Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 427/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 400 ust. 1, art. 400a ust. 1, art. 410 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. sprawy ze skargi N. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego N. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2013 r. określającą wysokość zobowiązania L. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], z tytułu opłaty za brak sieci za 2008 r. w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych),

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydał w dniu [...] października 2013 r. powyżej opisaną decyzję.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zarzucając organowi naruszenie art. 28 kpa poprzez błędne - zdaniem Narodowego Funduszu - uznanie, iż NFOŚiGW przysługuje przymiot strony w sprawie administracyjnej, dotyczącej określenia zobowiązania L. T. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...]. W uzasadnieniu wniosku Narodowy Fundusz wskazał, iż nie brał udziału w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją, nie został zawiadomiony o jego wszczęciu, ani zapoznany z materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Narodowy Fundusz poinformował również, że nie posiada legitymacji do bycia stroną przedmiotowego postępowania, bowiem nie jest wierzycielem opłat z tytułu opłat za brak sieci.

L. T. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] nie złożył wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez NFOŚiGW, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że L. T., prowadzący w 2008 r. działalność gospodarczą pod nazwą [...], złożył Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w dniu 5 czerwca 2006 r. zawiadomienie o podjęciu działalności w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów, zgodnie z art. 13 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W powyższym zawiadomieniu L. T. poinformował, że wprowadza na terytorium kraju poniżej 1000 pojazdów rocznie, nie bierze zatem na siebie obowiązku zapewnienia sieci zbierania pojazdów i od każdego wprowadzonego na terytorium kraju pojazdu dokonuje wpłaty opłaty 500 zł na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W dniu 12 marca 2009 r. L. T. złożył Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska roczne sprawozdanie o wysokości należnej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2008, wymagane na podstawie art. 15 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W sprawozdaniu tym L. T. podał ilość pojazdów wprowadzonych w 2008 r. - 52 szt., liczbę dni w 2008 roku, w którym nie zapewnił sieci - 366 dni, wysokość zobowiązania do zapłaty z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2008 w wysokości [...] zł, jak i wysokość wpłaconej opłaty - [...] zł. Organ wskazał, że strona mimo tego, iż zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji była obowiązana do dobrowolnej i bez wezwania zapłaty opłaty za brak sieci powstałej z mocy prawa do dnia 31 marca 2009 r. wpłaty takiej nie dokonała na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska zawiadomieniem z dnia 25 stycznia 2013 r. poinformował L. T. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2008 r. W zawiadomieniu GIOS wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w sprawie oraz przedłożenia następujących dokumentów:

• kopii dokumentów potwierdzających wewnątrzwspólnotowe nabycie pojazdów w 2008 r.,

• kopii dokumentów potwierdzających zbycie pojazdów wprowadzonych w 2008 r. na terytorium kraju,

• kopii dokumentów potwierdzających zbycie w 2008 r. pojazdów wprowadzonych na terytorium kraju w 2006 i 2007 r.,

• kopii dowodów wpłaty opłaty w wysokości 500 zł - w przypadku, gdy do faktury wystawianej nabywcy pojazdu dołączany był dowód wpłaty tej opłaty,

• kopii oświadczeń o podleganiu obowiązkowi zapewnienia sieci - w przypadku, gdy do faktury wystawianej nabywcy pojazdu dołączone było takie oświadczenie,

• kopii dokumentów potwierdzających daty zawarcia z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu umów o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów, czy też rozwiązania lub wygaśnięcia takich umów - jeżeli zawierane były umowy o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów.

L. T. nie odebrał powyższego pisma GIOS. Zawiadomienie o pozostawieniu w urzędzie pocztowym przesyłki skierowanej do L. T. zostało umieszczone w skrzynce pocztowej adresata, w związku z czym, zgodnie z art. 44 kpa GIOS uznał doręczenie zastępcze za prawidłowe.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że z analizy zebranych w sprawie dokumentów wynika, iż strona w 2008 r. wprowadziła na terytorium kraju 52 pojazdy. Na podstawie udostępnionego przez NFOŚiGW wykazu wpłat opłaty, o której mowa w art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zarejestrowanych na dane L. T. ustalono, iż strona dokonała wpłat dla 35 z 52 pojazdów wprowadzonych na terytorium kraju w 2008 r. Biorąc pod uwagę, iż strona zapłaciła opłatę, o której mowa w art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w stosunku do 35 pojazdów, tylko 17 pojazdów powinno być podstawą obliczenia opłaty za brak sieci zbierania pojazdów należnej na podstawie art. 14 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - w przypadku nie stworzenia w 2008 r. przez stronę sieci zbierania pojazdów zgodnie z art. 11 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, mówiącym o tym, że wprowadzający pojazd jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Warunkiem zapewnienia sieci przez wprowadzającego pojazd jest zapewnienie sieci wyłącznie przez własne stacje demontażu i punkty zbierania pojazdów lub na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu.

Organ podkreślił, że L. T. nie zapewnił sieci zbierania pojazdów zgodnie z wymogami określonymi w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji - przez 366 dni (rok przestępny) oraz nie wniósł opłaty za brak sieci.

Odnosząc się do zarzutów Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wyjaśniając definicję strony postępowania administracyjnego organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazał m.in. , że z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1034/12, LEX nr 1287046, wynika, iż treść art. 28 kpa nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przysługującego przymiotu strony postępowania - ustalenie interesu lub obowiązku prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle powyższego przepisu, nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.

W świetle powyższego organ wskazał, iż zgodnie z art. 401 ust. 7 pkt 9 ustawy Prawo ochrony środowiska, przychodami Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej są wpływy z opłat, o których mowa w art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a więc wpływy z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 410 a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej finansuje recykling pojazdów wycofanych z eksploatacji w zastępstwie wprowadzających pojazdy w Polsce m.in., udzielając dopłat do demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji przedsiębiorcy prowadzącemu stację demontażu, który łącznie spełnia następujące warunki:

1) uzyskał wymagane poziomy odzysku i recyklingu, o których mowa w art. 28 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji;

2) posiada decyzje wymagane w związku z prowadzeniem stacji demontażu;

3) złożył w terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Jednocześnie z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji wynika, iż do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. W takim zakresie zgodnie z odpowiednio stosowanym art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconej lub nienależnie zapłaconej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wpłaconej przez wprowadzającego pojazdy. Stosownie zaś do odpowiednio stosowanego art. 77 § 1 pkt 2 oraz § 3 ustawy Ordynacja podatkowa oznacza to, iż nadpłata na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podlega zwrotowi przez ten Fundusz w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty.

Stosownie do art. 400 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240). Zgodnie z art. 400 b ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska celem działania Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej w zakresie określonym w art. 400 a ust. 1 oraz art. 410 a ust. 1 i 4-6 ustawy Prawo ochrony środowiska. Z art. 400 q ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, iż Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej prowadzi samodzielną gospodarkę finansową pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki na finansowanie zadań określonych w ustawie oraz kosztów działalności. Wyposażony w osobowość prawną Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest na płaszczyźnie prawa podmiotem równym innym podmiotom, a nie podmiotem działającym jako podmiot władczy (administrujący). Organ zauważył, iż stosownie do art. 40 § 1 kc Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest więc niezależną od Skarbu Państwa osobą prawną, której przysługuje ochrona prawna w związku z wykonywaniem przez niego zadań publicznych. Powinien więc on być traktowany jako podmiot, który ma określone zadania i dochody na ich wykonanie, ale również prawne możliwości ochrony tych dochodów w odpowiednich postępowaniach administracyjnych i sądowych.

Organ podkreślił, że w niniejszym postępowaniu treść decyzji w zakresie określenia wysokości zobowiązania L. T. z tytułu opłaty za brak sieci zbierania wpływa bezpośrednio na prawa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Zdaniem Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska materialnoprawnym źródłem interesu prawnego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w sprawach określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci oraz stwierdzenia nadpłaty w opłacie na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest więc w szczególności art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz art. 72 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, które pozwalają na statuowanie tego interesu, rozumianego jako interesu indywidualnego, konkretnego i obiektywnie istniejącego. Przysługujące z tego tytułu prawa strony umożliwiają Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ochronę jego interesu prawnego oraz właściwe ukształtowanie jego obowiązku.

Organ wskazał, iż uchylenie bądź nie uchylenie decyzji administracyjnej wydanej przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynie bezpośrednio na uprawnienie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poprzez zmianę wysokości przychodów, które ten Fundusz otrzymuje na podstawie przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie Prawo ochrony środowiska w związku z ustawą o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a z których to środków finansuje on recykling pojazdów wycofanych z eksploatacji w Polsce w zastępstwie wprowadzających pojazdy. Nie powinno więc budzić wątpliwości, iż wydana w pierwszej instancji decyzja dotyczy bezspornie sfery uprawnień (interesu prawnego) oraz obowiązków Narodowego Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako beneficjenta i podmiotu obowiązanego do finansowania stacji demontażu

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie występuje w niniejszym postępowaniu, ani w zakresie dotyczącym określenia wysokości zobowiązania L. T. z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2008, należnego z mocy prawa Funduszowi na podstawie art. 14 i art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, ani w zakresie dotyczącym określenia wysokości nadpłaty w tym zobowiązaniu, zgodnie z art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w związku z art. 74a ustawy Ordynacja podatkowa, jako organ administracji publicznej, który mógłby podejmować jakkolwiek władcze rozstrzygnięcia w tej sprawie. Organem administracji publicznej właściwym do władczego i jednostronnego określenia wysokości zobowiązania L. T. z tytułu opłaty za brak sieci zbierania za rok 2008 jest wyłącznie Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który pełni w niniejszymi postępowaniu funkcję organu administracji publicznej.

Biorąc powyższe pod uwagę organ przyjął, iż Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako samodzielna osoba prawna jest w sposób niewątpliwy stroną postępowania w sprawie określenia zobowiązania L. T. z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2008, gdyż postępowanie to dotyczy zarówno jego interesu prawnego, jak i obowiązków wynikających z norm prawnych zawartych w ustawie Prawo ochrony środowiska w związku z ustawą o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zaskarżając powyższą decyzję w części uznającej skarżącego za stronę postępowania administracyjnego, którego przedmiotem było określenie wysokości zobowiązania L. T. z tytułu opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za rok 2008, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wniósł o uchylenie decyzji w przedmiotowym zakresie.

W uzasadnieniu skargi Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wskazał, że opłata za brak sieci nosi znamiona sankcji administracyjnej, a nie zobowiązania podatkowego. Błędnie zdaniem skarżącego Funduszu organ wyprowadza materialną przesłankę podmiotowości postepowania administracyjnego z treści art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu. Skarżący zwrócił uwagę, że przepis ten mówi jedynie o rachunku bankowym. Ustawodawca celowo nie używa określenia "na rzecz", ponieważ statuuje ten organ wyłącznie w roli beneficjenta, a nie wierzyciela tych należności. Wierzycielem bowiem, co wynika wprost z treści art. 17 ust. 3 ustawy recyklingowej został ustanowiony Główny Inspektor Ochrony Środowiska, któremu powierzono w tym zakresie uprawnienia państwowych organów podatkowych.

W dalszej części uzasadnienia skarżący Fundusz wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska, NFOŚiGW został powołany jako instytucja ochrony środowiska, państwowa osoba prawna należąca do sfery finansów publicznych, której jedynym celem działania jest finansowanie przedsięwzięć i zadań proekologicznych wskazanych ustawowo, ze ściśle reglamentowanych ustawowo wpływów, w tym też m.in. z wpływów z tytułu opłaty za brak sieci – art. 401 ust. 7 pkt 9 powyższej ustawy. Sposób dysponowania tymi wpływami ustawodawca określił precyzyjnie w przepisie art. 401 c, wyliczając enumeratywnie w ustępach od 1 do 9a możliwości i sposób ich wydatkowania.

Fundusz wskazał, że ma interes ekonomiczny w otrzymywaniu środków finansowych na działalność proekologiczną, ale nie może mieć żadnego wpływu na ich wysokość ustalaną w drodze decyzji administracyjnych.

Podsumowując NFOŚiGW wskazał, że o fakcie uznania go za stronę postępowania dowiedział się z decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zasadniczym zagadnieniem do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest to czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest stroną w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zobowiązania L. T. z tytułu opłaty za brak sieci za 2008 r.

Pojęcie strony definiuje przepis art. 28 kpa stanowiąc, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało normatywnie zdefiniowane, jednakże w piśmiennictwie i judykaturze przeważa pogląd, że interes prawny występuje wówczas, gdy strona - w rozumieniu procesowym - może lub powinna, na podstawie obowiązującego prawa, uzyskać konkretną korzyść albo może lub powinna być obarczona powinnością określonego zachowania, jednakże po skonkretyzowaniu tego aktem (lub czynnością) organu administracji publicznej. To zaś oznacza, że o tym, czy strona ma interes prawny decyduje odpowiedź na pytanie, czy jej żądanie znajduje podstawę w materialnym przepisie prawa publicznego, a w szczególności prawa administracyjnego. Chodzi tu o unormowanie, które daje osobie zainteresowanej możność określonego zachowania się, a zatem stwarza na rzecz tej osoby podmiotowe prawo publiczne. O istnieniu interesu prawnego decyduje ostatecznie istnienie przepisu prawa administracyjnego, na podstawie którego organ administracji publicznej mógłby ukształtować prawa i obowiązki określonego podmiotu. W orzecznictwie i doktrynie zwraca się uwagę, że interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć skarżący w wyeliminowaniu z obrotu prawnego określonego aktu administracji publicznej. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej, każdy, o czyjej sytuacji faktycznej dany akt w jakiś sposób przesądza. Pojęcie "interesu prawnego" trzeba natomiast wiązać ze sferą indywidualnych praw i obowiązków, wynikających z określonych norm prawa materialnego, w której zaskarżony akt wywiera skutki. Jak podkreśla się, interes prawny powinien mieć zatem charakter bezpośredni, konkretny i indywidualny - a więc jest uwarunkowany istnieniem normy prawnej, nakładającej na dany podmiot obowiązki lub określającej prawa (uprawnienia), których dotyczy zaskarżony akt. Ustalenie zatem interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2000 r., III SA 1876/99).

Z powyższego wywodu wynika bezsprzecznie, iż art. 28 kpa musi być interpretowany w związku z normami prawa materialnego zawartymi w przepisach szczególnych, a ponieważ sprawa dotyczy zobowiązania określonego podmiotu do opłaty za brak sieci to należy się odnieść do następujących uregulowań:

Zgodnie z art. 400 ustawy z dnia ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232) Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240). Polski prawodawca, wzorem ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, przyjął, że działania na rzecz poprawy stanu środowiska będą finansowane przez fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, mające status funduszy celowych. Ponadto zgodnie z art. 400 q ust. 1 powyższej ustawy Narodowy Fundusz prowadzi samodzielną gospodarkę finansową, pokrywając z posiadanych środków i uzyskiwanych wpływów wydatki na finansowanie zadań określonych w ustawie oraz kosztów działalności.

Nadto art. 401 ust. 7 pkt 9 powyższej ustawy określa, że (...) przychodami Narodowego Funduszu są wpływy z opłat, o których mowa w art. 12 ust. 2, art. 14 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.

Podkreślić należy, że przepisy Tytułu VII Organy administracji oraz instytucje ochrony środowiska, w rozdziale IV Finansowanie ochrony środowiska i gospodarki wodnej ustawy Prawo ochrony środowiska nie zawierają przepisu szczególnego w stosunku do art. 28 kpa, z którego wynikałoby, że NFOŚiGW jest stroną postępowania w sprawach regulowanych w powyższej ustawie. Powyższe przepisy określają szczegółowo zadania i działania Narodowego Funduszu wskazując rodzaj przychodów oraz ściśle reglamentowany sposób rozdysponowania tych środków.

Podstawą określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci jest decyzja wydana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał wpłaty opłaty za brak sieci albo dokonał wpłaty w wysokości niższej od należnej (art. 17 ust. 1 ustawy recyklingowej). Powyższy przepis w ust. 3 określa strony powyższego stosunku prawnego wskazując, że do należności z tytułu opłat za brak sieci stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynikają obowiązki i uprawnienia jakie ustawodawca nałożył na Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Z treści art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. i ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287 ze zm) wynika, że do zadań inspekcji ochrony środowiska należy kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w zakresie przestrzegania przepisów o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Ponadto zgodnie z art. 3a powyższej ustawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest centralnym organem administracji rządowej, nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska.

Analiza powyższych przepisów wskazuje, że nie istnieje przepis prawa materialnego, z którego można wywieźć, że NFOŚiGW jest stroną postępowania w sprawach dotyczących opłaty za brak sieci.

Na aprobatę zasługuje twierdzenie wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2737/13 – "Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu opłaty za brak sieci wpłaca się na rachunek NFOŚiGW, co może świadczyć tylko o tym, że podmiot ten ma interes ekonomiczny w toczącym się postępowaniu bo odniesie korzyść materialną w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty. Podmiot ten nie ma natomiast żadnego interesu prawnego wynikającego z przepisu prawa i odnoszącego się do tego podmiotu, a tylko wtedy można przyjąć iż powinien być stroną postępowania administracyjnego (art. 28 kpa). Brak jest bowiem normy prawa materialnego upoważniającej NFOŚiGW do przedsiębrania jakichkolwiek działań na własną rzecz w związku z ustalaniem przez organ wysokości należności za brak sieci od określonego podmiotu".

W konsekwencji zatem przyjąć należy, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest stroną w postępowaniu dotyczącym określania zobowiązania za brak sieci.

Stroną postępowania jest wyłącznie spółka, która domaga się od organu administracji zwrotu nienależnie uiszczonej opłaty. Jeżeli żądanie to ma uzasadnienie, to organ administracji będzie zobowiązany do zwrotu tej opłaty. Ewentualne późniejsze wzajemne rozliczenia między organem a Funduszem nie mogą stanowić podstawy uznania Funduszu za stronę. Sama zaś decyzja nie nakłada na Fundusz obowiązku dokonania zwrotu równowartości opłaty.

Tym samym w sprawie zachodził brak przesłanek prawnych do przyjęcia, że skarżący Fundusz był legitymowany do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 3 października lipca 2013 r. To z kolei prowadzi do wniosku, że organ rozpoznał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od podmiotu niebędącego stroną postępowania, zamiast umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

"Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa, następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa" (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2012, sygn. akt IISA/Wr 653/11, wyrok NSA w Warszawie z dnia 15 lipca 1999 r., I SA 1620/98, LEX nr 48567, uchwała NSA w Warszawie z 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999/4/119).

Zatem merytoryczne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania złożonego przez nieuprawniony podmiot od decyzji administracyjnej dotknięte jest w ocenie Sądu orzekającego wadą kwalifikowaną w postaci rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, którą to wadliwość Sąd miał obowiązek wziąć pod uwagę, niezależnie od oceny zasadności postawionych w skardze zarzutów.

Wyjaśnić należy, że wobec stwierdzonej kwalifikowanej wady prawnej zaskarżonej decyzji, Sąd ma obowiązek tak wadliwą decyzję administracyjną usunąć z obrotu prawnego, jako rażąco naruszającej przepisy prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.