Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2969/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6b ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 1- 2 i art. 6b ust. 3
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.
article: art. 155
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.), Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 50/14 w sprawie ze skargi B.K. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 50/14 oddalił skargę B.K. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu 23 października 2013 r. wydał orzeczenie nr [...] o wskazaniach do ulg i uprawnień. Na podstawie art. 6b ust. 1 w zw. z art. 5a ust. 1-2 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721, ze zm.) zaliczył B.K. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wskazał, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 26 czerwca 2013 r. Dokonał także wskazania do ulg i uprawnień. W pouczeniu podał, że od orzeczenia nie przysługuje odwołanie.

B.K. pismem z dnia 6 listopada 2013 r. wniósł o sprostowanie powyższego orzeczenia na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) oraz przepisów powołanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W ocenie wnioskodawcy, powinien być zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ponadto należało wskazać, że niepełnosprawność istnieje od dzieciństwa i od tego czasu datuje się ustalony stopień niepełnosprawności.

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] decyzją z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...], w oparciu o art. 155 K.p.a. oraz art. 6b ust. 1 w zw. z art. 5a cyt. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, odmówił zmiany orzeczenia z dnia 23 października 2013 r. w zakresie punktu I, tj. stopnia niepełnosprawności oraz punktów IV i V, dotyczących daty powstania niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności.

W uzasadnieniu decyzji podał, że osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62 cyt. ustawy oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5 tej ustawy, mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust.3 powołanej ustawy, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. W świetle art. 5a ust. 2 pkt 1 omawianej ustawy, stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonego orzeczenia zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 5 i art. 62.

Z akt sprawy wynika, że B.K. do wniosku o wydanie orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień przedłożył orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w [...] z dnia 4 lutego 1994 r. nr [...]. Z tego orzeczenia wynika, że został zaliczony do II grupy inwalidów ze zbędnym terminem badania kontrolnego. Zgodnie z art. 62 ust. 2 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidów jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] odnosząc się do daty ustalenia stopnia niepełnosprawności podał, że stosownie do treści § 14 ust. 4 i ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.), jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy wpisać wyrazy "nie da się ustalić" oraz jeżeli z przedłożonej dokumentacji medycznej i przebiegu schorzenia osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania stopnia niepełnosprawności, za datę tę należy przyjąć datę złożenia wniosku do powiatowego zespołu.

Od powyższej decyzji B.K. wniósł odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], który po jego rozpatrzeniu decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 12 listopada 2013r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że wprowadzenie w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. nr [...] o wskazaniach do ulg i uprawnień zmian zgodnie z żądaniem strony prowadziłoby do naruszenia prawa. Odnosząc się do punktów w/w orzeczenia dotyczących okresu powstania niepełnosprawności i okresu powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności wskazał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w tym zakresie nie uwzględnił treści punktu 5 orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w [...] z dnia 4 lutego 1994 r. nr [...], będącego podstawą wydania orzeczenia z dnia 23 października 2013 r. nr [...], w którym uznano, że inwalidztwo istnieje od daty badania. W związku z powyższym w orzeczeniu o wskazaniach do ulg i uprawnień powinna zostać wpisana ta data. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe uchybienie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż B.K. żądał wpisania w orzeczeniu, że niepełnosprawność i jej stopień datują się od dzieciństwa. Uwzględnienie żądania strony oznaczałoby zatem naruszenie art. 5a cyt. ustawy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 5 i art. 62 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W ocenie skarżącego, powinien zostać zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a data powstania niepełnosprawności i ustalenia jej stopnia powinna być określona od dzieciństwa. Skarżący podał, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 11 lipca 2002 r. przyznano mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od maja 2002 r. W uzasadnieniu tej decyzji powołano się na orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w [...] z dnia 4 lutego 1994 r. nr [...], w którym zaliczono go do drugiej grupy inwalidów oraz na orzeczenie Komisji Lekarskiej w [...] z dnia 29 czerwca 1983 r., z którego wynika, że inwalidztwo istnieje od 1969 r. Ponadto skarżący podniósł, że zgodnie z prawem zasiłek pielęgnacyjny przysługuje bez względu na wiek, jeśli osoba zainteresowana posiada znaczny stopień niepełnosprawności.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2014 r. skarżący stwierdził, że wbrew twierdzeniom organów istniały podstawy prawne do zmiany orzeczenia z dnia 23 października 2013 r., zgodnie z jego żądaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku podał, że treść żądań skarżącego wskazuje, że kwestionuje on orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. nr [...] w zakresie dotyczącym zaliczenia do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności oraz wskazania daty powstania stopnia niepełnosprawności i okresu, od którego datuje się ustalony stopień niepełnosprawności.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przedmiotowe orzeczenie zapadło w szczególnym trybie. U jego podstaw leżało wcześniejsze orzeczenie nr [...], wydane w dniu 4 lutego 1994 r. przez Obwodową Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w [...]. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dostosowuje orzeczenia wydane w poprzednim stanie prawnym do terminologii i klasyfikacji stopnia niepełnosprawności, stosowanej w nowych przepisach. W świetle art. 62 ust. 1 i 2 tej ustawy, osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy. Orzeczenie o zaliczeniu do: 1) I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności; 3) III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, "stare" w/w orzeczenie (z dnia 4 lutego 1994 r.) nie zawierało istotnego elementu, jaki wprowadzają przepisy powołanej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, tj. wskazań dotyczących ulg i uprawnień, z jakich mogą korzystać osoby niepełnosprawne (art. 6b ust. 3). W związku z tym wprowadzono procedurę "przekwalifikowania" starych orzeczeń, celem uzupełniania rozstrzygnięć o wskazania co do ulg i uprawnień. Kwestię tę reguluje art. 5a cyt. ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w art. 62, oraz orzeczenia, o których mowa w art. 5, mogą składać do zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Z kolei z ust. 2 art. 5a wynika, że w postępowaniu tym, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności wydaje orzeczenie, w którym: 1) stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń, o których mowa w ust. 1, zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 5 i 62; 2) wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3, ustala się stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.

Procedura przewidziana w art. 5a cyt. ustawy dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, w których osoba posiadająca "stare orzeczenie" pragnie uzyskać wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3 tej ustawy, a nie służy konwersji "starych" orzeczeń na przewidziane w art. 3 ust. 1 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2290/12).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie istotny jest fakt, że skarżący zażądał weryfikacji orzeczenia z dnia 23 października 2013 r. w trybie art. 155 K.p.a. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmującym przypadki weryfikacji niewadliwych, czyli prawidłowych pod względem prawnym lub obarczonych wadami niekwalifikowanymi, czyli takimi nieprawidłowościami, które nie zostały uwzględnione w ustawowych katalogach wad materialnych i formalnych, uzasadniających wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania. Tryb ten nie stanowi surogatu środka odwoławczego od decyzji wydanej w zwykłym trybie postępowania. Organ orzekający na podstawie art. 155 K.p.a. ma zbadać wystąpienie przesłanek określonych w tym, przepisie, a nie dokonywać jeszcze raz całościowego, merytorycznego badania sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 569/11, LEX nr 1252109; uchwała SN z dnia 15 grudnia 1984 r., III AZP 8/83, OSNC 1985, Nr 10, poz. 143).

Z analizy art. 155 K.p.a. wynika, że organ, który wydał decyzję ostateczną może ją uchylić lub zmienić, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) strona nabyła prawo na podstawie decyzji; b) strona wyraziła zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji, c) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, d) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Jedynie łączne spełnienie powyższych przesłanek umożliwia uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie przewidzianym w tym przepisie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, pierwsza z wymienionych przesłanek została w sprawie spełniona, bowiem orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. daje podstawy do korzystania przez skarżącego z pewnych ulg i uprawnień, na jego podstawie nabył on prawa. Spełniona jest również druga przesłanka, gdyż wniosek o weryfikację decyzji w trybie art. 155 K.p.a. złożył sam skarżący. Spełniona jest także trzecia przesłanka – nie ma bowiem przepisu, który uniemożliwiałby uchylenie lub zmianę w/w orzeczenia.

W sprawie rozważenia wymagała kwestia spełnienia czwartej przesłanki, tj. czy za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W orzecznictwie przyjmuje się, że w zasadzie art. 155 K.p.a. nie może być stosowany do decyzji związanych, na jego podstawie możliwa jest tylko weryfikacja decyzji opartych na uznaniu administracyjnym. Obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa zakreśla możliwość działania organu administracji publicznej, który posiada kompetencje do załatwienia sprawy, nie może jednak granic prawa przekroczyć. Zmiana lub uchylenie decyzji zgodnie z żądaniem strony nie może prowadzić do wydania orzeczenia sprzecznego z prawem. W interesie społecznym leży poszanowanie prawa, a słuszny interes strony może być uwzględniany wyłącznie w granicach określonych prawem. W trybie art. 155 K.p.a. nie może dojść do uchylenia lub zmiany decyzji wydanej w oparciu o przepisy, które nie dopuszczają dokonania przez organ wyboru możliwego rozstrzygnięcia sprawy, czyli przepisy, które wykluczają działanie organu w ramach swobodnego uznania administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 195/08, z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 188/11; z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 607/10, z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 780/11 i z dnia 21 sierpnia 2013r., sygn. akt I OSK 1681/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd pierwszej instancji, odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy podał, że skarżący w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. nr OS. 8321.5A.3.2013 o wskazaniach do ulg i uprawnień kwestionuje trzy punkty – punkt I, w którym zaliczono go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; punkt IV, w którym podano, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić oraz punkt V, w którym określono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 26 czerwca 2013 r. Jednocześnie treść żądań skarżącego wskazuje na ich całościowe traktowanie, tzn. żąda zmiany orzeczenia w ten sposób, aby zaliczono go do znacznego stopnia niepełnosprawności i ustalono, że istnieje on od dzieciństwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że uwzględnienie żądań skarżącego w tym kształcie i zmiana orzeczenia we wnioskowanym zakresie nie jest możliwa, gdyż byłaby sprzeczna z obowiązującymi przepisami. Z art. 5a ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy wynika, że w orzeczeniu wydanym na tej podstawie prawnej, stopień niepełnosprawności określa się na podstawie przedłożonych orzeczeń wydanych na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów, z uwzględnieniem m.in. art. 62. W orzeczeniu Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 4 lutego 1994 r. zaliczono skarżącego do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Zgodnie z art. 62 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, takie orzeczenie jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ponadto w w/w orzeczeniu z dnia 4 lutego 1994 r. podano, że inwalidztwo istnieje od daty badania. Nie ma zatem możliwości dokonania zmiany orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r., zgodnie z żądaniem skarżącego. Nie można bowiem ustalić stopnia niepełnosprawności w stopniu znacznym, wbrew wyraźnemu brzmieniu art. 5a ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 62 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy. Jeżeli skarżący uważa, iż stopień niepełnosprawności nie odpowiada jego aktualnemu stanowi zdrowia, może wystąpić o ustalenie stopnia niepełnosprawności w trybie art. 6b i 6b¹ tej ustawy.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, oceny tej nie zmienia błąd w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. nr [...] o wskazaniach do ulg i uprawnień, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, polegający na nieprawidłowym podaniu daty powstania niepełnosprawności i ustalonego jej stopnia. W tym zakresie należało kierować się wskazaniami wynikającymi z orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 4 lutego 1994 r., w którym ustalono, że inwalidztwo istnieje od daty badania. Przepis art. 5a cyt. ustawy nie pozwala na czynienie w tym postępowaniu ustaleń w zakresie stopnia niepełnosprawności innych niż wynikające ze "starego" orzeczenia, które stanowi podstawę orzekania. Skoro nie można podważać ustaleń wynikających z w/w orzeczenia z dnia 4 lutego 1994 r., to dla niniejszej sprawy bez znaczenia jest okoliczność, że w znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy decyzji ZUS z dnia 11 lipca 2002 r. o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego powołano się na orzeczenie Komisji Lekarskiej w [...] z dnia 29 czerwca 1983 r., z którego wynika, że inwalidztwo istnieje od 1969 r. Powyższy błąd w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. nr [...] o wskazaniach do ulg i uprawnień, nie ma również znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającej zmiany tego orzeczenia w trybie art. 155 K.p.a. Nie istnieją bowiem prawne możliwości zmiany tego orzeczenia tak, aby brzmiało zgodnie z żądaniami skarżącego. Ponadto Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że powołany w skardze jako naruszony art. 62 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy nie ma zastosowania do skarżącego, gdyż dotyczy osób, wobec których orzeczono stałą lub długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 4 lutego 1994 r. takiej sytuacji nie dotyczy.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł B.K., reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działania organu i oddalił skargę, mimo naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 155 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;

2) art. 146 § 1 P.p.s.a., poprzez nieuzasadnione zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ 155 K.p.a., które polegało na ustaleniu braku możliwości zmiany orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień, w związku z niespełnieniem przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do rozważenia, czy kwestionowane przez skarżącego orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. nr [...] mogło zostać, zgodnie z żądaniem strony, zmienione w trybie art. 155 K.p.a.

Postępowanie prowadzone w trybie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest jedynie ustalenie przez organ, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na mocy której strona nabyła prawo, ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony, i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie trafnie przyjął, że bezspornym jest, iż w niniejszej sprawie spełnione są trzy przesłanki określone w tym przepisie. Kwestią sporną jest istnienie przesłanki dotyczącej interesu społecznego lub słusznego interesu strony.

Wyjaśnić należy, iż art. 155 K.p.a. odnosi się do decyzji dotkniętych niekwalifikowanymi wadami (niedającymi podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji czy do wznowienia postępowania) lub decyzji prawidłowych. Powołany przepis stwarza możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego – norm uznaniowych, które pozwalają organowi administracji na swobodę działania w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy, a więc pozostawiają uznaniu organu wybór treści rozstrzygnięcia, a dokonany wybór może być zmieniony. Uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że omawiany przepis dotyczy wyłącznie decyzji o charakterze uznaniowym, a nie decyzji o charakterze związanym. Nie może on zatem służyć zmianie rozstrzygnięcia na takie, które w wyniku związania organu bezwzględnie obowiązującą normą prawną byłoby niedopuszczalne. Ten podstawowy warunek zastosowania trybu uchylenia czy zmiany decyzji, na podstawie art. 155 K.p.a., wynika z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 K.p.a. Następne przesłanki wyznacza już wprost art. 155 K.p.a. Przesłanki określone przepisami prawa, a zatem art. 7 Konstytucji i art. 6 K.p.a. oraz art. 155 K.p.a. muszą wystąpić łącznie, aby organ mógł odstąpić od związania ogólną zasadą trwałości decyzji administracyjnej i dokonać weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym. Oznacza to, że weryfikacja decyzji tylko w oparciu o jedną przyjętą w art. 155 K.p.a. przesłankę – gdy przemawia za tym słuszny interes strony jest niedopuszczalna (por. wyroki NSA: z dnia 17 czerwca 2005 r. sygn. akt OSK 1968/04 i z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1792/04).

W rozpoznawanej sprawie organy i Sąd pierwszej instancji, prawidłowo uznały, że art. 155 K.p.a. nie może stanowić podstawy do zmiany kwestionowanego przez B.K. orzeczenia, wydanego w oparciu o wskazane przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, gdyż prowadziłoby to do sytuacji, że wolą strony zostałaby zmieniona decyzja wydana na podstawie normy ustawowej bezwzględnie obowiązującej. W orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 23 października 2013 r. nr [...], wydanym w oparciu o art. 5a ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, stopień niepełnosprawności określono na podstawie przedłożonych orzeczeń wydanych w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy z uwzględnieniem art. 5 i art. 62. W sprawie jest niesporne, że skarżący orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w [...] z dnia 4 lutego 1994 r. nr [...] został zaliczony do II grupy inwalidów oraz stwierdzono, że inwalidztwo istnieje od daty badania. Stosownie do treści art. 62 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów, są osobami niepełnosprawnymi w rozumieniu ustawy, jeżeli przed tą datą orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów nie utraciło mocy. Orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Oznacza to, że organ nie miał możliwości dokonania, zgodnie z żądaniem skarżącego, zmiany przedmiotowego orzeczenia – w zakresie zaliczenia do znacznego stopnia niepełnosprawności. Stanowiłoby to naruszenie w/w bezwzględnie obowiązujących norm ustawowych, co z kolei naruszałoby interes społeczny. Orzeczenie to nie mogło być zatem zmienione na podstawie art. 155 K.p.a.

Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, powyższej oceny nie zmienia błędne podanie przez organ pierwszej instancji daty powstania niepełnosprawności i ustalonego jej stopnia (pkt IV i V orzeczenia), gdyż nie miało ono znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji odmawiającej zmiany orzeczenia. Nie istniały bowiem prawne możliwości do jego zmiany zgodnie z żądaniem skarżącego tj. ustalenia, że znaczny stopień jego niepełnosprawności istnieje od dzieciństwa.

Z tych względów uznać należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że organy prawidłowo odmówiły skarżącemu zmiany przedmiotowego orzeczenia w trybie art. 155 K.p.a., nie naruszając przy tym wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 146 § 1 P.p.s.a., gdyż przepis ten określa formy wyroku uwzględniającego skargę na akty i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i nie był przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w tej sprawie stosowany.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.

Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, iż w niniejszej sprawie działa on na zasadzie prawa pomocy. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.