Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 356/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.183 par.1, art.184 art. 204 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., art.15 ust.1 pkt 6, art. 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 21 maja 1999 r., art. 178 a par. 1 k.k., art. 167 par. 1 d k.k.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj ( spr.) sędzia NSA Anna Żak Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1673/07 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz A. B. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1673/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu skargi A. B. – uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2007 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2007 r.; stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego A. B. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. Nr 52 z 2004 r., poz. 525 ze zm.), cofnął A. B. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w dniu 15 września 2006 r. po powzięciu wiadomości, iż A. B. został trzykrotnie skazany prawomocnymi orzeczeniami Sądu za przestępstwo z art. 167 dk.k. oraz za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. Organ uznał, że fakt skazania strony za przestępstwa umyślne skutkuje utratą wiarygodności co do przestrzegania przepisów prawa w przyszłości, również dotyczących pozwolenia na broń. Okoliczność ta pozwala zaliczyć stronę do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W takiej sytuacji przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na organ policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń. Zdaniem organu okoliczność posiadania właściwych warunków do przechowywania broni i pozytywnej opinii w miejscu zamieszkania oraz w kole łowieckim i PZŁ nie może stanowić o pozostawieniu przedmiotowego uprawnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 18 ustawy o broni i amunicji przez błędne zastosowanie tego przepisu, gdyż w stosunku do jego osoby nie zachodzą warunki określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy - nie popełnił przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu oraz mieniu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Skarżący zarzucił, że organ w sposób dowolny ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Fakty, na które powołuje się w większości miały miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 maja 1999 r., a więc winna mieć zastosowanie zasada "lex retro non agit". Nadto skazania za czyny z art. 167 dk.k. uległy zatarciu. Organ nie uwzględnił faktu, że A. B. posiada broń palną od 44 lat i przez wiele lat prowadził warsztat rusznikarski bez żadnych zastrzeżeń ze strony władz policyjnych; jest kombatantem i "Sybirakiem", posiada liczne odznaczenia państwowe. Niezasadne jest zatem uznanie strony za osobę, która nie gwarantuje przestrzegania przepisów prawa w przyszłości.

Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że organ Policji po ujawnieniu okoliczności z art. 15 ust. 1 pkt 6 jest zobowiązany do cofnięcia pozwolenia na broń. Obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest uzasadniona, jeżeli osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń lub je posiadająca została skazana, lub toczy się przeciwko niej postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W przypadku natomiast innych przestępstw organy Policji mają obowiązek ocenić tę okoliczność pod kątem zagrożenia dla interesu lub porządku publicznego. Wymaga to wykazania związku pomiędzy popełnionymi czynami i cechami charakteru danej osoby, jej postawą życiową i dotychczasowym postępowaniem wskazującego na istnienie obawy, że może ona użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. A. B. trzykrotnie został skazany za przestępstwo przeciwko wolności, tj. za czyn z art. 167 § 1 dk.k. oraz za przestępstwo z art. 178 a § 1 k.k. - prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości (czyn skierowany przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji). Zgodnie z art. 108 k.k. żadne z powyższych skazań nie uległo zatarciu. Zdaniem organu A. B. jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stwierdzenie takie mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a. Strona nie daje gwarancji bezpiecznego posiadania i używania broni palnej w przyszłości. Oceny tej nie zmieniają pozytywne opinie z miejsca zamieszkania i macierzystego koła łowieckiego, a także okoliczność, że strona jest byłym rusznikarzem, posiada prawa kombatanta i liczne odznaczenia państwowe, w tym Order Odrodzenia Polski.

W skardze na powyższą decyzję A. B. zarzucił rażące naruszenie art. 15 i 18 ustawy o broni i amunicji z dnia 21 maja 1999 r. (Dz. U. Nr 52, poz. 525) poprzez bezzasadne uznanie, że naruszył warunki określone w ust. 1 pkt 1- 6 art. 15 ustawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia 19 listopada 2007 r. skarżący stwierdził, iż organ dokonał błędnej wykładni art. 15 i art. 18 ustawy o broni i amunicji. Interpretacja ta usiłuje dowieść, wbrew oczywistym faktom, że czyny z art. 191 § 1 k.k. i art. 178 lit. a k.k. są przestępstwami skierowanymi przeciwko zdrowiu, życiu i mieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy. Sąd podzielił stanowisko organów Policji, że art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy ma charakter obligatoryjny i stanowi podstawę do wydania tzw. decyzji związanej. Jednocześnie podkreślił, że decyzje organów obu instancji mają jednak charakter zbliżony do decyzji uznaniowej, albowiem w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy ustawodawca posługuje się zwrotami nieostrymi takimi jak "interes bezpieczeństwa i porządku publicznego". W ocenie Sądu organy obu instancji nie zbadały w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy. Przestępstwa, za które został skazany A. B. prawomocnymi orzeczeniami Sądu (przestępstwa z art. 167 § 1 dk.k. i przestępstwo z art. 178 a § 1 k.k.) nie są skierowane przeciwko zdrowiu, mieniu i życiu. W takim przypadku organy Policji były zobowiązane do wykazania związku pomiędzy popełnionymi czynami i cechami charakteru A. B., jego dotychczasową postawą życiową i postępowaniem, który uzasadniałby istnienie obawy, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy obok informacji z Krajowego Rejestru Karnego dotyczącej skazania skarżącego, istnieją także inne dowody dotyczące cech osobowych skarżącego - opinia z miejsca zamieszkania i z PZŁ, które nie zostały dość wnikliwie rozpatrzone przez organy. Organy Policji wyeksponowały fakt skazania A. B., natomiast nie odniosły się szczegółowo do innych dowodów świadczących o długoletnim posiadaniu pozwolenia na broń, prowadzeniu zakładu rusznikarskiego, dobrej opinii w miejscu zamieszkania i w związku łowieckim. Zdaniem Sądu, sam fakt popełnienia przestępstwa przeciwko wolności i bezpieczeństwu w komunikacji nie wystarcza do uznania, że obawa, o której jest mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest uzasadniona. Organy Policji nie mogą stosować prostego przełożenia, że nawet osoba skazana za inne przestępstwa niż przestępstwa przeciwko mieniu, zdrowiu i życiu powinna mieć cofnięte pozwolenie na broń. Każdą sprawę należy rozpoznać indywidualnie z uwzględnieniem całokształtu okoliczności. Zaskarżone decyzje zapadły z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego P. Ś..

Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstw z art. 178 a § 1 k.k. oraz z art. 167 § 1 dk.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem wymienione skazania wskazują na zaistnienie takiej obawy;

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie zbadały w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności niniejszej sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne Komendant Główny Policji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie stosownych kosztów postępowania.

Komendant Główny Policji stwierdził, iż ustawodawca poprzez zastosowanie w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zwrotu "w szczególności" jedynie przykładowo wymienił okoliczności, które mogą wzbudzać uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Katalog tych okoliczności jest otwarty, a zatem mogą to również inne czyny karalne, nie tylko te wprost wskazane w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dla zastosowania tego przepisu istotne jest bowiem ustalenie, iż w stosunku do posiadacza pozwolenia na broń, istnieje uzasadniona obawa, że on może użyć broni w celu, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Organ podkreślił, że określone typy czynów zabronionych mogą być skierowane przeciwko więcej niż tylko jednemu dobru prawnie chronionemu. W takim przypadku oprócz głównego występują również pośrednie przedmioty ochrony. Czyn, za który skarżący został skazany tj. czyn z art. 178 a § 1 k.k. umieszczony jest wprawdzie w rozdziale XXI Kodeksu karnego zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji" i wymierzony przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, to jednak przedmiotem ochrony tego przepisu jest także życie i zdrowie innych uczestników ruchu (lądowego, wodnego i itp.) – pośrednie dobra chronione prawnie. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwa ludzi. Sprawca przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k. świadomie godzi się z ewentualnymi skutkami swojego zachowania, tj. stworzenia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia innych ludzi. Dopuszczenie się przez posiadacza broni prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwym rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym stanie może skorzystać z posiadanej broni, czyli w rezultacie użyć jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób. Zdaniem Komendanta Głównego Policji Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż wobec sprawcy przestępstwa z art. art. 178 a § 1 k.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ponadto A. B. został skazany za popełnienie trzech przestępstw z art. 167 § 1 dk.k. w latach 1993 – 1998. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wymienionych wyroków wskazując jedynie, że A. B. został skazany za przestępstwa z art. 167 § 1 dk.k. Tymczasem trzykrotne skazanie za czyny zmuszania, do znamion których należy używanie przemocy lub groźby bezprawnej, nie może pozostać obojętne dla ustalania obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Skazania za te czyny w tak krótkich odstępach czasu świadczą, iż dotychczasowe postępowanie i postawa życiowa A. B. oraz jego cechy charakteru wskazują, iż zachodzi realne niebezpieczeństwo, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W ocenie Komendanta Głównego Policji Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § k.p.a., gdyż organ zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Organ administracji nie dopuścił się również obrazy art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano fakty, które uznano za udowodnione oraz dowody, na których oparł się organ a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. B., reprezentowany przez radcę prawnego M. C. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podkreślono, iż ustalenia organów Policji nie ujawniły w żadnej mierze, że w stosunku do A. B. istnieje uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. A. B. nigdy nie stwarzał obaw sprzecznego z prawem użycia broni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem, zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia.

Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.) właściwy organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 tej ustawy.

Jednoznaczne brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy "cofa pozwolenie na broń" oznacza, iż decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego; ma charakter decyzji związanej. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy.

Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis ten ustanawia negatywne przesłanki, tj. takie, które wyłączają możliwość wydania pozwolenia na broń; ma charakter bezwzględnie wiążący. Odwołanie się przez ustawodawcę w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji do art. 15 ust. 1 pkt 6 oznacza, że organ obligatoryjnie orzeka o cofnięciu pozwolenia na broń wydanego osobie, o której mowa w tym przepisie.

Z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wynika, że przepis ten ma przede wszystkim zastosowanie do osób skazanych za którekolwiek z przestępstw wymienionych w tym przepisie. A więc osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw z mocy prawa jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oznacza to, że sam fakt popełnienia takiego przestępstwa uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni.

Możliwe jest także cofnięcie pozwolenia na broń osobie podejrzanej (oskarżonej) bądź skazanej za przestępstwo innego rodzaju, niż określone w powyższym przepisie. W takim jednak przypadku cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, bądź też przedstawienie zarzutów popełnienia jakiekolwiek przestępstwa. Konieczne jest stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. A zatem, w przypadku skazania danej osoby bądź prowadzenia przeciwko niej postępowania karnego o popełnienie innego przestępstwa - niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu - niezbędne jest wykazanie zaistnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji dotyczącej przewidywanych zachowań posiadacza broni. Taką ocenę może uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (np. uprzednia karalność, nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), jak również cechy osobowe sprawcy (np. konfliktowość, brak opanowania, porywczość). W takiej sytuacji nie jest wystarczające powołanie się na skazanie prawomocnym wyrokiem bądź prowadzenie postępowania karnego wobec danej osoby, gdyż warunkiem cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest wykazanie - w toku postępowania administracyjnego przez organy administracji - związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego danego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2008 r., II OSK 938/07, chodzi tu o tzw. adekwatny związek przyczynowy, tzn. taki, który pozwala na uznanie prawnej doniosłości tych następstw, które są dla ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego okoliczności faktycznych zwykłe (typowe, normalne), a na odrzuceniu takich, które należy ocenić jako niezwykłe, nietypowe, nienormalne. A zatem, dla oceny spełnienia tej przesłanki, warunkującej cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, niezbędne jest wzięcie pod uwagę nie tylko faktu popełnienia przestępstwa przez skarżącego, ale także innych okoliczności faktycznych występujących w sprawie.

W niniejszej sprawie A. B. został prawomocnie skazany: trzykrotnie za popełnienie przestępstwa z art. 167 § 1 dk.k. (nakaz karny Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 2 listopada 1993 r., sygn. akt III K 1322/93, nakaz karny Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 1994 r., sygn. akt III K 418/94 oraz wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 1998 r., sygn. akt III K 1905/96) oraz za przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k. - wyrok Sądu Rejonowego w Raciborzu z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt VI K 374/01 .

Przepis art. 167 § 1 dk.k. zawarty był w Rozdziale XXII Kodeksu karnego z 1969 r. "Przestępstwa przeciwko wolności". Występek określony w art. 167 § 1 Kodeksu karnego z 1969 r., polegał na stosowaniu przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia innej osoby do określonego zachowania się. Istotą takiego czynu jest atak na wolność wyboru postępowania przez zmuszanie innej osoby do zachowania narzuconego przez sprawcę.

Podkreślić należy, iż - wbrew twierdzeniom Komendanta Głównego Policji - art. 191 Kodeksu karnego z 1997 nie jest ścisłym odpowiednikiem art. 167 § 1 Kodeksu karnego z 1969r. Pamiętać bowiem trzeba, iż przepis art. 167 § 1 dk.k. używał ogólnego określenia "przemoc", co zawierało w sobie również tzw. przemoc pośrednią polegającą na wywieraniu nacisku na wolę osoby zmuszanej przez oddziaływanie na jej otoczenie (np. odebranie kluczyków, aby uniemożliwić jazdę samochodem, wyjęcie okna, odcięcie dopływu wody, aby zmusić pokrzywdzonego do opuszczenia pomieszczenia - por. A.Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX 2007, wyd. IV., komentarz do art. 191 k.k.).

Kodeks karny z 1997 r. wprowadził istotną zmianę w stosunku do Kodeksu karnego z 1969 r., polegającą na zwężeniu znamienia przemocy. Przepis art. 191 § 1 k.k. z 1997 r. przewiduje odpowiedzialność karną jedynie za stosowanie przemocy wobec osoby. "Przemoc wobec osoby" jako forma zmuszania - w rozumieniu art. 191 § 1 k.k. - może polegać tylko na bezpośrednim fizycznym oddziaływaniu na człowieka i nie obejmuje oddziaływania pośredniego (tzw. przemocy pośredniej) przez postępowanie z rzeczą.

Zawężenie zakresu karalności do wypadków stosowania przemocy wobec osoby miało na celu zapobieżenie praktyce polegającej na częstym wykorzystywaniu art. 167 § 1 k.k. z 1969 r. do ochrony przed naruszeniem w posiadaniu, rozwiązywaniu konfliktów mieszkaniowych związanych z podziałem majątku lub uzyskania lepszej pozycji w sprawie o rozwód lub eksmisję ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1994 r., I KZP 8/94, OSNKW 1994/5/28; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999r., V KKN 338/97, Prok. i Pr. 1999/7-8/3, dodatek; A. Zoll [w:] A. Barczak - Oplustil, G.Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A.Zoll, Kodeks karny. Część szczególna. Tom II, Zakamycze 2006, wyd. II, komentarz do art. 191).

A. B. został skazany wyżej wymienionymi nakazami karnymi oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach za uniemożliwianie byłej żonie korzystania ze wspólnego mieszkania, odmawianie wpuszczenia jej do mieszkania i wręczania kluczy oraz korzystania z pozostawionych tam przedmiotów. Rozważając zatem kwestię prawomocnego skazania A. B. za czyny z art. 167 § 1 dk.k. nie można pomijać znamion tych czynów i okoliczności ich popełnienia. Należy zauważyć, że czyny, za które A. B. został skazany nie zostały popełnione z użyciem przemocy bezpośredniej wobec osoby czy groźby bezprawnej. Przestępstwa te nie były nawet pośrednio skierowane przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu.

Natomiast przestępstwo opisane w art. 178a § 1 k.k. ma charakter typu abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo. Przepis ten zawarty jest w Rozdział XXI "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji". Przestępstwo stypizowane w art. 178a § 1 k.k. nie jest sensu stricte przestępstwem przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, chociaż nie sposób nie zauważyć, że przedmiotem jego ochrony są także życie, zdrowie i mienie.

Z tych przyczyn Sądowi pierwszej instancji nie można skutecznie zarzucić błędnej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nie można bowiem automatycznie przyjmować – jak czynią to organy Policji - że zawsze wobec sprawcy przestępstw z art. 178 a § 1 k.k. oraz z art. 167 § 1 dk.k. zachodzi uzasadniona obawa, że użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji może stanowić podstawę cofnięcia pozwolenia na broń osobie skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 k. k. jak i z art. 167 § 1 dk.k., jednak pod warunkiem zaistnienia przesłanki uzasadnionej obawy, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Popełnienie przez osobę posiadającą pozwolenie na broń przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i art. 167 § 1 dk.k. może w konkretnych okolicznościach sprawy uzasadniać stanowisko, iż osoba taka nie daje gwarancji, że nie będzie nosić i nie użyje broni w stanie nietrzeźwości lub z użyciem przemocy. W takiej sytuacji zachodzić będzie uzasadniona obawa, że osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Przyjęcie istnienia w danym, konkretnym przypadku "uzasadnionej obawy" winno zostać poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. W toku tego postępowania organy administracji publicznej winny ustalić istnienie takich okoliczności faktycznych (np. toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej, z użyciem broni), bądź takich cech osobowych sprawcy czy też nagannego dotychczasowego postępowania tej osoby, które należycie uzasadnią wniosek organów, iż osoba ta stwarza uzasadnioną obawę, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Aby przyjąć istnienie uzasadnionej obawy konieczne jest ustalenie i rozważenie konkretnych okoliczności sprawy jak np. okoliczności popełnienia przestępstwa, w tym zawartość alkoholu we krwi, stosowanie przemocy wobec osoby lub groźby bezprawnej, wymiar kary, "pozytywny bądź negatywny" upływ okresu próby (w razie skazania na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania), upływ czasu od skazania i sposób postępowania danej osoby, w tym ocena skłonności do nadużywania alkoholu.

W sprawie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń osobie skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo inne niż przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, dopuszczenie i ocena dowodów dotyczących cech osobowych sprawcy, dotychczasowego postępowania tej osoby czy też okoliczności faktycznych popełnienia czynu stanowi ocenę zaistnienia jednej z istotnych przesłanek cofnięcia pozwolenia na broń, tj. zaistnienia przesłanki uzasadnionej obawy, że dana osoba może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. A więc, ocena także takich dowodów jak opinia środowiskowa, opinia z Koła Łowieckiego stanowi istotny element orzekania.

A. B. posiada pozytywne opinie z miejsca zamieszkania oraz z Koła Łowieckiego "Ponowa" w Kędzierzynie Koźlu; posiada pozwolenie na broń od ponad 40 lat i prowadził zakład rusznikarski od 1989 do 1998 roku; jest kombatantem oraz "Sybirakiem", posiada liczne odznaczenia, w tym Order Odrodzenia Polski. Nie bez znaczenia jest też upływ czasu od skazania strony nakazami karnymi i wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach ( 1993 r.,1994 r.,1998 r.) oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Raciborzu ( 2002 r. ) a także wymiar kary i sposób życia po popełnieniu przestępstwa.

Zarówno przestępstwo określone w art. 167 dk.k. jak i przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. zagrożone są karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Sąd wymierza karę według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, biorąc pod uwagę stopień winy, stopień społecznej szkodliwości czynu, cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a w szczególności (m.in.) motywację i sposób zachowania się sprawcy, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu - art. 53 § 1 i 2 k.k. (art. 50 § 1 i 2 dk.k.).

Nakazami karnymi i wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach A. B. wymierzono kary grzywny. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Raciborzu A. B. został skazany na karę grzywny w wymiarze 50 stawek po 25 zł, 2 lata zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz 300 zł świadczenia pieniężnego na cel społeczny. Wymiar tych kar odzwierciedla dokonaną przez Sąd Rejonowy w Gliwicach i przez Sąd Rejonowy w Raciborzu ocenę popełnionych czynów, ocenę cech osobistych A. B. oraz sposobu jego życia.

W tym miejscu należy podkreślić, że od dnia wydania ostatniego orzeczenia tj. od dnia 27 maja 2002 r. do dnia wydania decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie minęło 5 lat. Wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń po 4 latach od skazania A. B. za prowadzenie pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości i nieuwzględnienie sposobu życia i zachowania skarżącego przez tak długi czas od tego skazania, w tym posiadanych opinii w środowisku, budzi uzasadnione zastrzeżenia. Ponadto orzeczony w sprawie karnej, sygn. VI K 374/01 zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych został wykonany do dnia 2 września 2003 r. A więc od wykonania tego środka karnego do dnia wydania decyzji przez organy Policji upłynęły ponad trzy lata.

Z tych względów podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że fakt skazania A. B. za przestępstwa z art. 167 § 1 dk.k. i art. 178 § 1 k.k., nie zwalnia organów od wnikliwej oceny materiału dowodowego i wykazania związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem tych przestępstw, cechami charakteru A. B. i dotychczasowym postępowaniem a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W przedmiotowej sprawie organy Policji nie wyjaśniły należycie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie rozważyły wnikliwie zebranego w sprawie materiału dowodowego. W tej sytuacji prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji bez wnikliwego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy należy uznać za wadliwe. W tym stanie rzeczy za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.