Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 335/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200, art. 205 § 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...], w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

K.M. (dalej również jako "Skarżąca", "Strona") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływany dalej również jako: "organ II instancji", "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej również jako: "organ I instancji") z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2018.

Z akt wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 14 czerwca 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR K.M. złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2018. W złożonym wniosku Strona wskazała, że ubiega się o przyznanie płatności ONW do działek rolnych o łącznej powierzchni 132,44 ha, położonych na obszarze ONW strefa nizinna I.

W dniu [...] kwietnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał na rzecz K.M. decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności ONW. Organ I instancji stwierdził, że Strona nie spełnia przesłanek uzyskania płatności tj. § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364 ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem ONW", które uzależniają możliwość ich przyznania od posiadania numeru identyfikacyjnego producenta rolnego.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, iż numer identyfikacyjny, którym posłużyła się K.M. we wniosku o przyznanie płatności złożonym dnia 14 czerwca 2018 r., został Stronie nadany z naruszeniem prawa, a tym samym Strona nie jest upoważniona do posługiwania się nim. W postępowaniu zakończonym decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił, że K.M. wraz z małżonkiem P. M., prowadzą wspólnie jedno gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą. Aspekty te nie były przedmiotem weryfikacji organu I instancji przy nadawaniu numeru, albowiem fakt istnienia związku małżeńskiego pomiędzy wyżej wymienionymi nie został ujawniony przez Stronę we wniosku o nadanie numeru identyfikacyjnego, złożonym dnia 13 maja 2013 r.

Mając na uwadze okoliczność wydania decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia [...] maja 2013 r. (o wpisie do ewidencji producentów i nadaniu numeru identyfikacyjnego) z naruszeniem prawa (posiadającej walor ostateczności) organ I instancji stwierdził, że nadany K.M. numer identyfikacyjny należy traktować jako anulowany, tj. niemający mocy wiążącej.

Z uwagi na niespełnienie jednego z obligatoryjnych kryteriów przyznania płatności, o które się ubiega, tj. posiadanie numeru identyfikacyjnego producenta rolnego, organ I instancji odmówił przyznania płatności

Na skutek wniesionego przez Stronę odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podkreślił, że Strona nie jest podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności, o które się ubiega, ponieważ nie spełnia przesłanki określonej w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia ONW. Organ odwoławczy wskazał, iż numer identyfikacyjny producenta rolnego, którym Strona posłużyła się we wniosku o przyznanie płatności, został anulowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. W ocenie organu odwoławczego K.M. nie może posługiwać się numerem identyfikacyjnym, albowiem jak wynika z treści ww. decyzji nie spełnia ustawowych kryteriów do jego posiadania. Organ przytoczył przy tym rozważania zawarte w decyzji z [...] marca 2021 r.

Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na powyższą decyzję zarzucając jej to, że w uzasadnieniu decyzji zawartych jest szereg stwierdzeń zdecydowanie nieprawdziwych stąd również i jej rozstrzygnięcie obarczone jest poważną wadą i pozostaje w sprzeczności z obowiązującym prawem. Ponadto zdaniem Skarżącej treść uzasadnienia decyzji wskazuje na to, iż organ II instancji, podobnie zresztą jak organ I instancji nie przyjmuje do wiadomości zarówno dyspozycji wynikających z art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), zwanej dalej jako: "k.p.a." jak i art. 151 § 2 k.p.a. pomimo jednoznacznego powołania się na treść tych przepisów w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz wcześniejszej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.". Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przyczyną sporu w niniejszej sprawie jest odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, gdyż zdaniem organu Skarżąca nie spełnia wymagań określonych w § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia ONW, tzn. Strona nie posiada numeru identyfikacyjnego producenta albowiem ten został anulowany.

Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Zatem jak prawidłowo zauważył organ, posiadanie numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności jest jedną z przesłanek przyznania płatności.

Należy jednak zauważyć, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] marca 2021 r. zostało wznowione na podstawie regulacji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Należy podkreślić, iż zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

Wspomniana decyzja z [...] marca 2021 r. została zatem wydana na podstawie art. 151 § 2 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Stosownie do art. 149 § 2 k.p.a. po wznowieniu postępowania właściwy organ przeprowadza postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po tym kroku organ dokonuje oceny czy w sprawie upłynął termin wskazany w art. 146 § 1 k.p.a.

Upływ okresu przedawnienia określony w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. oznacza bezwzględny zatem zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Po upływie tego okresu, w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci kompetencję zarówno do uchylenia jak i do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.

Jak podkreśla się w orzecznictwie i piśmiennictwie decyzja wydana na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. nie eliminuje decyzji dotychczasowej. Decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa nie eliminuje z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny, ale stanowi podstawę wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przed sądem powszechnym i na zasadach określonych prawem cywilnym (np. wyrok WSA w Gdańsku z 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 323/12, orzecznia.nsa.gov.pl; Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, WKP, 2020 r.).

Termin wskazany w art. 146 § 1 k.p.a. ma charakter materialnoprawny, a co za tym idzie, nie podlega ani wydłużeniu ani przywróceniu, bez względu na okoliczności, na które powołuje się strona. Wniosek taki płynie nie tylko z samego brzmienia powołanego przepisu, lecz również z faktu, że postępowanie nadzwyczajne, którym niewątpliwe jest postępowanie w sprawie wznowienia, ma charakter wyjątku od zasady pewności obrotu prawnego. Ustawodawca, decydując się na wskazanie, expressis verbis, ram czasowych umożliwiających wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej, zagwarantował tym samym stabilność prawną uprawnień uzyskiwanych na jej podstawie. Ich istnienie wyklucza możliwość dokonywania oceny poprawności ostatecznej decyzji administracyjnej poza nimi. Upływ wspomnianego terminu ma charakter bezwarunkowy i zamyka drogę do wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego, bez względu na dostrzeżone przez organ w trakcie postępowania wznowieniowego jej uchybienia i wady (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 457/21).

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wydanie decyzji z dnia [...] marca 2021 r. nie skutkowało wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] maja 2013 r., którą organ nadał Skarżącej numer identyfikacyjny, zatem oznacza to, że decyzja ta nadal istnieje w obrocie prawnym i Strona nadal może posługiwać się nadanym numerem identyfikacyjnym, który nie stracił ważności.

Odmowa przyznania płatności została zatem uzasadniona nieprawdziwymi twierdzeniami, iż Strona nie spełnia przesłanki z § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia ONW. Używane przez organy sformułowania typu: "(...) nieakceptowalne jest w ocenie organu odwoławczego przyznanie płatności wnioskodawcy, który nie jest podmiotem uprawnionym do posiadania numeru identyfikacyjnego producenta rolnego (...)", "(...) numer identyfikacyjny, którym posłużyła się Pani K.M. we wniosku o przyznanie płatności, został anulowany (...)", "(...) K.M. nie była podmiotem upoważnionym do uzyskania numeru identyfikacyjnego (...)", "(...) numer identyfikacyjny został nadany Pani K.M. z naruszeniem prawa. Wobec powyższego za zupełnie bezzasadny należy uznać argument Strony, iż posiada ważny numer identyfikacyjny producenta rolnego", świadczą o tym, że cała argumentacja organu w niniejszej sprawie sprowadziła się tylko do jednego stwierdzenia o nieposiadaniu przez Stronę skarżącą numeru identyfikacyjnego.

Zaskarżona decyzja naruszała zatem § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia ONW i musiała zostać uchylona.

Należy dodać, iż posiadanie numeru identyfikacyjnego nie stanowi jedynej przesłanki koniecznej dla uzyskania płatności na podstawie § 2 ust. 1 Rozporządzenia ONW. Decyzje organów obu instancji nie zawierają jednak żadnych ustaleń dotyczących np. tego czy w 2018 r. Skarżąca była rolnikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, czy spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013 lub czy łączna powierzchnia użytków rolnych położonych na obszarach ONW, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha.

Powołanie się na ustalenia dokonane w 2018 r. na potrzeby decyzji z [...] marca 2021 r. nr [...] jest niewystarczające. Dotyczyły one bowiem postępowania wznowieniowego zmierzającego do uchylenia decyzji o wpisie do ewidencji producentów i nadania w 2013 r. numeru identyfikacyjnego producenta rolnego.

Tym samym uznać należy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie i niezbędne jest uchylenie również decyzji organu I instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i ocenę prawną.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2021 r.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a.