Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 74/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Wykładnia ustawy o znakach towarowych, dokonywana przez Urząd Patentowy i przez sądy powinna być zgodna z prawem wspólnotowym, w tym z Pierwszą Dyrektywą Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. Nr 89/104/EWG mającą na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych /Dz.U. UE.L. 1989 nr 40.1/. Dyrektywa ta może być poodstawą oceny, czy w świetle ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./ zarejestrowanie znaku, któremu zarzuca się, że fałszywie informuje o pochodzeniu towarów, jest niedopuszczalne.

TEZY

Wykładnia ustawy o znakach towarowych, dokonywana przez Urząd Patentowy i przez sądy powinna być zgodna z prawem wspólnotowym, w tym z Pierwszą Dyrektywą Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. Nr 89/104/EWG mającą na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych /Dz.U. UE.L. 1989 nr 40.1/. Dyrektywa ta może być poodstawą oceny, czy w świetle ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych /Dz.U. nr 5 poz. 17 ze zm./ zarejestrowanie znaku, któremu zarzuca się, że fałszywie informuje o pochodzeniu towarów, jest niedopuszczalne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz, Sędziowie NSA Jan Bała (spr.), Edward Kierejczyk, Protokolant Anna Tomaka, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Ł. Spółka z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt VI SA/Wa 12/04 w sprawie ze skargi B. Ł. Spółka z o.o. w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz B. Ł. Spółki z o.o. w Ł. kwotę 950 (dziewięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt VI SA/Wa 12/04 oddalił skargę "B. Ł." Spółki z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny KURPIE DOBOROWE nr R-136223.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał m.in., iż Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] marca 2002 r. udzielił na rzecz spółki H. S.A. z siedzibą w K. (następnie działającą pod firmą F. H. B.-S. S.A., a obecnie - działająca pod firmą M. M. i M. S.A.) prawo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny KURPIE DOBOROWE, nr R-136223, przeznaczony do oznaczania towarów z klasy towarowej 32, z pierwszeństwem od daty zgłoszenia za numerem Z-198260 z dnia 24 lutego 1999 r.

W dniu 2 stycznia 2003 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął złożony w trybie art. 246 p.w.p. sprzeciw spółki "B. Ł." z siedzibą w Ł. od prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego RP o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny KURPIE DOBOROWE. W treści sprzeciwu spółka nie wskazała materialnoprawnej podstawy swego żądania "wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwie skonstruowanego znaku towarowego". W uzasadnieniu sprzeciwu przedstawiła tę kwestię w sposób opisowy. Podała m. in., że około 1996 r. "B. Ł." był przedmiotem negocjacji w zakresie ewentualnej sprzedaży na rzecz "B. S.", którego udziałowcami są te same osoby, co właściciele spornego znaku towarowego nr R-136223. Zdaniem skarżącej, całokształt działań uprawnionego z rejestracji w okresie od zamysłu do uzyskania prawa ochronnego na sporny znak towarowy jest nieuczciwy, a znak został zgłoszony w złej wierze. Skarżąca spółka podkreśliła brak związku pomiędzy miejscem pochodzenia produktu uprawnionego mającego siedzibę w K., a miejscem wprowadzania do handlu na Kurpiach i Podlasiu. Zdaniem strony w rozpatrywanej sprawie zachodzi klasyczny przykład braku jakiegokolwiek związku identyfikacyjnego - łączącego produkt z producentem. Strona skarżąca podniosła, że zgłoszenie do ochrony znaku towarowego, zawierającego nazwy geograficzne (kurpie) stanowiło rozmyślne działanie na szkodę "B. Ł." Spółki z o. o., używającego etykietek - oznaczeń ze słowem "kurpie". W grafice spornego znaku wykorzystano te same elementy kolorystyczne charakterystyczne dla ubiorów kurpiowskich, zaś w wyrazie "kurpie" wykorzystano te same elementy graficzne, jak w etykietach i znakach towarowych wykorzystywanych przez "B. Ł." Spółkę z o.o., które uprawniony doskonale znał, gdyż bywał u skarżącego. W ocenie strony skarżącej z badań postrzegania regionalnego wynika, iż ponad 50% produktów (piwo) to produkt "B. Ł.", którego etykieta kojarzy się odbiorcom z wyrażeniem "kurpie". Etykieta ta jest używana przez wnioskodawcę na rynku krajowym i zagranicznym od ponad 5 lat, a elementy graficzne ponad 20 lat (od około 1976 r.). Ponadto skarżąca spółka podając przykłady innych zgłoszeń do Urzędu Patentowego RP podniosła, iż całokształt działań uprawnionego z rejestracji znaku towarowego nr R-136223 świadczy o tym, iż uprawniony działał w złej wierze, wykorzystując renomę innych oznaczeń. Podała, że znane są jej przypadki wskazujące, że praktyka używania znaku KURPIE DOBOROWE przez podmiot mający siedzibę w K. powoduje wprowadzenie nabywcy w błąd co do pochodzenia tego towaru.

Na rozprawie przeprowadzonej przez Urząd Patentowy w dniu 4 listopada 2003 r. rzecznik patentowy reprezentujący "B. Ł." powołał art. 8 pkt 1 ustawy z 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych jako podstawę wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku towarowego. Uzasadniając zarzut naruszenia tego przepisu wskazał na okoliczności świadczące o działaniu wnioskującego o zarejestrowanie tego znaku w złej wierze. Podniósł również, że elementy (geograficzne) zawarte w znaku nie odpowiadają prawdzie, bo zarówno słowo "kurpie", jak i postacie graficzne sugerują, że towar pochodzi z Kurpiów.

Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. - wydaną na podstawie art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych w związku z art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz art. 246 p.w.p. - oddalił wniosek "B. Ł." Spółki z o.o. o unieważnienie prawa z rejestracji spornego znaku towarowego. Zdaniem Urzędu Patentowego rejestracja tego znaku nie narusza art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. Skarżąca spółka nie przedstawiła bowiem żadnych dowodów na sprzeczność zarejestrowanej postaci spornego znaku towarowego z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego. W szczególności - zdaniem organu - sama obecność na rynku od wielu lat podobnych etykiet wnioskodawcy oraz to, że towar oznaczony przedmiotowym znakiem kojarzy się z piwem wnioskodawcy nie stanowi o tym, że przedmiot ochrony jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, zwłaszcza bez przedstawienia jakichkolwiek dowodów na te okoliczności. W ocenie Urzędu Patentowego RP dowodów takich nie mogą stanowić załączone etykiety stosowane przez uprawnionego i wnioskodawcę, gdyż jedna kontretykieta uprawnionego ze spornej rejestracji nosi datę 3 marca 2003 r. (przydatności do spożycia), a dwie etykiety nie wskazują ani wnioskodawcy, ani żadnej daty ich obecności na rynku.

"B. Ł." Spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2003 r., w której domagała się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona skarżąca zarzuciła, iż nie jest prawdą, aby nie przedstawiła żadnych dowodów na sprzeczność zarejestrowanego znaku towarowego z etykietą wnioskodawcy. Na dowód tego załączyła do skargi oświadczenie Zarządu spółki P. S.A. z siedzibą w Ł., w którym spółka ta zaświadcza, że etykieta KURPIE ŁOMŻA przedłożona w toku postępowania przed Urzędem Patentowym RP należy do skarżącej spółki. Z tej przyczyny - według P. S.A. - twierdzenie organu, że etykiety pn. KURPIE ŁOMŻA nie pochodzą od wnioskodawcy - jest nieprawdziwe. Ponadto skarżąca podniosła, iż Urząd Patentowy RP w postępowaniu spornym winien z urzędu wziąć pod uwagę, że Kurpie nie leżą w krakowskim. W ocenie skarżącej pominięcie tej okoliczność jest sprzeczne z obowiązującym prawem procesowym, w tym z przepisem art. 77 § l k.p.a., który nakazuje organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w szczególności uwzględnić z urzędu (art. 77 § 4 k.p.a.), że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi nie wymagają dowodu. Ponadto - zdaniem strony skarżącej - Urząd Patentowy RP w postępowaniu spornym winien z urzędu uwzględnić, że stroje ludowe postaci są strojami ludowymi chłopskimi z regionu łomżyńskiego oraz że nie spotyka się ich w żadnym innym regionie, tym bardziej w regionie krakowskim. Z tej przyczyny - w ocenie skarżącej spółki - doszło do naruszenia przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., albowiem Urząd Patentowy RP w postępowaniu spornym nie stał na straży praworządności i nie podjął wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym do odróżnienia stroju kurpiowskiego od stroju krakowskiego (siedziba strony przeciwnej). Przez to organ lekceważąc i pomijając fakty znane z urzędu rozstrzygnął sprawę, nie mając na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto - w ocenie skarżącej spółki - poprzez nieprzeprowadzenie w postępowaniu spornym oględzin i konfrontacji znaku uprawnionej z etykietą wnioskodawcy i stwierdzenia w wyniku tego ich identyczności - Urząd Patentowy RP zaniechał obowiązkowi poszukiwania dowodów, który ciąży na organie administracji. Zdaniem skarżącej, Urząd Patentowy RP nie uwzględnił również, iż znak uprawnionego nie jest używany. Strona załączyła pismo z Muzeum Północno- Mazowieckiego w Ł. wraz z załączonymi do tego pisma materiałami, w tym kopiami etykiet, z którego wynika, iż identyczny znak używany był znacznie wcześniej przez "B. Ł.", tj. od ok. 1970 r. Zdaniem skarżącej, Urząd Patentowy RP nie uwzględnił w postępowaniu spornym związku przyczynowego pomiędzy towarem a przedsiębiorstwem z oznaczeniem słownym KURPIE, co narusza przepis art. 8 pkt 3 ustawy o znakach towarowych.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, ustawowe warunki do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy zarejestrowany lub zgłoszony do rejestracji przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 22 sierpnia 2001 r., ocenia się na podstawie przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym RP. W związku z tym Sąd uznał, że przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej przedmiotowego znaku towarowego są przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych.

Według Sądu rzecznik patentowy, reprezentujący skarżącą spółkę, zarzucał rejestracji spornego znaku towarowego, iż narusza ona przepis art. 8 pkt l u.z.t., wyraźnie wskazując wyłącznie ten przepis jako podstawę swojego wniosku o unieważnienie kwestionowanego znaku towarowego. Organ administracji orzekający w sprawie rozpatrzył więc sprawę w zakresie żądania wnioskodawcy, wydając decyzję na podstawie art. 8 pkt l u.z.t. w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. Również pełnomocnik strony przeciwnej, ustosunkowując się do podniesionych w postępowaniu spornym zarzutów mających uzasadnić naruszenie art. 8 pkt l u.z.t., odniósł się wyłącznie do tej normy prawa materialnego. Jednakże pełnomocnik skarżącej w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wykroczył poza granice swego wcześniejszego wniosku o unieważnienie, jak i powołanej w toku postępowania przed Urzędem Patentowym podstawy prawnej, a mianowicie zarzucił także naruszenie przepisu art. 8 pkt 3 i art. 4 ust. l u.z.t. oraz naruszenie norm Konstytucji RP.

Zdaniem Sądu, rygory procedury administracyjnej obowiązujące w postępowaniu spornym przed Urzędem Patentowym RP oznaczają, że organ ten orzekając w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, które wszczynane jest tylko na wniosek, jest związany granicami wniosku, czyli orzeka w zakresie żądania wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ administracji ograniczając się do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wyłącznie w świetle przesłanek wskazanych przez stronę w przepisie art. 8 pkt l u.z.t. nie dopuścił się naruszenia zarówno przepisów ustawy o znakach towarowych, jak i procedury administracyjnej, regulujących postępowanie sporne w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. W konsekwencji Sąd stwierdził, że rozpatrując legalność zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie postępowania spornego, również zobowiązany był uwzględnić powyższą zasadę i zbadać, czy organ rozstrzygając sprawę nie uchybił normie art. 8 pkt l u.z.t.

W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby rejestracja znaku towarowego słowno-graficznego KURPIE DOBOROWE na rzecz Spółki H. S.A. z siedzibą w K. mogła stanowić zagrożenie dla powszechnej znajomości, czy też renomy niezarejestrowanego przez skarżącą, lecz jedynie używanego na etykietach butelek od piwa - oznaczenia zawierającego słowo "kurpie". Zdaniem Sądu organ prawidłowo przyjął, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na sprzeczność zarejestrowanej postaci znaku towarowego z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego. Należy uznać, iż Urząd Patentowy prawidłowo przyjął, że sama obecność na rynku od wielu lat podobnych etykiet wnioskodawcy oraz to, że towar oznaczony przedmiotowym znakiem kojarzy się z piwem wnioskodawcy nie stanowi o tym, że przedmiot ochrony jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, tym bardziej, że strona skarżąca nie przedstawiła w postępowaniu spornym jakichkolwiek dowodów na podnoszone przez siebie okoliczności. Sąd przyjął argumentację organu, że dowodów takich nie mogą stanowić załączone etykiety od piwa. Dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego strona skarżąca przedstawiła inne dowody na okoliczność używania tych etykiet przez "B. Ł." np. pismo z Muzeum Północno-Mazowieckiego, a więc organ nie mógł zapoznać się z tym materiałem i dokonać jego oceny w postępowaniu spornym.

Nie można także zarzucić organowi naruszenia dyspozycji art. 77 § 4 k.p.a., ponieważ niczym niepoparte jest twierdzenie skarżącego, że powszechna znajomość znaku zawierającego wyrażenie "kurpie" oraz postacie w strojach ludowych jest jednoznacznie kojarzona z "B. Ł.". Sąd uznał, że nie można potraktować oznaczenia i etykiet stosowanych przez B. Ł. jako faktów powszechnie znanych i niewymagających udowodnienia.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnoszone w skardze zarzuty odnoszące się do kwestii ryzyka wprowadzenia odbiorców towarów w błąd, braku dostatecznych znamion odróżniających, zawierania danych niezgodnych z prawdą są całkowicie bezprzedmiotowe dla oceny naruszenia art. 8 pkt l u.z.t. W ocenie Sądu, organ administracji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej. Ponadto organ nie dopuścił się obrazy zasady swobodnej oceny dowodów, albowiem oparł się na materiale zebranym w toku postępowania i dokonał jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "B. Ł." Spółka z o.o. wniosła skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wniosła o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzuciła niezastosowanie art. 8 pkt 1 ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych.

W zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania w zakresie istotnym i mającym wpływ na wynik sprawy powołała się na art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 tej ustawy.

W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła, że Sąd błędnie przyjął, że oznaczenie "KURPIE DOBOROWE" jest właściwe (może być używane) przez podmiot z K. Zdaniem skarżącej każdy podmiot z regionu kurpiowszczyzny i tylko z tego regionu winien mieć swobodny dostęp do używania tego oznaczenia. Skarżąca przedstawiła w dotychczasowych postępowaniach w tej sprawie dowody wskazujące, że to ona od wielu lat używała etykiet, które zawierały elementy stylizacyjne pary w strojach kurpiowskich i były to elementy dominujące w tym oznaczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił również, że rejestracja spornego znaku towarowego zmierza do wykorzystania renomy cudzego znaku towarowego i stanowi zagrożenie tej renomy. Naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o znakach towarowych miało miejsce, zdaniem skarżącej, również w ten sposób, że sporny znak towarowy przez to, że zawiera nazwę geograficzną, nie wskazuje na pochodzenie oznaczonego nim towaru od indywidualnego przedsiębiorcy. Nie ma więc wymaganego związku znaku ("Kurpie doborowe") z przedsiębiorcą, mającym siedzibę w K. W opinii skarżącej w ustawie z 31 stycznia 1985r. nie ma bowiem normy, która ekspressis verbis wyłączałaby rejestrację znaków towarowych, zawierających oznaczenia geograficzne. Przepisy takie zawiera natomiast ustawa z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej.

Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa procesowego strona skarżąca podniosła, iż Sąd nie rozstrzygnął sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż nie dokonał oceny legalności decyzji niezależnie od tego czy dany zarzut został podniesiony w skardze. Sąd nie odniósł się do naruszenia przez Urząd Patentowy RP przepisu art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 86 k.p.a. Wobec twierdzeń skarżącej dotyczących używania od lat etykiet piwa z charakterystycznym elementem indywidualizującym konieczne było przeprowadzenie z urzędu dowodu z przesłuchania stron. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu z urzędu, w sytuacji, gdy nie zostały wyjaśnione dostatecznie okoliczności sporne stanowi naruszenie art. 75 k.p.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem Sądu, że nie doszło do naruszenia art. 77 § 4 k.p.a. w zakresie notoryjności faktu znanego organowi z urzędu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, wskazującej na notoryjność faktu powszechnie znanego co do tego, że siedziba uprawnionego nie znajduje się na terenie kurpiowszczyzny, Sąd niezasadnie przyjął, że skarżąca dowodziła powszechną znajomość znaku zawierającego wyrażenie "kurpie" oraz postacie w strojach ludowych (kurpiowskich) jako jednoznacznie kojarzone z "B. Ł.".

Sąd dopuścił się również naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie stanu sprawy, gdyż przedstawiając stan faktyczny wadliwie podał, że pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 8 ust. 3 ustawy o znakach towarowych, wykraczając w ten sposób poza granice rozstrzygnięcia. Skarżąca w tym zakresie powołała się bowiem jedynie na dowód z dokumentu oznaczony w piśmie z dnia 7 grudnia 2004 r., który to dokument uzasadniał przesłankę naruszenia art. 8 pkt 3 ustawy o znakach towarowych. W tym znaczeniu pominięcie tego dokumentu stanowi naruszenie przepisów postępowania w zakresie poszukiwania dowodów i dochodzenia prawdy obiektywnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Strona skarżąca kwestionuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opierając skargę na dwóch podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. na naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy rozważyć zarzut naruszenia tych przepisów postępowania, które zdaniem strony skarżącej miały znaczenie dla ustaleń faktycznych. Dla oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego mają bowiem znaczenie ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle tego przepisu Sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była lub powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji. Granice danej sprawy administracyjnej wyznaczają bowiem zakres sądowej kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej pod względem jej zgodności z prawem, o której stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269).

Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, w ślad za organem, że przedmiotem postępowania przed Urzędem Patentowym RP była sprawa unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego na podstawie określonej w art. 8 pkt 1 w związku z art. 29 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) oraz art. 315 § 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. Nr 49, poz. 508 ze zm.). Stąd, według Sądu, wskazanie przez stronę skarżącą w skardze do Sądu innych podstaw unieważnienia spornego znaku towarowego, a w szczególności art. 8 pkt 3 ustawy o znakach towarowych nie mogło odnieść zamierzonego przez stronę skutku. W tym zakresie Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA 3446/01 (ONSA, 2003, nr 1, poz. 27), w którym Sąd podkreślił, że rygory procedury administracyjnej oznaczają, że Urząd orzekając w sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego, które są wszczynane tylko na wniosek (art. 30 ustawy o znakach towarowych), jest związany granicami wniosku, czyli orzeka w zakresie żądania wnioskodawcy. Zasada ta jest tym istotniejsza, że postępowanie ma charakter sporny, a więc cechuje się kontradyktoryjnością. To strony toczą spór, przytaczając argumenty na poparcie swojego stanowiska, a zakres żądania wnioskodawcy wyznacza granice sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem skarżącej, strona powołała jedynie art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. Zarzut naruszenia art. 8 pkt 3 pojawił się natomiast dopiero w jej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd nie wziął jednakże pod uwagę tego, że w uzasadnieniu żądania unieważnienia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego strona mocno podkreślała, że jej zdaniem, dowodem złej wiary uprawnionego do tego znaku jest posługiwanie się znakiem, sugerującym pochodzenie towaru z rejonów Kurpi, przez przedsiębiorcę, który wytwarza oznaczane w ten sposób towary w zupełnie innym regionie kraju. Inaczej mówiąc, skarżąca od początku postępowania przed Urzędem Patentowym zarzucała, że zawarte w spornym znaku informacje geograficzne błędnie wskazują, że towar pochodzi z Kurpiów. Powołała się jednakże tylko na naruszenie art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych zapewne dlatego, że (jak wyjaśniła w skardze kasacyjnej) była przekonana, że ustawa o znakach towarowych nie zawiera przepisów, które wprost zakazywałyby rejestracji znaków towarowych, zawierających oznaczenia geograficzne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakceptował więc ograniczenie przez Urząd Patentowy postępowania spornego do rozpatrzenia zarzutu naruszenia art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych w sytuacji, gdy strona skarżąca uzasadniała ten zarzut swoiście rozumianą złą wiarą uprawnionego, wyrażającą się wprowadzaniem konsumentów w błąd co do pochodzenia towaru. Sąd nie wziął pod uwagę, że organ administracyjny, prowadząc postępowanie administracyjne, ma, w ramach obowiązków określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, z własnej inicjatywy podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności (prawnych i faktycznych) w sprawie (art. 7 k.p.a.). Powinien również należycie i wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Mając to na względzie należy uznać za bezpodstawne stanowisko Sądu co do tego, że skarżąca niejako za późno, bo dopiero w skardze, powołała się na dokonanie rejestracji spornego znaku towarowego z naruszeniem art. 8 ust. 3 ustawy o znakach towarowych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że już w rozpoczynającym postępowanie sporne sprzeciwie z 13 grudnia 2002 r. strona skarżąca przytoczyła okoliczności wskazujące na to, że sporny znak towarowy może wprowadzać konsumentów w błąd co do pochodzenia towarów. Powoływała się zatem na okoliczności, które mieszczą się w dyspozycji art. 8 pkt 3 ustawy o znakach towarowych.

W związku z tym za uzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 75, art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już powiedziano, zarówno Urząd Patentowy, jak i Sąd nie ustosunkowali się do zarzutu strony skarżącej, przedstawionego w sprzeciwie od decyzji Urzędu Patentowego dotyczącej rejestracji spornego znaku towarowego oraz w skardze do Sądu, iż sporny znak towarowy stanowi oznaczenie geograficzne i przez to, że jest używany do oznaczania towarów produkowanych poza regionem kurpiowszczyzny, zawiera dane niezgodne z prawdą i wprowadzające w błąd.

Strona skarżąca podnosiła ten zarzut konsekwentnie. Sąd uznał mimo to, że organ administracji wyczerpująco zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

Kwestia, czy zarejestrowany decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2002 r. znak towarowy KURPIE DOBOROWE, zgłoszony do rejestracji w dniu 24 lutego 1999 r., zawierał elementy sugerujące geograficzne pochodzenie towaru mogła mieć, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.).

Można usprawiedliwić wątpliwości skarżącego co do tego, czy ustawa o znakach towarowych zawiera zakaz rejestracji znaków towarowych wskazujących na pochodzenie geograficzne towaru, chociaż w literaturze prawniczej wyrażano pogląd, że tego rodzaju znaki mieszczą się w dyspozycji art. 8 pkt 3 tej ustawy. Przytoczony przepis uznaje za niedopuszczalną rejestrację znaku zawierającego dane niezgodne z prawdą. TĘ niezgodność z prawdą można również rozumieć jako przekazywanie fałszywej informacji co do pochodzenia towaru z określonego miejsca.

Kwestię dokonania na gruncie ustawy o znakach towarowych oceny prawnej (subsumpcji) stanu faktycznego, polegającego na zarejestrowaniu znaku towarowego, zawierającego w swej treści oznaczenie geograficzne można wyjaśnić przez odwołanie się do przepisu art. 3 pkt 1 lit. g/ Pierwszej Dyrektywy Rady z dnia 21 grudnia 1988 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych, nr 89/104/EWG (Dz.U. UEL z dnia 11 lutego 1989 r.). Stanowi on, że nie są rejestrowane, a za nieważne uznaje się już zarejestrowane znaki towarowe, które ze względu na swój charakter mogą wprowadzić w błąd opinię publiczną, na przykład co do charakteru jakości lub pochodzenia geograficznego towarów lub usługi.

W dacie udzielenia przez Urząd Patentowy RP prawa ochronnego na sporny znak towarowy (25 marca 2002 r.) ta Dyrektywa Rady nie stanowiła jeszcze źródła obowiązującego prawa. Na mocy art. 66 ust. 1 i 2 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami Członkowskimi, z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (Dz.U. z 27 stycznia 1994 r. Nr 11, poz. 38 ze zm.), ratyfikowanego przez Rzeczypospolitą Polską była jedynie wzorcem rozwiązań prawnych dla naszego krajowego ustawodawstwa. Polska została zobowiązana do dostosowania swoich przepisów w dziedzinie własności intelektualnej, w tym prawo znaków towarowych, do przepisów prawa wspólnotowego (art. 122 w związku z art. 66 ust. 1 Układu Europejskiego) oraz do stałej zmiany swojego prawa stosownie do zmian prawa wspólnotowego w dziedzinie prawa własności intelektualnej (art. 68 i 69 Układu Europejskiego).

Podstawowym sposobem dostosowania polskiego prawa do standardów europejskich są działania ustawodawcze. Stąd też w ustawie z 30 czerwca 2000r. - Prawo własności przemysłowej zamieszczono przepis art. 131 ust. 3, który stanowi, że nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, których używanie może wprowadzić nabywców w błąd, w szczególności m. in. co do pochodzenia towaru. W przepisach przejściowych ustawy - Prawo własności przemysłowej postanowiono jednak, że ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa ochronnego lub prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia (np. znaku towarowego) w Urzędzie Patentowym (art. 315 ust. 3 ustawy). Oznacza to, że jeszcze długo po wejściu w życie ustawy - Prawo własności przemysłowej i po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej do oceny m. in. praw do znaków towarowych, zgłoszonych pod rządami ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych będzie miała zastosowanie ta "stara" ustawa. "Europeizacja" zawartych w niej rozwiązań prawnych jest konieczna i możliwa wyłącznie w procesie ich stosowania, w drodze wykładni. Wykładnia ustawy o znakach towarowych, dokonywana przez Urząd Patentowy i przez sądy powinna być zgodna z prawem wspólnotowym, w tym ze wspomnianą Pierwszą Dyrektywą Rady z 21 grudnia 1988r. W tym więc sensie Pierwsza Dyrektywa Rady mająca na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych może być podstawą oceny, czy w świetle ustawy o znakach towarowych zarejestrowanie spornego znaku towarowego, któremu zarzuca się, że fałszywie informuje o pochodzeniu towarów, jest niedopuszczalne.

Mając powyższe na uwadze należy uznać za nieuzasadnione i przedwczesne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż rejestracja spornego znaku nie narusza przepisów ustawy o znakach towarowych. Nie ma ono bowiem dostatecznego oparcia w rozważaniach i ustaleniach, które dotyczyłyby podnoszonych przez skarżącą okoliczności i zarzutów, że ten znak towarowy wprowadza konsumentów w błąd co do pochodzenia oznaczanych nim towarów.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, na mocy art. 183 § 1 i art. 185 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej ostatniej ustawy.