Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 675/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2000-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 37, art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz. 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 7-9, art. 77
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Jeżeli naruszenia prawa powstało w związku z wykonaniem przez inwestora wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, może nastąpić dopiero po uprzednim wzruszeniu w trybie nadzoru pozwolenia na budowę. Pogląd przeciwny, dopuszczający możliwość nakazania inwestorowi dokonania zmian i przeróbek obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z warunkami udzielonego mu pozwolenia, prowadziłby do dezawuowania decyzji organów administracji bez ich uchylania, stwarzałby u obywateli niepewność co do stanu prawnego oraz klimat nieufności do organów Państwa.

TEZY

Jeżeli naruszenia prawa powstało w związku z wykonaniem przez inwestora wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, może nastąpić dopiero po uprzednim wzruszeniu w trybie nadzoru pozwolenia na budowę. Pogląd przeciwny, dopuszczający możliwość nakazania inwestorowi dokonania zmian i przeróbek obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z warunkami udzielonego mu pozwolenia, prowadziłby do dezawuowania decyzji organów administracji bez ich uchylania, stwarzałby u obywateli niepewność co do stanu prawnego oraz klimat nieufności do organów Państwa.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Marii, Andrzeja i Michała K. na decyzję Wojewody W. z dnia 27 lutego 1998 r. (...) w przedmiocie likwidacji otworów okiennych sposobu użytkowania budynku gospodarczego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji ją poprzedzającą; (...).


UZASADNIENIE

Decyzją (...) z dnia 8 września 1997 r. wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy B., na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, nakazano Marii i Andrzejowi K., oraz Michałowi K. likwidację /bądź zastąpienie pustakami szklanymi/ otworów okiennych w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego znaj dującego się na nieruchomości przy ul. (...) w B., w terminie 60 dni od dnia prawomocności przedmiotowej decyzji - w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.

Organ I instancji stwierdził w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, iż na skutek wniesionej skargi przez Ryszarda G. przeprowadzono wizję na terenie nieruchomości przy ul. (...) w B. i stwierdzono, że na działce znajduje się budynek mieszkalny zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 6.11.1993 r. Zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym odległość przedmiotowej ściany budynku od granicy działki winna wynosić 4,0 m. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że wymagana prawem odległość od ogrodzenia działki dla ściany z otworami nie jest zachowana.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Maria, Andrzej i Michał K.

Decyzją (...) z dnia 27 lutego 1998 r. wydaną z upoważnienia Wojewody W., po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż przedmiotowy budynek został zrealizowany z odstępstwem od warunków zatwierdzonego planu realizacyjnego, co spowodowało wszczęcie postępowania w sprawie usunięcia zaistniałych naruszeń prawa budowlanego. Cofnięcie okien w głąb budynku nie jest tożsame z ich likwidacją lub zastąpieniem szklanymi pustakami.

Zdaniem organu II instancji zasadnie oceniono, iż tylko wykonanie decyzji organu I instancji pozwoli na przywrócenie stanu zgodnego z prawem, obowiązującym w dacie realizacji inwestycji. Wskazując na powyższe względy organ odwoławczy stwierdził, iż odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę stanowi przejaw samowoli budowlanej, który jednak w przedmiotowej sprawie stosownie do art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. może być zalegalizowany.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Maria, Andrzej i Michał K., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej przez organ I instancji, jako decyzji niezgodnych z prawem.

W uzupełnieniu skargi skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz przepisów procesowych tj. art. 7-9, art. 12 i art. 77 Kpa.

Skarżący stwierdzili, iż ściana zachodnia budynku została wykonana w latach 1973-1976 przez poprzednich właścicieli. Likwidacja przedmiotowego okna spowoduje, iż pokój mieszkalny zamieni się w pomieszczenie strychowe, dlatego też domagali się, aby organ zezwolił na cofnięcie okna.

Nadto w uzupełnieniu skargi skarżący wskazali, iż mapa geodezyjna będąca podstawą rozbudowy domu wskazywała, że odległość budynku od granicy sąsiada wynosi 4 m. W tej sytuacji zaistniałe w ocenie skarżących błędy w mapach urzędowych nie mogą negatywnymi skutkami obciążać inwestorów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Przepis ten stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego (...) do stanu zgodnego z przepisami.

W odniesieniu do obiektu budowlanego, na którego wzniesienie inwestor uzyskał pozwolenie na budowę, cytowany wyżej przepis znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy - przy braku okoliczności z art. 37 prawa budowlanego - stwierdzone naruszenie prawa stanowią równocześnie naruszenie warunków pozwolenia na budowę. Jeżeli jednak naruszenia prawa powstały w związku z wykonaniem przez inwestora wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 prawa budowlanego, może nastąpić dopiero po uprzednim wzruszeniu w trybie nadzoru pozwolenia na budowę. Pogląd przeciwny, dopuszczający możliwość nakazania inwestorowi dokonania zmian i przeróbek obiektu budowlanego wzniesionego zgodnie z warunkami udzielonego mu pozwolenia, prowadziłby do dezawuowania decyzji organów administracji bez ich uchylania, stwarzałby u obywateli niepewność co do stanu prawnego oraz klimat nieufności do organów Państwa.

Podstawowe znaczenie zatem dla rozstrzygnięcia powyższej sprawy ma wyjaśnienie, czy sporny budynek został wzniesiony zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, czy też inwestor samowolnie odstąpił od tych warunków. Powyższa, istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, okoliczność nie została w postępowaniu przed organami administracji wyjaśniona w sposób nie budzący wątpliwości.

We wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skardze skarżący stwierdzili, że omawiany budynek wznieśli zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę, przy czym zezwolenie dotyczyło adaptacji istniejącego już budynku i nie była objęta pracami budowlanymi ściana zachodnia, co do której organ nakazał dokonanie przeróbek. Stan ściany zachodniej nie uległ zmianie w wyniku prowadzonych prac adaptacyjnych.

W aktach niniejszej sprawy znajduje się decyzja z dnia 6.11.1993 r. dotycząca zatwierdzenia planu realizacyjnego zagospodarowania działki nr ew. 89 położonej w B. przy ul. (...) i zezwalająca na budowę na terenie nieruchomości adaptacja budynku letniskowego na cele mieszkalne i projektowana rozbudowa tego budynku według projektu stanowiącego integralną część decyzji w miejscu ustalonym w planie zagospodarowania działki. Wskazanego powyżej projektu, a także planu zagospodarowania działki z określeniem miejsca realizacji inwestycji, w aktach sprawy brak.

Wobec braku stosownych dokumentów, nie jest możliwe ustosunkowanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do podniesionego przez skarżących zarzutu, iż nie naruszyli warunków pozwolenia, ani też miejsca realizacji inwestycji. Do wskazanych powyżej kwestii nie ustosunkowały się też organy administracji orzekające w sprawie niniejszej.

Przedstawione powyżej okoliczności czynią zasadnym zarzut nienależytego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy stosownie do wymogów określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 Kpa. Dopiero należyta analiza wskazanych powyżej dokumentów w zestawieniu ze stanem faktycznym istniejącym w odniesieniu do zrealizowanego obiektu pozwoli na stwierdzenie czy zaistniały podstawy do zastosowania przepisu art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

W świetle przedstawionych okoliczności zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą uznać należało za wydane z wyżej przedstawionym naruszeniem przepisów prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 pkt 3 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.