Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1198/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 5
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Artur Kuś (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Izby Celnej w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącej – D. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 1 września 2016 r., obejmującego karę pieniężną w wysokości 24 000 zł należności głównej wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W celu realizacji należności objętych tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny, dokonał zawiadomieniem z dnia 7 września 2016 r., zajęcia rachunku bankowego prowadzonego dla Skarżącej w Banku [...] S.A. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce w dniu 23 września 2016 r. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie w dniu 14 września 2016 r. Pismem z dnia 15 września 2016 r., Bank [....] S.A., poinformował organ egzekucyjny, iż istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji spowodowane brakiem środków na rachunku.

2. Pismami z dnia 3 października 2016 r. Skarżąca wniosła skargę na wskazaną wyżej czynność egzekucyjną oraz zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2016 roku.

3. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił zarzuty Skarżącej, z uwagi na złożenie ich z uchybieniem terminu.

4. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., Dyrektor Izby Celnej w W. oddalił skargę, stwierdzając że nie znalazł nieprawidłowości w podjętej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 23 listopada 2016 r.

5. Pismem z dnia 29 listopada 2016 r., (nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 listopada 2016 r.). pełnomocnik Skarżącej wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 54 § 1 ustawy z dnia czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 dalej jako "u.p.e.a.") przez nieuzasadnione przyjęcie, że Skarżącej w przedmiotowej sprawie nie przysługuje skarga na czynności egzekucyjne. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie złożonej skargi na czynność egzekucyjną lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Celnej w W. do ponownego rozpoznania.

6. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS), postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2016 r.

Odwołując się do treści art. 134 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. ze zm., dalej: "k.p.a.") organ przyjął, że postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r., zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 21 listopada 2016 r, przez co ostatnim dniem do wniesienia zażalenia, liczonym zgodnie z art. 57 k.p.a., był dzień 28 listopada 2016 roku. Zażalenie z dnia 29 listopada 2016 r. zostało wysłane za pośrednictwem poczty w dniu 30 listopada 2016 r. Zdaniem organu, Skarżąca uchybiła 7 - dniowemu terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 17 listopada 2016 roku.

7. W skardze do sądu administracyjnego Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa. Alternatywnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa w postępowaniu wywołanym niniejszą skargą według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictw.

Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie oddalenia skargi zostało doręczone Skarżącemu w dniu 21 listopada 2016 r., co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi, Skarżąca wskazała, że w dniach 21 i 23 listopada 2016 r. zostały doręczone jej pełnomocnikowi dwa pisma wydane w sprawach o numerze [...] odpowiednio w dniu 21 listopada 2016 r. doręczono postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów, a w dniu 23 listopada 2016 r. doręczono postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.

W konsekwencji złożenie zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w dniu 30 listopada 2016 r. zostało dokonane z zachowaniem terminu ustawowego. Skarżąca zakwestionowała twierdzenie organu o uchybieniu terminu do wniesienia tegoż zażalenia.

8. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł między innymi o uwzględnienie skargi wyjaśniając, że zażalenie na postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. zostało wniesione z zachowaniem przewidzianego terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

1. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188: dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 p.u.s.a. kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

2. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkowało jego uchyleniem.

3. W niniejszej sprawie kontroli sądu administracyjnego poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2016 r., oddalającego skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego Skarżącej.

Natomiast podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast art. 144 k.p.a. określa, iż do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Artykuł 54 § 1 u.p.e.a. wskazuje, że Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Paragraf 5 art. 54 u.p.e.a. określa, w zdaniu drugim, że na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Z kolei wedle art. 17 § 1 u.p.e.a. "zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia".

Podstawową regułą, która umożliwia stronie zapoznanie się z treścią wydanego przez organ rozstrzygnięcia jest więc jego doręczenie. Doręczenie postanowienia ma zatem zasadnicze znaczenie dla dalszego toku postępowania, gdyż od tego momentu postanowienie wiąże organ, który je wydał (art. 110 w związku z art. 126 k.p.a.), natomiast dla strony rozpoczyna się bieg terminu do złożenia zażalenia.

Termin do dokonania czynności procesowej jaką jest wniesienie zażalenia jest terminem ustawowym i wiąże zarówno stronę, jak i organ. Uchybienie terminu do wniesienia zażalenia powoduje bezskuteczność tego środka i o ile strona nie złoży wniosku o przywrócenie terminu, organ odwoławczy obowiązany jest wydać, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a., postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 80/16). Organ procedując w przedmiocie terminowości wniesienia środka odwoławczego jest zobligowany zbadać wnikliwie okoliczności dotyczące prawidłowości i daty doręczenia adresatowi zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 380/17).

Powołane wyżej przepisy nakładają na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką powinien podjąć organ po otrzymaniu odwołania (zażalenia) jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 333/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 492/08). Przy czym pamiętać należy, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 17 § 1 u.p.e.a. W myśl tego przepisu, zażalenie jest środkiem prawym służącym do zaskarżania postanowień wydawanych w toku postępowania egzekucyjnego. Niemniej jednak, możliwość zaskarżenia postanowienia wynikać musi wprost z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub z k.p.a. - a to za sprawą art. 18 u.p.e.a., który stanowi, że "jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Przy czym stosowanie przepisów k.p.a "odpowiednio" oznacza, że należy je stosować tylko wtedy, gdy u.p.e.a. nie reguluje jakiejś kwestii, bądź reguluje ją niedostatecznie. Innymi słowy, przepisy k.p.a. mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać a nie modyfikować u.p.e.a.

4. W ocenie Sądu wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie uznać należy za nieprawidłowe.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania oparł się na ustalonym stanie faktycznym, z którego wynikało, że postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 21 listopada 2016 roku. Z uwagi na powyższe organ uznał, że zażalenie z dnia 29 listopada 2016 r. (nadane w dniu 30 listopada 2016 r.) wniesione zostało z uchybieniem określonego w art. 54 § 5 u.p.e.a. - 7 dniowego terminu, który rozpoczął swój bieg w dniu 21 listopada 2016 r. i upłynął bezskutecznie w dniu 28 listopada 2016 r., co obligowało organ do wydania, na podstawie art. 134 k.p.a. zaskarżonego postanowienia.

Tymczasem, w jak wynika z odpowiedzi na skargę organu oraz akt administracyjnych dołączonych do sprawy – postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zostało doręczono pełnomocnikowi Skarżącej, zgodnie z jego twierdzeniami, t.j. w dniu 23 listopada 2016 roku. Z kolei w dniu 21 listopada 2016 r. miało nastąpić doręczenie postanowienia z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów. Powyższe ustalenia znajdowały swoje potwierdzenie w otrzymanych przez organ nadzoru zwrotnych potwierdzeniach odbioru postanowień z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów oraz z dnia [...] listopada 2016 r nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, co miało miejsce po otrzymaniu skargi z dnia 14 lutego 2017 r.

5. Sąd stwierdza, iż jak słusznie wskazuje Skarżąca, na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu doręczenia przesyłki poleconej o nr [...] wskazano odbiór przesyłki w dniu 23 listopada 2016 roku. Na skutek powyższego zażalenie na postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. wniesione w dniu 30 listopada 2016 r. zostało złożone z zachowaniem terminu. Tym samym brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia z dnia [...] stycznia 2017 r., mocą którego stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Aby organ mógł skutecznie i rzetelnie przyjąć, iż zażalenie zostało wniesione przez stronę z uchybieniem terminu, musi dysponować pewną datą doręczenia stronie skarżonego aktu i pewną datą złożenia zażalenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1769/16). Brak prawidłowego ustalenia daty doręczenia postanowienia z dnia 17 listopada 2016 r., w ocenie Sądu skutkował naruszeniem art. 7, art.7b, art. 8 i art. 77 k.p.a.

6. Reasumując, Sąd stwierdza, iż ustalony przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. stan faktyczny sprawy, a w szczególności data doręczenia pełnomocnikowi Skarżącej postanowienia z dnia [...] listopada 2016 r., nie był wystarczający do stwierdzenia, iż zażalenie Skarżącej wniesione zostało z uchybieniem art. 54 § 5 u.p.e.a., a co za tym idzie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uznać należało za przedwczesne. Zachowanie ustawowego terminu do wniesienia zażalenia było warunkiem skuteczności tej czynności procesowej.

7. Rozpatrując sprawę ponownie Dyrektor Izby Skarbowej w W. będzie zobowiązany do uwzględnienia stanowiska Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu.

8. Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Dodatkowo, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a orzekł w sprawie zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składały się: koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265) w wysokości 480 zł i uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.