Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1355/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [..] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 407/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [..] lutego 2010 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. uwzględnił skargę A. B., uchylając decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej. Ponadto Sąd pierwszej instancji określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, a także zasądził od organu administracji na rzecz A. B. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

A. B. w dniu [...] czerwca 2006 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z odpowiednimi załącznikami. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. dokonał pozytywnej weryfikacji wniosku pod kątem spełnienia przesłanek określonych w § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm., dalej: rozporządzeniem z 30 kwietnia 2004 r.) i w dniu [...] lipca 2006 r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, z pouczeniem, że wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. W dniu [...] grudnia 2006 r. A. B. złożył do organu wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej z uwagi na konieczność uregulowania sytuacji prawnej jednej z posiadanych przez niego działek. Organ postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), a następnie pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. wezwał stronę do wyjaśnienia sytuacji prawnej spornej działki oraz do przedstawienia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. W odpowiedzi A. B. pismem z dnia [...] lipca 2007 r. poinformował, że sprawa stanu prawnego działki jest nadal nieuregulowana. W dniu [...] lipca 2007 r. wnioskodawca wystąpił o podjęcie postępowania w sprawie, załączając dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.

Decyzją z dnia [...] września 2007 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu renty strukturalnej uznając, że okres pomiędzy przekazaniem gospodarstwa i zaprzestaniem prowadzenia działalności a otrzymaniem postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków uprawniających do przyznania renty jest dłuższy niż 6 miesięcy. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu dalszego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odmówił przyznania skarżącemu renty strukturalnej podkreślając, że termin 6 miesięcy określony w § 20 ust. 7 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. jest terminem materialnoprawnym, a nie procesowym, o charakterze bezwzględnie obowiązującym i nie jest możliwe jego przywrócenie, czy też zawieszenie na podstawie art. 98 k.p.a.

Organ II instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. podtrzymał stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w kwestii charakteru prawnego § 20 ust. 7 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. i faktycznego przekroczenia przez skarżącego sześciomiesięcznego terminu do przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, co uzasadniało odmowę przyznania mu renty strukturalnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 16 września 2008 r. oddalił skargę A. B., podtrzymując stanowisko organów administracji co do charakteru prawnego § 20 ust. 7 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. Wbrew poglądom strony, nie jest to termin procesowy, lecz prawa materialnego, do którego przepisy k.p.a. nie mają zastosowania. Nie może być przywracany, skracany lub przedłużany poprzez zawieszenie postępowania na wniosek strony na podstawie art. 98 k.p.a. We wskazanym w tym przepisie terminie 6 miesięcy strona winna przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, a niedotrzymanie go i przekazanie gospodarstwa po jego upływie powoduje, że warunek ten nie został spełniony i skutkuje odmową przyznania renty.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej A. B., wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 6/09 uchylił zaskarżony wyrok, uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stanął na stanowisku, że ani w rozporządzeniu z 30 kwietnia 2004 r., ani w innym akcie prawnym nie ma określonej podstawy prawnej do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej w razie przekazania gospodarstwa i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej po upływie 6 miesięcy od uzyskania postanowienia organu o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej. Z § 20 ust. 7 rozporządzenia nie można więc łączyć konsekwencji naruszenia terminu prawa materialnego, po upływie którego nie jest dopuszczalne ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki. Nie można też w nim dostrzegać podstawy do czynności procesowych dokonywanych w postępowaniu administracyjnym, gdzie ich skuteczność jest uzależniona od zachowania terminu. W przepisie tym posłużono się normą prawną, w której formułowana jest tylko dyspozycja i nie ma sankcji. Postulatywny charakter tego przepisu wynika również z planowania limitu środków na renty strukturalne w okresach rocznych i kolejności ich przyznawania w ramach takich limitów (§ 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r.), co wprost kształtuje odstępstwa od omawianego terminu w razie wyczerpania środków na dany rok (§ 22). Również z powodu naruszenia terminu określonego w § 20 ust. 7 rozporządzenia, kolejność przyznania renty ulegnie przesunięciu w danym lub następnych roku stosownie do gospodarowania limitem środków zaplanowanych na ten cel. Jest to więc jedyna – w ocenie Sądu II instancji - konsekwencja dla rolnika, który dopiero po spełnieniu wszystkich warunków określonych w tym rozporządzeniu uzyska prawo do omawianego świadczenia. W zaskarżonym wyroku i decyzjach organów administracji obu instancji Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. wskutek przyjęcia, że przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej po upływie terminu określonego w jego § 20 ust. 7 uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W., rozpatrując ponownie sprawę przyznania renty strukturalnej A. B., umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, z uwagi na wyczerpanie środków finansowych przeznaczonych na to działanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Po rozpatrzeniu odwołania A. B., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez wskazanie podstawy umorzenia w art. 105 § 1 k.p.a. jest bezzasadny, gdyż przedmiot postępowania nie istnieje.

Odnosząc się do zarzutów prawa materialnego przez błędną wykładnię § 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. organ odwoławczy podkreślił, że należy odróżnić przesłanki określone w § 4 cyt. rozporządzenia, których spełnienie przez wnioskodawcę jest wymagane, od przesłanek z § 3 rozporządzenia, które stanowią zasady przyznawania rent strukturalnych, niezależnie od inicjatywy wnioskodawcy. Zatem nie można wywodzić, że spełnienie przesłanek z § 4 skutkuje wydaniem przez organ decyzji o przyznaniu renty strukturalnej.

Organ odwoławczy podkreślił, że renty strukturalne przyznawane są do wysokości limitu stanowiącego równowartość w złotych kwoty w euro określonej

w Planie Rozwoju Obszarów Wiejskich (dalej: PROW) na uzyskiwanie rent strukturalnych lub do dnia, w którym suma beneficjentów osiągnie zakładany na 2008 rok wskaźnik wykonania tego planu. Zastrzeżono także, że roczna wysokość pomocy będzie uwzględniać określone limity, a wnioski rozpatrywane będą według kolejności ich zgłoszeń. Organ wyjaśnił również, że w PROW założono, że w 2006 r. zostanie przyznanych 12.000 rent strukturalnych, zaś całkowita liczba beneficjentów objętych tym wsparciem w latach 2004-2008 wyniesie 52 400. Jak wskazał dalej, Prezes ARiMR ustalił, że złożone do dnia 31 lipca 2006 r. wnioski wyczerpały limit środków przewidzianych w PROW na lata 2004-2006 i wstrzymał ich przyjmowanie od dnia 1 sierpnia 2006 r. Wniosek A. B. złożony w dniu [...] czerwca 2006 r. podlegał rozpatrzeniu, lecz w wyniku weryfikacji podjęto rozstrzygnięcie, które następnie NSA uchylił. Zdaniem organu nie może być w tym przypadku mowy o naruszeniu prawa.

Organ II instancji wskazał, że brak jest możliwości sfinansowania wniosku złożonego przez A. B. w ramach PROW na lata 2004-2006 z budżetu PROW na lata 2007-2013, gdyż strona złożyła wniosek w trybie rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. Wskazał na brak przepisów, które uzasadniałyby rozpatrywanie wniosku w trybie określonym na podstawie przepisów wydanych w celu wykonania nowego dokumentu programowego. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie przepis § 22 ww. rozporządzenia nie może mieć zastosowania, gdyż nie dokonano podziału środków finansowych PROW 2004-2006 na poszczególne lata. Ponadto w przedmiotowej sprawie nie ma mowy o wyczerpaniu limitu środków na dany rok, lecz o wyczerpaniu całościowego limitu środków przeznaczonego na przedmiotowe działanie, jak również limitu środków na finansowanie PROW 2004-2006. Organ wskazał, że na chwilę wydawania decyzji nie istniały środki finansowe, które można by przyznać stronie na jej wniosek złożony w dniu [...] lipca 2006 r. W ocenie organu przepis § 3 ust.1 rozporządzenia nie może stanowić podstawy wydania decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej.

Orzekając ponownie w sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z dnia 30 czerwca 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że spór sprowadza się do kwestii, czy można uznać za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej z uwagi na wyczerpanie limitu środków przyznanych na realizację programu. Ponadto sporna dla stron postępowania pozostaje kwestia daty złożenia wniosku. Podkreślił, że instytucja umorzenia postępowania dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania o charakterze nieprzemijającym i nieusuwalnym. W art. 105 k.p.a. ustawodawca położył nacisk nie na istnienie tej przeszkody, lecz na brak przedmiotu postępowania czyli bezprzedmiotowość. Następnie Sąd wskazał, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. Powyższe twierdzenie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.

W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu I instancji nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania. Organy administracji nie miały możliwości odmówić merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Jest to bowiem stosunek administracyjnoprawny, który powinien być przedmiotem postępowania administracyjnego i podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Przesądzenie przedmiotowej kwestii w postępowaniu administracyjnym pozwoli A. B. na ewentualne dochodzenie swoich roszczeń przed sądem cywilnym, jednakże nie będzie to możliwe jeśli sprawa w postępowaniu administracyjnym zakończy się decyzją o umorzeniu postępowania.

Sąd I instancji podkreślił, że § 3 pkt 1 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia. Należy bowiem zwrócić uwagę na zapis zawarty w § 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia, w którym wskazano, że renty strukturalne przyznawane są według kolejności otrzymania wniosków przez ARiMR. Nie wystarczy wobec tego samo wyczerpanie limitu środków, lecz trzeba jeszcze wykazać, że wniosek o przyznanie renty strukturalnej wpłynął już po wyczerpaniu tego limitu.

W przedmiotowej sprawie wniosek A. B. wpłynął w dniu [...] czerwca 2006 r., czyli na niemal dwa miesiące przed ogłoszeniem przez Prezesa ARiMR komunikatu o tym, że 31 lipca 2006 r. jest ostatnim dniem przyjmowania wniosków o przyznanie renty. Ponadto w dniu [...] lipca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał w przedmiotowej sprawie postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej.

Ponadto Sąd I instancji zauważył, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania po wyczerpaniu limitu środków spowodowane było błędami po stronie organu

i przedłużającym się z tego powodu postępowaniem. Dopóki wniosek o przyznanie renty strukturalnej nie zostanie wycofany przez wnioskodawcę, tak długo istnieje zawarte w nim żądanie, wymagające merytorycznego rozpatrzenia. W ocenie Sądu I instancji nie można mówić o bezprzedmiotowości takiego postępowania.

Zdaniem Sądu I instancji rozpatrując ponownie sprawę organ administracji powinien merytorycznie rozpoznać wniosek A. B. wskazując, że organ powinien zastosować się do zapadłego w tej sprawie wyroku NSA. Organ powinien w szczególności zastosować się do tego co stwierdził NSA w kwestii sześciomiesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej wyznaczony w § 20 ust. 7 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. Jak podkreślił Sąd instancji nawiązując do zapadłego w sprawie wyroku NSA, brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej po upływie 6-miesięcznego terminu. To organowi określono w § 21 ust.1 pkt 1 trzydziestodniowy termin do wydania decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej, liczony od dnia przedłożenia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.

Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, iż NSA w zapadłym w sprawie wyroku skonstatował, że jedyną konsekwencją niedochowania 6 miesięcznego terminu jest przesunięcie terminu przyznania renty strukturalnej w danym lub następnym roku. Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że NSA dokonując wykładni przepisów bazował także na treści § 22 ust. 7 rozporządzenia. Dokonał jego interpretacji. Nie stwierdził, że przepis ten ma ograniczony zakres działania do środków finansowych przewidzianych na lata 2004-2006. Sąd I instancji podkreślił, iż nie ma żadnego przepisu zawierającego ograniczenie stosowania § 22 tylko do środków za lata 2004-2006.

Ponadto Sąd I instancji wskazał, że organy błędnie uznały, iż przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej po upływie terminu określonego w § 20 ust. 7 uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej. Skoro organy oraz wojewódzki sąd administracyjny naruszyły prawo materialne odmawiając stronie przyznania renty strukturalnej, oczywiste wydaje się, że strona nie powinna z tego powodu ponieść szkody. Byłoby tak gdyby z powodu wykorzystania limitu środków i uznania, że wniosek strony złożony przed upływem dnia 31 lipca 2006 r. został już rozstrzygnięty, umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skoro istnieje spore prawdopodobieństwo, że gdyby niewspomniane naruszenie przepisów prawa w sprawie zostałaby wydana decyzja pozytywna, przyznająca stronie świadczenie, organ powinien ponownie rozpatrzyć wniosek strony i orzec merytorycznie, bez powoływania się na bezprzedmiotowość postępowania, która w przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu nie zachodzi.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w T. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ k.p.a. przez przyjęcie, iż organy nieprawidłowo zadecydowały o bezzasadności i umorzeniu postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że rozporządzenie z 30 kwietnia 2004 r. posiada w swoim zakresie uregulowań wyłącznie program rent strukturalnych objęty PROW na lata 2004-2006. Wyczerpaniu uległy nie tylko środki finansowe przeznaczone na realizację tego programu, ale też cały program PROW 2004-2006 jako instytucja i jako merytoryczna przesłanka do uzyskania z jego tytułu środków został zamknięty. Zakończenie realizacji programu oznacza, iż w rezultacie brak jest przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W ocenie skarżącego organu, zachodzi bezprzedmiotowość postępowania wiązana jednolicie w doktrynie i orzecznictwie z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego (w tym przypadku z przedmiotem stosunku prawnego), co w konsekwencji powoduje niemożność wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

Wnoszący skargę kasacyjną organ podniósł jeden zarzut naruszenia przepisu postępowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., który nie jest trafny, gdyż Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego z powodu bezprzedmiotowości postępowania.

Należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że instytucja umorzenia postępowania przewidziana w art. 105 § 1 k.p.a. w świetle zarówno dotychczasowego bogatego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jak również doktryny dotyczy sytuacji, gdy istnieje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania administracyjnego czy to po stronie podmiotowej, czy też przedmiotowej (postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe).

Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze rozstrzygnięcia merytorycznego (decyzji) nie miała takiego charakteru od początku (od momentu jej wszczęcia) albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania musi być obiektywna.

Wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że jeśli strona opiera swoje żądanie na obowiązujących przepisach prawa materialnego, to organ nie może uchylić się od merytorycznego rozstrzygnięcia i stwierdzić, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu braku przesłanek do uwzględnienia wniosku strony.

Kwestia zasadności wniosku skarżącego w niniejszej sprawie musi być rozstrzygnięta po przeprowadzeniu postępowania, które w niniejszej sprawie było prowadzone dwukrotnie we wszystkich instancjach i to mając na względzie wskazania sądu administracyjnego zawarte w pierwszym wyroku NSA wydanym w tej sprawie.

Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku powołał się na bogate orzecznictwo sądowoadministracyjne w zakresie stosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. i wysnuł z niego niepodważalną tezę, że przepis ten ma zastosowanie tylko w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego powstałego na skutek realizacji prawa żądania przez stronę od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego.

W niniejszej sprawie żądanie strony przyznania renty strukturalnej oparte na obwiązującym zarówno w chwili zgłoszenia wniosku jak i w toku prowadzenia długotrwałego postępowania prawie materialnym, mogło być ocenione jedynie co do jego zasadności lub bezzasadności, ale nie mogła być stwierdzona bezprzedmiotowość postępowania, bowiem nie można mylić bezzasadności żądania z bezprzedmiotowością postępowania.

Jeżeli nawet w toku długotrwałego postępowania administracyjnego okazałoby się ewentualnie, że żądanie strony z przyczyn wskazanych przez organ (zakończenie programu i wyczerpanie środków finansowych przeznaczonych na realizację programu) mogłoby być ocenione jako niezasadne, to i tak nie świadczy to o bezprzedmiotowości postępowania, gdyż sprawa administracyjna o rentę strukturalną z wniosku skarżącego jest nadal aktualna, gdyż wniosek nie został cofnięty.

Stwierdzenie uprawnień skarżącego w zakresie jego żądania czy też brak tych uprawnień z przyczyn merytorycznych, nawet przy braku możliwości realizacji jego uprawnień z przyczyn wyczerpania środków finansowych, ma dla skarżącego znaczenie prawne i organ nie może uchylić się od merytorycznego rozstrzygnięcia w tej sprawie poprzez zastosowanie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. i wykorzystanie instytucji umorzenia postępowania, która nie pozwala na oczekiwanie przez wnioskodawcę rozstrzygnięcia.

Należy zauważyć, że Sąd I instancji szczegółowo odniósł się również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do sytuacji prawnej skarżącego w odniesieniu do terminu zgłoszonego przez niego wniosku (przed upływem terminu do przyjmowania wniosków) oraz przesłanki wydania przez organ w tej sprawie orzeczenia wstępnego o spełnieniu wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej oraz że decyzja o umorzeniu postępowania została wydana już po wyczerpaniu limitu środków ale w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, w której NSA wcześniej uchylił poprzednią decyzję odmowną.

Sąd I instancji uchylając zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego poza stwierdzeniem naruszenia przepisu art. 105 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, wskazał organowi dalszy tok postępowania, nie unikając oceny prawnej stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, która winna wiązać organ zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a.

Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i dlatego ją oddalił na mocy art. 184 p.p.s.a.