Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 245/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2010 - 2012 wraz z odsetkami I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata J. S. kwotę [...] złotych, powiększoną o podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 25 lutego 2013 r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego przez J. G. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia 18 grudnia 2012 r. odmawiającej umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2010-2012 w wysokości [...] zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 19 października 2012 r. J. G. zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o wycofanie i umorzenia upomnienia na kwotę [...] zł, ewentualnie o wyrażenie zgody na spłatę zadłużenia w postaci rat płatnych po [...] zł miesięcznie, bądź umorzenie wszystkich zobowiązań na rzecz Miasta K.. Uzasadniając wniosek wskazał, że nie ma żadnych dochodów ani żadnych świadczeń. Jedynie jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, z której nie są w stanie uregulować zaległości.

Po wezwaniu Podatnika do przedłożenia informacji dotyczącej jego sytuacji finansowej i bytowej, oraz o sprecyzowanie wniosku - wskazanie rodzaju ulgi o jaką wnioskuje, J. G. wskazał, że wnioskuje o umorzenie w całości zaległości podatkowej i umorzenie odsetek za zwłokę. Podatnik ponownie wskazał, że jego sytuacja jest dramatyczna - nie ma on żadnych dochodów ani świadczeń, od kilku miesięcy bezskutecznie ubiega się o emeryturę, nie ma oszczędności ani majątku poza udziałem w 1/8 spadku, zaś wraz z żoną utrzymują się z emerytury w wysokości [...] zł, co nie pozwala nawet na bieżące utrzymanie i opłaty.

Prezydent Miasta K. po rozpatrzeniu wniosku Podatnika, przedłożonego kwestionariusza o możliwościach płatniczych, po przeprowadzeniu postępowania odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi podatkowej, stwierdzając, że Podatnik nie wykazał, iż jego kłopoty z zapłatą podatku spowodowane były wystąpieniem przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ podatkowy wskazał, że sytuacja finansowa Podatnika jest trudna, mimo to od 2010 r. nie podjął on żadnych czynności zmierzających do uregulowania choćby części zaległości, co więcej, Podatnik nie potrafił ocenić kosztów posiadania nieruchomości ani podjąć działań zmierzających do wynajmu, czy sprzedaży majątku. Zła sytuacja finansowa Podatnika nie rokuje więc, że nawet po uzyskaniu ulgi podatkowej będzie on w stanie odzyskać płynność finansową, gdyż uzyskiwane wraz z małżonką dochody nie wystarczają na bieżące utrzymanie, zatem udzielenie ulgi nie zrealizuje celu w jakim udzielenie ulgi jest możliwe, co będzie sprzeczne z interesem społecznym.

J. G. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Prezydenta Miasta K. złożył odwołanie od decyzji, w którym powtórzył argumenty przytoczone we wniosku o udzielenie ulgi i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Zdaniem Podatnika, organ I instancji nie uwzględnił jego dramatycznej sytuacji finansowej.

Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że do wydawania merytorycznych decyzji w zakresie udzielania ulg podatkowych wyłączną kompetencję posiada organ podatkowy I instancji, którym w tej sprawie jest Prezydent Miasta K., podejmujący je w trybie tzw. uznania administracyjnego. Kolegium, jako organ podatkowy II instancji, nie posiada kompetencji merytorycznych w zakresie udzielania ulg podatkowych - w postępowaniu odwoławczym dokonuje tylko oceny zaskarżonej decyzji organu I instancji z punktu widzenia jej legalności, czyli zgodności z prawem i może jedynie, jeśli zauważy uchybienia, uchylić zaskarżoną decyzję. W tych ramach mieści się m.in., kontrola przebiegu postępowania pod kątem jego zupełności i zabezpieczenia praw podatnika. Kolegium dokonuje również merytorycznej oceny wniosków organu podatkowego powziętych na bazie zebranego w sprawie materiału dowodowego. W kręgu zainteresowania Kolegium leży przede wszystkim ocena, czy wnioski, które doprowadziły organ podatkowy I instancji do podjęcia zaskarżonej decyzji, są zgodne z zasadami prawa podatkowego, zasadami logiki i powszechnie uznawanymi normami społecznymi oraz z zasadami współżycia. Innymi słowy - Kolegium ocenia, czy materiał dowodowy w pełni upoważniał do podjęcia takiej a nie innej decyzji.

Oceniając przebieg postępowania wszczętego wnioskiem J. G. o umorzenie i rozłożenie na raty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2010-2012, Kolegium nie dopatrzyło się żadnych naruszeń. Organ podatkowy I instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie wyjaśniające, zapewnił Stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu poprzez możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, w następstwie którego wydał decyzję odmawiającą udzielenia wnioskowanej ulgi.

Organ odwoławczy stwierdził dalej, że również w kwestii rozstrzygnięcia merytorycznego nie można niczego organowi I instancji zarzucić. Po przeanalizowaniu wniosku, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i odwołania Podatnika, oraz biorąc pod uwagę okoliczności sprawy Kolegium uznało, że odmowa udzielenia ulgi podatkowej w podatku od nieruchomości jest uzasadniona.

Kolegium wyjaśniło, że ulgi podatkowe, w tym głównie umarzanie zaległości podatkowych, są na gruncie prawa podatkowego instytucją wyjątkową. Dlatego też, aby organ podatkowy mógł zdecydować się na pomoc ze środków publicznych (umorzenie zaległości jest pomocą ze środków publicznych, czyli z budżetu gminy, który w takiej sytuacji ponosi uszczerbek), sytuacja finansowa i bytowa podatnika ubiegającego się o ulgę podatkową musi być również wyjątkowa i nadzwyczajna. Warunek wyjątkowości, który organ podatkowy bierze pod uwagę rozpatrując wniosek o ulgę podatkową, spełniony jest głównie wówczas, gdy podatnik znajdzie się nagle, z powodów nadzwyczajnych, przez siebie niezawinionych, w tak trudnej sytuacji finansowej i życiowej, że zapłata zaległości zachwiałaby jego bytem. Opisane przesłanki ustawa - Ordynacja podatkowa nazywa ważnym interesem podatnika.

O tym, czy zachodzi taka przesłanka nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz obiektywna ocena. Ponadto Kolegium zauważyło, że w sprawach podatkowych Prezydent K. działa jako organ podatkowy podlegający rygorystycznym przepisom prawa podatkowego niepozwalającego na żadną dowolność i relatywność. Organ podatkowy jest organem administracji publicznej stojącym na straży przepisów prawa podatkowego i interesu publicznego. Jego głównym zadaniem jest czuwanie nad sprawnym i terminowym płaceniem podatków przez każdego podatnika. Celem działania organu podatkowego jest uzyskanie podatku. W razie trudności z uzyskaniem podatku, gdy podatnik wnosi o ulgę podatkową, organ podatkowy musi wnikliwie ustalić sytuację gospodarczą podatnika, przeanalizować ją i ocenić, jaki wpływ będzie miała ewentualnie udzielona ulga na poprawę stanu ekonomicznego podatnika oraz poddać ocenie działania podejmowane i zamierzone przez podatnika w celu poprawy sytuacji finansowej. W ramach tej oceny należy ustalić, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy czy stały i pogłębiający się oraz czy ewentualna pomoc ze strony organu podatkowego gwarantuje odzyskanie płynności finansowej i umożliwi wywiązywanie się w przyszłości z bieżących i zaległych zobowiązań podatkowych. Wszystkie te czynności organ podatkowy winien podjąć właśnie w interesie publicznym, bo tę przesłankę należy rozumieć jako dążenie organu podatkowego do uzyskiwania w przyszłości podatku od podatnika, który ma chwilowe trudności płatnicze.

Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że prawo podatkowe rządzi się całkowicie odmiennymi zasadami niż prawo normujące udzielanie świadczeń z opieki społecznej. W świetle prawa podatkowego stan ubóstwa, bezrobocia, permanentnego braku środków finansowych, spłaty zaległości, nie ma żadnego wpływu na konieczność spełniania obowiązku podatkowego. Płacenie podatków należy do sfery publicznoprawnej i dotyka wszystkie bez wyjątku podmioty będące podatnikami.

Mając powyższe na względzie Kolegium stwierdziło, że odmowa udzielenia Podatnikowi ulgi podatkowej jest w pełni uzasadniona. Podatnik wykazał, że jego sytuacja finansowa jest trudna, gdyż nie ma środków finansowych ani majątku, poza opodatkowaną nieruchomością, a wraz z żoną utrzymują się z jej emerytury w wysokości [...] zł. W toku prowadzonego postępowania Podatnik nie wykazał jednak, że jego sytuacja finansowa oraz powstanie zaległości podatkowej jest wynikiem zdarzeń nagłych i nieprzewidzianych, wynikających ze zdarzeń losowych, których nie mógł on przewidzieć ani im zapobiec, nie wykazał więc istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, która mogłaby uzasadniać udzielenie ulgi podatkowej. Takich okoliczności Podatnik nie przywołał także w odwołaniu.

Zdaniem organu odwoławczego, brak uzyskiwania świadczenia emerytalnego, nie może być uznany za okoliczność nadzwyczajną, gdyż jest ona wynikiem niespełnienia przez Podatnika wymaganych przepisami warunków uprawniających do jego nabycia, które to zależne są od niego i podejmowanych przez niego decyzji. Przedmiotowa zaległość podatkowa jest wynikiem wieloletnich zaniedbań w regulowaniu przez Podatnika należności podatkowych. Jak wynika z akt sprawy zaległości podatnika systematycznie narastają od 2010 r., mimo to Podatnik nie podjął żadnych działań zmierzających do spłaty zadłużenia, choćby przez częściowe wpłaty. Organ wskazał też, że podatek od nieruchomości nie jest podatkiem od osiąganego dochodu, ale od posiadania majątku w postaci nieruchomości. Podatnik, mimo trudnej sytuacji finansowej, od wielu lat nie podejmuje żadnych działań zmierzających do zagospodarowania opodatkowanego majątku, który mógłby przynosić dochód, czy też do jego zbycia (jeśli podatnika nie stać na jego utrzymanie), osiągnięty w ten sposób dochód mógłby poprawić kondycję finansową podatnika, a także umożliwić spłatę zaległości podatkowej. Zatem Podatnik ma potencjał ekonomiczny, z którego może uzyskać środki na zapłatę podatku. Wieloletnie nawarstwianie się zaległości podatkowych, bierność Podatnika oraz brak perspektyw na poprawę sytuacji wskazuje, że za udzieleniem ulgi podatkowej nie przemawia także interes publiczny. W interesie publicznym jest, aby przechodzący przejściowe trudności podatnik dzięki udzieleniu ulgi podatkowej odzyskał płynność finansową i przyszłe podatki płacił w terminie w należnej wysokości, a w wypadku Podatnika takiej prognozy nie można wysnuć - co nie pozwala umorzyć zaległości podatkowej. Ponadto fakt, że Podatnik wraz z małżonką utrzymuje się z jej świadczenia emerytalnego, które nie wystarcza nawet na zabezpieczenie bieżących potrzeb nie pozwala przyjąć, że Podatnik mógłby zaległość uregulować w miesięcznych ratach po [...] zł/mc.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. J. G. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że odmówiono mu umorzenia zaległości podatkowej oraz w wyniku nierozpoznania sprawy odmówiono mu też "pomocy w spłacie zadłużenia ratalnie po [...] zł", mimo iż udokumentował, że nie jest w stanie spłacić jednorazowo zaległości podatkowych, mając dochody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 8 czerwca 2013 r. pełnomocnik Skarżącego - wyznaczony z urzędu – wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, dodatkowo zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 i art. 216 O.p., przez zaniechanie wyznaczenia Skarżącemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie. Zgodnie bowiem z przepisami Ordynacji podatkowej podatnik ma zagwarantowane prawo nie tylko do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego ale ma też prawo do zajęcia stanowiska odnośnie wszelkich zgłoszonych żądań. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy I instancji postanowieniem z dnia 7 listopada 2012 r. wyznaczył Skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Postanowienie to doręczono Skarżącemu w dniu 9 listopada 2012 r., natomiast podczas biegu terminu do zajęcia przez Podatnika stanowiska w sprawie zebranego materiału, równolegle biegł dla niego termin do określenia żądań wywołanych wnioskiem, bowiem wezwanie do określenia żądań pochodzi z 26 października 2012 r., a doręczone zostało Skarżącemu 5 listopada 2012 r. Dopiero pismem z dnia 14 listopada 2012 r. -doręczonym organowi I instancji 16 listopada 2012 r. – Podatnik określił żądania w sprawie, zatem dopiero w tym dniu ustalony został zakres jego żądań. W tym dniu upłynął też termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Taki sposób procesowania rażąco narusza prawo strony do aktywnego uczestnictwa w postępowaniu, określone zasadą wyrażoną w art. 123 § 1 i art. 216 O.p., skonkretyzowaną w art. 200 § 1 O.p. Niedopuszczalne jest bowiem wyznaczanie terminu stronie aby wypowiedziała się w sprawie zebranego materiału, gdy w sprawie nie istnieje jeszcze jako taki wniosek z ostatecznie określonymi żądaniami.

Pełnomocnik podkreślił również, że po upływie terminu do ustosunkowania się w sprawie zebranego materiału organ I instancji wykonywał jeszcze dalsze czynności i zbierał materiały w sprawie. W dniu 14 grudnia 2012 r. wydane zostały opinie Skarbnika Miasta i kierownika referatu egzekucji i windykacji, z którymi Skarżący nie miał żadnej możliwości zapoznania się.

W ocenie pełnomocnika Skarżącego, takie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej skutkowały więc wydaniem nieprawidłowej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. u z n a ł, co następuje:

W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należy oddalić, bowiem decyzja ta nie narusza przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. nr 80, poz. 526 ze zm.): "Do udzielania ulg podatkowych, umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.".

Stosownie do art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej: "O.p.": "§ 1. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

§ 2. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa".

We wskazanym artykule 67b O.p. uregulowano tryb udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą.

W rozpoznawanej sprawie skarżący Podatnik złożył do organu podatkowego wniosek o "wycofanie i umorzenia upomnienia na kwotę [...] zł", ewentualnie wyrażenie zgody na spłatę zadłużenia w postaci rat płatnych po [...] zł miesięcznie, bądź umorzenie wszystkich zobowiązań na rzecz Miasta K.. Na wezwanie organu o sprecyzowanie wniosku, tj. wskazanie rodzaju ulgi o jaką wnioskuje, Podatnik wskazał, że wnioskuje o umorzenie w całości zaległości podatkowej i umorzenie odsetek za zwłokę, określając w ten sposób przedmiot sprawy.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny zagadnienia, czy w przedmiotowej sprawie organy podatkowe poprawnie przeprowadziły postępowanie podatkowe wszczęte wnioskiem Skarżącego o umorzenie zaległości podatkowej oraz czy odmawiając umorzenia tej zaległości nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Z przytoczonych przepisów wynika, że wniosek podatnika wszczyna postępowanie w sprawie ulgi w spłacie podatków. Należy jednak podkreślić, że stosowanie ulg podatkowych jest odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania określonej w art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie.

Użyte w ww. art. 67a § 1 pkt 3 O.p. sformułowanie, że organ podatkowy "może umorzyć" zaległości podatkowe, w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku. Uznanie administracyjne jest ograniczone dyrektywami wyboru, interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. Użyte pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu podatnika" są pojęciami nieostrymi. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią ważności; nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Powyższe wynika z wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia, stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Zasadą musi więc pozostać płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por.: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n., tezy 14, 15 oraz 18-20 i powołane tam orzecznictwo).

W doktrynie oraz utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia lub rozłożenia zaległości na raty istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Obowiązki te bezpośrednio wynikają z treści art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Po uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego i po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, organ winien zatem jednoznacznie stwierdzić, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 67a § 1 O.p. Jeżeli mimo istnienia przesłanek, podejmuje się decyzję polegającą na odmowie umorzenia zaległości podatkowej, w uzasadnieniu takiej decyzji winny zostać szczegółowo określone motywy takiego rozstrzygnięcia (art. 210 § 4 O.p.).

Sąd, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne.

Decyzja uznaniowa może być zatem przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa procesowego lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w art. 67a O.p. pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Kontrolując prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, na jego podstawie prawidłowo wyciągnęły wnioski w zakresie odmowy umorzenia kwoty zaległości podatkowej, i że dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne.

W postępowaniu podatkowym zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie i ocenę przez organy podatkowe sytuacji materialnej i życiowej Skarżącego. W ocenie Sądu, organy podatkowe odniosły się do powoływanych przez Stronę oraz ustalonych okoliczności stanu faktycznego. Sytuację materialną Skarżącego uznano za trudną, gdyż nie ma on środków finansowych ani majątku, poza opodatkowaną nieruchomością, a wraz z żoną utrzymują się z jej emerytury w wysokości [...] zł.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie zauważył, że sytuacja finansowa Skarżącego oraz powstanie zaległości podatkowej nie jest wynikiem zdarzeń nagłych i nieprzewidzianych, wynikających ze zdarzeń losowych, których nie mógł on przewidzieć ani im zapobiec, nie wykazał więc istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika, która mogłaby uzasadniać udzielenie ulgi podatkowej. Również zasadnie uznano, że brak uzyskiwania świadczenia emerytalnego, nie może być uznany za okoliczność nadzwyczajną, gdyż jest ona wynikiem niespełnienia przez Skarżącego wymaganych przepisami warunków uprawniających do jego nabycia, które to zależne były od niego i podejmowanych przez niego decyzji. Ponadto przedmiotowa zaległość podatkowa jest wynikiem kilkuletnich zaniedbań w regulowaniu przez Skarżącego należności podatkowych, zaległości te bowiem systematycznie narastają od 2010 r., a Skarżący nie podjął żadnych działań zmierzających do spłaty zadłużenia, choćby przez częściowe wpłaty.

Zasadnie też organ odwoławczy wskazał, że podatek od nieruchomości nie jest podatkiem od osiąganego dochodu, ale od posiadania majątku w postaci nieruchomości. Posiadając tą nieruchomość Skarżący od wielu lat nie podjął żadnych działań zmierzających do zagospodarowania opodatkowanego majątku, który mógłby przynosić dochód, czy też do jego zbycia (jeśli podatnika nie stać na jego utrzymanie) - a osiągnięty w ten sposób dochód mógłby poprawić kondycję finansową Skarżącego i umożliwić spłatę zaległości podatkowej.

Wprawdzie w rzeczywistości podjęcie takich działań może okazać się ograniczone okolicznościami niezależnymi od Skarżącego, dlatego stwierdzenie organu odwoławczego, że Podatnik ma potencjał ekonomiczny, z którego może uzyskać środki na zapłatę podatku, może być uznane za kontrowersyjne, jednak uwzględniając fakt, że podatek od nieruchomości jest właśnie podatkiem od posiadanego majątku nieruchomego, brak środków finansowych na opłacenie tego podatku nie może prowadzić do faktycznego zwolnienia przedmiotowej nieruchomości od podatku – a tak byłoby w istocie w razie przyznania wnioskowanej ulgi. Naruszałoby to wskazane wyżej konstytucyjne zasady równości i powszechności opodatkowania. Za zasadną należy więc uznać ocenę organu, że wieloletnie nawarstwianie się zaległości podatkowych, bierność Podatnika oraz brak perspektyw na poprawę sytuacji wskazuje, że za udzieleniem ulgi podatkowej nie przemawia także interes publiczny. W interesie publicznym jest bowiem, aby przechodzący przejściowe trudności podatnik dzięki udzieleniu ulgi podatkowej odzyskał płynność finansową i przyszłe podatki płacił w terminie w należnej wysokości, a w wypadku Skarżącego takiej prognozy nie można wysnuć - co także nie przemawia za umorzeniem zaległości podatkowej.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu, że w wyniku "nierozpoznania sprawy" odmówiono też Skarżącemu "pomocy w spłacie zadłużenia ratalnie po [...] zł", mimo iż udokumentował, że nie jest w stanie spłacić jednorazowo zaległości podatkowych, mając dochody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie – stwierdzić należy, że pierwotny wniosek o udzielenie ulgi podatkowej, w którym zawarta była m.in. prośba o rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości podatkowej, Skarżący (na wezwanie organu) sprecyzował, wskazując, że wnosi o umorzenie zaległości w całości wraz z odsetkami. Zatem, mimo iż w uzasadnieniu zaskarżonej stwierdzono również, że fakt, iż Podatnik wraz z małżonką utrzymuje się z jej świadczenia emerytalnego, które nie wystarcza nawet na zabezpieczenie bieżących potrzeb nie pozwala przyjąć, że Podatnik mógłby zaległość uregulować w miesięcznych ratach po [...] zł/mc, to jednak przedmiotowe postępowanie podatkowe dotyczyło – zgodnie ze zmienionym przez Skarżącego wnioskiem - umorzenia w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę (sytuacji opisanej w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.), a nie obejmowało rozłożenia na raty tej zaległości (o czym mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p.).

Postępowanie w przedmiocie rozłożenia na raty ww. zaległości podatkowej musiałoby więc toczyć się odrębnie na stosowny wniosek Podatnika.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w piśmie pełnomocnika Skarżącego z dnia 8 czerwca 2013 r., tj. naruszenia art. 200 § 1 w zw. z art. 123 § 1 i art. 216 O.p., przez zaniechanie przez organ I instancji wyznaczenia Skarżącemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie oraz równoległego biegu dla Podatnika terminu do określenia żądań wywołanych wnioskiem, a także wykonywania dalszych czynności i zbierania materiału w sprawie po upływie terminu do ustosunkowania się w sprawie zebranego materiału – zauważyć należy, że wezwanie do określenia żądań (z 26.10.2012 r.) doręczone zostało Skarżącemu 30 października 2012 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma (k. 8 akt sprawy). W wezwaniu wyznaczono Stronie siedmiodniowy termin do dokonania wskazanych czynności i po jego upływie, postanowieniem z 7 listopada 2012 r. (doręczonym 09.11.2012 r.) wyznaczono Skarżącemu siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Wprawdzie w piśmie z 14 listopada 2012 r. – określającym żądania w sprawie – Podatnik wskazał, że wezwanie zostało mu doręczone 5 listopada 2012 r., jednak nie znajduje to potwierdzenia w aktach sprawy. Pismo to niewątpliwie zostało uwzględnione przez organ I instancji, co wynika z treści decyzji tego organu. Ponadto pismem z 19 listopada 2012 r. (doręczonym 23.11.2012 r.) organ podatkowy powiadomił Stronę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia 21 grudnia 2012 r. Wskazywane więc w piśmie pełnomocnika Skarżącego opinie Skarbnika Miasta i kierownika referatu egzekucji i windykacji (z 14.12.2012 r.) dołączone zostały do akt w trakcie toczącego się jeszcze postępowania. Wprawdzie po tej dacie Podatnik nie został ponownie powiadomiony o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań – co narusza przepis art. 123 § 1 O.p., w myśl którego, organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań – jednak w ocenie Sądu naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Uznać należy bowiem, że w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości podatkowej, "z natury rzeczy" materiał dowodowy przedkładany jest przez wnioskodawcę, bowiem to on zainteresowany jest wykazaniem istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu takiej ulgi. Taki stan zaistniał również w przedmiotowej sprawie, zatem niepowiadomienie (powtórne, z pierwszego zresztą Podatnik nie skorzystał) Skarżącego o prawie wynikającym z ww. możliwości określonej w art. 123 § 1 O.p., nie wpłynęło na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż organ podatkowy samodzielnie nie zebrał dowodów, o których Skarżący by nie wiedział, a wskazane wyżej opinie Skarbnika Miasta i kierownika referatu egzekucji i windykacji nie zawierają faktów mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego. Argumentacja w nich zawarta została w istocie przytoczona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, Skarżący miał więc możliwość odnieść się do niej w odwołaniu. Zauważyć należy, że ani w odwołaniu, ani w skardze Skarżący nie podnosił zarzutów dotyczących uniemożliwienia mu czynnego udziału w postępowaniu lub wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Również pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił, aby wskazane naruszenia przepisów postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd również nie stwierdził takiego wpływu, nawet przy uwzględnieniu faktu, że także organ II instancji dopuścił się naruszenia ww. art. 123 § 1 O.p. Zauważyć przy tym bowiem należy, że organ II instancji nie uzupełniał materiału dowodowego sprawy.

Mając zatem powyższe na względzie, Sąd uznał, że organ odwoławczy wydając orzeczenie w trybie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. prawidłowo przedstawił interpretację przesłanek warunkujących wydanie decyzji w przedmiocie ulgi podatkowej (istnienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego), a następnie dokonał analizy sytuacji Skarżącego w ich kontekście. Według Sądu ocena jaką przedstawił organ w zaskarżonej decyzji, mieści się w ramach uznania administracyjnego, które w sprawie nie nosiło cech oceny dowolnej.

Prawidłowo również Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że do wydawania merytorycznych decyzji w zakresie udzielania ulg podatkowych wyłączną kompetencję posiada organ podatkowy I instancji, którym w tej sprawie jest Prezydent Miasta K., podejmujący je w trybie tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 233 § 3 O.p.: "Samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji.".

Nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - skargę oddalił.

O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono zgodnie z art. 250 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.)