Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2363/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 189f § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 194 ust. 5 i 7
journal: Dz.U. 2019 poz 701
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędziowie Sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ośrodka [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ", "organ odwoławczy", "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "organ I instancji", "WIOŚ") z [...] stycznia 2020 r. znak: [...], którą wymierzono administracyjną karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów.

Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. (następnie zmienioną decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r.) Starosta [...] (dalej: "Starosta") zezwolił Ośrodkowi Hodowli Zagrodowej "[...]" sp. z o.o. w [...] (dalej: "strona", "skarżąca", "Ośrodek Hodowli") na przetwarzanie odpadów innych niż niebezpieczne w oparciu o warunki określone w przedmiotowej decyzji (dalej: "decyzja Starosty").

W okresie od [...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r. inspektorzy WIOŚ przeprowadzili w Ośrodku Hodowli kontrolę, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Jak ustalono, strona w ramach prowadzonej działalności przetwarza odpady w procesie odzysku R3 w instalacji biogazowni rolniczej oraz poza instalacjami w procesie odzysku R10 na gruntach rolnych z naruszeniem warunków decyzji Starosty w zakresie:

1. niedrożności studzienek kanalizacyjnych, przeznaczonych do odprowadzania wody opadowej z miejsca przeznaczonego do magazynowania odpadów (plac magazynowy ze ścianą oporową), placu manewrowego, placu między zbiornikami fermentacyjnymi oraz zbiornikiem dofermentacyjnym, a także braku zachowania czystości i ładu przestrzennego w ww. miejscu, braku zabezpieczenia przed dostępem osób niepowołanych (pkt 10 ppkt 10.2, ppkt 10.3 oraz pkt III ppkt 4 ww. decyzji);

2. braku zapisów codziennego monitoringu procesu technologicznego w zakresie temperatury, częstotliwości mieszania i odpompowywania masy fermentacyjnej oraz jej poziomów w zbiornikach technologicznych (pkt III ppkt 1 i ppkt 6 ww. decyzji);

3. braku badania poziomu wód gruntowych, badania gruntu, analizy pH przed zastosowaniem odpadów - masa pofermentacyjna 19 06 05 i 19 06 06 (pkt 7 ppkt 7.1, ppkt 7.2 decyzji);

4. braku dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie procesu odzysku RIO zawierającej: nr działki, obręb i nazwę gminy, powierzchnię w ha, na której zastosowano odpad, pochodzenie gleby oraz jej kategorię agronomiczną, poziom zwierciadła wód podziemnych, datę dokonania zabiegu, masę zastosowanego odpadu, nr badania gleby, nr badania odpadu oraz dawkę zastosowanego odpadu (pkt 8 ppkt 8.1 i ppkt 8.2 decyzji);

5. braku przeprowadzenia badania masy pofermentacyjnej płynnej (kod odpadu 19 06 05) na zawartość metali ciężkich tzn. Cr, Cd, Ni, Pb, Hg w 2018 r. oraz frakcji stałej masy pofermentacyjnej (kod odpadu 19 06 06) na powyższe parametry w 2019 r. (pkt 7 ppkt 7.11 a decyzji);

6. rozlewanie masy pofermentacyjnej płynnej za pomocą płytki rozbryzgowej (pkt 6 decyzji).

Pismem z dnia 16 października 2019 r. strona odmówiła podpisania protokołu z kontroli [...] oraz wniosła następujące uwagi i zastrzeżenia:

- studzienki kanalizacyjne często bywają zablokowane, szczególnie przy przyjmowaniu rzadszych substratów oraz po okresach znacznych opadów. W takiej sytuacji pracownicy biogazowni, za pomocą wozu asenizacyjnego, wypompowują nadmiar płynu, który następnie trafia do zbiornika fermentacyjnego i podlega procesowi fermentacji oraz powoduje obniżenie suchej masy w masie fermentacyjnej. Biogazownia oznaczona jest jako teren prywatny, gdzie obowiązuje zakaz wstępu osobom nieupoważnionym oraz zakaz ruchu. Dodatkowo wprowadza się zamykanie bramy również w czasie dnia pracy;

- w odpowiedzi na zarzut dotyczący braku ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów dla odpadów przetwarzanych w procesie odzysku R3 i RIO oraz powstałych w wyniku funkcjonowania i pracy instalacji biogazowi rolniczej, do pisma dołączono ewidencję za rok 2018 i 2019;

- w instalacji prowadzony jest elektroniczny zapis temperatury. Odbywa się to w szafie sterowniczej, gdzie archiwizowane są dane dotyczące temperatury w zbiornikach fermentacyjnych, umożliwiając dostęp do nich w każdym czasie. Strona załączyła przykładowy wyciąg z archiwizacji danych o temperaturze. Odnosząc się do cyklu mieszania wskazano, że ustawiony on został zgodnie z zaleceniami producenta technologii w danym procesie technologicznym. Częstotliwość mieszania utrzymuje się na stałym poziomie;

- Spółka posiada badania zasobności glebowych wykonane przez Stację Chemiczno-Rolniczą w [...] przeprowadzone na wszystkich gruntach będących w posiadaniu OHZ [...] Sp. z o.o., które załączono do pisma;

- strona oświadczyła, że prowadzi dokumentację dotyczącą prowadzenia procesu odzysku RIO na swoich gruntach;

- brak badania frakcji stałej masy pofermentacyjnej wynika z tego, że frakcja ta nie była wykorzystywana. Badania zostaną przeprowadzone przed jej zastosowaniem na użytki rolne;

- ze względu na uszkodzenie posiadanych przez spółkę aplikatorów w postaci lanc wiszących, awaryjnie została zastosowana płytka rozbryzgowa. Zastosowanie tego rozwiązania miało charakter wyłącznie doraźny i jednostkowy, a jego powodem była zmniejszająca się powierzchnia magazynowa zbiornika na poferment;

- odnośnie zarzutu dotyczącego braku nawożenia azotem na okres jesień 2019 - wiosna 2020 Strona załączyła plan nawożenia azotem, sporządzony w maju 2019 r.

Pismem z dnia 28 października 2019 r. organ ustosunkował się do ww. pisma Strony wskazując, iż:

- załączone karty ewidencji odpadów za rok 2018 i 2019 nie przedstawiają ewidencji ilościowej i jakościowej odpadów o kodach 19 06 05 oraz 19 06 06;

- plan nawożenia azotem jest dokumentem niekompletnym, a mianowicie brak planowanego nawożenia nawozami mineralnymi, a także ewidencji zabiegów agrotechnicznych związanej z nawożeniem azotem; przesłany dokument nie uwzględnia również zasobów nawozów naturalnych oraz obrotu stada;

- odnosząc się do załączonego wyniku badań - posiadane przez Stronę zezwolenie zobowiązuje Stronę do wykonania badania gruntu przed zastosowaniem odpadu (uwzględniając stosowanie nawozów - masy pofermentacyjnej, w nawożeniu wiosennym i jesiennym, badanie gruntu winno być wykonane min. dwa razy w roku);

- odpadu o kodzie 19 06 06 w zakresie parametrów biologicznych, brak natomiast badania na zawartość metali ciężkich, jak również informacji do jakich celów jest wykorzystywania odseparowana stała frakcja masy pofermentacyjnej;

- w dniu 6 sierpnia 2019 r. wystąpił drogą elektroniczną o udostępnienie dokumentacji potwierdzającej prowadzenie procesu odzysku w procesie RIO na gruntach, która do dnia zakończenia kontroli, tj. [...] września 2019 r. nie została przedstawiona.

Pismem z dnia 19 listopada 2019 r. Spółka dostarczyła karty ewidencji odpadów o kodzie 19 06 05 za rok 2018 i 2019, natomiast w wiadomości e-mail z dnia 21 listopada 2019 r. - kartę ewidencji odpadów o kodzie 19 06 06 za rok 2019.

Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] listopada 2019 r. WIOŚ zarządził:

- przetwarzać odpady w instalacji biogazowni rolniczej w miejscowości [...], zgodnie z warunkami określonymi w decyzji Starosty w terminie od dnia otrzymania zarządzenia;

- prowadzić ilościową i jakościową ewidencję odpadów, dla odpadów przetwarzanych w procesie odzysku R3 i R10 oraz odpadów powstałych w wyniku funkcjonowania i pracy instalacji biogazowni rolniczej w terminie od dnia otrzymania zarządzenia;

- składać w terminie ustawowym, roczne sprawozdanie w zakresie gospodarki odpadami marszałkowi województwa.

Jednocześnie WIOŚ wyznaczył stronie termin przesłania pisemnej informacji w zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń do dnia 30 grudnia 2019 r.

W dniu [...] listopada 2019 r. WIOŚ zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie warunków zezwolenia na przetwarzanie odpadów, wydanego przez Starostę [...] w dniu [...] lutego 2017 r.

W dniu 4 grudnia 2019 r. WIOŚ zwrócił się pismem do Spółki o okazanie raportów dziennych monitoringu, z każdego dnia, w zakresie temperatury, częstotliwości mieszania i odpompowywania masy fermentacyjnej oraz jej poziomów w zbiornikach technologicznych, w terminie 7 dni od daty doręczenia pod rygorem uznania, że taka dokumentacja nie jest przez spółkę prowadzona. Spółka nie okazała rejestrów w wyznaczonym terminie.

W odpowiedzi z dnia 8 stycznia 2020 r. na zarządzenie pokontrolne, strona poinformowała WIOŚ o zobowiązaniu się do przetwarzania odpadów w instalacji biogazowni rolniczej zgodnie z warunkami określonymi w decyzji Starosty, o dołożeniu wszelkich starań do prowadzenia ewidencji odpadów w sposób prawidłowy.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. WIOŚ, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1355 ze zm., dalej: u.i.o.ś"), art. 194 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 196, art. 197 pkt 1, art. 199 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2019 r., poz. 701 ze zm.; dalej "ustawa o odpadach") oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), nałożył na Ośrodek Hodowli karę administracyjną pieniężną w wysokości 20.000 zł za przetwarzanie odpadów z naruszeniem decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. – zezwolenie na przetwarzanie odpadów w instalacji biogazowni mieszczącej się w miejscowości T. w procesie odzysku R3 oraz przetwarzania odpadów poza instalacjami na grunty rolne w procesie odzysku R10, z uwagi na naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, które to naruszenie zostało stwierdzone w okresie od dnia 2 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z pkt 10 ppkt 10.2. ppkt 10.3 oraz pkt III ppkt 4 decyzji Starosty magazynowanie odpadów przeznaczonych do odzysku w procesie R3 powinno się odbywać w miejscach wyznaczonych i w sposób bezpieczny dla środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska gruntowo-wodnego, zaś sposób magazynowania odpadów winien zabezpieczać je przed zmieszaniem, rozsypaniem, wymywaniem i uniemożliwić uwolnienie do środowiska, natomiast w przypadku rozproszenia należy je uprzątnąć. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono niedrożność studzienek odpływowych znajdujących się na placu magazynowym, duże rozlewiska odcieków oraz mieszanie odpadów, a zatem w ocenie organu Spółka powinna podjąć wszelkie starania oraz rozwiązania techniczne, a także organizacji pracy, w szczególności w trakcie przyjmowania, odpowiedniego przechowywania i zadawania substratów do podajników, aby nie występowało ich mieszanie, rozsypywanie i odcieki z pryzm. Natomiast studzienki kanalizacyjne powinny być częściej oczyszczane i opróżniane, aby nie dochodziło do ich przepełnienia. W chwili, gdy są przepełnione, nie spełniają one swej podstawowej funkcji, co narusza warunki decyzji Starosty oraz może powodować niekontrolowany odpływ i zanieczyszczenie gruntu, a także wód gruntowych poza placem przeznaczonym do magazynowania odpadów, placem manewrowym, placem między zbiornikami fermentacyjnymi oraz zwiększoną uciążliwość odorową.

Ponadto WIOŚ zaznaczył, że zgodnie z pkt III ppkt 1 i ppkt 6 decyzji Starosty podmiot jest zobowiązany do prowadzenia codziennego monitoringu procesu technologicznego: temperatur, cykl zadawania substratu, częstotliwość mieszania i odpompowania masy fermentacyjnej, poziomów masy fermentacyjnej i pofermentacyjnej w zbiornikach technologicznych, a ewidencję wyników monitoringu prowadzić w odpowiednich rejestrach. Organ I instancji wskazał, że Spółka nie okazała powyższej dokumentacji.

Organ I instancji podał, że zgodnie z pkt 7 ppkt 7.1, ppkt 7.2 decyzji Starosty, proces technologiczny przetwarzania odpadów o kodach 19 06 05 i 19 06 06, na gruntach rolnych w procesie odzysku RIO winien obejmować czynności wykonania badania odpadów, zbadania poziomu wód gruntowych oraz przed zastosowaniem odpadów, wykonanie badania gruntu, na którym odpad ma być zastosowany, natomiast każdorazowo przed zastosowaniem odpadu na danym gruncie, należy dokonać analizy możliwości jego zastosowania z uwagi na pil gleby oraz zawartość w niej metali ciężkich. Organ I instancji zauważył, że Spółka nie dysponuje wynikami gruntu z 2019 r., w związku z powyższym brak jest możliwości stwierdzenia i przeanalizowania, czy po zastosowaniu kodu odpadu 19 06 05 i 19 06 06 w 2018 r. na gruntach rolnych w procesie odzysku RIO, nie doszło do przekroczenia w nim zawartości metali ciężkich. WIOŚ podkreślił, że biorąc pod uwagę fakt wykonywania zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem pól w okresie wiosennym oraz okresie jesiennym, podmiot winien przynajmniej dwa razy w roku dokonywać analizy gleby przed zastosowaniem odpadów na gruntach rolnych. Nieposiadanie aktualnych wyników analizy gleby może powodować przekroczenie w niej dopuszczalnych zawartości metali ciężkich, z uwagi na fakt, iż zarówno masa pofermentacyjna płynna, jak i odseparowana frakcja stała, również może powodować zmianę ich zawartości po wykonaniu zabiegu aplikacji, nawożenia.

Organ I instancji wskazał również, że zapis w pkt 8 ppkt 8.1 i ppkt 8.2 decyzji Starosty zobowiązuje Spółkę do prowadzenia na bieżąco dokumentacji stosowania odpadów o kodach 19 06 05 i 19 06 06 w procesie odzysku RIO zawierającej: miejsce odzysku odpadu (nr działki, obręb i nazwę gminy), powierzchnię, na której zastosowano odpad [ha], pochodzenie gleby (mineralna, czy organiczna, pH i kategorię agronomiczną gleby, poziom zwierciadła wód podziemnych [m], datę odzysku odpadu, masę zastosowanego odpadu [Mg], nr badania gleby, nr badania odpadu, zastosowaną dawkę odpadu uwzględniającą dopuszczalną zawartość metali ciężkich i właściwości gleby, a także przechowywać przez okres 5 lat licząc od dnia zastosowania odpadów wszystkie wyniki badań i analizy dotyczące odpadu i gleby, na której będą zastosowane odpady oraz prowadzona dokumentację stosowania odpadów o kodach 16 06 05 i 19 06 06. WIOŚ zwrócił uwagę, że Spółka w trakcie prowadzonych czynności, nie okazała powyższej dokumentacji (zarówno w czasie trwania kontroli, jak i w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego), pomimo wielokrotnego twierdzenia, iż takową dokumentację prowadzi i posiada.

WIOŚ zaznaczył, że decyzją Starosty w pkt 7 ppkt 7.11 ściśle określono, jakie parametry powinien spełniać odpad przed zastosowaniem oraz gleba, przed ich aplikacją. Organ I instancji zauważył, że w 2018 r. nie poddano analizie odpadu o kodzie 19 06 06 - odseparowanej frakcji stałej masy pofermentacyjnej, a ponadto Spółka nie poddała analizie na zawartość metali ciężkich odseparowanej frakcji stałej masy pofermentacyjnej (kod odpadu 19 06 06) w 2019 r., twierdząc, że zostanie ona zbadana przed zastosowaniem na użytki rolne.

WIOŚ zaznaczył, że podmiot powinien stosować i analizować możliwość dokonania aplikacji odpadu na określonym gruncie/działce, biorąc pod uwagę wynik badania pofermentu oraz wynik badania gleby. Niekontrolowane stosowanie odpadów na gruntach rolnych może powodować pogorszenie jakości gleby oraz wód gruntowych przy długo trwałym stosowaniu, w szczególności może spowodować szkody w środowisku.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z pkt 6 decyzji Starosty aplikacja pofermentu na gruntach, powinna się odbywać poprzez zastosowanie wozu asenizacyjnego z aplikatorem w postaci lanc wiszących, natomiast dokumentacja fotograficzna sporządzona do notatki służbowej w dniu [...] sierpnia 2019 r. przedstawia, że Spółka wykonuje powyższą czynność poprzez zastosowanie płytki rozbryzgowej, której to nie przewiduje przedmiotowa decyzja Starosty.

WIOŚ zaznaczył, że zgodnie z art. 196 i art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza administracyjną karę pieniężną za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach za naruszenia polegające na zbieraniu lub przetwarzaniu odpadów niezgodnie z posiadanym zezwoleniem wymierza się administracyjną karę pieniężną. Na podstawie art. 196 ustawy o odpadach, karę pieniężną wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub gospodarowania odpadami, przy czym według aktualnego brzmienia przepisu art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach, administracyjna kara pieniężna za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem, o którym mowa w art. 41 ustawy, wynosi nie mniej niż 1 000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł.

WIOŚ wskazał, że w myśl art. 194 ust. 7 ww. ustawy wysokość kary, o której mowa w ust. 5, oblicza się, uwzględniając w szczególności ilość i właściwości odpadów, możliwość wystąpienia zagrożeń dla ludzi lub środowiska oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy. Ponadto zgodnie z art. 199 ustawy o odpadach, przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej uwzględnia się rodzaj naruszenia i jego wpływ na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okres trwania naruszenia, rozmiary prowadzonej działalności oraz bierze się pod uwagę skutki tych naruszeń i wielkość zagrożenia.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 194 ust. 7 i art. 199 ww. ustawy, wymierzając karę administracyjną wziął pod uwagę, że:

- na działalność przedsiębiorstwa wpływają skargi mieszkańców miejscowości T. oraz okolicznych miejscowości, związane z uciążliwością odorową,

- okres trwania naruszenia wynosił ok. 2 lata,

- praca zakładu powoduje bardzo duża uciążliwość odorową,

- braki w dokumentacji nie pozwalają na przeprowadzenie analizy możliwości stosowania odpadów na gruntach w procesie odzysku RIO,

- rozmiar prowadzonej działalności był znaczny,

- stwierdzono zagrożenie dla środowiska, a w szczególności środowiska glebowego i wodnego.

Jednocześnie WIOŚ zaznaczył, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu na podstawie art. 189f k.p.a., w sytuacji gdy nie sposób zakwalifikować stwierdzonego naruszenia jako znikome, a stwierdzone naruszenie nie zostało usunięte.

Odwołanie od tej decyzji wniosła Spółka, wnosząc o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu na podstawie art. 189f k.p.a., względnie o ustalenie administracyjnej kary pieniężnej w dolnej granicy określonej przepisem art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 7, 77 §1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień spółki, i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności zaniechania wystąpienia do właściwego organu inspekcji sanitarnej celem sporządzenia raportu oddziaływania biogazowni na życie i zdrowie okolicznych mieszkańców oraz środowisko, a także naruszenie art. 194 ust. 5 i ust. 7 oraz art. 199 ustawy o odpadach poprzez przekroczenie zasad ustalania wysokości administracyjnej kary pieniężnej mające postać braku oszacowania skutków stwierdzonego naruszenia oraz przyjęcie wysokości kary w kwocie 20 000 zł w sytuacji, gdy w zaskarżonej decyzji nie stwierdzono wpływu naruszeń na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko.

W toku postępowania odwoławczego GIOŚ pismem z dnia 9 czerwca 2020 r. zawiadomił stronę o zakończeniu zbierania materiałów dowodowych. Pismem z dnia 6 lipca 2020 r. Spółka podtrzymała zarzuty, wnioski oraz argumentację przedstawioną w odwołaniu. Ponadto strona zarzuciła brak oszacowania skutków stwierdzonego naruszenia oraz przyjęcie wysokości kary bez stwierdzenia wpływu naruszeń na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko. W ocenie Strony powyższe winno być przedmiotem ustaleń biegłego, który w oparciu o specjalistyczną wiedzę określiłby, czy praca zakładu powoduje dużą uciążliwość odorową i istnieje zagrożenie dla środowiska.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. GIOŚ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że administracyjna kara pieniężna wymierzona decyzją organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i kpa, a kara nią wymierzona jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia. GIOŚ zaznaczył, że naruszenie udokumentowane w protokole kontroli obligowało organ I instancji do wydania zaskarżonej decyzji, a zarzut naruszenia art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach należy uznać za bezpodstawny, bowiem materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji w toku kontroli bezsprzecznie świadczy o naruszeniach warunków posiadanego przez stronę zezwolenia, a czyny takie z kolei stanowią delikt administracyjny obligatoryjnie sankcjonowany na podstawie art. 194 ust. 5 ustawy o odpadach.

Organ odwoławczy zaznaczył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności fotografie wykonane podczas oględzin w dniu [...] września 2019 r., wskazują na wystąpienie dużych rozlewisk odcieków z pryzmy magazynowanych odpadów na placu magazynowym ze ścianą oporową oraz mieszanie odpadów, w związku z czym nie ma znaczenia podnoszony przez stronę argument, iż niedrożność dotyczy zazwyczaj jednej lub dwóch studzienek na siedem znajdujących się na terenie gospodarstwa. W ocenie organu odwoławczego istotny jest fakt wystąpienia rozlewisk, a nie ilość niedrożnych studzienek, bowiem zgodnie z pkt II ppkt 10.2 decyzji na przetwarzanie odpadów "Magazynowanie odpadów prowadzić w miejscach wyznaczonych, w sposób bezpieczny dla środowiska, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska gruntowo-wodnego", natomiast zgodnie z pkt II ppkt 10.3: "Sposób magazynowania odpadów winien zabezpieczyć je przed zmieszaniem, rozsypaniem, wymywaniem i uniemożliwić uwolnienie do środowiska, w przypadku rozproszenia należy uprzątnąć odpady".

GIOŚ podkreślił, że jeżeli nawet niedrożność jednej, czy dwóch studzienek kanalizacyjnych powoduje wystąpienie rozlewisk, należałoby zastosować rozwiązania techniczne, które zapobiegałyby występowaniu takim zjawiskom. Z protokołu kontroli wynika jednak, że strona przedstawiła faktury (z grudnia 2018 r. oraz z marca, kwietnia, czerwca i lipca 2019 r.) za usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków, czyszczeniem WUKO (metoda hydro-dynamicznego czyszczenia rur kanalizacyjnych), co doprowadza do wniosku, że oczyszczanie takie winno odbywać się częściej w celu zapobiegania występowania rozlewów. GIOŚ podkreślił, że dopuszczenie do ww. sytuacji prowadzi także do stwierdzenia, iż strona nie prowadziła monitoringu wizualnego odpadów znajdujących się na placu magazynowym ze ścianą oporową oraz wypełnienia w studniach zbiorczych na odcieki, co stanowi naruszenie pkt III ppkt 4 zezwolenia na przetwarzanie odpadów.

Odnosząc się do argumentu strony, iż prowadzi ona elektroniczny zapis temperatury, poziom masy fermentacyjnej jest kontrolowany codziennie przez wzierniki, a częstotliwość mieszania jest stała, GIOŚ stwierdził, iż w aktach sprawy nie ma dokumentów potwierdzających powyższe stwierdzenia, a Strona zarówno w piśmie z dnia 16 października 2019 r., jak i z dnia 21 listopada 2019 r. przesłała wyjaśnienia i załączyła jedynie przykładowy wydruk z zapisu temperatur. Ponadto z udostępnionych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii dokumentów z kontroli wynika, że zapis temperatury w 2018 r. nie był prowadzony codziennie. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż strona nie posiadała dokumentacji potwierdzającej prowadzenie codziennego monitoringu w ww. zakresie i naruszyła pkt III ppkt 1 oraz pkt III ppkt 6 posiadanego przez nią zezwolenia na przetwarzanie odpadów.

GIOŚ podkreślił także, że naruszenie pkt 11 ppkt 7.1 pozwolenia na przetwarzanie odpadów dotyczy również wykonywania badań odpadów o kodach 19 06 05 i 19 06 06 oraz przed zastosowaniem odpadów- badań gruntu, na którym odpad ma być zastosowany. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza jedynie wykonanie badań przez Okręgową Stację Chemiczno-Rolniczą w [...] próbki gruntu przyjętej w dniu [...] maja 2018 r. (sprawozdanie z badań [...]). Spółka nie okazała jednak badań gruntu przeprowadzonych przed zastosowaniem na nich odpadów w roku 2019. Z uwagi na brak ww. badań nie było możliwe, zgodnie z pkt II ppkt 7.2 zezwolenia na przetwarzanie odpadów, dokonanie analiz możliwości zastosowania odpadów na gruntach z uwagi na pH gleby i zawartość metali ciężkich. Organ odwoławczy nie zgodził się także ze stroną, że dostarczone z pismem z dnia 16 października 2019 r. dokumenty dotyczące planu stosowania nawozów mineralnych i organicznych, stanowią pełną dokumentację potwierdzającą przeprowadzenie procesu odzysku RIO. Podkreślić należy, iż ww. dokument stanowi jedynie plan stosowania nawozów na okres jesień 2019 - wiosna 2020, a nie dokumentację potwierdzającą przeprowadzenie procesu odzysku RIO zawierającą wszystkie informacje wskazane w pkt II ppkt 8.1 zezwolenia na przetwarzanie odpadów.

GIOŚ wskazał, że analiza materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, wbrew twierdzeniom Strony, wskazuje na zastosowanie pofermentu w formie stałej (odpad o kodzie 19 06 06) w roku 2019 w procesie odzysku RIO, a nie jego magazynowanie do czasu zastosowania wiosną 2020 r. Organ odwoławczy zauważył, że z przekazanej do WIOS drogą elektroniczną w dniu 21 listopada 2019 r. karty ewidencji odpadu o kodzie 19 06 06 wynika, że odpad ten był stosowany we własnym zakresie w procesie odzysku RIO od kwietnia do października 2019 r. Z uwagi na powyższe strona winna przed zastosowaniem pofermentu w formie stałej w kwietniu 2019 r. wykonać wszystkie określone w posiadanym zezwoleniu badania. Strona wykonała badanie stałej masy pofermentacyjnej (19 06 06) w sierpniu 2019 r. jedynie pod względem mikrobiologicznym (zawartość bakterii z rodzaju Salmonella).

Organ II instancji zwrócił uwagę, że strona nie wykonała badania masy pofermentacyjnej płynnej (19 06 05) na zawartość metali ciężkich, tj. Cr, Cd, Ni, Pb, Hg, w 2018 r. oraz frakcji stałej masy pofermentacyjnej (19 06 06) na powyższe parametry w roku 2019, wobec czego nie była możliwa ocena spełnienia warunków określonych w punkcie II ppkt 7.11 dotyczących możliwości zastosowania odpadów. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na zastosowanie płytki rozbryzgowej jedynie raz - podczas oględzin wykonanych w dniu [...] sierpnia 2019 r. Pozwolenie na przetwarzanie odpadów nie uwzględnia jednak stosowania tego typu rozwiązania w sytuacjach awaryjnych. Ponadto brak dokumentów potwierdzających przeprowadzenie wymaganych badań i analiz dotyczących odpadów i gleby, a także dokumentacji stosowania odpadów o kodach 19 06 05 i 19 06 06 stanowi naruszenie pkt II ppkt 8.2. zezwolenia na przetwarzanie odpadów .

Odnosząc się natomiast do przedstawionego przez Spółkę programu działań inwestycyjnych związanych głównie z usunięciem uciążliwości zapachowych, organ odwoławczy stwierdził, iż nie ma to znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż kara wymierzona zaskarżoną decyzją związana jest ze stwierdzeniem naruszenia warunków określonych w kilku punktach obowiązującego wówczas pozwolenia na przetwarzanie odpadów (a nie wyłącznie występowaniem uciążliwości zapachowych), wobec czego wszelkie działania zmierzające do niwelacji uciążliwości zapachowych nie mogą być podstawą do odstąpienia od kary.

W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie było konieczności wykonania opinii przez właściwy organ inspekcji sanitarnej. Wykonanie takiej opinii nie jest niezbędne do stwierdzenia, występowania uciążliwości odorowych, które mogą być spowodowane prowadzeniem działalności z naruszeniem warunków posiadanego zezwolenia na przetwarzanie odpadów i będącego efektem niewłaściwie prowadzonej gospodarki odpadami.

Skargę na decyzję GIOŚ wniosła Spółka, która zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) art. 194 ust. 5, art. 194 ust. 7 ustawy o odpadach poprzez jego zastosowanie i nałożenie na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 20 000,00 zł w sytuacji, gdy brak było wpływu stwierdzonych w decyzji naruszeń na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko;

b) art. 199 ustawy o odpadach poprzez brak oceny ustawowych przesłanek ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej (uznania administracyjnego) i poprzestanie w tym zakresie na odwołaniu się do treści powołanego przepisu, które doprowadziło do orzeczenia nadmiernie wygórowanej kary pieniężnej, nieadekwatnej do okoliczności sprawy;

c) art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności przez zaniechanie wystąpienia do właściwego organu inspekcji sanitarnej celem sporządzenia raportu oddziaływania biogazowni na życie i zdrowie okolicznych mieszkańców oraz na środowisko, co w konsekwencji doprowadziło do niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czyli jego pominięcia;

d) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z raportu oddziaływania biogazowni na życie i zdrowie okolicznych mieszkańców oraz na środowisko na wniosek Strony pomimo, iż przedmiotem dowodu była okoliczność mająca znaczenie dla sprawy;

e) art. 189 f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma zaś strona skarżąca nie zaprzestała naruszania prawa co w konsekwencji doprowadziło do tego, iż Organ nie odstąpił od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i nie poprzestał na pouczeniu;

f) art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, czy Skarżąca stosuje się do zaleceń pokontrolnych oraz do wytycznych, które zostały jej narzucone przez prawo co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez Organ, iż strona dopuściła się szeregu naruszeń warunków posiadanego zezwolenia na przetwarzanie odpadów a także do lekceważenia zarówno przepisów regulujących prowadzenie odzysku RIO, jak i zasad praktyk rolniczych, co w konsekwencji doprowadziło do przekonania organu o słuszności wymierzonej kary administracyjnej.

g) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przez zaniechanie zawieszenia postępowania administracyjnego, pomimo toczącego się postępowania karnego, mogącego mieć wpływ na wydanie decyzji, pomimo ciążącego na Organie obowiązku zawieszenia postępowania;

h) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinien powyższą decyzję uchylić i w konsekwencji tego umorzyć postępowanie.

Wobec tak postawionych zarzutów, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w dniu [...] sierpnia 2020 r. przez Prokuraturę Rejonową w [...] wydane zostało postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w przedmiocie: zanieczyszczenia gnojowicą pochodzą z działu chowu i hodowli bydła Ośrodka Hodowli Zarodowej "[...]" sp. z o.o. z/s w [...] akwenu wodnego położonego na działce nr [...] obręb [...] miejscowości [...] gm. [...] do którego doszło w dniu [...] lipca 2020 r., tj. o przestępstwo z art. 182 § 1 k.k. na zasadzie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec stwierdzenia braku znamion przestępstwa. Ponadto Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] września 2020 r. sygn. akt [...] orzekł o uniewinnieniu K. T., pełniącego obowiązki prezesa zarządu Skarżącej, od zarzucanego mu czynu polegającego na tym, iż w dniu 10 lutego 2019 r. oraz w dniu 19 marca 2019 r. i 27 marca 2019 r. wbrew zakazowi wprowadził do kanału melioracyjnego nr [...] wzdłuż drogi gruntowej w kierunku kanału [...] odpady w postaci ciekłych odchodów zwierzęcych, tj. wykroczenie z art. 478 pkt 6a ustawy Prawo wodne. W konsekwencji w ocenie skarżącej zważywszy na fakt, iż ustalenia zapadłe w ramach postępowania karnego mogą mieć wpływ na treść wydanej decyzji administracyjnej, organ winien postępowanie zawiesić do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy karnej. Zaniechanie zawieszenia postępowania w opisanych okoliczność stanowi naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., na mocy którego, w przypadku ziszczenia się przesłanek w nim przewidziany, organ zobowiązany jest do zawieszenia postępowania.

Spółka wskazała, że przepisy art. 194 ust. 5, art. 199 ustawy o odpadach stoją w opozycji do stanowiska organu II instancji, iż kara jest adekwatna do popełnionego uchybienia i uzasadniona okolicznościami sprawy, a także odpowiednia by wyegzekwować od strony realizację ciążącej na niej obowiązków, podczas gdy strona w żaden sposób nigdy od powyższego się nie uchylała. Skarżąca wskazała, iż organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez nie wystąpienie do właściwego organu inspekcji sanitarnej celem sporządzenia raportu oddziaływania biogazowni na życie i zdrowie okolicznych mieszkańców oraz na środowisko, a co w konsekwencji doprowadziło do niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i uznania, iż działanie biogazowni a także wskazane przez Organ naruszenia mają wpływ na życie i zdrowie mieszkańców a także na środowisko.

Spółka podkreśliła, że art. 78 § 1 k.p.a. wyraźnie stanowi, iż żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W przedmiotowej sytuacji organ dowód pominął nie uzasadniając i nie podając podstawy prawnej powyższego działania. Zdaniem skarżącej wnioskowany dowód ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Potwierdza to treść uzasadnienia decyzji Organu, który w punkcie dotyczącym zagrożenia dla środowiska, wskazuje na jego potencjalność z uwagi "na duże rozlewiska odcieków z pryzmy magazynowanych odpadów." Organ nie wskazał przy tym, co w jego mniemaniu oznacza duże rozlewiska. Co więcej, jak zostało wykazane w protokole rozlewiska te mają charakter incydentalny. W konsekwencji powyższego, wyłącznie na subiektywnym twierdzeniu organu, bez oparcia o konkretny materiał dowodowy, organ uznał, iż wystąpiło zagrożenie dla środowiska. Spółka wskazała również, że organ nie wziął pod uwagę, iż zostały łącznie spełnione dwie przesłanki zawarte w dyspozycji art. 189f § 1 k.p.a. i nie odstąpił od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej poprzestając na pouczeniu, w sytuacji gdy zarówno waga naruszenia prawa jest znikoma jak i strona zaprzestała naruszania prawa chociażby przez fakt zastosowywania się do wydawanych zaleceń pokontrolnych.

Zdaniem Spółki organ dopuścił się błędu w subsumpcji poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, lecz nie danie im wiary i uznanie, iż wykazywane w kolejnych pismach sprawy naruszenia mają większy zasięg niż ma to faktycznie miejsce. W rzeczywistości szereg "naruszeń" i postępowań spowodowanych jest konfliktem z okolicznymi mieszkańcami, które to odpowiednie zawiadamiane organy muszą podejmować działania, natomiast skarżąca cały czas pojawiające się "ataki" odpierać. Wykazane pokontrolne naruszenia powracają w kolejnych pismach od kolejnych organów w niezmienionej formie mimo, iż skarżąca nie ustaje w składaniu na bieżąco w tych kwestach wyjaśnień oraz udowadnianiu i uprawdopodobnianiu niezasadności powyższych zarzutów.

Ponadto skarżąca wskazała na naruszenie przez organ art. 199 ustawy o odpadach. Ustalając wysokość kary, w ocenie skarżącej Organ, w odniesieniu do przesłanek o których mowa w art. 199, ograniczył się do ich podania, względnie lakonicznej analizy. Zdaniem strony miało miejsce powierzchowne rozpatrzenia przez organy rozmiaru prowadzonej przez skarżącą działalności Organ odwołał się tylko do rocznej wydajności biogazu oraz wartości łącznej mocy zainstalowanej, a także do treści zezwolenia na przetwarzanie odpadów, stwierdzając na końcu, że podane znaczne ilości świadczą o skali prowadzonej działalności.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawą podstawę zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowił art. 194 ust. 5 i 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 701 ze zm. dalej: u.o.).

Podkreślenia wymaga, że celem normy prawnej zawartej w art. 194 ust. 5 u.o. jest wymuszenie określonych legalnych zachowań oczekiwanych przez ustawodawcę i wprowadzonych w treści decyzji administracyjnych. W przypadku bowiem naruszenia ustanowionych w art. 194 ust. 5 u.o. warunków prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na gospodarowaniu odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów organ wymierza administracyjną karę pieniężną.

Należy zatem zwrócić uwagę, że przedsiębiorca, który nie wykonuje obowiązku wynikającego z zezwolenia na przetwarzanie odpadów powinien się liczyć z konsekwencjami takiego działania - w tym również z możliwością wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości określonej przepisami, zwłaszcza że kara ta ma charakter środka prewencyjnego (por. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r., II OSK 3252/17, CBOSA).

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) z [...] sierpnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ) z [...] stycznia 2020 r. wymierzającą Spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów, tj. z naruszeniem decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. – zezwolenie na przetwarzanie odpadów w instalacji biogazowni w procesie odzysku R3 oraz przetwarzania odpadów poza instalacjami na grunty rolne w procesie odzysku R10, z uwagi na naruszenie art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, które to naruszenie zostało stwierdzone w okresie od dnia [...] sierpnia 2019 r. do [...] września 2019 r.

Sąd w składzie orzekającym, dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia – w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy – doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja GIOŚ nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy rozpoznały sprawę w zakresie, który należał do ich kompetencji, gdyż dokonały czynności zmierzających do ustalenia, że skarżąca dopuściła się naruszenia przepisu prawa materialnego prowadząc działalność z naruszeniem warunków zezwolenia.

Bezzasadne są zarzuty skargi odnoszące się do naruszeń przepisów postępowania związanych z ustaleniem stanu faktycznego (art. 7, art. 77 §1, art. 78 §1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Stan faktyczny, który legł u podstaw wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, przede wszystkim w odniesieniu do faktu głównego, czyli gospodarowania odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów został prawidłowo ustalony przez orzekające organy. Wskazać należy, że [...] WIOŚ w dniach od [...] sierpnia do [...] września 2019 r. przeprowadził kontrolę w Spółce. Kontrola wykazała nieprawidłowości w ramach prowadzonej działalności przetwarzania odpady w procesie odzysku R3 w instalacji biogazowni rolniczej oraz poza instalacjami w procesie odzysku R10 na gruntach rolnych z naruszeniem warunków decyzji Starosty w zakresie:

- niedrożności studzienek kanalizacyjnych, przeznaczonych do odprowadzania wody opadowej z miejsca przeznaczonego do magazynowania odpadów, placu manewrowego, placu między zbiornikami fermentacyjnymi oraz zbiornikiem dofermentacyjnym, a także braku zachowania czystości i ładu przestrzennego w ww. miejscu, braku zabezpieczenia przed dostępem osób niepowołanych (pkt 10 ppkt 10.2, ppkt 10.3 oraz pkt III ppkt 4 ww. decyzji);

- braku zapisów codziennego monitoringu procesu technologicznego w zakresie temperatury, częstotliwości mieszania i odpompowywania masy fermentacyjnej oraz jej poziomów w zbiornikach technologicznych (pkt III ppkt 1 i ppkt 6 ww. decyzji);

- braku badania poziomu wód gruntowych, badania gruntu, analizy pH przed zastosowaniem odpadów - masa pofermentacyjna 19 06 05 i 19 06 06 (pkt 7 ppkt 7.1, ppkt 7.2 decyzji);

- braku dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie procesu odzysku RIO zawierającej: nr działki, obręb i nazwę gminy, powierzchnię w ha, na której zastosowano odpad, pochodzenie gleby oraz jej kategorię agronomiczną, poziom zwierciadła wód podziemnych, datę dokonania zabiegu, masę zastosowanego odpadu, nr badania gleby, nr badania odpadu oraz dawkę zastosowanego odpadu (pkt 8 ppkt 8.1 i ppkt 8.2 decyzji);

- braku przeprowadzenia badania masy pofermentacyjnej płynnej (kod odpadu 19 06 05) na zawartość metali ciężkich tzn. Cr, Cd, Ni, Pb, Hg w 2018 r. oraz frakcji stałej masy pofermentacyjnej (kod odpadu 19 06 06) na powyższe parametry w 2019 r. (pkt 7 ppkt 7.11 a decyzji);

- rozlewanie masy pofermentacyjnej płynnej za pomocą płytki rozbryzgowej (pkt 6 decyzji).

Ustalenia powyższe zostały odnotowane w protokole kontroli oraz udokumentowane w trakcie oględzin odpowiednimi zdjęciami.

Wskazać należy, że na gruncie prawa konstytucyjnego przeprowadza się charakterystykę instytucji prawnej obowiązku. Wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku, wskazuje na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli" (F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125).

W aktach sprawy znajduje się protokół kontroli, który potwierdza ustalenia organów. Wskazać należy, że dowód z protokołu kontroli ma znaczenie szczególne, zostaje w nim bowiem utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Obrazuje stan faktyczny, który mógłby być później trudny do odtworzenia. Dowód ten może być co prawda kwestionowany przez stronę (art. 76 § 3 k.p.a.), ale konieczne jest tu przedstawienie przez zainteresowanego konkretnych dowodów w sposób nie budzący wątpliwości podważających wiarygodność dokumentu urzędowego (por. np. wyrok NSA z 25 stycznia 2019 r., II GSK 5223/16 i cyt. tam liczne orzeczenia NSA - CBOSA). Co więcej, ustalenia orzekających w sprawie organów znajdują potwierdzenie nie tylko w ww. protokole kontroli, ale również m.in. w zezwoleniu Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r.

W niniejszej sprawie strona odmówiła podpisania protokołu z kontroli oraz wniosła uwagi i zastrzeżenia. Działanie to nie spowodowało jednak podważenia ustaleń kontroli. W odpowiedzi na powyższe organ stwierdził w szczególności, że:

- okazane karty ewidencji odpadów za rok 2018 i 2019 nie przedstawiają ewidencji ilościowej i jakościowej odpadów o kodach 19 06 05 oraz 19 06 06;

- plan nawożenia azotem jest dokumentem niekompletnym, a mianowicie brak planowanego nawożenia nawozami mineralnymi, a także ewidencji zabiegów agrotechnicznych związanej z nawożeniem azotem; przesłany dokument nie uwzględnia również zasobów nawozów naturalnych oraz obrotu stada;

- odnosząc się do załączonego wyniku badań - posiadane przez Stronę zezwolenie zobowiązuje Stronę do wykonania badania gruntu przed zastosowaniem odpadu (uwzględniając stosowanie nawozów - masy pofermentacyjnej, w nawożeniu wiosennym i jesiennym, badanie gruntu winno być wykonane m.in. dwa razy w roku);

- przedstawione w toku kontroli sprawozdanie z badań przedstawia wynik badania odpadu o kodzie 19 06 06 w zakresie parametrów biologicznych, brak natomiast badania na zawartość metali ciężkich, jak również informacji do jakich celów jest wykorzystywania odseparowana stała frakcja masy pofermentacyjnej;

- w dniu 6 sierpnia 2019 r. wystąpił drogą elektroniczną o udostępnienie dokumentacji potwierdzającej prowadzenie procesu odzysku w procesie RIO na gruntach, która do dnia zakończenia kontroli, tj. 30 września 2019 r. nie została przedstawiona.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji szczegółowo wyjaśnił (str. 4-6), na czym polegały naruszenia popełnione przez skarżącą, czego konsekwencją było wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej. GIOŚ określił także (str. 13-17), jakimi przesłankami kierował się przy wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł.

Administracyjna kara pieniężna w przedmiotowej sprawie została wymierzona na podstawie art. 194 ust. 5 u.o., według którego za gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów kara wynosi nie mniej niż 1 000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł.

Wysokość kary, zgodnie z przepisami art. 194 ust. 7 u.o., "oblicza się, uwzględniając w szczególności ilość i właściwości odpadów, możliwość wystąpienia zagrożeń dla ludzi lub środowiska oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy."

W odniesieniu do zarzutu skargi wskazać należy, że przesłanką wymierzenia tego rodzaju administracyjnej kary pieniężnej jest naruszenie warunków gospodarowania odpadami określonych w stosownej decyzji (w tym przypadku w decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r., a nie spowodowanie zagrożenia dla środowiska, czy też życia lub zdrowia ludzi. Kontrola wykazała, że zakład skarżącej narusza warunki posiadanego zezwolenia na przetwarzanie odpadów, dlatego też kara w wysokości 20 000 zł jest uzasadniona ww. okolicznościami sprawy i odpowiednia, by skutecznie wyegzekwować od strony realizację ciążących na niej obowiązków.

Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził zarzucanego w skardze niedokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz nieprzeprowadzenia dowodu z raportu oddziaływania biogazowni na życie i zdrowie okolicznych mieszkańców. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający i brak było podstaw do wystąpienia o sporządzenie raportu oddziaływania biogazowni na życie i zdrowie oraz środowisk, czy też powołanie w tym zakresie biegłego. Organ w zaskarżonej decyzji, opierając się na ustaleniach dokonanych w trakcie oględzin przeprowadzonych w związku z kontrolą oraz na swojej wiedzy i doświadczeniu, obszernie i wyczerpująco wskazał okoliczności świadczące o wpływie stwierdzonych naruszeń zezwolenia na życie i zdrowie ludzi oraz na środowisko (wyliczył je na str. 13-17 decyzji). W odniesieniu do uciążliwości odorowej organ odwoła się nie tylko do ustaleń poczynionych w trakcie oględzin, ale również do wielokrotnych zgłoszeń okolicznych mieszkańców i innych organów, m.in. Starostwa Powiatowego.

Z uwagi na naruszenie warunków posiadanego zezwolenia na przetwarzanie odpadów, nawet w przypadku stwierdzenia braku wpływu na środowisko, organ nie mógł odstąpić od wymierzenia przedmiotowej kary. Stwierdzenie przez orzekające organy, że strona nie wykonała obowiązku wynikającego z decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. stanowiło naruszenie warunków posiadanego przez skarżącą zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Zdaniem Sądu, subiektywna ocena skarżącej w zakresie braku odpowiedzialności administracyjnej Spółki nie mogła spowodować odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Skarżąca, prowadząc działalność polegającą na przetwarzaniu odpadów, obowiązana była bezsprzecznie do przestrzegania warunków określonych w posiadanej decyzji.

Skarżąca jako podmiot profesjonalnie prowadzący działalność gospodarczą polegającą na przetwarzaniu odpadów zobowiązana była do zachowania należytej staranności obejmującej w szczególności przestrzeganie wszystkich warunków prowadzenia działalności na podstawie posiadanych decyzji administracyjnych określających warunki wykonywania działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasad ogólnych uregulowanych w k.p.a. Organy zgromadziły wymagany przepisami prawa materiał dowodowy, dokonały jego wszechstronnej oceny, a zawarta w uzasadnieniu decyzji argumentacja jest logiczna i przekonująca. Organ II instancji w wyniku dokonanych ustaleń i prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, w sposób zasadny zastosował art. 194 ust. 5 u.o.

Wbrew wszystkim zarzutom skarżącej zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że skarżąca ponosi odpowiedzialność administracyjną za przypisane jej naruszenie przepisów prawa materialnego. Sankcją finansową za naruszenie przepisów prawa materialnego jest wymierzona w niniejszej sprawie administracyjna kara pieniężna. Administracyjna kara pieniężna wymierzona skarżącej realizuje dwie podstawowe funkcje: 1) represyjną, i 2) prewencyjną. Podstawowym źródłem odpowiedzialności administracyjnej skarżącej w niniejszej sprawie jest szeroko rozumiany obowiązek prawny wynikający z cytowanej wyżej treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r. GIOŚ rozważył także przesłanki zastosowania w niniejszej sprawie art. 199 u.o.

Zdaniem Sądu, GIOŚ w sposób w pełni przekonujący wskazał argumenty przemawiające za wymierzeniem skarżącej kary w wysokości 20 000 zł, przy czym należy zauważyć, że jest to kara w dolnych granicach ustawowego zagrożenia (maksymalna kara to 1 000 000 zł). Kara w wysokości 20 000 zł pozostaje w racjonalnej proporcji do skali działalności skarżącej, a nadto wypełnia wspominaną wyżej funkcję odstraszającą, czyli funkcję prewencyjną. Reasumując, w świetle akt sprawy, w tym przede wszystkim protokołu kontroli oraz treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2017 r., administracyjna kara pieniężna w wysokości 20 000 zł nie może być uznana za nadmierną.

Naruszenie obowiązków wynikających z zezwolenia zgodnie z art. 194 ust. 5 u.o., sankcjonowane jest z woli ustawodawcy wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej. Zezwolenia na gospodarowanie odpadami są wyrazem obowiązywania generalnej zasady reglamentacji prowadzenia działań o charakterze gospodarowania odpadami. Reglamentacja ta polega na konieczności uzyskania formalnej zgody właściwego organu administracji.

Z uwagi na naruszenie warunków posiadanego przez skarżącą zezwolenia na przetwarzanie odpadów nie było możliwe odstąpienie od wymierzenia przedmiotowej administracyjnej kary pieniężnej.

Według Sądu, sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organ I instancji oraz wydane na jego podstawie decyzje obydwu organów, nie pozostają w sprzeczności z obowiązującym prawem materialnym oraz proceduralnym. Z tego powodu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów wskazanych w skardze.

Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 189f §1 k.p.a., przez nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, ponieważ w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania dyspozycji z art. 189f k.p.a.

Sąd podzielił stanowisko organu, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary lub też do obniżenia jej wysokości. Organ prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie na str. 17-18. W niniejszej sprawie nie sposób uznać, że waga naruszenia jest znikoma, w szczególności z uwagi na to, że strona naruszyła posiadane zezwolenie w wielu aspektach, taka działalność obejmowała stosunkowo długi okres (nie było to incydentalne działanie), a skutki tych naruszeń i ich wielkość były znaczne (str. 13-15 zaskarżonej decyzji).

Wbrew twierdzeniom strony dokumenty zgromadzone w aktach wskazują, że strona nie zaprzestała stwierdzonych naruszeń, przy czym część z tych naruszeń była nieodwracalna i nieusuwalna (str. 17-18 zaskarżonej decyzji).

Strona w trakcie postepowania składała wyjaśnienia i dokumenty, jednakże nie można uznać je za wystarczające. Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje na to, że organ w prawidłowy sposób odniósł się do każdej okoliczności i dowodu okazanego w trakcie trwającego postępowania. Strona, poza ogólnym stwierdzeniem, nie wskazała, które konkretne okoliczności w tym zakresie nie zostały wzięte przez organ pod uwagę. W odniesieniu do wyjaśnień złożonych przez stronę w dniu [...] października 2019 r. (str. 6 zaskarżonej decyzji) wskazać należy, że zostały one przez organ rozważone i wzięte pod uwagę, o czym mowa na str. 7 zaskarżonej decyzji. Organ ustosunkował się do powyższego pismem z dnia 28 października 2019 r. wskazując na okoliczności, które powodują, że złożone wyjaśnienia i dokumenty strony nie mogły być potraktowane jako usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Podobnie w odniesieniu do stwierdzenia rozlewania masy pofermentacyjnej za pomocą płytki rozbryzgowej. Wbrew twierdzeniom strony posiadane zezwolenie w tym zakresie, w pkt II ppkt 6 nakładało obowiązek stosowania wozu asenizacyjnego z aplikatorem w postaci lanc wiszących. Organ odniósł się do tej kwestii na str. 12 zaskarżonej decyzji.

Zarzuty naruszenia prawa materialnego są wobec powyższego nieusprawiedliwione. Powody, dla których organy nie mogły odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, zostały w dostatecznie wyjaśnione przez orzekające w sprawie organy.

Sąd nie stwierdził również naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania administracyjnego. Przywołane przez stronę, toczące się postępowanie karne pozostawało bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Treść załączonej do skargi kopii wyroku i postanowienia wskazuje na to, że dotyczyły one odpowiednio wprowadzania do kanału melioracyjnego odpadów w postaci ciekłych odchodów zwierzęcych oraz zanieczyszczenia gnojowicą akwenu wodnego. Tymczasem postępowanie będące przedmiotem niniejszej sprawy dotyczy realizowania przez stronę obowiązków wynikających z zezwolenia na przetwarzanie odpadów, w szczególności. Powyższe postępowania mogły się toczyć niezależnie.

Wbrew zarzutom skarżącej organy podjęły wszelkie czynności aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, zgromadziły dowody, przeprowadziły oględziny, które to dowody pozwoliły jednoznacznie ustalić, że skarżąca gospodaruje odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na przetwarzanie odpadów.

Orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły odpowiedzialność administracyjną skarżącej. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego, a powstałym skutkiem. Zaistnienie powyższych przesłanek jest co do zasady wystarczające do zastosowania sankcji. Sankcją administracyjną w niniejszej sprawie była administracyjna kara pieniężna w wysokości 20 000 zł.

W ocenie Sądu, organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego i procesowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę