Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 242/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 września 2022 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. D. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 2 lutego 2022 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z 18 września 2021 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent Miasta G. rozpoznając wniosek I.D. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, decyzją z 18 września 2021 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką – Ł.K. Organ wskazał, że zgodnie z orzeczeniem z 16 grudnia 2020 r., nr [...], Ł.K. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe, przy czym nie da ustalić się, od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 listopada 2020 r., a zgodnie z oświadczeniem skarżącej, opiekuje się ona matką m.in. myjąc ją, zmieniając pieluchomąjtki, mierząc ciśnienie raz dziennie, podając leki 2 razy dziennie, przygotowując i podając posiłki 3-4 razy dziennie, sprzątając, organizując wizyty lekarskie. W piśmie z 13 maja 2021 r. skarżąca oświadczyła, że zakończyła zatrudnienie w 2018 r. i mieszka z matką.

Organ wskazał, że z przeprowadzonego w dniu 29 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że od 2016 r., tj. od śmierci brata, skarżąca zaczęła zajmować się matką. Wcześniej tylko pomagała, gdyż mieszkała i pracowała za granicą. Obecnie samodzielnie zajmuje się matką. Wnukowie mieszkają poza granicami RP, więc nie mogą jej wesprzeć w opiece. Wspiera w każdej czynności matkę, która po domu porusza się za pomocą balkonika tylko na małe dystanse, na zewnątrz zaś na wózku inwalidzkim. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej zajmuje się matką całą dobę, gdyż jest niesamodzielna przy każdej czynności dnia codziennego i może pozostać sama w domu sama na 2 godziny.

Organ pozyskał m.in. wypis z orzeczenia Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z 22 maja 1995 r. zaliczający Ł.K. do drugiej grupy inwalidzkiej od marca 1995 r., decyzję o naliczeniu kapitału początkowego z 30 maja 2001 r. oraz oświadczenie skarżącej, że z uwagi na zgon brata zakończyła zatrudnienie w 2019 r. i nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasu ze względu na opiekę nad matką.

Organ pozyskał też informację z [...], prowadzącej placówkę dziennego pobytu, z której wynika, że Ł.K. korzysta z usług opiekuńczych od 29 lipca 2013 r. do chwili obecnej, a usługi są świadczone przez 5 dni w tygodniu w godzinach 7.30 -15.30. Potwierdzono, że Ł.K. uczęszcza na zajęcia regularnie, bierze w nich czynny i aktywny udział, jest osobą towarzyską i lubi przebywać w grupie rówieśników. Czynności samoobsługowe w placówce wykonuje samodzielnie bez pomocy opiekuna. Podczas pobytu spożywa ciepły, dwudaniowy posiłek obiadowy. Córka nie uczestniczy razem z matką w zajęciach, która ma zapewniony dowóz do placówki oraz powrót do miejsca zamieszkania przez transport miejski ZTM odpowiedzialny za przewóz osób niepełnosprawnych do placówek wsparcia dziennego, z którego korzysta na podstawie odrębnej umowy.

W konsekwencji poczynionych ustaleń organ uznał, że czas i zakres opieki nad matką, jaki skarżąca wskazała, nie pokrywa się z pozyskanymi informacjami i nie jest na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie zatrudnienia. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zachodzi też przesłanka negatywna przyznania świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z dniem 1 stycznia 2013 r. ustawodawca dokonał zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych poprzez wprowadzenie regulacji różnicującej sytuację prawną opiekunów osoby niepełnosprawnej z uwagi na wiek powstania niepełnosprawności. Trybunał Konstytucyjny orzekając w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do ustawy kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie uchylił go. Trybunał orzekł o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy, a poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku rozpoznając odwołanie I.D., decyzją z 2 lutego 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 18 września 2021 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Kolegium uznało, że nie było podstaw do odmowy przyznania odwołującej świadczenia w oparciu o art. 17 ust. 1b ustawy, a to z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, i orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym nie budzi wątpliwości, że przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dorosłą osobą niepełnosprawną należy pominąć kryterium daty powstania niepełnosprawności.

Kolegium stwierdziło jednak, że nie można przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, gdyż nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r., polegająca ba związku rezygnacji z pracy zarobkowej (lub jej niepodejmowania) z koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni.

Kolegium wskazało, że z oświadczenia I.D. z 12 lipca 2021 r. wynika, że ostatnie zatrudnienie zakończyła 2019 r. z uwagi na śmierć brata i konieczność opieki nad chorą mamą, co zmusiło ją do powrotu z zagranicy, gdzie wcześniej pracowała. Dwa lata wcześniej zmarł jej ojciec B.K.

W ocenie Kolegium, wskazane przez odwołującą czynności opiekuńcze to w przeważającej mierze zwykłe czynności dnia codziennego, a z materiału dowodowego nie wynika, aby matka skarżącej nie była w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego nie świadczy o konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki, jest bowiem codzienną rutyną, w tym osób pracujących zawodowo. Czynności związane z opieką nad matką odwołującej ograniczają się zaś do pomocy w porannej czy wieczornej toalecie, w kąpieli czy podaniu leków. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Według Kolegium, pomiędzy sprawowaną opieką nad matką a niepodejmowaniem przez skarżącą pracy nie istnieje związek przyczynowy. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby matka odwołującej, posiadająca co prawda orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, była niesamodzielna w większości sfer życia. Z tych przyczyn nie sposób przyjąć, aby odwołująca, z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

I.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję żądając jej uchylenie oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 18 września 2021 r., a także o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie I.D. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.

Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 2 lutego 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z 18 września 2021 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, stwierdził, że narusza ona prawo.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji jest przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), zwanej dalej u.ś.r., którego ust. 1 stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Podkreślić przy tym należy, na co zasadnie zwróciło uwagę Kolegium, że przepis powyższy winien być interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W niniejszej sprawie bezsporna jest zarówno okoliczność posiadania przez matkę skarżącej orzeczenia z 16 grudnia 2020 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i zaliczenie skarżącej do kręgu podmiotów zobowiązanych do opieki i uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże zdaniem Sądu, dokonana przez organy obu instancji ocena sprawowanej przez skarżącą opieki i braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a zakresem niezbędnej opieki i pomocy świadczonej niepełnosprawnej w stopniu znacznym matce, jest nieprawidłowa.

W toku postępowania ustalono, że matka skarżącej Ł.K. jest wdową, która decyzją Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z 22 maja 1995 r., zaliczona została do drugiej grupy inwalidzkiej, a następnie orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 25 maja 2001 r. została uznana za całkowicie i trwale niezdolną do pracy. Stwierdzono u niej chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych i rozległe żylaki kończyn dolnych, przez co porusza się ona po domu na małe dystanse przy pomocy balkonika, zaś na zewnątrz przy pomocy wózka inwalidzkiego. Nadto, w 2001 r. przeszła ostry zawał serca.

Do akt sprawy przedłożono także orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z 16 grudnia 2020 r. o znacznym stopniu niepełnoprawności Ł.K., które zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 426 ze zm.), zwanej dalej ustawą o rehabilitacji, z którego to orzeczenia wynika wyraźnie, że właściwy organ stwierdził konieczność zapewnienia Ł.K. stałej i długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W orzeczeniu tym potwierdzono również konieczność zaopatrzenia Ł.K. w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające jej funkcjonowanie, a także uzasadnioną potrzebę korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Stwierdzono przy tym niepełnosprawność wynikającą z chorób układu oddechowego i krążenia a także upośledzenie narządu ruchu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące:

1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu;

2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;

3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

W ust. 2 § 29 powołanego wyżej rozporządzenia, prawodawca jednocześnie wskazał, że przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono więc m.in. sprawność psychofizyczną organizmu w zakresie zdolności do samodzielnego zaspakajania podstawowych potrzeb życiowych, konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Należy więc uznać, że z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r., w przypadku osoby wymagającej opieki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie można wyprowadzić imperatywu sprawowania opieki w odpowiednim zakresie jako przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, negując wymagania dotyczące sposobu i intensywności opieki nad niepełnosprawną osobą, określone w orzeczeniu o niepełnosprawności właściwego organu (tak wyrok WSA w Gdańsku z 24 marca 2022 r., III SA/Gd 1045/21, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarówno organy, jak i Sąd, nie są uprawnione w niniejszym postępowaniu do kwestionowania wskazanego powyżej orzeczenia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności była dla organów orzekających w sprawie wiążąca. Rolą organów administracyjnych było zatem ustalenie czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności.

Z wywiadu środowiskowego sporządzonego w niniejszej sprawie wynika, że I.D. opiekuje się matką Ł.K., z którą zamieszkuje. Skarżąca oświadczyła, że zajmuje się matką przez całą dobę, albowiem nie jest ona samodzielna w żadnej czynności dnia codziennego. Skarżąca pomaga matce przy toalecie porannej i wieczornej, przy higienie osobistej, korzystaniu z toalety, poruszaniu się, dojeździe do lekarzy, przygotowywaniu posiłków, wykupowaniu leków. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że może pozostawić matkę w domu samą tylko na dwie godziny, gdy załatwia niezbędne sprawunki.

W oświadczeniu z 12 lipca 2021 r. skarżąca opisała szczegółowo pogarszający się stan zdrowia matki oraz schorzenia utrudniające jej samodzielną egzystencję oraz doprecyzowała czynności opiekuńcze wskazując, że przygotowuje matce ubrania i posiłki, robi zakupy, mierzy ciśnienie, sprząta i pierze, pomaga przy wyjściu na spacer, czynnościach religijnych, a także zawozi na zabiegi rehabilitacyjne i czuwa podczas snu, gdyż matka kilkukrotnie wstaje w nocy. Skarżąca wskazała, że matka ma największe trudności z chodzeniem. W domu porusza się a pomocą laski oraz stolika na 4 kółkach, a na zewnątrz za pomocą specjalistycznego chodzika. Wymaga zawsze asekuracji innej osoby, albowiem zdarzały się upadki zagrażające jej życiu. Matka miewa zawroty głowy i nie jest w stanie przejść samodzielnie kilku metrów. Skarżąca wyjaśniła również, że próbowała podjąć zatrudnienie, ale matka nie mogła sobie samodzielnie poradzić, dlatego po trzech dniach zrezygnowała z pracy.

Z wywiadu środowiskowego oraz z oświadczenia skarżącej wynika, że Ł.K. w dni robocze korzysta z usług Dziennego Domu Pomocy w G. w godzinach od 9 do 13:30, do którego jest dowożona przez podmiot odpowiadający za przewóz osób niepełnosprawnych do placówek wsparcia dziennego. Powyższy fakt potwierdziła [...] w piśmie z 27 lipca 2021 r., wskazując, że Ł.K. korzysta z usług Domu od 29.07.2013 r. do chwili obecnej w zakresie odpowiadającym jej indywidualnym potrzebom i preferencjom. Stwierdzono, że Ł.K. uczęszcza na zajęcia regularnie, bierze w nich czynny i aktywny udział, jest osobą towarzyską i lubi przebywać w grupie rówieśników. Czynności samoobsługowe w placówce wykonuje samodzielnie bez pomocy opiekuna.

Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał w sposób właściwy opisuje, na czym polega opieka skarżącej nad matką, która jest znacznie ograniczona w samodzielnej egzystencji. Wszystkie wskazane czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan adekwatnie do wieku i orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Z zakresu tych czynności nie można wykluczyć zwykłych czynności życia codziennego, takich jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, którym osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może sprostać ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne, w wypadku Ł.K. zwłaszcza ruchowe.

Wskazać należy, że opieka nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie musi być sprawowana nieustannie przez całą dobę, sposób jej sprawowania jest bowiem uzależniony od rodzaju schorzeń osoby wymagającej opieki i wskazań zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wskazany przepis wymaga, aby opieka nad osobą niepełnosprawną legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności sprawowana była zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem aby była to opieka długotrwała i stała. W ocenie Sądu, zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą jest zgodny z wymogami i w rozmiarze określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Odnosząc się do stanowiska organów wskazać należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie podważa twierdzeń skarżącej o sprawowaniu przez nią opieki w sposób stały oraz długotrwały pomimo tego, że niepełnosprawna matka skarżącej w dni powszednie przez około 4,5 godziny dziennie przebywa poza domem w Dziennym Domu Pomocy, którego usługi zostały jej zalecone w orzeczeniu o niepełnosprawności (pkt 6 wskazań). Wykonywanie przez opiekuna w tym czasie nawet zwykłych czynności związanych z zapewnieniem matce właściwych warunków życia, w tym załatwianie codziennych sprawunków i dbałość o dom, stanowi, w ocenie Sądu, opiekę nad niepełnosprawną matką, której organy nie zdołały zaprzeczyć konkretnymi ustaleniami przeciwnymi. Czas pobytu matki poza domem daje bowiem skarżącej możliwość wykonywania czynności zabezpieczających podstawy ich wspólnej egzystencji i pozwala na całkowite skoncentrowanie się na pomocy matce w niezbędnym zakresie po jej powrocie do domu. Organy nie wykazały, że przy skali zaangażowania skarżącej w opiekę nad matką wynikającej ze stanu jej zdrowia i ograniczeń w samodzielnej egzystencji w trakcie pobytu matki w Dziennym Domu Pomocy skarżąca wykonuje czynności niezwiązane z opieką, które mogłyby zaprzeczyć związkowi przyczynowemu pomiędzy opieką a brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia. Z ujawnionych okoliczności, w tym odnoszących się do okresowego zamknięcia Dziennego Domu Pomocy w związku z epidemią COVID-19, wynika, że skarżąca pozostaje w ciągłej gotowości do świadczenia pomocy matce, również w okresach, w których nie korzysta ona z usług wskazanej placówki. Poza tym korzystanie z usług Domu odbywa się, zgodnie z oświadczeniem Stowarzyszenia, w zakresie odpowiadającym indywidualnym potrzebom i preferencjom matki skarżącej, co oznacza, że okres pobytu może ulegać zmianom stosownie do stanu zdrowia matki i jej aktualnych potrzeb.

W orzecznictwie podkreśla się, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę (zob. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., I OSK 3946/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę powyższy pogląd podziela. Warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez całą dobę, lecz ma to być stała, w sensie trwałości, a ciągła w sensie rozciągłości w czasie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 sierpnia 2022 r. , II SA/Gd 359/22, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji, sam fakt uczestnictwa Ł.K. w zajęciach organizowanych przez Dzienny Dom Pomocy nie wyklucza, że sprawowana przez córkę opieka jest opieką stałą. Zdaniem Sądu, także aktywność towarzyska i samodzielność w czynnościach samoobsługowych, którą Ł.K. wykazuje w Dziennym Domu Pomocy, nie dezaktualizuje potrzeby pomocy jej w codziennej egzystencji, potwierdzonej stosownym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Kolegium posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w niniejszym wyroku.

Zdaniem Sądu, organ I instancji zgromadził bowiem materiał dowodowy umożliwiający zweryfikowanie przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, który nie dawał podstaw do odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, a organ odwoławczy nie skorzystał z kompetencji wynikających z art. 136 § 1 k.p.a. do uzupełnienia tego materiału, ażeby orzec w ten sposób. Organ I instancji nie dopuścił się uchybień procesowych, które dyskwalifikowałyby całkowicie wyniki postępowania wyjaśniającego i wymagały jego powtórzenia, zatem brak jest podstaw do uchylenia jego decyzji, jak o to wnosi skarżąca.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w wysokości 480 zł, stanowiących w istocie wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy w tym trybie i braku sprzeciwu organu.