Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 103/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 2, art. 13 par. 1, art. 17 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2013r. sprawy ze skargi AK na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji części wierzytelności I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ( [...] 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że postanowienie wymienione w punkcie I nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. A. na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...], o nr: od [...] do [...], od [...] do [...], obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. oraz na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...], o nr: od [...] do [...], obejmujących zaległości w podatku od osób fizycznych za rok 2007 i 2008, w łącznej kwocie należności głównej [...] zł plus należne odsetki za zwłokę.

W celu wyegzekwowania powyższych zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2010 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...]. Zawiadomieniami z dnia [...] marca 2010 r. organ podjął próbę zajęcia rachunków bankowych prowadzonych przez [...], [...] oraz [...], a zawiadomieniami z dnia [...] marca 2010 r. podjął próbę zajęcia rachunków bankowych prowadzonych przez [...], [...], [...] oraz [...]. Ponadto zawiadomieniem z dnia [...] maja 2010 r. organ dokonał zajęcia rachunku bankowego prowadzonego przez [...], a zawiadomieniami z dnia [...] grudnia 2010 r. podjął próby zajęcia innych wierzytelności, odpowiednio w: A. S.A., B., C. S.A., D., E., F., G., H., I. S.A., J. S.A., K. S.A., L. , Ł., M. S.A., N., O., P., a także "X." i "Y.". Jednocześnie w dniu [...] maja 2010 r. poborca skarbowy sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanego.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2011 r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji części należności stanowiących jego wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "X." (w skrócie: "X.") oraz w "Y." (w skrócie: "Y."). Argumentując swoje żądanie zobowiązany wskazał, że zajęcia powyższych wierzytelności doprowadziły do zawieszenia go w strukturach organizacyjnych, co jednocześnie uniemożliwiło pełnienie przez niego funkcji obserwatora [...]. W rezultacie zawieszenia zobowiązany nie uzyskuje od "X." oraz "Y.", a także innych [...] żadnych przychodów. W jego ocenie, sytuacja taka prowadzi jedynie do niecelowości egzekucji. Uwzględniając powyższy wniosek organ I instancji postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. zwolnił z egzekucji 50 % wierzytelności przekazywanych każdorazowo przez "X." i "Y.".

Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji 50% wierzytelności uzyskiwanych od wszystkich [...], w tym od "X." i "Y.". W uzasadnieniu wskazał, iż był przekonany, że uprzednie zwolnienie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. będzie dotyczyć również pozostałych [...], które otrzymały zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Przychylając się do prośby zobowiązanego organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. wyraził zgodę na zwolnienie spod egzekucji 50 % składników majątkowych zajętych w wyżej wskazanych [...], do dnia [...] grudnia 2011 r.

Wnioskiem z dnia [...] września 2012 r. A. A. kolejny raz wystąpił do organu egzekucyjnego o zwolnienie z egzekucji części wierzytelności stanowiących wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "X." oraz "Y.". Strona zobowiązała się do spłaty zaległości w wysokości 50 % wynagrodzenia uzyskanego z otrzymywanego ekwiwalentu. Zobowiązany podkreślił, że zawieszenie go w strukturach "X." i "Y." spowodowało brak możliwości wykonywania powierzanych jemu wcześniej obowiązków, co w konsekwencji doprowadzi do pogorszenia jego sytuacji finansowej, a tym samym utrudni spłatę ciążących na nim zobowiązań. Do wniosku dołączono pismo "Y." z dnia [...] listopada 2011 r.

Pismem z dnia [...] października 2012 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając w charakterze wierzyciela, nie wyraził zgody na zwolnienie składników majątkowych spod egzekucji z uwagi na wysoką kwotę posiadanych zaległości i fakt, że zwolnienie spod egzekucji nie gwarantuje spłaty posiadanych przez zobowiązanego zaległości podatkowych.

Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...], [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając na podstawie art. 17 § 1 i art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), odmówił A. A. zwolnienia z egzekucji części wierzytelności stanowiących wynagrodzenie zobowiązanego z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." oraz "X.". W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał na wysoką kwotę zadłużenia oraz fakt, że zwolnienie spod egzekucji nie gwarantuje spłaty przez zobowiązanego zaległości. Ponadto podkreślono, że pomimo zastosowanego w okresie od [...] maja do [...] grudnia 2011 r. zwolnienia z egzekucji przedmiotowego prawa majątkowego, nie uzyskano żadnych kwot z tytułu realizacji zajęcia w "X." i w "Y.".

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem A. A. w zażaleniu z dnia [...] października 2012 r. wniósł o zwolnienie z egzekucji części wierzytelności stanowiących jego wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." oraz "X.". Kwestionowanemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 § 2 i art. 13 § 1 u.p.e.a., a także naruszenie przepisów art. 75 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej w skrócie: "K.p.a.").

Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 13 i art. 18 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że nie neguje, iż zobowiązany we wniosku wykazał swój ważny interes w zwolnieniu z egzekucji części wierzytelności, stanowiących wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X.", jednakże wskazując na treść art. 13 § 1 u.p.e.a., podniósł, że instytucja zwolnienia z egzekucji jest oparta na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet zaistnienie okoliczności przemawiających za wydaniem pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony, umożliwia organowi odmowę zwolnienia z egzekucji zajętej wierzytelności. Ponadto organ II instancji zaznaczył, że zobowiązany nie wnioskował o zmianę zastosowanego środka egzekucyjnego na inny, który byłby dla niego mniej uciążliwy, a jednocześnie był realny do zastosowania i skuteczny, a także nie wykazał woli umniejszenia zadłużenia. Podniesiono także, że zobowiązany nie podejmuje prób dobrowolnej spłaty zaległości, mimo regularnie wykazywanych w deklaracjach podatkowych przychodów z tytułu działalności gospodarczej oraz dochodów osiąganych zagranicą. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że zwolnienie - a co za tym idzie - odstąpienie od egzekucji z wierzytelności, przy jednoczesnym braku możliwości zaspokojenia dochodzonej należności innym środkiem egzekucyjnym, uniemożliwiłoby zaspokojenie zadłużenia zobowiązanego wobec Skarbu Państwa.

Uznając za niezasadne podniesione w zażaleniu zarzuty, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ I instancji nie miał obowiązku odnosić się do załączonego do wniosku zobowiązanego pisma "Y." z dnia [...] listopada 2011 r., które stanowi informację dla zobowiązanego o decyzji zarządu "Y.". Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, kwestionowane przez stronę rozstrzygnięcie zostało przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, a wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. A. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu nakazywałoby uchylenie postanowienia organu I instancji i zwolnienie żądanych składników majątkowych spod egzekucji;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenia dotyczące stanu faktycznego przejawiające się w niepełnym zebraniu oraz fragmentarycznym rozpatrywaniu materiału zgromadzonego w sprawie, a także przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i wadliwe uzasadnienie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

- art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. zasady celowości egzekucji oraz zasady stosowania środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego.

Argumentując skargę podniesiono, że organ egzekucyjny nie wyrażając zgody na zwolnienie spod egzekucji wierzytelności uzyskiwanych z "X." i "Y." oparł swoje rozstrzygnięcie o niepełny materiał dowodowy. Skarżący zarzucił, że organ I instancji arbitralnie uznał, iż zwolnienie przedmiotowych składników majątkowych doprowadzi do przewlekłości i bezskuteczności egzekucji, a nie odniósł się do pisma "Y." z dnia [...] listopada 2011 r., które potwierdza, że zajęcie wierzytelności powoduje, iż skarżący nie jest obsadzany w roli obserwatora przez co nie uzyskuje dochodów. Strona skarżąca stwierdziła, że organ nie odniósł się do zawartego we wniosku z dnia [...] września 2012 r. jego zobowiązania do dobrowolnej spłaty oraz nie przeprowadził analizy kosztów utrzymania strony. Tym samym, wyrażono przekonanie, że w rozstrzygnięciu organu II instancji brak jest pełnej analizy materiału zgromadzonego w sprawie i jednoznacznego odniesienia do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Ponadto zarzucono organom egzekucyjnym, że nie wzięły pod uwagę faktu, że skarżący w wyniku dokonanego zajęcia stracił możliwość pełnienia jakiejkolwiek funkcji, czy to społecznej, czy też płatnej, tj. pełnienia funkcji obserwatora "X." [...], a co za tym idzie został pozbawiony możliwości uzyskiwania środków finansowych niezbędnych dla normalnej egzystencji oraz spłaty zadłużenia. Skarżący podkreślił, że dokonane zajęcie w stowarzyszeniach ("Y." i "X.") nie przynosi zakładanego rezultatu gdyż, co do zasady, wynagrodzenie uzyskiwane z "Y." oraz z "X." było sporadycznie, a do tego często w niskiej wysokości. Jednocześnie zaznaczył, że to właśnie od tych podmiotów zależało i zależy, czy będzie on obsadzany jako obserwator na zawody [...], czy też [...] oraz czy będzie za pełnienie tej funkcji uzyskiwał wynagrodzenie bezpośrednio od [...]. Skarżący wskazał, że to właśnie bezpośrednio z uzyskanego wynagrodzenia od [...] organ egzekucyjny mógłby prowadzić skuteczną egzekucję, a nie od "Y." i "X.", który, po zmianie zasad nie wypłaca środków. Według strony organ pominął w swoim rozstrzygnięciu także okoliczność, że skarżący nie mógł spłacać dobrowolnie zaległości podatkowych przy poprzednim zwolnieniu, gdyż po pierwsze przez ten okres nie był powoływany na funkcję obserwatora, a po drugie w tym czasie spłacał grzywnę nałożoną z inicjatywy organu I instancji w postępowaniu karnoskarbowym. W świetle powyższego, skarżący stwierdził, że trwająca egzekucja nie prowadzi do wykonania obowiązku, ale w sposób najbardziej uciążliwy dla zobowiązanego pozbawia go możliwości zarobkowania, a tym samym możliwości dobrowolnego spłacania zadłużenia wobec Skarbu Państwa. Nie kwestionując stwierdzenia, że to organ decyduje o wyborze środka egzekucyjnego, zdaniem strony, nie może to być wybór dowolny. Skarżący zarzucił także, że Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do sytuacji majątkowej zobowiązanego oraz pominął okoliczność nie wyznaczania skarżącego, z uwagi na dokonane zajęcia, do roli obserwatora, a tym samym nie odniósł się do wszystkich twierdzeń strony przedstawianych w toku postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie. Powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu, organ odwoławczy stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zawarte w niej zarzuty są bezzasadne.

Podczas rozprawy przed Sądem w dniu 17 maja 2013 r. skarżący oświadczył, że jako jedyny w Wielkopolsce posiada kwalifikacje do pełnienia funkcji obserwatora [...], jednak nie może tej funkcji pełnić, ponieważ organ zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności stanowiącej wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X.", które do tej pory wynosiło [...] zł brutto. Zajęcie wierzytelności powoduje, że nie będzie powoływany do tej funkcji. Skarżący podał, że nie składał wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wobec powyższego, kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice danej sprawy. Ponadto, należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, ma nie tylko prawo, ale i obowiązek uwzględnić okoliczności niepowołane w skardze, lecz mające wpływ na tę ocenę. Podkreślenia także wymaga, że na podstawie art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się zasadniczo do rozważenia wystąpienia w sprawie przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego", który uzasadniałby możliwość zwolnienia przez organ egzekucyjny spod egzekucji wierzytelności zobowiązanego stanowiących jego wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X.".

Rozstrzygnięcie zawisłego sporu wymaga w pierwszej kolejności wskazania, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Podkreślenia wymaga, że regulacja zawarta w art. 13 § 1 u.p.e.a. stanowi dodatkowy środek ochrony na wypadek, gdyby zaistniały nadzwyczajne okoliczności, a przewidziane w u.p.e.a. gwarancje w postaci przepisów przewidujących wyłączenia i ograniczenia egzekucji z poszczególnych składników majątkowych zobowiązanego, okazały się niewystarczające w danej sytuacji.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wierzycielem i zarazem organem egzekucyjnym jest ten sam organ administracji publicznej – Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. W takiej sytuacji, nie ulega wątpliwości, że postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego jest równoznaczne z nieudzieleniem zgody przez wierzyciela, a zatem nie ma potrzeby wydawania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wyrażenia zgody przez wierzyciela (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 451/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1150/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, prawidłowo organ odwoławczy uznał za bezzasadny zarzut skarżącego dotyczący konieczności wydania w sprawie przedmiotowego zwolnienia dwóch odrębnych rozstrzygnięć przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.

Jednakże w takiej sytuacji, tzn. gdy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w szczególny sposób należy traktować wymóg zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji. Należy zauważyć, że skoro wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, to zasadne jest założenie, że rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji części wierzytelności stanowiących wynagrodzenie zobowiązanego z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X.", wierzyciel (organ egzekucyjny) winien rozważyć również przesłankę ważnego interesu zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2010 r., sygn. akt II FSK 789/08, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny stwierdził, że nie znalazł podstaw dla podjęcia pozytywnego rozstrzygnięcia dla strony z uwagi na wysoką kwotę posiadanych zaległości oraz fakt, iż zwolnienie spod egzekucji nie gwarantuje spłaty posiadanych przez zobowiązanego zaległości podatkowych. Jednocześnie wskazano, że zobowiązany nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomości, do których można by skierować egzekucję. Z powyższego organ egzekucyjny wywiódł, że zwolnienie z egzekucji wnioskowanych przez skarżącego składników majątkowych wydłużyłoby znacznie prowadzone postępowanie egzekucyjne i mogłoby w perspektywie czasu prowadzić do bezskuteczności egzekucji. Zaznaczono przy tym, że pomimo zastosowanego w okresie od [...] maja do [...] grudnia 2011 r. zwolnienia z egzekucji 50% wierzytelności przekazywanych każdorazowo zobowiązanemu przez "X." i "Y." nie uzyskano żadnych kwot z tytułu realizacji zajęcia w tych związkach. Z kolei organ odwoławczy, utrzymując w mocy postanowienie pierwszoinstancyjne, uznał, że zostało ono przekonująco i jasno uzasadnione, a wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione. Równocześnie podniósł, że organ egzekucyjny nie miał obowiązku odnosić się do załączonego do wniosku zobowiązanego pisma "Y." z dnia [...] listopada 2011 r., bowiem pismo to stanowi jedynie informację dla zobowiązanego o decyzji zarządu "Y.".

Takie stanowisko organu odwoławczego, w ocenie Sądu, nie zasługuje na akceptację. Przede wszystkim stwierdzić należy, że zarówno uzasadnienie postanowienia organu egzekucyjnego, jak i uzasadnienie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej są bardzo ogólnikowe, lakoniczne, w minimalny sposób odnosi się do zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. Uznaniowy charakter zaskarżonych postanowień nie uzasadnia, zdaniem Sądu, pominięcia okoliczności, że sporne zajęcie uniemożliwia stronie skarżącej pozyskiwania środków z tego źródła, co w istocie naraża postępowanie egzekucyjne na bezskuteczność. Organy obu instancji powinny w sposób szczególny odnieść się w swoich rozstrzygnięciach do kluczowego, z punktu widzenia wniosku zobowiązanego, dowodu w sprawie, którym jest niewątpliwie pismo "Y." z dnia [...] listopada 2011 r. Z dokumentu tego wynika bowiem, że w wyniku prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia skarżącego z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X.", zarówno wskazane [...], jak i [...], byłyby zobowiązane do dokonania wielu dodatkowych czynności związanych ze spłatą ciążącego na skarżącym zadłużenia (zaległości podatkowych), np. występowania przez [...] do [...], które dokonują wypłat o przekazanie części wynagrodzenia na rzecz komornika sądowego, prowadzenia rejestrów. Celem uniknięcia tych dodatkowych czynności, zarząd "Y." postanowił nie powoływać A. A. na stanowisko obserwatora na kolejny sezon rozgrywkowy. W świetle powyższego uznać należy, że konsekwencją prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego było pominięcie go przez zarząd "Y." przy wyborze osób na stanowisko obserwatorów [...]. Skoro zatem treść pisma "Y." daje uzasadnione podstawy by sądzić, że prowadzenie egzekucji z wynagrodzenia skarżącego z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X." będzie skutkować brakiem powołania skarżącego do pełnienia funkcji obserwatora sędziów, to tym samym oczywiste jest, że prowadzone postępowanie egzekucyjne w tym zakresie będzie bezskuteczne. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, zwolnienie z egzekucji wnioskowanych przez skarżącego wierzytelności, także w świetle jego zobowiązania się we wniosku z dnia [...] września 2012 r. do spłaty zaległości podatkowej w wysokości 50 % wynagrodzenia uzyskanego z otrzymywanego ekwiwalentu, daje realną perspektywę, że skarżący osiągnie dodatkowy przychód, z którego część będzie przeznaczał na pokrycie ciążącej na nim zaległości podatkowej.

W kontekście poczynionych wyżej rozważań, nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Izby Skarbowej w P. w swoim rozstrzygnięciu pomijając niezwykle istotny dowód w sprawie, jakim jest pismo "Y." z dnia [...] listopada 2011 r., nie wskazał jakie faktycznie okoliczności wziął pod uwagę wydając zaskarżone postanowienie. Poprzestanie przez organ odwoławczy na stwierdzeniu, że postanowienie organu egzekucyjnego zostało przekonująco i jasno uzasadnione, a wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, przy jednoczesnym uznaniu, że organ I instancji nie miał obowiązku odnosić się do załączonego do wniosku zobowiązanego pisma "Y." z dnia [...] listopada 2011 r., bowiem pismo to stanowi jedynie informację dla zobowiązanego o decyzji zarządu "Y.", jest zupełnie niezrozumiałe i wadliwe. Z jednej strony organ odwoławczy przyznał, że w sprawie istnieje ważny interes zobowiązanego i go nie kwestionuje, ale z drugiej uniknął jego pełnej oceny w kontekście wskazanego pisma "Y." z dnia [...] listopada 2011 r.

Godzi się także zauważyć, że wierzyciel, w przypadku prowadzonej egzekucji ma prawo oczekiwać zaspokojenia i zobowiązany tej okoliczności nie kwestionuje. Jednakże korzystając z możliwości przewidzianych w u.p.e.a. może on złożyć wniosek o zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych. Skarżący taki wniosek złożył, popierając go stosowną argumentacją i dokumentami. W tak uruchomionym postępowaniu organ egzekucyjny będący równocześnie wierzycielem, powinien, uwzględniając swoje uprawnienia, zbadać okoliczności dotyczące zobowiązanego i odnosząc się do nich przy rozważaniach w przedmiocie zgody na zwolnienie z egzekucji, wnikliwie analizując równocześnie przesłankę ważnego interesu zobowiązanego. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny naruszył powyższy obowiązek. Wobec ujawnionych okoliczności, że w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji brak jest ustaleń dotyczących stanu faktycznego Sąd nie miał możliwości skontrolowania zaskarżonych postanowień, właśnie pod kątem ważnego interesu zobowiązanego.

Wskazać należy, że uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja funkcjonuje na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym, podkreślenia wymaga, że w świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 498/00; wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r., sygn. akt III SA 3416/99; wyrok NSA z dnia 14 maja 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 344/96; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Przeprowadzona w oparciu o powołane wyżej kryteria kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia wykazała, że zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy, nie został wszechstronnie i wnikliwie rozpatrzony, w szczególności pod kątem przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego" w kontekście podnoszonych przez stronę okoliczności, tj. braku powołania skarżącego przez zarząd "Y." do pełnienia funkcji obserwatora sędziowskiego z powodu prowadzonej egzekucji, ale również wobec zobowiązania się skarżącego we wniosku z dnia [...] września 2012 r. do spłaty zaległości podatkowej w wysokości 50 % wynagrodzenia uzyskanego z otrzymywanego ekwiwalentu od "Y." i "X.". Powyższe skutkowało uznaniem, że dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. ocena nie mieściła się w ustawowych granicach i nosiła znamiona oceny dowolnej.

Ponownego podkreślenia wymaga, że w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy przyznał, że nie kwestionuje, iż zobowiązany wykazał we wniosku swój ważny interes w zwolnieniu z egzekucji części wierzytelności stanowiących wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X.". Zatem takie niekonsekwentne działanie organu, w świetle powyższego wywodu, nie może znaleźć aprobaty Sądu.

Stosowanie środków egzekucyjnych przez organ egzekucyjny powinno być rozpatrywane w świetle zasady celowości (art. 7 § 2 u.p.e.a.), z której wynika, że celem egzekucji administracyjnej jest bezpośrednie wykonanie przez zobowiązanego ciążącego na nim obowiązku. Zasada ta nakłada na organ egzekucyjny obowiązek wybrania środka egzekucyjnego, który doprowadzi do wykonania wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku. Jednakże, zaznaczyć należy, że w art. 7 § 2 u.p.e.a. została wyrażona także zasada stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego, która przejawia się w tym, że spośród przewidzianych ustawą środków egzekucyjnych należy stosować ten, który w możliwie najmniejszym stopniu ingerował będzie w prawa i wolności zobowiązanego. Tym samym zastosowanie zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych nie wyklucza w ogóle możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej, z innych nieobjętych tym zwolnieniem składników majątku. W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny znając dobrze sytuację skarżącego powinien, na podstawie posiadanej wiedzy oraz kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, przy uwzględnieniu wspomnianych zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego w administracji, zastosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania przez skarżącego ciążącego na nim obowiązku, a jednocześnie są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zdaniem Sądu organ egzekucyjny, dysponując zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz powołanymi przez skarżącego okolicznościami, dokonując zajęcia wierzytelności stanowiących wynagrodzenie zobowiązanego z tytułu pełnienia funkcji obserwatora w "Y." i "X.", winien rozważyć realną skuteczność spornego środka egzekucyjnego.

Reasumując, w ocenie Sądu orzekającego, w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie uwzględnienie stanowiska Sądu w zakresie jednoznacznego ustalenia skuteczności spornego środka egzekucyjnego w kontekście pisma "Y.", wobec nie kwestionowanego istnienia ważnego interesu zobowiązanego, zgodnie z wymogami proceduralnymi i pełne przedstawienie motywów rozstrzygnięcia w orzeczeniu kończącym postępowanie.

W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. (pkt I sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi i kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego oraz niezbędnych wydatków w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Z kolei, zakres, w jakim uchylony akt nie podlega wykonaniu określony został na podstawie art. 152 P.p.s.a. (pkt III sentencji).