Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 261/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 2137
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 227 poz 69 art. 7 ust. 1
law: Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu  Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich  oraz zasady wzajemnej zgodności.
article: art. 76 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 49
journal: Dz.U. 2017 poz 278
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - teskt jedn.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1 art. 1 ust. 2; art. 3 ust. 1 i 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie WSA Jadwiga Pastusiak, WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Marcin Ścibor, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Inne utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano następujące okoliczności stanu faktycznego sprawy.

R. W. złożył wniosek o przyznanie płatności ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016:

- jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 6,71 ha,

- płatności za zazielenienie do działek rolnych o łącznej powierzchni 6,71 ha,

- płatności dodatkowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 6,71 ha,

- płatności związanej do upraw roślin wysokobiałkowych do działek rolnych o łącznej powierzchni 2,40 ha,

- płatności związanej do powierzchni upraw owoców miękkich do działek rolnych o łącznej powierzchni 2,40 ha.

Na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2016 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2016 r. (Dz. U. 2016 poz. 1705) w dniu 7 listopada 2016 r. na rachunek bankowy R. W. zostały wypłacone zaliczki na poczet płatności bezpośrednich w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu:

- jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł,

- płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł

- płatności na zazielenienie w wysokości [...] zł,

- płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł.

- płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin) w wysokości 1.520,03 ha.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich na 2016 rok Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł.:

- odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej;

- odmówił przyznania płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- przyznał płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł;

- przyznał płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Inne utrzymał w mocy powyższą decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] kwietnia 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że w dniach od [...] do [...] września 2016 r. w gospodarstwie rolnym R. W. została przeprowadzona przez Regionalne Biuro Kontroli na Miejscu w L. kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Podczas kontroli na działce rolnej [...] o powierzchni deklarowanej 2,40 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W uwagach zanotowano: malina zachwaszczona + samosiewki drzew w wieku ok 2-3 lat.

W wyniku ponownej weryfikacji raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni stwierdzono, że wszystkie czynności kontrolne zostały wykonane prawidłowo, a ustalenia zawarte w protokole z kontroli odzwierciedlają stan faktyczny zadeklarowanych upraw i zostały udokumentowane fotograficznie. Inspektorzy terenowi stwierdzili na działce rolnej [...] malinę w dużym zachwaszczeniu, o nieregularnym rozmieszczeniu sadzonek, oprócz tego stwierdzono liczne samosiewki drzew sosny i brzozy wieku od 2 do 3 lat. Nie stwierdzono wykonywania zbiegów agrotechnicznych, mających na celu ograniczenie występowania chwastów. W dniu kontroli nie stwierdzono wykaszania maliny, bądź prowadzenia innych zabiegów pielęgnacyjnych na plantacji. Stwierdzone nieprawidłowości udokumentowano zdjęciami. Ponadto przeprowadzona kontrola administracyjna wniosku w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS, to jest Systemu Identyfikacji Działek Rolnych, wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działki rolnej F/F1 (działki ewidencyjne nr [...]). Z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,51 ha na podstawie wykonanych pomiarów wykluczono 0,04 ha. Powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,47 ha.

Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł.

R. W. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji.

Utrzymując tę decyzję w mocy Inne podkreślił, że na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 organ obowiązany był do ustalenia czy skarżący pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2016.

Organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] listopada 2016 r. została przekazana na rachunek bankowy skarżącego zaliczka płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu:

- jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł;

- płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł;

- płatności na zazielenienie w wysokości [...] zł;

- płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł.

- płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin) w wysokości 1.520,03 ha.

Jednakże podczas kontroli na miejscu stwierdzono zawyżenia powierzchni na działce rolnej [...] o powierzchni deklarowanej 2,40 ha, na której stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej oraz podczas kontroli administracyjnej w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS stwierdzono mniejszą o 0,04 ha powierzchnię działki rolnej F/F1, co łącznie skutkowało wykluczeniem powierzchni 2,44 ha

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. przyznał płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł oraz odmówił przyznania płatności z tytułu płatności redystrybucyjnej i płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin).

W konsekwencji kwota stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą zaliczek przekazaną na rachunek skarżącego (6.318,78 zł), a kwotą płatności przyznanych ostateczną decyzją (2.639,16 zł) stanowi płatności pobrane nienależnie w wysokości [...] zł.

Na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się płatności z tytułu:

- jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł,

- płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł,

- płatności na zazielenienie w wysokości [...] zł,

- płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin) w wysokości 1.520,03 ha.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 49 ustawy o płatnościach obszarowych organ odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Powyższa kwota, stanowiąca równowartość 100 euro, dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie dla schematów pomocowych. W rozpatrywanej sprawie kwota w wysokości [...] zł z tytułu płatności na zazielenienie nie przekracza kwoty stanowiącej przeliczoną w powyższy sposób równowartość [...] euro. Tym samym w odniesieniu do tej płatności zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Natomiast w odniesieniu do kwot: z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności redystrybucyjnej, płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin), które przekraczają kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W związku z tym powstał obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł.

W ocenie organu odwoławczego nie zaistniały także przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Z ustalonych okoliczności sprawy wynika, że świadczenie w zwiększonej wysokości zostało wypłacone nie na skutek błędu organu, lecz na skutek zadeklarowania przez beneficjenta nieprawidłowej powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności. Obowiązkiem rolnika było zadeklarowanie rzeczywistej powierzchni uprawnionej do płatności. W dniu [...] listopada 2016 r. zostały wypłacone zaliczki na poczet płatności. W dniu [...] stycznia 2017 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wpłynął raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z raportu wynika, że na działce rolnej [...] A o powierzchni 2,40 ha stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej. Poza tym podczas kontroli administracyjnej w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS na działce rolnej F/F1 stwierdzono powierzchnię mniejszą o 0,04 ha. W oparciu o wyniki kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej organ wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zawyżone wypłacenie zaliczek w ramach systemów wsparcia bezpośredniego było efektem zadeklarowania przez wnioskodawcę do płatności gruntów, które nie kwalifikowały się do płatności. W związku z tym nie ma mowy o błędzie organu, zaś za treść wniosku odpowiada sam rolnik.

Organ odwoławczy podniósł nadto, że w świetle art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie nieprawidłowość powstała z dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2016. Decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności została doręczona stronie w dniu [...] stycznia 2018 r., czyli przed upływem terminu przedawnienia. Zatem skarżący jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności za rok 2016.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu Inne podniósł, że płatności powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika, bowiem to skarżący zgłosił we wniosku nieprawidłową powierzchnię działek rolnych. Wystąpienie o płatności nie jest obowiązkiem lecz uprawnieniem rolnika, zaś przyznawane środki mają charakter publiczny i służą wsparciu określonej działalności rolniczej. Beneficjent winien zatem dołożyć należytej staranności, by ubiegając się o środki publiczne, spełniać przesłanki określone w przepisach prawa

Organ podkreślił, że strona składając wniosek podpisała go, co jest równoznaczne z podjęciem odpowiedzialności za jego wypełnienie. Jednocześnie we wniosku oświadczyła (sekcja IX Oświadczenia i Zobowiązania), że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Na organie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przyjmującym wniosek rolnika o przyznanie płatności objętej ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi ustalone w przepisach rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności. Natomiast za treść merytoryczną wniosku, w tym także w zakresie żądanych płatności, odpowiedzialność ponosi wnioskodawca

R. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Inne z dnia [...] marca 2018 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w sierpniu 2015 r. miała miejsce susza, wskutek której maliny wyschły w 70 %. Z pozostałej części działki sadzonki malin były pozyskiwane do posadzenia w miejscach wyschniętych. Plantacja maliny położona jest między kompleksami leśnymi. Wiatry przenoszą na działkę nasiona drzew, które w miejscach obniżonych, o lepszym podłożu glebowym szybko wschodzą i wzrastają. Wyrosłych wysiewów nasion brzozy nie należało usuwać w środku lata, albowiem uszkadzało to system korzeniowy malin, z których skarżący pozyskiwał materiał do nasadzeń w związku z suszą. Co roku późną jesienią maliny są wykaszane, a w miejscach ubytków są nasadzane sadzonki pochodzące z własnego rozsadnika.

Dodatkowo skarżący podniósł, że kontrola z [...] corocznie odbierała czynności wykaszania i nasadzania malin w okresie późnej jesieni i każdego roku wydawany był certyfikat. Ponadto w protokole z przeprowadzonej kontroli stwierdzono owocującą malinę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Jednocześnie art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych zasad kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że decyzja ta nie jest dotknięta uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. W ocenie Sądu organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie właściwie zastosował przepisy prawa materialnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Inne, której przedmiot stanowiło ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w wysokości [...] zł.

Powołany w ramach podstawy prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2017 r., poz. 2137 z późn. zm.) przewiduje, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1), a właściwym do wydania tej decyzji jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Wypłacone skarżącemu na rok 2016 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, to jest z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zatem zgodnie z powołanymi przepisami w przypadku ustalenia nienależnego lub nadmiernego pobrania środków publicznych z tego tytułu w okolicznościach niniejszej sprawy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. był organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty środków nienależnie lub nadmiernie pobranych.

Należy przy tym wyjaśnić, że przepisy ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określają jedynie tryb oraz organy właściwe w sprawie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych wymienionych w art. 29 ust. 1 tej ustawy. W odniesieniu do płatności pobranych przez skarżącego za rok 2016 obowiązek zwrotu wynika natomiast z przepisów rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69 z późn. zm.).

Stosownie do art. 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

W okolicznościach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnej płatności nastąpiło w związku z uprzednim przekazaniem na rzecz skarżącego, stosownie do § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2016 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2016 r. (Dz. U. 2016 poz. 1705), zaliczek na poczet płatności bezpośrednich na rok 2016 w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu:

- jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł,

- płatności redystrybucyjnej w wysokości [...] zł

- płatności na zazielenienie w wysokości [...] zł,

- płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł.

- płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin) w wysokości 1.520,03 ha.

Natomiast decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. przyznano skarżącemu płatności bezpośrednie na 2016 rok w łącznej kwocie [...]zł, a zatem niższej od kwoty wypłaconych zaliczek. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2017 r. została wydana z uwzględnieniem wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od 22 do [...] września 2016 r.

Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i co znajduje potwierdzenie w dokumentach zawartych w aktach administracyjnych w postaci protokołów z kontroli, na działce rolnej [...] o powierzchni deklarowanej 2,40 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...] stwierdzono nieprawidłowość oznaczoną kodem DR18 "Na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W rubryce "Uwagi" uwidoczniono wpisy o treści: "Malina zachwaszczona + samosiewki drzew w wieku ok. 2-3 lat" (k. [...] akt administracyjnych). Nie stwierdzono wykonywania zbiegów agrotechnicznych, mających na celu ograniczenie występowania chwastów (k. [...] akt administracyjnych). Ponadto przeprowadzona kontrola administracyjna wniosku w oparciu o bazę referencyjną Systemu Identyfikacji Działek Rolnych wykazała nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działki rolnej F/F1 na działkach ewidencyjnych nr [...] Zadeklarowano powierzchnię 0,51 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 0,47 ha, a zatem była o 0,04 ha mniejsza od powierzchni deklarowanej.

Protokół kontroli stanowi dokument urzędowy, a zatem w myśl art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Istotnie, jak podniesiono w skardze, w protokole kontroli stwierdzono owocującą malinę, gdyż zgodnie z zapisem w protokole stwierdzono owoce na krzewach. Nie zmienia to jednakże pozostałych ustaleń wynikających z protokołu kontroli. Nie zmienia tego także podnoszona przez skarżącego okoliczność braku zastrzeżeń w toku wcześniej przeprowadzanych kontroli przeprowadzanych przez inny podmiot.

Podobnie nie mogą odnieść skutku argumenty skarżącego, że przyczyną stwierdzonych w toku kontroli nieprawidłowości była susza, która wystąpiła w sierpniu 2015 r.

Wymaga podkreślenia, że kwestia nienależnego charakteru płatności została w istocie przesądzona w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich na 2016 rok. Decyzją tą bowiem, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, organ pierwszej instancji:

- odmówił przyznania płatności redystrybucyjnej;

- odmówił przyznania płatności do powierzchni upraw owoców miękkich (truskawek lub malin) i nałożył sankcję w wysokości [...] zł;

- przyznał jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia;

- przyznał płatność za zazielenienie w wysokości [...] zł;

- przyznał płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych w wysokości [...] zł.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez R. W., w którym skarżący nie powoływał się na okoliczność wystąpienia nieprawidłowości na skutek suszy, powyższa decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy decyzją Inne z dnia [...] czerwca 2017 r. Organ odwoławczy dokonał ponownej weryfikacji raportu z czynności kontrolnych, potwierdzając prawidłowość jego ustaleń.

Zatem decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] kwietnia 2017 r., bezspornie przyznająca skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 w wysokości mniejszej, niż kwota wypłaconych wcześniej zaliczek na poczet tych płatności, jest ostateczna i wiąże tak organ, jak i wnioskodawcę. Wynika z niej, że należna z tytułu płatności bezpośrednich na rok 2016 jest jedynie kwota [...]zł.

W tej sytuacji, wbrew stanowisku wyrażonemu w skierowanej do Sądu skardze, w kontrolowanym obecnie postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie mogą być skutecznie podnoszone zarzuty odnoszące się wyłącznie do tego, co stanowiło podstawę decyzji dotyczącej przyznania płatności w pomniejszonej wysokości, a mianowicie przyjętych w niej ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych. Powyższa decyzja jest bowiem ostateczna i wiąże tak organ, jak i skarżącego.

Przedmiotem postępowania kontrolowanego w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w przepisie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków i ocena czy nie zachodzą przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy czy płatności były pobrane nienależnie następuje w toku samodzielnego postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ale podstawę takiego ustalenia mogą stanowić wcześniejsze ostateczne decyzje wydane w postępowaniach zwyczajnych albo postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Jak wyjaśniono wyżej, kwestia przyznania rolnikowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 stanowiła przedmiot odrębnego postępowania, zakończonego ostateczną decyzją. W tym postępowaniu nie została podważona prawidłowość wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach do 22 do [...] września 2016 r., w toku której stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza, niż zadeklarowana we wniosku na rok 2016. Skutkiem stwierdzenia różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną w ramach kontroli na miejscu było wydanie decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 w pomniejszonej wysokości. W tej sytuacji skarżący nie może w obecnym postępowaniu, dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zasadnie kwestionować podstaw faktycznych wcześniejszej ostatecznej decyzji.

Z omówionych przyczyn stwierdzić należy prawidłowość ustalenia przez organ, że kwota stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą [...]zł przekazaną na rachunek skarżącego tytułem zaliczek, a kwotą płatności przyznanych ostateczną decyzją w wysokości [...] zł, stanowi płatności pobrane nienależnie i wynosi [...] zł.

Przy tym zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 15 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278 z późn. zm.) kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 549 z 20 grudnia 2013 r.). Przypadek ten dotyczy sytuacji, gdy kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza równowartości kwoty 100 EUR, nie licząc odsetek.

Zatem organ odwoławczy trafnie stwierdził, że w odniesieniu do kwoty [...]zł z tytułu płatności za zazielenienie zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, gdyż wskazana kwota nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

Natomiast każda z pozostałych kwot składających się na sumę nienależnie pobranych płatności przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, w związku z czym nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia w tych przypadkach kwoty nienależnie pobranych płatności.

W konsekwencji organ w zgodzie z powołanymi wyżej przepisami prawa stwierdził, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności dotyczy kwoty w wysokości [...] zł.

Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że przewidziany w art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma charakteru bezwzględnego, o czym świadczy treść dalszej części tego artykułu. Z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 wynika bowiem, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki. Sformułowanie to wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Celem określonego w powołanym przepisie wyjątku od zasady, że płatność nienależna podlega zwrotowi, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. W konsekwencji spod zastosowania powyższego przepisu wykluczyć należy wszelkie te uchybienia w działaniu organu, które sprowadzały się jedynie do zaniechania należytej weryfikacji wniosku oraz braku wykrycia nieprawidłowości wniosku już na etapie przyznawania płatności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 lutego 2017 r., III SA/Lu 735/16). W niniejszej sprawie wniosek został prawidłowo zweryfikowany w wyniku kontroli, natomiast wcześniejsza wypłata płatności w wyższej niż należna wysokości nastąpiła tytułem zaliczki.

Z powyższych względów Sąd podziela wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko, iż w niniejszej sprawie nie miała miejsca sytuacja przewidziana w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014.

Wymaga podkreślenia, że wypłata środków na poczet płatności nie wynikała z pomyłki organu, ale stanowiła realizacje przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2016 r. w sprawie zaliczek na poczet płatności bezpośrednich za 2016 r., (Dz. U. 2016 poz. 1705). Dopiero ustalenia w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach od [...] do [...] września 2016 r. co do faktycznej powierzchni kwalifikującej się do płatności pozwoliły stwierdzić opisane nieprawidłowości. W tego rodzaju sytuacji nie można mówić o pomyłce organu, jako przyczynie wypłaty nienależnej kwoty płatności. Pomyłka organu może zaistnieć wówczas, gdy na podstawie niespornych okoliczności faktycznych wyliczył on kwotę płatności przy zastosowaniu błędnych stawek lub z powodu błędów rachunkowych. Z kolei za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r., II GSK 609/09). Nie budzi wątpliwości, że rolnik przy dołożeniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, iż część zgłaszanych przez niego we wniosku gruntów nie kwalifikuje się do płatności. Zasadnie organ zwrócił uwagę na okoliczność podpisania przez skarżącego zawartego we wniosku o przyznanie płatności oświadczenia, iż znane mu są zasady przyznawania płatności. Skarżący podpisał także zobowiązanie do niezwłocznego informowania Agencji na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności (sekcja IX wniosku "Oświadczenia i zobowiązania").

Prawidłowe jest też stanowisko organu odwoławczego, iż w niniejszej sprawie nie upłynął termin przedawnienia, o którym mowa art. 3 ust. 1 i 3 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995.312.1 z dnia 23 grudnia 1995 r. z późn. zm., dalej jako rozporządzenie nr 2988/95).

Zgodnie z zasadą ustanowioną w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1.

Jak stanowi dalej art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

W kontekście powyższej przesłanki organ odwoławczy trafnie wskazał, że w przedmiotowej sprawie nieprawidłowość powstała z dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2016 rok. Zatem przewidziany przepisem art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 czteroletni termin przedawnienia dotychczas nie upłynął, a decyzje organów obu instancji wydane w przedmiocie zwrotu nienależnej płatności zostały wydane i doręczone skarżącemu przed upływem czteroletniego terminu przedawnienia.

Oznacza to, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu nienależnych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie [...]zł. Przy tym wymieniona kwota winna zostać zwrócona po powiększeniu o odsetki, co wynika z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 809/2014 oraz przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisów art. 47 § 1 i art. 51 § 1 oraz art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017., poz. 201 z późn. zm.) w związku z art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Z omówionych przyczyn uznać należy, że rozpoznając przedmiotową sprawę organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, dokonał ustaleń znajdujących podstawę w materiale dowodowym i zastosował właściwe przepisy prawa.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niezasadna. W konsekwencji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę.