Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1955/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2004 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 1835 (jeden tysiąc osiemset trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrywał ponownie skargę Z. S. na decyzję Nr [...] Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej - GITD) z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] nakładającej karę pieniężną w wysokości 8.000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez licencji.

Fakt naruszenia przez Z. S. przepisów ustawy o transporcie drogowym organ ustalił w trakcie kontroli drogowej dnia [...] lipca 2004 r., z której sporządził protokół. Jak wynika z protokołu, w dniu kontroli, pojazdem należącym do L. S., a będącym w dyspozycji Z. S. prowadzącej H. i prowadzonym przez syna Z. S. – K. S., przewożone były narzędzia i artykuły przemysłowe będące własnością Z. S. Przewóz odbywał się z miejscowości M. do miejscowości W. na giełdę samochodową w celu sprzedaży przewożonych artykułów z pojazdu, w ramach prowadzonej działalności handlu obwoźnego. Z uwagi na fakt, iż kierowca nie okazał do kontroli zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, służby kontrolne stwierdziły w sporządzonym protokole wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Organ I instancji nałożenie kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji uzasadnił faktem, iż wykonywany przez Z. S. przewóz nie spełniał, zdaniem organu, wymogów określonych w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2004 Nr 204, poz. 2088 ze zm. ) – dalej utd. Bowiem prowadzący pojazd K. S. nie był pracownikiem Z. S., a jedynie osobą pomagająca matce w prowadzeniu działalności gospodarczej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 93 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 utd. oraz l.p. 1.1.1. załącznika do utd.

W wyniku złożonego przez Z. S. odwołania, w którym podnosiła ona, że kara jest za surowa, zaświadczenie na przewozy własne już wykupiła, a syn ze względu na zły stan zdrowia matki pomaga jej w prowadzonej działalności, prowadząc samochód, GITD decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję zaskarżoną. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie organ I instancji należycie dokonał oceny stanu faktycznego i subsumcji przepisów ustawy o transporcie drogowym a co za tym idzie zaskarżona decyzja jest prawidłowa. GITD podniósł, że w toku kontroli strona nie przedstawiła licencji a zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne wydane zostało po dniu kontroli, a więc nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż organ kieruje się stanem faktycznym stwierdzonym w momencie kontroli. Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że kierowca pojazdu nie miał statusu pracownika w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy, gdyż z Z. S. nie miał zawartej umowy o pracę, był jedynie zgłoszony do urzędu skarbowego jedynie jako osoba pomagająca w prowadzeniu działalności gospodarczej.

W ocenie organu wobec niespełnienia kumulatywnie przesłanek z art. 4 ust 4 ustawy o transporcie drogowym (brak spełnienia przesłanki wskazanej po literą "a"), nie można było zakwalifikować przejazdu jako "wykonywanie przewozu na potrzeby własne." W tym stanie rzeczy na wykonywanie przedmiotowego przewozu konieczne było uzyskanie licencji przewozowej, którą skarżąca nie dysponowała, a zatem zasadnym było nałożenie kary pieniężnej w kwocie 8000 złotych, zgodnie l.p.1.1.1. załącznika do w/w ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wnosząc o stwierdzenie nieważności obydwu decyzji ewentualnie o ich uchylenie zarzuciła

1/ nieważność decyzji albowiem została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania tj. do skarżącej a nie do właściciela pojazdu oraz

2/ naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez:

a/ naruszenie art. 7, 77 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zaniechanie przeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego

b/ art. 10 k.p.a. przez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów i pozbawienie możliwości zgłoszenia dowodów

c/ naruszenie prawa materialnego tj. art. 4 pkt 4 i 5 oraz art. 5 Ustawy o transporcie drogowym przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że przedmiotowy przejazd wymagał licencji podczas gdy był to niezarobkowy krajowy przewóz drogowy o jakim mowa w art. 4 pkt 5 w/w ustawy

W motywach wskazała, że organy obu instancji dokonały niewłaściwej interpretacji przepisu art. 4 pkt 4 ustawy, gdyż strona wykonywała przewóz w ramach swojej podstawowej działalności, a nie "pomocniczo" o czym jest mowa w cytowanym przepisie. W ocenie skarżącej, w sprawie niniejszej ma zastosowanie art. 4 pkt 5 ustawy, który stanowi o przewozach na potrzeby własne bez dalszych warunków na wykonywanie takiego przewozu. Ponadto zdaniem skarżącej, w świetle pisma urzędu skarbowego z dnia [...] lipca 2004 r. organ błędnie przyjął, że kierowca pojazdu nie jest pracownikiem skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w motywach zaskarżonej decyzji, a powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego zaakcentował konieczność przyjęcia definicji pracownika wprost z art. 2 Kodeksu Pracy.

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] i poprzedzającą ja decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2004 r. w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu bez wymaganej licencji oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu a także zasądził od Głównego inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej Z. S. zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż zdaniem Sądu ani zaskarżona decyzja ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą się ostać, albowiem w ocenie Sądu, uzasadniony jest zarzut, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i nie uzasadnił, czy w dniu kontroli wykonywany był przejazd drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym.

Wyrok ten zaskarżył skargą kasacyjną pełnomocnik Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Pełnomocnik Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie w skardze kasacyjnej zarzucił skarżonemu wyrokowi:

1) naruszenie przepisów postępowania a to art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. i art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a., przejawiające się odmową dokonania przez Sąd oceny całokształtu okoliczności sprawy;

2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4 pkt 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym w następstwie czego wadliwie uznano, iż nie ma charakteru pomocniczego przewóz wykonywany przez przedsiębiorcę w przypadku prowadzenia przez niego handlu obwoźnego, co doprowadziło do odmowy zastosowania w sprawie art. 4 pkt 3 w zw. z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz l.p. 1.1.1. załącznika do tej ustawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i wskazuje na to, iż wykonywany przewóz w ramach handlu obwoźnego ma charakter pomocniczy w stosunku do podstawowej działalności. Skarżący zarzuca, iż Sąd meriti nie wskazał jakie okoliczności faktyczne mają jeszcze w sprawie zostać ustalone skoro wszystkie fakty są niesporne, a sporem objęte są jedynie kwestie prawne odnoszące się do charakteru przewozu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Z. S. wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2006r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. NSA ocenił, iż zebrany przez organ materiał dowodowy jest kompletny i nie wymagający uzupełnienia. Za problematyczną uznał kwestię kwalifikacji charakteru transportu tzn. czy był to transport drogowy zdefiniowany w art. 4 pkt 3 utd. czy niezarobkowy przewóz na potrzeby własne. Określony w art. 4 pkt 4 tej ustawy. Jako pomocne dla rozstrzygnięcia tego problemu NSA wskazał:

* zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej określający rodzaj działalności, która jako handel obwoźny artykułami przemysłowymi wskazuje na potrzebę przewozu towarów, co oznacza konieczność korzystania ze środka transportu;

* uzyskanie w dniu 8 lipca 2004 r. zaświadczenie na przewóz drogowy na potrzeby własne wystawione na nazwisko Z. S., co dowodzi o jakie zaświadczenie występowała Z. S.;

* oświadczenie Z. S. z dnia 4 lipca 2004 r. wskazujące, iż K. S. jest zatrudniony w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej;

- zaświadczenie wystawione przez Kierownika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] lipca 2004 r. z którego wynika, iż K. S. zgłoszony jest w tamtejszym urzędzie jako osoba pomagająca matce w prowadzeniu działalności gospodarczej handel obwoźny.

Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał w pełni, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organom administracyjnym wydać decyzję. Zezwala też na dokonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ustaleń w kierunku charakteru przewozu, a tym samym na dokonanie oceny zasadności wymierzonej kary pieniężnej.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej Z. S. podtrzymał żądanie skargi, zaś pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Badając skargę w tym zakresie, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza prawo, a zatem skarga podlega uwzględnieniu.

Organ nałożył na Z. S. karę 8.000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z uwagi na to, iż jak wyjaśnił, wykonywany przez skarżącą w dniu kontroli przewóz nie spełniał warunku określonego w art. 4 pkt 4 utd. – prowadzący pojazd K. S. nie był pracownikiem skarżącej.

Z takim stanowiskiem organu zgodzić się nie można.

Przede wszystkim należy, stosownie do dokonanej przez NSA wykładni, ocenić na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy wykonywany przez Z. S. w dacie kontroli przewóz mógł zostać zakwalifikowany jako transport drogowy. Jak wynika z załączonego do akt administracyjnych sprawy zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej ( k. 29 akt adm. ) Z. S. prowadzi handel obwoźny artykułami przemysłowymi na terenie całego kraju. Fakt prowadzenia działalności handlowej w zakresie sprzedaży detalicznej artykułów nieżywnościowych potwierdza dodatkowo decyzja Urzędu Skarbowego w sprawie ustalenia wysokości karty podatkowej na rok podatkowy 2004 ( k. 21 akt adm. ). Dla realizacji celu ujawnionego w ewidencji działalności gospodarczej skarżąca posługuje się samochodem ciężarowym [...], należącym do jej męża – L. S., który to pojazd został jej przez małżonka użyczony w 2004 r. ( umowa użyczenia – k. 28 akt adm. ). Dodatkowo, skarżąca przedstawiła zaświadczenie z I Urzędu Skarbowego w K., z którego wynika, że zgłosiła swojego syna K. S. jako osobę pomagającą matce w prowadzeniu działalności gospodarczej – handlu obwoźnego artykułami nieżywnościowymi – bez wynagrodzenia ( k. 16 akt adm. ). Z tego też powodu, jak wynika z zaświadczenia wydanego przez US, wobec Z. S. zastosowano stawkę podatkową taką, jaką stosuje się przy zatrudnieniu jednego pracownika. Ponadto, organy Inspekcji Transportu Drogowego, w wydanych decyzjach z dnia [...] lipca 2004 r. i z dnia [...] grudnia 2004 r. potwierdziły, iż kontrolowanym pojazdem, przewożone były rzeczy stanowiące własność Z. S., przeznaczone do sprzedaży na giełdzie samochodowej, bezpośrednio z pojazdu. Tak więc, jak jednoznacznie wynika z zebranych w sprawie dowodów, skarżąca w dniu kontroli drogowego wykonywała przewóz wykazujący cechy przewozu na potrzeby własne co, stwierdzili dnia [...] lipca 2004 r. kontrolujący pojazd skarżącej inspektorzy ( protokół kontroli k. 20 akt adm. ) i co było podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego.

Stosownie do art. 4 pkt 4 utd. niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne – jest to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do pojazdu,

c) w przypadku przejazdu pojazdem załadowanym – rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte( ... ),

d) przewóz nie jest przewozem w ramach wykonywanej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

W cytowanej definicji ustawowej przewozu na potrzeby własne zwrócenia uwagi wymaga, iż w odróżnieniu od transportu drogowego, jest to przewóz niezarobkowy, nieodpłatny, tzn. iż przedsiębiorca ponosi we własnym zakresie koszty przewozu koniecznego dla wykonywania zarejestrowanej przez niego, innej niż transportowa, działalności podstawowej, w rozpatrywanym przypadku – działalności handlowej. Z. S. niewątpliwie wykonywała w dniu kontroli przewóz dla potrzeb wykonywanej przez nią działalności handlowej, dla której rodzaju, przejazd samochodem był niezbędny i miał charakter pomocniczy. Warto w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z pkt 87 Polskiej Klasyfikacji Działalności przyjętej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2004 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 289), spośród handlu detalicznego (skarżąca taki właśnie handel prowadzi) klasyfikowanego według punktów sprzedaży, nie wyodrębnia się jako innego rodzaju handlu, handlu obwoźnego. Handel obwoźny mieści się w PKD pod ogólnym pojęciem "handel poza siecią sklepową" w grupie 52.6, a jeśli tak, to przewóz w stosunku do prowadzonej działalności podstawowej, tj. działalności handlowej, określanej mianem "handel obwoźny" może mieć wyłącznie charakter pomocniczy. Przewóz jaki wykonywała w dniu kontroli skarżąca spełniał, w ocenie Sądu, wszystkie cechy właściwe dla wykonywania niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne. Organ nie kwestionował przesłanek opisanych wyżej w pkt od b) do d), jednak odmówił uznania przewozu za wykonywany na potrzeby własne ze względu na niespełnienie warunku prowadzenia pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracownika.

Sąd nie zgodził się z takim stanowiskiem. Prowadzący pojazd K. S. pomaga skarżącej w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, w takim charakterze został zgłoszony przez matkę Z. S. do Urzędu Skarbowego i traktowany jest, dla celów podatku dochodowego regulowanego przez skarżącą, jak pracownik. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, K. S. spełnia ustawowe warunki do uznania go za osobę współpracującą zgodnie z ust. 11 cyt. artykułu ustawy o sus., bowiem jest synem osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, pozostającą z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i pomagającą w prowadzonej działalności gospodarczej (wspólny adres zameldowania oraz oświadczenie Z. S., że syn pomaga jej w prowadzonej działalności i zaświadczenie o zgłoszeniu z tego względu w Urzędzie Skarbowym w K. K. S. jako pracownika ). Kierując pojazdem, w ramach wykonywanej dla matki zarejestrowanej pomocy w działalności gospodarczej przez nią prowadzonej, K. S. działał za przedsiębiorcę oraz jak pracownik. Twierdzenie, że niezawarcie przez skarżącą umowy o pracę, ze współpracującym z nią w prowadzonej działalności synem, uniemożliwia uznanie przejazdu wykonywanego w dniu kontroli za przewóz na potrzeby własne, nie znajduje oparcia tak w stanie faktycznym danej sprawy, jak też nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym w dacie zdarzenia i rozstrzygania stanie prawnym. Konsekwentnie więc przyjęcie, że Z. S. wykonywała w dniu kontroli transport drogowy, nie posiadając wymaganej licencji, jest chybione.

Reasumując organ, poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wadliwie odmówił uznania wykonywanego przewozu za przewóz na potrzeby własne i błędnie zakwalifikował wykonywany przez Z. S. przewóz jako transport drogowy, co skutkowało nałożeniem na skarżącą kary za wykonywanie tego transportu bez wymaganej licencji.

Organ, rozpatrując sprawę ponownie, winien mieć na uwadze poczynioną przez Sąd, na tle badanej sprawy, wykładnię pojęcia niezarobkowego przewozu na potrzeby własne oraz stwierdzony i wynikający ze stanu sprawy fakt braku w dacie kontroli wymaganego zaświadczenia na wykonywanie przez Z. S. przewozu na potrzeby własne. Dodatkowo, organ winien mieć też na uwadze, iż ustanowiona art. 8 Kpa. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa nakłada na te organy obowiązek prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby adresaci tego postępowania nie mieli wrażenia zagubienia czy wprowadzania w błąd. W rozpatrywanej sprawie, organ tej zasadzie uchybił, bowiem wszczął postępowanie w oparciu o stwierdzony protokołem kontroli fakt wykonywania przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia, podczas gdy w trakcie prowadzonego postępowania nie dał stronie możliwości wypowiedzenia się co do zmienionego zarzutu, skutkującego znacznie bardziej dolegliwą sankcją, a mianowicie wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i pkt c) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności uchylonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 p.p.s.a