Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1649/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2,3 i 7
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras (spr.), Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gugała-Szczerbicka, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G.-M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 299/10 w sprawie ze skargi K. G.-M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 299/10 w sprawie ze skargi K. G. – M., działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił powyższą skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny. Otóż Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia posiadania przez wymienioną prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości T., województwo [...], obejmującej parcelę o pow. 4 ha 197 m2, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zaś stan faktyczny i ocena prawna przedstawiała się następująco. W dniu [...] września 1990 r. K. G. – M. złożyła do Zarządu Miasta i Gminy w M. wniosek o "sprzedaż lub przyznanie w użytkowanie wieczyste działki w zamian za mienie pozostawione poza granicami Polski po wybuchu II wojny światowej". Z postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] listopada 2007 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po S. S. zmarłym dnia [...] marca 1947 r., ostatnio stale zamieszkałym w T., na podstawie testamentu z dnia [...] kwietnia 1939 r. nabyła bratanica K. G. – M. z domu S. w 3/20 części oraz bratanice S. M. z domu S. i J. W. z domu S. po 17/40 części. Natomiast na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] lutego 2006 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po S. M. zmarłej w dniu [...] lutego 1995 r. na podstawie ustawy nabyły siostry K. G. – M. i J. W. po połowie. Z ustaleń organu wynika, że K. G. – M. złożyła w dniu [...] marca 2008 r. do Wojewody Wielkopolskiego wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast z wniosku o stwierdzenie zgonu z dnia [...] maja 2004 r. złożonego przez K. G. – M. do Sądu Rejonowego [...] wynika, że S. S. ciężko chorował od kwietnia 1939 r. i zmarł [...] kwietnia 1947 r. w T., gmina Ż. w powiecie ś., województwie [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa wskazał, że z poświadczonego odpisu decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] wynika, że S. S. posiadał obywatelstwo polskie do dnia zgonu, tj. [...] marca 1947 r., zaś z poświadczenia obywatelstwa polskiego wydanego przez Wojewodę Wielkopolskiego w dniu [...] grudnia 2006 r. nr [...] wynika, że w dniu [...] września 1939 r. posiadała go również K. G.– M. z domu S. Z oświadczenia W. O. z dnia [...] sierpnia 1958 r. złożonego przed Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. wynika, że K. G. – M. posiadała w 1945 r. w T., 4 ha 197 m2 ziemi. Z kolei z zaświadczenia nr [...] na prawo ewakuacji do Polski ważnego do dnia [...] czerwca 1945 r. wydanego przez Pełnomocnika Okręgowego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego wynika, że K. G. – M., narodowości polskiej, zamieszkała w T. ewakuuje się do K. Z oświadczenia K. G.– M. z dnia [...] kwietnia 2008 r. wynika z kolei, że w czerwcu 1945 r. wyjechała ona do Polski pierwszym transportem repatriacyjnym, natomiast z protokołu przesłuchania jej w dniu [...] lipca 2009 r. dokonanego w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim wynika również, że w chwili jej wyjazdu właścicielem przedmiotowej nieruchomości był jej stryj S. S., a po jej wyjeździe "upaństwowiono nieruchomość". Minister Skarbu Państwa podał, że Wojewoda Wielkopolski, działając na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U Nr 169, poz. 1418 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] (mylnie wskazując nr [...]) odmówił potwierdzenia posiadania przez K. G. – M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia opisanej wyżej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Z odwołaniem od powyższej decyzji wystąpiła K. G. – M., kwestionując decyzję organu wojewódzkiego i podnosząc, iż rozstrzygnięcie Wojewody Wielkopolskiego jest dla niej krzywdzące.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że z protokołu przesłuchania J. W. z dnia [...] lipca 2009 r. dokonanego w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim wynika, że K. G. – M. w chwili repatriacji nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości, a po jej wyjeździe przedmiotowa nieruchomość została znacjonalizowana. Nadto w celu wyjaśnienia sprawy organ pierwszej instancji, na podstawie art. 75 k.p.a., przeprowadził dowód z przesłuchania K. G.– M. złożony pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, z którego wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości w chwili wyjazdu wnioskodawczyni był S. S., który nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem K. G. – M. stała się właścicielem przedmiotowej nieruchomości dopiero w chwili śmierci spadkodawcy S. S. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy stwierdził, że K. G. – M. nie spełniła przesłanki zawartej w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości w chwili swojej repatriacji. Wymóg bycia właścicielem w chwili repatriacji wynika z art. 2 powołanej ustawy i jest uzasadniony tym, iż niesprawiedliwym byłoby potwierdzanie prawa do rekompensaty osobom, które przed pozostawieniem nieruchomości swobodnie rozporządziły swoimi prawami, wyzbywając się własności. Nadto Minister wskazał, iż niezbędnym do potwierdzenia prawa do rekompensaty jest, by spadkodawca – pierwotny właściciel – sam był osobą uprawnioną do rekompensaty, poprzez spełnienie przesłanek wskazanych w art. 2 "ustawy zabużańskiej". Pierwotny właściciel musiał więc pozostawić nieruchomości z przyczyn wskazanych w art. 1 powołanej ustawy. Brak spełnienia tej przesłanki oznacza, iż uprawnienie do potwierdzenia prawa do rekompensaty nie przysługuje mu i tym samym nie przysługuje jego ewentualnym spadkobiercom. Niespełnienie tego wymogu oznacza, iż osobom, które wywodzą swoje prawo do rekompensaty jako spadkobiercy pierwotnego właściciela, przedmiotowe prawo nie może być potwierdzone. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że S. S. nie pozostawił przedmiotowych nieruchomości, a zmarł w T. w 1947 r. na byłych terenach RP, a zatem słusznie organ wojewódzki na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty, skoro strona nie spełniła wymogu, o którym mowa w art. 2 tej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędna wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, iż jako właściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej rozumieć należy jedynie osobę, której prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało w chwili repatriacji i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu prawnym natomiast Sąd stwierdził, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie tzw. układów republikańskich z 1944 r. i umowy enumeratywnie w nim wymienionych. W świetle art. 1 ust. 2, przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w myśl z art. 2 ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Z kolei według art. 3 ust. 2 ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. W dalszej części stwierdzono, że wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty może zostać uwzględniony jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną kumulatywnie wszystkie wskazane wyżej przesłanki, a niespełnienie chociażby jednej z nich skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty w świetle art. 7 ust. 2 powołanej ustawy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jednoznacznie wynika, że w czasie działań drugiej wojny światowej właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości T., gmina Ż. w powiecie [...], województwie [...], obejmującej parcelę o pow. 4 ha 197 m2 był S. S., który nie repatriował się z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Repatriowała się natomiast K. G. – M. w roku 1945, która jednakże w chwili swojej repatriacji nie była właścicielką opisanej wyżej nieruchomości, bowiem tytuł własności do niej posiadał S. S., zaś po jej wyjeździe nieruchomość ta została znacjonalizowana. S.S. nie był repatriantem, gdyż do chwili swojej śmierci zamieszkiwał w miejscowości T., zatem on sam nie spełnił jednej z przesłanek, o których mowa w art. 2 powołanej ustawy, a więc nie nabył prawa do rekompensaty, bowiem niespełnienie choćby jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek, powoduje utratę uprawnień do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Trafne jest zatem stanowisko organów, że skoro właściciel nieruchomości S. S. nie nabył prawa do rekompensaty, to prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie nie mogli nabyć jego spadkobiercy. Prawo do rekompensaty jest prawem dziedzicznym, ale żeby spadkobiercy mogli je odziedziczyć, spadkodawca sam musi spełniać wszystkie wymogi do nabycia prawa do rekompensaty. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, dopiero śmierć spadkodawcy uprawnia spadkobierców do uzyskania prawa, które służyłoby jemu samemu.

Od powyższego wyroku w całości, skargę kasacyjną wniosła K. G. – M. zarzucając mu:

– mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, iż jako właściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej rozumieć należy jedynie osobę, której prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało w chwili repatriacji,

– mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 2 powołanej ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, iż do grona osób uprawnionych do rekompensaty należy zaliczyć jedynie spadkobierców osób, które opuściły terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z repatriacją a wykluczyć należy spadkobierców osób, które pozostały na tych terenach z przyczyn od siebie niezależnych,

– mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 2 Konstytucji poprzez oddalenie skargi, mimo faktu, iż decyzja Wojewody Wielkopolskiego, utrzymana następnie w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa, narusza zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia skarżącej.

W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a gdyby Sąd ten nie mógł rozpoznać jej w innym składzie, innemu Sądowi oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Natomiast w uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Według skarżącej kasacyjnie, interpretację powyższego przepisu, na której Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł swoją decyzję, należy uznać za błędną i nie sposób się z nią zgodzić, bowiem nie ma znaczenia sam moment uzyskania prawa własności pozostawionego mienia. Istotne jest jedynie posiadanie uprawnień właścicielskich, które skarżąca nabyła po przybyciu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bezsporne jest, iż skarżąca odziedziczyła po swoim stryju S. S. uprawnienia właścicielskie w stosunku do przedmiotowej parceli. Powyższe potwierdzone zostało przedłożonym przez nią postanowieniem Sądu Rejonowego w Ś., Wydział I Cywilny z dnia [...] listopada 2007 r. sygn. akt [...], o nabyciu przez skarżącą oraz jej siostry spadku po S. S. Dodała również, iż w trakcie repatriacji skarżąca posiadała już testament, w świetle postanowień którego miała stać się właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Wskazała, że na podkreślenie zasługuje okoliczność potwierdzona w decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2009 r. nr [...], która nie została zaprzeczona ani przez Ministra Skarbu Państwa, ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a mianowicie niemożność przeniesienia za życia S. S. własności na rzecz skarżącej. Przeniesienie własności w sposób inny, niż rozporządzenie na wypadek śmierci w momencie, gdy chciał to uczynić, z powodu skomplikowanej sytuacji politycznej oraz planowanej reformy rolnej, było niemożliwe. Podkreśliła, iż jej stryj nie wyraził nigdy woli wyzbycia się nieruchomości na rzecz osoby trzeciej. Przeciwnie, dążył do tego, by pozostały one własnością jego rodziny. Można przypuszczać, że jeżeli istniałaby taka możliwość jeszcze przed repatriacją K. G.– M., stryj przeniósłby na nią uprawnienia właścicielskie dotyczące przedmiotowej parceli. Powyższe stwierdzenie można zaryzykować mając na względzie zeznania skarżącej złożone w dniu [...] lipca 2009 r., zgodnie z którymi pomagała ona S.S. w prowadzeniu gospodarstwa, była z nim blisko związana, a wobec braku zstępnych, stanowiła ona dla stryja najbliższą rodzinę. W opisanej sytuacji nie powinno ulegać wątpliwości, iż chciał on w jak najlepszy sposób zabezpieczyć przyszłość skarżącej. Powyższe twierdzenia skarżącej, wyrażone w skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa, Wojewódzki Sąd Administracyjny całkowicie pominął w swoich ustaleniach. Skarżąca kasacyjnie argumentowała także, że należy zwrócić uwagę na cel powoływanej ustawy, którym jest ochrona praw majątkowych osób zmuszonych do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie można zatem odebrać skarżącej uprawnień do rekompensaty za nieruchomość tylko dlatego, że stała się właścicielką przedmiotowej nieruchomości dopiero po repatriacji. Mając na uwadze cel ustawy oraz kierując się wykładnią systemową pozostającą w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, a przede wszystkim z art. 21 ust. 1, wprowadzającym zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, przyjąć należy, iż prawo do rekompensaty, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości, przysługuje jego spadkobiercom, którzy w związku z repatriacją opuścili terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżącej, jako następcy prawnemu właściciela nieruchomości, powinno więc przysługiwać prawo do ubiegania się o przyznanie rekompensaty za utracone mienie. Nie sposób również zgodzić się, w ocenie skarżącej kasacyjnie, aby ponosiła ona ujemne konsekwencje obiektywnej niemożliwości repatriacji stryja S. S. w skutek postępującej choroby. Podkreślić przy tym należy, iż stryj miał wolę przeniesienia się na terytorium ojczyzny, co wynika z zeznań skarżącej złożonych w dniu [...] lipca 2009 r. Nierówne traktowanie obywateli, którzy wbrew swojej woli utracili mienie w związku z modyfikacją granic terytorium Państwa, stanowiłoby rażącą niesprawiedliwość. Słusznym jest zaliczenie do grona osób uprawnionych do rekompensaty zarówno spadkobierców osób, które opuściły byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z repatriacją jak i tych uprawnionych do dziedziczenia po osobach, które pozostały na tych terenach z przyczyn od siebie niezależnych. Wobec powyższego, w ocenie K. G.-M. za niesłuszne należy uznać twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż wobec treści art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, spadkobiercy nie nabyli prawa do rekompensaty, skoro właściciel nieruchomości S. S., wcześniej go nie nabył. Następnie powołała się na treść cytowanego już wyżej art. 2 ustawy i stwierdziła, że już w trakcie postępowania przed organem administracji publicznej pierwszej instancji ustalono, iż skarżąca w dniu 1 września 1939 r. była obywatelką polską zamieszkiwała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuściła je w związku z wybuchem li wojny światowej. Wobec powyższego należy przyjąć, iż skarżąca spełniła kumulatywnie, co według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi warunek nabycia przez nią prawa do rekompensaty, wszystkie ustawowe przesłanki. Mając na względzie całokształt poczynionych wyżej ustaleń należy dojść do konkluzji, iż niniejsza skarga jest słuszna i w pełni uzasadniona. Nie ulega bowiem żadnym wątpliwościom, że głównym celem ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jest przede wszystkim zrekompensowanie utraconego prawa własności wszystkim poszkodowanym wskutek zdarzeń wskazanych w powołanej ustawie. Różnicowanie tej grupy osób poprzez wykluczenie tych, którzy nabyli własność nieruchomości po opuszczeniu byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, byłoby bezzasadne. Osoby te w konsekwencji poniosły identyczną szkodę związaną z utratą własności nieruchomości, jak te, których uprawnienia właścicielskie istniały w momencie repatriacji. Nieracjonalne jest jednoczesne potwierdzenie prawa do rekompensaty spadkobiercom właścicieli, którzy nie przeżyli gehenny związanej z wydarzeniami i które rozegrały się we wrześniu 1939 r., jak i później w związku z II wojną światową.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to zatem konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia i w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to zatem konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego kasacyjnie – Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia i w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ w sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania, przeto Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów i stwierdzić należy, że skarga owa analizowana pod tym kątem, nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim nie ma racji skarżąca kasacyjnie zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie art. 21 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego mianowicie powodu, że przepis ten wprowadza wymagania, jakie muszą spełnić przepisy regulujące kwestie wywłaszczenia. Tymczasem przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a nie kwestia wywłaszczenia i z tego powodu Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć powoływanego wyżej przepisu Konstytucji RP.

Niezasadnie zarzucono również w skardze kasacyjnej błędną wykładnię prawa materialnego tj. art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, polegającą na przyjęciu, że właścicielem nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej jest jedynie osoba, której prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało w chwili repatriacji.

Zgodnie bowiem z tym przepisem, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:

1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1;

2) posiada obywatelstwo polskie.

Podkreślenia zatem wymaga fakt, iż prawo do rekompensaty w trybie powoływanej wyżej ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, przy spełnianiu przez tą osobę łącznie pozostałych warunków wskazanych pkt 1 i 2 powyższego przepisu. Natomiast pozostawić daną nieruchomość – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – może tylko i wyłącznie jej właściciel, i w tym aspekcie niezasadnie wywodzi skarżąca kasacyjnie, iż nie ma znaczenia moment uzyskania prawa własności pozostawionego mienia, gdyż nie można pozostawić nieruchomości, której nie jest się właścicielem. Jednocześnie, jeżeli właściciel nieruchomości posiadający obywatelstwo polskie, będący w dniu 1 września 1939 r. obywatelem RP i zamieszkujący w tym dniu na byłym terytorium Polski, nie opuścił go w wyniku jakichkolwiek okoliczności związanych z drugą wojna światową i pozostał na tym terenie we władaniu swojej nieruchomości, to nie będzie przysługiwało mu prawo do rekompensaty za pozostawienie tej nieruchomości, skoro nie miało to miejsca i co słusznie wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Prawidłowo również Sąd pierwszej instancji uznał, że jeśli właściciel nieruchomości nie był uprawniony do rekompensaty w trybie wskazanej wyżej ustawy, to uprawnienie do otrzymywania tego świadczenia nie będzie przysługiwało także jego spadkobiercom. Przepis bowiem art. 3 ust 2 ustawy, ma na celu zabezpieczenie interesów spadkobierców uprawnionego do rekompensaty właściciela nieruchomości. Nie kreuje natomiast odrębnego uprawnienia spadkobierców, niezależnego od tego, które przysługiwało spadkodawcy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżony wyrok nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, to na mocy art. 184 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.