Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 174/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, 77
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: par. 2 ust.1, par. 3, par. 23 ust.2, par. 18, par. 26 ust. 2 i 4,
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia 27 lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P.C. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy) decyzją [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik BP) [...] nr [...] w sprawie przyznania B. W. płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013 na rok 2017.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że B. W. 31 maja 2017 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2017 w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do działek rolnych o łącznej powierzchni 2,68 ha oraz w ramach pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze Natura 2000 do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,53 ha. Wraz z wnioskiem strona złożyła załączniki graficzne, na których wrysowała położenie działek rolnych.

Wyjaśnił, że ustalone w wyniku kontroli administracyjnej nieprawidłowości dla działek zadeklarowanych w wariancie 2.1 w wynikające z rozbieżności między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią ewidencyjno- gospodarczą (PEG), jak również ustalenie, że powierzchnia stwierdzona z tytułu realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 5.1 jest większa od podjętego zobowiązania o 0,11 ha, stały się podstawą do wydania w dniu 28 grudnia 2018 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji przyznającej B. W. płatność rolno środowiskową w łącznej wysokości 6 287,80 zł w tym: w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) w kwocie 2109,30 zł oraz w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze Natura 2000 w kwocie 4178,50 zł.

Rozpatrując odwołanie Dyrektor wyjaśnił, że wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 rozpatrywane są w oparciu ustawę z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2018 r., poz. 1936, t.j.) zwaną dalej ustawą, Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm.) dalej "Rozporządzenie" oraz przepisy unijne, które organ szczegółowo wymienił, omawiając treść tych przepisów.

Dyrektor ARiMR wskazał, że w przedmiotowej sprawie ustalenia powierzchni działek rolnych uprawnionej do płatności były oparte o system identyfikacji działek rolnych oraz na podstawie wyznaczonej powierzchni ewidencyjno-gospodarczej. Wyjaśnił, że zawarte w bazie LPIS/GIS dane stanowią podstawę do określenia powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności obszarowej, co nie oznacza, że nie podlegają one weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie. Każdego roku obszar użytkowany może ulegać zmianie powierzchniowej ze względu na zmianę sposobu użytkowania gruntów. Powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza winna odpowiadać i opierać się na aktualnym zagospodarowaniu działek zgłoszonych do płatności z wyłączeniem obszarów nie kwalifikujących się do płatności.

Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami strony wniesionymi w odwołaniu z dnia 19 stycznia 2019 r. Wskazał, że w ramach wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 B. W. zadeklarował działki o łącznej powierzchni 2,68 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła natomiast 2,67 ha. Wyliczona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania wynosi 0,01 ha. Z powodu stwierdzonych nieprawidłowości wykluczeniu podlegała powierzchnia 0,01 ha stanowiąca część działki rolnej L1 o powierzchni deklarowanej 0,24 ha (w ramach działki ewidencyjnej nr 745/1 deklarowana powierzchnia wynosi 0,01 ha). Powierzchnia kwalifikująca się do płatności w ramach wnioskowanego wariantu na działce ewidencyjnej nr 745/1 wynosi 0,00 ha, z uwagi na nieuprawnione w 2017 r. zwiększenie zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w roku 2014 o deklarację powierzchni 0,01 ha położonej na działce ewidencyjnej nr 745/1, na której strona nie podjęła zobowiązania w wariancie 2.1 we wniosku pierwszorocznym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zobowiązanie rolno środowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b Rozporządzenia Nr 640/2014. W związku z powyższym powierzchnia deklarowana na działce ewidencyjnej nr 745/1 została wykluczona. W przypadku tym zastosowanie znalazł art. 18 ust. 6 akapit pierwszy Rozporządzenia Nr 640/2014. Stawka płatności do 1 ha w ramach wariantu 2.1 została określona w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym i wynosi 790 zł. Powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu 2.1 wynosi 2,67 ha. Zatem wysokość płatności przyznanej w ramach ww. wariantu wynosi 2109,30 zł (2,67 ha x 790zł/ha). W ocenie organu odwoławczego kwota ta została przez organ I instancji wyznaczona prawidłowo.

Powierzchnia zadeklarowana do płatności w ramach wariantu 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze Natura 2000 wyniosła 3,53 ha. W toku przeprowadzonego postępowania stwierdzono powierzchnię kwalifikującą się do płatności 3,37 ha. Powierzchnia wykluczona z płatności dla wariantu 5.1 wynosi 0,16 ha. Procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną wynosi 4,75% powierzchni stwierdzonej. Powyższe zostało ustalone na podstawie kontroli administracyjnej, w wyniku której stwierdzono, że powierzchnia deklarowana na działce ewidencyjnej nr 243 wynosi 0,73 ha i jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce (0,68 ha) o 0,05 ha, powierzchnia deklarowana na działce ewidencyjnej nr 154 wynosi 0,21 ha i jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce (0,20 ha) o 0,01 ha, powierzchnia deklarowana na działce ewidencyjnej nr 125 wynosi 0,44 ha i jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce (0,43 ha) o 0,01 ha, powierzchnia deklarowana na działce ewidencyjnej nr 62 wynosi 0,29 ha i jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania na tej działce (0,25 ha) o 0,04 ha. Powierzchnie przekraczające wielkość podjętego zobowiązania zostały wykluczone z powierzchni kwalifikującej się do płatności. Łączna powierzchnia stwierdzona dla działek rolnych w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarze Natura 2000 jest większa niż powierzchnia podjętego zobowiązania o 0,11 ha. Ponadto dla działki ewidencyjnej nr 505, na której zadeklarowano część działki rolnej R1 w wariancie 5.1 na powierzchni 0,16 ha, stwierdzono powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą trwałych użytków zielonych (PEG TUZ) wyznaczoną w systemie działek rolnych - 0,15 ha, w związku z powyższym zredukowano powierzchnię kwalifikującą się do płatności przedmiotowej działki rolnej o 0,01 ha. Wykluczeniu podlegała również powierzchnia 0,02 ha działki rolnej R1 zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr 750, dla której stwierdzono, że powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza PEG TUZ wynosi 0,00 ha ponadto na obszarze 6,24 m² działka ta znajduje się po za obszarami Natura 2000. Wykluczono również powierzchnię działki rolnej F1 na obszarze 0,02 ha zadeklarowaną na działce ewidencyjnej nr 747, dla której stwierdzono powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą PEG TUZ - 0,00 m².

Organ odwoławczy wyjaśnił, że do wyliczenia płatności zastosowanie znalazł art. 19 ust. 1 Rozporządzenia Nr 640/2014 stanowiący, iż w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną, a różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary ale nie więcej niż 20% obszaru stwierdzonego pomoc przyznaje się do powierzchni stwierdzonej pomniejszonej o dwukrotność stwierdzonej różnicy. W niniejszej sprawie różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wynosi 0,16 ha (na co składają się powierzchnie 0,11 ha nieuprawnione zwiększenie zobowiązania oraz 0,05 ha wynikające z zawyżenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG TUZ).

W konsekwencji organ odwoławczy, przedstawiając sposób wyliczenia wskazał, że płatność rolnośrodowiskowa przyznana w ramach wariantu 5.1 wynosi 4178,50 zł. Zdaniem Dyrektora poza sporem jest fakt, iż rolnik w nieuprawniony sposób zwiększył zobowiązanie podjęte w 2014 r. w ramach wariantu 5.1. Istotą programu jest wsparcie realizacji zobowiązań rolnośrodowiskowych podjętych przez rolników na okres 5 lat, przy czym zobowiązania te powinny obejmować wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania wynikające z odpowiednich przepisów UE i krajowych. Organ podkreślił, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem oraz powinien mieć świadomość, że jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad. Beneficjent pomocy ma obowiązek informowania organów o każdym fakcie mogącym mieć wpływ na nienależnie bądź nadmiernie przyznanie płatności, jak również o każdej zmianie w szczególności, gdy dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, czy wielkości upraw. Skarżący na formularzu wniosku podpisał stosowne oświadczenie, że zasady te zna. Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zmianę zobowiązania rolno środowiskowego wprowadza się w planie działalności rolno środowiskowej oraz zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolno środowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej.

Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie Kierownik BP przeprowadził kontrolę kwalifikowalności powierzchni działek rolnych (kontrolę administracyjną) w oparciu o system identyfikacji działek rolnych, w skład którego wchodzą między innymi ortofotomapy, na podstawie których następuje weryfikacja obszarów zgłoszonych do płatności. Aby taka kontrola była przeprowadzona w sposób prawidłowy, dokładny i zgodny ze stanem faktycznym winna opierać się o aktualne dane, co wynika wprost z art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Zgodnie z powołanym przepisem prawa państwa członkowskie dokonują corocznej oceny jakości systemu identyfikacji działek rolnych. Ocena ta obejmuje następujące elementy jakościowe: poprawne ujęcie ilościowe maksymalnego kwalifikowanego obszaru; proporcje i rozmieszczenie działek referencyjnych, gdzie maksymalny kwalifikowany obszar uwzględnia obszary niekwalifikowane lub nie uwzględnia powierzchni użytków rolnych; kategoryzację działek referencyjnych, gdzie maksymalny kwalifikowany obszar uwzględnia obszary niekwalifikowane, a nie uwzględnia powierzchni użytków rolnych; występowanie działek referencyjnych ze znacznymi defektami; stosunek obszaru zgłoszonego do maksymalnego kwalifikowanego obszaru w obrębie działek referencyjnych; odsetek działek referencyjnych, które były przedmiotem zmian na przestrzeni lat i odsetek nieprawidłowości stwierdzony podczas kontroli na miejscu. Kontrola kwalifikowalności powierzchni do deklarowanych płatności przeprowadzona w oparciu o system identyfikacji działek rolnych (LPIS) ujawniła, iż w przypadku działek rolnych L1, R1 i F1 powierzchnia zgłoszona do płatności jest większa, niż powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG TUZ) wyznaczona dla tych działek, zaś część działki rolnej R1 znajduje się poza obszarem Natura 2000. Ponadto organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił powierzchnię nieuprawnionego zwiększenia powierzchni w ramach realizowanego zobowiązania o łączny obszar 0,11 ha na działkach rolnych H1, S1, A1, W1.

Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie wydłużenia terminu załatwienia sprawy organ wyjaśnił, że skarżący w okresie od 31 maja 2017 r. do 28 grudnia 2018 r. czterokrotnie zmieniał miejsce zamieszkania, co wiązało się z koniecznością przekazywania dokumentacji zgodnie z właściwością, wskazał na przysługujące beneficjentowi środki ponaglające, z których nie skorzystał.

Organ podkreślił, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu prawa do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Uznaniowość prowadziłaby do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, oraz z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności. Płatności rolnośrodowiskowe stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa będące przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Na powyższą decyzję B. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzucił brak zachowania bezstronności w rozpoznaniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie zatytułowanym "skarga-aneks" złożonym w toku postępowania przed Sądem skarżący zarzucił skarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania:

- art. 7, art., 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz brak niezbędnych w sprawie uzasadnień, a także niepodjęcia kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak zweryfikowania twierdzeń, podważeń i dowodów rolnika:

a. brak należytego uzasadnienia dla przyjęcia powierzchni użytkowanych działek jedynie na podstawie danych z co najmniej poprzedniego roku i nie zaktualizowanie MKO i nie uwzględnienie pomiarów w terenie.

b. niezasadne przyjęcie, jedynie na podstawie przypuszczeń organu, iż działki skarżącego nie były użytkowane na całej powierzchni w przypadku, gdy z ekranu komputera nie da się tego zrobić ze względu na mapy w geoportalu z poprzednich lat, nie aktualizowane co roku, bo zdjęcia satelitarne są wykonywane co parę lat .

c. nieuwzględnienie przez organ pomiarów w terenie przez kontrolerów pomimo tego, że dla organu jak twierdzi raport jest najważniejszy

d. nieuwzględnienie powierzchni katastralnych pomiarów geodezyjnych działek ewidencyjnych bez uzasadnienia i w przypadku nieuwzględnienia pomiarów na gruncie i odwoływania się rolnika nie poczynienia kroków w celu obiektywnego wyjaśnienia sprawy.

e. niezasadne stwierdzenie, że działka ewidencyjna np. 412 jest mniejsza skoro agencja bierze pod uwagę działkę rolną i neguje powierzchnie geodezyjną działki ewidencyjnej a na takiej działce rolnej nie da się rozróżnić granicy między działkami ewidencyjnymi, bo na wszystkich jednakowo rośnie trawa i dodatkowo skoszona w jednakowym terminie.

W dalszej części pisma Skarżący wskazał, że działki o nr ewid. 243,154, 125, 62, 412 organ przyjął powierzchnię nie z roku użytkowania tylko z lat kiedy rolnik jeszcze nie był jej użytkownikiem, a poprzedni użytkownik nie użytkował działek w całości a organ w sposób nieuzasadniony przeniósł te powierzchnie użytkowania na obecnego użytkownika nie dając wiary jego pomiarom przedłożonym we wnioskach w 2014.

Wyjaśnił, że co roku mierzył działki i przedstawiał pomiary we wniosku. Po aktualizacji aplikacji do składania wniosków rolnikowi uniemożliwia się zadeklarowanie całej powierzchni użytkowanej tylko do powierzchni PEG pomniejszonej w sposób niezgodny ze stanem faktycznym w wyniku czego rolnik nie otrzymywał dopłat do całych działek. Nadto wskazał, że użytkuje te działki w całości, bo nie ma na nich budynków czy obiektów przeszkadzających w użytkowaniu tym bardziej, że w programie rolno środowiskowym dopuszczone jest 100 szt. drzew na 1 ha działki. Rolnik od początku zobowiązania użytkował i deklarował działki w całości, a postępowanie organu niezgodnie z przepisami zmusza go do ograniczania powierzchni deklarowania, bo wyskakują błędy w systemie i aplikacja obsługująca wnioski nie przyjmowała całej powierzchni.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. 2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U. 2019 poz. 2325.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek skarżącego w powyżej opisanym zakresie wpłynął do Sądu w dniu 12 czerwca 2020 r., a w dniu 5 czerwca 2020 r. wpłynął tożsamy wniosek organu.

Spór w sprawie koncentruje się na kwestii ustalenia przez organy wielkości powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Rozważyć należało, czy organy obu instancji zasadnie dokonały kwalifikacji deklarowanej do płatności powierzchni, przyjmując, że w ramach pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.1 uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) stwierdzona powierzchnia gruntów uprawnionych do płatności jest mniejsza od zadeklarowanej o 0,01 ha, natomiast w ramach pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk ptaków Natura 2000 powierzchnia kwalifikująca się do płatności była mniejsza o 0,16 ha, co stanowiło przedeklarowanie powierzchni na poziomie 4,75% .

Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej jest, co wynika z akt sprawy, wnioskiem kontynuacyjnym w związku z realizacją zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w 2014 r. na powierzchni 6,21 ha, w wariantach 2.1 - uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności, 5.1 - Ochrona siedlisk ptaków Natura 2000 oraz w wariancie 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i 6.4 - sady tradycyjne. Realizacja zobowiązania w zakresie wariantów 2.9 oraz 6.4 na rok 2017 nie została zadeklarowana.

Przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego określa warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Podstawowymi wymogami są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, zwanym dalej "obszarem zatwierdzonym", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, a w przypadku o którym mowa w art. 18 ust. 6 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, działki rolne zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów objęte obszarem zatwierdzonym. Obszar zatwierdzony" w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, oznacza w przypadku systemów pomocy obszarowej - obszar, w odniesieniu do którego spełniono wszystkie kryteria kwalifikowalności lub inne obowiązki związane z warunkami przyznania pomocy, bez względu na liczbę uprawnień do płatności, które posiada beneficjent; lub w przypadku środków wsparcia obszarowego - obszar poletek lub działek zidentyfikowanych w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany

Z powyższych przepisów wynika, że realizacja przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego ma charakter trwały, kilkuletni, a rolnik, który występuje o przyznanie płatności w tym zakresie, przyjmuje na siebie co najmniej pięcioletnie zobowiązanie realizacji tego programu. W ramach tego otrzymuje pomoc finansową udzielaną na wspieranie przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego realizowanego na podstawie podjętego zobowiązania w ramach pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Płatność udzielna jest na corocznie składany wniosek rolnika, i tak też jest przyznawana, to jest na dany rok, w drodze decyzji administracyjnej (§ 23 ust. 2 i ust. 3, § 18 ust. 1, § 26 ust. 2 i ust. 4 rozporządzenia). Zobowiązanie, co do zasady, wyznacza pierwsza decyzja o przyznaniu płatności

Przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (§ 18 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Powyższe oznacza, że płatności rolnośrodowiskowe przysługują do powierzchni objętych zobowiązaniem ustalonym w oparciu o zatwierdzone do płatności powierzchnie, do których przyznano pierwszą płatność rolnośrodowiskową, z uwzględnieniem powierzchni maksymalnego kwalifikowalnego obszaru.

Dla przyznania płatności w kolejnych latach kluczowe znaczenie ma zatem okoliczność, że kolejne decyzje wydawane są w odniesieniu do powierzchni gruntu zadeklarowanej przez rolnika i przyjętej do płatności tą pierwszą decyzją. W kolejnych latach realizacji przedsięwzięcia płatność z tego tytułu może być przyznana jedynie w odniesieniu do tych działek, co do których rolnik - skutecznie, a więc w sposób usankcjonowany stosowną decyzją właściwego organu - przyjął na siebie zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Narzędziem służącym weryfikacji informacji podanych przez producenta stanowią kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 74 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE ) Nr 1306/2013, art. 24 ust. 1 oraz art. 28 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. Zgodnie z tymi przepisami kontrole administracyjne i kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie płatności, pozwalają na wykrycie niezgodności, w szczególności zaś na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna, i gwarantują, że spełnione są kryteria kwalifikowalności zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia, że występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych, wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.

Zgodnie z art. 70 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 system identyfikacji działek rolnych ustanawia się w oparciu o mapy, dokumenty ewidencji gruntów lub też inne dane kartograficzne. Korzysta się z technik opartych na skomputeryzowanym systemie informacji geograficznej, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10000, a od 2016 r. w skali 1:5 000, przy uwzględnieniu obwodu i stanu działki. Państwa członkowskie mają obowiązek wytyczać działki referencyjne w sposób identyfikowalny, mierzalny, umożliwiający niepowtarzalną i jednoznaczną lokalizację oraz określają w odniesieniu do każdej działki maksymalny kwalifikowalny obszar do celów systemów wsparcia wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013. Działka referencyjna oznacza wyznaczony obszar geograficzny, któremu przypisany jest niepowtarzalny numer identyfikacyjny i który jest zarejestrowany w systemie identyfikacji działek rolnych państwa członkowskiego. Obowiązkiem państw członkowskich jest coroczna ocena jakości systemu identyfikacji działek rolnych ( art. 6 Rozporządzenia Komisji UE Nr 640/14).

W oparciu o wskazany system identyfikacji prowadzone są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu dotyczące prawidłowości zadeklarowanej powierzchni łącznie z oceną i kontrolą uprawnienia do dopłat.

W przedmiotowej sprawie B. W. przyjął pięcioletnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zobowiązanie zostało podjęte za 2014 r., czyli za pierwszy rok realizacji programu, w wariancie 2.1 do powierzchni 2,68 ha, natomiast w wariancie 5.1 zwiększone w 2015 r. w drugim roku płatności do powierzchni 3,37 ha.

Powyższe oznacza, że organ zasadnie zakwestionował w wariancie 5.1 powierzchnie działek 243, 154, 125 i 62 w wielkości jakiej zadeklarowano we wniosku za 2017 r. – 3,53 ha. Zatwierdzenie tych działek możliwe było bowiem w zakresie tylko takiej powierzchni, jakie zostały zawnioskowane w pierwszym roku. Były to powierzchnie: 0,68 ha - dla działki nr 243, 0,20 ha - dla działki nr 154, 0,43 ha - dla działki 125 i 0,25 - dla działki nr 62. Nie ma znaczenia okoliczność, że skarżący faktycznie realizuje program na większej powierzchni. Istotny jest bowiem zakres podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dla organu przyznającego płatność za 2017 r. punktem odniesienia co do powierzchni działek jest ich powierzchnia zatwierdzona. Uwzględnienie powierzchni większych niż zatwierdzone w 2014 r. stanowiłoby naruszenie przez organ przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia.

Zasadnie też organ uznał, że skarżący w sposób nieuprawniony zgłosił do płatności w ramach wariantu 5.1 powierzchnię większą (0,05 ha) niż powierzchnia kwalifikowana. Przeprowadzona kontrola kwalifikowalności powierzchni w oparciu o system identyfikacji działek rolnych (LPIS) wykazała, że powierzchnia zgłoszona do płatności (działki ewidencyjne o nr 505, 750, 747 działki rolne R1 i F1) jest większa niż powierzchnia ewidencyjno gospodarcza (PEG TUZ), ponadto część deklarowanej działki rolnej R1 znajduje się poza obszarem Natura 2000.

Kontrola kwalifikowalności powierzchni do deklarowanych płatności przeprowadzona w oparciu o system identyfikacji działek rolnych (LPIS) ujawniła też, że część działki rolnej L1 o pow. 0,01 ha została zadeklarowana w ramach wariantu 2.1 -uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na działce ewidencyjnej 745/1, mimo, że strona nie objęła pierwszym zobowiązaniem w 2014 r. działki nr 745/1. Organ zasadnie zakwestionował powierzchnię 0,01 ha skoro powierzchnia kwalifikująca do płatności na tej działce wynosi 0,00 ha. Z powyższych względów zarzut skarżącego, że organ w sposób nieuprawniony zanegował powierzchnię ewidencyjną 412 nie jest uzasadniony.

Tym samym za chybione należy uznać zarzuty, dotyczące nieprawidłowego ustalenia powierzchni działek rolnych kwalifikujących do przyznania wnioskowanych płatności. W celu określenia powierzchni działek rolnych kwalifikujących do płatności organ w sposób uprawniony dokonywał identyfikacji działek w oparciu o system identyfikacji działek rolnych oraz na podstawie wyznaczonej powierzchni ewidencyjno–gospodarczej. Ustalenia poczynione w oparciu o system GIS umożliwiają nałożenie obrazu działki rolnej na mapy ewidencyjne – co wynika z samej technologii pomiaru i stosowanej metody. Pozwala to na ustalenie, czy faktyczne powierzchnie upraw wykraczają poza granice działki referencyjnej, zadeklarowanej we wniosku.

Zdaniem Sadu nie ma podstaw do zakwestionowania tych urzędowych ustaleń w sytuacji, gdy wnioskujący o płatności nie przeciwstawił im żadnych miarodajnych dowodów, które mogłyby wskazywać, że powierzchnia działek kwalifikujących się do płatności rzeczywiście odpowiada powierzchni działek określonej we wniosku o płatności. Samo odwoływanie się beneficjenta do dokonywanych przez niego pomiarów nie może podważać dokonanych ustaleń.

Odnosząc się do zarzutu, że dane wynikające z systemu nie są aktualne, że winno uwzględniać się pomiar na gruncie należy wskazać, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia przez organy wielkości powierzchni kwalifikowanej do przyznania płatności rolnośrodowiskowej było ustalenie, czy rolnik zawnioskował do płatności w roku 2017 grunty objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Organ uczynił to porównując pierwszy wniosek o przyznanie płatności i pierwszą decyzję - z wnioskiem kontynuacyjnym. Co do zasady z płatności zostały wykluczone powierzchnie zakwestionowane ze względu na zgłoszenie do płatności za rok 2017 obszarów nie objętych zobowiązaniem. Odnośnie pozostałej wykluczonej powierzchni (0,05 ha) przyczyną wyłączenia z płatności było ustalenie, że powierzchnia zadeklarowanych działek jest większa niż powierzchnia ewidencyjno gospodarcza (PEG TUZ). Wskazać należy, że podstawową formą kontroli jest kontrola administracyjna. Organy Agencji są uprawnione do prowadzenia w formie skomputeryzowanej systemu identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do przeprowadzenia w pierwszej kolejności administracyjnych kontroli wniosków o przyznanie płatności. Jeśli skontrolowanie i ustalenie powierzchni rzeczywistej uprawnionej do płatności jest wystarczające, wówczas nie ma potrzeby weryfikowania otrzymanego wyniku poprzez kontrolę na miejscu. Dopiero, gdy kontrola administracyjna nie dostarczy wyników pozwalających z pewnością ustalić obszar maksymalnej kwalifikowalności, organ może, po wszczęciu odpowiedniej procedury, skorzystać z uzupełniającej formy kontroli, jaką jest kontrola na miejscu. Wskazać też należy, że wbrew zarzutom strony organy stosownie do art. 6 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 640/2014 są zobligowane dla zapewnienia, by kontrola była przeprowadzona na podstawie aktualnych danych do corocznej oceny jakości systemu identyfikacji działek rolnych.

Definicja gruntów rolnych kwalifikowanych do płatności rolnośrodowiskowych wynikająca z przepisów wspólnotowych art. 67 ust 4 lit a Rozporządzenia 1306/2013 nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w Ewidencji Gruntów i Budynków Z powyższego względu powierzchnie użytków rolnych określone w systemie ewidencji gruntów nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla płatności rolnośrodowiskowej. Nie są zatem zasadne zarzuty zawarte w piśmie uzupełniającym skargę, w których skarżący podnosi nieuwzględnienie powierzchni katastralnych działek ewidencyjnych.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z 2007 r. postępowanie przed organami ARiMR

zostało w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zachodzi odstępstwo od wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku dążenia przez organ do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przy jednoczesnym obowiązku gromadzenia dowodów z urzędu. Dlatego zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału, niepodjęcia kroków do dokładnego wyjaśnienia sprawy nie jest uzasadniony. Ustalenia przyczyn wyłączenia z płatności wskazanych działek oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym uzyskanym w toku kontroli administracyjnej, nie zostały podważone przez skarżącego żadnym przekonywającym dowodem, uzasadniającym postawienie tym ustaleniom zarzutu dowolności. Skarżący nie podważył ustaleń organów, które dokonały szczegółowej analizy działek zgłoszonych do wsparcia, które zostały wykluczone z płatności. Treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że organ wszechstronnie i kompleksowo ocenił cały zebrany materiał dowodowy. Z powyższych względów zarzut wadliwego uzasadnienia nie jest zasadny

Odnosząc się do zarzutu, że organ do płatności przyjął powierzchnię nie z roku użytkowania tylko z lat poprzednich, że w sposób nieuzasadniony przyjął powierzchnię użytkowaną przez poprzednika nie dając wiary pomiarom przedłożonym przez beneficjenta we wnioskach w 2014 r. należy wyjaśnić, że w przedmiotowej sprawie organ swoje ustalenia w sposób prawidłowy odnosi do elementów przyjętego przez skarżącego zobowiązania (a więc także w odniesieniu do powierzchni gruntów rolnych) zatwierdzonych pierwszą decyzją o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej). W kolejnych latach realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego organ był zobowiązany wydać decyzje, które muszą pozostawać w zgodzie, co do konstytutywnych elementów przyjętego zobowiązania (a więc także w odniesieniu do powierzchni gruntów rolnych) zatwierdzonego pierwszą decyzją o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej.

Mając to na uwadze, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach pomocy prawnej Sąd przyznał na podstawie art. 250 § 1 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz.U 2019.18).