Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1713/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 3 ust 1 pkt 19 , art 26 ust 2 i 6 , art 27 ust. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 1987
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - tekst jedolity
article: art 7 w zw. z art 77 , art 15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145 par 1 pkt  1 lit a i c , art 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Beata Łomnicka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi "A." Spółka Akcyjna z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 11 października 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej "A." Spółka Akcyjna z siedzibą w K. kwotę 697,00 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 października 2017 r. (znak: [...]), na podstawie:

- art. 26 ust. 2 i 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1987 z późn. zm. – dalej jako: u.o. lub ustawa o odpadach),

- rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1923) oraz

- art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako: k.p.a.),

po rozpatrzeniu odwołania firmy [...] S.A., działającej przez profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy M. z dnia 31 marca 2017 r., Nr [...],

I. nakazującej firmie [...] S.A. usunięcie odpadów – rodzaj gleba i ziemia, gruz i kamienie (kod 17 05 04) z terenu działki nr [...] obręb M., to jest z miejsca nie przeznaczonego do ich składowania i magazynowania w ten sposób, aby zostały przywrócone pierwotne rzędne terenu oraz przetransportowania ich do uprawnionych miejsc odzysku, zbierania lub unieszkodliwienia,

II. nakazującej wykonanie decyzji poprzez:

przekazanie bez zbędnej zwłoki wszystkich odpadów z terenu działki nr [...] w miejscowości M. podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami,

zawiadomienie organu o wykonaniu nałożonego obowiązku i przedstawienie w Referacie Inwestycji i Gospodarki Komunalnej dowodów potwierdzających wykonanie nakazu określonego w rozdziale l decyzji (karty przekazania odpadu), w terminie 14 dni od daty wykonania obowiązku,

ustalenie, że obowiązek o którym mowa w punkcie l powinien być wykonany niezwłocznie po otrzymaniu decyzji, nie później niż do dnia 30 kwietnia 2017 r.,

uchyliło w części decyzję organu l instancji, tj. w zakresie punktu l i punktu II podpunkt 1 i 3 i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy:

l. Nakazuje firmie [...] S.A., ul. [...], [...], usunięcie z terenu działki nr [...] obręb M., odpadów:

a) w postaci ziemi i kamieni, rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod 17 05 04,

b) w postaci zmieszanego gruzu budowlanego, rodzaju: zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia, kod: 17 01 07,

- w ten sposób, aby zostały przywrócone pierwotne rzędne terenu.

II. Nakazuje wykonanie decyzji poprzez:

1. przekazanie wszystkich odpadów z terenu działki nr [...] w miejscowości M. podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami,

3. ustalenie, że obowiązek, o którym mowa w punkcie l powinien być wykonany do dnia 30 listopada 2017 r.

W pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 31 marca 2017 r., Nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy M. Zastępca Wójta orzekł jak wskazano powyżej. W uzasadnieniu decyzji powołano regulacje prawne, przedstawiono przebieg postępowania i ustalenia organu l instancji.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła firma [...] S.A., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika. Odwołująca się zarzuciła decyzji organu I instancji naruszenie:

art. 26 ust. 1 i 2 u.o. w zw. z art. 3 pkt 19 u.o., poprzez nakazanie usunięcia wskazanego w decyzji materiału stronie, która nie jest posiadaczem odpadów,

art. 26 ust. 1 i 2 u.o. w zw. z art. 3 pkt 19 u.o., poprzez nakazanie stronie w zaskarżonej decyzji usunięcie materiału, który rzekomo stanowić miał odpad, podczas gdy przedmiotowy materiał nie jest odpadem,

art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dlaczego organ uznał materiał znajdujący się na nieruchomości za odpad – powołanie się w tej mierze przez organ na niemające podstaw prawnych przesłanki dotyczące: określenia sposobu zagospodarowania mas ziemnych w dokumentach formalnych oraz nieprzekroczenia wymaganych standardów jakości gleby i ziemi.

Wskazując na powyższe uchybienia odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z aktami sprawy przytoczyło na wstępie treść art. 26 u.o., a następnie wskazało, że z akt sprawy wynikało, iż pismem z dnia 9 września 2016 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy M. Kierownik Referatu Inwestycji i Gospodarki Komunalnej zawiadomił firmę [...] S.A. o wszczęciu postępowania w sprawie wydania nakazu usunięcia odpadów (mas ziemnych i gruzu) z terenu dz. nr [...] obr. M.. W dalszej kolejności podano, że w dniu 22 września 2016 r. odbyły się oględziny terenu, a w dniu 5 października 2016 r. organ l instancji wydał decyzję Nr [...] nakazującą firmie [...] S.A. usunięcie odpadów – rodzaj gleba i ziemia, gruz i kamienie (kod 17 05 04) z terenu dz. nr [...], tj. z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania. Zaznaczono, że od decyzji nakazującej usunięcie odpadów firma [...] S.A. odwołała się, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 grudnia 2016 r. (znak: [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Podkreślono, że powodem uchylenia decyzji było pominięcie w postępowaniu ustanowionego przez stronę pełnomocnika, tj. radcy prawnego K. P.. Podniesiono, że ponownie prowadząc postępowanie w dniu 14 marca 2017 r. przeprowadzono wizję w terenie, a następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ l instancji wydał decyzję z dnia 31 marca 2017 r. nakazującą usunięcie odpadów. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy przywołał dokonane przez organ l instancji ustalenia, w tym wskazano, że w trakcie oględzin stwierdzono zaleganie mas ziemnych na dz. nr [...], zaobserwowano w północno-wschodniej części działki w pasie o szerokości 4 m i o długości 13,5 m nawiezienie mas ziemnych z gruzem i kamieniami (kod odpadów 17 05 04). Ponadto ustalono, że zostało nawiezione ok. 5 wywrotek ziemi zmieszanej z gruzem i kamieniami. Dodano przy tym, że podczas oględzin sporządzona została dokumentacja fotograficzna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, iż organ l instancji ustalając, czy nawiezione na dz. nr [...] masy ziemne były odpadem, powołał w uzasadnieniu decyzji przepisy poprzednio obowiązującej ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 185, poz.1243), tj. art. 2 ust. 2 pkt 1 nieobowiązującej już ustawy, zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się do "mas ziemnych lub skalnych usuwanych albo przemieszczanych w związku z realizacją inwestycji, jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, decyzja o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenie robót budowlanych określają warunki i sposób ich zagospodarowania, a ich zastosowanie nie spowoduje przekroczeń wymaganych standardów jakości gleby i ziemi, o których mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska". W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że art. 2 pkt 3 aktualnie obowiązującej ustawy o odpadach z dnia z dnia 14 grudnia 2012 r. stanowi, iż przepisów ustawy o odpadach nie stosuje się do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Mając na uwadze powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że w przedmiotowej sprawie ziemia i kamienie nie zostały wykorzystane na terenie, na którym zostały wydobyte (zostały przewiezione na inną działkę), a zatem – w ocenie organu odwoławczego – zastosowanie miały przepisy o odpadach. W dalszej kolejności podniesiono, że zgodnie z katalogiem odpadów stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2014 r., poz. 1923) ziemia została sklasyfikowana do odpadów z grupy 17, gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503, kod: 170504. Dodano przy tym, że zgodnie z ww. rozporządzeniem w sprawie katalogu odpadów, zmieszany gruz budowlany zaliczony został do odpadów o rodzaju: zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia, kod: 17 01 07. Następnie organ odwoławczy przytoczył definicję odpadu zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. oraz definicję składowiska odpadów wyrażoną w art. 3 ust. 1 pkt 25 u.o. i definicję magazynowania odpadów z art. 3 ust. 1 pkt 5 i art. 25 ust. 3 u.o. W oparciu o powyższe regulacje Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w jego ocenie teren dz. nr [...] obręb M. nie jest miejscem przeznaczonym do składowania i magazynowania odpadów, co wypełniało dyspozycję art. 26 u.o. oraz znajdowało potwierdzenie w aktach sprawy. Tym samym, zdaniem organu II instancji, nie można było na tej nieruchomości prowadzić składowania odpadów. Ponadto organ odwoławczy dodał, że w świetle ustawy o odpadach, magazynowanie odpadów nie jest co do zasady działaniem zakazanym przez prawo, a raczej jest działaniem dozwolonym, ale tylko w ramach innej działalności związanej z wytwarzaniem lub gospodarowaniem odpadami (zbieranie lub przetwarzanie). Zwrócono jednak uwagę, że na zbieranie odpadów, jak i prowadzenie przetwarzania odpadów wymagane jest zezwolenie, którego strona odwołująca się nie posiadała. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do kwestii ponoszenia odpowiedzialności za zgromadzone odpady, przytoczyło na wstępie art. 3 ust. 1 pkt 32 i art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., a następnie podało, że odpady zgromadzone na dz. nr [...], zostały przywiezione za zgodą i na zlecenie firmy [...] S.A., a w związku z tym w ocenie organu II instancji, firma ta była posiadaczem ww. odpadów. Organ odwoławczy podał, że w odwołaniu podniesiono, iż doszło do przeniesienia własności działki i obecnie właścicielem dz. nr [...] nie była firma [...] S.A., a T. N. i K. N. (akt notarialny Rep. nr [...]). Dodano przy tym, że strona odwołująca się podniosła także, że w punkcie VI umowy wskazano, iż nieruchomość jest w posiadaniu nabywcy, wobec czego nie władała ona powierzchnią ziemi, na której znajdował się materiał uznawany przez organ I instancji za odpad. Odnosząc się do powyższych twierdzeń Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że w postępowaniu prowadzonym z art. 26 u.o., organ nakazuje posiadaczowi usunięcie odpadów składowanych lub magazynowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Zdaniem organu odwoławczego, dokonane w przedmiotowym postępowaniu ustalenia pozwoliły przyjąć, iż posiadaczem odpadów na dz. nr [...] była firma [...] S.A. W tym zakresie podkreślono, że w takim przypadku, domniemanie, iż władający nieruchomością jest posiadaczem odpadów - nie miało zastosowania w sprawie. Ponadto organ II instancji powołał się na treść art. 26 ust. 4 i 5 u.o., zgodnie z którym jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji – organowi egzekucyjnemu. Władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości. Tym samym, biorąc pod uwagę powyższe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ l instancji dokonał prawidłowych ustaleń i nałożył na firmę [...] S.A. obowiązek usunięcia odpadów z dz. nr [...]. Z tego też względu, organ odwoławczy uchylił punkt l i podpunkt 1 i 3 punktu II zaskarżonej decyzji i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, podnosząc, że organ wyznaczając termin usunięcia odpadów raz orzeka o niezwłocznym usunięciu odpadów, a następnie wyznacza konkretną datę usunięcia odpadów. Dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyznaczyło datę usunięcia odpadów do 30 listopada 2017 r. Zwrócono również uwagę, że w punkcie l decyzji organ l instancji nakazał usunięcie tylko odpadów o kodzie 17 05 04 (rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03), podczas gdy z akt wynikało, iż na działce składowane były również odpady o kodzie 17 01 07 (rodzaju: zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia).

Skargę na ww. decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, strona skarżąca [...] S.A. z siedzibą w K. domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądzenia od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, a także rozważenia uchylenia w całości również decyzji organu I instancji.

Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 u.o. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. w zw. z art. 336 kodeksu cywilnego, poprzez nakazanie usunięcia wskazanego w decyzji materiału podmiotowi, który nie jest posiadaczem odpadów – skarżącej;

2. z ostrożności również naruszenie art. 26 ust. 1 i 2 u.o. w zw. z art. 3 pkt 6 u.o., poprzez nakazanie skarżącej w zaskarżonej decyzji usunięcia ze wskazanej w decyzji nieruchomości materiału, który rzekomo stanowić miał odpad, podczas gdy przedmiotowy materiał nie jest odpadem.

W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca rozwinęła podniesione zarzuty, m.in. wskazując, że nie była posiadaczem materiału, uznawanego – zdaniem strony skarżącej niesłusznie – przez organ za odpad. Podkreślono, że skarżąca nie była wytwórcą ww. materiału, jak również materiał ten nie znajdował (i nie znajduje się) w jej posiadaniu. Podniesiono także, że skarżąca w dniu 31 marca 2017 r. umową sprzedaży sporządzoną przez notariusza R. L. (akt notarialny Rep A [...]) zbyła przedmiotową nieruchomość, a w związku z tym skarżąca nie władała (i nie włada) powierzchnią ziemi, na której znajdował się materiał uznawany przez organ niesłusznie za odpad. Ponadto odnosząc się do drugiego z zarzutów, w którym zakwestionowano dokonaną przez organy klasyfikację nawiezionego materiału do odpadów, strona skarżąca zaznaczyła ponownie, że w jej ocenie materiał przywieziony na nieruchomość (dz. nr [...]) nie był odpadem, ale materiałem zazwyczaj wykorzystywanym do typowych prac porządkowych i konserwacyjnych, które to prace strona skarżąca na nieruchomości – jako jej właściciel – mogła, a wręcz była zobowiązana przeprowadzać.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu.

Sąd jednak podkreśla w tym miejscu, że w świetle zaś art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Skarga jest uzasadniona z przyczyn wskazanych poniżej.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2017 r. (znak: [...]), którą organ po rozpatrzeniu odwołania firmy [...] S.A., działającej przez profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy M. z dnia 31 marca 2017 r., Nr [...], uchyliło w części decyzję organu l instancji, tj. w zakresie punktu l i punktu II podpunkt 1 i 3 i w tym zakresie orzekło co do istoty sprawy:

l. Nakazując firmie [...] S.A., ul. [...], [...], usunięcie z terenu działki nr [...] obręb M., odpadów:

a) w postaci ziemi i kamieni, rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod 17 05 04,

b) w postaci zmieszanego gruzu budowlanego, rodzaju: zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia, kod: 17 01 07,

- w ten sposób, aby zostały przywrócone pierwotne rzędne terenu.

II. Nakazując wykonanie decyzji poprzez:

1. przekazanie wszystkich odpadów z terenu działki nr [...] w miejscowości M. podmiotowi posiadającemu stosowne zezwolenie właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie gospodarowania odpadami,

3. ustalenie, że obowiązek, o którym mowa w punkcie l powinien być wykonany do dnia 30 listopada 2017 r.

W pozostałym zakresie SKO utrzymało decyzję w mocy.

Zgodnie z treścią art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach Dz.U.2016.1987 t.j., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania kontrolowanej decyzji: "1. Posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. 2. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami. 3. Nakaz usunięcia odpadów, o którym mowa w ust. 2, z terenów zamkniętych oraz z nieruchomości, którymi gmina włada jako władający powierzchnią ziemi, a niebędących w posiadaniu innego podmiotu - wydaje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska. 4. Jeżeli posiadacz odpadów nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, z której jest obowiązany usunąć odpady, władający powierzchnią ziemi jest obowiązany umożliwić posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z tej nieruchomości, a w przypadku wykonania zastępczego decyzji - organowi egzekucyjnemu. 5. Władającemu powierzchnią ziemi przysługuje od posiadacza odpadów wynagrodzenie za udostępnienie nieruchomości. 6. W decyzji, o której mowa w ust. 2, określa się w szczególności:1) termin usunięcia odpadów; 2) rodzaj odpadów; 3) sposób usunięcia odpadów".

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, ilekroć w ustawie jest mowa o: "19) posiadaczu odpadów - rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości;".

Z cytowanej regulacji wynika, że przesłanki wydania decyzji o usunięciu odpadów zostały określone w art. 26 ust. 1 ustawy. Stanowi je składowanie lub magazynowanie odpadów w miejscach na ten cel nie przeznaczonych. Prawidłowa wykładnia art. 26 ustawy o odpadach, wymaga zdefiniowania pojęcia "posiadacza odpadów". Przepisy powołanej ustawy ustalają definicję legalną tego pojęcia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy "posiadaczem odpadów" jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Zauważyć jednak należy, że ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1232 z późn. zm.). Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia chociażby wykładnia systemowa (vide: uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o odpadach, dostępne na stronie internetowej: www.sejm.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że domniemanie, iż władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości zostało wprowadzone przez ustawodawcę w celu uniknięcia sytuacji, gdy brak jest podmiotu odpowiedzialnego za umieszczenie odpadów na nieruchomości (wytwórcy odpadów). Tym samym, domniemanie to może być obalone w przypadku, kiedy możliwe jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za składowanie odpadów. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi może się zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób - wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów (por.: W. Radecki, Ustawa o odpadach Komentarz, Warszawa 2008, s. 327, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 889/10, a także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1721/06, z dnia 26 września 2013 r. sygn. akt II OSK 330/12).

Zarzuty rozpatrywanej skargi koncentrują się przede wszystkim wokół prawidłowego wskazania podmiotu zobowiązanego do usunięcia potencjalnych odpadów, czyli ich posiadacza. Skarżąca spółka podnosi, iż nie władała i nie włada na dzień wydania kontrolowanych decyzji organu I i II instancji powierzchnią ziemi, na której znajduje się materiał uznawany przez organ niesłusznie za odpad.

W kontrolowanej sprawie, w ocenie Sądu bezsprzeczne jest, że skarżąca spółka w dniu 31 marca 2017 r. umową sprzedaży sporządzoną przez notariusza R. L. (akt notarialny Rep A [...]) zbyła przedmiotową nieruchomość na rzecz osób fizycznych T. J. N. i K. J. N.. Wydarzenie to miało miejsce w dniu wydania decyzji przez organ I instancji. Fakt ten był znany organowi II instancji. W ocenie Sądu, wszystko wskazuje za tym, że działające w sprawie organy prawidłowo ustaliły w zakresie stanu faktycznego, że na dzień wydania kontrolowanych decyzji na przedmiotowej działce znajdowały się odpady o kodzie 17 05 04 (rodzaju: gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03), uprawdopodobnione jest także znajdowanie się na niej odpadów o kodzie 17 01 07 (rodzaju: zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia, w tym zakresie była tylko wypowiedź organu II instancji), ale z uwagi na udział w ponowionym postępowaniu aktualnych właścicieli przedmiotowej działki sprawa ta powinna być ponownie zweryfikowana, wyjaśniona przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji. Ta ocena Sądu, nie oznacza oczywiście, że w tzw. międzyczasie stan faktyczny i prawny na przedmiotowej działce nie może ulec zmianie, w związku z czym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny działać zgodnie z zasadą aktualności.

W ocenie Sądu kontrolowana decyzja została wydana przedwcześnie z pominięciem wyjaśnienia skutków prawnych i oceny ww. umowy kupna-sprzedaży przedmiotowej działki, tym bardziej, że nabyły ją osoby fizyczne, a także domniemania wynikającego z treści bezwzględnie obowiązującego art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Organy nie umożliwiły udziału w kontrolowanym postępowaniu aktualnym nabywcom przedmiotowej działki, nie ustaliły jaki jest ich stosunek do ww. domniemania prawnego i jak wyglądały ew. ustalenia ze skarżącą spółką, o ile miały miejsce, w odniesieniu do ww. odpadów znajdujących się na zakupionej działce. W ocenie Sądu, organ II instancji nie powinien pominąć wskazanej przez skarżącą spółkę okoliczności umowy kupna-sprzedaży mającej znaczenie materialnoprawne dla wyniku sprawy i w związku z tym organ naruszył art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. na tle art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, a także art. 15 k.p.a. w sposób mający znaczenie dla wyniku sprawy. W świetle przytoczonych podstaw prawnych wynika, że wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy wynikające z treści odwołania w zw. z treścią art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach powinny być przedmiotem ustaleń właściwego organu przy odpowiednim uwzględnieniu zachowaniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Z chwilą skutecznego przeniesienia prawa własności wobec skarżącej spółki, w związku z jej kontynuowanym twierdzeniem, że nie jest posiadaczem spornych odpadów, upadło przyjęte przez organy domniemanie, że spółka jest posiadaczem odpadów. W tej sytuacji podmiot/podmioty posiadające obecnie tytuł prawny do nieruchomości /władające nią - posiadają publiczne prawo podmiotowe do ew. obalenia tego domniemania w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. W tym miejscu Sąd zauważa, że czynione - w przedmiocie posiadania odpadów przez spółkę - ustalenia organów nie zostały oparte na materiale dowodowym wskazanym, a także przeanalizowanym szczegółowo w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji i w związku z tym noszą w zasadzie walor domniemania, które z mocy ustawy upadło. Wskazać należy, że jednym ze skutków domniemania prawnego wskazanego w art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach jest bowiem przerzucenie ciężaru dowodu na osobę władającą powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 kwietnia 2001 r., sygn. II SA/Lu 889/10, a także wyroki NSA z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. II OSK 1721/06 oraz z dnia 26 września 2013 r., sygn. Akt II OSK 330/12).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć m.in. na uwadze, w całościowo rozpatrywanych okolicznościach sprawy i kwalifikowanym stanie prawnym przedmiotowej działki, że w myśl art. 27 ust. 7 ustawy o odpadach: "Osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne. 9. Posiadacz odpadów może przekazywać osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej niebędącym przedsiębiorcami określone rodzaje odpadów, do wykorzystania na potrzeby własne za pomocą dopuszczalnych metod odzysku, zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 10. 10. Minister właściwy do spraw środowiska, w drodze rozporządzenia: 1) określi listę rodzajów odpadów, które osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody odzysku, 2) może określić dla niektórych rodzajów odpadów, o których mowa w pkt 1, warunki magazynowania odpadów przeznaczonych do wykorzystania na potrzeby własne oraz dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości

- kierując się właściwościami odpadów oraz możliwościami ich bezpiecznego wykorzystania".

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku: 1. Rozporządzenie określa: 1) listę rodzajów odpadów, które osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami, zwane dalej "podmiotami", mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody odzysku; 2) warunki magazynowania odpadów przeznaczonych do wykorzystania na potrzeby własne oraz dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości, dla niektórych rodzajów odpadów, o których mowa w pkt 1.2. Listę rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalne metody ich odzysku, warunki magazynowania niektórych odpadów przeznaczonych do wykorzystania i dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości dla niektórych rodzajów odpadów określa załącznik do rozporządzenia". Zgodnie z pkt 40 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r. poz. 93) dopuszcza się wykorzystanie gleby i ziemi w tym kamieni (kod odpadu 17 05 04) do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, organy powinny ocenić stan faktyczny także w świetle wskazanej regulacji, co nie oznacza w żadnym wypadku, że Sąd przesądza, iż te regulacje mają obowiązek zastosować z pozytywnym skutkiem dla adresatów potencjalnej decyzji.

Pozostałe zarzuty skargi nie podlegają ocenie Sądu, gdyż wypowiadanie się w ich przedmiocie byłoby w realiach kontrolowanej sprawy, z uwagi na przyczynę uchylenia kontrolowanych decyzji - przedwczesne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny kierować się oceną Sądu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 135 p.p.s.a orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania, jak w pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w ten sposób, że zasądzono na rzecz skarżącej spółki kwotę [...]zł, na którą składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości [...] zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł, ustalony jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz kwota [...]zł stanowiąca równowartość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu (art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1827 z późn. zm.).