Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1322/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-21 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy co do całości wniosku
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, 3,  art. 246 par. 2 pkt 2,  art. 258 par. 1, 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z eksploatacją urządzenia do gier poza kasynem gry postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka z ograniczoną odpowiedzialnością A. z siedzibą w B., reprezentowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez radcę prawnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że prowadzone w stosunku do niej postępowania egzekucyjne doprowadziło do zajęcia praktycznie całego jej majątku.

W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca spółka podała, że jej kapitał własny ma wartość 5.000 zł, wartość środków trwałych - 4.950 zł, natomiast strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 80.676,14 zł. Stan rachunku bankowego wnioskującej spółki to (-) 38.340,86 zł.

Z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem oraz na wezwanie wynika, że wnioskująca spółka w roku 2014 i 2015 poniosła stratę w kwocie odpowiednio 65.495,98 zł i 52.067,52 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 398.514,70 zł i 1.382.779,38 zł), natomiast w od stycznia do lutego 2016 uzyskała dochód w kwocie 13.890,84 zł (przy przychodzie w kwocie 1.029.569,29 zł). W sierpniu i wrześniu 2016 r. spółka dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 152.959zł i 156.439 zł. W dniu 31 grudnia 2015 r. w kasie skarżącej spółki znajdowała się kwota 103.068,23zł (wobec 55.893,97 zł w dniu 31 grudnia 2014 r.).

Z urzędu wskazać trzeba, że obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu zawisłych jest 40 spraw ze skargi wnioskującej spółki.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) ustawy procesowej).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wyko-nania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne i publicznoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców.

Istotne jest także prowadzenie przez wnioskującą spółkę działalności gospodarczej na skalę wynikającą między innymi z przedstawionych zeznań podatkowych dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych oraz deklaracji VAT bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania jej prawa pomocy.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż wnioskująca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka zdolność finansowania kosztów sądowych posiada.

Sprawa zawisła przed Sądem jest związana z prowadzoną przez skarżącą spółkę działalnością gospodarczą. W kontekście żądania przyznania prawa pomocy mającego umożliwić skarżącej obronę jej interesu prawnego związanego z tą działalnością, ważne dla oceny zasadności tego żądania jest prowadzenie przez stronę skarżącą działalności gospodarczej bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty postępowania sądowego związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności, określonych kwotą przychodów uzyskanych w latach 2014 i 2015 - odpowiednio 398.514,70 zł i 1.382.779,38 zł. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania prawa pomocy.

Nadto, o tym, że wnioskująca spółka aktualnie dysponuje środkami umożliwiającymi ponoszenie kosztów sądowych lub możliwością ich wygospodarowania, świadczy kwota jej przychodu w pierwszych siedmiu miesiącach roku 2016, uzyskanego pomimo prowadzenia w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego - 1.029.569,29 zł oraz wartość towarów i usług dostarczanych i świadczonych przez spółkę w sierpniu i wrześniu 2016 r. - odpowiednio 152.959 zł i 156.439 zł.

Oceny tej nie zmienia brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych, gdyż, jak wynika z przedłożonych dokumentów, spółka środki pieniężne przechowuje w kasie. Co istotne, wysokość tych środków pieniężnych wzrasta mimo ujemnego wyniku finansowego spółki, i na dzień 31 grudnia 2015 r. wyniosła 103.068,23 zł wobec 55.893,97 r. rok wcześniej. Dysponowanie taką kwotą pozwala na ponoszenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz we wszystkich sprawach zawisłych przed Sądem ze skargi wnioskującej spółki.

Nie bez znaczenia dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi.

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy.

Dlatego, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania wnioskującej spółce prawa pomocy.