Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 273/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Administracyjne postępowanie
Odpady
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 104 § 1, art. 105 § 1, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 26, art. 27 ust. 8, art. 27 ust. 9, art. 45 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 797
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j.
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 234 ust. 1, art. 234 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Po 273/20

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (zwanego dalej "Wójtem") z dnia [...] września 2019 r.. [...], którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie nakazania usunięcia odpadów z działek [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...] ich właścicielom M. P. i A. A..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach.

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w [...] pismem z dnia [...] lipca 2015 r. zwrócił się do Urzędu Gminy w [...] z informacją o zasypywaniu ziemią i gruzem gruntów ornych i cieku wodnego zlokalizowanego w miejscowości [...], utwardzaniu terenu działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] w związku z wydaniem decyzji przez Starostę [...] o udzieleniu zezwolenia na przetwarzanie odpadów na działce [...] w miejscowości [...].

W piśmie z dnia [...] października 2015 r. J. K. zwrócił się do Wójta z wnioskiem o nakazanie posiadaczowi odpadów usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego.

Po ustaleniu właścicieli terenu (M. P. i A. A.), Wójt [...] listopada 2015 r. wszczął postępowanie w sprawie nakazania usunięcia odpadów z działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], o czym zawiadomił ich właścicieli oraz właścicieli działek sąsiednich.

[...] listopada 2015 r. A. A. dostarczył kopie dokumentów świadczących o usunięciu z terenu działek zanieczyszczonego gruzu oraz metalu.

W trakcie przeprowadzonych [...] grudnia 2015 r. oględzin stwierdzono, że na działkach na obszarze około 900 m˛ znajduje się gruz ceglany, czerwony, gruz betonowy i żwir. Na powierzchni nie stwierdzono obecności innych zanieczyszczeń (plastiku, metalu, papy). Gruz asfaltowy zalegający w najniższym punkcie działki został usunięty. Teren został uprzątnięty zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

W dniu [...] grudnia 2015 r. A. A. poinformował o usunięciu z terenu działek większych brył betonowego gruzu, na które wskazywał J. K. podczas przeprowadzanej wizji lokalnej w dniu [...] grudnia 2015 r.

Decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2016 r., [...] Wójt na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm. dalej "K.p.a.") umorzył postępowanie w sprawie nakazania usunięcia odpadów z działek [...] [...], [...], [...], [...], [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym i Prawa wodnego (twierdząc, że zmieniono stan wody na gruncie, a zwłaszcza kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej). Nadto wskazał, że doszło do naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich – właścicieli sąsiednich nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu (poprzez między innymi wykonanie wywyższenia terenu nieruchomości, nagromadzenie na nieruchomości wielkich mas odpadów w postaci gruzu cegielnianego).

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta.

Na skutek skargi J. W. Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 października 2016 r., II SA/Po 415/16 uchylił zarówno decyzję Kolegium z dnia [...] marca 2016 r., [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Wójta z dnia [...] lutego 2016 r., [...]

Sąd wskazał, że doszło do naruszenia art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 27 ust. 8 i 9 ustawy z dnia [...] grudnia 2012 r. o odpadach (wówczas Dz. U. z 2013 r. poz. 21 ze zm., obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 797, dalej "u.o."). Wyjaśnił, że przedmiotem sprawy jest ocena, czy na działkach objętych postępowaniem doszło do składowania lub magazynowania odpadów na terenie do tego nie przeznaczonym w świetle przepisów u.o. i innych aktów dotyczących tej materii. Zaznaczył zarazem, że odrębną jest kwestia wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu działek w świetle zgodności tych robót z przepisami Prawa budowlanego. W tym drugim przypadku prowadzone jest odrębne postępowanie przez organy nadzoru budowlanego w przedmiocie prawidłowości wykonania powyższych robót, w toku którego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję z dnia [...] września 2016 r. o zaniechaniu dalszych robót budowlanych prowadzonych przy utwardzeniu powierzchni gruntu z uwagi na nieprawidłowości prowadzenia tych robót z punktu widzenia szeroko rozumianego prawa budowlanego.

Z powyższego Sąd wywiódł, że wydanie decyzji z dnia [...] września 2015 r. nie skutkuje, jak tego domagał się skarżący, automatycznym uznaniem, że na działkach składowane są odpady w sposób niezgodny z u.o. i aktami wykonawczymi.

Sąd wywodził dalej, że wedle art. 26 u.o. do zastosowania środka nadzorczego w formie decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane jest stwierdzenie faktu istnienia odpadów i to w miejscu nie przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów, a także ustalenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów, to jest ich posiadacza. Stwierdził, że takie ustalenia zostały poczynione przez Wójta. W toku prowadzonego postępowania (oględzin – doprowadzenia do oczyszczenia terenu z odpadów z metalu, tworzywa sztucznego i dużych brył betonu) organy obu instancji przyjęły, że teren został pokryty gruzem betonowym, ceglanym oraz żwirem w celu utwardzenia powierzchni działek. Dokonali tego właściciele działek – A. A. i M. P..

Niemniej zdaniem Sądu organy nie wykazały, czy spełnione zostały wymagane warunki uznania, że doszło do zgodnego z prawem wykorzystania odpadów, celem utwardzenia powierzchni gruntu w sposób uniemożliwiający pylenie oraz nie zakłócający stan wody na gruncie zgodnie z art. 29 P.w. Zdaniem Sądu z akt sprawy nie wynika, a w uzasadnieniu decyzji obu instancji brak jest argumentacji uzasadniającej twierdzenie, że na działkach należących do A. A. i M. P. znajdujące się na terenie o powierzchni 9.673 m˛ zmieszane odpady gruzu betonowego oraz ceglanego przysypane żwirem w nieznanej ilości należy traktować jako materiał służący do utwardzenia i wyrównania powierzchni gruntu, a nie jako niezgodne z prawem składowanie, czy magazynowanie odpadów. Organy nie dały wyrazu istotnym dla sprawy okolicznościom, że poddano odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, na podstawie właściwych rozporządzeń, i w takich ilościach, które bezpiecznie można wykorzystać na własne potrzeby. W szczególności, organy nie wykazały, że utwardzenia dokonano w sposób uniemożliwiający pylenie, że nie doszło do zakłócenia stosunków wodnych, nadto że utwardzenie nie spowodowało bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku.

We wskazaniach wyroku Sąd zaznaczył, że należy ocenić, czy wykorzystanie odpadów celem utwardzenia powierzchni w niniejszej sprawie spełnia wymogi procesu odzysku R5, w szczególności nie narusza stosunków wodnych, nie skutkuje zagrożeniem szkodą w środowisku i mieści się w zakresie dopuszczalnych ilości.

Skargę kasacyjną od wyroku złożył A. A., którą jednak wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r., II OSK 687/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. Sąd ten zgodził się, że Kolegium (w ramach postępowania administracyjnego objętego kontrolą) poza przytoczeniem u.o. i rozporządzeń wykonawczych, nie wykazało czy spełnione zostały wymagane warunki uznania, że doszło do zgodnego z prawem wykorzystania odpadów. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał rację Sądowi pierwszej instancji, że z akt sprawy nie wynikało, a i w uzasadnieniu decyzji obu instancji nie przedstawiono na to argumentacji, że na działkach należących do A. A. i M. P. znajdujące się na terenie o powierzchni 9.673 m˛ zmieszane odpady gruzu betonowego oraz ceglanego przysypane żwirem w nieznanej ilości należy traktować jako materiał służący do utwardzenia i wyrównania powierzchni gruntu, a nie jako niezgodne z prawem składowanie, czy magazynowanie odpadów.

Po przekazaniu akt administracyjnych Wójtowi ponownie przystąpiono do czynności postępowania. Pismem z dnia [...] maja 2019 r., [...] zawiadomiono strony o przeprowadzeniu dowodu z oględzin wyznaczonych na [...] maja 2019 r. na posesji obejmującej działki [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...].

W toku oględzin, które odbyły się w planowanej dacie, ustalono, że w stosunku do kontroli z dnia [...] grudnia 2015 r. na terenie działek nie stwierdzono żadnym zmian w zakresie rzędnych terenu. Stwierdzono 2 pryzmy ziemi o strukturze gliniastej w ilości ca 5 m2 oraz 2 pryzmy gruzu kruszonego w ilości 5 m2. Właściciele działek oświadczyli, że w stosunku do stanu z roku 2015 r. część gruzu z terenu działki została wywieziona, a reszta zawłałowana. Stworzono dzięki temu drogi wewnętrzne na nieruchomości. Właściciele działek oświadczyli też, że obecnie część terenu objętego postępowaniem wyłączona jest z produkcji rolnej.

W trakcie kontroli nie stwierdzono zalewania nieruchomości J. K. (obecnego w trakcie kontroli). J. K. przedstawił w trakcie kontroli szereg zarzutów. Podał, że ustalone rzędne terenu przyjęto "na oko". Podał w wątpliwość, czy wydano dla terenu decyzję o warunkach zabudowy dla wykonania utwardzenia oraz czy wyłączono grunty z produkcji rolnej. Ponadto nie wykonano niezbędnych zabezpieczeń realizowanych robót, nie przedstawiono ekspertyzy technicznej dotyczącej prawidłowości odprowadzania wód opadowych i roztopowych. J. K. podkreślił, że utwardzono całą nieruchomość, a nie tylko drogi wewnętrzne, co wpłynęło na stosunki gruntowo wodne. Zdaniem właściciela nieruchomości sąsiedniej odpady z gruzu "nie mają prawa" znajdować się w takich ilościach na gruntach ornych. J. K. podkreślił, że wywyższenie ternu sięga ponad 1,5 m.

Pismami z dnia [...] czerwca 2019 r. i z dnia [...] sierpnia 2018 r. [...] Wójt wzywał A. A. i M. P. do udokumentowania, względnie oświadczenia, w jakich ilościach zostały wykorzystane odpady gruzu betonowego i ceglanego do utwardzenia i wyrównania powierzchni gruntu na terenie 9673 m2.

Dnia [...] sierpnia 2019 r. A. A. oświadczył, że gruz na działkach [...], [...], [...], [...], [...] i [...] wykorzystano do utwardzenia powierzchni gruntu zgodnie z prawomocnym zgłoszeniem robót do Starostwa Powiatowego w [...]. Nastąpiło to metodą gospodarczą, stąd inwestor nie posiada dokumentów potwierdzających ilość nawiezionego gruzu. Niemniej zaznaczył, że wbrew ustaleniom nie doszło do utwardzenia terenu na całej powierzchni 9673 m2 (wedle oględzin stwierdzono pokrycie gruzem około 900 m2 – uw. Sądu), gdyż w trakcie robót na gruncie nastąpiło ich wstrzymanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na utwardzonej części działek nawieziono gruz w warstwie do 20-30 cm przez co całkowita masa gruzu nie przekracza 0,2 tony na m2 powierzchni. Nawiezienia dokonano zgodnie z maksymalnymi dopuszczalnymi wartościami wynikającymi rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. z 2016 r., poz. 93, dalej "rozporządzenie z dnia 10 listopada 2015 r.").

Decyzją z dnia [...] września 2019 r., [...] Wójt, działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., ponownie umorzył postępowanie. W motywach rozstrzygnięcia przytoczył art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o., zaznaczając, że zgodnie z tym przepisem z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą, która wykorzystuje odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 u.o. Z kolei w myśl tego ostatniego przepisu osoba fizyczna niebędącą przedsiębiorcą może poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 27 ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne.

Warunki odzysku, o którym mowa powyżej, określone zostały w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U., poz. 796, dalej "rozporządzenie z dnia 11 maja 2015 r."). W myśl załącznika do rozporządzenia utwardzanie powierzchni terenów, do których posiadacz ma tytuł prawny, powinno następować na podstawie zgłoszenia dokonanego w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "P.b."), z tym że utwardzanie to powinno być prowadzone w sposób uniemożliwiający pylenie oraz nie powinno zakłócać stanu wody na gruncie zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

Powołując się na powyższe przepisy Wójt stwierdził, że na działki [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...] nawieziono gruz ceglany i betonowy stanowiący wyjściowo odpad remontowo-budowlany 17 01 07, który osoba fizyczna może wykorzystać do utwardzenia powierzchni w sposób uniemożliwiający pylenie poprzez zestalenie odpadów lub przykrycie ich warstwą niepalącą.

W toku oględzin organ ustalił, że nawiezienie gruzu nie spowodowało zmiany naturalnego nachylenia płaszczyzny terenu i odwrócenia kierunku spływu wód. Organ podkreślił też, że poza tym nawierzchnia z gruzu przysypana żwirem zachowuje przepuszczalność i nie może powodować przy opadach zalewania gruntów sąsiednich.

Odnosząc się do zarzutów J. K. zgłoszonych w trakcie kontroli Wójt stwierdził, że można na okoliczność zmiany stanu wód powołać biegłego, niemniej w sprawach jednoznacznych taki dowód nie jest konieczny. W ocenie organu brak okoliczności wyrażającej się w zakłóceniu stanu wód możliwy jest do stwierdzenia w oparciu o samą wizję terenu. Nie odnotowano występowania po stronie działek J. K. realnej szkody na jego gruntach.

W ramach przedstawionych rozważań organ zwrócił też uwagę na kwestię warunków określonych w rozporządzeniu z dnia [...] maja 2015 r. i zaznaczył, że wedle oświadczeń inwestora nawieziono gruz o grubości do 23-30 cm, co oznacza, że nie przekroczono limitu 0,2 tony na m2.

Odwołanie od decyzji Wójta złożył J. K. zarzucając, że na gruncie zmieniono stan wody, zwłaszcza kierunek odpływu wód opadowych. Podkreślił też, że naruszono jego uzasadnione interesy. Do odwołania załączono zdjęcia przedstawiające stan z początkowej fazy postępowania.

Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia, przedstawiwszy warunkowania prawne postępowania, podzieliło w całości stanowisko Wójta. W ocenie Kolegium nie doszło w sprawie do bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku, a utwardzenia dokonano w sposób uniemożliwiający pylenie. W tym kontekście organ odwoławczy zwrócił uwagę na materiały z kontroli, z których wynika, że teren działek objętych postępowaniem porośnięty jest trawą. Zdaniem Kolegium należy też zaaprobować ustalenia organu pierwszej instancji do co braku naruszenia stosunków wodnych, zwłaszcza braku realnej szkody na gruntach J. K..

W skardze (obecnie rozpatrywanej) J. K. zwrócił uwagę, że sam fakt stwierdzenia, iż do utwardzenia gruntu dochodziło w oparciu o zgłoszenie robót do Starosty Powiatowego nie oznacza, że sam proces został prawidłowo zrealizowany. Należy bowiem baczyć na warunki wykorzystania odpadów, które zostały ustanowione w przepisach szczególnych ze względu na ochronę środowiska oraz ochronę życia i zdrowia ludzi.

W dalszej części skargi J. K. zaprzeczył ustaleniom Kolegium. Podał w wątpliwość stwierdzenie, że utwardzenia terenu dokonano w sposób uniemożliwiający pylenie. Ponadto zwrócił uwagę na nieprawdziwe stwierdzania inwestora, że na działce zrealizowano drogi wewnętrzne. W jego ocenie nawiezienie "tysiąca ton gruzu" na powierzchnię 9673 m2 nie sposób uznać za wykonanie dróg.

W ocenie skarżącego ustalenia organu odwoławczego, który zwraca uwagę na fakt porośnięcia terenu trawą, naruszają art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Teren nadal jest nierówny i wcale nie jest tak, że nie czuć pylenia.

J. K. akcentował ponadto, że doszło do utwardzenia terenu o powierzchni 9673 m3, co powoduje pogorszenie stanu środowiska (zmniejszenie powierzchni biologicznie czynnej utwardzoną nawierzchnią) oraz zmianę stosunków wodnych. Ta ostatnia z kolei wpływa niekorzystnie na nieruchomości sąsiednie. Do skargi załączono fotografie z okresu, gdy gruz zwożono na działki [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...].

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i potrzymało dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych postaw.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że rozstrzygając niniejszą sprawę przyjmował wypowiedzi i zarzuty J. K. ze zrozumieniem. Sąd ma świadomość, że każdy właściciel nieruchomości ma prawo dbać o otoczenie swojej własności i wyrażać obawy, jeżeli dostrzega zjawiska go niepokojące. Ma także niezmiennie prawo korzystać ze środków prawnych, czy to administracyjnych czy cywilnych, jeżeli uważa, że dochodzi do naruszenia prawa.

Sąd wypowiedział powyższe słowa celowo, gdyż chciałby dać wyraz temu, że zgadza się ze skarżącym, iż skala działań realizowanych na sąsiednim gruncie przez M. P. i A. A., którą J. K. odzwierciedlił na fotografiach dołączonych do skargi, może być obiektywnie uznana za niepokojącą i wymagającą weryfikacji.

Sąd zaznacza w tym miejscu, że intensywność czy skala robót nie świadczą jeszcze, że są one w świetle prawa niedopuszczalne.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że na działki [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości [...] nawieziono gruz remontowo-budowlany o kodzie 17 01 07. Następowało to – jak ustalono – na podstawie skutecznie złożonego ([...] kwietnia 2014 r.) i przyjętego bez sprzeciwu zgłoszenia robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu systemem gospodarczym gruzem, piaskiem przesiąkliwym i tłuczniem o powierzchni 9673 m˛. Zgłoszenie to wywoływało skutek prawny przez pewien okres, gdyż jest też bezspornym, że decyzją z dnia [...] września 2015 r., [...], [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał M. P. i A. A. zaniechać dalszych robót budowlanych przy wykonywaniu utwardzenia działek [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

W trakcie, gdy zgłoszenie wywoływało skutki prawne, na grunt w obszarze działek 310, [...], [...], [...], [...] i [...] nawieziono w celu utwardzenia gruz remontowo-budowlany. Pokrycie terenu utwardzeniem objęło około 900 m2, co stanowi ca 10 % powierzchni pierwotnie wynikającej z przyjętego zgłoszenia budowlanego (zob. protokół oględzin z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz protokół z oględzin z dnia [...] maja 2019 r., które wykazały, że stan nawiezienia się nie zmienił). Gruz ten stwierdzono w stanie już nawiezionym i wyrównanym.

Ustalenia kontroli z 2015 r. spowodowały umorzenie postępowania administracyjnego, przy czym wówczas to organy: Wójt w decyzji z dnia [...] lutego 2016 r., [...], jak i później Kolegium w decyzji z dnia [...] marca 2016 r., [...], nie odniosły się do uwarunkowań wynikających z u.o. oraz przepisów wykonawczych dotyczących sposobu zagospodarowania odpadów przez osoby fizyczne na potrzeby własne.

Z powyższych przyczyn wyrokiem z dnia z dnia [...] października 2016 r., II SA/Po 415/16 (od wyroku tego oddalono skargę kasacyjną A. A.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje obu instancji wskazując organom na konieczność dokładniejszej weryfikacji stanu faktycznego sprawy pod kątem przesłanek prawidłowego zagospodarowania odpadów.

W ocenie obecnie orzekającego Sądu wskazania powyższych wyroków zostały wykonane w sposób wystarczający.

Po zwrocie akt administracyjnych Wójtowi, przeprowadzono ponowne oględziny działek [...], [...], [...], [...], [...] i [...], w trakcie których nie stwierdzono żadnym zmian w zakresie rzędnych terenu w stosunku do ustaleń kontroli z 2015 r. Sąd daje wiarę temu stwierdzeniu (skarżący zarzucał w skardze, że rzędne ustalono "na oko"), jako że nic nie wskazuje na to, aby teren odzwierciedlony na fotografiach z dnia [...] maja 2019 r., poza zasypaniem gruzu z ziemią, był w jakikolwiek sposób inaczej wyniesiony jak wcześniej dnia [...] grudnia 2015 r. Ponadto jedna z osób uczestniczących w kontroli w 2019 r. z ramienia Urzędu Gminy [...] (J. P.) brała udział także w poprzedniej kontroli, co uwiarygodnia naoczne (porównawcze) spostrzeżenia kontrolujących.

W odniesieniu o odpadów będących przedmiotem postępowania, właściciele działek oświadczyli, że w stosunku 2015 r. część gruzu z terenu działki została wywieziona, a reszta zawłałowana, czyli wyrównana. W trakcie kontroli nie stwierdzono zalewania nieruchomości J. K..

Jak wskazano już w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, na wezwanie Wójta, A. A. w piśmie dnia [...] sierpnia 2019 r. oświadczył, że gruz na działkach [...] [...], [...], [...], [...] i [...] wykorzystano do utwardzenia powierzchni gruntu zgodnie z skutecznym zgłoszeniem robót do Starostwa Powiatowego w [...]. Nastąpiło to metodą gospodarczą, stąd inwestor nie posiada dokumentów potwierdzających ilość nawiezionego gruzu. Niemniej zaznaczył, że nie doszło do utwardzenia terenu o powierzchni 9673 m2, gdyż w trakcie robót na gruncie, zostały one wstrzymane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Na części utwardzonej działek nawieziono gruz w warstwie nie przekraczającej 20-30 cm przez co całkowita masa gruzu nie przekracza 0,2 tony na m2 powierzchni. Według inwestora dokonano zgodnie z rozporządzeniem z dnia [...] listopada 2015 r.

Zdaniem Sądu również powyższe oświadczenie jest wiarygodne. Inwestor wyjściowo miał prawo legalnie utwardzić 9673 m2 powierzchni, przy czym do momentu wstrzymania prac przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zrealizował ten proces w 10 %. Zdaniem Sądu jako wystarczające należy uznać też stwierdzenie, że nie naruszono limitu 0,2 Mg na m2 powierzchni określonego w rozporządzeniu z dnia [...] listopada 2015 r. dla odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne. W załączniku do wskazanego rozporządzenia stanowi się o limicie względem metra kwadratowego "utwardzanej powierzchni", przez co w ocenie Sądu należy przyjąć tą powierzchnię, która legalnie mogła być utwardzona zgodnie ze zgłoszeniem. Gruzu nie ważono, niemniej w ocenie Sądu można założyć, że nie było go więcej jak 1934,6 ton (0,2 x 9673 m2).

Sąd w tym miejscu wyjaśnia, z zastrzeżeniem przesłanek, o którym mowa będzie niżej, że z punktu widzenia art. 45 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 27 ust. 8 u.o. oraz limitów określonych w rozporządzeniu z dnia [...] listopada 2015 r. istotne jest, aby w zakresie w jakim jest to legalne (dopuszczone obowiązującym zgłoszeniem budowlanym – a tak było w sprawie) inwestor nie przekroczył ilości normatywnej przyjętego odpadu do odzysku (utwardzenia powierzchni). Dopóty mieści się w limitach ilościowych, realizuje skutecznie proces odzysku, a przeznaczony do utwardzenia odpad traci status odpadu.

Rzecz jasna, akty wykonawcze obwarowują prywatny proces odzysku (przez podmioty nie będące przedsiębiorcami – na potrzeby własne) również dodatkowymi restrykcjami. W tabeli będącej załącznikiem do rozporządzenia z dnia [...] maja 2015 r. stanowi się, że proces R5 dla odpadu o kodzie 17 01 07 powinien być realizowany – poza objęciem go zgłoszeniem budowlanym – w sposób uniemożliwiający pylenie oraz w sposób nie powodujący zakłócenia stanu wody na gruncie.

W ocenie Sądu materiał zebrany w sprawie pozwala wykluczyć występowanie pylenia. Sąd nie podziela zarzutów J. K., jakoby w sposób oczywisty warunek ten miał nie zostać spełniony. Na fotografiach z kontroli z dnia [...] maja 2019 r. widać, iż gruz, który posłużył do utwardzenia terenu, został wymieszany z ziemią i stanowi zespoloną powierzchnię. Co więcej, działka jest w dużej mierze porośnięta roślinnością, co wbrew lekceważącym uwagom skarżącego pod adresem organu, ma znaczenie. Można bowiem przyjąć, że powierzchnia utwardzona gruzem jest w sposób istotny wypełniona ziemią i to ziemią na tyle wilgotną, że umożliwia to wzrost roślinności. Zdaniem Sądu okoliczności te pozwalając stwierdzić, że zagrożenie pyleniem w stopniu, które pozwalałoby stwierdzić naruszenie rozporządzenia z dnia [...] maja 2015 r., nie występuje.

Istotnie eksponowana przez J. K. jest kwestia zakłócenia stanu wody na gruncie. W tym przypadku Sąd także daje wiarę organom i nie znajduje podstaw do stwierdzenia, że przyjęcie odpadu przez M. P. i A. A. powoduje "zakłócenie stanu wody na gruncie zgodnie z art. 29 ustawy z dnia [...] lipca 2001 r. - Prawo wodne" (zob. załącznik do rozporządzenia z dnia [...] maja 2015 r.).

W tym miejscu należy wyjaśnić, że art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. już nie obowiązuje, gdyż regulację tą kompleksowo przeniesiono do ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 z późn. zm., dalej "P.w."), a konkretnie do art. 234 P.w. Nie ma to jednak większego znaczenie, gdyż regulacje te pod kątem przesłanek stwierdzenia niedopuszczalnego zmiany stanu wody są identyczne.

Wracając do głównego wątku Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 234 ust. 1 i 3 P.w. jest niedopuszczalnym takie zmienianie kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na gruncie wód opadowych lub roztopowych, że powoduje to szkody na gruntach sąsiednich.

Wedle dominującego w orzecznictwie, także najnowszym, stanowiska "dla zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest jedynie ustalenie, czy zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Nie chodzi przy tym o oddziaływanie hipotetyczne, ale o rzeczywiste" (zob. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sierpnia 2020 r., II OSK [...], orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc to na realia niniejszej sprawy wskazać należy, że w toku dwóch przeprowadzonych kontroli nie stwierdzono, aby dochodziło do takiego zniekształcenia terenu działek [...], [...], [...], [...] i [...], które by mogło powodować zalewanie gruntów sąsiednich ze szkodą dla tych ostatnich. Zdaniem Sądu oględziny przedstawicieli organu były w tym zakresie wystarczające. W ich trakcie nie oceniano jakiegoś występującego zjawiska w stosunkach wodnych, które mogłoby wymagać specjalistycznego badania. W trakcie obu oględzin z 2015 i 2019 r. w ogóle nie stwierdzono żadnych zjawisk i niepokojących zmian w stosunkach wodnych.

W tym miejscu można dodać, że J. K., który tak intensywnie eksponuje powyższą problematykę w skardze nie wyjaśnił i nie uprawdopodobnił chociażby, że występują zjawiska, w kontekście których art. 234 P.w. mógłby mieć zastosowanie.

Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zostały spełnione określone prawem przesłanki do uznania, że proces odzysku odpadu o kodzie [...] na działkach [...], [...], [...], [...], [...] i [...] został skutecznie przeprowadzony, w ten sposób, że gruz wykorzystano jako materiał do utwardzenia. Odpad użyto na podstawie zgłoszenia budowlanego, w ilości dopuszczalnej prawem, w sposób uniemożliwiający pylenie oraz w warunkach, w których nic nie wskazuje na to, aby doszło do naruszenia stosunków wodnych. Odpad [...] utracił zatem status odpadu, a to powoduje, że nie zachodziły podstawy do prowadzenia wobec M. P. i A. A. postępowania z art. 26 u.o. Postępowanie to należało więc umorzyć, co organy trafnie uczyniły.

Końcowo Sąd wyjaśnia, że przesłanka niezakłócania stosunków wodnych w rozporządzeniu z dnia [...] maja 2015 r. występuje niejako konkurencyjnie dla instytucji z art. 234 P.w., niemniej obie regulacje (jako dotyczące innych sfer przedmiotowych – odpady, wody) się nie wykluczają. Jeżeli więc J. K. w przyszłości stwierdziłby na swoim gruncie takie zjawiska jak zalewanie, to może wnioskować o uruchomienie procedury z tego właśnie przepisu.

W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), oddalił skargę stwierdzając, że organy nie naruszyły prawa.

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 38 akt sądowych).