Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 78/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 ust. 3 i ust. 7-11
journal: Dz.U. 2018 poz 1508
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 491/19 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 26 września 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 491/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego, oddalił skargę i przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz r. pr. K. S. kwotę 295,20 zł, zawierającą kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...] Zastępca Kierownika Rejonu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., odmówił J. T. przyznania pomocy w formie zasiłku stałego (wyrównania) od [...] października 2017 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał ustalenia wywiadu środowiskowego, dotyczące sytuacji materialno-bytowej strony.

Wnioskodawca ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności do [...] października 2020 r., przyznany wyrokiem Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] z dnia [...] października 2018 r. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydane było do [...] listopada 2016 r. i na jego podstawie wnioskodawca korzystał z pomocy w formie zasiłku stałego, ale tylko do [...] lutego 2015 r. z uwagi na pobyt w Zakładzie Karnym. Powodem wydania decyzji odmownej było niezłożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie zasiłku stałego przed wydaniem przez właściwe organy orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

J. T. wniósł odwołanie od ww. decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] marca 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] lutego 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżący, [...] stycznia 2019 r., złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, jak również o wyrównanie tego zasiłku za okres od [...] października 2017 r., tj. od dnia, kiedy datuje się stopień niepełnosprawności ustalony wyrokiem z dnia [...] października 2018 r. Organ pierwszej instancji decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...] przyznał skarżącemu pomoc społeczną w postaci zasiłku stałego na okres od [...] stycznia 2019 r. do [...] października 2020 r., natomiast decyzją będącą przedmiotem oceny organu odwoławczego, odmówił przyznania zasiłku stałego za okres od [...]października 2017 r.

Kolegium stwierdziło słuszność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i przywołało treść art. 106 ust. 3 i ust. 7-11 ustawy o pomocy społecznej.

Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego [...] stycznia 2019 r., a więc nie ma możliwości zastosowania ww. przepisów i przyznania zasiłku stałego wstecznie, tj. od [...] października 2017 r., a jedynie przyznanie wnioskowanych świadczenia od miesiąca, w którym wniosek został złożony, co też organ pierwszej instancji uczynił odrębną decyzją. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z przytoczonymi przepisami, do przyznania wnioskowanego świadczenia za okres od [...] października 2017 r. (tzw. wyrównania) konieczne byłoby złożenie wniosku w tamtym czasie oraz jednoczesne ubieganie się przez stronę o wydanie stosownego orzeczenia o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności bądź o całkowitej niezdolności do pracy. Z akt sprawy wynika, że orzeczeniem z [...] grudnia 2017 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. zaliczył skarżącego do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności. Skarżący odwołał się od powyższego orzeczenia, jednak nie złożył wniosku o pomoc społeczną w formie zasiłku stałego. Brak złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczeń uniemożliwia jego wsteczne przyznanie.

J. T. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] marca 2019 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z powodu naruszenia prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci obrazy art. 106 ustawy o pomocy społecznej poprzez odmowę przyznania mu świadczenia z pomocy społecznej. Skarżący wniósł o przyznanie zasiłku stałego za cały okres, od [...] października 2017 r. do [...] grudnia 2018 r.

Wyznaczony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego, w piśmie z [...] września 2019 r., podtrzymał skargę skarżącego i wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obu instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, oddalając skargę, stwierdził m.in., że przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji odmawiającej skarżącemu pomocy w formie wyrównania zasiłku stałego, której podstawę wydania stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2018 r., poz. 1508 ze zm. dalej jako "ustawa o pomocy społecznej" lub "u.p.s.").

Sąd pierwszej instancji przypomniał treść przepisów, mających zastosowanie w sprawie i stwierdził, że stan faktyczny sprawy jest niesporny między stronami. Orzeczeniami zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności z [...] października 2012 r. oraz z [...] listopada 2014 r. zaliczono skarżącego do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ostatnie z tych orzeczeń zostało wydane na okres do [...] listopada 2016 r. Następnym orzeczeniem zaliczono skarżącego do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, orzeczeniem z [...] grudnia 2017 r. również zaliczył skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Ostatecznie Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] października 2018 r., zmienił ww. orzeczenie i zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] października 2020 r., wskazując, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] października 2017 r. Skarżący, [...] stycznia 2019 r., złożył w organie pierwszej instancji wniosek o przyznanie zasiłku stałego, domagając się jego przyznania od [...] października 2017 r.

Spór w sprawie, w ocenie Sądu, dotyczy stwierdzenia organu, że skarżącemu nie przysługuje wnioskowany zasiłek stały za okres poprzedzający moment złożenia wniosku. Skarżący w związku z tym podnosił, że dopiero na podstawie wyroku sądowego zmieniono orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności i zaliczono go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Zdaniem skarżącego, żaden przepis prawa nie nakazuje osobie starającej się o zasiłek stały, aby wystąpiła z wnioskiem nawet nie mając rozstrzygnięcia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności. Żaden przepis prawa nie zabrania także orzeczenia o prawie do zasiłku stałego z inną datą, niż data złożenia wniosku.

Zdaniem Sądu, art. 106 ust. 3 ww. ustawy nie będzie miał zastosowania w przypadku ciągłości pobierania zasiłku stałego oraz ciągłości niepełnosprawności osoby pobierającej to świadczenie. Niezdolność do pracy jest przy tym jednym z podstawowych kryteriów przyznania zasiłku stałego (art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), a więc orzeczenie w zakresie niezdolności do pracy, którym jest m.in. orzeczenie o konkretnym stopniu niepełnosprawności, jest dokumentem niezbędnym do uznania prawa do zasiłku stałego.

Zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji, w okresie obowiązywania poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, wydanego do [...] listopada 2016 r., skarżący korzystał z pomocy w formie zasiłku, ale tylko do [...] lutego 2015 r. z uwagi na pobyt w Zakładzie Karnym. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy. W zaistniałej sytuacji, zdaniem Sądu, nie zachodzi przesłanka kontynuacji pobierania świadczenia. Organy prawidłowo oceniły sytuację prawną i faktyczną skarżącego. Wniosek skarżącego z [...] tycznia 2019 r. z uwagi na przerwę w pobieraniu zasiłku stałego, niezawinioną przez organ, powinien być rozpoznany na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem okresu wypłaty świadczenia przewidzianego w art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Jeśli zatem wniosek o ustalenie prawa do zasiłku stałego został złożony w styczniu 2019 r. to od tego miesiąca powinno zostać ustalone wnioskowane świadczenie. Z uwagi na powyższe, podniesiona w skardze reguła wynikająca z art. 101 zd. pierwsze ustawy o pomocy społecznej, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych, nie mogła być w tej sprawie uwzględniona przez organ.

Sąd przypomniał, że [...] stycznia 2017 r. weszły w życie przepisy regulujące szczegółowo kwestie wydania orzeczenia o niepełnosprawności i terminu przyznania zasiłku stałego – ustawa z grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2174), której celem było właśnie wdrożenie powoływanego uzupełnieniem skargi wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt SK 19/14. Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnej normy do 31 grudnia 2016 r. W związku z powyższymi zmianami art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej otrzymał nowe brzmienie, wcześniej przytoczone przez Sąd.

Skarżący, chcąc uzyskać zasiłek stały za okres od [...] października 2017 r., powinien był złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia w okresie, w którym ubiegał się o kolejne orzeczenie, stwierdzające stopień niepełnosprawności. Bezspornie skarżący nie złożył wniosku o przyznanie zasiłku stałego przed wydaniem przez właściwe organy orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudniania niepełnosprawnych.

Trafnie więc uznały organy obu instancji, że nie zachodziły okoliczności zastosowania wyjątków z art. 106 ust. 7-11 ustawy o pomocy społecznej i przyznania zasiłku stałego wstecz, od [...] października 2017 r., a jedynie przyznanie wnioskowanych świadczeń od miesiąca, w którym wniosek został złożony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. T., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- art. 13 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 zd. 1 i art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507) przez błędne uznanie, że przerwanie pobierania zasiłku z powodu pobytu w Zakładzie Karnym uzasadnia stanowisko, że nie zachodzi przesłanka kontynuacji pobierania świadczenia, podczas gdy niepobieranie świadczenia z uwagi na pobyt w Zakładzie Karnym nie przerywa kontynuacji prawa do pobierania świadczenia, ani go w żaden sposób nie anuluje, czy nie odbiera skarżącemu prawa do tego świadczenia po opuszczeniu Zakładu Karnego. Pobyt w Zakładzie Karnym, z uwagi na zapewnione tam świadczeniobiorcy warunki socjalno-bytowe, skutkuje jedynie niepobieraniem świadczenia (renty stałej) w tym czasie i tylko z tego właśnie powodu,

- art. 106 ust. 3 i ust. 7-11 w zw. z art. 100 ust. 1 w zw. z art 37 ustawy o pomocy społecznej przez ich nieprawidłowe zastosowanie i wyciągnięcie nieprawidłowych wniosków, a w konsekwencji odmowę przyznania skarżącemu zasiłku stałego od dnia wnioskowanego, tj. od [...] października 2017 r. i wydanie rozstrzygnięcia sprzeciwiającego się dobru osoby wnioskującej o świadczenie, a więc odmówienie wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego okres przed złożeniem wniosku, pomimo braku zakazu w przepisach prawa,

- art. 106 ust. 7 i ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przez jego nieprawidłową interpretację, a przez to błędne zastosowanie, tj. bezpodstawne oczekiwanie od każdej osoby bez orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że będzie składać ona zawsze wniosek o zasiłek stały, pomimo braku rozstrzygnięcia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności, podczas gdy przepis ten reguluje jedynie sytuację, gdy taka osoba już złożyła wniosek i to, co się dalej dzieje z wnioskiem, ale nie zawiera bezwzględnego nakazu składania wniosku o zasiłek stały osobom z nieorzeczonym jeszcze stopniem niepełnosprawności, a tym bardziej nie odnosi się do sytuacji, gdy dana osoba dochodzi przed sądem rozstrzygnięcia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności (pomimo wcześniejszych innych rozstrzygnięć w tej materii) i składa wniosek po zakończeniu sprawy sądowej,

- naruszenie art. 106 ust. 1 w zw. z art. 37 ustawy o pomocy społecznej przez uznanie, że każdorazowe przyznanie zasiłku stałego ma charakter sprawy nowej, chociaż niepełnosprawność skarżącego ma charakter stały i ciągły, a przez to ujemne wpłynięcie na prawa skarżącego do zasiłku stałego, a ponadto poprzez niezasadne skupienie się na dacie końcowej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i rozstrzyganiu w oparciu o tę datę (chodzi tu o[...] października 2020 r.), przy jednoczesnym całkowitym zignorowaniu daty początkowej stopnia niepełnosprawności określonej Wyrokiem Sądu rejonowego w K. z dnia [...] października 2018 r. ([...]),

- naruszenie art. 2, art. 3 ust. 1 i art. 4 w zw. z art. 11 ust. 1 i 3 w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez uniemożliwienie skarżącemu życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, uniemożliwienie mu działania w rozwiązywaniu jego trudnej życiowej sytuacji i uniemożliwienie mu w okresie, za który nie otrzymał zasiłku, przezwyciężenie jego trudnej sytuacji życiowej, tj. niedoinformowanie skarżącego, że może składać wniosek o zasiłek stały nawet, jeżeli dopiero procesuje się o ustalenie stopnia niepełnosprawności; odmówienie mu prawa do zasiłku z datą wsteczną i zignorowanie szczególnej sytuacji życiowej skarżącego, a w konsekwencji odmówienie mu prawa do zasiłku stałego z datą wynikającą z wniosku pomimo tego, że żaden przepis prawa nie zawiera wyraźnego zakazu do takiego postępowania.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Zastępcy Kierownika Rejonu Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z [...] lutego 2019 r. oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego, zgodnie z normami przepisanymi, od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz pełnomocnika z urzędu skarżącego kasacyjnie, względnie o przyznanie mu kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, powiększonych o obowiązującą stawkę podatku VAT. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oświadczył, że należne mu koszty nie zostały przez nikogo uiszczone ani w całości, ani w części.

Skarżący kasacyjnie wniósł ponadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zarządzeniem z [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 78/20. Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej poinformował strony, że Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość, jeżeli wszystkie strony posiadają możliwości techniczne uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji. Jeżeli którakolwiek z wezwanych stron oświadczy, że nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej lub nie zajmie stanowiska w tej kwestii, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne.

Wobec powyższego, strony zostały wezwane do zajęcia stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (pismo z [...] sierpnia 2021 r.) oraz J. T. (pismo z [...] sierpnia 2021 r.) wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W skardze kasacyjnej podkreśla się, że z przepisów art. 106 ust. 3 i ust. 7-11 w zw. z art. 100 ust. 1 w zw. z art 37 u.p.s. nie wynika zakaz przyznania zasiłku stałego za okres przed złożeniem wniosku, tj. od daty początkowej stopnia niepełnosprawności określonej wyrokiem sądu, jeżeli dana osoba dochodzi przed sądem rozstrzygnięcia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności i składa wniosek po zakończeniu sprawy sądowej. Wskazuje się, że skarżący nie pobierał zasiłku stałego jedynie podczas pobytu w zakładzie karnym, a także, że niepełnosprawność skarżącego ma charakter stały i ciągły.

Na wstępie należy zauważyć, że skarga kasacyjna nie kwestionuje ustaleń stanu faktycznego, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był stanem faktycznym ustalonym w toku postępowania administracyjnego, który następnie przyjął za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie.

Wynika z niego, że J. T. orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z [...] listopada 2014 r. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do [...] listopada 2016 r. Decyzją z [...] grudnia 2014 r., Nr [...] Prezydent Miasta K. przyznał J. T. zasiłek stały od [...] grudnia 2014 r. do [...] listopada 2016 r. Następnie decyzją z [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] Prezydent Miasta K. zmienił decyzję z [...] grudnia 2016 r. w części dotyczącej okresu przyznania zasiłku stałego w ten sposób, że zasiłek stały przysługuje do [...] lutego 2015 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powodem zmiany decyzji była okoliczność odbywania przez stronę kary pozbawienia wolności od [...] lutego 2015 r.

Kolejny wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżący złożył [...] października 2017 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, orzeczeniem z [...] grudnia 2017 r. zaliczył skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Ostatecznie Sąd Rejonowy w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z [...] października 2018 r., zmienił ww. orzeczenie i zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do [...] października 2020 r., jednocześnie wskazując, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] października 2017 r.

J. T. [...] stycznia 2019 r. złożył wniosek o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego, jak również o wyrównanie tego zasiłku za okres od [...] października 2017 r., tj. od dnia, kiedy datuje się stopień niepełnosprawności ustalony wyrokiem Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń z [...] października 2018 r.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje:

1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;

2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Przy tym w świetle art. 6 pkt 1 u.p.s. przez całkowitą niezdolność do pracy rozumie się całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Zasadą jest, w świetle art. 106 ust. 3 u.p.s., że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11.

Wyjątek od generalnej zasady, wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s., określony jest w art. 106 ust. 7 u.p.s., który stanowi, że w razie złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o wydanie takiego orzeczenia, wszczyna się postępowanie o przyznanie zasiłku stałego, a po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia. Z kolei w myśl art. 106 ust. 9 u.p.s., jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie (ust. 10). Natomiast w przypadku niedostarczenia orzeczenia, o którym mowa w ust. 7, w terminie 3 lat od dnia zawieszenia postępowania, zawieszone postępowanie podejmuje się z urzędu (ust. 11).

Analiza powyższych przepisów jednoznacznie wskazuje, że zasiłek stały przysługuje zawsze od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie świadczenia. Przy czym koniecznym warunkiem zastosowania odstępstwa od zasady wyrażonej w art. 106 ust. 3 u.p.s. jest nie tylko złożenie kolejnego wniosku o zasiłek stały, ale też złożenie potwierdzenia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Opierając się na niepodważonych w skardze kasacyjnej ustaleniach, na których oparł się Sąd pierwszej instancji, nie można uznać za zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Skarżący orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. z [...] listopada 2014 r. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na okres do [...] listopada 2016 r. i miał ustalone prawo do zasiłku stałego do [...] lutego 2015 r. Zatem skarżący w okresie od [...] lutego 2015 r. do [...] stycznia 2019 r. nie pobierał zasiłku stałego, a nie tylko, jak twierdzi pełnomocnik skarżącego, w okresie pobytu w zakładzie karnym. Jak bowiem wynika z uzasadnienia decyzji z [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] dotyczącej zmiany okresu przyznania zasiłku stałego, koniec odbywania kary ustalony został na dzień [...] lipca 2018 r.

Zauważyć też należy, że skarżący ostatni wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożył dopiero [...] października 2017 r., a więc po upływie niemal 11 miesięcy od utraty ważności poprzedniego orzeczenia, na mocy którego został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, na okres do [...] listopada 2016 r.

Skoro zatem J. T. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego [...] stycznia 2019 r., to prawidłowo organ przyznał mu to świadczenie od [...] stycznia 2019 r. do [...] października 2020 r. i prawidłowo odmówił przyznania świadczenia od [...] października 2017 r., bowiem w tej dacie nie dysponował wnioskiem skarżącego o wypłatę świadczenia.

Podkreślić także trzeba, że decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale wynika z przepisów prawa. Ustawodawca uregulował zarówno warunki przyznania zasiłku stałego, termin jego przyznania i wypłaty. Artykuł 106 ust. 7 u.p.s. jako wyjątek od zasady generalnej przyznawania i wypłaty świadczeń z pomocy społecznej interpretować należy ściśle i niedopuszczalnym jest dokonywanie rozszerzającej jego wykładni. Przyjęcie jak to wskazuje skarżący, że możliwe jest przyznanie zasiłku stałego za okres przed złożeniem wniosku, co do osób, które przed sądem domagają się rozstrzygnięcia w przedmiocie stopnia niepełnosprawności i składają wniosek po zakończeniu sprawy sądowej, prowadziłoby do wyinterpretowania dodatkowej przesłanki przyznania zasiłku stałego z datą wsteczną, co nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach.

W wyżej wskazanych okolicznościach, nie można uznać, że wydanie decyzji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku stałego w okresie od [...] października 2017 r., narusza art. 2, art. 3 ust. 1 i art. 4 w zw. z art. 11 ust. 1 i 3 w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 i art. 100 ust. 1 u.p.s. i uniemożliwiło mu przezwyciężenie jego trudnej sytuacji życiowej.

Zauważyć też trzeba, że z akt sprawy i skargi kasacyjnej nie wynika, by skarżący po opuszczeniu zakładu karnego nie mógł składać wniosków o przyznanie pomocy społeczne,j i że takiej pomocy organy mu odmówiły.

W skardze kasacyjnej postawiono jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Nie zarzucono natomiast naruszenia przepisów postępowania regulujących ustalanie przez organy administracji stanu faktycznego. Przypomnieć zatem trzeba, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że zarzutami naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie zwalczać ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, stanowiących podstawę do orzekania przez Sąd pierwszej instancji. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do oceny twierdzeń skarżącego, że organy nie poinformowały skarżącego, iż "może składać wniosek o zasiłek stały nawet, jeżeli dopiero procesuje się o ustalenie stopnia niepełnosprawności".

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem pełnomocnik skarżącego i organ wyrazili na powyższe zgodę.