Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 93/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
658
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1, art. 149 par. 2, art. 154  par. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6 par. 1a, art. 18, art. 2 par. 1 pkt 10, art. 15 par. 1, art. 26 par. 1 i 4, art. 117, art. 119, art. 121 par. 1-3, art. 122 par. 1 i 2, art. 127, art. 128
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 26 września 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi J. M. i W. M. na bezczynność Wójta Gminy Ł. w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego 1. zobowiązuje Wójta Gminy Ł. do zakończenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego decyzji z dnia [...] wydanej przez Wójta Gminy Ł. znak: [...] w terminie 60 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku ; 2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Ł. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Wójtowi Gminy Ł. grzywnę w wysokości 1000 (tysiąca) złotych; 4. zasądza od Wójta Gminy Ł. solidarnie na rzecz skarżących J. M. i W. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. LS


UZASADNIENIE

W dniu [...] J. i W. małżonkowie M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wójta Gminy Ł. w przedmiocie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego.

W motywach skargi wskazali, że w 1999 r. doszło do likwidacji rowu na działkach nr 150 i 210 we wsi C., gmina Ł., województwo [...], będącego końcowym odcinkiem rowu odprowadzającego wody opadowe z działek, dużej części wsi oraz przydrożnych domostw. Dokonali tego właściciele działek: S. E. (działka nr 210) oraz jego wuj J. E. (działka 150), bez wymaganego zezwolenia wodnoprawnego. Na terenie działki nr 149, należącej do skarżących, znajduje się poprzedzający odcinek wyżej wymienionego urządzenia wodnego.

W wyniku działań sąsiadów część rowu skarżących pełni, z konieczności, funkcję zbieracza wód opadowych dla sąsiednich działek oraz wód odprowadzanych z odcinka drogi gminnej.

Skarżący podnieśli, że zwracali się bezskutecznie z prośbą o rozwiązanie problemu do Urzędu Gminy, a także do Ministerstwa Rolnictwa. W wyniku interwencji zorganizowano wizję lokalną, w której uczestniczyli przedstawiciele Urzędu Gminy, Wojewódzkiego Zarządu Melioracji oraz mieszkańcy wsi.

W rezultacie Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] nakazał S. E. przywrócenie stanu poprzedniego rowu odwadniającego na działce nr 150 i 210. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję. Do chwili obecnej nakaz nie został jednak wykonany ani wyegzekwowany.

Następnie skarżący wspomnieli, że w 2009 r. na drodze gminnej został położony asfalt, pogłębiono rowy przydrożne oraz odnowiono przepust, znajdujący się przy ich posesji i działce, który łączy przedmiotowy rów z systemem odwadniającym drogę. Pomimo braku rozwiązania tej sprawy (brak ciągłości rowu na działkach nr 150 i 210) Urząd Gminy, poprzez wykonawcę nawierzchni asfaltowej, odprowadził wody opadowe i odwodnienia drogi wprost na działkę skarżących poprzez ten rów bez dalszego odpływu, naruszając przepisy Prawa Wodnego. W związku z tym regularnie zalewane są uprawy, a także podtapiane budynki skarżących. Brak działań ze strony Urzędu Gminy oraz właścicieli powyższych działek był powodem wystosowania prośby o interwencję do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. Inspekcja dotycząca przedmiotowego rowu odwadniającego wykazała liczne uchybienia i nieścisłości. Protokół z interwencji na podstawie art. 192 ust. 1 ustawy - Prawo Wodne stwierdza, że właściciele działek S. E. i J. E. bezprawnie zmienili stan wody na gruncie i kierunek wód opadowych. Konsekwencją powyższego raportu było skierowanie przez RZGW pisma do Komendy Powiatowej Policji w Ł., w celu ukarania właścicieli tych działek. Sprawa nie została jednak nadal rozstrzygnięta.

Po kolejnych dwóch latach, konsultacjach w Biurze Poselskim europosła J. W. i jego mediacjach, zorganizowano spotkanie przedstawicieli Urzędu Gminy, Państwa E., Prezesa Spółki Wodnej, Sołtysa oraz skarżących. Zastępca Wójta Gminy Ł., ciągle nie egzekwując poprzedniej decyzji nakazującej S. E. przywrócenie istniejącego rowu, zaproponował skarżącym rozwiązanie kompromisowe własnego pomysłu, sprzeczne z zasadami melioracji oraz niszczące istniejący układ drenażu pól. Sprawcom likwidacji nie narzuca się żadnych form nakazu, tłumacząc, że Gmina nie ma prawa do dysponowania gruntem, przez co przeczy swoim wcześniejszym decyzjom. Małżonkowie M. zauważyli, że sprawa nieprawidłowego funkcjonowania tego rowu toczy się już od 14 lat, co wiąże się z ponoszonymi dużymi stratami w uprawach rolnych. Pomimo interwencji w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Ł. nadal nie ma żadnej reakcji i pomocy ze strony tutejszego Urzędu Gminy.

Odpowiadając na skargę Wójt Gminy Ł. wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że bezspornym jest, iż w miejscowości C., gmina Ł. na działkach oznaczonych nr ewidencyjnymi 150 i 210, będących własnością S. E., zlikwidowany został rów melioracyjny, co zmieniło stan wody na gruncie działek przyległych.

Wójt Gminy Ł. wydał w dniu [...] decyzję administracyjną znak [...] nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego, tj. odtworzenie rowu melioracyjnego na działkach oznaczonych nr ewidencyjnymi 150 i 210. Po rozpatrzeniu odwołania S. E. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] znak [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Ostateczna decyzja administracyjna nie została wykonana do dnia dzisiejszego. Z tego względu Wójt Gminy Ł. wszczął w 2003 r. postępowanie egzekucyjne skutkujące trzykrotnym nałożeniem kary grzywny po 200 zł każda, czego dowodem są upomnienie nr [...] z dnia [...], postanowienie nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...], tytuł wykonawczy z dnia [...], postanowienie nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...], tytuł wykonawczy z dnia [...], postanowienie nr [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z dnia [...], tytuł wykonawczy z dnia [...], upomnienie nr [...] z dnia [...].

W dniu 14 maja 2010 r. przeprowadzona została interwencyjna kontrola przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. gospodarowania wodami na działkach nr 150 i 210 w miejscowości C. W sporządzonym protokole kontroli gospodarowania wodami z dnia 14 maja 2010 r. kontrolujący stwierdzili, że nieprawidłowości należy usunąć w najbliższym możliwym terminie, który nie powinien być dłuższy niż do 30 kwietnia 2011 r. (dowód - protokół z dnia [...]). Do treści protokołu wniesione zostały przez Wójta Gminy Ł. zastrzeżenia określone w piśmie z dnia 26 maja 2010 r. Ponadto Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. pismem z dnia 20 maja 2010 r. powiadomił Wójta Gminy Ł. o złożeniu wniosku o ukaranie.

Również Poseł do Parlamentu Europejskiego J. W. interweniował

w sprawie, sugerując nałożenie odpowiednio wysokiej grzywny, która mogłaby przyczynić się do ostatecznego rozwiązania sprawy. Odpowiedź na jego wystąpienie została zawarta w piśmie z dnia 29 listopada 2011 r. Kolejne pismo Posła do Parlamentu Europejskiego z dnia 24 września 2012 r. skutkowało zorganizowaniem przez Wójta Gminy Ł. w dniu 19 października 2012 r. spotkania Państwa M. i Państwa E., które nie doprowadziło do załatwienia konfliktu pomiędzy stronami (dowód - pisma z dnia 24 września 2012 r. i 1 października 2012 r., notatka służbowa z dnia 19 października 2012 r.). Kolejne spotkanie w dniu 26 października 2012r. z udziałem stron oraz sołtysa sołectwa C. i Prezesa Spółki Wodnej "A" również nie doprowadziło do pozytywnego załatwienia sprawy (dowód - notatka służbowa z dnia 26 października 2012 r.).

W dniu [...] J. i W. M. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę na bezczynność Wójta Gminy Ł.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uwzględniło skargę, wskazując w treści uzasadnienia, że wierzyciel Wójt Gminy Ł. powinien przesłać zobowiązanemu pisemne upomnienie, skoro zobowiązany w oznaczonym terminie nie wykonał obowiązku. Wbrew temu, co stwierdziło SKO w uzasadnieniu postanowienia o nieprzesłaniu zobowiązanemu upomnienia, czynności te były podjęte przez wierzyciela. Uwzględniając zatem stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego o braku podjęcia czynności egzekucyjnych, wierzyciel wystawił w dniu [...] upomnienie nr [...] wskazując termin wykonania nałożonego obowiązku.

Na marginesie Wójt Gminy Ł. wskazał na dodatkowy problem natury wyznaniowej wobec twierdzenia, że na działce nr 210 podczas mszy świętej zakopane zostały święte ewangelie, chroniące od gradobicia, powodzi i innych nieszczęść, których nie można naruszać.

Na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. skarżąca J. M. poparła skargę i wniosła o zasądzenie kosztów postepowania. Oświadczyła, że nic jej nie wiadomo na temat tego, by po przesłaniu upomnienia do S. E., organ podejmował jakiekolwiek dalsze czynności egzekucyjne w celu wykonania decyzji z [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracyjne nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi J. M. i W. M. jest bezczynność Wójta Gminy Ł., będącego jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem w przedmiocie wykonania w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego - nakazu przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego, orzeczonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...].

W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.).

W przypadku skargi na bezczynność organu niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na bezczynność organu. Co istotne, skarga jest dopuszczalna niezależnie od pozytywnego, czy negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest zatem wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia.

Dodać w tym miejscu trzeba, że w przypadku skargi na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w myśl art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) - dalej w skrócie "u.p.e.a.", podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku służy skarga. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie.

W przekonaniu Sądu art. 6 § 1a u.p.e.a. jest przepisem szczególnym (lex specialis) w stosunku do art. 37 § 2 k.p.a., zatem wyczerpanie trybu przewidzianego w tym przepisie warunkuje dopuszczalność skargi na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do wykonania obowiązku ( por. także wyrok WSA z dnia 24 listopada 2010r. sygn II SA/Po 684/10 – Lex nr 969423 ).

Zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy świadczy bezspornie o wyczerpaniu przez skarżących J. i W. małżonków M. trybu przewidzianego w art. 6 § 1a u.p.e.a., a tym samym o dopuszczalności skargi na bezczynność Wójta Gminy Ł. w sprawie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego.

Niewątpliwie skarżący pismem z dnia 11 stycznia 2013 r., które wpłynęło do organu w dniu 15 stycznia 2013 r. wnieśli skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na bezczynność Wójta Gminy Ł. w sprawie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego, który postanowieniem z dnia [...] uwzględnił skargę J. i W. M., argumentując, że zasadny jest zarzut bezczynności wierzyciela Wójta Gminy Ł. w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, wskazując na konieczność skierowania do zobowiązanego pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W dniu 11 czerwca 2013 r. J. i W. M. wnieśli do tutejszego Sądu skargę na bezczynność organu I instancji.

Przechodząc do meritum sprawy wyjaśnić następnie trzeba, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.

W rozumieniu art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W toku postępowania egzekucyjnego podobnie jak i w toku postępowania administracyjnego jedną z podstawowych zasad jest szybkość postępowania wyrażona w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. w. zw. z art. 18 u.p.e.a. Jej istota sprowadza się do tego, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Natomiast sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

W myśl art. 35 § 1 - § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Sąd odnosząc się do zarzutu bezczynności Wójta Gminy Ł., będącego wierzycielem w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w przedmiocie wykonania ostatecznej decyzji Wójta Gminy Ł. z dnia [...] nr [...], mocą której nałożono na S. E. obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego rowu odwadniającego na działce nr 150 i 210 w terminie do dnia 15 kwietnia 2003 r. stwierdził, że zarówno w dacie złożenia skargi, jak i w dniu rozprawy – 26 września 2013 r., Wójt Gminy Ł. bezspornie pozostawał w bezczynności w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, zmierzających do realizacji obowiązku określonego wspomnianą wyżej ostateczną decyzją z dnia [...].

Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że licząc od momentu bezskutecznego upływu terminu do wykonania przez zobowiązanego nałożonego powyższą decyzją nakazu przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego, do dnia rozprawy, czyli przez okres ponad 10 lat, wierzyciel zaledwie trzykrotnie skierował do zobowiązanego upomnienie (10 grudnia 2003 r., 10 maja 2004 r. i 29 maja 2013 r.) oraz trzykrotnie nałożył na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 200 zł (10 lutego 2004 r., 24 marca 2004 r., 14 kwietnia 2004 r.), doręczając jednocześnie tytuły wykonawcze z dnia [...], [...] i [...]. Zastosowane przez Wójta Gminy Ł. środki egzekucyjne nie przyniosły oczekiwanego rezultatu w postaci wykonania przez zobowiązanego nałożonego decyzją obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego.

W myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego.

Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 § 1 u.p.e.a.).

Organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 u.p.e.a.).

Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.).

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest, że nakaz przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego ma charakter obowiązku niepieniężnego, zaś egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym unormowana została w dziale III u.p.e.a. w przepisach art. 117 i następne u.p.e.a. W rozdziale 2 ustawodawca określił zasady stosowania grzywny w celu przymuszenia, zaś w rozdziale 3 zasady dotyczące wykonania zastępczego.

Pierwszy z wymienionych środków egzekucyjnych, czyli grzywnę w celu przymuszenia, nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 u.p.e.a.).

Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50.000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200.000 zł (art. 121 § 1-3).

Grzywnę w celu przymuszenia w myśl art. 122 §1 i 2 u.p.e.a. nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu:

1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32;

2) postanowienie o nałożeniu grzywny.

Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:

1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;

2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Natomiast drugi z środków egzekucyjnych, a więc wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt (art. 127 u.p.e.a.).

Zgodnie w treścią art. 128 u.p.e.a. w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu:

1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32;

2) postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo (§ 1).

W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (§ 2).

W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może również nakazać zobowiązanemu dostarczenie posiadanej dokumentacji, a także posiadanych materiałów i środków przewozowych, niezbędnych do zastępczego wykonania egzekwowanej czynności, z zagrożeniem zastosowania odpowiednich środków egzekucyjnych w razie uchylenia się zobowiązanego od dostarczenia tych dokumentów, materiałów i środków przewozowych (§ 3).

Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o zastosowaniu wykonania zastępczego (§ 4).

Przywołane wyżej przepisy dowodzą, że w przypadku biernej postawy podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, organy prowadzące postępowanie egzekucyjne nie zostały pozbawione przez ustawodawcę prawnych możliwości zastosowania środków, których - celem najogólniej rzecz ujmując - jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania nałożonego nań obowiązku. Takimi środkami są niewątpliwie grzywna w celu przymuszenia, której jednorazowa wysokość, co niewątpliwie umknęło Wójtowi Gminy Ł., może sięgnąć nawet 10.000 zł, z tym że ostatecznie suma nałożonych grzywien nie może przekroczyć kwoty 50.000 zł oraz wykonanie zastępcze, którego wdrożenie organ egzekucyjny winien rozważyć wówczas, gdy nakładane grzywny nie prowadzą do wykonania przez zobowiązanego ciążącego nań obowiązku.

Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że Wójt Gminy Ł., będąc jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, przez okres ponad 10 lat pozostaje bezczynny w podejmowaniu środków egzekucyjnych zmierzających do realizacji przez zobowiązanego S. E. nakazu przywrócenia stanu poprzedniego rowu odwadniającego i bezczynność ta bezspornie ma charakter rażący. Wprawdzie na przestrzeni tych 10 lat Wójt Gminy Ł. starał doprowadzić do zawarcia ugody pomiędzy zobowiązanym a skarżącymi, jednakże nie zmienia to postaci rzeczy, że pomimo dysponowania omówionymi wyżej środkami egzekucyjnymi do dnia dzisiejszego ostateczna decyzja z dnia [...] nie została wykonana.

Z tych powodów Sąd w trybie art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę J. M. i W. M. i w punkcie pierwszym sentencji wyroku zobowiązał Wójta Gminy Ł. do zakończenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego decyzji z dnia [...] w terminie 60 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Jednocześnie w punkcie drugim sentencji wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu I instancji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i z tego też powodu w punkcie trzecim wyroku z urzędu wymierzył Wójtowi Gminy Ł. grzywnę w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości 1000 zł, określonej zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2012 r. (M. P. z 2013 r., poz. 89), uznając, że wysokość nałożonej grzywny jest adekwatna do opisanego czasu pozostawania organu w bezczynności w tej sprawie.

O kosztach postępowania należnych skarżącym od organu Sąd rozstrzygnął w punkcie czwartym sentencji wyroku, uwzględniając brzmienie art. 200 p.p.s.a.

LP