Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1588/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 11 ,  art. 16
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 119 ust. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 166 poz 1  art. 68
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia  społecznego (Tekst mający znaczenie dla EOG i dla Szwajcarii).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi T. B. (B.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3940/2021/18096 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO) decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3940/2021/18096, po rozpatrzeniu odwołania T. B. od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 20 sierpnia 2020 r. [...], odmawiającej w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego) na dziecko F. R. – utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Z akt sprawy wynika, że T. B. (strona skarżąca) wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2018 r. domagała się ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko - syna F. R. (ur. [...] r.) w okresie 218/2019.

Wojewoda Śląski decyzją dnia 20 sierpnia 2020 r. nr [...] odmówił w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. prawa do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego ) na dziecko F. R.. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że strona skarżąca wraz z dzieckiem zamieszkują w Polsce, gdzie nie wykonuje działalności zawodowej, natomiast ojciec dziecka - J. R. wykonywał działalność zawodową na terenie Republiki [...]. Dalej wskazał na przepisy unijne i wyjaśnił, że zgodnie z prawem wniosek złożony przez stronę skarżącą został przekazany do instytucji w zakresie świadczeń rodzinnych na terenie [...]. Stwierdził, że Polska jako państwo w drugiej kolejności właściwe do realizacji świadczeń rodzinnych, rozpatruje prawo do ewentualnego dodatku dyferencyjnego zgodnie z art. 68 ust. 2 Rozporządzenia (WE) Nr 833/ 2004, który stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo. Uprawnienia do świadczeń rodzinnych z tytułu innych kolidujących ustawodawstw są zawieszane do kwoty przewidzianej przez pierwsze ustawodawstwo i w odpowiednim przypadku określony jest dodatek dyferencyjny do sumy, który przekracza tę kwotę. Wyjaśnił, że dodatek dyferencyjny przysługuje w sytuacji, gdy spełnione są kryteria ustawodawstwa polskiego uprawniające do wnioskowanych świadczeń w Polsce i kwota zagranicznych świadczeń przewidziana przez pierwsze ustawodawstwo jest mniejsza od kwoty świadczeń przysługujących w Polsce. Zauważył dalej, że wysokość świadczeń przysługujących w Republice [...] na dziecko była wyższa od świadczenia wychowawczego w Polsce na dziecko i dodatek dyferencyjny nie przysługuje.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca podniosła, że po stronie [...] dzieciom F. R. i F.R. nie przysługują żadne świadczenia, a same dzieci przebywają z nią w Polsce zgodnie z wyrokiem sądu.

W dniu 18 grudnia 2020 r. do sprawy przystąpił Rzecznik Praw Dziecka. Wnioskował o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że sam fakt, iż dane świadczenie przysługuje tytułem pierwszeństwa z instytucji zagranicznej, nie może automatycznie przesądzać o tym, że jest ono wypłacane. Uznał, iż wyjaśnienia organu wskazujące, że instytucja [...] nie poinformowała o zaprzestaniu ustalenia strony [...] państwem pierwszeństwa do wypłaty świadczenia na małoletniego wydają się istotne choć niewystarczające w realiach rozpatrywanej sprawy. Wskazał, że w świetle art. 4 ust.1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 z późn. zm. -dalej "u.p.w.d") celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieka nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Zatem owe świadczenia ma wspomóc rodzinę w wychowywaniu dzieci. Zauważył, że strona skarżąca nie otrzymała świadczeń z instytucji zagranicznej, a odmowa przyznania dodatku dyferencyjnego była niecelowa. Zdaniem Rzecznika odmowa przyznania praw do dodatku dyferencyjnego (w postaci świadczenia wychowawczego) na rzecz małoletniego F. R. na okres świadczeniowy 2018/2019 była przedwczesna i decyzja w tym przedmiocie winna zostać uchylona w myśl art.138 § 2 k.p.a.

SKO decyzją z dnia 21 grudnia 2020 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2185/2020/13295, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego i przekazało sprawę, do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazało, że w szczególności zbadania wymaga zamieszkiwanie dzieci w Polsce ze stroną skarżącą, o czym pośrednio świadczy realizacja obowiązku szkolnego przez dzieci na terenie kraju. W ocenie SKO ustalenia wymaga również kwestia przysługiwania świadczeń wsparcia społecznego w związku z dzieckiem na terenie Republiki [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2021 r. sygn. akt. II SA/GI 963/21 — po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez stronę skarżącą uchylił decyzję SKO jako wydaną z naruszeniem art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 136 k.p.a. i art. 138 § 2 k.p.a

W piśmie z dnia 7 grudnia 2021 r. zgłosiła się do sprawy adwokat M.S., jako pełnomocnik strony skarżącej. Pokreśliła, że Państwo Polskie ma możliwość uznania na podstawie art. 60 ust. 3 Rozporządzenia WE nr 987/2009 , iż w danej sytuacji zastosowanie ma prawo krajowe, jak i wydania decyzji o tymczasowym świadczeniu. Zdaniem pełnomocnika na rzecz syna strony skarżącej winno zostać przyznane świadczenie wychowawcze z okres objęty decyzją.

Ponownie rozpoznając sprawę postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r. SKO zleciło Wojewodzie Śląskiemu przeprowadzenie dowodu na okoliczność tego, czy na dziecko F. R. przysługiwało w Republice [...] w okresie objętym wnioskiem strony świadczenie stanowiące odpowiednik polskiego świadczenia wychowawczego, a jeżeli na wskazane dziecko przysługiwało świadczenie to w jakiej kwocie oraz czy było wypłacane. Zwróciło się o uzyskanie stosownej dokumentacji przez Wojewodę Śląskiego.

W piśmie z dnia 8 lutego 2022 r. Wojewoda Śląski poinformował SKO, że w dniu 7 lutego 2022 r. został wysłany monit do właściwej instytucji [...]. Wyjaśnił, że w przypadku otrzymania odpowiedzi od tejże instytucji poinformuje niezwłocznie SKO.

W piśmie z dnia 28 czerwca 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej wniosła o podjęcie czynności zmierzających do wydania decyzji w sprawie rozstrzygnięcia. Podkreśliła, że procedowanie przyjęte w niniejszej sprawie odbywa się z pokrzywdzeniem małoletnich dzieci. W załączeniu przedłożyła oświadczenie przesłane drogą elektroniczną przez ojca małoletniego, iż nie pobierał i nie pobiera żadnych świadczeń na małoletnich synów w Republice [...].

SKO decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 20 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń. Wskazało, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.p,w.d. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczenia wychowawczego, członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. Zadaniem wojewody jest ustalenie, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 u.p.w.d.). Wyjaśniło, że mówiąc o przepisach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego należy mieć na względzie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późno zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późm zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10,2009, str. 1, z późn. zm.). Podkreśliło, że dodatek dyferencyjny przysługuje w sytuacji, gdy spełnione są kryteria ustawodawstwa polskiego uprawniające do wnioskowanych świadczeń w Polsce i kwota przyznanych zagranicznych świadczeń jest mniejsza od kwoty świadczeń przysługujących w Polsce.

SKO wyjaśniło, że z uwagi to, że ojciec dziecka strony skarżącej w okresie objętym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego dla dziecka wykonywała działalność zawodową na terenie [...], organem właściwym do rozpatrzenie przedmiotowego wniosku był początkowo Marszałek Województwa Śląskiego (Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w Katowicach), a od dnia 1 stycznia 2018 r. Wojewoda Śląski (Dyrektor Wydziału Rodziny i Polityki Społecznej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego), do którego wniosek strony został przekazany. Ponieważ w sprawie przedmiotowego wniosku państwem pierwszeństwa z uwagi na wykonywaną działalność zawodową ojca małoletniego były [...], przedmiotowy wniosek został przesłany do zagranicznej instytucji właściwej. W związku z powyższym Wojewoda Śląski- Dyrektor Wydziału Rodziny i Polityki Społecznej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego Katowicach, w ramach posiadanych kompetencji dokonał porównania świadczeń przysługujących w Polsce ze świadczeniami przysługującymi w państwie zatrudnienia zgodnie z art. 68 ust.2 Rozporządzenia (WE) nr 883/2004.

Zaznaczyło, że ustalanie okoliczności istotnych dla stwierdzenia istnienia i ewentualnie prawa do pobierania świadczeń zabezpieczenia społecznego w ramach koordynacji świadczeń odbywa się w sformalizowany sposób. SKO w trybie art. 136 § 1 k.p.a. zwróciło się o uzyskanie stosownej dokumentacji przez Wojewodę Śląskiego, lecz pomimo upływu znacznego okresu czasu dokumentacja ta nie została przekazana. Wskazało, że oświadczenie strony, co do niepobierania świadczeń w Republice [...] nie jest wystarczające, dla przyjęcia iż Rzeczypospolita Polska jest państwem pierwszeństwa. W tej sytuacji uznać należało, że krajem pierwszeństwa jest Republika [...] jako państwo, w którym przysługuje świadczenie na dziecko F. R. udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek jednego z uprawnionych rodziców.

Zdaniem SKO zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem i zasługuje na jej utrzymanie w mocy. Dalej wskazało, że organ I instancji za okres kiedy występowała koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego dokonał porównania wysokości świadczeń. Organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na to, iż uprawnienia do dodatku dyferencyjnego na dziecko rozpatrywane są od dnia 1 października 2018 r., należy stosować kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny z dnia 1 września 2018 r. Dokonując przeliczenia według powyższych zasad należy stwierdziło, że wysokość zagranicznego świadczenia przewidzianych w okresie od października 2018 r. do września 2019 r. na dziecko wyniosła 597,76 zł miesięcznie (139,17 EUR x 4,2,952 PLN), a w Polsce świadczenia wynosiły 500 zł (świadczenie wychowawcze 500 zł).

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja SKO w wydana została z naruszeniem art. 16 ust. 4 i 2 u.p.w.d. w związku z art. 11 ust. 1 i 68 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz rozporządzenia wykonawczego, wskutek którego doszło do pozbawienia osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego, albowiem w chwili składania wniosku o świadczenie wychowawcze na rzecz F. R. nie miał on uprawnień do pobierania świadczenia w Republice [...], gdy świadczenie wychowawcze nie zostało mu tam przyznane, nie miała miejsca sytuacja kumulacji roszczeń, ani też kolizji państw, przez co doszło do pozbawienia prawa do świadczenia wychowawczego nastąpiło z pokrzywdzeniem uprawnionego oraz art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez dokonania niezbędnych ustaleń, jak i wbrew jednoznacznym dowodom, że w państwie członkowskim, tj. Republice [...] nie zostały przyznane świadczenia wychowawcze na rzecz F. R., mimo to przyjęcie; iż oświadczenie: strony o braku pobieraną świadczeń nie jest wystarczającym dowodem i wydanie decyzji dla strony decyzji niekorzystnej. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia wychowawczego na F. R. za okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SKO. W uzasadnieniu podkreśliła, że świadczenie rodzinne w Republice [...] do dnia dzisiejszego nie zostały wypłacone stronie skarżącej. Wskazała, że Państwo Polskie ma możliwość uznania w oparciu o art. 60 ust. 3 rozporządzenia WE nr 987/2009, iż w danej sytuacji zastosowanie ma prawo krajowe, jak i wydania decyzji o tymczasowym świadczeniu, której do dnia dzisiejszego nie wydano. W ocenie strony skarżącej na rzecz jej dziecka winno zostać przyznane świadczenie wychowawcze za okres objęty decyzją, albowiem rodzice żyją w prawnej separacji. Dziecko zamieszkuje w Polsce wraz z matką, która uzyskuje w Polsce świadczenie rentowe. Republika [...] nie przyznała świadczeń wychowawczych stronie skarżącej i nigdy ich nie wypłacała.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.

Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. nie stwierdził, aby była ona obarczoną wadą, skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego, wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji została dokonana w trybie uproszczonym postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a strona skarżąca nie sprzeciwiła się temu w przepisanym terminie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja SKO z dnia 17 sierpnia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 20 sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania stronie skarżącej wnioskowanego świadczenia na syna w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r.

Materialnoprawną podstawę wymienionych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu (obecnie t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 – dalej "u.p.d.w.") w związku z art. 1 lit. z) oraz art. 68 ust. 1 a, ust. 2, ust. 3a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29.04.2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. (WE) L 166/1 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.).

Zgodnie z art. 11 u.p.w.d wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej.

Problematyka świadczeń rodzinnych w prawie unijnym uregulowana jest: 1) w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 2) w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wymienione rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisami obowiązującymi w tych państwach. Podkreślić należy nadto, że wymienione akty normatywne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń.

W myśl art. 68 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004, w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne ustalane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym, jako mającym pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Ustęp ten przewiduje pierwszeństwo prawa udzielanego z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.

Na podstawie art. 68 ust. 3(a) rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i art. 60 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 987/2009, jeśli w instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie, złożony zostaje wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych, ale nie z tytułu pierwszeństwa to instytucja ta niezwłocznie podejmuje tymczasową decyzję w sprawie zasad pierwszeństwa i przekazuje taki wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa. Rozpoznanie wniosku skarżącej należało do instytucji właściwej Państwa Członkowskiego – tu organu właściwego we [...] – tak jakby został on złożony do niej bezpośrednio. W kompetencji polskich organów pozostało podjęcie rozstrzygnięcia co do przysługiwania dodatku dyferencyjnego (art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004), który jest przyznawany w kwocie stanowiącej różnicę w wysokości świadczenia przyznanego na podstawie przepisów Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma pierwszeństwo, względem świadczenia, jakie przysługiwałoby uprawnionemu na gruncie przepisów, które miałyby zastosowanie, gdyby nie wchodziła w grę koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.

Wobec powyższego, zgodnie z prawem pierwszeństwa, wniosek złożony przez stronę skarżącą został przekazany do instytucji właściwej w zakresie świadczeń na terenie [...].

Organ I instancji w toku dotychczasowego postępowania ustalił, że mąż strony skarżącej, ojciec dziecka wykonywał działalność zawodową na terenie Republiki [...]. Natomiast strona skarżąca nie była zatrudniona, pobiera świadczenie rentowe, a wraz z dziećmi zamieszkiwała i zamieszkuje w Polsce. W konsekwencji, jak prawidłowo wskazały organy obu instancji, we wskazanym wyżej okresie w stosunku do wniosku strony skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego ustawodawstwo [...] ma zastosowanie według zasady pierwszeństwa. W związku z tym ustaleniem w decyzjach powołano się na art. 68 ust. 1 przywołanego już rozporządzenia w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, który w zakresie istotnym dla sprawy stanowi: w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa:

a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania;

b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych:

i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem że taka praca jest wykonywana i, dodatkowo, w odpowiednim przypadku, najwyższa kwota świadczeń przewidzianych przez kolidujące ustawodawstwa. W tym ostatnim przypadku koszt świadczeń dzielony jest według kryteriów określonych w rozporządzeniu wykonawczym (...).

W konsekwencji w sprawie bezsprzecznie znajdował zastosowanie art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004. Przepis ten bowiem dotyczy świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie z różnych tytułów. Natomiast pod pojęciem tytułu w rozumieniu analizowanej regulacji unijnej należy rozumieć każdą formę aktywności zawodowej bądź okoliczność faktyczną powodującą podleganie rozporządzeniu oraz przyznanie świadczenia rodzinnego. Jak podkreśla się w literaturze chodzi o pracę najemną, wykonywanie pracy na własny rachunek bądź zamieszkanie, jeśli w danym państwie nabycie i realizacja prawa do świadczeń nie wymaga aktywności zawodowej (por. K. Ślebzak, art. 68. w: Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2012 r.). Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżąca uprawniona jest do świadczenia wychowawczego w Polsce z tytułu zamieszkania, natomiast ojciec dziecka uprawniony jest we [...] do otrzymania odpowiednika świadczenia wychowawczego z tytułu zatrudnienia w tym kraju. Zatem w grę wchodzi zasada pierwszeństwa przewidziana dla świadczeń wypłacanych z różnych tytułów, tj. art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004, która stanowi, że w pierwszej kolejności decydują prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. W Polsce podstawą przyznania świadczenia stronie skarżącej nie jest zatrudnienie czy wykonywanie pracy na własny rachunek, tylko urodzenie dzieci i miejsce zamieszkania. Zatem Wojewoda Śląski właściwie zinterpretował i zastosował art. 68 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 883/2004, nie znajdując jednocześnie podstaw do przyjęcia reguł pierwszeństwa płynących choćby z art. 68 ust. 1 lit. b, wyżej wymienionego aktu dla zbiegu świadczeń wypłacanych z tego samego tytułu.

Wobec twierdzeń skargi dotyczących pozbawienia strony skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia przypomnieć także należy, że wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego podlega przekazaniu do instytucji właściwej na terenie [...] i celem jego rozpatrzenia, zaś instytucja ta w przewidzianym w prawie terminie może zaprzeczyć swoje pierwszeństwo. Słusznie organ I instancji powołuje się na art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284.1), który stanowi m.in. że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej. Instytucja, do której złożono wniosek zgodnie z ust. 1, rozpatruje go na podstawie szczegółowych informacji dostarczonych przez wnioskodawcę i bierze pod uwagę całościową faktyczną i prawną sytuację rodziny wnioskodawcy. Jeżeli instytucja ta uzna, że jej ustawodawstwo ma zastosowanie na zasadzie pierwszeństwa zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 883/2004, zapewnia świadczenia rodzinne zgodnie ze stosowanym przez siebie ustawodawstwem. Tym samym pozostaje jedynie ustalenie, czy świadczenia wypłacane na terenie [...] nie stanowią kwoty niższej niż ta, która przysługiwałaby stronie skarżącej na gruncie polskiego prawa.

Zatem przyjęto zasadnie, że ojcu dziecka hipotetycznie przysługiwało w okresie 2018/2019 kwota [...] odpowiednika świadczenia wychowawczego w wysokości 139,29 EUR miesięcznie na jedno dziecko. Wojewoda Śląski wskazał, że z uwagi na to, iż uprawnienia do dodatku dyferencyjnego na dziecko rozpatrywane są od dnia 1 października 2018 r., należało stosować kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny z dnia 1 września 2018 r. Dokonując przeliczenia według powyższych zasad stwierdził, że wysokość zagranicznego świadczenia przewidzianych w okresie od października 2018 r. do września 2019 r. na dziecko wyniosła 597,76 zł miesięcznie (139,17 EUR x 4,2,952 PLN). Kwota ta przekraczała wysokość świadczenia wychowawczego możliwego do przyznania w Polsce, wynikającego z regulacji art. 5 ust. 1 u.p.w.d. Wobec powyższego nie było podstaw do przyznania przez organy polskie dodatku dyferencyjnego bowiem miesięczna wysokość świadczenia adekwatnego do świadczenia wychowawczego przysługującego we [...] przekracza wysokość świadczenia możliwego do przyznania w Polsce.

Należy zauważyć, że w tych okolicznościach wypełniła się też przesłanka negatywna wyłączająca prawo do świadczenia wychowawczego określona art. 8 ust. 1 pkt 4 u.p.w.d. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Ponieważ wykazano, że ojciec dziecka był uprawniony na terenie [...] do ubiegania się o świadczenie podobne do świadczenia wychowawczego, to w ustalonym w decyzji okresie czasu, uprawnienie strony skarżącej nie mogło zostać zrealizowane, co wyraźnie przewiduje także zacytowany wyżej przepis u.p.w.d.

Istotne w sprawie jest, że w myśl art. 1 lit. i rozporządzenia nr 883/2004 biologiczny ojciec dziecka zawsze musi być traktowany jako członek rodziny, bez względu na to, czy pozostaje w związku małżeńskim z matką dzieci i czy przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym. Takie stanowisko zajął również Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniu z dnia 26 listopada 2009 r. (C- 363/08 – Slanina), dotyczącym wykładni art. 2 ust. 1 oraz art. 1 lit. f ppkt i rozporządzenia nr 1408/71, które to przepisy odpowiadają co do istoty treści odpowiednio art. 2 ust. 1 oraz art. 1 lit. i akapit 1 ppkt i rozporządzenia nr 883/2004. TSUE wskazał, że dziecko które mieszka ze sprawującym nad nim opiekę rodzicem w państwie członkowskim innym niż państwo właściwe do przyznania świadczeń, i którego drugi rodzic zobowiązany do wypłaty alimentów, pracuje lub jest bezrobotny w państwie właściwym, wchodzi do podmiotowego zakresu zastosowania rozporządzenia jako członek rodziny pracownika, nawet jeśli rodzic nie został uznany za członka rodziny dziecka w myśl ustawodawstwa danego państwa. Trybunał zauważył, że bez względu na to, czy ojciec i matka dziecka są małżeństwem, ich dziecko nie powinno być pozbawione możliwości pobierania świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów z państwa zatrudnienia drugiego rodzica. Pojęcie "członka rodziny" na gruncie prawa Unii Europejskiej zostało doprecyzowane również w orzeczeniu TSUE w sprawie C-378/14 Trapkowskii, w którym TSUE wyraźnie stwierdził, że jeśli prawo do świadczenia rodzinnego zgodnie z prawem krajowym może przysługiwać zarówno matce, jak i ojcu dziecka, to wszyscy oni powinni być uznani za członków rodziny w celu zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 osoby, do których stosuje się to rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Zasadą jest zatem podleganie ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego. Należy podkreślić, że akty normatywne prawa unijnego, stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń. Akty te nie pozostawiają stronie ubiegającej się o świadczenie rodzinne wyboru co do właściwości systemu prawa Państwa Członkowskiego, z którego chciałaby skorzystać. Możliwe jest jedynie wyrównanie poprzez dodatek dyferencyjny.

Sąd zauważa, że właściwość organów [...] nie jest alternatywna, zatem organy polskie nie mogły działać w ich miejsce, a tym bardziej ich kontrolować. Zasadnie również organy obu instancji uznały, iż oświadczenie strony skarżącej, co do niepobierania świadczeń w Republice [...] nie jest wystarczające, dla przyjęcia iż Rzeczypospolita Polska jest państwem pierwszeństwa.

Z tych przyczyn decyzja organu I instancji jak i zaskarżona decyzja SKO są aktami zgodnymi z prawem, zarówno pod względem procesowym jak i materialnoprawnym. Sąd, działając z urzędu nie dopatrzył się w działaniach organów jakichkolwiek naruszeń prawa, które uzasadniałyby skorzystanie z kompetencji kasacyjnych na zasadzie 134 § 1 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.