Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1655/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 151 § 1 pkt 1 w zw z art 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron ( spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skarg kasacyjnych B. R. i P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1765/14 w sprawie ze skarg B. R. i P. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym oddala skargi kasacyjne


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 1765/14 oddalił skargi B. R. i P. R. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat grodzki decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] nakazał P. R. rozbiórkę nadbudowy pięciu kondygnacji naziemnych istniejącego budynku parterowego zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...] – N. przy ul. [...] w K., wybudowanych bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.

W dniu 20 maja 2014 r. wpłynął do ww. organu wniosek B. R., uzupełniony pismem z 23 czerwca 2014 r., o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Podstawę wniosku stanowiła przesłanka określona w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że organ wydając decyzję nakazującą rozbiórkę nie miał wiedzy, że mimo iż z treści decyzji wynika, że dotyczy jedynie działki [...] obr. [...], faktycznie dotyczy również części budynku zlokalizowanego na sąsiedniej działce nr [...], której wnioskodawczyni jest współwłaścicielką. Organ nie miał wiedzy również o tym, że budynek, którego dotyczy nakaz rozbiórki, jest konstrukcyjnie połączony z budynkami usytuowanymi na sąsiednich działkach.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat grodzki postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. wznowił przedmiotowe postępowanie. Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] organ ten, na podstawie art. 151 §1 pkt 1 w zw. art. 145 §1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...].

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli B. R. i P. R.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji stwierdził, że nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 145 §1 pkt 5 k.p.a., a tym samym brak jest podstaw do uchylenia weryfikowanej decyzji.

Odnosząc się do pierwszej z okoliczności podniesionych we wniosku organ odwoławczy wskazał, że to, iż w sentencji zaskarżonej decyzji podano jedynie numer działki [...], nie oznacza, że nakaz rozbiórki dotyczy jedynie części obiektu zlokalizowanej na działce nr [...]. Wskazał, że w sentencji tej mowa jest o rozbiórce nadbudowy pięciu kondygnacji nadziemnych na istniejącym budynku parterowym i decyzja ta dotyczy całego obiektu, a nie wyłącznie jego części usytuowanej na działce nr [...]. Stwierdził, że fakt posadowienia przedmiotowego obiektu na dwóch działkach był znany organowi pierwszej instancji w dacie wydawania decyzji, o czym świadczą znajdujące się w aktach sprawy mapy i kopia wniosku P. R. z [...] listopada 2008 r. o ustalenie warunków zabudowy dla nieruchomości zlokalizowanej na działkach nr [...] i [...].

Dalej organ odwoławczy ustosunkował się do twierdzenia zawartego w ekspertyzie z 2 grudnia 2013 r. inż. W. N., który stwierdził, że niemożliwe jest przeprowadzenie rozbiórki w taki sposób, aby nie uszkodzić pozostałej części budynku. Wskazał, że po pierwsze w powołanej ekspertyzie analizowane są skutki częściowej rozbiórki przedmiotowego budynku. W ocenie organu wykazywane przez eksperta przeciwwskazania do częściowej rozbiórki są bez wpływu dla weryfikowanej decyzji, gdyż dotyczy ona całości zrealizowanych robót budowlanych polegających na nadbudowie 5 kondygnacji istniejącego parterowego budynku. Dodał, że kwestia wykonalności decyzji była przedmiotem badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd ten w wyroku z dnia 23 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 742/14 (w sprawie ze skargi P. R. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia) stwierdził, że decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. jest ostateczna i wykonalna.

Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji zakończyło się odmową stwierdzenia nieważności i decyzja ta została uznana przez sądy administracyjne obu instancji za prawidłową. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji badaniu podlegają przesłanki wskazane w art. 156 §1 k.p.a., w tym również kwestia wykonalności weryfikowanej decyzji.

W ocenie organu bez znaczenia jest również wpływ rozbiórki na nieruchomości sąsiednie, w tym zlokalizowane na działkach nr [...], [...] i [...]. Wyjaśnił, że w przypadku ewentualnych uszkodzeń zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, sprawca winien je naprawić, względnie poszkodowani mogą dochodzić swoich prawa przed sądami cywilnymi.

Odnosząc się do trzeciej z powołanych okoliczności, że budowy na działce [...] i [...] są realizowane w oparciu o decyzję z dnia [...] marca 1988 r. nr [...], organ podkreślił, iż decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. była przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Z treści wydanych w tym postępowaniu rozstrzygnięć jednoznacznie wynika, że roboty budowlane objęte weryfikowaną decyzją zrealizowane były samowolnie, a ich inwestorem był P. R.

B. R. i P. R. wnieśli osobne skargi na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

B. R. zarzuciła organowi naruszenie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.,

b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.,

c) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

P. R. zarzucił natomiast naruszenie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. § 2 k.p.a.,

b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.,

c) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.,

d) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargi.

W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Sąd podkreślił, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie było badanie, czy nielegalnie nadbudowany pięcioma kondygnacjami nadziemnymi parterowy budynek na działce nr [...] znajduje się również w części na działce nr [...] ani również wykonalność pierwotnej decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., którą nakazano rozbiórkę ze względu na połączenie nadbudowy z budynkiem sytuowanym na działce nr [...] oraz budynkiem na działce nr [...].

Sąd wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat grodzki prowadząc postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. miał wiedzę o tym, że część przedmiotowego budynku sytuowanego na działce nr [...], którego dotyczy nakaz rozbiórki, zlokalizowana jest także na sąsiedniej działce nr [...]. Wskazują na to znajdujące się w aktach administracyjnych wyrysy z map ewidencyjnych, w tym wyrys z dnia 18 lutego 2009 r. Wynika z nich również, że organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji posiadał kopię wniosku z dnia 17 listopada 2008 r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na rozbudowę, w którym inwestor określił, iż wnosi o ustalenie warunków zabudowy dla "budynku warsztatowo – biurowego o część gospodarczą – przechowalnia płodów rolnych położonego na działce nr [...] i [...]". Sąd wskazał, że fakt sytuowania przedmiotowego budynku na wskazanych działkach nie ma istotnego znaczenia dla wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę, ponieważ z jej sentencji jednoznacznie wynika, że nakazem rozbiórki objęta jest "nadbudowa pięciu kondygnacji nadziemnych istniejącego budynku parterowego na działce nr [...] obr. [...] – N. przy ul. [...] w K.", co potwierdza to szczegółowe uzasadnienie ww. decyzji. Dodatkowo również z protokołu kontroli przeprowadzonej na budowie przedmiotowej nadbudowy w dniu 13 listopada 2008 r. wraz z załączonymi do protokołu fotografiami organ miał wiedzę na temat połączenia nadbudowy z budynkami znajdującymi się na działkach sąsiednich.

W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut niewykonalności decyzji rozbiórkowej z dnia [...] czerwca 2009 r., ponieważ przedmiotowa decyzja była już kontrolowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 991/11 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2301/11 stwierdzono, że przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta żadną z przesłanek skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, a zatem także przesłanką z art.156 § 1 pkt 5 k.p.a. Wykonalność decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. podlegała również kontroli sądowej - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/kr 742/14 uznał tę decyzję za ostateczną i wykonalną.

Zdaniem Sądu organy obu instancji szczegółowo zbadały sprawę pod kątem przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., natomiast organ odwoławczy odniósł się do zarzutów odwołania B. R. i P. R., wyjaśniając w uzasadnieniu, dlaczego uznał, że bez znaczenia jest powołanie się na niewykonalność przedmiotowej rozbiórki oraz dlaczego uznał, że nie stanowi nowej okoliczności istotnej dla sprawy wskazanie, iż część przedmiotowego budynku znajduje się także na działce nr [...].

W konkluzji Sąd uznał, że okoliczności potraktowane przez skarżących jako nowe, nieznane organowi w dacie wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, nie mogły być uznane za takie okoliczności i nie mogły skutkować uchyleniem decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli P. R. i B. R., zaskarżając wyrok w całości.

P. R. zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm., dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 138 i art. 136 k.p.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej orzeczeń wydanych przez organ administracji, polegające na oddaleniu skargi zasługującej na uwzględnienie, w sytuacji, gdy Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 136 k.p.a. przez wydanie przez organ drugiej instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji - w sytuacji, gdy organ drugiej instancji błędnie uznał, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, a to z tego względu, że organy administracyjne nie przeprowadziły w sposób należyty postępowania wyjaśniającego w zakresie badania istnienia przesłanek do wznowienia postępowania wskazanych w treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a w szczególności w zakresie ustalenia, dlaczego okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania nie mają wpływu na weryfikowaną decyzję o rozbiórce i w konsekwencji nie mogą skutkować jej uchyleniem;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej orzeczeń wydartych przez organ administracji polegającej na pominięciu lub niedostrzeżeniu uchybień w zakresie postępowania administracyjnego, popełnionych przez Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a w szczególności:

– brak należytego wyjaśnienia przez organ drugiej instancji, dlaczego uznał, że dowody i okoliczności faktyczne wskazane we wniosku o wznowienie postępowania nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy i wydanie merytorycznie decyzji rozstrzygającej sprawę, co do istoty,

– brak należytego wyjaśnienia, dlaczego uznano, że zarzut niewykonalności weryfikowanej decyzji nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia i oceny przesłanek do wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym obecnie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o rozbiórce (sygn. akt II OSK 1500/14), które dotyczy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...],

– dlaczego organ drugiej instancji uznał, że złożona do akt sprany ekspertyza inż. W. N. z dnia 2 grudnia 2013 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skoro niewątpliwie dotyczy wykonania rozbiórki nadbudowanych kondygnacji;

c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i jej uzasadnieniu, co wpływa na utrudnienie możliwości przedstawienia przez skarżącego zarzutów merytorycznych.

W oparciu o powyższe P. R. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W swojej skardze kasacyjnej B. R. zarzuciła natomiast Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 1 § 1 i 2 p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w z w. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji, pomimo iż nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, co skutkowało nienależytym oraz niewyczerpującym wyjaśnieniem skarżącemu w uzasadnieniu okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, a to przede wszystkim okoliczności, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., podczas gdy prawidłowa ocena i rozważenie całego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim dowodu przedstawionego przez strony, tj. prywatnej ekspertyzy W. N., prowadzą do wniosku, iż zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, które istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał przedmiotową decyzję;

b) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny skarżonej decyzji;

c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. wobec nieprzedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku takich ustaleń i dowodów, jakie mogłyby przemawiać za oddaleniem skargi oraz wobec całkowicie dowolnego ustalenia, że organ wiedział przed wydaniem decyzji z [...] czerwca 2009 r., że nadbudowany budynek znajdował się w części również na działce nr [...], podczas gdy nie wynika to ani z sentencji decyzji, ani z treści jej uzasadnienia, a ma to natomiast wpływ na funkcjonowanie przedmiotowej decyzji w obrocie prawnym;

d) art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. sprowadzające się do stwierdzenia, iż Sąd pierwszej instancji nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, mimo że w przedmiotowej sprawie powinien to uczynić, w szczególności poprzez zbadanie legalności decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], której wykonanie grozi powstaniem znacznej szkody po stronie B. R.

W oparciu o powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesione skargi kasacyjne należało uznać, że nie zawierają one usprawiedliwionych podstaw.

Analiza zarzutów skarg kasacyjnych jak i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia prowadzi do wniosku, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy fakt, że część budynku objęta nakazem rozbiórki posadowiona jest na działce sąsiedniej, o nr ewidencyjnym [...], stanowiącej własność B. R., mógł stanowić przesłankę do wznowienia postępowania w oparciu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę. Na tak zadane pytanie należało udzielić odpowiedzi przeczącej. Co za tym idzie prawidłowo organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji uznały, że wskazane okoliczności nie spełniają przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji.

Przypomnieć należy, że dla zaistnienia postawy do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., niezbędne jest spełnienie łącznie 3 przesłanek:

Po pierwsze: ujawnione okoliczności faktyczne (lub dowody, ale w niniejszej sprawie na nowe dowody strona nie powoływała się) muszą być nowe. Nowe okoliczności to takie, które zostały nowo odkryte. Wśród komentatorów przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przyjmuje się także, że takimi faktami mogą być także okoliczności i dowody pierwszy raz powołane przez stronę (tak m.in. B. Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 2011, str. 555 i n.).

Po drugie: nowe okoliczności faktyczne mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania jedynie wówczas gdy są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz posiadać znaczenie prawne mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.

Po trzecie: wskazane nowe okoliczności muszą istnieć w dacie wydawania decyzji i być nieznane organowi administracji.

Wskazana przez skarżącą kasacyjnie okoliczność realizacji budynku na 2 nieruchomościach nie spełnia takich przesłanek. Po pierwsze, rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że organy administracji winny posiadać wiedzę co do tego, że inwestycja posadowiona jest na 2 działkach inwestycyjnych. Za powyższym przemawia przede wszystkim decyzja ustalająca warunki zabudowy dla budynku warsztatowo-biurowego o części gospodarczą – przechowalnia płodów rolnych położonego na działkach [...] i [...], która wskazuje, na jakich działkach posadowiony był obiekt.

Kluczowa jednak kwestia, która uszła uwadze autorów skarg kasacyjnych, związana jest z treścią art. 151 k.c. Zgodnie z tym przepisem jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono bez winy umyślnej granice sąsiedniego gruntu właściciel tego gruntu nie może żądać przywrócenia stanu poprzedniego, chyba że bez uzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granic albo że grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda. Może on żądać albo stosownego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie odpowiedniej służebności, albo wykupienia odpowiedniej części gruntu, która na skutek budowy straciła znaczenie gospodarcze. Powyższy przepis stanowi zatem wyjątek od zasady superficies solo cedit zawartej w art. 48 k.c. Powyższe oznacza, że w razie przekroczenia granicy nieruchomości w czasie budowy budynek należy do gruntu, na którym znajduje się jego większa część. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt prawy nie wynika bowiem aby B. R. kiedykolwiek wzywała inwestora do zaprzestania budowy na jej gruncie. Co więcej, z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że o fakcie przekroczenia granicy z jej nieruchomością przez inwestora dowiedziała się podczas świąt wielkanocnych w 2014 r. a zatem po zrealizowaniu inwestycji. Jedynie na marginesie wskazać należy, że przyjęcie innej, wcześniejszej daty prowadziłoby w konsekwencji do stwierdzenia, że wniosek skarżącej został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., co musiałoby prowadzić do odmowy wznowienia postępowania albo jego umorzenia, albowiem złożenie wniosku o wznowienie postępowania w terminie 30 dni od daty dowiedzenia się o przesłance do wznowienia postępowania jest warunkiem niezbędnym do czynienia rozważań co do zaistnienia przesłanek dotyczących kwalifikowanych wad prawnych.

Skoro zatem budynek należy do właściciela nieruchomości o nr ewid. [...], to fakt, że organ administracji nie wskazał jego posadowienia na dwóch działkach, nie jest okolicznością istotną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Co więcej podkreślić należy, że w żaden sposób nie mogłoby to zmienić adresata decyzji. Skarżący jest bowiem podmiotem, który mieści się w kręgu osób wymienionych w art. 52 ustawy Prawo budowlane, jako że bezsprzecznie jest inwestorem przedmiotowej samowoli budowlanej, a jednocześnie właścicielem tego obiektu.

Takie stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Między innymi w wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 73/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że adresatem nakazu rozbiórki wydanego na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane winien być właściciel danego obiektu budowlanego także wówczas, gdy nakaz ten dotyczy części obiektu budowlanego wzniesionej na nieruchomości gruntowej niebędącej własnością inwestora (ONSAiWSA z 2011 r. nr 6, poz. 123). Wprawdzie orzeczenie to odnosi się do rozbiórki obiektu w oparciu o przepisy ustawy zamieszczone w rozdziale 6 Prawa budowlanego, jednakże nie może ulegać wątpliwości, że mają w pełni zastosowanie również w okolicznościach niniejszej sprawy. Ustawa - Prawo budowlane w rozdziale 5 nakazuje bowiem kierować obowiązki, w tym również w zakresie rozbiórki, do właściciela i zarządcy obiektu, a zatem jeszcze węziej zakreśla krąg adresatów decyzji niż w rozdziale 5 ustawy.

W świetle powyższych rozważań nie ulega wątpliwości Sądu, że okoliczności wskazane przez wnioskodawczynię nie stanowią okoliczności istotnych, które mogłyby uzasadniać uchylenie decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki obiektu. Decyzja ta bowiem została prawidłowo skierowana do P. R. jako inwestora i jednocześnie właściciela budynku. Nie może także budzić wątpliwości, jaki jest zakres nałożonego obowiązku, co tym więcej czyni zarzut ten za niezasadny.

Wobec powyższego nie ma racji P. R. podnosząc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 138 i 136 k.p.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej orzeczenia wydanego przez organ administracji jak i w zw. z art. 7, 11, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. polegających na pominięciu i niedostrzeżeniu uchybień w zakresie postępowania administracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego racją ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że postępowanie wyjaśniające w zakresie zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania zostało przeprowadzone z zachowaniem zasad zawartych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, to jest zasady prawdy obiektywnej oraz należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

W tym zakresie nieuprawnione są również zarzuty naruszenia tych samych przepisów zawarte w skardze kasacyjnej B. R.

Należy przy tym podkreślić, że rację ma Sąd pierwszej instancji twierdząc, że w niniejszej sprawie nie mogło być przedmiotem oceny, czy decyzja nakazująca rozbiórkę jest wykonalna. Po pierwsze, kwestia wykonalności decyzji oceniana była przez organ administracji prowadzący postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 991/11 oddalił skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2301/11 oddalił skargę kasacyjną. Tym samym oceniona została również kwestia zaistnienia przesłanki skutkującej nieważnością decyzji wymieniona w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. O ile bowiem Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami skargi kasacyjnej i niepodniesienie zarzutu niewykonalności decyzji nie mogło skutkować uchyleniem wyroku Sądu pierwszej instancji, o tyle ten ostatni Sąd nie posiada takich granic. Oddalenie skargi skutkowało zatem uznaniem, że decyzja nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 p.p.s.a., w tym również wadą niewykonalności, o której mowa w pkt 5 tego przepisu.

Te okoliczności zostały wskazane przez Sąd pierwszej instancji, co czyni nieuzasadnionym zarzuty skarg kasacyjnych odnoszące się do braku oceny Sądu w tym zakresie.

Natomiast bez znaczenia pozostawało, że Sąd wojewódzki wydał rozstrzygnięcie mimo nieprawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie "stwierdzenia nieważności decyzji o rozbiórce w sprawie II OSK 1500/14". Należy bowiem podkreślić, że rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi i skargi kasacyjnej pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego kasacyjnie jego przedmiotem nie jest decyzja, której przedmiotem było postępowanie nieważnościowe, lecz postanowienie odmawiające wszczęcia takiego postępowania. Jedynie na marginesie wskazać należy, że wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w przedmiotowej sprawie.

I wreszcie nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Dla porządku należy przypomnieć, że zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakich powodów (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012; także wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13, LEX nr 1572587). Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można również skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, że nie odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze. Nie można przypisać żadnego, a tym bardziej istotnego wpływu na wynik sprawy nieodniesieniu się w sposób szczegółowy przez Sąd wojewódzki do zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. Niezależnie od tego, że prawidłowo sformułowana skarga kasacyjna powinna zawierać wskazanie jednostek redakcyjnych, które zdaniem autora skargi kasacyjnej zostały naruszone, a art. 107 zawiera 3 paragrafy, to nie można uznać, że uzasadnienie zaskarżonego do Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcia zostało wydane z tak istotnym naruszeniem § 3 art. 107 (przy założeniu, że taka była intencja skarżącego kasacyjnie co do wskazania naruszeń prawa), że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje także treść opinii sporządzonej przez inż. W. N. Dowód ten niewątpliwie nie istniał w dacie wydawania decyzji. Nie jest więc nowym dowodem w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Podnoszone w niej kwestie związane są bowiem z wykonalnością decyzji co, jak zostało wyżej wskazane, nie mogło być przedmiotem ponownej oceny w niniejszym postępowaniu.

Ewentualna szkoda w substancji budynku, którego właścicielką jest skarżąca B. R. nie może być również przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skarg kasacyjnych nie zasługują na uwzględnienie.

Z tych względów, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.