Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1300/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...]sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lipca 2021r. numer [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], przejętej przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej także: "spółka", "skarżąca", "zakład"), jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ", "organ odwoławczy") z [...] lipca 2021r., nr [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"), którą uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ, organ I instancji) z [...] marca 2020r. znak: [...] w całości i orzeczono o wymierzeniu ww. spółce administracyjnej kary pieniężnej w wys. 75.000 (siedemdziesiąt pięć tysięcy) złotych za przetwarzanie odpadów na terenie zakładu, zlokalizowanego w [...] przy ul. [...], bez wymaganego zezwolenia na przetwarzanie odpadów.

Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych.

WIOŚ w okresie od [...] sierpnia do [...] listopada 2019r. przeprowadził w [...] sp. z o.o. kontrolę interwencyjną w związku ze zgłoszeniami mieszkańców [...] dot. zapylenia z wentylacji spółki, zalegającej hałdy trocin na otwartym terenie oraz nadmiernej emisji hałasu. W trakcie kontroli ustalono (v. protokół z kontroli nr WIOS-[...] z [...] listopada 2019r.- strona do protokołu nie wniosła uwag i zastrzeżeń i protokół został przez spółkę podpisany), że kontrolowana spółka w zakładzie, zlokalizowanym w [...] przy ul. [...] w okresie od [...] października 2017r. do [...] października 2019r. przetwarzała powstające w zakładzie odpady tj. zmieszane trociny z obróbki drewna klejonego (odpady o kodzie 03 01 05 -trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir, inne niż wymienione w kodzie 03 01 04). Przetwarzanie polegało na produkcji brykietu poprzez poddanie prasowaniu bez udziału lepiszcze ww. odpadów. W okresie prowadzenia przetwarzania ww. odpadów kontrolowany podmiot nie posiadał wymaganego zezwolenia na przetwarzanie. Doszło zatem w ocenie WIOŚ do naruszenia art. 41 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach.

Powyższe ustalenia kontrolującego spowodowały wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej a następnie do wydania decyzji przez WIOŚ nakładającej na spółkę karę pieniężną w wys. 575 000 zł za przetwarzanie przez spółkę odpadów bez wymaganego zezwolenia.

Od wskazanej wyżej decyzji WIOŚ spółka wniosła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia, względnie odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej lub o jej umorzenie w całości lub o obniżenie nałożonej kary do symbolicznej kwoty kilku tysięcy złotych z uwagi na trudną sytuację finansową i gospodarczą spółki. W odwołaniu spółka nie zgodziła się że przetwarzanie przez nią zmieszanych trocin, wiór i pyłów powstających z obróbki tarcicy oraz trocin z obróbki drewna klejonego wymaga uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach. Według spółki trociny z drewna klejonego stanowią biomasę, w związku z tym zmieszanie ich z trocinami, wiórami i pyłami z czystego drewna będącymi produktem ubocznym i także biomasą, a następnie przetwarzanie w brykiet nie wymaga zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Tym samym w ocenie spółki bezprawne było nałożenie na nią kary pieniężnej. W ocenie spółki organ winien był również przy wymiarze kary zastosować art. 199 ustawy o odpadach i na podstawie przesłanek zawartych w tym przepisie dostosować wysokość kary pieniężnej ustalonej spółce oraz w sprawie winna być zastosowana procedura określona w art. 189f § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy decyzją z [...] lipca 2021r. (nr wskazany na wstępie) na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 189c k.p.a. i art. 194 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 4 oraz art. 199 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach, uchylił orzeczenie organu I instancji w całości i orzekł o wymierzeniu spółce administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 75 000 zł. za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia na przetwarzanie odpadów.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy oraz ustalenia dokonane podczas kontroli przeprowadzonej w dniach [...] sierpnia – [...] listopada 2019r. w spółce (protokół z kontroli nr [...]) podkreślając, że zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują, że w trakcie obróbki mechanicznej naturalnego surowca drzewnego wytwarzane są zrzyny, kawałki drewna (odziomki pomanipulacyjne), trociny, wióry i pyły. Te pozostałości procesu produkcyjnego, jak prawidłowo stwierdził organ I instancji, spełniały przesłanki wynikające z art. 11 ust. 5 ww. ustawy o odpadach, zgodnie z którymi produkty przetworzenia drewna takie jak kora, strużyny, odziomki pomanipulacyjne, wałki połuszczarskie, trociny, wióry, zrębki, zrzyny, szczapy i inne pochodzące z przetworzenia tych produktów, w tym brykiety i pelety, stanowiące mechanicznie przetworzony naturalny surowiec drzewny niezawierający jakichkolwiek innych substancji. Zatem można je uznać za produkt uboczny, bez konieczności dokonywania zgłoszenia i uzyskania stosownej decyzji marszałka województwa w tym zakresie. Natomiast trociny wytworzone z drewna klejonego, nie powstają z przetworzenia czystego drewna, tylko z drewna klejonego, do którego klejenia użyto kleju Rakol Eco 4, będącego klejem wodnym zmodyfikowanym na bazie polioctanu winylu. Zatem przedmiotowe trociny zawierają dodatkowe substancje, inne niż naturalnie występujące w surowcu drzewnym. Ponadto dla ww. kleju jako dla mieszanin, które nie zostały określone jako zagrażające, ale w swoim składzie zawierają substancje zagrażające w stężeniu określonym przez Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, w tym przypadku dla składnika "2 - propanol", została opracowana karta charakterystyki, która zgodnie z ww. rozporządzeniem musi być okazana na żądanie odbiorcy.

W tych okolicznościach sprawy, w ocenie GIOŚ, trocin z obróbki drewna klejonego, w myśl przepisu art. 11 ust.5 ustawy o odpadach, nie można uznać za produkt uboczny niebędący odpadem. Tym samym ww. trociny jak i mieszanina tych trocin z trocinami, wiórami i pyłami z obróbki czystego drewna stanowią odpady o kodzie 03 01 05 - trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04. Nadto odpady ( trociny) z obróbki drewna klejonego, jako niebędące naturalnymi substancjami pochodzącymi z produkcji rolniczej lub leśnej, nie stanowią również biomasy zwolnionej ze stosowania przepisów ww. ustawy o odpadach i nadal podlegają tym przepisom.

W ocenie organu odwoławczego z uwagi na to, że istniejący system odprowadzania trocin, wiórów i pyłów powstających w zakładzie wykonany był w taki sposób, że przed wytworzeniem brykietu następowało wymieszanie pozostałości z obróbki tarcicy (czystego drewna) oraz odpadów powstających z obróbki płyt klejonych, a zatem w całej masie, stanowią one odpady o kodzie 03 01 05 - trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04, to przetwarzanie ich wymaga posiadania zezwolenia na przetwarzanie odpadów.

Organ uznał również, w oparciu o załącznik nr 1 do ustawy o odpadach, że prowadzony w zakładzie proces przetwarzania odpadów, polegający na produkcji brykietu jest procesem odzysku R12 (zagęszczanie). Tym samym przedmiotowe wykorzystanie odpadów o kodzie 03 01 05 do produkcji brykietu spełnia definicję przetwarzania wskazaną w art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach, zgodnie z którą przez przetwarzanie odpadów rozumie się procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie.

GIOŚ wskazał także, że stwierdzone naruszenie art. 41 ustawy o odpadach daje wyraźną podstawy do wymierzenia spółce administracyjnej kary pieniężnej na podstawie przepisu art. 194 ustawy o odpadach. Wymierzenie kary przez organ I instancji jest obligatoryjne, a przepisy ustawy o odpadach nie przewidują żadnych odstępstw w tym zakresie. Zatem nie można się zgodzić ze spółką, że nałożenie na nią kary pieniężnej było bezprawne.

Odnosząc się do zarzutów spółki dot. wysokości wymierzonej kary GIOŚ uznał, że wysokość kary została ustalona niewłaściwie. W ocenie GIOŚ ze względu na treść art. 189c k.p.a., w sprawie winna być do ustalenia kary zastosowana ustawa o odpadach z przed nowelizacji dokonanej w lipcu 2018r. Naruszenie prawa nastąpiło w czasie od [...] października 2017r. do [...] października 2019 r., w którym, w części tego okresu, przepisy określały niższy dolny wymiar kary, co uprawniało organ do zastosowania przepisów dotyczących kar w brzmieniu dotychczasowym, czyli przepisów mających charakter względniejszy dla strony tj. na podstawie art. 194 ust. 1 pkt 4, w zw. z art. 194 ust. 3, z uwzględnieniem miarkowania kary administracyjnej w oparciu o przesłanki z art. 199 ustawy o odpadach z przed nowelizacji dokonanej w lipcu 2018r. - za cały okres stwierdzonego naruszenia prawa. Ponieważ w ocenie GIOŚ zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na dokonanie ustaleń wystarczających do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, GIOŚ dokonał ponownego ustalenia kary pieniężnej przy zastosowaniu przepisów ustawy o odpadach obowiązujących w dniu naruszenia czyli sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018r. poz. 1592) i wzięciu pod uwagę okoliczności wskazanych w art. 199 ustawy o odpadach (tj. rodzaj naruszenia, wpływu na życie i zdrowie ludzi oraz środowiska, okres trwania naruszenia i rozmiary prowadzonej działalności, skutki naruszeń i wielkość zagrożenia). W ocenie organu kara ustalona w wysokości 75.000 zł., jest adekwatna do stwierdzonego zakresu naruszenia.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 189f k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że przeanalizował czy w niniejsze sprawie nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu. Jednak w ocenie GIOŚ w okolicznościach niniejszej sprawy, nie zaszły wskazane w ww. przepisie przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż naruszenia polegającego na przetwarzaniu odpadów bez wymaganego zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach nie można uznać za znikome naruszenie prawa. Naruszenie to miało charakter ciągły, trwało w stosunkowo długim okresie czasu - ponad dwa lata i dotyczyło dużej ilości odpadów. Organ odwoławczy uznał również, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka o której mowa w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zaskarżona decyzja nie dotyczy zdarzenia, za które spółce była już wymierzona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracyjny, gdyż organy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają wyłączność w zakresie wymierzania kar pieniężnych za przedmiotowe naruszenie, a spółka została ukarana za to naruszenie po raz pierwszy. Organ odwoławczy oceniając zasadność zastosowania w sprawie art. 189f § 2 i 3 k.p.a. (w ramach uznania administracyjnego - fakultatywne) stwierdził również, że niezasadnym jest odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu. Wskazał przy tym, że instytucja ta jest wyjątkiem od ogólnej zasady, iż każde naruszenie musi być ukarane zgodnie z zasadą legalizmu i tylko wyjątkowe okoliczności mogą spowodować, iż organ działając na podstawie uznania administracyjnego będzie mógł skorzystać z uprawnienia przyznanego mu na podstawie ww. artykułu, nawet jeżeli odstąpienie od ukarania pozwoliłoby na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W ocenie organu w niniejszej sprawie ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary nie pozwoli na spełnienie zakładanego przez ustawodawcę celu, jakim jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców zajmujących się gospodarowaniem odpadami przepisów prawa i aby ich działalność nie powodowała zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Organ zauważył przy tym, że jak pokazują ustalenia z kolejnej kontroli zakładu przeprowadzonej od [...] lutego 2020r. do [...] września 2020r., spółka pomimo zaprzestania naruszenia prawa, co stwierdzono pierwszego dnia tej kontroli, już w trakcie kontroli ponownie rozpoczęła przetwarzanie odpadów bez zezwolenia. Fakt ten w ocenie GIOŚ dodatkowo utwierdza organ w przekonaniu, że niezasadne jest zastosowanie wobec niej procedury określonej w art. 189f § 2 i 3 k.p.a. Reasumując, w ocenie GIOŚ, nie zaistniały przesłanki odstąpienia od wymiaru kary w trybie obligatoryjnym ani też fakultatywnym.

Z kolei odnosząc się do wskazywanej przez spółkę trudnej sytuacji finansowej tego podmiotu, GIOŚ poinformował spółkę, że zgodnie z art. 202 ustawy o odpadach w sprawach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych zastosowanie znajdują przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, co oznacza, że spółka może wystąpić z wnioskiem, uzasadniając go ważnym interesem, do WIOŚ o udzielenie jej ulgi w postaci odroczenia płatności, rozłożenia na raty bądź umorzenia w całości lub w części wymierzonej kary.

Nie zgadzając się ze wskazanym wyżej orzeczeniem GIOŚ z [...] lipca 2021r. [...] z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

"1/ art. 41. ustawy o odpadach w związku z art. 199. tej ustawy, z § 2. pkt 1. lit. e) rozporządzenia Ministra Środowiska z 1 marca 2018r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów, z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z 24.11.2010. w sprawie emisji przemysłowych oraz w związku z art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego przez przyjęcie, że na przetwarzanie przez skarżącą zmieszanych trocin, wiór i pyłów powstałych z obróbki tarcicy oraz trocin z obróbki drewna klejonego wymagane jest uzyskanie zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach, podczas gdy trociny z drewna klejonego stanowią biomasę, w związku z czym ich zmieszanie z trocinami, wiórami i pyłami powstałymi z obróbki czystego drewna, będącymi produktami ubocznymi (i oczywiście także biomasą) i przetworzenie na brykiet nie wymaga uzyskania zezwolenia na przetwarzanie, a w konsekwencji bezprawne było nałożenie na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej.(...)

2/ naruszenie art. 7. w związku z art. 80. Kodeksu postępowania administracyjnego i obydwu tych przepisów w związku z art. 199. ustawy o odpadach przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w zakresie oceny okoliczności mających wpływ na wysokość administracyjnej kary pieniężnej, zgodnie z art. 199. ustawy o odpadach i wskutek takiej wadliwej oceny wymierzenie kary niewspółmiernie wysokiej do okoliczności stanowiących podstawę wymiaru,

3/ naruszenie art. 199. ustawy o odpadach przez błędną wykładnię tego przepisu, a błąd polega na niewłaściwym rozumieniu przesłanek ustalenia wysokości administracyjnej kąty pieniężnej - jako przesłanki podane zostały okoliczności, które w świetle tego przepisu nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia wysokości kąty,

4/ naruszenie art. 189f. § 2. Kodeksu postępowania administracyjnego związku z art. 41 ustawy o odpadach przez zaniechanie zastosowania procedury określonej w art. 189f. § 2. k.p.a., to jest niewyznaczenie Stronie terminu na przedstawienie dowodów usunięcia naruszenia i pod warunkiem otrzymania ich w wyznaczonym terminie, odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i udzielenia pouczenia, podczas gdy obowiązkiem organu administracyjnego było dokonanie oceny możliwości zastosowania unormowania zawartego w § 2. art. 189 f k.p.a., rozważenie, czy przy naruszeniu dokonanym przez Stronę zastosowanie procedury podanej w tym przepisie pozwoliłoby na osiągnięcie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, a zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji."

Podnosząc wskazane wyżej zarzuty skarżąca wniosła o: uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu administracyjnego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wynikającej z obowiązujących przepisów.

W uzasadnieniu skarżąca szczegółowo uargumentowała stawiane w skardze zarzuty podkreślając, iż w jej ocenie trociny z drewna klejonego stanowią biomasę, w związku z tym ich zmieszanie z trocinami, wiórami i pyłami z czystego drewna będącymi produktami ubocznymi i także biomasą, a następnie przetworzenie w brykiet nie wymaga zezwolenia na przetwarzanie odpadów, co oznacza, że wydane rozstrzygnięcie nakładające na spółkę karę pieniężną, jest bezprawne.

W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu, podkreślając, iż zgadza się ze skarżącą spółką oraz z wnioskami zawartymi w dołączonej do odwołania opinii eksperckiej opracowanej przez Instytut Technologii Drewna w [...], że powstające w zakładzie przedmiotowe trociny, wióry, zrębki i pyły z obróbki czystego drewna jak i trociny z płyt klejonych mogą spełniać kryteria biomasy określone w § 2 ust. 2 pkt 1e rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 marca 2018r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania i współspalania odpadów (tj. DZ.U. z 2019r. poz. 1806). Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że biomasa oraz produkt uboczny nie stanowią tożsamych pojęć, wobec czego nawet fakt uznania, iż przedmiotowe trociny z procesu obróbki płyt klejonych zalicza się do biomasy, nie powoduje jednoczesnego zakwalifikowania ich jako produktu ubocznego niebędącego odpadem, gdyż nie można przyjąć, iż traktowanie danych odpadów jako biomasy pozbawia ich automatycznie statusu "odpadu" i nie stosuje się do nich przepisów ustawy o odpadach. Wskazano, że ze stosowania przepisów ustawy o odpadach wyłączona jest tylko biomasa wskazana w art. 2 pkt 6 tej ustawy. Wobec tego odpady trocin z obróbki drewna klejonego, jako niebędące naturalnymi substancjami pochodzącymi z produkcji rolniczej lub leśnej, nie stanowią biomasy zwolnionej ze stosowania przepisów ww. ustawy o odpadach i nadal podlegają tym przepisom, w tym obowiązkowi uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Zatem prowadzenie przetwarzania pozostałości z obróbki tarcicy (czystego drewna), stanowiących produkt uboczny, wymieszanych z trocinami z obróbki płyt klejonych, które należy traktować jako odpady o kodzie 03 01 05 - trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04 jest procesem przetwarzania odpadów, co zgodnie z art. 41 ww. ustawy o odpadach wymaga uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, a tego obowiązku skarżąca nic dopełniła.

W dniu [...] października 2021r. do Sądu wpłynęło pismo z [...] października 2021r., z załączonymi doń stosownymi dokumentami, informujące że w miejsce dotychczasowej skarżącej spółki wstępuje [...] sp. z.o.o z siedzibą [...]. Spółka ta bowiem na podstawie art. 491 – 516 Kodeksu spółek handlowych, 2 września 2021r. przejęła [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] a co za tym idzie na podstawie art. 494 § 1 i 2 Kodeksu spółek handlowych z tym dniem wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przedmiotem kontroli Sądu, w niniejszej sprawie, jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ, organ odwoławczy) z [...] lipca 2021r., nr [...], którą uchylono decyzję organu I instancji i orzeczono o wymierzeniu [...] sp. z o.o. przejętej przez [...] sp. z o.o. (dalej skarżąca) administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 75 000 zł., za przetwarzanie odpadów na terenie zakładu, zlokalizowanego w [...] przy ul. [...].

Skarga jest niezasadna. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Postępowanie przeprowadzone zostało przez organ z poszanowaniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Tym samym nie doszło również do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca dopuściła się wskazanego w decyzji naruszenia przepisów ustawy z 14 grudnia 2012r. odpadach ( dalej ustawa o odpadach) w zakresie przetwarzania odpadów na terenie zakładu, zlokalizowanego w [...] przy ul. [...], bez wymaganego zezwolenia - co zostało stwierdzone w trakcie kontroli interwencyjnej przeprowadzonej przez organ I instancji (kontrola od [...] sierpnia do [...] listopada 2019r.). Tym samym zasadnie organy uznały, iż zachodzą podstawy do wymierzenia kary administracyjnej.

Wysokość kary, prawidłowo została ustalona przez organ odwoławczy z uwzględnianiem przepisu art. 189c k.p.a., a tym samym w oparciu o przepisy względniejsze dla skarżącej, tj. przepisy obowiązujące przed nowelizacją ustawy dokonaną ustawą z 20 lipca 2018r a zatem przepisy, które obowiązywały w trakcie stwierdzonego naruszenia, tj. na podstawie art. 194 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 194 ust. 3 oraz art. 199 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach ( jt. Dz.U. z 2018r. poz. 992 z późn. zm).

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd podzielając stanowisko tutejszego Sądu zawarte w wyroku z 7 grudnia 2021r. sygn. IV SA/Wa 1446/2, w którym odniesiono się w większości do tożsamych zarzutów, co w niniejszej sprawie, uznał je za niezasadne. W ocenie Sądu w zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy szczegółowo i prawidłowo wyjaśnił:

- podstawy prawne decyzji wymierzającej skarżącej administracyjną karę pieniężną za przetwarzanie odpadów na terenie zakładu, zlokalizowanego w [...] przy ul. [...], bez wymaganego zezwolenia. Jak wskazano już powyżej, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza fakt, że skarżąca w okresie od [...] października 2017r. (data ostatniej kontroli w zakładzie – protokół z kontroli nr [...] z [...] listopada 2019r. str. 134 akt administracyjnych pkt 4.3), prowadziła przetwarzanie odpadów o kodzie 03 01 05 - trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04, nie posiadając, wymaganego przepisami art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach zezwolenia na przetwarzanie odpadów. Stwierdzenie powyższego przez organ I instancji dało w okolicznościach niniejszej sprawy podstawę do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej zgodnie z art. 194 ustawy o odpadach. Z ustaleń kontroli przeprowadzonej w Spółce, udokumentowanej protokołem z kontroli nr [...] z [...] listopada 2019r., co do którego kontrolowana spółka nie wniosła uwag i zastrzeżeń i który został podpisany przez osobę uprawnioną, wynika wprost, że oprócz trocin, wiórów i pyłów z obróbki czystego drewna, w ww. okresie skarżąca świadomie skierowała do przetwarzania również odpady o kodzie 03 01 05 w postaci trocin z obróbki drewna klejonego. W tym miejscu Sąd wskazuje, że według art. 11 ust. 5 ustawy o odpadach, przepisów ust. 1-4 nie stosuje się do materiałów paszowych określonych w przepisach Unii Europejskiej wydanych na podstawie art. 24 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 767/2009 z 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz, zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady i uchylającego dyrektywę Rady 79/373/EWG, dyrektywę Komisji 80/511/EWG, dyrektywy Rady 82/471/EWG, 83/228/EWG, 93/74/EWG, 93/113/WE i 96/25/WE oraz decyzję Komisji 2004/217/WE (Dz. Urz. UE L 229 z 01.09.2009, str. 1, ze zm.) oraz produktów przetworzenia drewna takich jak kora, strużyny, odziomki pomanipulacyjne, wałki połuszczarskie, trociny, wióry, zrębki, zrzyny, szczapy i inne pochodzące z przetworzenia tych produktów, w tym brykiety i pelety, stanowiących mechanicznie przetworzony naturalny surowiec drzewny niezawierający jakichkolwiek innych substancji. Oznacza to, że zgodnie z wyżej wskazanym art. 11 ust. 5, produkty z przetworzenia drewna, wymienione ściśle w powyższym przepisie, a stanowiące mechanicznie przetworzony naturalny surowiec drzewny niezawierający jakichkolwiek innych substancji, są uznane za produkt uboczny. Natomiast przedmiotowe trociny – jak słusznie uznały organy - wytworzone z drewna klejonego nie spełniają ww. wymagań, gdyż do klejenia drewna użyto kleju o nazwie Rakol Eco 4, który zawiera w swoim składzie substancje zagrażające w stężeniu określonym przez rozporządzenie (WE) NR 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U.UE.L.2006.396.1). W tej sytuacji nie można ich uznać automatycznie za produkt uboczny niebędący odpadem i w konsekwencji stanowią one odpad o kodzie 03 01 05.

Podkreślenia również wymaga, co słusznie zauważyły organy, że pojęcia "biomasa" oraz "produkt uboczny" nie są tożsame i nawet uznanie odpadów, w tym przypadku trocin z procesu obróbki płyt klejonych, za biomasę nie powoduje, że odpady te automatycznie stają się produktami ubocznymi i tracą status odpadu przez co nie stosuje się do nich przepisów ustawy o odpadach. W zaskarżonej decyzji (str. 5) organ odwoławczy wskazał, że z treści kilku definicji "biomasy", zawartych zarówno w przepisach krajowych jak i w przepisach unijnych, wynika, że biomasę stanowią zarówno wymienione w definicjach produkty jak i odpady. Przepisy ustawy o odpadach nie generalizują, że do biomasy (niezależnie w jakiej postaci ona występuje) nie stosuje się przepisów tej ustawy. Ustawodawca wprowadził ograniczenie stosowania przepisów ustawy o odpadach tylko do biomasy w określonej postaci. Zgodnie z art. 2 pkt 6 ustawy o odpadach, przepisów tej ustawy nie stosuje się do: biomasy w postaci: a) odchodów podlegających przepisom rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300 z 14.11.2009, str. 1, ze zm., dalej: rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009), b) słomy, c) innych, niebędących niebezpiecznymi, naturalnych substancji pochodzących z produkcji rolniczej lub leśnej - wykorzystywanej w rolnictwie, leśnictwie lub do produkcji energii z takiej biomasy za pomocą procesów lub metod, które nie są szkodliwe dla środowiska ani nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi.

W ocenie Sądu organy prawidłowo uznały zatem, że odpadów trocin z obróbki drewna klejonego, które nie powstały z przetworzenia czystego drewna lecz były zanieczyszczone dodatkowymi, nienaturalnymi, substancjami zawartymi w kleju nie można zaliczyć do żadnej z postaci biomasy zwolnionej ze stosowania przepisów ustawy o odpadach. Tym samym trociny z obróbki drewna klejonego stanowią odpady i tym samym działania związane z gospodarowaniem tymi odpadami podlegają przepisom ww. ustawy, w tym obowiązkowi uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, wynikającego z art. 41. Z tego też względu, w brew twierdzeniom skarżącej, nie można przyjąć, że GIOŚ naruszył przepisy - art. 41 w zw. z art. 199 ustawy o odpadach oraz § 2 pkt 1 lit e) rozporządzenia Ministra Środowiska z 1 marca 2018r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów i art. 138 k.p.a. - uznając, że prowadzenie przetwarzania pozostałości z obróbki tarcicy stanowiących produkt uboczny, wymieszanych z odpadami trocin z drewna klejonego o kodzie 03 01 05 było procesem przetwarzania odpadów, co wymagało uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów i w konsekwencji niedopełnienia tego obowiązku zostało usankcjonowane wymierzeniem skarżącej kary pieniężnej. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, według którego "Warunkiem uznania substancji lub produktu za produkt uboczny jest w szczególności możliwość ich bezpośredniego wykorzystania "bez jakiegokolwiek dalszego przetwarzania innego niż normalna praktyka przemysłowa" (art. 5 ust. 1 lit. b dyrektywy 2008/98, art. 10 pkt 2 ustawy o odpadach). Warunek ten należałoby odczytywać w ten sposób, że stan i właściwości substancji lub produktu uznawanego za produkt uboczny są tego rodzaju, że nie jest konieczne wcześniejsze przeprowadzenie działań umożliwiających ich wykorzystanie jako użytecznego produktu. Ma to pozwolić na bezpośrednie wykorzystanie, co jest oczywiste, ale także na wykorzystanie w danym stanie (bez przetwarzania zmieniającego właściwości) jako «półproduktu», a więc jako składnika włączanego do innego produktu i w ramach tego produktu wykorzystywanego. Użycie we wskazanych przepisach słowa "przetwarzanie" należałoby interpretować jako wymóg braku konieczności poddawania pozostałości działaniom charakterystycznym dla postępowania z odpadami (termin «przetwarzanie» jest przez przepisy o odpadach niejako zarezerwowany dla działań właściwych dla zagospodarowania odpadów). Pamiętać też trzeba o zawartym w ustawie nakazie odseparowania produktu ubocznego od odpadów (art. 13)". (zob. M. Górski, Usuwanie odpadów, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2021, s. 51-52).

- odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących naruszenia art. 199 ustawy o odpadach, w ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny. Organ zastosował bowiem prawidłowo wskazany wyżej przepis, w brzmieniu uregulowanym do 4 września 2018r. stanowiący, że przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej wojewódzki inspektor ochrony środowiska uwzględnia rodzaj naruszenia i jego wpływ na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okres trwania naruszenia i rozmiary prowadzonej działalności oraz bierze pod uwagę skutki tych naruszeń i wielkość zagrożenia.

Należy bowiem zauważyć, że GIOŚ prawidłowo uznał, że organ I instancji w swej decyzji z [...] marca 2020r. nieprawidłowo ustalił wysokość kary pieniężnej w wysokości 575 000 zł., dokonując niewłaściwej wykładni art. 189c k.p.a. Stosownie bowiem do ww. artykułu, jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. Tak więc przepis ten reguluje zagadnienie intertemporalne, czyli przypadek kolizji ustawy obowiązującej w czasie wydawania decyzji z ustawą obowiązującą w czasie naruszenia prawa. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że przepisy obowiązujące poprzednio czyli w trakcie naruszenia przez podmiot prawa były względniejsze niż przepisy, które weszły w życie po nowelizacji ustawy o odpadach dokonanej ustawą z 20 lipca 2018r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw -Dz.U.z 2018r. poz. 1592 (przepisy weszły w życie 5 września 2018r.). Powyższe wskazuje, iż prawidłowo przepis art. 199 ustawy o odpadach z przed nowelizacji został zastosowany w sprawie przez organ przy uwzględnieniu kryteriów wymiaru kary wskazanych w tym przepisie o czym świadczą zapisy zawarte na str. 7-8 zaskarżonej decyzji, gdzie GIOŚ wskazał jednoznacznie co wziął pod uwagę wymierzając skarżącemu karę w wysokości 75.000 zł. Podkreślić przy tym należy, mając na względzie zarzuty skarżącej formułowane w skardze, że wbrew twierdzeniom skarżącej przy ustalaniu wysokości kary organ opisał nie tylko potencjalny wpływ naruszenia ale również stwierdzone podczas kontroli skutki (str. 8) w postaci pylenia wtórnego ze znajdujących się na terenie zakładu hałd odpadów, które nie zostały należycie zabezpieczone i które stwarzały uciążliwości dla okolicznych mieszkańców (kontrola była bowiem kontrolą interwencyjną podjętą na skutek skarg). W ocenie Sądu kara ta nie jest nadmierna i znajduje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

- nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 189f § 2 k.p.a. Organ odwoławczy przeanalizował bowiem możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 189f k.p.a. w tym również jego § 2 (str. 8-9 zaskarżonej decyzji), który stanowi, że w przypadkach innych niż wymienione w § 1 (obligatoryjne odstąpienie od wymierzenia kary przy spełnieniu warunków określonych w tym paragrafie), jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.

W niniejszej sprawie organ prawidłowo jednak stwierdził, działając w ramach, uznania administracyjnego, które zostało mu przyznane na podstawie tego przepisu, że w okolicznościach tej sprawy niezasadne jest odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Zgodzić należy się bowiem z GIOŚ, że w niniejszej sprawie ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary, ze względu na zakres i okoliczności naruszenia, nie pozwoliłyby na spełnienie zakładanego przez ustawodawcę celu, jakim jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców zajmujących się gospodarowaniem odpadami przepisów prawa i aby ich działalność nie powodowała zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. W ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że zastosowanie procedury określonej we wskazanym wyżej paragrafie byłoby niezasadne i bezcelowe. Jak słusznie bowiem wskazał organ, skarżący jeszcze w trakcie prowadzenia przez organ I instancji postępowania poinformował organ (pismo z [...] stycznia 2020r. -karta 43 akt administracyjnych), iż zaprzestał naruszać prawo na potwierdzenie czego dołączył dokumenty, które miały to potwierdzać. Jednakże, jak wynika z kolejnej kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ w zakładzie w dniach [...] luty – [...] września 2020, która została przeprowadzona w celu sprawdzenia czy zakład zaprzestał prowadzenia działalności w zakresie przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia, ujawniono że zakład ponownie rozpoczął przetwarzanie odpadów bez zezwolenia (protokół z oględzin z [...] marca 2021r.). Okoliczność powyższa może wskazywać, że spółka nie zamierzała zaprzestać niezgodnej z przepisami prawa działalności a jedynie zaprzestała jej czasowo co zostało obliczone jedynie na wprowadzenie organu w błąd oraz na ewentualne odstąpienie przez organ od wymierzenia kary. W takim stanie rzeczy zasadnie organ odwoławczy uznał, że zastosowanie procedury wskazanej w art. 189f § 2 k.p.a. poprzez wyznaczenie skarżącej terminu do przedstawienia dowodów potwierdzających usunięcie naruszenia prawa było bezcelowe i stanowiłoby w okolicznościach niniejszej sprawy zaprzeczenie celu tej regulacji jako wyjątku. A zatem nie zaistniały w sprawie przesłanki odstąpienia od wymiaru kary we wskazanym wyżej trybie jak również, w trybie przewidzianym w art. 189f ust. 1 i 3 k.p.a., co słusznie organ wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podsumowując należy wskazać, że w ocenie Sądu, nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie których wymierzono karę, której wysokość jest adekwatna do popełnionego naruszenia i która została w sposób wystarczający uzasadniona w zaskarżonym orzeczeniu.

Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U z 2022r. poz. 329), oddalił skargę.