Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1873/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 45 ust. 3, ust.3a
journal: Dz.U. 1990 nr 78 poz 462
law: Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania [...] SG M. C. od rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015 r. w sprawie zwolnienia z dniem [...] sierpnia 2015 roku ze służby stałej w Straży Granicznej – uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby w Straży Granicznej, orzekł, że zwolnienie ze służby w Straży Granicznej nastąpi z dniem [...] września 2015 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 27 lutego 2015 r. [...] SG M. C. złożył do Komendanta Głównego Straży Granicznej prośbę o zwolnienie ze służby na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, określając termin zwolnienia na dzień [...] maja 2015 r.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wszczął przeciwko [...] SG M. C. postępowanie dyscyplinarne.

Komendant Główny Straży Granicznej po zapoznaniu się z prośbą funkcjonariusza o zwolnienie ze służby w dniu [...] kwietnia 2015 r. wyraził zgodę na zwolnienie w trybie art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej z dniem [...] sierpnia 2015 r. O powyższym fakcie funkcjonariusz został poinformowany pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej [...] SG M. C. został uznany winnym popełnienia zarzucanych czynów i wymierzono mu karę dyscyplinarną upomnienia. Od powyższego orzeczenia funkcjonariusz złożył odwołanie.

Komendant Główny Straży Granicznej rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r., wydanym na podstawie art. 45 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3a oraz z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 z późn. zm.), zwolnił [...] SG M. C. ze służby stałej w Straży Granicznej z dniem [...] sierpnia 2015 r. Jednocześnie zaznaczył, że rozkaz podlega wykonaniu w trybie art. 130 § 4 K.p.a.

W uzasadnieniu rozkazu wskazano, że zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej, w przypadku wszczęcia lub prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, zwolnienie ze służby następuje w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Mając powyższe na uwadze, zwolnienie z dniem [...] sierpnia 2015 r. jest w pełni zasadne.

M. C. zaskarżył powyższy rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, a w konsekwencji ustalenia dodatku funkcyjnego w wysokości 32,21% podstawy naliczenia.

Rozkazowi temu w zaskarżonej części zarzucił naruszenie art. 45 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, w związku:

1) z przepisem art. 137 ust. 1a ustawy o Straży Granicznej przez przyjęcie, że wobec skarżącego wszczęto skutecznie i prawidłowo pod względem formalno-prawnym postępowanie dyscyplinarne pomimo zaistnienia ustawowej przeszkody do jego wszczęcia,

2) z przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 118, poz. 1015 z późn. zm.) przez przyjęcie:

a) możliwości skutecznego zakazania funkcjonariuszowi Straży Granicznej wypełniania obowiązków służbowych,

b) bezprawności działania funkcjonariusza realizującego obowiązki służbowe pomimo zakazu ich realizacji przez przełożonego,

c) braku usprawiedliwienia opuszczenia miejsca pełnienia służby, dokonanego w celu wykonania obowiązków służbowych poza jednostką w budynku Sądu [...] w P.,

a w konsekwencji zastosowanie art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej w sytuacji ustawowej niemożności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego (art. 137 ust. 1a ustawy o Straży Granicznej), a także braku przesłanek do jego wszczęcia określonych w § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o zmianę zaskarżonego rozkazu personalnego poprzez ustalenie daty zwolnienia ze służby nie później niż na dzień [...] maja 2015 r. oraz ustalenie dodatku funkcyjnego w wysokości 39% podstawy naliczenia tego dodatku, ewentualne uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego i zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania dyscyplinarnego.

W uzasadnieniu odwołania podniósł, że orzeczenie dyscyplinarne nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej zostało uchylone przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z wytknięciem szeregu uchybień.

Wniósł o dopuszczenie dowodów z dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w szczególności: ze zwolnień lekarskich, postanowienia o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, korespondencji z Komendantem [...] Oddziału SG w przedmiocie nieuprawnionego przedłużania postępowania i przetrzymywania dokumentów w sprawie zwolnienia ze służby i ustalenia jego stanu zdrowia, orzeczenia dyscyplinarnego nr [...] Komendanta [...] Oddziału SG z dnia [...] czerwca 2015 r., odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego oraz orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. uchylającego orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia – w celu wykazania bezprawności wszczętego postępowania dyscyplinarnego, a tym samym przedłużenia terminu jego zwolnienia ze służby.

Minister Spraw Wewnętrznych, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] września 2015 r., wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Głównego Straży Granicznej w części dotyczącej terminu zwolnienia ze służby w Straży Granicznej i orzekł, że zwolnienie ze służby w Straży Granicznej nastąpi z dniem [...] września 2015 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż [...] SG M. C. prośbą z dnia [...] lutego 2015 r. (która wpłynęła do organu w dniu [...] kwietnia 2015 r.) wystąpił do Komendanta Głównego Straży Granicznej o zwolnienie ze służby stałej w Straży Granicznej, określając termin zwolnienia na [...] maja 2015 r.

W dniu [...] marca 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej postanowieniem nr [...] wszczął natomiast wobec [...] SG M. C. postępowanie dyscyplinarne.

W kontekście powyższego należy stwierdzić, że na dzień wpływu do organu prośby funkcjonariusza postępowanie dyscyplinarne się toczyło. Tym samym zaistniała przesłanka obligująca organ I instancji do zastosowania podstawy zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej opisanego w art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej.

Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że w postępowaniu wszczętym na wniosek funkcjonariusza w sprawie zwolnienia ze służby, organ I instancji nie bada zasadności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i nie uzależnia daty zwolnienia od wyników tego postępowania.

Odnosząc się do odwołania skarżącego organ stwierdził, że zarzuty w nim podniesione nie zasługują na uwzględnienie.

W kwestii zmiany zaskarżonego rozkazu personalnego poprzez ustalenie daty zwolnienia ze służby nie później niż z dniem [...] maja 2015 r. jest to niemożliwe z uwagi na fakt, że data zwolnienia musi być kompatybilna z datą wydania decyzji. Innymi słowy nie ma możliwości określenia daty zwolnienia ze służby przed datą wydania decyzji - "lex retro non agit" (prawo nie działa wstecz).

Odnośnie natomiast ustalenia dodatku funkcyjnego w wysokości 39% podstawy naliczenia tego dodatku organ podniósł, iż rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej podwyższył funkcjonariuszowi dodatek funkcyjny od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 31 maja 2015 r. do wysokości miesięcznej 39% podstawy naliczenia tego dodatku. W zaskarżonym rozkazie personalnym przyjęto natomiast wysokość tego dodatku na poziomie 32,31%. Z uwagi na fakt, że podwyższenie dodatku funkcyjnego było czasowe, tj. do dnia [...] maja 2015 r., a rozkaz personalny o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby był wydany w dniu [...] lipca 2015 r. brak było podstaw do umieszczenia zwiększonej wartości dodatku funkcyjnego w rozkazie personalnym w sprawie zwolnienia ze służby.

Ustosunkowując się natomiast do zarzutów związanych z prowadzonym wobec [...] SG M. C. postępowaniem dyscyplinarnym organ podkreślił, że nie są one przedmiotem postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją organu odwoławczego jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji. Organ odwoławczy może rozpoznać i rozstrzygnąć wyłącznie sprawę tożsamą pod względem podmiotowym i przedmiotowym, i nie może orzekać w zakresie innym, niż to uczynił organ I instancji. Ocena spraw poruszanych w odwołaniu przez skarżącego dotycząca prowadzonego wobec niego postępowania dyscyplinarnego prowadzi zaś w istocie do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy i narusza zasadę dwuinstancyjności.

Wskazane w odwołaniu wnioski dowodowe wykraczają natomiast poza zakres rozstrzygnięcia organu I instancji i nie mogą zostać rozpatrzone przez organ odwoławczy.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że przepisu art. 45 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej nie można stosować, pomijając treść art. 110 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej oraz art. 130 § 1 K.p.a., który mówi, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie podlega wykonaniu. Wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (§ 2 cyt. art.). W niniejszej sprawie należy mieć na względzie także treść art. 130 § 4 K.p.a. zgodnie z którym decyzja podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron. Jeśli więc funkcjonariusz wnosi odwołanie od decyzji o zwolnieniu go ze służby, to po pierwsze oznacza to, iż wydana decyzja nie jest zgodna z jego żądaniem, a nadto, że godzi się on na ewentualne późniejsze określenie daty jego zwolnienia ze służby w Straży Granicznej wynikające z wszczęcia postępowania odwoławczego, określenie daty zwolnienia (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 958/05). Innymi słowy data ostatecznego zwolnienia ze służby nie może być wcześniejsza niż data ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. W związku z tym należało ustalić nowy termin zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. C. zarzucił organowi:

I. nierozpoznanie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez nieuwzględnienie orzeczenia [...][...] Rejonowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, mocą którego skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do służby oraz wniosków dowodowych skarżącego, a tym samym naruszenie przepisów art. 7, art. 10, art. 75, art. 77 i art. 78 K.p.a.;

II. naruszenie przepisu art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej przez niezastosowanie tego przepisu w przypadku wystąpienie obligatoryjnej przesłanki zwolnienia;

III. naruszenie przepisu art. 45 ust. 3 i 3a:

1) w związku z przepisem art. 137 ust. 1a ustawy o Straży Granicznej przez przyjęcie, że wobec skarżącego wszczęto skutecznie i prawidłowo pod względem formalno-prawnym postępowanie dyscyplinarne pomimo zaistnienia ustawowej przeszkody do jego wszczęcia,

2) w związku z przepisem § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz art. 135 ust. 2 pkt 2 i pkt 8 ustawy o Straży Granicznej przez przyjęcie:

a) możliwości skutecznego zakazania funkcjonariuszowi Straży Granicznej wypełniania obowiązków służbowych,

b) bezprawności działania funkcjonariusza, realizującego obowiązki służbowe pomimo zakazu ich realizacji przez przełożonego,

c) braku usprawiedliwienia opuszczenia miejsca pełnienia służby, dokonanego w celu

wykonania obowiązków służbowych poza jednostką w budynku Sądu [...] w P.

czyli poprzez niezastosowanie w sprawie przepisu art. 45 ust. 3 ustawy, a zastosowanie przepisu art. 45 ust. 3a ustawy w sytuacji ustawowej niemożności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego (art. 137 ust. 1a ustawy), a także braku przesłanek do jego wszczęcia (§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia).

IV. naruszenie przepisu art. 61 § 3 K.p.a. w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz. U. Nr 91, poz. 814 z późn. zm.) przez przyjęcie, że datą wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej jest data wpływu wniosku do Komendanta Głównego, a nie do bezpośredniego przełożonego z zachowaniem drogi służbowej.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji lub uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji - celem uwzględnienia odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Minister Spraw Wewnętrznych nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nie uwzględnił faktu wydania w dniu [...] sierpnia 2015 r. przez [...] Rejonową Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych orzeczenia uznającego skarżącego za całkowicie niezdolnego do służby.

W ocenie skarżącego zaistnienie pierwszej w hierarchii obligatoryjnych przesłanek do zwolnienia ze służby, tj. orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby wyprzedza pozostałe tryby zwolnienia funkcjonariusza ze służby. W związku z powyższym organ II instancji powinien uchylić rozkaz o zwolnieniu skarżącego na jego wniosek, ewentualnie zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia odwołania Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej od wskazanego orzeczenia. Tymczasem z niewiadomych względów Minister Spraw Wewnętrznych nie odniósł się w żaden sposób do orzeczenia ani wniosku skarżącego o zwolnienie na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Skarżący podniósł ponadto, że od dnia [...] lutego 2015 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. W dniu [...] lutego 2015 r., ze względu na pogorszenie stanu zdrowia złożył prośbę o zwolnienie ze służby stałej w Straży Granicznej.

Pismo w tej sprawie złożył w [...] Oddziale Straży Granicznej z uwagi na konieczność zachowania drogi służbowej, co wynika wprost z treści § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach.

W dniu [...] marca 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej postanowieniem nr [...] wszczął wobec niego postępowanie dyscyplinarne. Jednocześnie Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej przetrzymał wniosek skarżącego o zwolnienie ze służby, doręczając go Komendantowi Głównemu Straży Granicznej dopiero [...] kwietnia 2015 r. Nie mniej jednak datą wszczęcia postępowania o zwolnienie ze służby był dzień złożenia podania zgodnie z wymogami przepisów prawa. W dniu złożenia podania wobec skarżącego nie toczyło się natomiast postępowanie dyscyplinarne. Postępowanie takie zostało wszczęte dopiero postanowieniem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] marca 2015 r. W sprawie nie ma zatem zastosowania przepis art. 45 ust. 3a ustawy w zakresie przedłużenia terminu w związku z toczącym się postępowaniem.

W ocenie skarżącego w sprawie nie zostało również prawidłowo i skutecznie wszczęte postępowanie dyscyplinarne w trakcie biegu sprawy o zwolnienie go ze służby z jego wniosku.

Wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 137 ust. 1a ustawy, który stanowi, że jeżeli funkcjonariusz z powodu nieobecności w służbie nie ma możliwości złożenia wyjaśnień, bieg terminu, o którym mowa w ust. 1 omawianego przepisu (czyli 90 dni od dowiedzenia się przez przełożonego funkcjonariusza o popełnieniu przewinienia), nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia stawienia się funkcjonariusza do służby.

Skarżący podkreślił, że przebywał na zwolnieniu lekarskim jeszcze przed wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. W kontekście powyższego istotnego znaczenia nabiera zatem norma art. 137 ust. 1a ustawy, która wskazuje na przeszkodę do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego.

Nie może natomiast podlegać żadnej wątpliwości, że przepis art. 45 ust. 3a ustawy stanowi o prawidłowym pod względem formalno-prawnym wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Wszczęcie takiego postępowania z naruszeniem przepisów ustawy nie może zatem stanowić przesłanki do wydłużenia terminu zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Straży Granicznej. W konsekwencji należy przyjąć, że skarżący powinien zostać zwolniony ze służby stałej w Straży Granicznej z upływem podstawowego 3 miesięcznego terminu od daty złożenia wniosku, a to ze względu na wystąpienie negatywnych przesłanek do wszczęcia wobec niego postępowania dyscyplinarnego.

Skarżący przedstawił w skardze także obszerną argumentację dla wykazania niezasadności przedstawionych mu w postępowaniu dyscyplinarnym zarzutów.

Podniósł też, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji wnosił o dopuszczenie dowodów z dokumentów związanych z postępowaniem dyscyplinarnym, celem wykazania bezprawności wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, a tym samym przedłużenia terminu zwolnienia go ze służby.

Minister Spraw Wewnętrznych nie rozpoznał jednak zgłoszonych wniosków dowodowych kwitując je jednym zdaniem, że "Wskazane w odwołaniu wnioski dowodowe wykraczają poza zakres rozstrzygnięcia organu I instancji i nie mogą zostać rozpatrzone przez organ odwoławczy". W ten sposób Minister nie rozpoznał okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, dopuszczając się naruszenia przepisów art. 7, art. 10, art. 75, art. 77 i art. 78 K.p.a..

Skarżący podkreślił jednocześnie, że data zwolnienia ze służby ma znaczenie pod względem formalno-prawnym i faktycznym w zakresie wysokości jego uposażenia. Rozkazem personalnym Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z [...] listopada 2014 r. podwyższono mu bowiem dodatek funkcyjny do [...] maja 2015 r. do wysokości miesięcznej 39% podstawy naliczania tego dodatku. W zaskarżonym rozkazie personalnym przyjęto natomiast wysokość tego dodatku na poziomie 32,31%.

Jednocześnie skarżący wskazał, że w sytuacji gdyby w ocenie Sądu niemożliwym było ustalenie daty zwolnienia ze służby do [...] maja 2015 r. (jak to wywodzi Minister Spraw Wewnętrznych w zaskarżonej decyzji) to wnosi alternatywnie o samą zmianę wysokości dodatku funkcyjnego, która przysługiwałaby mu w przypadku zwolnienia w terminie ustawowym - bez jego bezprawnego przedłużenia ze względu na nieuzasadnione wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Minister Spraw Wewnętrznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do argumentu dotyczącego nierozpoznania wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez nieuwzględnienie orzeczenia [...][...] Rejonowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, mocą którego skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do służby organ zaznaczył, że ww. orzeczenie nie jest jeszcze prawomocne. Z zawiadomienia z dnia [...] września 2015 r. Centralnej Komisji Lekarskiej skład orzekający w K. wynika bowiem, że w związku z wniesionym przez Komendanta [...] Oddziału SG odwołaniem od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej MSW w R. nr [...] został wyznaczony termin badania komisyjnego na dzień [...] listopada 2015 r.

W ocenie organu w sprawie nie został naruszony żaden z przepisów prawa materialnego, czy procedury administracyjnej. Nie zostały również popełnione błędy w ustaleniach faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie, jak również nie została naruszona zasada swobodnej oceny materiału dowodowego.

Skarżący przy piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015 r. nadesłał do Sądu kopię orzeczenia Centralnej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych skład orzekający w K. nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. oraz kopię utrzymanego nim w mocy orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w R. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. uznającego go za całkowicie niezdolnego do służby w Straży Granicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 45 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Ustęp 3a tego artykułu stanowi natomiast, że w przypadku wszczęcia lub prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, o którym mowa w ust. 3 zwolnienie ze służby następuje w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Powyższe oznacza, że w przypadku złożenia przez funkcjonariusza wniosku o zwolnienie ze służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia, nie później niż w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku, a w przypadku wszczęcia lub prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko temu funkcjonariuszowi, nie później niż w terminie do 6 miesięcy od daty złożenia wniosku.

Złożenie oświadczenia o wystąpieniu ze służby obliguje organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, niezależnie od przyczyn złożenia tego oświadczenia. Rozwiązanie takie ma na celu ochronę niekwestionowanego prawa funkcjonariusza do wystąpienia ze służby. Innymi słowy, funkcjonariusz ma prawo żądać rozwiązania z nim stosunku służbowego, zaś organ zobowiązany jest wydać w zakreślonym, terminie stosowną decyzję o zwolnieniu ze służby.

Przewidziane w przepisach art. 45 ust. 3 i ust. 3a ustawy o Straży Granicznej terminy są zachowane, jeżeli określona w decyzji organu pierwszej instancji data zwolnienia funkcjonariusza ze służby mieści się w tych terminach liczonych od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia funkcjonariusza ze służby.

Uzasadnieniem dla takich unormowań jest z jednej strony ochrona funkcjonariusza przed nadmiernie odległym wyznaczeniem daty zwolnienia ze służby, co mogłoby prowadzić do zniweczenia dobrowolnego charakteru służby w Straży Granicznej (art. 34 ust. 1 ww. ustawy), z drugiej zaś strony wzgląd na dobro służby, które może wymagać, aby funkcjonariusz przez czas jakiś wykonywał jeszcze swoje obowiązki, chociażby w celu umożliwienia zakończenia prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego.

Z akt sprawy wynika, że skarżący M. C. w dniu [...] lutego 2015 r. zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby w Straży Granicznej, określając termin zwolnienia na dzień [...] maja 2015 r.

Mając na względzie treść art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, Komendant Główny Straży Granicznej zobligowany był do zwolnienia skarżącego ze służby w terminie do 3 miesięcy od daty pisemnego zgłoszenia, tj. najpóźniej z dniem [...] maja 2015 r. Jednakże postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wszczął przeciwko M. C. postępowanie dyscyplinarne. W tej sytuacji, skoro do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doszło przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby, Komendant Główny Straży Granicznej w oparciu o przepis art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej miał prawo zwolnić M. C. w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby, czyli najpóźniej z dniem [...] sierpnia 2015 r. Określając w rozkazie personalnym z dnia [...] lipca 2015 r. termin zwolnienia ze służby na [...] sierpnia 2015 r. Komendant Główny Straży Granicznej zachował tym samym termin 6 miesięcy określony w przepisie art. 45 ust. 3a ustawy.

Nie można zgodzić się ze skarżącym, że w sytuacji, gdy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego doszło po zgłoszeniu przez niego wystąpienia ze służby organ nie mógł zastosować art. 45 ust. 3a, lecz zobligowany był zwolnić go w terminie do 3 miesięcy od daty pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Do takiego wniosku nie uprawnia wykładnia literalna powyższego przepisu, z której jednoznacznie wynika, że zwolnienie ze służby następuje w terminie do 6 miesięcy w przypadku wszczęcia lub prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, który zgłosił wystąpienie ze służby. Stwierdzenie powyższego faktu przez organ właściwy do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby uzasadnia zastosowanie art. 45 ust. 3a ustawy. Organ ten nie jest natomiast uprawniony ani zobowiązany, w ramach postępowania o zwolnienie ze służby, do badania prawidłowości wszczęcia oraz zasadności prowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania dyscyplinarnego. Ma zatem rację Minister Spraw Wewnętrznych, że zarzuty podniesione w odwołaniu przez M. C. w stosunku do prowadzonego przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego nie mogły być przedmiotem badania przez ten organ w ramach postępowania odwoławczego od rozkazu personalnego Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015 r. o zwolnieniu ze służby.

Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, błędne jest stanowisko skarżącego, że przebywanie przez niego od [...] lutego 2015 r. na zwolnieniu lekarskim uniemożliwiało wszczęcie przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. Ani analiza przepisów rozdziału 14 ustawy o Straży Granicznej (w tym art. 137 ust. 1a tej ustawy), ani też przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 lipca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.) nie uprawnia do takiego wniosku. W świetle powyższych przepisów, wszczęcie postępowania dyscyplinarnego może, ale nie musi, być poprzedzone czynnościami wyjaśniającymi. Przełożony dyscyplinarny może natomiast, ale nie musi, odebrać od funkcjonariusza wyjaśnienia przed wszczęciem przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego.

Nieuzasadnione są też zarzuty skarżącego, że w przypadku, gdy na etapie postępowania odwoławczego doszło do wydania przez [...] Rejonową Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w R. orzeczenia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. uznającego go za całkowicie niezdolnego do służby w Straży Granicznej uzasadniało to uchylenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych decyzji organu I instancji o zwolnieniu go ze służby, ewentualnie zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia odwołania Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej od wskazanego orzeczenia, gdyż zaistnienie obligatoryjnej przesłanki do zwolnienia ze służby, tj. orzeczenia o całkowitej niezdolności do służby, wyprzedza pozostałe tryby zwolnienia funkcjonariusza ze służby.

To skarżący zainicjował w dniu [...] lutego 2015 r. postępowanie w sprawie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej. Ani w dacie wszczęcia tego postępowania, ani w dacie wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby nie funkcjonowało w obrocie prawnym orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające jego całkowitą niezdolność do służby. Wydanie takiego nieprawomocnego orzeczenia na etapie postępowania odwoławczego od decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 45 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej w żadnym razie nie uzasadniało uchylenia decyzji zwolnieniowej, ani też zawieszenia postępowania odwoławczego.

Skoro na wniosek skarżącego zostało wszczęte postępowanie i został zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 3 w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o Straży Granicznej, to nie było podstaw do wszczynania przez organ kolejnego postępowania z urzędu o zwolnienie go ze służby na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że wydając decyzję o zwolnieniu ze służby zarówno na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1, jak i na podstawie art. 45 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej organ działa w granicach tzw. związania administracyjnego, a zatem jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w tych przepisach. Są to dwie niezależne podstawy obligujące organ do zwolnienia funkcjonariusza ze służby i nie można mówić o jakiejś ich hierarchiczności.

Należy jednocześnie podzielić stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji uzasadniało ustalenie przez organ odwoławczy nowej daty zwolnienia skarżącego ze służby, bowiem decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015 r. o zwolnieniu ze służby nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności oraz nie podlegała ona wykonaniu z mocy ustawy, a odwołanie zostało wniesione w dniu [...] sierpnia 2015 r., a więc przed ustaloną przez organ I instancji datą zwolnienia ze służby (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 279/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy też podkreślić, że przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji było zwolnienie skarżącego ze służby. W decyzji tej organ nie rozstrzygał natomiast w sposób władczy o należnych skarżącemu składnikach wynagrodzenia, w tym o wysokości dodatku funkcyjnego. Zamieszczenie w decyzji organu I instancji danych odnośnie zajmowanego przez M. C. stanowiska służbowego oraz składnikach jego wynagrodzenia miało jedynie charakter informacyjny, a tym samym decyzja w tym zakresie nie mogła być przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.