Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 2371/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-04-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt 3 / II SA / Ka 2371 / 03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Apollo ( spr.) Sędziowie : Asesor WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant : starszy sekretarz sądowy Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005r. przy udziale - sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [ w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...]r. S. K. wystąpiła do Urzędu Miasta w K., Wydziału Spraw Obywatelskich o wymeldowanie A. K. z lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. [...], bowiem były mąż opuścił miejsce stałego pobytu [...]r. i przeniósł się do mieszkania przy ul. [...]. Ponadto czasowo przebywał w S. przy ul. [...].

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta K. wydaną na podstawie art. 104 Kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960 ze zm. ) orzekł o wymeldowaniu p. A. K. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym położonym w K. przy ul. [...] .

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że o wymeldowaniu z pobytu stałego, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzeka się w dwóch przypadkach; gdy osoba, która utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu opuściła go nie dopełniła obowiązku wymeldowania oraz w przypadku, gdy osoba opuściła miejsce stałego zameldowania, nie przebywa w nim od co najmniej 6 miesięcy, a miejsce jej aktualnego pobytu nie jest znane.

Dalej wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2005r. sygn. akt K.20/01 orzekła o niezgodności z Konstytucją RP art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W konsekwencji w sprawach o wymeldowanie organ ewidencji ludności nie ma już obowiązku badania przesłanki utraty uprawnienia do przebywania w lokalu przez osobę, która ma być wymeldowana. Ustala jedynie fakt opuszczenia lokalu.

W oparciu o materiał zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, iż p. A. K. opuścił lokal mieszkalny nr [...] położony w K. przy ul [...] i nie zamieszkuje w nim od [...]r. Fakt niezamieszkiwania przez niego w przedmiotowym lokalu potwierdziła wizja lokalna przeprowadzona w dniu [...]r. P. K. nie nocował w lokalu, nie stołował się w nim, nie posiadał w nim swoich osobistych rzeczy, przedmiotów codziennego użytku. Lokal nie stanowił centrum jego życiowych spraw. Nadto w piśmie z dnia [...]r. p. K. przyznał, ze w przedmiotowym lokalu rzadko bywa z powodów osobistych.

Dalej organ I instancji ustalił, iż w sprawie toczącej się w Sadzie Rejonowym w K. w dniu [...]r. na rozprawie p. A. K. wskazał adres w K. przy ul. [...] jako adres do korespondencji, bowiem tam było jego miejsce zamieszkania. Argument strony, iż w lokalu nie przebywa, bo wnioskodawczyni wymieniła w drzwiach zamek i tym samym utrudniła wstęp do mieszkania nie mógł odnieść skutku, bowiem do wymiany zamka doszło po jego uszkodzeniu, zaś sprawa o utrudnianie korzystania z mieszkania zainicjowana przez p. A. K. zakończyła się prawomocnym postanowieniem Prokuratora Rejonowego w K. odmawiającym wszczęcia postępowania karnego wobec wnioskodawczyni. P. K. przesłano pocztą klucz do nowego zamka. Wreszcie fakt niezamieszkiwania p. K. przy ul. [...] potwierdził IV Komisariat Policji w piśmie z dnia [...]r.

W tej sytuacji organ I instancji uznał, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące wymeldowanie p. K. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W odwołaniu p. A. K. domagał się uchylenia decyzji, jako całkowicie bezpodstawnej. Nie opuścił dobrowolnie lokalu mieszkalnego, został do tego zmuszony. Wnioskodawczyni wystąpiła z pozwem o jego eksmisję lecz wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...]r. jej powództwo zostało oddalone. Także postępowanie przygotowawcze o rzekome znęcania się nad rodziną również przez nią zainicjowane zostało umorzone postanowieniem Prokuratora Rejonowego w K. z dnia [...]r. Dalej zarzucił, iż wnioskodawczyni zmieniła zamek w drzwiach i w ten sposób pozbawiła go dostępu do mieszkania, którego jest współwłaścicielem. Chociaż później przesłała mu pocztą klucz, który jednak do zamka nie pasował.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...], powołując się na art. 188 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu podkreślił, iż sprawę rozpatrzono w kontekście przesłanek określonych w zdaniu pierwszym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z uwzględnieniem faktu, iż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20 / 01 w sprawie o wymeldowanie nie bada się już utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, a jedynie fakt opuszczenia lokalu przez osobę bez dopełnienia obowiązku wymeldowania.

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Prezydenta Miasta K.. Podkreślił, iż w czasie wizji lokalnej nie potwierdzono faktu stałego zamieszkiwania w lokalu przez p. A. K.. Potwierdzili także ten fakt świadkowie przesłuchani [...]r.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych podstawowym kryterium zamieszkiwania w lokalu jest rzeczywiste ześrodkowanie interesów życiowych strony Zamieszkiwanie to przebywanie w sensie fizycznym oraz wola stałego pobytu. Takiej woli pobytu i faktu fizycznego stałego przebywania w lokalu nie wykazał odwołujący się. Po umorzeniu postępowania w sprawie utrudniania mu przebywania w lokalu nie podjął żadnych kroków prawnych zmierzających do przywrócenia mu posiadania lokalu, nie wrócił do niego. Dlatego należało uznać, iż opuścił go trwale i dobrowolnie. Zatem zaistniały podstawy do jego wymeldowania.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego. Zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów postępowania poprzez nie przeprowadzenie wnioskowanych przez niego dowodów, bezzasadne odmówienie przeprowadzenia rozprawy i niewyjaśnienie sprawy.

W ocenie skarżącego Wojewoda [...] bezpodstawnie przyjął, iż organ I instancji swoja decyzję wydał na podstawie pierwszej przesłanki wymienionej w art. 15 ust,. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Za wadliwe uznał także stwierdzenie, iż niewystąpienie z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania świadczyło o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez skarżącego lokalu mieszkalnego. Jednak skarżący do czasu zakończenia toczących się przeciwko niemu spraw karnych nie mógł wystąpić do sądu z takim roszczeniem bez narażenia się na kolejne oskarżenia. Tego organy obu instancji nie chciały dostrzec przy rozpatrywaniu sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia, na poparcie swojego stanowiska i odparcie zarzutów skargi przytaczając argumenty podniesione już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż nie miał obowiązku przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy administracyjnej, czego domagał się skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, dlaczego skargę wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w K. rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Otóż z dniem 1 stycznia 2004r. uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawi o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 powołanej na wstępie ustawy z dniem 1 stycznia 2004r. utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego wojewódzkie sądy administracyjne, działające na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652 ) dla obszaru województwa [...]ego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest władny rozpoznać niniejszą sprawę.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) że warunkiem uchylenia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, iż została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c powołanej ostatnio ustawy.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Według postanowień przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz.U. z 2001r., nr 87, poz. 960 ze zm. ) wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zameldowaniu lub wymeldowaniu się stosownie do zmiany miejsca pobytu czasowego lub stałego. Dokonanie czynności meldunkowej bez oświadczenia woli osoby, na której ciąży ten obowiązek może nastąpić tylko w sytuacjach określonych ustawą. Taką możliwość wymeldowania na wniosek osoby trzeciej, mającej w tym interes prawny albo z urzędu przewiduje art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Zobowiązuje on organy administracji publicznej do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwojakiego rodzaju sytuacjach: gdy osoba, której dotyczy postępowanie utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu ( art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy ) i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu albo wobec osoby, która bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.

Powyższy przepis wyczerpująco wyznacza sytuacje, w których dopuszczalne jest wymeldowanie osoby z pobytu stałego bez jej oświadczenia woli. Orzecznictwo sądowe konsekwentnie podkreśla konieczność interpretowania przepisu dopuszczającego takie wymeldowanie jako rozwiązania wyjątkowego, stanowiącego odstępstwo od ogólnej reguły działania organów prowadzących ewidencję ludności wyłącznie na wniosek osób wykonujących własny obowiązek meldunkowy.

Godzi się w tym miejscu wskazać, iż wyrokiem z dnia 27 maja 2002r. sygn. akt K 20 / 01 / Dz. U. nr 78, poz. 716 / Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 2 tej ustawy jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem przy ocenie, czy istnieją przesłanki do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego stałego pobytu w odniesieniu do warunków określonych w zdaniu pierwszym art.,. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie bada się już, czy ta osoba utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu, co słusznie pokreśliły organy obu instancji. Po drugie, co wynika z uzasadnienia przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego celem ewidencji ludności jest ewidencjonowanie stanów faktycznych, a nie prawnych. Znalazło to odzwierciedlenie w nowelizacji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych która weszła w życie 1 maja 2004r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji, niemniej wskazuje na ten samą funkcję ewidencji, o jakiej wspominał Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku. Otóż art. 81 pkt 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 93, poz. 887 ) dodano do art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ust. 2b stanowiący, iż zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza faktyczny pobyt w lokalu. Przed wejściem w życie tego przepisu, a po wejściu w życie wyroku trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. tak należało interpretować przepisy o zameldowaniu i wymeldowaniu. I tak też uczyniły w niniejszej sprawie organy obu instancji.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego wadliwego wskazania, a właściwie nie wskazania przez organ odwoławczy i organ I instancji podstawy jego wymeldowania. W tym miejscu godzi się wskazać, iż istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego sprowadza się do tego, iż storna może się odwołać od decyzji organu I instancji, a w wyniku jej odwołania organ II instancji ma obowiązek powtórnego merytorycznego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami zgłoszonymi w odwołaniu. Tak uczynił organ odwoławczy, zaś z powołanej w decyzji podstawy prawnej oraz z treści uzasadnienia wyraźnie wynika, iż rozpatrzył sprawę w kontekście przesłanek wymeldowania wymienionych w zdaniu pierwszym art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, tj. opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut nieprzeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego, w szczególności nie zwrócenia się przez organ odwoławczy do Komisariatu IV Policji w K. w celu ustalenia, iż nie mógł się on dostać do mieszkania, po dokonanej przez wnioskodawczynie wymianie zamka. Temu faktowi nie zaprzeczyła p. S. K., podała okoliczności wymiany zamka, które zostały także zbadane przez Prokuratora Rejonowego w K. badającego sprawę na skutek wniosku skarżącego o wszczęcie przeciwko S. K. postępowania w sprawie o utrudnianie mu zamieszkiwania. Prokurator odmówił wszczęcia postępowania. Nie było potrzeby ustalania niespornego faktu kolejnymi dowodami. Ponadto sam wniosek dowodowy nie zawierał żądania, aby to organ administracji zwrócił się z zapytaniem do Policji. To skarżący powoływał się na "wywiad", którego nie przedstawił

Należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu orzekającego II instancji, że skarżący opuścił lokal bez wymeldowania się. Stan opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 cytowanej ustawy powinien być przejawem woli osoby opuszczającej lokal. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, ze możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez właściciela nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Jeżeli osoba, której dotyczy postępowanie, nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i nie powróci do mieszkania, to obowiązkiem organu administracji jest jedynie ustalenie, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie bez wymeldowania się z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Twierdzenie skarżącego iż dobrowolnie nie opuścił lokalu mieszkalnego nie znalazło potwierdzenia w materiale sprawy. Skarżący nie zaprzeczył, iż opuścił lokal zachowując do niego klucze i mając do niego dostęp. Do uszkodzenia i wymiany zamka doszło dopiero w [...]r., a więc w cztery miesiące po opuszczeniu przez niego lokalu i po wszczęciu sprawy o wymeldowanie. Wizja w miejscu jego zameldowania potwierdziła, iż nie ma w przedmiotowym lokalu w K. przy ul [...] jego rzeczy osobistych, ze tam nie mieszka, nie stołuje się. Argument, że sprawę o przywrócenie utraconego posiadania będzie mógł wszcząć dopiero po zakończeniu toczących się przeciwko niemu karnych spraw także nie zasługuje na aprobatę. Nie ma żadnych prawnych przeszkód do wszczęcia sprawy o ochronę naruszonego posiadania. Fakt że toczą się przeciwko skarżącemu karne sprawy inicjowane przez wnioskodawczynię nie wyłącza tej możliwości i nie wpływa na ocenę kwestii ochrony naruszonego posiadania. Wreszcie ewidencja ludności nie służy rozstrzyganiu sporów rodzinnych, czy majątkowych, nie decyduje o wyniku karnych spraw. Ma jedynie ewidencjonować rzeczywiste miejsce pobytu osoby obciążonej obowiązkiem meldunkowym.

Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalono.