Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 137/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o. o. z siedzibą w D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] czerwca 2005 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2005r. nakładającą na H. spółkę z o.o. z siedzibą w D. karę pieniężną 5600 zł za nieokazanie wykresówek, nieposiadanie zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne oraz nieuiszczcenie opłaty drogowej. Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dnia [...] maja 2005r. o godz. 10:41 w miejscowości B. przy drodze krajowej nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poddał kontroli drogowej samochód marki [...] nr rej. [...] z przyczepą nr rej. [...], na której załadowane były szyby umieszczone w specjalnym stojaku. Jak wynika z dowodu rejestracyjnego samochód stanowił własność Z. S. Samochodem kierował S. B., który jako przedsiębiorstwo wykonujące transport drogowy wskazał H. spółkę z o.o. z siedzibą w D. /dalej zwaną H./ i wyjaśnił, że wiezie ładunek /szyby/ z H. w D. do firmy "P." w S. Kierowca okazał inspektorom fakturę VAT wystawioną w dacie przewozu /[...] maja 2005r./ przez H. - firmie "P." za dwie szyby oraz "Plan wykonywanych czynności" na dzień [...] maja 2005r. dla kierowcy S. B. i R. G. W planie tym w pozycji 1. figuruje wymiana szyby w "P.". Kierowca okazał też jedną swoją wykresówkę z dnia [...] maja 2005. W protokole kontroli stwierdzono, że: kierowca nie okazał wykresówek za [...],[...], i [...] maja 2005r. ani też zaświadczenia, że w dniach tych nie prowadził samochodu, nie posiadał dowodu uiszczenia opłaty drogowej oraz zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Kierowca podpisał protokół bez uwag.

Po wszczęciu postępowania kierowca S. B. złożył pisemne oświadczenie, że w dniu kontroli jechał do miejscowości G. w odwiedziny do rodziny samochodem pożyczonym od Z. S. Był to przejazd prywatny. Dołączył do swego oświadczenia umowę użyczania samochodu od Z. S. prowadzącego firmę "M." na dzień [...] maja 2005r.

Prezes Zarządu H. spółki z o.o. – Z. S. wyjaśnił, że samochód jest jego własnością i nie jest w dyspozycji H. tylko "M." – Z. S. W dniu kontroli miał być wykonywany transport szyb przez zajmującą się transportem "M." – Z. S. na zlecenie H. Dołączył umowę zlecenia transportu szyb do "P." zawartą między "M." a H. Jednocześnie wyjaśnił jednak, że kontrolowany przejazd nie był ani przewozem na potrzeby własne wykonywanym przez H., ani transportem wykonywanym przez "M.", tylko prywatnym przejazdem pana B., który nie jest w ogóle związany z firmą H. i tego dnia pożyczył samochód od Z. S. Transport szyby miał być wykonany później. Ponieważ chodziło o przewóz prywatny ani opłata drogowa, ani wykresówki nie powinny być wymagane.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na H. spółkę z o.o. karę pieniężną w łącznej wysokości 5600zł. Na kwotę tą składają się następujące kary:

1/ 600zł za nieokazanie trzech wykresówek ani zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu w dniach [...], [...] i [...] maja 2005r. ,

2/ 2000zł za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne,

3/ 3000zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty drogowej.

Jako podstawę prawną decyzji podał:

1/ co do kwoty 600zł -brak wykresówek - art. 92 ust. 1 p.2 i p.6 oraz ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 204 z 2004r., poz. 2088/ oraz lp. 1.11.11. ust.1 lit.b załącznika do tej ustawy, a także art.31 ust.1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców /Dz.U. nr 92 z 2004r. poz.879/ i art.15 ust.7 Rozporządzenia Rady EWG 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. /Dz.Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985r./,

2/ co do kwoty 2000zł – brak zaświadczenia - art.92 i art.33 ust.1 wskazanej wyżej ustawy o transporcie drogowym, a także p.1.1.7. załącznika do tej ustawy, 3/ co do kwoty 3000zł - art.92 i 42 ustawy o transporcie drogowym i lp.1.4.1. załącznika do tej ustawy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że kontrolowany przejazd był przewozem na potrzeby własne firmy H., w szczególności wobec potwierdzenia przez stronę, że S. B. był jej pracownikiem.

Od tej decyzji odwołała się H. spółka z o.o. Zarzucała złą ocenę podmiotu wykonującego przewóz i złą ocenę charakteru przewozu, który zdaniem odwołującej się spółki był przewozem prywatnym S. B. Na kierującym pojazdem, który nie wykonywał przewozu na potrzeby własne nie ciążył obowiązek posiadania zaświadczenia. Odwołująca się spółka wskazała ponadto, że rozporządzenie nr 3820/85 Rady EWG nie ma zastosowania do przewozów dokonywanych pojazdami używanymi do niehandlowych przewozów towarów w celach prywatnych, a taki charakter miał kontrolowany przewóz. Zarzuciła ponadto, że organ nie zgromadził istotnych dla sprawy dokumentów: prawa do dysponowania pojazdem należącym do "M.", zaświadczenia o zatrudnieniu S. B., karty opłaty drogowej wykupionej przez "M." i licencji "M.". Wskazała też, że art.92 ustawy o transporcie drogowym odwołuje się do ustawy o czasie pracy kierowców z dnia 24 sierpnia 2001r, która już nie obowiązuje.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji w całości. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 p. 1 KPA, art.33 ust,1, art.42 ust.1, art.87 ust.2, art.92 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym, oraz lp.1.1.7., 1.4.1.i 1.11.11. p.1 lit.b załącznika do tej ustawy, a także art.15 ust.7 cytowanego wyżej rozporządzenia rady EWG nr 3821 i art.31 cytowanej wyżej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców.

W uzasadnieniu wskazał, że niesporne jest, iż kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne i był wykonywany bez stosownego zaświadczenia oraz bez uiszczenia opłaty drogowej. Wskazał także, że kierowca w czasie kontroli powinien okazać wykresówki za bieżący tydzień i za ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym pojazd prowadził albo zaświadczenie zawierające przyczyny braku wykresówek, zaś kierowca nie okazał ani wykresówek ani zaświadczenia. Dalej organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że kontrolowany przewóz miał charakter handlowy, a nie prywatny. Świadczy o tym faktura i zlecenie transportowe.

Powyższą decyzję H. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzucała brak podstaw do przeprowadzania kontroli przez organy Inspekcji Transportu drogowego z uwagi na fakt, że w dacie kontroli brak było przepisów wykonawczych, o których mowa w art.89 ustawy o transporcie drogowym, bowiem rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz wzory tych dokumentów /Dz.U. nr 120 z 2002r. poz.1025 z późn. zmianą/ utraciło moc 28 września 2004r., a nowe nie zostało wydane. W tym stanie rzeczy działanie Inspekcji Drogowej było sprzeczne z zasadą praworządności. Inspektorzy naruszali też art.70 ust.3 ustawy o transporcie drogowym nie informując kierowcy o jego prawach i obowiązkach. Firma H. nie miała nic wspólnego z kontrolowanym przejazdem. Przejazd miał charakter prywatny. Sprzedającym towar była firma skarżąca H., kupującym firma "P.", zleceniodawcą przewozu firma H., przewoźnikiem "M."/licencjonowany przewoźnik/. Nazwisko pana B. na "Planie czynności" wpisane było omyłkowo, gdyż od [...] września 2004r. nie jest on pracownikiem H., na dowód czego skarżąca przedłożyła potwierdzające ten fakt świadectwo pracy. Organ II instancji nie zajął stanowiska wobec argumentów przedstawionych w odwołaniu. Sprawa rozpoznawana była z naruszeniem terminów wynikających z art.35 § 3 KPA.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wywodził jak w uzasadnieniu swojej decyzji. Wyjaśnił ponadto, że uprawnienie inspektorów do wykonywania kontroli wynika z ustawy, a brak rozporządzenia wykonawczego określającego warunki i sposób przeprowadzenia kontroli nie pozbawia ich tego uprawnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona, choć nie z przyczyn wskazanych przez skarżącego.

Na wstępie wskazać należy, że w ocenie Sądu nie jest zasadny pogląd skarżącego, iż do czasu wydania rozporządzenia wykonawczego, o którym mowa w art.89 ust.2 ustawy o transporcie drogowym, nie jest w ogóle możliwe wykonywanie kontroli drogowej. Ustawą o transporcie drogowym powołana została Inspekcja Transportu Drogowego. Ustawa określiła jej cele, strukturę organizacyjną, kompetencje, uprawnienia i sposób postępowania. W szczególności w rozdziale 9 ustawy bardzo precyzyjnie uregulowano sposób przeprowadzenia kontroli pojazdów na drodze, sporządzenie dokumentacji kontroli i protokołu, a w rozdziale 10 doprecyzowano procedury postępowania oraz obowiązki organu, kierowcy i przedsiębiorcy. Rozporządzenie wykonawcze, którego celem ma być zapewnienie skuteczności kontroli i które ma określić, i w ten sposób zunifikować, wzór protokołu nie warunkuje przeprowadzenia kontroli. Przepisy ustawy o transporcie drogowym i Kodeks Postępowania Administracyjnego /art.67 do 71 KPA/ regulują postępowanie kontrolne i sporządzenie protokołu w sposób umożliwiający prowadzenie kontroli i jej udokumentowanie, a protokół sporządzony przez inspektorów na starym druku, zgodnym z nieobowiązującym już rozporządzeniem z dnia 16 maja 2002r. odpowiada wymogom ustawy i KPA. W tym stanie rzeczy należy uznać, że samo prowadzenie kontroli było możliwe, a sposób jej dokumentowania, co do zasady, zgodny z prawem.

Zasadne są natomiast zarzuty procesowe skarżącego dotyczące wadliwości postępowania dowodowego i nieprawidłowości poczynionych przez organ ustaleń, choć z przyczyn innych, niż to podnosi skarżący.

W ocenie Sądu postępowanie dowodowe nie doprowadziło do ustalenia zasadniczych dla sprawy okoliczności tj. kto dokonywał przewozu i jaki był jego charakter, a wnioski jakie w tych kwestiach organ wysnuł ze zgromadzonych dokumentów były przedwczesne.

W sprawie niniejszej, odmiennie niż to twierdzi organ II instancji, sporne było między organem a stroną, kto wykonywał przewóz drogowy i jaki był charakter tego przewozu. W takiej sytuacji przyjęcie, że przewóz wykonywała skarżąca spółka H. wymagało rozważenia zgromadzonego materiału i uzasadnienia, które z dowodów przemawiają za takim poglądem oraz dlaczego inne dowody nie zasługują na uznanie. Wskazać też należy, że organ II instancji rozpatrując odwołanie strony ma obowiązek, zgodnie z art.136 KPA i 138 KPA, zbadać sprawę ponownie, biorąc pod uwagę przede wszystkim zarzuty odwołania, a podejmując decyzję powinien ustosunkować się do podniesionych przez stronę zarzutów i wyjaśnić z jakiego powodu uznaje je za nieuzasadnione. Takich rozważań brak w uzasadnieniu decyzji II instancji, co powoduje, że nie odpowiada ona wymogom art.107 KPA, a uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem pominięcie zarzutów strony sprawia, że nie wiadomo, czy organ w ogóle je rozważał.

Badając prawidłowość merytoryczną obu decyzji należy mieć na względzie, że zgodnie z art.4 p.4 ustawy o transporcie drogowym przewóz na potrzeby własne, to każdy przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

1/ pojazd prowadzony jest przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

2/ przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania samochodem,

3/ przewożone rzeczy są własnością przedsiębiorcy /lub przez niego sprzedane, kupione, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone, naprawione/,

4/ przewóz nie jest dokonany w ramach usług turystycznych.

Przy takim uregulowaniu ustawowym, aby przyjąć, że kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne, niezbędne było ustalenie jaki był tytuł prawny spółki H. do kontrolowanego pojazdu oraz czy kierowca był pracownikiem spółki H. Z dowodu rejestracyjnego pojazdu wynika, że był on własnością innego podmiotu niż spółka, zatem bezwzględnie wymagało wyjaśnienia czy i na jakiej podstawie spółka H. włada pojazdem. Ta istotna dla sprawy kwestia nie została ustalona. Nie został również ustalony status kierowcy i fakt czy był on pracownikiem spółki. W tym stanie rzeczy, w szczególności wobec dołączonego do skargi świadectwa pracy kierowcy, z którego wynika, że w dacie przejazdu kierowca nie był pracownikiem spółki, uznać należy, że doszło do uchybień procesowych mających wpływ na wynik sprawy. Uchybienia te polegały na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, co stanowi naruszenie art. 77 P 1 KPA. Niewyjaśnienie, czy spełnione zostały przesłanki do uznania przewozu za przewóz na potrzeby własne, spowodowało, że ustalenie takiego charakteru przewozu było przedwczesne i nieuprawnione, a co za tym idzie nałożenie kary za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia stanowiło naruszenie prawa materialnego tj. art. 33 ust.1 w zw. z art.92 ust.1 ustawy.

Badając sprawę ponownie organ ustali przede wszystkim jaki był w istocie charakter przewozu i kto go wykonywał: skarżąca spółka H., "M." Z. S. czy S. B. W razie ustalenia, że przewóz wykonywała spółka H. organ zbada czy istniały przesłanki do uznania, że był to przewóz na potrzeby własne. Dokonując ustaleń organ weźmie pod uwagę przede wszystkim dokumentację okazaną przez kierowcę w czasie kontroli i wyjaśnienia kierowcy złożone w toku kontroli, mając na względzie obowiązek posiadania przez kierowcę w czasie przejazdu dokumentacji określonej w art.87 ust.1, ust.1a i ust.2 ustawy o transporcie drogowym oraz wynikającą z art.87 ust.3 ustawy odpowiedzialność przedsiębiorcy za stosowne wyposażenie kierowcy. Organ będzie też miał na względzie, że zgodnie z art.86 KPA w związku z art.54 § 1 p.4 KPA złożone na piśmie wyjaśnienia strony są dowodami w sprawie, mają jednak znaczenie uzupełniające w stosunku do zgromadzonego materiału dowodowego i jako środek dowodowy mają charakter posiłkowy i dopuszczony w ostateczności /por."Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz" J.Borkowski B.Adamiak Wyd.C.H.Beck 2003, s.408 i 410/. Oceniając ich moc dowodową organ rozważy wiarygodność twierdzeń, że kierowca B. samochodem o DMC 4600 kg, z przyczepą załadowaną szybami przeznaczonymi dla kontrahenta skarżącej, zaopatrzony w fakturę skarżącej i plan pracy uwzględniający osobę kierowcy oraz własną wykresówkę jechał prywatnie z D. do G. do swojej rodziny.

Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art.145 § 1 p.1 lit.a i lit.c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji i uchylił obie zaskarżone decyzje.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.