Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 15/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi [...] SA w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. (dalej jako S.A.), na podstawie przepisu art. 127 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez państwowe przedsiębiorstwo pod nazwą [...] Zakłady [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] (dawniej część działki ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz prawa własności budynku i innych urządzeń znajdujących się na gruncie.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] stała się z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy Gminy [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...]. W decyzji tej nieruchomość położona przy ul. [...] została oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...]. Ponadto na podstawie przepisu art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 48, poz. 195) oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) nieruchomość stanowi własność W.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] zatwierdził podział nieruchomości położonej w W. w Dzielnicy [...] w rejonie ulic [...], stanowiącej działkę ew. nr [...], w wyniku którego powstała działka ewidencyjna nr [...], na części której posadowiony jest budynek o adresie: [...].

[...] S.A. wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez państwowe przedsiębiorstwo pod nazwą [...] Zakłady [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...] (obecnie część działki nr [...]) o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz prawa własności budynku i innych urządzeń znajdujących się na gruncie, na podstawie przepisu art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115 poz. 741 ze zm.) dalej jako u.g.n. Wniosek dotyczył części działki nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...], ale wskazane we wniosku oznaczenie nie było zgodne ze stanem ewidencji, ponieważ w 1999 r. wprowadzono do operatu ewidencji gruntów i budynków zmianę polegającą na zmianie powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] z powierzchni [...] m2 na [...] m2 oraz zmianie jej numeracji z nr [...] na [...].

[...] S.A. sprecyzowała, że wniosek dotyczy części działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] m2. Dodała również, że jest spółką akcyjną z udziałem Skarbu Państwa, która powstała z przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] Zakłady [...] z siedzibą w W. Na nieruchomości przy ul. [...] w latach [..] został wybudowany budynek przeznaczony na hotel [...], który od 1951 r. wchodzi w skład majątku trwałego spółki, a został przekazany przedsiębiorstwu w zarząd. Potwierdzeniem tego faktu są zeznania świadka A. O., która w tym okresie była pracownikiem działu księgowości [...] oraz oświadczenie Zarządu Spółki z dnia [...] czerwca 1998 r. złożone w trybie art. 75 k.p.a.

Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] działając na podstawie art. 200 u.g.n. odmówił stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r., przez państwowe przedsiębiorstwo pod nazwą [...] Zakłady [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] (dawniej część działki ewidencyjnej nr [...]) o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] oraz prawa własności budynku i innych urządzeń znajdujących się na gruncie. Uzasadniając wydaną decyzję organ pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] Zakłady [...] został złożony w czasie, gdy u.g.n. już obowiązywała, a zatem wnioskodawca nie spełnił przesłanki z art. 200 tej ustawy nakazującej składanie wniosków uwłaszczeniowych w ściśle określonym terminie. Ponadto wnioskodawca nie wykazał spełnienia kolejnej przesłanki z art. 200 u.g.n., a mianowicie legitymowania się przez przedsiębiorstwo państwowe prawem zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r.

Od powyższej decyzji [...] S.A. wniosła odwołanie do organu wyższej instancji domagając się jej uchylenia. Strona podniosła, że przepis art. 200 u.g.n. ma zastosowanie do całokształtu stosunków prawnych związanych z uwłaszczeniem państwowych i komunalnych osób prawnych po 1 stycznia 1998 r. niezależnie od tego, czy wniosek o stwierdzenie nabycia uprawnień został złożony przed tą datą czy później, zaś wydana w tym przedmiocie decyzja ma charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny istniejący w dniu 5 grudnia 1990 r. Jej zdaniem organ nie dokonał wszechstronnej oceny dowodów składanych przez stronę na potwierdzenie faktu przysługiwania w tym dniu prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości państwowemu przedsiębiorstwu pod nazwą [...] Zakłady [...] przez nieuwzględnienie oświadczenia Zarządu wnioskodawcy z dnia [...] czerwca 1998 r. oraz oświadczenia pracownika działu księgowości.

W toku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w pierwszej kolejności odniosło się do treści przepisów u.g.n. regulujących zasady uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych oraz [...], a w szczególności przepisu art. 200 ust. 1 tej ustawy. Organ podkreślił, że w świetle powyższej regulacji podstawowym wymogiem do stwierdzenia nabycia przez państwową osobę prawną użytkowania wieczystego nieruchomości było posiadanie przez tę osobę w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu do tej nieruchomości.

Organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, że na mocy zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] września 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "[...]" powstał poprzednik prawny wnioskodawcy, który następnie na mocy uchwały z dnia [...] lipca 1989 r. podjętej na posiedzeniu Rady Pracowniczej zmienił nazwę na [...] Zakłady [...]. Aktem komercjalizacji wydanym przez Ministra Przekształceń Własnościowych (akt notarialny z dnia [...] września 1994r. Rep. A [...]) przedsiębiorstwo państwowe [...] zostało przekształcone w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa [...] S.A., która została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym dnia [...] grudnia 2001 r. Następnie zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] maja 2002 r. Spółka [...] S.A. zmieniła nazwę na [...] S.A.

Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonej decyzji zgodnie, z którym [...] S.A. nie udokumentowała, że jej poprzednik prawny - przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą [...] Zakłady [...] posiadało przedmiotową nieruchomość w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Organ wskazał również, że zasady i tryb stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.), a szczególności § 4 tego rozporządzenia. Organ odwoławczy zauważył, że w toku prowadzonego postępowania nie uzyskano dokumentów wymaganych w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia, które potwierdzałyby, że grunt położony w W. przy ul. [...], stanowiący obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie [...] uregulowany w księdze wieczystej KW Nr [...] znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. zarządzie [...] Zakłady [...], choć z akt sprawy wynika, że [...] S.A. była wzywana przez organ I instancji do przedłożenia dokumentów koniecznych do stwierdzenia prawa zarządu. Jednak nie przedłożyła żadnego z dokumentów opisanych § 4 ust. 1 rozporządzenia. Ponadto z akt sprawy wynika, że [...] S.A. zwróciła się do Archiwum Państwowego [...] pismem z dnia [...] marca 2004 r. z prośbą o odnalezienie dokumentacji dotyczącej przekazania budynku przy ul. [...] w użytkowanie [...] bądź jej następców prawnych. Pismem z dnia 5 czerwca 2009 r. [...] S.A zwróciła się również do Ministerstwa Skarbu Państwa z prośbą o udostępnienie informacji oraz dokumentów dotyczących przekazania budynku przy ul. [...] lub innych dokumentów potwierdzających nabycie majątku przez przedsiębiorstwo [...]. Jako dowód posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości spółka przedstawiła zeznania świadka A. O. z dnia 19 października 2004 r., byłej pracownicy działu księgowości [...] w W. złożone w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia. Z zeznania tego wynika, że "nieruchomość położona w W. przy ul. [...] w postaci budynku hotelowego przeznaczonego na hotel robotniczy dla pracowników WSK w 1952 r. została przekazana w zarząd byłej [...] z siedzibą w W. przy [...] na podstawie decyzji wydanej przez Dzielnicową Radę Narodową [...]. Natomiast oświadczenia z dnia [...] czerwca 1998 r. R. L. i R. M. - członków Zarządu [...] S.A. złożonego w trybie § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. wynika, że zabudowana nieruchomość stanowiąca działkę nr ew. [...] o powierzchni [...] m2 położona przy ul. [...], zabudowana byłym hotelem robotniczym [...] znajduje się w użytkowaniu [...] S.A. Powyższa nieruchomość została wybudowana ze środków własnych byłej [...], której następcą prawnym jest [...] S.A. oraz znajdowała się w jej posiadaniu samoistnym od 1955 r. Nie zachowały się prawem przewidziane dokumenty o przekazaniu nieruchomości w zarząd oraz o pochodzeniu środków inwestycyjnych. Dalej ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 26 stycznia 1998 r. członków Zarządu [...] S.A. (wniosek o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste w trybie art. 207 u.g.n.) wynika m.in. że "ze względu na wielokrotne zmiany organizacyjne Zakładów nie zachowały się dokumenty dotyczące praw własności do nieruchomości, jednakże od 1960 r. i w dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość ta pozostaje we władaniu [...], a obecnie spółki akcyjnej".

Organ odwoławczy uznał, że ww. oświadczenia nie są ze sobą spójne, a ponadto nie mogą być uznane za wystarczające dla przyjęcia, iż przedmiotowy grunt znajdował się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...]. Użytkowanie przez [...] od 1955 r. budynku hotelowego wskazuje jedynie na pewną sytuację faktyczną będącą odpowiednikiem posiadania nieruchomości Nie oznacza jednak, że poprzednicy prawni [...] S.A. dysponowali prawem zarządu nieruchomością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaznaczyło, że istnienia zarządu nie można domniemywać. Jeśli natomiast chodzi o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego to mogło ono powstać w wieloraki sposób: w formie umowy zawartej w formie aktu notarialnego, lub w formie decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy organ. Organ odwoławczy zaznaczył, że oświadczenie A. O. z dnia [...] października 2004 r. budzi wątpliwości co do zgodności trybu oddania przedmiotowej nieruchomości w 1952 r. w zarząd, z przepisami obowiązującego w tym czasie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47, poz. 354). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium zaznaczyło, że § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia dopuszcza dokonywanie ustaleń na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym wyłącznie w sytuacjach, gdy wymienione w ust. 1 dokumenty istniały w przeszłości, lecz nie zachowały się do czasu orzekania. Jednak faktu sprawowania zarządu nieruchomością nie można wywodzić z samego złożenia przez wnioskodawcę oświadczenia o tym, iż zarząd był wykonywany. Organ odwoławczy zaznaczył również, że tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości nie można wywodzić z załączonych do wniosku [...] S.A. aktów normatywnych dotyczących poprzedników prawnych przedsiębiorstwa państwowego [...] tj. w szczególności zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] września 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] (Monitor Polski Nr A-84, poz. 911). Zarządzenie to nie odnosi się do konkretnej nieruchomości. Mogło ono stanowić podstawę do podejmowania indywidualnych aktów dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Nie dotyczą przedmiotowej nieruchomości również zarządzenie Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...] stycznia 1951r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] z siedzibą w L., zarządzenie Ministra Przemysł Maszynowego z dnia [...] stycznia 1953 r. w sprawie połączenia przedsiębiorstw [...].

Odnosząc się do pozostałych dokumentów, na które wskazuje [...] S.A. jako dowód posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe prawa zarządu to jest do deklaracji podatkowych w podatku od nieruchomości składanych przez [...] w roku 1990 (a także w latach 1991,1992, 1993, 1995, 1996, 1997,1998,1999 do 2008r.) oraz umowy najmu zawartej w dniu 22 października 1990 r. między [...] jako wynajmującym, a [...] S.A. w Warszawie dotyczącej pomieszczeń w budynku przy ul. [...], Kolegium wskazało, że nie mieszczą się one w katalogu dokumentów określonych § 4 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie podzieliło natomiast stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, zgodnie z którym z art. 200 u.g.n. wynika obowiązek składania wniosków uwłaszczeniowych w ściśle określonym terminie. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium zauważyło, że powołany przepis jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym, regulującym reguły normujące wpływ nowego prawa na stosunki powstałe pod działaniem prawa dotychczasowego tj. ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości uchylonej z dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 241 u.g.n), do której wprost nawiązuje art. 200 ust. 1 cyt. wyżej ustawy. Organ odwoławczy zauważył również, że uregulowania dotyczące uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych oraz [....] zawarte w art. 200 u.g.n. nie odbiegają od postanowień ustawy z dnia 29 września 1990 r. Zdaniem organu sposób sformułowania przepisu art. 200 u.g.n. nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - przed 1.01.1998 r. Przepis ten zastrzega jedynie, że ma on zastosowanie do spraw nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, co oznacza, że chodzi o sprawy, w których nie wydano decyzji ostatecznej stwierdzającej nabycie z mocy prawa - na podstawie wskazanej w nim ustawy, praw do określonego mienia. Natomiast nie zawiera sformułowań, które pozwalałyby na przyjęcie, że zakres jego stosowania ograniczony został do spraw administracyjnych, które w dacie wejścia w życie nowej ustawy były w toku. Zatem uznać należało, że [...] S.A. trafnie wywiodło, że pod pojęciem "spraw nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy u.g.n. należy rozumieć takie sprawy, co do których nie wydano przed 1 stycznia 1998 r. decyzji ostatecznej i to bez względu na termin wszczęcia w tych sprawach postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] orzekającą o odmowie stwierdzenia nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez państwowe przedsiębiorstwo pod nazwą: [...] Zakłady [...] z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego opisanego w niej gruntu.

Na powyższą decyzję [...] S.A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji, mimo że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, podczas kiedy organ I instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego uznając wniosek skarżącej za złożony po terminie,

- art. 15 k.p.a. poprzez nie uchylenie decyzji organu I instancji mimo stwierdzenia, iż organ ten błędnie zastosował przepisy prawa materialnego (art. 200 u.g.n.) i uznał wniosek strony za złożony po terminie, tym samym pozbawienie strony możliwości prawidłowego rozpoznania sprawy przez organy dwóch instancji wobec dokonania ustaleń wyłącznie na podstawie niepełnego materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji,

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i załatwieniu sprawy, w tym nie wyjaśnieniu na podstawie zeznań świadków i oświadczeń stron złożonych na podstawie art. 75 k.p.a. faktu przekazania lub braku przekazania nieruchomości poprzednikowi prawnemu skarżącej,

- art. 7, 80 i 107 § 1 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, w szczególności na odmowie mocy dowodowej i wiarygodności oświadczeniom składanym przez członków zarządu skarżącej i jej pracownika, pomimo, że zawarte w nich oświadczenia są spójne i pozwalają na ustalenie (wobec niezachowania dokumentów o przekazaniu) faktu przysługiwania skarżącej prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, jak również błędne uznanie, że z materiału zebranego w toku przeprowadzonego postępowania nie wynika, że dokumenty dotyczące przekazania spornej nieruchomości istniały, podczas kiedy z oświadczeń zarządu skarżącej i oświadczenia jej pracownika wynika, iż dokumenty takie z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością istniały i zaginęły w czasie zmian organizacyjnych w skarżącej Spółce, w trakcie zalania lub z przyczyn leżących po stronie organów publicznych,

- art. 7 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy, mimo iż stwierdzono naruszenie przez organ I instancji prawa materialnego tj. art. 200 ust. 1 u.g.n..

- naruszenie art. 200 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie mimo istnienia przesłanek stwierdzenia nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynku oraz urządzeń znajdujących się na nim.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że uznanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., iż Prezydent W. błędnie zastosował przepisy prawa materialnego oraz bezpodstawnie odmówił uznania określonych dowodów za dopuszczalne powinno skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji. W przeciwnym razie organ odwoławczy powinien przeprowadzić zakrojone na szeroką skalę postępowanie dowodowe. Zdaniem skarżącej Prezydent W. nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego, a Kolegium nie naprawiło tego błędu. Z zasady dwuinstancyjności wynika, że każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Wiąże się to z koniecznością dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Naruszenie tego prawa może nawet zostać uznane za rażące naruszenie prawa. [...] S.A. podkreśliła, że w sprawie niniejszej nie doszło dwukrotnie do prawidłowego rozpoznania sprawy wobec nie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przez co strona została pozbawiona możliwości merytorycznego rozpatrzenia materiału dowodowego przez organy dwóch instancji. Zdaniem skarżącego z decyzji Prezydenta W. wynika, iż prowadził on postępowanie przekonany o braku prawnej możliwości uwzględnienia wniosku - nawet jeśli [...] S.A. wykazałaby prawo zarządu. Ponadto organ ten uznał za niedopuszczalne dowodzenie prawa zarządu na podstawie innych dowodów niż dokumenty wskazane w ust. 1 § 4 powoływanym wyżej rozporządzeniu. Skarżąca zaznaczyła, że przedmiotowe postępowanie jest bardzo skomplikowane, wymaga przeprowadzenia licznych czynności dowodowych. Sporna część działki znajduje się w posiadaniu skarżącej od około 60 lat. Posadowiony na niej budynek został wybudowany w okresie powojennym. Aktualnie nie jest możliwe odnalezienie części istotnych dokumentów dotyczących jego budowy, czy przekazania działki. Jednakże nie jest to spowodowane okolicznościami, za które ponosi odpowiedzialność skarżąca. Podjęła ona bowiem wszelkie możliwe czynności zmierzające do uzyskania lub odtworzenia tej dokumentacji. Skarżąca zarzuciła organowi brak inicjatywy co do uzupełnienia dowodów, w tym także dowodów ze świadków oraz oświadczeń stron na okoliczność istnienia prawa zarządu. [...] S.A. zaznaczyła, że olbrzymim nakładem pracy wykazywała w postępowaniu, że od samego początku jego powstania jest użytkownikiem budynku i żaden inny podmiot z niego nie korzystał. Dodała również, że nie jest w stanie obecnie wykazać w inny sposób przysługiwania jej prawa zarządu niż na podstawie dowodów pośrednich. Dokumenty na podstawie, których przekazano jej sporny teren około roku 1950 okazały się niemożliwe do odnalezienia. Nie odnaleziono również dokumentów dotyczących budowy hotelu. Skarżąca dodała również, że praktycznie wszystkie czynności związane z poszukiwaniem dokumentów były podejmowane przez nią, a organy rozpoznające sprawę nie wykazały się w tym zakresie aktywnością, mimo, że mają szersze możliwości dokonywania ustaleń w tym zakresie. Dokumenty dotyczące dawnej [...] - jako przedsiębiorstwa związanego z obronnością - miały najprawdopodobniej charakter tajny. Zdaniem skarżącej wyliczone w § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu, nie stanowią wyłącznych środków dowodowych pozwalających na stwierdzenie prawa zarządu. Wyraźnie dopuszczono bowiem możliwość stwierdzenia zarządu na podstawie zeznań świadków lub stosownych oświadczeń stron, które to zeznania skarżąca przedstawiła. Dodała również, że na etapie postępowania odwoławczego przedłożyła również oświadczenia dawnych pracowników [...] S.A. z dnia [...] listopada 2011 r. Powołując się na treść przepisu art. 341 k.c. skarżąca zaznaczyła, że domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Co istotne to nie posiadacz jest zobowiązany do udowodnienia zgodności posiadania z prawem, tylko podmiot zarzucający niezgodność posiadania

z prawem jest obowiązany udowodnić tę okoliczność. Wobec niezachowania dokumentów o przekazaniu gruntu powinny zostać uwzględnione dowody osobowe. Skarżąca podkreśliła, że stosownie do treści przepisu art. 200 u.g.n. powinna ona legitymować się prawem zarządu w określonej dacie. W jej ocenie fakt ten był bezsporny, natomiast prawidłowego ustalenia wymagała druga kwestia to znaczy katalog środków dowodowych zmierzających do wykazania zarządu nieruchomością. Jej zdaniem treść § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r., pozwala na dowodzenie tego prawa również na podstawie zeznań pracowników.

W przedłożonych przez nią oświadczeniach brak jest – wbrew stanowiskom organów orzekających w sprawie – jakichkolwiek sprzeczności. Są one spójne. Skarżąca podniosła również, że w 1985 roku uprawnienia związane z użytkowaniem nieruchomości przekształciły się z mocy prawa w zarząd. Skarżąca dodała również, że orzecznictwo sądowe dopuszcza możliwość udowadniania istnienia prawa zarządu (użytkowania) za pomocą wszelkich dowodów przewidzianych przepisami k.p.a.

W okresie władania (użytkowania) nieruchomością od lat pięćdziesiątych do

5 grudnia 1990 r. skarżąca podejmowała różne czynności dotyczące budynku jak

i nieruchomości. Dokonywała ich w imieniu własnym i na własny rachunek. Wskazała tu na wykonywanie uprawnień użytkownika, a pośrednio również wykazania prawa zarządu w świetle ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o ochronie przeciwpożarowej, wykonywanie uprawnień władczych (jak właściciel) w stosunkach najmu nawiązanych

z pracownikami jej poprzednika prawnego, którzy wynajmowali pokoje w Hotelu Robotniczym znajdującym się przy ul. [...], ponoszenie nakładów

i utrzymywanie substancji budynku, ponoszenie ciężarów publicznoprawnych w związku z nieruchomością, niezakłócone wykonywanie praw majątkowych związanych z mieniem przedsiębiorstwa. Ponadto z uwagi na to, że stwierdzenie prawa zarządu jest czynnością procesową dokonywaną w toku postępowania administracyjnego, skarżąca powołała we wniosku, w oparciu o § 4 ust. 3 rozporządzenia, na świadka Panią A. O. oraz dołączyła oświadczenie Zarządu z dnia [...] czerwca 1998 roku na okoliczność ewidencjonowania budynku jako środka trwałego oraz na okoliczność wykonywania przysługującego prawa zarządu. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że jej poprzednikowi prawnemu przysługiwało prawo zarządu do dnia 5 grudnia 1990 r., które z tym dniem przekształciło sie w prawo użytkowania wieczystego. Skarżący zaznaczył również, że powoływane powyżej rozporządzenie nie może być rozumiane jako wyłączenie reguł dowodowych postępowania administracyjnego wynikających z k.p.a. Odnosząc się do przysługującego skarżącej prawa zarządu wskazała ona, że w 1948 roku jej poprzednikom prawnym został przekazany majątek, w tym nieruchomość. Od tej daty korzystali oni z niej w sposób niezakłócony, podejmując liczne czynności faktyczne i prawne. Potwierdza to, że skarżąca i jej poprzednicy korzystali z nieruchomości w sposób zgodny z prawem. Zdaniem skarżącej nie jest prawdopodobnym, ani możliwym w istniejącym obecnie systemie prawnym, aby jej poprzednicy prawni użytkowali przedmiotową nieruchomość samowolnie, bez tytułu prawnego i z naruszeniem prawa. Możliwe również, że dokumenty dotyczące majątku poprzedników prawnych skarżącej zostały utajnione i nie ma ona obecnie możliwości ich ujawnienia. Od 1 sierpnia 1985 r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr Nr 30, poz. 127), które uchyliły ustawę z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U.69.22.159 j.t.), które zakładały, że jeśli 1 sierpnia 1985 roku poprzednik prawny skarżącej był użytkownikiem nieruchomości, to stał się on uprawniony z tytułu prawa zarządu. W analizowanej sprawie kluczowe jest pojęcie "zarządu" z ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jeszcze przed 5 grudnia 1990 roku. Po tym dniu doszło do istotnej zmiany jego znaczenia poprzez zawężenie kręgu podmiotów, którym przysługiwało owe prawo (prawo zarządu) do jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej.

Reasumując skarżąca uznała, że była użytkownikiem i zarządcą nieruchomości, bowiem nabyła nieruchomość na podstawie wspomnianego powyżej zarządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] września 1948 roku oraz faktycznie wykonywała przysługujące je prawo zarządu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że nie znalazło podstaw do zmiany swojego rozstrzygnięcia. Ponadto potrzymało twierdzenia zawarte w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna i dlatego podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu – niezależnie od badania przebiegu całego postępowania administracyjnego – była prawidłowość przyjęcia przez organy pierwszej i drugiej instancji, iż skarżący nie spełnił przesłanek do uwłaszczenia go w trybie przepisów art. 200 u.g.n., gdyż nie legitymował się prawem zarządu do nieruchomości.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że kwestie dotyczące udokumentowania przez określony podmiot prawa zarządu zostały szczegółowo uregulowane w przepisach Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. dotyczącego uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. Nr 23, poz. 120 ze zm.) wydanego na podstawie art. 200 u.g.n. W § 4 w ust. 1 pkt 1 do 10 ustawodawca szczegółowo wyliczył katalog dokumentów, które potwierdzają prawo zarządu osób prawnych, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Są to:

1) decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

3) umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu,

4) umowa, zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpis z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

8) uchwała, zarządzenie lub decyzja wydane w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokół przekazania nieruchomości, sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,

10) umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno -zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

W ust. 3 § 4 rozporządzenia znalazł się zapis mówiący, że jeżeli wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Z powyższego wynika zatem, że warunkiem koniecznym dla zastosowania trybu z ust. 3 § 4 rozporządzenia jest ustalenie, że dokumenty o których mowa § 4 w ust. 1 do 10 nie zachowały się. Powyższe oznacza, że dokumenty takie musiały istnieć i ich istnienie winno zostać potwierdzone zeznaniami świadków z powodu ich niezachowania się. Zdaniem sądu powyższego nie dowiedziono co prawidłowo zważyły organy. Ponadto w ocenie sądu zarówno Prezydent W. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. słusznie uznały, że [...] nie wykazał, iż jego poprzednik prawny dysponował w dacie 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w sposób zgodny z regulacją powołanego wyżej rozporządzenia. Skarżący nie przedłożył któregokolwiek z dokumentów o których mowa w pkt 1-10, jak również nie udowodnił posiadania przez niego prawa zarządu w formie o której mowa w ust. 3 § 4. Z materiału dowodowego dostępnego w niniejszej sprawie wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym [...] wskazał na następujące dokumenty, które jego zdaniem miałyby potwierdzić okoliczność legitymowania się przez poprzednika prawnego wnioskodawcy prawem zarządu:

- zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] września 1948 r., wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą [...] (Monitor Polski nr A-84, poz. 911),

- umowy najmu zawarte w dniu [...] października 1990 r., między [...] w W. dotyczącą pomieszczeń w budynku przy ul. [...],

- deklaracje podatkowe od podatku od nieruchomości składanych przez [...] w roku 1990 (a także w latach 1991, 1992, 1993,1995, 1996, 1997, 1998, 1999 do 2008 r.

- zeznania świadka A. O., pracownika działu księgowości [...],

- oświadczenie R. L. i R. M. członków Zarządu Spółki złożone w trybie art. 75 k.p.a. z którego wynika, że nieruchomość została wybudowana ze środków własnych byłe [...], której następcą prawnym jest [...].

Nie ulega jednak wątpliwości, że dokumentów tych nie można uznać za decyzje, umowy, uchwały, zarządzenia czy protokoły o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1- 4 i 6 -10 rozporządzenia. Sąd zauważa, że wymienione wyżej zarządzenie Ministra z 1948 r. nie wymienia oznaczenia nieruchomości. Umowy najmu wskazują jedynie, że "wynajmujący ma prawo do rozporządzania powierzchnią w budynku zlokalizowanym w W. przy ul.[...]" – (por. § 1 umowy), a zatem wskazuje na stan faktyczny, a nie prawny. Również deklaracje podatkowe nie stwierdzają prawa zarządu dla [...] Zakładów [...]. Zgodzić również należy się z argumentacją organu drugiej instancji, że zeznania świadka A. O. oraz oświadczenie członków Zarządu Spółki wskazują jedynie na pewną sytuację faktyczną natomiast nie potwierdzają istnienia prawa zarządu do nieruchomości. Sąd zauważa, że stosownie to § 4 ust. 3 rozporządzenia ustawodawca dopuścił możliwość potwierdzenia prawa zarządu do nieruchomości na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń wówczas, gdy nie zachowały się dokumenty o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1- 10 rozporządzenia. W treści obu oświadczeń brak jest tymczasem wskazania, że powodem zastosowania tej właśnie formy dowodowej jest zaginięcie "pierwotnych" dokumentów potwierdzających zarząd. Zarówno A. O. jak i R. M. i R. L. stwierdzają jedynie, że nieruchomość położona przy ul. [...] w W. "została przekazana zarząd" i, że "nie zachowały się dokumenty prawem przewidziane o przekazaniu nieruchomości w zarząd". Nie wynika z nich kwestia zasadnicza czyli to, że dokumenty potwierdzające prawo zarządu kiedykolwiek istniały. Nie można zatem stwierdzić, że oświadczenia te nie spełniają przesłanki o której mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia.

Sąd pragnie również podkreślić, że wbrew zarzutom skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w sposób prawidłowy przeprowadziło postępowanie wyjaśniające i dowodowe. Organ odwoławczy dogłębnie przeanalizował całość dokumentacji zgromadzonej w sprawie i w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko.

Mając to wszystko na względzie sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.