Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 286/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2004-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f i pkt 3, art. 6 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 86 poz 959
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.
article: art. 120, art. 122, art. 133, art. 187
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Włodzimierz Witold Kędzierski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Anna Ziniewicz, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżony akt nie może być wykonany w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego

w B., powołując przepisy: art. 21 § 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.); art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f i pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 7 ust. 1 pkt 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 86, poz. 959 ze zm.), określił G. W. oraz M. M. jako stronom solidarnie zobowiązanym, podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł wraz z należnymi od niego odsetkami za zwłokę od działu spadku po Z. S. W. Działu spadku dokonano postanowieniami Sądu Rejonowego w B. sygn. akt II Ns [...] z dnia 14.02.2002 r. i Sądu Okręgowego w B., sygn. akt II Ca [...] z dnia 04.07.2002 r., w części zasądzając od Pani G. W. na rzecz Pana D. W. spłatę w kwocie [...] zł.

Wnosząc odwołanie od powyższej decyzji łącznie z odwołaniem od decyzji określającej wysokość podatku od czynności cywilnoprawnych od spłaty na rzecz córki – M. M., G. W. podnosiła, że nie jest w stanie zapłacić podatku określonego przedmiotowymi decyzjami. Wyjaśniała, że nieruchomość, z którą związany jest podatek została sprzedana. Uzyskane ze sprzedaży środki finansowe przeznaczyła na spłatę córki i syna oraz na pokrycie kosztów związanych z działem spadku i zniesieniem współwłasności. Aktualnie utrzymuje się z niewielkiej renty. W piśmie uzupełniającym odwołanie, które wpłynęło do organu w dniu 10 maja 2004 r., G. W. podnosiła, że nie jest spadkobiercą po zmarłym Zygmuncie S. W. i dlatego nie może obciążać ją podatek od działu spadku. Spadkobiercami były dzieci spadkobiercy: M. M. i D. W.

Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 14 lutego 2002 r. w sprawie działu spadku i podziału majątku dorobkowego po zmarłym Z. S. W. w części dotyczącej spłaty na rzecz D. W., wywołuje takie same skutki jak czynności cywilnoprawne wymienione w art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "f" i pkt 3 ustawy. W związku z tym spłata dokonana przez G. W. na rzecz D. W. podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych według stawki określonej w art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy tj. 2 %, a nie podatkowi od spadków i darowizn. Obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, podkreślono w uzasadnieniu, ciąży na osobach fizycznych będących stronami czynności cywilnoprawnej, co wynika z art. 5 ust. 1 ustawy. W przedmiotowej sprawie, stronami czynności cywilnoprawnej byli: G. W. i D. W. Miejsce pobytu D. W. nie jest znane organowi podatkowemu. W związku z tym decyzję skierowano do G. W. jako solidarnie odpowiedzialnej

Skarżąc powyższą decyzję oraz decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...].07.2004 r. nr [...] określającą wysokość podatku od czynności cywilnoprawnej spłaty zasądzonej od G. W. na rzecz M. M., w imieniu G. W. jej pełnomocnik procesowy – adw. K. P. – wnosiła o uchylenie obu decyzji w stosunku do G. W. Zarzuciła, że przedmiotowe decyzje wydane zostały z obrazą przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "f" i pkt 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, bowiem G. W. nie jest spadkobiercą po Z. S. W.

W uzasadnieniu wskazywano, że zgodnie z art. 1073 Kodeksu cywilnego, dział spadku może nastąpić bądź w wyniku umowy o dział spadku lub na mocy orzeczenia sądu. Argumentowano, że umowa o dział spadku i orzeczenie sądu może dotyczyć jedynie spadkobierców, zaś G. W. nie jest spadkobiercą i dlatego nie może ją obciążać podatek od działu spadku po Z. S. W. Orzeczenie sądu, zdaniem strony skarżącej, nie dotyczy zniesienia współwłasności między G. W. a Z. W. bowiem wspólność została zniesiona wyrokiem sądowym.

Odpowiadając na skargę, organ wnosił o jej oddalenie. Wskazywał,

że czynnością cywilnoprawną w sprawie podlegającą opodatkowaniu był dział spadku w części dotyczącej spłaty na rzecz M. M. Stronami tej czynności byli: M. M. i G. W., na których ciążył solidarnie obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych. Odnosząc się do zarzutu skargi, że G. W. nie była stroną czynności cywilnoprawnej obejmującej dział spadku, nie może być uznany za słuszny, gdyż organy podatkowe nie są powołane do oceny orzeczeń sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, z uwagi na naruszenie przepisów postępowania podatkowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.

Skarżąca G. W. i nieżyjący jej były małżonek Z. S. W. byli współwłaścicielami na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej w Z. k. B. gm. D. o wartości 305.821,- zł. W skład majątku dorobkowego małżonków wchodziło też lokatorskie spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego położonego w B. o wartości 35.884,07 zł. Wartość majątku dorobkowego wynosiła 354.332,- zł (305.821 + 35.884,07). Powyższe wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział II Cywilny z dnia 14 lutego 2002 r. sygn. akt II Ns [...] (k.1 akt administracyjnych). Sąd ten ustalił, że w skład spadku po Z. S. W. wchodził udział w ½ części majątku opisanego w pkt I (czyli nieruchomość w Z. i prawo do lokalu mieszkalnego, a ponadto nakład na majątek opisany w ppkt Ia (w Z.) w kwocie 48.511 zł. Sąd ustalił też, że córka M. M. uzyskała pożytki z majątku opisanego w podpunkcie Ia (Z.) w kwocie 55.188 zł. Sąd dokonał podziału majątku dorobkowego Z. S. W. i G. W. z punktu I (Z. i lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego), a ponadto działu spadku po Z. S. W. z punktu II (nakładu w kwocie 48.511 zł na majątek wspólny) w ten sposób, że majątek ten w całości, przyznał na rzecz G. W. (pkt IV postanowienia). Tytułem rozliczenia udziałów w majątku opisanym w pkt II postanowienia (z części majątku opisanego w pkt I – Z. i prawo do lokalu mieszkalnego oraz nakładu spadkodawcy w kwocie 55.188 zł) oraz rozliczenia pożytków opisanych w pkt II (uzyskanych przez M. M.), Sąd zasądził od G. W. na rzecz M. M. kwotę 79.158 zł oraz na rzecz D. W. kwotę 97.554,0 zł, zaś

od M. M. na rzecz D. W. kwotę 18.396,- zł.

W świetle powyższego orzeczenia sądu bezspornym jest, że nastąpiło zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w Z., spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. W wyniku rozwodu G. W. i Z. S. W., ustała wspólność ustawowa małżeńska pomiędzy małżonkami, a pozostała współwłasność w częściach ułamkowych po ½ każdego z małżonków. Udział we współwłasności G. W. wynosił – ½ wartości 354.332,- zł czyli kwotę 177.166,- zł. G. W. nie należała do kręgu spadkobierców Z. S. W. Spadkobiercami były dzieci zmarłego tj. D. W. i M. M. Jednakże bezspornym jest, że w wyniku zniesienia współwłasności (i działu spadku w stosunku do D. W. i M. M.), G. W. uzyskała majątek o wartości – 354.332,- zł, plus nakłady – 48.511,- , czyli wartości 402.843,- zł. Ponieważ wartość udziału G. W. wynosiła 177.166,- zł, przeto w wyniku zniesienia współwłasności uzyskała ona majątek o wartości 354.332,-zł, po odliczeniu dopłat na rzecz D. W. – 97.554,- zł i M. M. – 79.158,- zł, czyli łącznie – 176.712,- zł.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "f" i pkt 3 cytowanej wyżej ustawy z dnia

9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, podatkowi temu podlega między innymi czynność działu spadku w drodze orzeczenia sądu –

w części dotyczącej spłat i dopłat. Stosownie do regulacji zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stanowiła wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału w spadku. I tak obliczona wartość powinna stanowić podstawę opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (zniesienia współwłasności lub działu spadku). Stronami działu spadku byli: D. W. i M. M. i na nich z mocy przepisów art. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ciążył obowiązek podatkowy w danym podatku. Obowiązek zapłaty podatku ciążył solidarnie na wszystkich stronach tej czynności cywilnoprawnej (art. 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Zgodnie z art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych.

W świetle powyższego nieprawidłowym było wydanie i doręczenie przez organ podatkowy I instancji decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnej ciążącego solidarnie na stronach tej czynności – skarżącej. Trudności w doręczeniu decyzji Panu D. W. nie uzasadniały zaniechania wydania i skierowania decyzji określającej wysokość podatku do wszystkich stron czynności zobowiązanych solidarnie do zapłaty podatku.

Jednocześnie Sąd podkreśla, iż zagadnienie zniesienia współwłasności

i opodatkowania tej czynności, nie było przedmiotem niniejszej sprawy.

Sąd stwierdza, iż organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania podatkowego, a w szczególności art. 120, art. 122, art. 133, art. 187 i art. 191 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm. ), mogące mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, stosując przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.