Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1278/88
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1989-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 2 i 3, art. 51 pkt 1, art. 45 ust. 1
journal: Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165
law: Obwieszczenie Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia 2 października 1987 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe.
Teza: Jeśli nie został ustalony regulamin porządku domowego, to do czasu jego uchwalenia zgodnie z art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ nie może być prowadzone postępowanie w sprawie cofnięcia przydziału lokalu z powołaniem się na art. 51 pkt 1 tej ustawy. Nie wyłącza to wystąpienia wynajmującego do sądu powszechnego z powództwem o rozwiązanie stosunku najmu i nakazanie opróżnienia lokalu /art. 45 ust. 1 prawa lokalowego/.

TEZY

Jeśli nie został ustalony regulamin porządku domowego, to do czasu jego uchwalenia zgodnie z art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ nie może być prowadzone postępowanie w sprawie cofnięcia przydziału lokalu z powołaniem się na art. 51 pkt 1 tej ustawy. Nie wyłącza to wystąpienia wynajmującego do sądu powszechnego z powództwem o rozwiązanie stosunku najmu i nakazanie opróżnienia lokalu /art. 45 ust. 1 prawa lokalowego/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Zdzisława Ł. na decyzję Dyrektora Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 25 sierpnia 1988 r. w przedmiocie cofnięcia przydziału zajmowanej części lokalu i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego w Warszawie, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Dyrektora Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy kwotę złotych dwa tysiące tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z dnia 25 sierpnia 1988 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Dzielnicowego w W. z dnia 24 kwietnia 1988 r. (...) w sprawie cofnięcia Zdzisławowi L. przydziału zajmowanej części lokalu nr 42 w domu nr 29 przy ul. W.P. Jako podstawę prawną wydanych decyzji powołano art. 51 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./.

Postępowanie w tej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wszczęto na wniosek Przedsiębiorstwa Gospodarki Mieszkaniowej z dnia 4 lutego 1988 r. jako wynajmującego. W uzasadnieniach tych decyzji podano, iż Zdzisław L. jest najemcą części wskazanego lokalu na podstawie decyzji administracyjnej z dnia 17 grudnia 1960 r. Występując z wnioskiem o cofnięciu przydziału lokalu wynajmujący wskazał, że zachowanie się najemcy jest przedmiotem licznych skarg mieszkańców budynku i rażąco i uporczywie narusza zasady porządku domowego. Postępowanie dowodowe przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego potwierdziło naganny sposób zachowywania się Zdzisława L., a w szczególności urządzanie w zajmowanej części lokalu całodobowych libacji alkoholowych, obrzucanie osób napotykanych w budynku wulgarnymi wyzwiskami, a także grożenie spowodowaniem wybuchu gazu, co grozi życiu i mieniu mieszkańców budynku.

Decyzję organu odwoławczego zaskarżył Zdzisław L. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Podał, że od 1980 r. leczy się w Poradni Zdrowia Psychicznego, nie jest jednak alkoholikiem i pozbawienie go lokalu dotychczas zajmowanego byłoby dla niego "niepowetowaną stratą materialną oraz krzywdą moralną".

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wskazując, że zebrany przez organy administracji państwowej obu instancji materiał dowodowy potwierdza w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący wykracza rażąco i uporczywie przeciwko zasadom korzystania z lokalu i urządzeń służących do wspólnego użytku, a także swoim zachowaniem czyni uciążliwym korzystanie z innych lokalu w tym domu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 206 Kpa Sąd nie jest związany z granicami skargi, co oznacza, że rozpoznając sprawę Sąd ma prawo i obowiązek wziąć pod uwagę - niezależnie od zarzutów skargi - wszystkie okoliczności prawne i faktyczne, które mogą mieć wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę ze skargi Zdzisława L., należało w szczególności rozważyć, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 51 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987 nr 30 poz. 165 ze zm./ do wydania zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Przepis wskazany jako materialnoprawna podstawa tych decyzji stanowi, że terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję o cofnięciu przydziału lokalu, jeżeli najemca w sposób rażący lub uporczywy narusza zasady /regulamin/ porządku domowego. Według art. 24 ust. 2 prawa lokalowego zasady porządku domowego uchwala właściwa rada narodowa stopnia podstawowego, a regulamin porządku domowego w budynkach mieszkalnych stanowiących własność społeczną - jak stanowi ust. 3 tego artykułu - ustalają, po zasięgnięciu opinii organów samorządu mieszkańców, jednostki organizacyjne, w których władaniu znajdują się te budynki.

W żadnej z decyzji, o których wyżej mowa, nie wskazano uchwały właściwej rady narodowej o ustaleniu zasad porządku domowego ani regulaminu porządku domowego, ustalonego w trybie art. 24 ust. 3 prawa lokalowego. Złożony do akt sprawy na żądanie Sądu regulamin porządku domowego, zatwierdzony zarządzeniem nr 35 Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 24 maja 1975 r., nie odpowiada warunkom art. 24 ust. 2 i 3 prawa lokalowego, a jego wydanie nie znajdowało podstaw w obowiązującym wówczas stanie prawnym.

Przepisy art. 24 prawa lokalowego, nakładające na najemców obowiązek stosowania się do zasad /regulaminów/ porządku domowego oraz określające właściwość organów do ustalania tych zasad /regulaminów/, wprowadzone zostały dopiero ustawą z dnia 16 lipca 1987 r. o zmianie ustawy - Prawo lokalowe /Dz.U. nr 21 poz. 124/, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1988 r. Tak więc regulamin z 1975 r. nie mógł być wzięty pod uwagę przez Sąd przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Skoro zaś w decyzjach o cofnięciu Zdzisławowi L. przydziału zajmowanej części lokalu nr 42 w domu nr 29 przy ul. W.P. powołano się na przepis art. 51 pkt 1 prawa lokalowego, mimo iż w trybie art. 24 ust. 2 prawa lokalowego nie zostały uchwalone zasady porządku domowego ani nie został wydany regulamin porządku domowego /art. 24 ust. 3/, to należało uznać, iż zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu powołanego w tych decyzjach. Bez względu bowiem na sposób zachowywania się Zdzisława L. w zajmowanym lokalu i budynku nie można zasadnie stwierdzić, że naruszył on zasady /regulamin/ porządku domowego, skoro - jak już wspomniano - zasady takie i regulamin nie zostały w obowiązującym trybie dotychczas ustalone.

Mimo iż Sąd podzielił ustalenia dokonane w toku postępowania administracyjnego co do nagannego zachowania się skarżącego, to jednak - wobec stwierdzenia niezgodności zaskarżonych decyzji z prawem w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - orzekł o ich uchyleniu w myśl art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa. Nadmienić przy tym należy, że do czasu uchwalenia zgodnie z art. 24 ust. 2 prawa lokalowego zasad porządku domowego oraz wydania na podstawie art. 24 ust. 3 regulaminu nie może się toczyć postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia przydziału lokalu z powołaniem się na art. 51 pkt 1 prawa lokalowego. Nie wyłącza to natomiast możliwości wystąpienia wynajmującego z powództwem do sądu powszechnego o rozwiązanie najmu i nakazanie opróżnienia lokalu /art. 45 ust. 1 prawa lokalowego/.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.