Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 657/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.17 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: I. art. 8 - bezpośrednie stosowanie Konstytucji;  II. wykładnia normy ustawowej w kontekście rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Teza: I. Pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych niż rodzice osób, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec

pełnoletniego, niepełnosprawnego członka rodziny stanowi formę nieuzasadnionej i niekonstytucyjnej dyskryminacji.

II. Przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność

sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny właściwe organy powinny kierować się treścią i zakresem obowiązku alimentacyjnego o jakim

mowa w art. 128 i 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w stosunku do małżonków - treścią art. 23 kodeksu.

TEZY

I. Pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych niż rodzice osób, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec

pełnoletniego, niepełnosprawnego członka rodziny stanowi formę nieuzasadnionej i niekonstytucyjnej dyskryminacji.

II. Przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność

sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny właściwe organy powinny kierować się treścią i zakresem obowiązku alimentacyjnego o jakim

mowa w art. 128 i 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w stosunku do małżonków - treścią art. 23 kodeksu.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak (spr.) Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia [...] r. nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza B., Kierownika Gminnego - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., w przedmiocie odmowy przyznania J. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad żoną G. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W dniu 17 sierpnia 2007 r. J. K. wystąpił z wnioskiem do Gminno - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną G. K..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działający z upoważnienia Burmistrza B., Kierownik Gminno - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., powołując się na art. 17, art. 20, art. 24, art. 26, art. 30 i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad żoną.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stwierdził, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałej współpracy na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z powyższego wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne jest formą pomocy skierowaną do osób rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem.

Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału ustalono, iż strona nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, gdyż G. K. jest żoną strony.

Od powyższej decyzji J. K. wniósł odwołanie, w którym domaga się ponownego rozpatrzenia sprawy i przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad chorą żoną. Podnosi, że oczekuje pomocy finansowej. Podkreśla jednocześnie, że nie potrafi nazwać zasiłków, ponieważ ich nie zna. Wskazuje, że po raz kolejny prosi o przyznanie zasiłku stałego w związku z opiekowaniem się niepełnosprawną małżonką. Powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że o tym, czy opiekunowi należy się zasiłek decyduje fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, niepodejmowanie zatrudnienia oraz niskie dochody we wspólnie prowadzonym gospodarstwie. Stopień pokrewieństwa, w ocenie strony, ma w tym przypadku drugorzędne znaczenie.

W motywach decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazało, iż podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Świadczeniami rodzinnymi, zgodnie z treścią art. 2 pkt 2 powołanej ustawy są świadczenia opiekuńcze tj. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W przedmiotowej sprawie J. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na żonę G.K.. Na podstawie wniosku i załączonych do niego dokumentów m.in. odpisu skróconego aktu małżeństwa Nr [...] z dnia [...] r. wystawionego przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B., organ I instancji ustalił, że J. K. i G. K. w dniu [...] r. zawarli związek małżeński. Ponadto organ ustalił, że orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. Nr [...] z dnia [...] r., G. K. została zaliczona do osób niepełnosprawnych na stałe, ze wskazaniem konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. J. K. jest osobą bezrobotną od 4 stycznia 2005 r. W roku 2006 rodzina uzyskała dochód w wysokości [...] zł.

Na podstawie powyższych ustaleń organ I instancji wydał decyzję odmawiającą stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad żoną.

W ocenie składu orzekającego Kolegium, organ pomocy społecznej w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy i zebrał niezbędny materiał dowodowy na jego poparcie. Na podstawie tych ustaleń organ I instancji trafnie ocenił, iż strona nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczenia rodzinnych, stanowiących postawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wykazano powołany przepis zawiera zamknięty katalog osób uprawnionych do ubiegania się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Należą do nich: matka lub ojciec dziecka albo opiekun faktyczny dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W trakcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił w sposób bezsporny, iż wnioskodawca nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zrezygnował z zatrudnienia w związku z opieką nad małżonką a nie nad dzieckiem, jak określa to art. 17 ust. 1 powołanej ustawy.

Stwierdzić przy tym należy, iż obowiązujący w dacie orzekania katalog świadczeń pomocy społecznej nie zawiera świadczenia, które organ pomocy społecznej mógłby przyznać stronie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną małżonką. Świadczenie takie istniało w starym stanie prawnym obowiązującym do dnia 1 maja 2004 r. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 z późn. zm. ), która utraciła moc obowiązującą z dniem 1 maja 2004 r., w art. 27 określała prawo do zasiłku stałego. Świadczenie to przysługiwało osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekraczał półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko miało orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 powyższy przepis, na co powołuje się strona w odwołaniu, w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do zasiłku stałego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Stąd też przed datą utraty mocy obowiązujące ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. tj. przed dniem 1 maja 2004 r. istniała prawna możliwość przyznania pomocy finansowej, o którą ubiega się strona, której jednak w aktualnym stanie prawnym jest brak.

Na powyższą decyzję J.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której powtórzył żądania i argumenty podniesione w odwołaniu. Zarzucił, iż zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, ponieważ zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego opiekunowi należy się zasiłek z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia w związku ze sprawowaniem stałej opieki, a stopień pokrewieństwa w tym przypadku ma drugorzędne znaczenie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie spór w istocie nie dotyczy faktów, bo te są niesporne, a jedynie dokonanej przez organy obu instancji wykładni zastosowanych przepisów dotyczących przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji naruszyły prawo materialne, gdyż dokonały nieprawidłowej wykładni przepisów art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), co miało wpływ na wynik sprawy.

Zasadniczy problem w sprawie będącej przedmiotem osądu sprowadza się do oceny, czy małżonek jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z rezygnacją zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania stałej opieki nad małżonkiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Norma wynikająca z przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z treści powyższej regulacji wynika wprost, że celem tego świadczenia jest materialne wsparcie osób, które nie zarobkują z konieczności opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, jeśli osoba niepełnosprawna wymaga osobistej i bezpośredniej pielęgnacji polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pomocy społecznej w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy i zebrał niezbędny materiał dowodowy na jego poparcie. Na podstawie tych ustaleń organ I instancji ocenił, iż strona skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczenia rodzinnych, stanowiących postawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organy administracji obu instancji uznały, iż skarżący nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zrezygnował z zatrudnienia w związku z opieką nad małżonką a nie nad dzieckiem, jak określa to norma zawarta w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Skarżący, powołując się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. P 23/05 (OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 151) stwierdził, że o tym, czy opiekunowi należy się zasiłek decyduje fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, niepodejmowanie zatrudnienia oraz niskie dochody we wspólnie prowadzonym gospodarstwie. Stopień pokrewieństwa, w ocenie strony skarżącej, ma w tym przypadku drugorzędne znaczenie.

W przywołanym wyroku z dnia 15 listopada 2006 r. P 23/05 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do zasiłku stałego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał podniósł, iż "wybranie z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji (a więc tych, na które państwo nakłada obowiązek opieki nad potrzebującą pomocy osobą najbliższą) jedynie rodziców (naturalnych, przysposabiających, zastępczych) i przyznanie wyłącznie im prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej (pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji), godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji)."

Nie ulega wątpliwości, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, "że choć zasiłek stały nominalnie przysługiwał opiekunowi, to realną korzyść odnosił z niego podopieczny, który w ten sposób miał zapewnioną opiekę osoby bliskiej. Korzyść odnosiło również państwo, bo zapewniając osobie potrzebującej pomocy opiekę członka rodziny, nie musiało organizować tejże opieki w innych formach. [...] Problem w tym, że chroniąc "dziecko" potrzebujące pomocy ze strony najbliższych, ustawodawca utracił z pola widzenia "człowieka", na którego rzecz przyznawany jest w istocie zasiłek stały."

Skład orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, iż rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 23/05 ma zastosowanie do sytuacji prawnej skarżącego.

W ocenie Sądu obowiązek sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą pełnoletnią wynika z obowiązku alimentacyjnego (obowiązku dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania) normowanego ustawą z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.; dalej: k.r.o.), obciążającego małżonków, rodziców oraz wstępnych, zstępnych i rodzeństwo. To właśnie ten obowiązek stanowi istotną cechę wspólną wymienionych podmiotów w zakresie ich relacji z pełnoletnim, niepełnosprawnym, wymagającym określonych form pomocy członkiem rodziny, czy małżonkiem. Wobec tego pominięcie wśród osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego innych niż rodzice osób, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym wobec pełnoletniego, niepełnosprawnego członka rodziny stanowi formę nieuzasadnionej i niekonstytucyjnej dyskryminacji.

Przepis art. 23 k.r.o. nakłada na małżonków między innymi obowiązek wzajemnej pomocy. Ten obowiązek ma szczególne znaczenie w niepomyślnych okolicznościach życiowych, w szczególności takich jak choroba, czy niepełnosprawność uniemożliwiająca normalną egzystencję. Porzucenie małżonka w takiej sytuacji, a więc wówczas, gdy potrzebuje on specjalnie troskliwej opieki i serdecznego współczucia z reguły spotyka się ze sprzeciwem moralnym ze strony społeczeństwa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 1997 r. I ACr 162/1997, OSA 1998/9/42, OSAB 1997/3).

Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę rozstrzygnięcie i argumentację Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 23/05, przy ocenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wobec osoby rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych), właściwe organy powinny kierować się treścią i zakresem obowiązku alimentacyjnego, o jakim mowa w art. 128 i 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a w stosunku do małżonków - treścią art. 23 tego kodeksu. Tym samym uzależnienie możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, pielęgnującej pełnoletniego niepełnosprawnego, nie powinno zależeć od relacji dziecko – rodzic, lecz od podstawowego prawnego obowiązku, wypełniającego tę relację, czyli alimentacji. Takie ustalenie normatywnej treści art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniające rezultaty wykładni funkcjonalnej, jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości (art. 32 ust. 1) i urzeczywistniania przez państwo prawa sprawiedliwości społecznej (art. 2) oraz konstytucyjnym nakazem szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1).

Wykładnia sądowa mająca charakter wykładni operatywnej, powinna zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zatem zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości konstytucyjnych. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja zachodzi.

Dokonanie zabiegu interpretacyjnego normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2006 r. P 23/06 jest obowiązkiem Sądu. Utrata domniemania konstytucyjności norm wynikających z przepisów art. 27 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do zasiłku stałego "osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki (...) nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym, pełnoletnim członkiem rodziny", obliguje Sąd orzekający w sprawie do zastosowania, jako wzorca normatywnego oceny decyzji, także stan prawny ukształtowany przez wyrok TK z dnia 15 listopada 2006 sygn. P 23/05. Ze względu na realizację konstytucyjnych wartości oraz jedność porządku prawnego, Sąd bowiem jest zobowiązany do dokonywania wykładni prawa zgodnej z Konstytucją, dlatego w niniejszej sprawie skorzystał z prawa bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 w zw. z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP).

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).