Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1888/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64 art. 140 aa art. 140 ab
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant asystent sędziego Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 2576/14 w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Spółki A na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r. , sygn. akt VI SA/Wa 2576/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2014 r., w przedmiocie kary pieniężnej oddalił skargę.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu 21 sierpnia 2013 r. w miejscowości Trzeciewnica na drodze krajowej nr 10 zatrzymano do kontroli dwuosiowy samochód ciężarowy marki IVECO o nr rej. [...]. Pojazdem kierował K. Ś., który wykonywał przejazd z ładunkiem drobnicowym (kurierskim, podzielnym) w imieniu R. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Załadowcą przewożonego towaru była Spółka A ( dalej; "skarżąca"). Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 21 sierpnia 2013 r.

Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] stycznia 2014 r. nałożył na skarżącą Spółkę A karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Organ I instancji wskazał, że w trakcie kontroli drogowej stwierdzono, że nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu wynosił 12,3 t i przekroczył dopuszczalną normę o 2,3 t, zaś rzeczywista masa pojazdu wynosiła 18,3 t i przekraczała dopuszczalną masę całkowitą pojazdu o 0,3 t.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] maja 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ powołał przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: "p.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. - dalej "u.d.p."), § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 951).

Organ odwoławczy stwierdził, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 28 października 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II o numerach fabrycznych 856007 i 855490. Wagi legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej, wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu z terminami ważności do dnia 28 lutego 2014 r. i 31 października 2014 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca jako załadowca towaru, miała wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita pojazdu, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego pojazdu samochodowego 18 ton. Kontrola wykazała przekroczenie masy całkowitej pojazdu (18,3 t po odjęciu błędów pomiarów w wysokości 2 % i zaokrągleniu do 0,1 t w górę dla każdej osi), co miało bezpośrednie przełożenie na przekroczenie nacisków poszczególnych osi. Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że z zeznań przesłuchanego w trakcie kontroli kierowcy wynika, że to pracownicy skarżącego dokonali załadunku kontrolowanego pojazdu. Mimo powyższego strona umożliwiła wyjazd pojazdu nienormatywnego na drogę publiczną. Zdaniem organu II instancji okoliczność ta jednoznacznie dowodzi, że strona miała znaczący wpływ na powstanie naruszeń przepisów dotyczących dopuszczalnych parametrów pojazdu.

Organ II instancji wskazał, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13, nie może przekraczać w przypadku dwuosiowego pojazdu samochodowego 18 ton. Zdaniem organu strona posiadała odpowiednią wiedzę w zakresie możliwości przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej przedmiotowego pojazdu ładując na pojazd o masie 9550 kg, 9476 kg towaru (zgodnie z dokumentem - karta dyspozycji miejscowych). W związku z powyższym masa ładunku oraz masa pojazdu stanowiły w sumie 19026 kg, czyli powyżej dopuszczalnych 18 t.

W kontekście przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi organ wskazał, że przewidziany przepisami prawa powszechnie obowiązującego maksymalnie dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej pojazdu na drogach wynosi 11,5 t. W trakcie kontroli stwierdzono natomiast, że nacisk pojedynczej osi napędowej wynosił 12,3 t, wobec czego strona miała świadomość, że wypuszczając z miejsca załadunku pojazd o takich parametrach zostaną przekroczone dopuszczalne normy w zakresie masy całkowitej pojazdu i dopuszczalnych nacisków osi pojazdu. Zdaniem organu wskazuje to na godzenie się strony na powstanie naruszenia obowiązujących przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r. oddalił skargę Spółki A.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, WSA zauważył, że w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości stwierdzenie przez organy naruszenia zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., co prowadzi do zastosowania art. 140ab ust. 2 p.r.d. W przypadku naruszenia tego zakazu za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Użycie słowa "jak" w przytoczonym wyżej przepisie sprawia, iż kara w przypadku, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, tj. naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 p.r.d., jest ustalana w taki sam sposób, jak w przypadku przejazdu bez zezwolenia odpowiedniej kategorii. Biorąc pod uwagę parametry pojazdu, który podczas dokonywanego przejazdu był pojazdem nienormatywnym oraz fakt przejazdu po drodze krajowej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo wymierzyły karę, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII. Okoliczności te zostały ponadto przez organ odwoławczy w wyczerpujący sposób wyjaśnione. W ocenie WSA brak było podstaw do dopatrywania się nieprawidłowości w nałożeniu kary w kwocie 15 000 zł na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) p.r.d., która to kwota określa karę za brak pozwolenia kategorii VII w przypadkach przekroczenia kilku dopuszczalnych norm (w badanym przypadku były to nacisk na osie oraz dmc pojazdu). Przepis ten nie przewiduje możliwości miarkowania kary z uwagi na wielkość dokonanego przekroczenia i tym samym organy były związane wynikającą z przepisów wysokością kary, jaką w ustalonym stanie faktycznym były zobligowane na skarżącą nałożyć.

Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających uwolnienie jej od tej odpowiedzialności.

WSA podkreślił, ze wprowadzając art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d. ustawodawca uznał, że krąg podmiotów odpowiedzialnych za naruszenia obowiązków lub warunków przejazdu drogowego może być szerszy, tak aby nie tylko podmioty wykonujące przejazdy po drogach publicznych były zobowiązane do tego, aby pojazdy ciężarowe nie przekraczały dopuszczalnych norm w zakresie nacisków osi czy też dopuszczalnej masy całkowitej. Treść art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., stanowiącego podstawę do nałożenia kary pieniężnej m.in. na załadowcę, jako przesłanki warunkowej odpowiedzialność wskazuje przy tym na jego wpływ lub zgodę na powstanie naruszeń.

Zdaniem Sądu I instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji nakładającej na stronę karę pieniężną. Ustawowe zalecenia odnośnie umieszczania ładunku na pojeździe niewątpliwie więc dotyczą także załadowcy, który za dokonywany załadunek odpowiada, stosownie do wskazanych przepisów.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka A.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono;

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 i art. 107 § 1 k.p.a., polegające na uznaniu, że utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, połączone z jednoczesną zmianą jej podstawy prawnej, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, co w istotny sposób rzutuje na treść wyroku;

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na zmianie podstawy prawnej kontrolowanej decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

3. naruszeniu prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa), a to art. 140 aa ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 140 ab ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, to jest wymierzeniu załadowcy kary za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny pomimo braku podstawy prawnej;

4. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to art. 140 ab ust. 1 pkt 3 c) w zw. z art. 64 ust. 3, Załącznikiem nr 1 i art. 64d ust. 1 i 2 u.p.r.d., polegającym na przyjęciu, że pojazd przewożący ładunek podzielny może uzyskać zezwolenie kategorii VII.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, a ponadto zasądzenie zwrotu na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Związanie skargą kasacyjną oznacza natomiast, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Przedmiotem oceny Sądu mogą być więc jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że skarga kasacyjna jest dość rygorystycznym środkiem zaskarżenia w każdym postępowaniu sądowym. Zgodnie z nałożonymi wymogami formalnymi powinna ona określać podstawy kasacyjne, jednoznacznie wskazywać przepisy, których naruszenie zarzucono oraz powinna zawierać uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że skarżący stawiając określone zarzuty powinien nie tylko wskazać, jakim przepisom uchybił jego zdaniem Wojewódzki Sąd Administracyjny, lecz wykazać i opisać na czym uchybienie polega. Natomiast w przypadku drugiej podstawy kasacyjnej (naruszenie przepisów postępowania) dodatkowo należy wykazać, że dane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do zakwestionowania podstawy prawnej dotyczącej nałożenia na skarżącą kasacyjnie jako załadowcę kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii VII. Autor skargi kasacyjnej wypowiada pogląd, zgodnie z którym w rozpatrywanym przypadku nie ma możliwości nałożenia kary bowiem kontrolowany pojazd nie mógłby uzyskać zezwolenia żadnej kategorii.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te nie są usprawiedliwione.

Przede wszystkim należy podkreślić, że poruszanie się po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych zostało obwarowane licznymi ograniczeniami wymienionymi w art. 64 ust. 1,2 i 3 p.r.d. Zalicza się do nich wymóg uzyskania zezwolenia. Z przepisów tych wynika, że przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub II. W myśl art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Natomiast stosownie do art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Z ustawy - Prawo o ruchu drogowym wynika więc, że przepis art. 64 ust. 2 p.r.d. co do zasady ustanawia zakaz przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny. Ustawodawca wyszedł bowiem z założenia, że ze swej istoty ładunek podzielny może być podzielony na części i transportowany tak, aby nie przekroczyć obowiązujących norm. W konsekwencji przy występowaniu kwalifikowanych naruszeń związanych z przewozem ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym okoliczność w postaci prawnej niemożliwości uzyskania zezwolenia kategorii III-VII nie ma żadnego znaczenia.

Sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 140aa ust. pkt 2 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.

Z tych też względów w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej zawarte w pkt. 3 i 4 petitum okazały się nieusprawiedliwione. Wbrew stanowisku kasatora Sąd I instancji nie zaakceptował poglądu, że pojazd przewożący ładunek podzielny może uzyskać zezwolenie kategorii VII. W konsekwencji nie można też podzielić argumentów kasatora , że do wymierzenia załadowcy kary za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny doszło pomimo braku podstawy prawnej.

Idąc tym tokiem rozumowania Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił tez zarzutów skargi kasacyjnej z pkt 1 i 2 petitum dotyczących naruszenia przepisów postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie można dopatrzeć aby organ II instancji dokonał zmiany podstawy prawnej decyzji, czy też jak to się sugeruje w uzasadnieniu zmienił ją w sposób określony przez autora skargi kasacyjnej jako: " z prawem nieznanej, stanowiącej połączenie dwóch norm, na stanowiącą cześć składową tej normy obowiązującą regulację".

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu wyraża bowiem błędny pogląd, że poprzez zmianę podstawy prawnej Sąd I instancji w istocie dokonał merytorycznej zmiany zaskarżonej decyzji. Jak już wyżej wskazano Sąd I instancji oddalając skargę prawidłowo zaakceptował stanowisko, że w okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości stwierdzenie przez organy naruszenie zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d., co prowadzi do zastosowania art. 140ab ust. 2 p.r.d. W przypadku naruszenia tego zakazu za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Z tych wszystkich względów, skarga kasacyjna – z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw – podlegała oddaleniu.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.