Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3101/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz R. C. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 2 listopada 2005 r. R. C. wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1954 r., nr [...] odmawiającego przyznania J. K. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] "[...]" plac nr [...], jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.

W trakcie postępowania wyjaśniającego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wezwało stronę do wskazania wszystkich stron i uczestników postępowania, w szczególności spadkobierców S. K. poprzez podanie ich imion i nazwisk oraz adresów zamieszkania, również do przedstawienia stosownych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zawiesiło z urzędu postępowanie w sprawie do czasu ustalenia następstwa prawnego po S.K. W uzasadnieniu organ wskazał, że o ile nie budzi jego wątpliwości następstwo prawne R. C. po J. K. o tyle brak jest informacji na temat następców po S. K. Brak tych dokumentów natomiast uprawnia organ, zdaniem Kolegium, do zawieszenia postępowania.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r. R. C. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania oraz przeprowadzenie dowodu ze znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt [...], dotyczącej stwierdzenia nabycia spadku po J. K., dokumentów na okoliczność ustalenia danych osobowych S.K., w tym m.in. daty jej urodzenia, numeru PESEL i adresu zamieszkania. W przypadku zaś ustalenia, że S. K. zmarła, wniosła o wystąpienie przez organ do właściwego sądu rejonowego z zapytaniem czy zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania wskazując, że postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008 r. nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne, co wywiera skutek prawny, który jest w przedmiotowej sprawie wiążący. Oznacza to, zdaniem organu, że w niniejszym postępowaniu nie może on badać i dokonywać oceny tego postanowienia oraz poprzedzającego go postępowania dowodowego. Kolegium wskazało ponadto, że w jego ocenie sytuacja w niniejszej sprawie jest jednoznaczna gdyż wskazana jako przyczyna zawieszenia postępowania konieczność ustalenia następców prawnych S. K. nie ustała. Wyjaśnił przy tym, że ustalenie spadkobierców pierwotnych właścicieli nieruchomości nie jest obowiązkiem organu, gdyż nie ma on legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem. W związku z powyższym uznał, że dopóki nie zostaną ustaleni spadkobiercy właściciela przedmiotowej nieruchomości postępowanie nie może być podjęte.

Pismem z dnia [...] maja 2013 r. R. C. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o zmianę postanowienia z dnia [...] maja 2013 r. poprzez podjęcie zawieszonego postępowania oraz poczynienie niezbędnych kroków w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...] utrzymało zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania. Dotychczas nie zostali bowiem ustaleni następcy prawni po S. K. Organ wskazał ponadto, że wbrew stanowisku strony, zawartemu we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ustalenie spadkobierców poprzez przeprowadzenie postępowania spadkowego nie leży po stronie organu administracji. Kolegium powołało się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych podnosząc, że organ ma co prawda obowiązek zebrać cały materiał dowodowy w sprawie, w tym ustalić strony postępowania, jednakże w sytuacji gdy istnieje konieczność ustalenia spadkobierców nie ma on możliwości faktycznych ani prawnych do dokonania takich ustaleń nie mając na ich temat żadnej informacji. W związku z powyższym organ uznał, że odmowa podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie była zasadna.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu R. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w tym art. 97 § 2 kpa w zw. z art. 99 zd. 2 kpa poprzez brak podjęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. niezbędnych kroków w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. W oparciu o tak skonstruowane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...] maja 2013 r.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa").

Skargę uznać należało za uzasadnioną.

Kwestią sporną wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie jest okoliczność czy słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania, wszczętego na skutek wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1954 r.

Wskazać tu należy, że zgodnie z przepisem art. 97 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267ze zm.) – dalej "kpa", organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania. W sytuacji natomiast zawieszenia postępowania z uwagi na zagadnienie wstępne (jak w niniejszej sprawie), przyczyna uzasadniająca zawieszenie ustępuje w chwili, gdy rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd uzyskuje charakter trwały tj. staje się odpowiednio ostateczne, prawomocne, wykonalne bądź skuteczne. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że obowiązek podjęcia zawieszonego postępowania powstaje nie tylko wówczas, gdy ustępuje przyczyna zawieszenia, ale także w sytuacji gdy organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania nie istnieją (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1416/11).

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., w którym organ uznał, że nie jest możliwe dalsze prowadzenie postępowania bez ustalenia następców S. K. - żony J. K., pierwotnego właściciela nieruchomości objętej, kwestionowanym przez stronę w trybie nadzorczym, orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w [...].

W tym miejscu podnieść należy, że w aktach administracyjnych, nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę, brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego jakoby S. K. zmarła. Z akt nie wynika ponadto jednoznacznie czy jest ona spadkobierczynią nieżyjącego, przedwojennego właściciela nieruchomości [...]. Informacja ta wynika jedynie pośrednio z pism strony postępowania, która powołuje się w tej materii na postanowienie Sądu Powiatowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 1955 r., sygn. akt [...].

Powyższe oznacza, w ocenie składu orzekającego, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie było co najmniej przedwczesne, a co za tym idzie odmowa podjęcia postępowania była nieprawidłowa.

Jak wskazano to już wcześniej, organ administracji, który zawiesił postępowanie w sprawie, zobowiązany jest to postępowanie podjąć również w sytuacji, gdy stwierdzi, że przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania nie istnieje. Brak aktu zgonu S. K. oraz dokumentu potwierdzającego nabycie przez nią spadku po J. K. niewątpliwie, zdaniem Sądu, świadczy o tym, że przesłanka do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie nie istnieje, a przynajmniej brak jest jednoznacznych dowodów stanowiących o jej istnieniu.

Rozpoznając ponownie wniosek strony o podjęcie zawieszonego postępowania, organ prowadzący postępowanie, weźmie pod uwagę powyższe stanowisko Sądu i mając na względzie dokonaną w niniejszym uzasadnieniu wykładnię przepisu art. 97 § 2 kpa, podejmie stosowne rozstrzygnięcie.

Jedynie na marginesie wskazać należy, że choć słusznie podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że organ nie ma legitymacji procesowej do występowania do sądu powszechnego z wnioskiem o ustalenie spadkobierców strony, to jednak nic nie stoi na przeszkodzie aby zwrócić się do sądu powszechnego o nadesłanie odpisu zapadłego już w tym przedmiocie orzeczenia sądu. Zwłaszcza gdy strona wskazuje organowi na taki dokument podając jego datę wydania i numer informując jednocześnie, iż nie jest wstanie go uzyskać samodzielnie. Ponadto uzyskanie aktu zgonu przez organ, w przypadku jeśli okaże się, że S. K. faktycznie nie żyje, nie jest czynnością do której organ nie potrzebuje legitymacji innej aniżeli ta, którą posiada jako organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.