Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3879/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 136, 137 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant ref. staż. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] (dalej zwany również "Wojewodą") zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej zwanej "k.p.a." oraz art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.) – dalej zwanej "u.g.n.", po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta [...] od decyzji Starosty P. z [...] lipca 2012 r. nr [...] orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w [...] przy ul. W., stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o pow. 504 m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. 1016 m2 na rzecz S. K., E. L., A. S. i K. K. i zobowiązującej ww. osoby do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w łącznej wysokości [...] zł oraz o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. W., o łącznej pow. ca 1649 m2, stanowiącej części działek ewidencyjnych: nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...],

- uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej ustalenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania i orzekł o: zobowiązaniu ww. osób do zwrotu na rzecz [...] zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej wysokości [...] zł, tj. kwoty [...] zł powiększonej o kwotę [...] zł, będącą wartością naniesień budowlanych zwiększających wartość nieruchomości po wywłaszczeniu, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Decyzją Urzędu [...] Wydział Terenów z [...] sierpnia 1980 r. nr [...] wywłaszczono za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ul. R. o pow. 3179 m2, stanowiącą dawną działkę nr [...] z dawnego obrębu [...] będącą własnością S. K. na podstawie aktu własności ziemi z [...] września 1974 r. nr [...] wydanego przez Naczelnika [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] zgodnie z decyzją lokalizacyjną Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu [...] z [...] grudnia 1976 r. nr [...], z czego na wniosek właściciela wywłaszczono grunt o powierzchni 1511 m2, znajdujący się poza lokalizacją inwestycji.

Wnioskiem z [...] marca 1994 r. spadkobiercy S. K. wystąpili o zwrot dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...].

W toku postępowania organ I instancji ustalił na podstawie danych z ewidencji gruntów i budynków, że dawna działka nr [...] z dawnego obrębu [...] stanowi obecnie: działkę nr [...] z obrębu [...], działkę nr [...] cz. z obrębu [...], działkę nr [...] z obrębu [...] i działkę nr [...] cz. z obrębu [...].

Starosta P. decyzją z [...] lipca 2008 r. nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz uprawnionych osób niezabudowanej nieruchomości położonej w [...] przy ul. W., stanowiącej działki nr [...] (obr. [...]) i nr [...] (obr. [...]) oraz odmówił zwrotu części działki nr [....] (obr. [...]) oraz części działki nr [...] (obr. [...]), którą Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 września 2009 r., sygn. I SA/Wa 1034/09, uchylił ww. decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z [...] lipca 2008 r. wskazując, iż organ winien uzupełnić materiał dowodowy o decyzję lokalizacyjną z dnia [...] grudnia 1976 r. nr [...] oraz plan realizacyjny w celu dokładnego określenia celu wywłaszczenia oraz ustalenie wszystkich stron postępowania dotyczącego działki nr [...] z obrębu [...].

Rozpatrując ponownie sprawę, Starosta P. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w [...] przy ul. W., stanowiącej działki ew. nr [...] z obr. [...] i nr [...] z obr. [...], zobowiązując: S. K., E. L., A. S. i K. K. do zwrotu na rzecz Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w łącznej wysokości [...] zł oraz odmówił zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. W. o łącznej pow. całkowitej ca 1659 m2, stanowiącej części działek ew.: nr [...] z obr. [...] oraz nr [...] z obr. [...].

W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydent [...] wniósł o jej uchylenie w części orzekającej zwrot nieruchomości z uwagi na realizację celu wywłaszczenia. W uzasadnieniu podniesiono, że realizacja inwestycji w postaci budowy "osiedla mieszkaniowego" obejmuje nie tylko wykonanie samych budynków mieszkalnych, obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, ale także innych obiektów składających się na infrastrukturę tego osiedla, w tym m.in. wytyczenie pełniącej funkcje rekreacyjne terenów zielonych. W tym przypadku działka nr [...] i działka nr [...] stanowią teren zielony, a dodatkowo na części ww. działki nr [...] zlokalizowany jest częściowo ciąg pieszo-rowerowy.

W ocenie Prezydenta organ I instancji nie uzupełnił materiału dowodowego o dokumenty precyzujące cel wywłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowych działek oraz o dokumentację związaną z planowaniem, realizacją i budową osiedla mieszkaniowego. Odwołujący nie zgodził się również ze stwierdzeniem, że wyłączenie części dawnej działki nr [...] z obrębu [...] decyzjami Wiceprezydenta [...] nr [...] i [...] z [...] maja 1991 r. świadczy o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, gdyż jednocześnie opracowywano plany realizacyjne inwestycji Osiedla [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2013 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na naruszenie art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. oraz szeregu przepisów prawa procesowego, a także z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego.

W wyniku rozpoznania skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 835/13, uchylił zaskarżoną decyzję stwierdzając, że nie podlega ona wykonaniu. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie było potrzeby przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto zdaniem Sądu stan zagospodarowania nieruchomości nie jest sporny, a konieczne jest tylko zweryfikowanie, czy spełnione zostały przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skład orzekający zobowiązał również do uwzględnienia wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. zawartej w wyroku Trybunał Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, jak również aktualizacji operatu szacunkowego.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Starosta P. powołał rzeczoznawcę majątkowego A. K., jako biegłego, w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym, który sporządził operat szacunkowy [...] maja 2015 r., określając wysokość odszkodowania zwaloryzowanego na dzień [...] kwietnia 2015 r., należnego do zwrotu na rzecz Miasta [...] z tytułu zwrotu działek nr [...] i nr [...] na kwotę [...] zł, zaś wartość samej nieruchomości oszacował na [...] zł.

Decyzja Starosty P. z [...] lipca 2012 r. nr [...], w wyniku niezaskarżenia jej w części dotyczącej odmowy zwrotu działek nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] stała się ostateczna.

Wojewoda [...] ponownie rozpatrując odwołanie, wskazaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części ustalającej kwotę zwaloryzowanego odszkodowania i orzekł, że kwota zwaloryzowanego odszkodowania do zwrotu wynosi [...] zł, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że na dzień rozpatrywania przedmiotowego odwołania zmianie uległa ocena konstytucyjności przepisu, będącego podstawą wydania decyzji zwrotowej, tj. art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., stosownie do wyroku Trybunał Konstytucyjny, sygn. akt P 38/11, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

Organ odwoławczy wskazał zatem, że istota problemu sprowadza się do wyjaśnienia, czy na działkach ew. nr [...] oraz nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia w dniu złożenia wniosku o zwrot tj. w dniu [...] marca 1994 r., nie później zaś niż 22 września 2004 r.

W ocenie organu I instancji nieruchomość stanowiąca działki nr [...] i nr [...] nie została zagospodarowana na cel wywłaszczenia tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] wraz z zespołem ulic, co stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu.

Wojewoda zwrócił uwagę, iż zwracana część nieruchomości znajduje się na obszarze objętym decyzją Wydziału Architektury Urzędu [...] z [...] grudnia 1992 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji osiedla [...] i jak wynika z załącznika graficznego do tej decyzji na zwracanej nieruchomości przewidziano drogę, przy czym decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przewidziano dla przedmiotowego terenu realizację inwestycji polegającej na budowie ciągu pieszo-rowerowego. Z pisma Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu [...] z [...] października 2007 r., nr [...], wynika, iż nie wydano pozwoleń na budowę na działkach ewidencyjnych nr [...] i nr [...]. Nadto, decyzją Wiceprezydenta Miasta [...] z [...] maja 1991 r. nr [...] wyłączony został teren z lokalizacji inwestycji zatwierdzonej decyzją z [...] grudnia 1976 r. nr [...] dotyczący budowy osiedla mieszkaniowego [...], zaś decyzją z [...] maja 1991 r. nr [...] z lokalizacji inwestycji zatwierdzonej decyzją z [...] grudnia 1976 r. nr [...] wyłączony został teren dotyczący budowy zespołu ulic.

Na tej podstawie organ I instancji stwierdził, iż wyłączenie w 1991 r. (11 lat od daty wywłaszczenia) części nieruchomości z terenu przewidzianego pod budowę osiedla mieszkaniowego wraz z zespołem ulic świadczy o zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto uznał, powołując się na załącznik graficzny do decyzji o lokalizacji inwestycji oraz na treść decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] grudnia 1976 r., iż budowa osiedla mieszkaniowego stanowiła cel wywłaszczenia obecnych działek ew. nr [...] i nr [...].

Wojewoda [...], przywołując wyrok z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 835/13, stwierdził, że na podstawie dokumentów sporządzonych w terminie późniejszym niż 10 lat od daty wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, w szczególności decyzji Wiceprezydenta [...] z [...] maja 1991 r. o wyłączeniu spornego terenu z lokalizacji inwestycji, ustalono, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na nieruchomości w terminie 10 lat, o których mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 k.p.a.

Wyniki wizji lokalnej, przeprowadzonej 1 lutego 2008 r., potwierdzają, że zwracana nieruchomość jest niezagospodarowana tj. porośnięta trawą i pojedynczymi młodymi drzewami oraz oględzin tej nieruchomości z 31 października 2011 r. przeprowadzonych przez rzeczoznawcę majątkowego A. K., które wykazały, że działki nr [...] i [...] są niezabudowane i stanowią teren zielony. Powyższe ustalenie - w opinii organu odwoławczego - są wystarczające do oceny spełnienia przesłanki, zawartej w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] na dzień złożenia wniosku tj. 1994 r.

Skoro zatem cel wywłaszczenia w ogóle nie został zrealizowany na spornej nieruchomości i biorąc pod uwagę wykładnię art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. zawartą w wyroku TK P 38/11, nakazującą badanie spełnienia celu wywłaszczenia w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości do dnia 22 września 2004 r., Wojewoda stwierdził, że nieruchomość położona w [...] przy ul. W., stanowiąca działki ewidencyjne nr [...] i [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a w konsekwencji należało ją zwrócić spadkobiercom poprzednich właścicieli.

Do określenia kwoty zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej ww. działki przyjęto operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] maja 2015 r. przez rzeczoznawcę majątkowego A. K. określający kwotę zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Miasta [...] na [...] zł, zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n., który zdaniem Wojewody sporządzony został prawidłowo.

Z uwagi na uzupełnienie materiału dowodowego o ww. operat szacunkowy w postępowaniu odwoławczym, a zatem, orzekania w zmienionym stanie sprawy, Wojewoda zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając zaskarżoną decyzję Starosty P. z [...] lipca 2012 r. w zakresie ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Miasta [...] przez osoby, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości.

Dalej organ wyjaśnił, że zwrot wywłaszczonych nieruchomości dokonywany jest na podstawie rozdziału 6 u.g.n. W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy zwracają właścicielowi nieruchomości w dniu zwrotu, którym dla przedmiotowej nieruchomości jest Miasto [...], ustalone w decyzji wywłaszczonej waloryzowane odszkodowanie. Jednakże stosownie do art. 140 ust. 4 u.g.n. ubiegającego się o zwrot można obciążyć, przez zwiększenie wysokości odszkodowania, tylko w zakresie tych działań podjętych bezpośrednio na gruncie, które zmierzały do realizacji celu publicznego, w sytuacji gdy, cel ten nie został zrealizowany choćby ze względu na treść art. 137 ust. 1 u.g.n.

W zaskarżonej decyzji nr [...] organ I instancji przyjął, że nakładem, związanym z celem wywłaszczenia uwzględnionym w sporządzonym poprzednio operacie szacunkowym z [...] listopada 2011 r., było zrealizowanie znajdującego się na działce nr [...] chodnika z kostki brukowej o pow. 25 m2, który powinien być uwzględniony jako powiększający kwotę odszkodowania podlegającą zwrotowi przez osoby, na rzecz których nastąpił zwrot nieruchomości.

Chodnik z kostki brukowej, jako zwiększający wartość odszkodowania podlegającego zwrotowi, uwzględniony został również w toku obliczeń dokonanych w aktualnym operacie szacunkowym A. K. z [...] maja 2015 r. przez określnie jego wartości na kwotę [...] zł.

W ocenie organu odwoławczego chodnik z kostki brukowej znajdujący się na działce nr [...], należało uznać, jako działanie podjęte w ramach realizacji celu publicznego i tym samym doliczyć oszacowaną jego wartość do kwoty odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz obecnego właściciela zwracanych działek nr [...] i nr [...], jako zwiększającą wartość tych nieruchomości.

Oceniając prawidłowość odmowy zwrotu części nieruchomości, objętej wnioskiem spadkobierców S. K., stanowiącej działki ew. nr [...] i [...], Wojewoda wskazał, że zgodnie z informacją z rejestru gruntów dla działki ewidencyjnej nr [...] z obr. [...] prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] z której wynika, że stanowi ona własność Miasta [...] i znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni [...] "[...]" do 8 stycznia 2092 r. Powyższego wpisu prawa użytkowania wieczystego dokonano na podstawie umowy z [...] stycznia 1993 r., Rep. A nr [...] o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu, a więc przed dniem 1 stycznia 1998 r., zatem przed dniem wejścia w życie przepisów u.g.n. W tym wypadku w stosunku do działki nr [...] zastosowanie znajduje art. 229 u.g.n.

Wojewoda podzieli zatem stanowisko organ I instancji, że działka nr [...] nie podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli, jako obciążona prawem użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed dniem wejścia w życie u.g.n.

Z kolei, działka nr [...] z obrębu [...] stanowi własność Miasta [...] i zabudowana jest Stacją [...] "[...]" wybudowaną na podstawie pozwolenia na budowę z [...] stycznia 1985 r. nr [...]. Zdaniem organu I instancji ww. nieruchomość, znajdująca się poza lokalizacją inwestycji celu publicznego, nabyta na wniosek właścicieli, nie podlega zwrotowi w trybie art. 137 ust. 1 u.g.n., bowiem jej obecny stan zagospodarowania wskazuje, iż jest ona wykorzystywana na cel publiczny, uniemożliwiający jej zwrot. Powyższe stanowisko organ odwoławczy uznał za słuszne stwierdzając, iż przedmiotowa nieruchomość nie mogła stać się zbędna na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej, ponieważ nie była nią objęta, zatem nie była potrzebna pod realizację tej inwestycji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Wojewody [...] wywiodło Miasto [...] (dalej zwane "skarżącym") wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zwrot kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne ustalenie przez organ orzekający rzeczywistego celu wywłaszczenia, bowiem dopiero wtedy możliwe jest badanie, czy cel ten został zrealizowany w aspekcie jego zgodności z celem na jaki nieruchomość została przejęta. Powyższe zobowiązywało organy do zebrania pełnej i wyczerpującej dokumentacji dotyczącej nieruchomości objętych przedmiotową decyzją.

Orzekając o zwrocie działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] organy obu instancji oparły się wyłącznie na dokumentach powstałych już po wywłaszczeniu tj. decyzjach nr [...] i [...] z [...] maja 1991 r. o wyłączeniu poszczególnych terenów wchodzących w skład zwracanej nieruchomości. W ocenie skarżącego wyłączenie części dawnej działki nr [...] nie świadczy o zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, gdyż jednocześnie opracowywano plany realizacyjne inwestycji Osiedle [...]. Na poparcie swojego stanowisko przywołał uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 27 stycznia 1988 r. (sygn. akt III AZP 11/87, OSN CP 11/1988, poz. 149) podkreślając, iż nie stanowią jakościowej zmiany celu odstępstwa od zamierzonej inwestycji nie powodujące zmiany charakteru inwestycji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Ponadto skarżący zarzucił nie uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty precyzujące cel wywłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowych działek oraz o dokumentację związaną z planowaniem, realizacją i budową osiedla mieszkaniowego np. zwracając się do Spółdzielni [...] "[...]" lub innych spółdzielni, które przez wiele lat władały i gospodarowały m.in. spornymi gruntami, co - zdaniem skarżącego - sugerował Sąd w wyroku o sygn. akt I SA/Wa 1034/09. Jedynym dokumentem świadczącym o zagospodarowaniu przedmiotowego gruntu jest decyzja z [...] września 2002 r nr [...]. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, że budowa osiedla mieszkaniowego poza budową typowych budynków (bloków) mieszkalnych to również urządzenia techniczne składające się na infrastrukturę osiedla, a także wszelkie instalacje podziemne, stanowiące infrastrukturę związaną nierozerwalnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców.

Skarżący podkreślił, że na zwracanym terenie została wykonana magistrala ciepłownicza, kanalizacja, gaz i kable energetyczne. Ponadto przez działkę ewidencyjną nr [...] przebiega ścieżka rowerowa wykonana z kostki betonowej. W związku z powyższym stwierdził, że cel wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego został zrealizowany.

Jednocześnie podzieli stanowisko organów w kwestii odmowy zwrotu działki ew. nr [...] z uwagi na fakt, że znajdowała się poza lokalizacją inwestycji i została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na wniosek poprzedniego właściciela.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postępowanie prowadzone w przedmiocie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

Jak wynika z akt administracyjnych, obecne działki nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...], odpowiadają części działki ew. nr [...] o pow. 3 179 m², położonej w [...] przy dawnej ul. R., która została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Urzędu [...] Wydział Terenów z [...] sierpnia 1980 r. nr [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 10 z 1974 r., poz. 64) z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].

Stosownie do treści art. 136 ust. 3 u.g.n. zasadniczą okolicznością jaką organ administracji winien zbadać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu, na jaki została nabyta. O tym, kiedy nieruchomość można traktować jako zbędną rozstrzyga art. 137 u.g.n. stanowiąc, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z wywłaszczeniem (ust. 1 pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1 pkt 2). Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2).

Zasada zwrotu nieruchomości zawarta w art. 136 u.g.n. odnosi się do wszystkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości. Zarówno tych wywłaszczonych na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej, jak i tych, których własność przejęto lub nabyto na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a do których z mocy art. 216 u.g.n. przewidziano odpowiednie stosowanie rozdziału 6 działu III u.g.n.

Przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego był przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., który wyrokiem z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11 (Dz. U. poz. 376) uznany został za niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstancji RP w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje się nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której przed złożeniem wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Prawidłowo w zaskarżonej decyzji organ uznał, że skoro w przedmiotowej sprawie w dniu [...] marca 1994 r. spadkobiercy byłego właściciela wystąpili o zwrot dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...], wywłaszczonej przed dniem 27 maja 1990 r. bo decyzją z dnia [...] sierpnia 1980 r., zaś wchodzące w jej skład działki nr [...] oraz nr [...] stanowią własność komunalną na podstawie ustawy z [...] marca 2001 r. o ustroju [...], to interpretacja przepisu art. 137 u.g.n. zawarta w wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 38/11 ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Zatem kluczową stała się kwestia, czy na działkach ew. nr [...] oraz nr [...] zrealizowano cel wywłaszczenia w dniu złożenia wniosku o zwrot tj. w dniu [...] marca 1994 r., nie później niż 22 września 2004 r.

Organy orzekające w sprawie ustaliły, że działka nr [...] wywłaszczona decyzją z dnia [...] sierpnia 1980 r., objęta była decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. dotyczącą budowy osiedla mieszkaniowego [...] oraz decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. dotyczącą budowy zespołu ulic tego osiedla.

Wiceprezydent Miasta [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. wyłączył część terenu z lokalizacji objętej decyzją nr [...], a decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. wyłączył część terenu z lokalizacji objętej decyzją nr [...]. Obecne działki oznaczone nr [...] z obrębu [...] o pow. 504 m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. 1016 m2 objęte zostały decyzją nr [...] z [...] maja 1991 r., a tym samym wyłączone z decyzji lokalizacyjnej nr [...].

W oparciu o ww. dokumenty organy orzekające w sprawie ustaliły, że obecne działki oznaczone nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] zostały wyłączone z terenu lokalizacji budowy osiedla mieszkaniowego [...] wraz z zespołem ulic, co oznacza, że stały się one zbędne na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

Skoro w przedmiotowej sprawie celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego [...] wraz z zespołem ulic, to jeżeli ww. działki znalazły się poza lokalizacją tego osiedla, to cel wywłaszczenia nie mógł być na nich zrealizowany.

Jednocześnie organy orzekające w sprawie ustaliły, że działki oznaczone nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] znajdowały się w obszarze objętym decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. zatwierdzającą plan realizacyjny inwestycji Osiedla [...]. Jak wynika z załącznika graficznego do decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny na obecnych działkach nr [...] i nr [...] przewidziano drogę. Obecnie obszar tych działek znajduje się poza teren Spółdzielni [...] [...] i służącym jej prawem użytkowania wieczystego do gruntów zlokalizowanych na jej terenie. Organy ustaliły również, że brak jest pozwolenia na budowę na działkach nr [...] i nr [...] planowanej ulicy K.

Natomiast organy ustaliły, że teren działek nr [...] i nr [...] objęty został decyzją nr [...] z dnia [...] września 2002 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie ciągu pieszo-rowerowego. Jednakże dla inwestycji tej nie wydano pozwolenia na budowę na działkach ew. nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...]. Z przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego wizji lokalnych wynika, że działki nr [...] i nr [...] są niezabudowane, stanowią teren zielony, część działki nr [...] utwardzona jest kostką brukową o pow. 25 m².

Rozpoznając przedmiotowa sprawę, należy jednocześnie pamiętać, że zgodnie z art. 136 ust. 1 u.g.n., nieruchomość nie może być użyta na cel inny niż określony w akcie o wywłaszczeniu. Jednolite i utrwalone stanowisko doktryny i judykatury wskazuje, iż cel wywłaszczenia należy rozumieć bardzo ściśle. Wszelkie rozszerzające interpretowanie go prowadziłoby bowiem do naruszenia wynikającego z art. 136 u.g.n. zakazu przeznaczania nieruchomości na inne cele niż określone w akcie wywłaszczenia.

Podkreślił to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05, wskazując na obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w tych wszystkich wypadkach, gdy nie zostanie ona wykorzystana na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia. W innym wyroku z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01 Trybunał podkreślił, że po wejściu w życie Konstytucji RP zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu, a faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy.

W realiach przedmiotowej sprawy należy przyjąć, że wnioskowane do zwrotu działki, nie zostały w żaden sposób funkcjonalnie wykorzystane i powiązane z ogólnym celem wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego [...] wraz zespołem ulic. Słusznie zatem organy uznały, że na przeznaczonej do zwrotu nieruchomości nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, jak również nie zostały podjęte działania zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia.

Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy oraz dokonały właściwej wykładni przepisów prawa, co uzasadniało wydanie orzeczenie o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, tj. działek nr [...] i nr [...], połączonego w tym przypadku z obowiązkiem zwrotu przez wnioskodawców kwoty odpowiadającej wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Jednocześnie należy uznać, że budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości, zwłaszcza, że nie była ona celem, dla którego dokonano wywłaszczenia.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.