Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 97/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba cywilna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 145 par.1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 21
journal: Dz.U. 2003 nr 156 poz 1520
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i  dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tadeusz Geremek sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 344/08 w sprawie ze skargi D. S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia ze służby 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2/ zasądza od D. S. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Krakowie kwotę 280 ( dwieście osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 344/08, po rozpoznaniu skargi D. S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] grudnia 2007 r., Nr [...], w przedmiocie wydalenia ze służby, uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji, orzekł, iż uchylone orzeczenia nie mogą być wykonane oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Krakowie na rzecz skarżącego kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Dyrektor Izby Celnej w Krakowie orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] grudnia 2007 r., po rozpatrzeniu odwołania D. S., utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie z dnia [...] października 2007 r., którym wymierzono D. S. karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej.

W uzasadnieniu orzeczenia podał, że Naczelnik Urzędu Celnego w Krakowie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko kontrolerowi celnemu, mł. dyspozytorowi celnemu D. S. zarzucając mu naruszenie obowiązków funkcjonariusza celnego określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, bowiem w dniu 15 marca 2007 r. w C. funkcjonariusze celni z Referatu Grupa Mobilna, Izby Celnej w Katowicach podczas kontroli samochodu osobowego marki Toyota Avensis nr. rej. [...]., który prowadził D. S., ujawnili łącznie 100 litrów alkoholu, tj. 100 szt. butelek o poj. 1 litra z etykietą Spirytus Rektyfikowany o mocy 95%., bez polskich znaków akcyzy. D. S. przyznał, że jest właścicielem tego alkoholu i zakupił go w Czeskim Cieszynie na bazarze na potrzeby własne.

Wobec popełnienia przez D. S. przestępstwa karnego skarbowego opisanego w art. 63 § 2 i 4 Kodeksu Karnego Skarbowego, Urząd Celny w Bielsku-Białej pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Cieszynie prowadził postępowanie karno-skarbowe.

W związku z powyższym, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. zawiesił postępowanie dyscyplinarne.

W toku postępowania karnego D. S. złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Sąd Rejonowy, Sąd Grodzki w Cieszynie wyrokiem z dnia 26 lipca 2007 r. (sygn. akt [...]) udzielił zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności.

Organ pierwszej instancji, po otrzymaniu ww. wyroku, postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. podjął zawieszone postępowanie dyscyplinarne i orzeczeniem z dnia [...] października 2007 r. wydanym na podstawie art. 62, art. 63 ust. 1 pkt 7, art. 64 ust. 5 i art. 69 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst. jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) oraz § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, poz. 1520) uznał D. S. za winnego popełnienia zarzucanego naruszenia obowiązków służbowych i wymierzył karę dyscyplinarną wydalenia ze Służby Celnej.

W uzasadnieniu orzeczenia podał, iż zachowanie skarżącego należy uznać za wysoce naganne, nie licujące z wykonywanym przez niego zawodem celnika, funkcjonariusza państwowego i skutkować winno brakiem miejsca w służbie dla ludzi godzących swym zachowaniem w dobro służby.

D. S. w odwołaniu od powyższego orzeczenia przyznał, iż dopuścił się zachowania, które z punktu widzenia służby winno zasługiwać na krytykę. Jednakże wymierzając karę należy brać pod uwagę ocenę całokształtu jego zachowania, wypełnianych obowiązków, a zatem kara winna być adekwatna do stopnia zawinienia. Podkreślił, że na kilka dni przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektor Izby Celnej pozytywnie ocenił jego służbę. Ponadto wskazał, że popełniony przez niego czyn miał miejsce poza wykonywaną działalnością zawodową, a więc ogólna klauzula dotycząca obowiązków służbowych nie może mieć zastosowania.

Dyrektor Izby Celnej w Krakowie po rozpoznaniu odwołania skarżącego orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] grudnia 2007 r., zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu orzeczenia podał, iż bezspornym w sprawie jest popełnienie przez D. S. przestępstwa karno-skarbowego, którego rodzaj jest ściśle związany z zadaniami wykonywanymi przez organy administracji celnej i stoi w sprzeczności z ich wykonywaniem przez funkcjonariuszy celnych. Wskazał, że odwołujący się jest funkcjonariuszem z wieloletnim stażem, opiniowany pozytywnie w zakresie nabytych umiejętności zawodowych oraz posiadanej wiedzy dotyczącej przepisów prawa obowiązujących w Służbie Celnej, przewożąc nielegalny alkohol dopuścił się przestępstwa z pełną świadomością. A zatem orzeczona kara dyscyplinarna jest współmierna do popełnionego czynu.

Powyższe orzeczenie stało się przedmiotem skargi D. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wniósł on o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie orzeczeń, względnie o ich uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł zarzut naruszenia art. 69 ustawy o Służbie Celnej poprzez niewysłuchanie rzecznika dyscyplinarnego oraz obwinionego, art. 63 tej ustawy oraz § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych poprzez wybór kary niewspółmiernej do zaistniałej sytuacji. Ponadto, skarżący zarzucił naruszenie § 9.1. powołanego rozporządzenia poprzez brak odniesienia do znaczącego przedłużenia postępowania dyscyplinarnego.

Dyrektor Izby Celnej w Krakowie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymując skargę zarzucił, że organ celny nie ustosunkował się do zagadnienia, czy delikt popełniony w życiu prywatnym może stanowić naruszenie obowiązków służbowych, zaś organ II instancji powinien rozpoznać sprawę kompleksowo i także w postępowaniu przed tym organem przepis art. 69 ustawy o Służbie Celnej powinien być zastosowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że bezspornym w sprawie jest, że skarżący w dniu 15 marca 2007 r. nabył na terenie Cieszyna Czeskiego wyroby alkoholowe nieoznaczone znakami akcyzy i wprowadził je na terytorium Polski oraz, że Sąd Rejonowy, Sąd Grodzki w Cieszynie prawomocnym wyrokiem z dnia 26 lipca 2007 r. zezwolił mu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności za zarzucane mu przestępstwo skarbowe z art. 63 § 2 i 4 Kodeksu Karnego Skarbowego. Zgodnie z art. 18 § 2 K.k.s., prawomocny wyrok o zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego. Konsekwencją tego przepisu jest, że skarżący nie jest traktowany jako osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż przedmiotem sporu jest ocena powyższego zdarzenia z punktu widzenia regulacji dotyczącej postępowania dyscyplinarnego.

Stosownie do treści art. 62 ustawy o Służbie Celnej funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 powołanej ustawy, do obowiązków funkcjonariusza celnego należy m.in. dochowanie obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, a także godne zachowanie w służbie i poza nią. W ramach odpowiedzialności dyscyplinarnej mieści się także odpowiedzialność za czyny niemające znamion przestępstw, czy też czyny, co do których Sąd zezwolił na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, ale są to czyny, które uchybiają regułom wykonywania tej służby, godności.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, nietrafny jest zatem zarzut skarżącego, że jego czyn tylko z uwagi na to, że popełniony został poza służbą nie może stanowić naruszenia obowiązków i nie uzasadniał wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. To właśnie charakter popełnionego przez skarżącego funkcjonariusza celnego czynu, tj. przywiezienie na terytorium kraju niezgodnie z przepisami wyrobów akcyzowych, uzasadniał wszczęcie wobec niego postępowania dyscyplinarnego.

Sąd pierwszej instancji za niezasadny uznał także zarzut naruszenia art. 69 ustawy o Służbie Celnej, gdyż w postępowaniu przed organem pierwszej instancji orzeczenie zostało wydane po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego, obwinionego i jego obrońcy. Natomiast w postępowaniu przed organem odwoławczym nie pojawiły się nowe okoliczności i dowody, które uzasadniałyby ponowne wysłuchanie wyżej wymienionych osób.

Sąd pierwszej instancji uznał natomiast za trafny zarzut naruszenia przez organy celne § 21 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. Wskazał, że przepis art. 63 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej wymienia rodzaje kar dyscyplinarnych zachowując stopniowanie środków, które mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił bowiem jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada dany rodzaj kary dyscyplinarnej, pozostawiając to właściwemu organowi. W takiej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego, albowiem tylko w ten sposób można poznać jakie motywy i okoliczności organ brał pod uwagę przy wymiarze rodzaju kary w postępowaniu dyscyplinarnym. Ponadto § 21 ust 1, 2 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów zawiera pewne wskazówki, które powinien brać pod uwagę organ wymierzając karę dyscyplinarną. Podstawowa zasada zawarta w § 21 ust. 1 stanowi, że wymierzona kara dyscyplinarna powinna być współmierna do czynu popełnionego przez obwinionego. Natomiast zgodnie z ust. 2 § 21 powołanego rozporządzenia przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej uwzględnia się w szczególności, rodzaj i wagę czynu, skutki i okoliczności jego popełnienia, pobudki działania obwinionego, następstwa ujemne dla służby, dotychczasowe wyniki w służbie, opinię służbową, okres pozostawania w służbie oraz zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu zarzuconego mu czynu, a także inne okoliczności, zarówno łagodzące, jak i obciążające.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w zaskarżonym orzeczeniu organ nie powołał tego przepisu, a także nie odniósł się do kwestii w nim podnoszonych przy wymiarze kary dyscyplinarnej.

Naruszenie przez organ § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2008 r., stanowi podstawę do uwzględnienia skargi.

Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie poddał w wątpliwość legalność obowiązywania powołanego przepisu, a to z uwagi na możliwość przekroczenia przez Ministra Finansów delegacji ustawowej zawartej w art. 80 ustawy o Służbie Celnej. Przepis ten stanowi bowiem, że: "Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego, dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposób wykonania kar dyscyplinarnych". Nie ma w niej zatem mowy o zasadach dotyczących wymierzania kar dyscyplinarnych.

Mimo to Sąd pierwszej instancji uznał, iż organy celne były związane treścią § 21 cyt. rozporządzenia.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej "P.p.s.a."), orzeczenia obu instancji uchylił, w oparciu o przepis art. 152 P.p.s.a. orzekł, iż nie podlegają one wykonaniu, zaś o kosztach postępowania rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Dyrektor Izby Celnej w Krakowie i zaskarżając go w całości zarzucił:

1) naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 174 pkt 1 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1263 ze zm.) oraz art. 178 Konstytucji RP, tj.:

– zastosowanie przepisu § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, poz. 1520) w sytuacji, gdy Sąd poddając pod wątpliwość legalność obowiązywania powyższego przepisu, a jednocześnie nie dokonując jego oceny prawnej, zastosował go w niniejszej sprawie, co w ocenie organu ma istotny wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a to art. 145 § 1 pkt 1c tej ustawy w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, poz. 1520), tj. poprzez przyjęcie, że szersze uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w niniejszej sprawie spowodowałoby wymierzenie innej niż wydalenie ze służby kary.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi D. S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] grudnia 2007 r. ewentualnie o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że z charakteru czynu popełnionego przez skarżącego (przywiezienie na terytorium kraju niezgodnie z przepisami wyrobów akcyzowych) a także pełnionej przez niego funkcji (funkcjonariusz celny), mając na uwadze katalog obowiązków funkcjonariuszy celnych wskazany w ustawie o Służbie Celnej, jak również w Kodeksie etyki funkcjonariusza celnego, jednoznacznie wynika, iż jest to zachowanie całkowicie niedopuszczalne. Co więcej, w przypadku funkcjonariusza celnego, zachowanie takie zasługuje na miano karygodnego i całkowicie nie licującego z wykonywanym zawodem. W niniejszej sprawie nabiera to o tyle szczególnego znaczenia, iż w dacie popełnienia przez Skarżącego przestępstwa, pełnił on obowiązki służbowe w Sekcji Przemysłu Tytoniowego i Spirytusowego Urzędu Celnego w Krakowie w stałym nadzorze podatkowym [...] S.A. sprawując szczególny nadzór nad prawidłowością obrotu towarami akcyzowymi.

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, do jej zadań należy realizacja polityki celnej państwa w części dotyczącej przywozu i wywozu towarów oraz wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów odrębnych, a w szczególności: (...) kontrola przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów, (...) wymiar i pobór podatku od towarów i usług i pobór podatku akcyzowego, (...) rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych związanych z przywozem i wywozem towarów oraz ściganie ich sprawców.

W świetle powyższego, zachowanie skarżącego całkowicie dyskwalifikuje go od wykonywania obowiązków służbowych. Nie może być bowiem tak, że funkcjonariuszowi celnemu, który dopuścił się zachowania realizującego znamiona przestępstwa określonego w art. 63 § 2 K.k.s., powierzone zostanie pełnienie zadań wskazanych w cyt. art. 1 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej. Takie działanie skarżącego dyskwalifikuje go od dalszego pełnienia służby niezależnie od uzyskanych przez niego wcześniej pozytywnych opinii.

Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że nie kwestionuje, iż każdy przypadek wymierzenia kary dyscyplinarnej ma charakter indywidualny i winien być odpowiednio uzasadniony. To jednak w niniejszej sprawie działanie, jakiego dopuścił się skarżący samo przez się implikuje całkowitą utratę zaufania do niego jako funkcjonariusza publicznego, który winien charakteryzować się nieposzlakowaną opinią. Co więcej, od funkcjonariusza, który otrzymuje pozytywne opinie, w większym zakresie wymagane jest zachowanie się zgodne z przepisami.

Ponadto, Dyrektor Izby Celnej w Krakowie, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdził, że wydając zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne, miał na uwadze wszystkie okoliczności, o których mowa w § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r., jednakże, w jego ocenie ciężar gatunkowy czynu popełnionego przez skarżącego determinować mógł tylko jedną z kar określonych w art. 63 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, tj. karę wydalenia ze służby. Była to, zdaniem autora skargi kasacyjnej, jedyna współmierna i adekwatna kara do czynu popełnionego przez skarżącego. Udzielenie innej kary miałoby negatywne konsekwencje dla funkcjonariuszy celnych pozostających w służbie. Mogliby oni bowiem uznać, że tak drastyczne działanie wbrew przepisom nie będzie skutkować ich wydaleniem ze służby.

Kasator podniósł także, iż skoro Sąd pierwszej instancji miał wątpliwości z ewentualnym przekroczeniem przez Ministra Finansów przy określaniu treści § 21 rozporządzenia z dnia z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyśpieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, poz. 1520) delegacji zawartej w art. 80 ustawy o Służbie Celnej, to zgodnie z art. 178 Konstytucji RP oraz art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), będąc przy orzekaniu związany jedynie Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz ustawami, winien odmówić w niniejszej sprawie zastosowania spornego przepisu § 21 ww. rozporządzenia. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r. sygn. akt I OSK 414/06 sądy administracyjne są uprawnione do badania zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawą i Konstytucją. Stwierdziwszy taką niezgodność obowiązane są do odmowy zastosowania w sprawie takiego aktu wykonawczego. Z drugiej strony przepis art. 178 Konstytucji RP nakłada na sąd obowiązek samodzielnej oceny zgodności aktów normatywnych podustawowych z ustawami, a w razie stwierdzenia braku takiej zgodności, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2006 r. III SA/Wa 256/06). Powinność odmowy zastosowania niezgodnego z ustawą podustawowego przepisu normatywnego wynika z nałożonego na sędziów obowiązku stosowania ustaw (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 2008 r., sygn. akt III KK 475/07).

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dokonał jednak oceny, czy Minister Finansów określając treść § 21 przedmiotowego rozporządzenia, przekroczył upoważnienie ustawowe. Ocena ta jest natomiast o tyle istotna, że biorąc po uwagę, iż podstawą uchylenia przez Sąd pierwszej instancji orzeczeń dyscyplinarnych obu instancji było naruszenie przepisu § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r., odmowa zastosowania powyższego przepisu niewątpliwie miałaby wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

D. S. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej, należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna jest zasadna.

W ocenie Sądu pierwszej instancji jedyną podstawą uchylenia wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych było naruszenie przez organy w postępowaniu dyscyplinarnym § 21 cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. przez jego niepowołanie ale przede wszystkim nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego przy wymiarze kary dyscyplinarnej do kwestii podnoszonych w tym przepisie. Równocześnie Sąd ten poddał w wątpliwość legalność obowiązywania powyższego przepisu z uwagi na możliwość przekroczenia przez Ministra Finansów przy określaniu jego treści, delegacji ustawowej zawartej w art. 80 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.

Zauważyć należy, iż zgodnie z treścią art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Oznacza to, że zachowują uprawnienie do samodzielnej oceny i ustalania zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami i w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami obowiązani są do odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie (por. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. OSK 4/05, ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 39). Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym pogląd ten w pełni podziela.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie mimo wątpliwości co do treści § 21 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz.U. Nr 156, poz. 1520) z delegacją ustawową uchylił się od oceny, czy przepis ten jest niezgodny z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 80 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641) oraz z art. 2 i art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i powołując się na art. 178 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 1 i 2 i art. 92 ust. 2 Konstytucji RP nie odmówił jego zastosowania.

Niewątpliwie odmowa zastosowania przez Sąd pierwszej instancji tego przepisu miałaby wpływ na wynik niniejszej sprawy. Brak byłoby wówczas podstaw do stwierdzenia, że przepis ten został przez organy orzekające naruszony.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zawarte w pkt 2 sentencji wyroku oparto o przepisy art. 203 pkt 2, art. 205 § 2, art. 209 P.p.s.a., a określenie wysokości wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej kasacyjnie nastąpiło na podstawie § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).