Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 213/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 4a
journal: Dz.U. 2006 nr 122 poz 851
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity
article: art. 235 i 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 7,77,80, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263), art. 235, art. 235¹ i art. 237 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.), § 1, 2, 5, 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 z późn. zm.) nie stwierdził u S. P. (P.) choroby zawodowej: nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór wywołany działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%, wymienionej w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych, określonych we wcześniej przywołanym rozporządzeniu.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...] i Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u strony wyżej wymienionej choroby zawodowej oraz wynik postępowania wyjaśniającego, w którym ustalono narażenie zawodowe strony na promieniowanie jonizujące występujące w środowisku pracy podczas zatrudnienia w Zakładach A w T. w okresie od 24 października 1958 r. do 31 grudnia 1961 r. na stanowisku kontrolera, jednakże z powodu braku możliwości oceny dawki zewnętrznej lub wewnętrznej na całe ciało lub narząd niemożliwe stało się wyliczenie prawdopodobieństwa indukcji nowotworu wywołanego działaniem promieniowania jonizującego występującego u strony w postaci nowotworu [...].

S. P. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym domagał się jej uchylenia i uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podanie w przybliżeniu prawdopodobnych wielkości dawek promieniowania jonizującego, występujących na zajmowanym przez niego stanowisku pracy, w oparciu o znane organowi warunki jej wykonywania oraz uzupełnienie w tym kierunku przeprowadzonych wcześniej badań medycznych.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235' Kodeksu pracy, która stanowi, iż: "za chorobą zawodową uważa się chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym"." (cytat). Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie wyjaśniające wykazało, że w okresie od 24 października 1958 r. do 31 grudnia 1961 r. S. P. pracował w Zakładach A w T. jako kontroler (m. in. kontrola rentgenograficzna wyrobów spawanych), gdzie był narażony na działanie promieniowania jonizującego (ok. 20 godzin/tydzień zależnie od ilości oraz rodzaju badanych wyrobów), zatem potwierdził ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ pierwszej instancji. S. P. był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]), gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych orzekli o braku podstaw do rozpoznania nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotworu wywołanego działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%, wymienionej w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych. Lekarze specjaliści WOMP w S. - biorąc pod uwagę fakt ustania narażenia zawodowego na promieniowanie jonizujące w 1961 r., a także lokalizację nowotworu złośliwego, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medyczno-orzeczniczej - uznali, że brak jest podstaw do wykazania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzanym u S. P. nowotworem [...] a narażeniem na promieniowanie jonizujące. Następnie po odwołaniu się od orzeczenia lekarskiego PChZ WOMP w S. z dnia [...] i zgodnie z jego wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania, S. P. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wyjaśniono, iż brak możliwości oceny dawki uniemożliwia wyliczenie prawdopodobieństwa indukcji nowotworu wywołanego działaniem promieniowania jonizującego, tym samym uznano, że brak jest podstaw do rozpoznania u S. P. bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej. S. P. poinformowany pismem z dnia 31.01.2012 r., w trybie art. 10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji, telefonicznie powiadomił organ odwoławczy, iż podtrzymuje zarzuty odwołania uważając, że rozpoznane schorzenie [...] jest następstwem ekspozycji zawodowej na promieniowanie jonizujące. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, iż w sprawie został zachowany tryb rozpoznania choroby zawodowej uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, bowiem odwołujący był badany w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (I i II stopnia), gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych. Nie ma również podstaw by kwestionować opisane powyżej orzeczenia oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. P. domagał się stwierdzenia u niego choroby zawodowej podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, bowiem nie odpowiada na istotne w jego sytuacji pytanie, jak wyliczyć prawdopodobieństwo indukcji nowotworu wywołanego działaniem promieniowania jonizującego, w przypadku braku w środowisku pracy rejestrów indywidualnych dawek promieniowania dla pracowników, ani też nie przeprowadzano pomiarów środowiskowych w pomieszczeniach pracy aparatów rtg. Zdaniem skarżącego, z powodu braku podania wielkości indywidualnych dawek promieniowania nie można twierdzić, iż brak jest podstaw do nie rozpoznania u niego choroby zawodowej. Rolą organu odwoławczego było określenie orientacyjnej dawki promieniowania i wyliczenie, w oparciu o posiadane dane w zakresie warunków i czasu jego pracy w narażeniu prawdopodobieństwa indukcji u niego nowotworu, na którego bezspornie choruje .

W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, bowiem brak rozpoznania choroby zawodowej pomimo wykonywania pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), bowiem zapadło z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, zwłaszcza art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 23 grudnia 1997 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21 poz. 94 z późn. zm.), określanej dalej w skrócie jako K.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Według art. 235² K. p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 K.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105 poz. 869 z późn. zm.), określane dalej w skrócie jako rozporządzenie. Rozporządzenie powyższe określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zatem o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza, to rozpoznanie danego schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych, druga to ustalenie, że bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Według § 8 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 K.p., tj. w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121).

Jak wynika z akt administracyjnych lekarz sprawy zgłaszający podejrzenie choroby zawodowej u skarżącego wskazał na pozycję 17/9 w wykazie chorób zawodowych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Pod pozycją 17/9 umieszczone zostało schorzenie nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotwór wywołany działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%. Według wykazu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania tej choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym liczony jest indywidualnie, po oszacowaniu ryzyka.

Z przytoczonych przepisów wynika, że jedną z koniecznych przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej jest istnienie narażenia zawodowego, czyli działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

W niniejszej sprawie bezsporne było istnienie takiego narażenia, jak również rozpoznanie u skarżącego choroby - nowotwór [...] ([...]) oraz przeprowadzenie, z tego powodu w dniu 23 sierpnia 2009 r., [...].

Z karty oceny narażenia zawodowego z dnia 13 stycznia 2010 r. wynika, iż skarżący w okresie od 24 października 1958 r. do 31 grudnia 1961 r. pracował w Zakładach A w T. jako kontroler w warunkach bezpośredniego narażenia na działanie promieniowania jonizującego przez około 20 godzin tygodniowo bez środków profilaktycznych, a jego warunki pracy stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej. Podczas tej fizycznej pracy m. in. dokonywał technicznej kontroli jakości wykonanych w toku poszczególnych procesów technologicznych półwyrobów i gotowych wyrobów - aparatów ze stali węglowej (zbiorniki, wymienniki ciepła itp.). Do obowiązków skarżącego należała m. in. kontrola rentgenograficzna wyrobów spawanych, na którą składały się następujące czynności: obsługa przenośnego przemysłowego aparatu rentgenowskiego, obsługa ciemni, ocena radiograficzna (prześwietlenie i klasyfikacja spoin przenośnym aparatem rentgenowskim) oraz pomocnicze prace transportowo-załadunkowe. Praca kontrolera była wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, tj. 46 godzin tygodniowo, z tego czas pracy w narażeniu na promieniowanie jonizacyjne uzależniony był od ilości oraz rodzaju badanych wyrobów i mógł wynosić 15-20 godzin tygodniowo, przy czym zakład pracy skarżącego nie dysponuje ewidencją otrzymanych przez niego dawek promieniowania (pismo pracodawcy z dnia 10 marca 2000 r.).

W oparciu podane informacje oba organy administracyjne orzekające w sprawie uznały, iż skarżący w latach 1958-1961 pracował w warunkach bezpośredniego narażenia na działanie promieniowania jonizującego przez około 20 godzin tygodniowo, ale wówczas nie kontrolowano ani nie rejestrowano jeszcze indywidualnych dawek promieniowania jonizującego dla pracowników narażonych na działanie promieniowania jonizującego, nie przeprowadzano również pomiarów środowiskowych promieniowania jonizującego w pomieszczeniach pracy aparatu rtg (por. pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] nr [...] k - 6 akt administracyjnych). Organ odwoławczy, w powyższym zakresie, podzielił ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji. Skarżący był również badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]nr[...]), gdzie lekarze specjaliści na podstawie rozporządzenia orzekli o braku podstaw do rozpoznania nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi - nowotworu wywołanego działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%, biorąc pod uwagę fakt ustania narażenia zawodowego na promieniowanie jonizujące w 1961 r., a także lokalizację nowotworu złośliwego. Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy medyczno-orzeczniczej lekarze orzecznicy uznali, że brak jest podstaw do wykazania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego między stwierdzanym u skarżącego nowotworem [...] a narażeniem na promieniowanie jonizujące. Następnie skarżący był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr[...], również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych. Uzasadniając orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wyjaśniono, iż do obliczenia prawdopodobieństwa związku przyczynowego między narażeniem zawodowym na promieniowanie jonizujące a wystąpieniem nowotworu złośliwego konieczne są dane takie jak: wiek w momencie narażenia, płeć, dawka zewnętrzna i wewnętrzna na całe ciało lub narząd, wiek w momencie rozpoznania i inne ważne czynniki ryzyka, np. palenie tytoniu.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zwrócił się do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o zajęcie stanowiska w formie uzupełniającej opinii w sprawie skarżącego.

W odpowiedzi, pismem z dnia 14 listopada 2011 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. poinformował, iż w całości podtrzymuje treść własnego orzeczenia z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, bowiem na wynik postępowania orzeczniczego nie mają wpływu podane w przez skarżącego okoliczności, iż w wieku 35 lat zaczął mieć kłopoty ze zdrowiem (bóle kręgosłupa w 1976 r., jaskra i anemia w 1988 r., operacja łokcia prawego w 2002 r., operacja karku w 2004 r. oraz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, która istnieje od 1988 r.).

Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że jedyną w istocie przyczyną odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej było ustalenie, że w miejscu pracy skarżącego w latach 1958-1961 brak jest możliwości oceny indywidualnej dawki promieniowania jonizującego, co uniemożliwia wyliczenie prawdopodobieństwa indukcji u niego nowotworu, tym samym skutkuje to brakiem podstaw do rozpoznania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem choroby zawodowej.

Wprawdzie organ powołał się na wspomniane orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ale z treści tych orzeczeń wynika, iż jedyną przyczyną nie stwierdzenia przez jednostki orzecznicze I i II stopnia zgłoszonej choroby zawodowej, nie był fakt jej nie rozpoznania u skarżącego, ale ustalenie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B., że w okresie zatrudnienia skarżącego nie kontrolowano, ani nie rejestrowano jeszcze indywidualnych dawek promieniowania dla pracowników narażonych na działanie promieniowania jonizującego, nie przeprowadzano również pomiarów środowiskowych w pomieszczeniach pracy z zakresu promieniowania jonizującego dla aparatu rtg., co skutkowało brakiem możliwości oceny przez jednostki orzecznicze dawki promieniowania jonizującego i wyliczenia prawdopodobieństwa indukcji nowotworu u skarżącego.

Zaznaczyć przyjdzie, iż w orzeczeniu jednostki II stopnia wskazano na dane niezbędne do wyliczenia prawdopodobieństwa związku przyczynowego między narażeniem zawodowym na promieniowanie jonizujące a wystąpieniem choroby zawodowej.

Odmienne stanowisko w tej kwestii wyrażał w toku postępowania skarżący, który domagał się określenia w przybliżeniu prawdopodobnych dawek promieniowania, na które był narażony i poddawany podczas wykonywania obowiązków na stanowisku kontrolera (treść odwołania).

Rozstrzygnięcie sprawy zależało zatem od wyjaśnienia tej właśnie okoliczności, zwłaszcza, że zasadniczy zarzut skargi dotyczył niekompletności ustaleń organu w zakresie określenia orientacyjnej dawki promieniowania i jej wyliczenia, w oparciu o posiadane dane w zakresie warunków i czasu pracy skarżącego w narażeniu na działanie promieniowania jonizującego wówczas, gdy nie przeprowadzano jeszcze pomiarów środowiskowych.

W tym miejscu przypomnieć przyjdzie, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Natomiast określoną w § 6 ust. 3 rozporządzenia ocenę narażenia zawodowego przeprowadza:

1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie;

2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3;

3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny.

W sprawie skarżącego organ administracyjny nie dokonał oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, co narusza przywołany powyżej § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia, obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie, iż w okresie narażenia nie były przeprowadzane pomiary, jednakże ta okoliczność nie zwalniała organów od poczynienia ustaleń w tym zakresie w oparciu o wszystkie dostępne dziś możliwości i środki, przy wykorzystaniu obecnych osiągnięć nauki i techniki.

Z przyczyn oczywistych nie było możliwe odtworzenie dokładnych warunków pracy kontrolera, jakie panowały w trakcie jej wykonywania przez skarżącego, jednakże to organ powinien dokonać pomiarów w najbardziej zbliżonych warunkach, jakie panowały podczas wykonywania tej pracy. Badanie takie miałoby na celu ustalenie, czy wykonywanie pracy na tym stanowisku, w warunkach zbliżonych do pracy skarżącego, szeroko opisanej w przytoczonym wcześniej materiale dowodowym, występowało narażenie pracownika na przebywanie w warunkach przekraczających dopuszczalne normy promieniowania jonizującego. Dopiero po takim ustaleniu organu, w zakresie przyjętej charakterystyki i warunków pracy, należało z punktu widzenia art. 235¹ Kodeksu pracy uznać, że dla istnienia związku przyczynowego koniecznym jest ustalenie "wysokiego prawdopodobieństwa", które może być realizowane wyłącznie poprzez badanie podobnych warunków pracy zbliżonych do tych wykonywanych przez skarżącego w latach 1958-1961.

W karcie oceny narażenia zawodowego, którą opracowano na podstawie przeprowadzonego w dniach 13 stycznia 2010 r. postępowania, szczegółowo scharakteryzowano wykonywaną przez skarżącego pracę kontrolera i rodzaj czynności wykonywanych na tym stanowisku. Jako czynnik, który wskazuje na przyczynę choroby, wymieniono narażenie promieniowanie jonizujące i brak wyników pomiarów. W podsumowaniu ustalono, że warunki pracy stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej.

Tymczasem, w sprawie chorób zawodowych istotne jest wyjaśnienie czy rozpoznana choroba miała związek z narażeniem zawodowym. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do: czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego, ale również do czynników o działaniu rakotwórczym - substancje i preparaty chemiczne zakwalifikowane do kategorii 1 na podstawie przepisów o substancjach i preparatach chemicznych, czynniki i procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym wymienione w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy oraz pierwotną lokalizację nowotworu i okres atencji.

Należy też podkreślić, że w razie ustalenia przez właściwego lekarza, iż rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby. Nie mniej jednak organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wykazał, aby taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu nie może być wątpliwości, że zagadnienie rodzaju i natężenia promieniowania jonizującego, a także jego szkodliwości dla zdrowia, wymaga wiadomości specjalnych. W sytuacji takiej, jak w niniejszej sprawie, gdy strona kwestionuje ustalenia organu wymagające wiadomości specjalnych, organ nie może poczynić istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń nie odnosząc się w żaden sposób do zgłoszonych żądań. Takie postępowanie nie czyni zadość wymogom, jakie wynikają z art. 7 i art. 77 § 1, a także art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym organ w uzasadnieniu faktycznym swojej decyzji ma obowiązek wskazać dowody na których się oparł, oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Za wywiązanie się przez organy administracji z obowiązku poczynienia ustaleń w oparciu o opinię biegłego, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, nie można było uznać uzyskania orzeczenia właściwych jednostek orzeczniczych o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego. Choć bowiem orzeczenie takie jest dowodem, o jakim mowa w art. 84 § 1 K.p.a., to jednak dowód ten nie dotyczył ustalenia, czy skarżący w miejscu pracy zawodowej był narażony na czynniki szkodliwy. Negatywne ustalenie w tym zakresie, zostało bowiem oparte wyłącznie na ocenie narażenia zawodowego sporządzonej przez organ. Dokonując natomiast tej oceny organ nie zasięgnął opinii biegłego celem ustalenia, czy warunki pracy skarżącego mogły wywołać chorobę zawodową

Zgodnie z art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizacji wyrażonej tym przepisem zasady prawdy obiektywnej służy przepis art. 77 § 1 K.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego polega zaś na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Ocena materiału dowodowego następuje natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 K.p.a. Brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należytego rozważenia przez organ w sposób kompleksowy wszystkich dowodów, stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. W konsekwencji nie jest możliwe ostateczne przesądzenie, czy dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji ocena materiału dowodowego była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Należyte zastosowanie tych przepisów pozwala bowiem na wydanie decyzji o przekonującej treści, a także załatwienie sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.).

Organ odwoławczy uwzględniając powyżej podniesione okoliczności, dokona ponownego rozpatrzenia i oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz wyda decyzję uwzględniającą przytoczoną także wykładnię prawa materialnego.

Zachowuje też aktualność pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2008 r. syn. III SA/Lu 580/07, że jeśli można stwierdzić, iż konkretny czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to narażenie na jego działanie na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania tego schorzenia (podobnie: wyrok WSA w Opolu z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. II SA/Op 286/08, Lex nr 508379; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. II OSK 1740/10, LEX nr 644355; wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 rudnia 2010 r. sygn. III SA/Kr 608/10, LEX nr 756974).

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost w wyżej naprowadzonych wywodów. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. O ile, w sprawie pojawią się wątpliwości, co do okoliczności faktycznych wymagających wiadomości specjalnych (narażenie skarżącego w środowisku pracy na czynnik szkodliwy), to przed podjęciem decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, organ zwróci się do biegłego o wydanie opinii. W szczególności organ powinien odnieść się do twierdzeń i zarzutów skarżącego, dotyczących braku ustalenia potencjalnego rodzaju i natężenia promieniowania podczas wykonywania przez niego obowiązków kontrolera.

Reasumując należało stwierdzić, że wskazane na wstępie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wpłynęły na treść zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe rozważania na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak sentencji wyroku.