Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 6/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi B. I. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 października 2005 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18 października 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) odmówił wymeldowania R. Ch. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z wnioskiem o wymeldowanie R. Ch. wystąpiła B. I., podając, iż nie mieszka on w spornym lokalu od czerwca 2005 r. R. Ch. przesłuchany w toku postępowania administracyjnego zeznał, iż w lokalu tym mieszka stale, zajmuje pokój wspólnie ze swoją matką, posiada w mieszkaniu swoje rzeczy osobiste, ma również klucze do mieszkania. Następnie organ wskazał, iż z zeznań przesłuchanych w toku postępowania administracyjnego świadków: M. Ch., W. Ż., M. W. oraz N. Z. wynika jednoznacznie, że R. Ch. w spornym lokalu mieszka. W tej sytuacji organ pierwszej instancji wywiódł, że skoro nie zostały spełnione przesłanki, o których mówi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest opuszczenie spornego lokalu przez R. Ch. - należało orzec o odmowie jego wymeldowania.

W swym odwołaniu B. I. podniosła, iż organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę opinii dzielnicowego, z której wynika, że R. Ch. w spornym lokalu nie przebywa, a zatem zeznania świadków nie polegają na prawdzie. Następnie podała, iż sąsiedzi, których chciała powołać na świadków odmówili złożenia zeznań w obawie przed groźbami ze strony R. Ch. i jego ojca, który obecnie przebywa w zakładzie karnym. Nadto podniosła, że jest zastraszana, poniżana i wyzywana przez R. Ch. i jego matkę.

Rozpoznając odwołanie B. I. Wojewoda [...] decyzją z dnia 16 listopada 2005 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy R. Ch. trwale opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – w szczególności z zeznań przesłuchanych podczas przeprowadzonej rozprawy administracyjnej świadków wynika, że mieszka on w spornym lokalu. Świadkowie potwierdzili, że nawet jeżeli nie bywają w spornym mieszkaniu, to widują R. Ch. przed blokiem, w pobliżu miejsca zamieszkania. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, iż wnioskodawczyni pomimo, że miała możliwość przedstawienia świadków mogących potwierdzić jej zeznania, nie uczyniła tego. Odnosząc się do pisma Komisariatu Policji w G. dotyczącego przeprowadzonej kontroli meldunkowej w spornym lokalu, z którego treści wynika, iż R. Ch. nie przebywa w nim organ wskazał, że ma ono jedynie charakter pomocniczy, ponadto jego treść jest lakoniczna i nie wynika z niej na jakiej podstawie dokonano poczynionych ustaleń, natomiast czterech świadków, którzy zeznawali pod odpowiedzialnością karną potwierdziło fakt jego zamieszkiwania, dlatego ich zeznaniom należało dać wiarę.

Skargę na powyższą decyzję wniosła B. I. podnosząc, że organy opinię policji potraktowały marginalnie, natomiast dały całkowicie wiarę zeznaniom świadków przedstawionych przez R. Ch., to jest: jego matce – M. Ch., narzeczonej – N. Z. oraz kolegom z klatki – M. W. i W. Ż. Wskazała, że świadkowie ci pomagali R. Ch. w przeprowadzce do lokalu znajdującego się w G. przy ulicy [...]. Nadto podniosła, iż zarzucono jej, że nie podała świadków, podczas gdy świadkowie ci odmówili, bojąc się przykrości ze strony R. Ch. i jego ojca, który niedługo opuści zakład karny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - zawarte w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem, m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.

Oceniając zaskarżone decyzje należy stwierdzić, że nie zostały one poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Organ pierwszej instancji dokonując analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie skupił się wyłącznie na zeznaniach świadków, potwierdzających fakt zamieszkiwania R. Ch. w spornym lokalu, pomijając zupełnie treść pisma Komisariatu [...] Policji w G. z dnia 6 września 2005 r., z którego wynika, że R. Ch. nie przebywa pod adresem w G. przy ulicy [...] od czerwca 2005 r. Organ nie poczynił żadnych działań by wyjaśnić co było podstawą poczynienia przez policję takowego ustalenia. Podjęcie czynności sprawdzających zawartą w piśmie informację byłoby celowe zważywszy na fakt, iż świadkowie zawnioskowani przez R. Ch. to – według skarżącej osoby z nim blisko związane. Relacje w jakich świadkowie pozostają z R. Ch. powodują, że do ich zeznań należy podchodzić ze szczególną ostrożnością, a zatem należało dokonać ich weryfikacji w oparciu o inne źródła dowodowe. W tej sytuacji niezmiernie ważnym dla poczynienia prawidłowych ustaleń w sprawie byłoby zwrócenie się do Komisariatu [...] Policji w G. o podanie na jakiej podstawie ustalono, iż R. Ch. nie przebywa w spornym lokalu. Jednak – jak już podniesiono wyżej organ pierwszej instancji takowej czynności zaniechał.

Wskazać nadto trzeba, że organ winien był – nie czekając na inicjatywę ze strony B. I., z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, by w ten sposób uczynić zadość zasadzie wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a., czyli obowiązkowi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie. Organ powinien zatem przesłuchać z urzędu sąsiadów skarżącej na okoliczność zamieszkiwania R. Ch. w spornym lokalu, gdyż – jak wskazano wyżej to na organie administracyjnym ciąży obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i dopuszczenie jako dowodu wszystkiego co nie jest niezgodne z prawem, a może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.).

Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to wprost z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W niniejszej sprawie organ drugiej instancji ograniczył się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Wskazać należy, że już w odwołaniu B. I. wskazała, że sąsiedzi, których chciała przedstawić jako świadków nie chcieli zeznawać w obawie przez groźbami ze strony R. Ch. i jego ojca. Organ odwoławczy zupełnie pominął treść odwołania, ograniczając się jedynie do podania w uzasadnieniu decyzji, że skarżąca miała możliwość przedstawienia świadków mogących potwierdzić jej słowa, a mimo to nie uczyniła tego. Stwierdzić trzeba, że stan faktyczny organ odwoławczy ustalić powinien w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu pierwszej instancji, rozszerzając jednak granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji. Jeżeli zatem skarżąca nie przedstawiła żadnych wniosków dowodowych, podając jednocześnie tego powód i zaprzeczając wiarygodności dotychczas przesłuchanych świadków – z powołaniem na dokument "policyjny" to organ administracji winien wykazać się aktywnością i uzupełnić postępowanie dowodowe we własnym zakresie. Obowiązkiem organu orzekającego jest bowiem zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a więc taki, gdy w przeświadczeniu tego organu wszelkie możliwości dowodowe zostały już wykorzystane. W rozpoznawanej sprawie tak się jednak nie stało.

Powyższe oznacza, iż stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Jako dowolne należy bowiem traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok NSA, sygn. I SA 1768/99, System Informacji Prawnej Lex nr 54171).

W świetle wyżej przytoczonych okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jak i organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 107 i 138 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe może stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej będą zobowiązane przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z zasadami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów procedury administracyjnej w celu zbadania przesłanki wymeldowania określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych czyli opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania.

Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt odmowny. Akt, którym odmówiono uwzględnienia żądania nie podlega bowiem wykonaniu, a tymczasowa ochrona wynikająca z przepisu art. 152 cytowanej ustawy z istoty swojej dotyczy aktów i czynności, które podlegają wykonaniu w jakiejkolwiek formie.