Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 115/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 32 - zasada równości
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 września 2009r. sygn. akt II SA/Op 219/09 w sprawie ze skargi B.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] marca 2009r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Opola z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz B.N. kwotę 197 (sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 29 września 2009 r. sygn. akt II SA/Op 219/09 oddalił skargę B.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności:

Prezydent Miasta Opola decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...]wydaną na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (jedn. tekst. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) odmówił przyznania B.N. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad W.N..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, gdyż zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. W.N. pozostaje w związku małżeńskim z wnioskodawczynią i dlatego świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane. Organ argumentował nadto, że wobec powyższego nie przeprowadzono badania na okoliczność, czy W.N. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji.

W odwołaniu od tej decyzji B.N. podniosła, iż nie zgadza się z podjętą decyzją, gdyż z wyroku Trybunału Konstytucyjnego zapadłego w sprawie oznaczonej sygnaturą P 27/07 oraz prawomocnego wyroku WSA w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 814/08 wynika, że winno być jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny i prawny stanowiący podstawę procedowania i stwierdzono, że zapadła decyzja odpowiada prawu. SKO powołało się na przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Odnosząc się do argumentu nawiązującego do wyroku TK z 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 organ wyjaśnił, iż Trybunał uznał za niezgodny wyłącznie przepis art. 17 ust. 1. Ustawodawca znowelizował ten przepis od dnia 2 stycznia 2009 r. rozszerzając krąg osób uprawnionych do świadczeń o osoby, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny. Ustawodawca nie dokonał zmiany przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/, co ma ten skutek, że małżonkowie nie mogą skorzystać z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do Sądu B.N. zarzuciła naruszenie wykładni stosowanej przez sądy wojewódzkie w Łodzi oraz we Wrocławiu, w których uznano, że świadczenie w takim jak jej przypadku należy się, a nadto powołała się na wyrok NSA sygn. I OSK 533/08 i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

SKO w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało dotychczasową argumentację stwierdzając nadto, iż przywołane przez skarżącą wyroki nie stanowią źródła prawa i wiążą organ jedynie w indywidualnych sprawach.

Oddalając skargę WSA w Opolu uznał, iż kontrola wydanych w sprawie decyzji wykazała ich zgodność z przepisami prawa. Sąd podkreślił, iż nie jest uprawniony do badania z godności ustaw z Konstytucją, gdyż prerogatywa ta została zastrzeżona do kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.

Sąd powołał się nas przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (jedn. tekst z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), w stanie prawnym obowiązującym na dzień wydania decyzji, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W związku z brzmieniem powyższego przepisu, którego treść uległa zmianie wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 1007 r., sygn. akt P 27/07, z dniem 2 stycznia 2009 r. na mocy ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456) Sąd stwierdził, że obowiązek alimentacyjny to pojęcie prawne regulowane przepisami Działu III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy zatytułowanego "Obowiązek alimentacyjny". Z przepisów powyższego działu wynika, iż obowiązek alimentacyjny dotyczy w zasadzie krewnych. Stosownie do przepisu art. 128 k.r.o. obciąża on krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo i obejmuje obowiązek dostarczania środków utrzymania. Obowiązek alimentacyjny dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi przewidziany został w art. 130 k.r.o. i dotyczy sytuacji związanej z rozwiązaniem małżeństwa, jego unieważnieniem lub orzeczeniem separacji. Sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni jest małżonką osoby, która jej zdaniem wymaga opieki. Sąd dostrzega, że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w art. 23 i 27 stanowią, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, a zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym, to jednakże nie oznacza, że pomiędzy małżonkami istnieje ustawowy obowiązek alimentacyjny. Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie przewiduje bowiem istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy małżonkami. Unormowany został jedynie obowiązek alimentacyjny pomiędzy małżonkami rozwiedzionymi (por. art. 60 k.r.o.) oraz małżonkami, w stosunku do których orzeczono separację (art. 61 (4) § 4 k.r.o. Wprawdzie w literaturze wskazuje się, że art. 27 k.r.o. nakładający na małżonków obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, może być traktowany jako źródło obowiązku łożenia także na utrzymanie współmałżonka, ale mowa jest jedynie o obowiązku zbliżonym do alimentacyjnego (quasi alimentacyjnym), a nie alimentacyjnym (por. wyrok SN z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt IV CK 371/03; Lex nr 174213). Przepisy zaś ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie stanowią o obowiązku alimentacyjnym.

Ponadto Sąd zauważa, że art. 27 k.r.o. statuując obowiązek ciążący na małżonkach w zakresie przyczyniania się do zaspokojenia i ponoszenia przez nich kosztów utrzymania rodziny, czynienie zadość obowiązkowi przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wiąże z zaangażowaniem zarówno wartości należących do majątku wspólnego, jak i przedmiotów składających się na majątek odrębny.

Dokonując zatem wykładni językowej treści przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym także w aspekcie nieistnienia pomiędzy małżonkami obowiązku alimentacyjnego w rozumieniu Działu III k.r.o. zatytułowanego, obowiązek alimentacyjny, stwierdzić należy, że pomimo zmiany, wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lipca 2008 r. przepisów ustępu 1 art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i rozszerzeniu kręgu podmiotów uprawnionych doświadczenia o osoby, na których zgodnie z przepisami ciąży obowiązek alimentacyjny ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania świadczenia alimentacyjnego małżonkowi wymagającemu opieki, jeżeli pozostaje on w związku małżeńskim. Art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Dokonane w tym przepisie wyłączenie stanowi zamknięty katalog przyczyn, a tym samym przyznanie świadczenia przez organ nie ma charakteru uznaniowego. Wykładnia zaś przepisów dokonywana zarówno przez organy administracji, jak i sądy musi być zawsze przeprowadzana w granicach i na podstawie prawa, a punktem wyjścia wszelkiej interpretacji jest wykładnia językowa, która zarazem wyznacza granice dopuszczalnej wykładni, w tym wykładni celowościowej, funkcjonalnej oraz systemowej. Uwzględnienie intencji prawa jest możliwe, ale pod warunkiem, że mieszczą się one w granicach wyznaczonych wykładnią językową. W sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego interpretacja znaczenia określenia "osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim" nie budzi wątpliwości i nie daje podstaw do jego przyznania małżonkowi, który zrezygnował z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad współmałżonkiem wymagającym takiej opieki. Obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 130 k.r.o. nie jest tożsamy z obowiązkiem przyczyniania się do kosztów utrzymania rodziny, o którym stanowi art. 27 k.r.o. Tym samym dokonana przez organy administracji wykładnia przepisów art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych uznana została przez Sąd za właściwą, co spowodowało, że zapadłe w sprawie decyzje odpowiadają obowiązującemu prawu.

Sąd zauważył, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, spowodowane było pytaniem prawnym WSA w Łodzi zadanym w związku ze sprawą, w której doszło do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego małżonkowie rezygnującemu z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad swoim współmałżonkiem, a wątpliwości pytającego sądu związane były m.in. z art. 23 k.r.o., w myśl którego na małżonkach ciąży obowiązek wzajemnego wsparcia i pomocy, w tym materialnego, w przypadku niedołęstwa czy choroby. Trybunał Konstytucyjny w swoich rozważaniach nie wypowiedział się odnośnie różnic pomiędzy sytuacją małżonka obciążonego obowiązkiem pomocy współmałżonkowi (art. 23 k.r.o.), a sytuacją krewnych obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym, wskazując tylko, iż narusza zasadę równości "wybranie z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców". Z tych względów Sąd uznał, ze art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinny pozwala na przyjęcie, że małżonek należy do kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym.

Do takiego wniosku prowadzi bowiem nie tylko analiza przepisów k.r.o., ale także samego pojęcia obowiązek alimentacyjny użytego przez TK w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r.

Odnosząc się do przywołanych w skardze przez skarżącą wyroków Sąd zauważa, że zapadły one w innym stanie prawnym, a mianowicie przed zmianą przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456).

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej ustawą P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B.N., prawidłowo reprezentowana i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie prawa materialnego art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przez błędne przyjęcie, że przepis ten odnosi się do sytuacji, w której znalazła się skarżąca.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w oparciu o przepis art. 188 ustawy P.p.s.a. oraz decyzji organów obu instancji i zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator przytoczył treść wyroku TK z 18 lipca 2008 r. sygn. akt P 27/07 oraz nawiązał do treści uzasadnienia (błędnie tym razem podając datę wyroku), w którym Trybunał zwrócił uwagę na konstytucyjny nakaz ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) i obowiązek szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej ( art. 71 Konstytucji) oraz na zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji) jednocześnie zwracając uwagę WSA na treść art. 17 ust 2 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ wyklucza z grona uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne małżonka pomimo, iż spełnił warunek z art. 17 ust 1 i zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zawodowej.

Powyższa interpretacja omawianego przepisu niweczy skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę.

Rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej (stosownie do art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a.) Sąd odwoławczy uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.

Przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w pierwotnym brzmieniu przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z przepisem tym korespondował przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ powołanej ustawy, w myśl którego świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Powyższa regulacja związana była z faktem, że – zgodnie z art. 133 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (zwanego niżej k.r.o.) – obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Obowiązek natomiast

alimentacyjny między małżonkami a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 k.r.o.).

Z tego powodu ustawodawca przyjął iż zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagająca opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc – z tą chwilą –obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania na nie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na współmałżonka, który z mocy art. 27 k.r.o. miał od tego momentu m.in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny.

Powyższe wskazuje na wzajemny związek tych przepisów. O ile jednak, zrozumienie treści tych przepisów poprzednio, nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych, o tyle odczytywanie regulacji prawnej obowiązującej obecnie, przy zastosowaniu wyłącznie wykładni gramatycznej, nie jest wystarczające, natomiast konieczne jest zastosowanie innego rodzaju wykładni.'

Wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a/ ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 233, poz. 1456) znowelizowano przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie przewidywał już, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak poprzednio).

Nowela ta nie zmieniła (uchyliła) natomiast przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ omawianej ustawy.

W obecnej sytuacji interpretując przepisy art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ww. ustawy, albo przeprowadzi się gramatyczną wykładnię tych przepisów, ale godzącą w zasadę równości, określoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą to wykładnią, przepis art. 17 ust. 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych nie będzie mógł być nigdy podstawą do przyznania świadczeń pielęgnacyjnych na rzecz współmałżonka, albo zostanie zastosowana wykładnia systemowa j celowościowa, zgodna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego. W myśl tej ostatniej świadczenie pielęgnacyjne będzie mogło być przyznawane na rzecz współmałżonka, jeśli zostaną spełnione pozostałe przesłanki, warunkujące – co do zasady – możliwość ubiegania się o ten rodzaj świadczenia. Takie stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny opowiadając się za koniecznością wykładania tych przepisów zgodnie z Konstytucją.

Zauważyć należy, że świadczenie pielęgnacyjne zastąpiło od dnia 1 maja 2004 r. (data wejścia w życie ustawy o świadczeniach rodzinnych) zasiłek stały, przewidziany w art. 27 ust. 1, 2, 3 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), które to przepisy wyrokiem Trybunał Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r. ( sygn. akt P 23/05) zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim uniemożliwiają one nabycie prawa do zasiłku stałego osobie "zdolnej do pracy, lecz niepozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym, pełnoletnim członkiem rodziny".

W związku z powyższym powtórzenie obecnie, w obowiązującej ustawie o świadczeniach rodzinnych, normy prawnej, której niekonstytucyjność została poprzednio stwierdzona przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który na skutek wydania ww. wyroku ukształtował w odpowiedni sposób stan prawny, pozwala aktualnie na dokonanie wykładni omawianych norm w taki sposób, aby umożliwić najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. Dokonana w ten sposób wykładnia nie narusza przy tym w żaden sposób art. 6 K.p.a. nakazującego organom działanie na podstawie przepisów prawa.

Należy bowiem mieć na względzie, że jak stwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2005 r. (sygn. akt SK 22/99, OTK 2000/4/107) orzeczenie o niezgodności przepisu z Konstytucją oznacza przypisanie atrybutu konstytucyjności, nie pewnej jednostce redakcyjnej bez względu na jej treść, lecz określonej treści normie zawartej w tym przepisie, ustalonej w wyniku interpretacji. Stanowisko takie zajęto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 533/08 LEX nr 518238).

Dokonując wykładni wspomnianych przepisów zwrócić także trzeba uwagę, że w powołanym na wstępie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., w części końcowej uzasadnienia wyroku, Trybunał wyraźnie zwrócił uwagę, że wprawdzie orzeczenie o niekonstytucyjności dotyczy wyłącznie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale do organów stosujących przepisy tej ustawy należeć będzie ocena skutków stwierdzenia niekonstytucyjności zaskarżonego art. 17 ust. 1 ustawy w konfrontacji z innymi przesłankami określającymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Trybunał w tym miejscu zwrócił szczególną uwagę na znaczenie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy dla sprawy, w której zapadł wyrok, a w którym to stanie faktycznym o świadczenie pielęgnacyjne wystąpił – analogicznie, jak w sprawie niniejszej – współmałżonek. Redakcja pytania prawnego, skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego, ograniczona jedynie do przepisu art. 17 ust. 1 omawianej ustawy, uniemożliwiła wprawdzie Trybunałowi na zajęcie stanowiska odnośnie w/w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, tym niemniej tę końcową wypowiedzią Trybunał zasygnalizował istotę problemu i tym samym wprost zauważył, że to organ orzekając w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na opiekę nad współmałżonkiem musi "ocenić skutek stwierdzenia niekonstytucyjności art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy" w dawnym brzmieniu.,

Z tych względów należy uznać zarzuty skarżącej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu dokonał niewłaściwej, z pogwałceniem zasady równości wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a/ ustawy o świadczeniach rodzinnych, co niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim, nad którymi opiekę sprawują małżonkowie.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 ustawy P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) uznając zasądzona kwotę za współmierną do udziału pełnomocnika w sprawie.