Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1489/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędziowie : Sędzia WSA Aldona Gąsecka - Duda Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 września 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt [...] orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich, położonych w gromadzie [...], stanowiących - w dacie przejęcia - własność J. K..

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że wyżej opisana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt [...] oraz utrzymującą ją w mocy decyzja Kolegium z dnia 16 listopada 2010 r., znak: [...] zostały poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 170/11 oddalił skargę strony wyjaśniając, że cyt. "dokonana kontrola nie wykazała, aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja naruszały prawo".

Kolegium poinformowało, że w wyroku tym Sąd stwierdził również wprost, iż w tej konkretnej sprawie kwestia właściwości organu została już przesądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1335/06, (gdzie jako organ właściwy do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia wskazano właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze), gdyż wyrok ten w zakresie wskazania właściwości organu ma znaczenie podstawowe bowiem stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ocena prawna co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądowym wiążą w danej sprawie sąd i organ administracyjny.

W tej sytuacji zdaniem Kolegium nie jest więc możliwe dokonywanie obecnie oceny ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., gdyż w prawie administracyjnym obowiązuje generalna zasada stabilności decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Kolegium doprowadziłoby nie tylko do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ale także wadą z art. 156 § 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia art. 171 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. o powszechnym związaniu prawomocnym wyrokiem sądu. Z tego względu Kolegium postanowiło odmówić wszczęcia postępowania.

Pismem z dnia 24 lipca 2014 r. Skarb Państwa Lasy Państwowe – Nadleśnictwo G. złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem.

Wnioskodawca nie zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, iż w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania ze względu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Kr 170/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1335/06. W ocenie wnioskodawcy odmowa wszczęcia postępowania możliwa jest tylko wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania żądania, organ administracji publicznej ustali wstępnie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok - wystąpienie przeszkód przedmiotowych, czyniących jego rozpoznanie niedopuszczalnym.

W pozostałych przypadkach organ obowiązany jest rozpoznać żądanie, co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.

Ponadto wnioskodawca zarzucił, że Kolegium nie jest organem właściwym do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r. ponieważ decyzja Kolegium z dnia 29 lipca 2009 r., została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, jednakże w toku tej kontroli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie badał właściwości Kolegium do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r., a tym samym nie zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania.

Wnioskodawca stwierdził również, że nie ma znaczenia dla oceny wniosku wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2006 r., albowiem został wydany wcześniej aniżeli decyzja Kolegium z dnia 29 lipca 2009 r., a zatem oczywistym jest, że nie mógł się on odnosić do tej decyzji.

Postanowieniem z dnia 8 września 2014 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia 16 lipca 2014 r. znak [...]

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3, art. 61a, art. 158 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm. ).

W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji jest w stosunku do postępowania zwykłego sprawą nową. Rządzi się ona własnymi regułami także w zakresie ustalenia organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest zaś, stosownie do art. 157 § 1 k.p.a., organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.

Punktem wyjścia do ustalenia organu właściwego w postępowaniu nieważnościowym winno być ustalenie, jaki organ w dacie wydawania kontrolowanego orzeczenia był organem wyższego stopnia w stosunku do nieistniejącego już organu, następnie zaś ustalenie, czy organ taki jako organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 k.p.a. nadal w strukturze organów administracji publicznej funkcjonuje, a jeśli tak, uwzględniając charakter sprawy, dokonanie jego konkretyzacji.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy oraz do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium stwierdziło, że w świetle aktualnego orzecznictwa oraz obowiązujących przepisów, organem właściwym do rozstrzygania spraw dotyczącej stwierdzania nieważności orzeczeń Prezydium Powiatowej Rady Narodowej dotyczącego przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich - wydanych w trybie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...] i [...] (Dz.U. Nr 46, poz. 339) jest Wojewoda.

W ocenie Kolegium z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika jednak, że sprawa objęta wnioskiem Skarbu Państwa Lasów Państwowych rozstrzygnięta została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2009 r., znak: [...] o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich, położonych w gromadzie [...], stanowiących - w dacie przejęcia- własność J. K. oraz utrzymującą ją w mocy decyzją Kolegium z dnia 16 listopada 2010 r., znak: [...], co do których zapadł wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 170/11 oddalający skargę.

Kolegium w całości podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i ponownie podkreśliło, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do zmiany przepisów prawa materialnego, jak również nie uległ zmianie stan faktyczny sprawy. A zatem Kolegium jest związane oceną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 170/11, jak również oceną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1335/06.

Kolegium ponownie wskazało, że w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 170/11 Sąd stwierdził wprost, że w tej konkretnej sprawie kwestia właściwości organu została już przesądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1335/06, (gdzie jako organ właściwy do stwierdzenia nieważności orzeczenia wskazano właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze). Wyrok ten w zakresie wskazania właściwości organu ma znaczenie podstawowe bowiem stosownie do art. 153 p.p.s.a ocena prawna, co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądowym wiąże w danej sprawie sąd i organ administracyjny.

Organ zaznaczył dalej, iż rozstrzygnięcie Kolegium z dnia 29 lipca 2009 r., znak: [...] korzysta zatem z gwarancji trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 k.p.a. Naruszenie tej zasady i ponowne rozstrzygnięcie przez organ administracji sprawy załatwionej ostateczną decyzją prowadzi do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, co przewiduje przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponadto zakończenie sprawy prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego powoduje, że wiąże ono nie tylko sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W ocenie Kolegium stanowisko powyższe znajduje również potwierdzenie w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, (ONSAiWSA z 2010 r. Nr 2, poz. 18), w której przyjęto, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowe czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.

W tym miejscu Kolegium wyjaśniło, że to właśnie kwestionowany przez wnioskodawcę wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1335/06, jako organ właściwy do stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia wskazał właściwe miejscowo samorządowe kolegium odwoławcze. Nie jest zatem zrozumiały zarzut, że wyrok ten nie ma znaczenia dla oceny wniosku, gdyż zapadł on wcześniej niż decyzja Kolegium z dnia 29 lipca 2009 r.

Na końcu omawianego postanowienia Kolegium wskazało, że przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w art. 61a k.p.a. Z treści tego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą przesłanką jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie.

Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym.

W skardze wniesionej na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Skarb Państwa Nadleśnictwo G. zarzuciło mu naruszenie przepisów postępowania, a to art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 123 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu wskutek uznania, że w przedmiotowej sprawie zachodziła podstawa do odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania.

Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego Kolegium w [...], iż w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do odmowy wszczęcia postępowania ze względu na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Kr 170/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1335/06. O ile bowiem żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu powinno zostać załatwione przez odmowę wszczęcia postępowania, o tyle może to nastąpić tylko wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania żądania organ administracji publicznej ustali, z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu, przeszkody przedmiotowe czyniące jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. art. 156 § 1 k.p.a.

W ocenie strony skarżącej w przedmiotowej sprawie decyzja Kolegium z dnia 29 lipca 2009 r. została poddana kontroli sądowoadministracyjnej, jednakże w toku kontroli Sąd nie badał kwestii właściwości Kolegium do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r. Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie badał przedmiotowej sprawy pod kątem istnienia przesłanek nieważnościowych, to nie istnieje powaga rzeczy osądzonej co do tej kwestii, a w konsekwencji nie zaistniała przesłanka przedmiotowa do odmowy wszczęcia postępowania. Zdaniem autora skargi nie ma przy tym znaczenia dla oceny wniosku skarżącego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2006 r. albowiem został on wydany wcześniej aniżeli kwestionowana decyzja Kolegium z dnia 29 lipca 2009 r., a zatem oczywistym jest, że wyrok ten nie mógł odnosić się do tej decyzji.

Na końcu strona skarżąca podniosła, że Kolegium nie jest organem właściwym do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. W ocenie strony skarżącej organem właściwym do orzekania w tego typu sprawach jest Wojewoda Małopolski. W przedmiotowej sprawie orzeczenie z dnia 2 grudnia 1954 r. wydało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. czyli organ I instancji i orzeczenie to stało się ostateczne, a zatem organem właściwym do weryfikacji tego orzeczenia w trybie nadzwyczajnym jest Wojewoda [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.153.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące przy tym są przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać w pierwszym rzędzie należy, że decyzją z dnia 29 lipca 2009r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r. znak: [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich, położonych w gromadzie Konieczna, stanowiących, w dacie przejęcia, własność J. K..

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium decyzją z dnia 16 listopada 2010r. znak: [...] w całości podtrzymało swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia 29 lipca 2009 r. znak: [...].

Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 lipca 2009 r. podniosło, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bowiem organem właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...] i [...] powinien być Wojewoda [...], a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].

Kwestią mającą kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia powyższego zagadnienia, a w konsekwencji oceny zaskarżonego postanowienia jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 170/11. Otóż wyrokiem tym Sąd oddalił skargę Skarbu Państwa – Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. i Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...] wniesioną na ww. decyzję Kolegium z dnia 16 listopada 2010 r. nr [...]. W wyroku tym Sąd wskazał równocześnie, że kwestia organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 16 listopada 2010 r. została już przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie w wyroku z dnia 9 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1335/06.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyroku, wydanym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, rozstrzygnął, iż organem właściwym do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej o przejęciu nieruchomości na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Kontrolowane obecnie w przedmiotowej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] dotyczące odmowy wszczęcia postępowania zostało wydane na podstawie art. 61 a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2).

Z przepisu tego wynika, że samo złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie, że postępowanie takie jest wszczynane. Organ jest bowiem w pierwszej kolejności zobowiązany dokonać wstępnego zbadania wniosku pod kątem spełnienia przesłanek umożliwiających jego merytoryczne rozpoznanie.

Jak wynika z treści art. 61a § 1 k.p.a., odczytywanej z uwzględnieniem art. 61 § 1 k.p.a., postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wydaje się wówczas, gdy z żądaniem wszczęcia postępowania występuje podmiot, nie posiadający przymiotu strony (przeszkody natury podmiotowej) bądź też gdy z innych, uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (przeszkody natury przedmiotowej).

Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie ww. art. 61a § 1 k.p.a. może zatem mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów.

Mając na uwadze wskazane powyżej prawomocne orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przesądzające jednoznacznie kwestię organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 2 grudnia 1954 r., stwierdzić należy, że Kolegium prawidłowo odmówiło wszczęcia w niniejszej sprawie postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a.

Przyczyna odmowy wszczęcia postępowanie jest w tym przypadku ewidentna i nie wymaga od organu przeprowadzania w zasadzie żadnego postępowania wyjaśniającego.

Wskazać w tym miejscu należy, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Nadto obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracyjnym i na sądzie ponownie rozpatrującym tą samą sprawę wynika z treści art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu wiąże sąd, który je wydał, a także strony i inne sądy oraz organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Niezależnie zatem od tego, iż reprezentatywna część aktualnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyraża stanowisko, iż organem właściwym do rozstrzygania kwestii nieważności decyzji dotyczących przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich wydanych w trybie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. jest wojewoda, to w realiach niniejszej sprawy, z uwagi na wiążące stanowisko wyrażone w powołanych wyżej prawomocnych wyrokach sądów administracyjnych będzie to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].

Na końcu wskazać należy na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, w której stwierdzono, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Podobnie wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2548/13.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające, nie naruszają prawa. W ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo zastosowało w przedmiotowej sprawie art. 61 a § 1 k.p.a., wskazując na okoliczności które w sposób oczywisty czynią żądanie wnioskodawcy bezzasadnym.

W świetle powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.