Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1177/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 44, 58, 7,  art. 77  par. 1,  art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi B.W., J.W., J.W., E.W. i J.L. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B.W., działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., A.W., J.W. i E.W., odmówił przywrócenia terminu do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej opisał przebieg postępowania przed organami administracji publicznej wskazując, że decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...].

Pismem z dnia 9 lutego 2012 r. B.W., występująca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik wskazanych wyżej osób, zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., wnosząc jednocześnie prośbę o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. nie została doręczona ze względu na bałaganiarstwo w Urzędzie Pocztowym w K. oraz krótki wyjazd do rodziny.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej rozpoznając wniosek przytoczył treść art. 127 § 3 kpa i art. 129 § 2 kpa oraz podkreślił, że przepisy kpa dotyczące doręczeń przewidują, iż w przypadku doręczania pisma przez pocztę oraz niemożności doręczenia pisma, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej. W oddawczej skrzynce pocztowej pozostawia się zawiadomienie wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie określonym w zawiadomieniu, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

Zgodnie z art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego czternastego dnia od daty pierwszego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Organ podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądowym doręczenie dokonane z zachowaniem warunków wynikających z art. 44 kpa jest skuteczne z upływem 14 dnia przechowywania korespondencji w placówce pocztowej.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika ze zwróconej do nadawcy koperty oraz z pisma Poczty Polskiej otrzymanego w dniu 14 marca 2012 r., decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r., skierowana do B.W., występującej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik wskazanych wyżej osób, była awizowana po raz pierwszy w dniu 21 grudnia 2011 r., a zawiadomienie zostało złożone w skrzynce oddawczej, powtórne zawiadomienie doręczono dnia 28 grudnia 2011 r.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zaznaczył, że zarzuty dotyczące awizowania przesyłki są gołosłowne i brak jest podstaw do uznania, że doręczenie w trybie art. 44 kpa nie było skuteczne. Doręczenie zgodnie z art. 44 § 4 kpa nastąpiło w dniu 4 stycznia 2012 r., a zatem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. upłynął w dniu 18 stycznia 2012 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z prośbą o przywrócenie terminu do wystąpienia z tym wnioskiem, złożony natomiast został w dniu 10 lutego 2012 r.

Organ przytoczył treść art. 58 kpa i podkreślił, że z powołanego przepisu wynikają cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby organ mógł przywrócić uchybiony termin. Są to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swoje winy, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin.

Zdaniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiotowej sprawie strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Samo twierdzenie o krótkim świątecznym wyjeździe do rodziny nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Tym bardziej, że strona w piśmie Ministra Infrastruktury z dnia 3 czerwca 2011 r. została pouczona, iż stosownie do art. 41 § 1 kpa w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ o każdej zmianie swego adresu i w myśl art. 41 § 2 kpa w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny.

Skoro B.W. nie dochowała należytej staranności organ administracji zobowiązany jest odmówić przywrócenia terminu.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B.W., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., J.W., E.W. i spadkobierczyni A.W. – J.L..

W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania oraz podejmowane w sprawie czynności, kwestionując w szczególności prawidłowość doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotowym postanowieniem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu wniosku B.W., występującej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., J.W., E.W. i J.L. (spadkobierczyni A.W.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]. Organ uznał bowiem, że w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku.

Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 i § 2 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika – jak słusznie zauważył Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest łączne spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek, tj. uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniesienie prośby (wniosku) o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dopełnienie czynności, dla której był przewidziany termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Zgodzić się również trzeba z twierdzeniami organu, że koniecznym, a jednocześnie podstawowym warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu.

Jak wyżej wskazano zaskarżonym postanowieniem Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. uznając, że B.W., występująca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J.W., J.W., E.W. i J.L. (spadkobierczyni A.W.) nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Organ przyjął jednocześnie, że decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. doręczona została skutecznie, z zachowaniem warunków określonych w art. 44 kpa, w dniu 4 stycznia 2012 r.

Zauważyć zatem należy, że zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39 – 49 kpa.

Zgodnie z art. 44 § 1 kpa, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

W myśl art. 44 § 2 kpa, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

Stosownie do art. 44 § 3 kpa, w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

Zgodnie zaś z treścią art. 44 § 4 kpa, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Zaznaczyć trzeba, że doręczenie w trybie art. 44 kpa stanowi tzw. fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że unormowanie to stanowi wyjątek od zasady, iż strona postępowania powinna mieć zagwarantowaną możliwość faktycznego zapoznania się z kierowanymi do niej przez organ pismami. Podkreśla się także, że aby doręczenie zastępcze było skuteczne muszą łącznie zostać spełnione wymienione w tym przepisie przesłanki. Wszelkie okoliczności związane z doręczeniem powinny bezspornie wynikać z pocztowego potwierdzenia odbioru (awiza), które odgrywa istotną rolę przy stwierdzeniu skuteczności doręczenia. W dokumencie tym powinna być zawarta między innymi jednoznaczna informacja, w którym miejscu doręczyciel pozostawił zawiadomienie – tzw. awizo. Przy czym nie może być to jakieś dowolne miejsce, ale jedno z miejsc określonych w art. 44 § 2 kpa.

W rozpoznawanej sprawie tymczasem z analizy znajdującej się w aktach administracyjnych koperty, w której nadana została decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że zwrotne potwierdzenie odbioru nie spełnia wszystkich wymienionych w powołanym wyżej art. 44 kpa przesłanek. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że na powyższym potwierdzeniu brak jest wskazania, w której dokładnie placówce pocztowej doręczyciel pozostawił niedoręczoną przesyłkę oraz gdzie umieszczone zostało zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo). Nie wiadomo jest czy zawiadomienie (awizo) pozostawione zostało w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, czy też ewentualnie w jakimś innym, niewymienionym w art. 44 § 2 kpa miejscu.

Zaznaczyć należy, że B.W. w złożonej skardze, podobnie jak w złożonym wniosku o przywrócenie terminu, kwestionuje fakt prawidłowości dokonanego doręczenia. Organ administracji publicznej za miarodajne w powyższej kwestii przyjął zaś wyjaśnienia zawarte w piśmie Poczty Polskiej, które wpłynęło do Kancelarii Głównej Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu 14 marca 2012 r., mimo, że – jak wskazano - analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., nie dawała podstaw do uznania, iż doręczenie było skuteczne. Nie ulega zatem wątpliwości, że stanowisko organu w kwestii prawidłowości zastępczego doręczenia decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. jest wadliwe. Doręczenie to nie zostało dokonane z zachowaniem warunków określonych w art. 44 kpa.

Zdaniem Sądu okoliczność powyższa ma istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Skoro bowiem decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. nie została B.W. skutecznie doręczona, to nie można uznać, że doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej tą decyzją. W zaistniałej sytuacji, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w odniesieniu do wyżej wymienionych osób (tj. B.W., J.W., J.W., E.W. i J.L.) nie rozpoczął swego biegu. Oczywiste zaś jest, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej staje się uzasadnione, jeżeli strona uchybiała terminowi. Innymi słowy, złożenie, a następnie orzekanie przez organ w kwestii takiego wniosku, jest zasadne, jeżeli w sprawie stwierdzone zostanie, iż termin do dokonania określonej czynności zaczął biec i następnie upłynął. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu nie nastąpiło, bowiem termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie rozpoczął swego biegu.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, mocą którego odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., wydane zostało z naruszeniem art. 44 kpa i art. 58 § 1 kpa oraz z naruszeniem zasad określonych w art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jego uchylenie. Skoro – jak wyżej wskazano - wymogi skutecznego doręczenia określone w art. 44 kpa nie zostały zachowane, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie rozpoczął swego biegu, a tym samym brak było podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.