca nie jest w stanie samodzielnie oszacować strat wyrządzonych przez powódź, jednakże są one doskonale widoczne, gdyż nie tylko plony zostały zniszczone w całości, lecz dodatkowo jeszcze pole zostało trwale pozbawione zdolności produkcji roślinnej.

Decyzją z dnia 16 września 2010r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ podzielił argumenty wyrażone w zakwestionowanej decyzji, przyjmując w całości ustalony tamże stan faktyczny.

Uzupełniając te wypowiedzi stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał dostatecznie swojej obecnej sytuacji majątkowej, co uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie, że ze względu na stan majątkowy nie jest w stanie opłacić składek. W tym kontekście podkreślono, że § 3 rozporządzenia wykonawczego wyraźnie nakłada ciężar udowodnienia stanu majątkowego i rodzinnego dającego podstawy do umorzenia na wnioskodawcę. Jest to rozwiązanie zupełnie inne od określonego w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdzie wystąpienie jednej z przesłanek umożliwiających umorzenie Zakład bada z urzędu.

W ocenie organu przedstawione przez wnioskodawcę zaświadczenie Urzędu Miejskiego w Z. dotyczące zalania wodami powodziowymi użytków rolnych i zniszczenie upraw nie daje również podstaw do umorzenia.

Przepis § 3 pkt 2 rozporządzenia wymienia wprawdzie poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia jako przesłankę umożliwiającą umorzenie, jednak wtedy jedynie jeżeli opłacenie zaległych składek mogłoby pozbawić możliwości dalszego prowadzenia działalności. Skoro wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej brak podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku na tej podstawie. Ponadto, zadłużenie to powstało o wiele wcześniej niż miała miejsce powódź. Oświadczenie to ma znaczenie jedynie do oceny obecnej sytuacji materialnej, ale jak już stwierdzono wnioskodawca podał zbyt mało informacji, aby można było ustalić sytuację materialną w sposób nie budzący wątpliwości.

Końcowo organ wyjaśnił, że uregulowanie należnych składek dałoby wnioskodawcy prawo do świadczenia rentowego oraz bezpośrednio wpłynęło na jego wysokość, a w dalszej perspektywie na wysokość przyszłego świadczenia emerytalnego. Tym samym umorzenie zaległości powinno być ostatecznością, a w pierwszej kolejności wnioskodawca winien poszukiwać możliwości ich uregulowania, czy to w ramach dobrowolnych wpłat czy też w ramach udzielonego układu ratalnego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W.R. powtórzył uzasadnienie wniosku o umorzenie zaległych składek. Skarżący nadmienił, że z powodu kryzysu w prowadzonej działalności gospodarczej nie był w stanie uiścić należnych składek. W ocenie skarżącego za pozytywnym dla niego rozstrzygnięciem przemawiają zasady współżycia społecznego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotowa sprawa, na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego ds. finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1269 ze zm.) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Na wstępie przypomnieć należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Jak wynika akt sprawy, skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres prowadzonej przezeń działalności gospodarczej. W związku z treścią jego wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 wspomnianej już ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z ust. 1 wymienionego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Na podstawie ust. 2 powołanego przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, w myśl którego to należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, iż w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Przywołane przepisy normujące umarzanie należności z tytułu składek, tj. zarówno przepis ust. 2 jak i ust. 3a art. 28 omawianej ustawy, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (vide: wyrok NSA z 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s. 36). W wyroku z 16 listopada 1999 r., sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Podkreślono bowiem, że obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 k.p.a.

W przypadku norm uznaniowych kształtujących podstawę prawną zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, sąd administracyjny zobowiązany jest do skontrolowania podstaw prawnych i faktycznych takiej decyzji, a w szczególności do oceny, czy organ administracyjny uwzględnił przy jej podjęciu przesłanki prawne i faktyczne sprawy podlegającej rozpatrzeniu. Rozstrzyganie w ramach uznania wymaga zatem od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego – w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego (por. też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2495/07, LEX nr 451167). W toku postępowania sądowoadministracyjnego to właśnie uzasadnienie zapadłego w sprawie administracyjnej rozstrzygnięcia umożliwia sądowi dokonanie oceny, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Swobodne uznanie nie może być bowiem utożsamiane z dowolnością. Z tego chociażby względu uzasadnienie winno być wnikliwe i logiczne oraz zawierające dostatecznie zindywidualizowane przesłanki występujące w sprawie.

Oceniając zaskarżoną decyzję przy uwzględnieniu przywołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa.

W pierwszym rzędzie podkreślić należy, że zarówno w zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową, rodzinną i zdrowotną skarżącego, a więc związanych z przesłankami umorzenia zawartymi w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy oraz w § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. W części wstępnej uzasadnienia przywołano bowiem wszelkie istotne z punktu widzenia sprawy okoliczności faktyczne, które następnie w sposób logiczny i przekonywujący odniesiono do ustawowych zapisów.

W toku postępowania ustalono, że W.R. nie pozostaje w zatrudnieniu, nie wykonuje działalności gospodarczej a źródłem jego utrzymania jest zasiłek dla bezrobotnych, przyznany na okres 1 roku. Dodatkowo skarżący wykazał uzyskiwanie przez małżonkę świadczenia emerytalnego z ZUS wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym. Jak wywodzi skarżący, nie może on wykonywać działalności zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad żoną, uznaną za niezdolną do samodzielnej egzystencji, po przebytych zawałach serca i operacji krwiaka podpajęczynówkowego.

Okoliczności te słusznie uznał organ za niewystarczające do uwzględnienia wniosku o umorzenie zaległości składkowych gdyż – jak wykazało prowadzone postępowanie – skarżący i jego żona zamieszkują wspólnie z czwórką dorosłych dzieci, z których dwoje pracuje dorywczo a dwoje jest bezrobotnych. W tej sytuacji zasadnie uznano, iż dorosłe i niepracujące dzieci mogą przejąć opiekę nad chorą matką i w ten sposób umożliwić skarżącemu pracę zarobkową lub też pozostając we wspólnym gospodarstwie domowym zintensyfikować poszukiwanie zatrudnienia, wykorzystując wszelkie dostępne możliwości. Skarżący zresztą przyznawał, że wraz z żoną korzysta z pomocy finansowej pracujących dzieci /w postaci robienia zakupów czy czynienia nakładów na remont domu/. Dochodów dzieci pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym jednak nie określił i nie wykazał, na co trafnie zwrócił uwagę ZUS.

Zważyć też należy, iż mimo trudnej sytuacji materialnej i ponoszenia wysokich kosztów zakupu leków rodzina skarżącego jest w stanie spłacać kredyt konsumpcyjny zaciągnięty w Eurobanku natomiast nie bierze pod uwagę możliwości spłaty zaległości składkowych, choćby w podobnie określonych ratach. Okoliczności sprawy pozwalają na ostrożne rozważanie /w stanie faktycznym ustalonym na datę złożenia wniosku o umorzenie/ możliwości spłaty zadłużenia w układzie ratalnym. Pamiętać przy tym należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.

W świetle powyższego w ocenie Sądu, ZUS trafnie orzekł w oparciu o posiadany materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają – według stanu z daty złożenia wniosku – podstaw do uznania, że zobowiązany spełnia przesłanki do umorzenia. Należy podkreślić, że umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych gdy ze względu na wiek , stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań wobec ZUS, a w ocenie zasadności umorzenia należy brać pod uwagę okres 10 letniego terminu przedawnienia dochodzenia należności.

Konkludując, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

Przypomnieć przy tym należy, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ewentualnym nowym postępowaniu będzie mogła być poddana stosownej ocenie aktualna sytuacja materialna i osobista skarżącego, która według jego twierdzeń uległa radykalnej zmianie na skutek wyprowadzenia się z domu dorosłych dzieci oraz utraty od stycznia 2010r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Powstała więc sytuacja w której skarżący nie będzie osiągał żadnych dochodów z zasiłku dla bezrobotnych czy świadczenia rentowego a konieczność osobistego sprawowania opieki nad żoną /po wyprowadzeniu się dzieci/ uniemożliwi skarżącemu wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Te okoliczności jednak organ musiałby wziąć pod uwagę dopiero w przypadku ewentualnego ponownie złożonego wniosku o umorzenie zaległości składkowych gdyż w dacie złożenia wniosku z dnia 25 czerwca 2010r. taki stan faktyczny nie istniał a ten, który został ustalony przez organ, został prawidłowo oceniony, jako nie dający podstaw do uwzględnienia wniosku.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.