Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 147/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-08-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7. art. 77. art. 138  par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w placówce pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją dnia [...] r. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. z 2015 r. Dz.U., poz. 1659, ze zm., dalej także: SKO, Kolegium) oraz art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: kpa), po rozpatrzeniu odwołania M.D. od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta D.- Kierownika Działu Opieki nad Dzieckiem i Rodziną Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D.z 08 listopada 2016 r. w sprawie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.D. ur. [...]r. w pieczy zastępczej w okresie od dnia 01 marca do dnia 09 października 2016 r. - decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

I

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że pismem z dnia 20 października 2016 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka N. D. w placówce opiekuńczo -wychowawczej za okres od dnia 01 marca do dnia 09 października 2016 r. Przypomniał, że N.D. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w D.z dnia [...]r. sygn. akt [...]została umieszczona w Placówce Opiekuńczo Wychowawczej [...]w D. Średnie miesięczne wydatki przeznaczone na utrzymanie dziecka w tej Placówce Opiekuńczo Wychowawczej na rok 2016 r. wynoszą 4309,47 zł. Wnioskiem z dnia 25 października 2016 r. matka dziecka – M. D. (dalej także: strona) wystąpiła o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jej córki N. D. w pieczy zastępczej. Wskazała w nim, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest zarejestrowana w PUP bez prawa dla zasiłku dla bezrobotnych. Jednocześnie strona - jak wskazał organ odwoławczy za organem pierwszoinstancyjnym - w lutym 2016 r. - otrzymała świadczenie z tytułu zgonu męża w wysokości 121.329,28zł. Podniósł przy tym, że z tej kwoty, środki w wysokości 91.690 zł zostały przekazane z tytułu spłaty zadłużenia kredytowego, a kwotę 20.000 zł - strona rozdzieliła pomiędzy córki.

Odnosząc powyższe do regulacji prawnych Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 697 ze zm.) za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości:

1) przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka;

2) średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu socjalizacyjnego, interwencyjnego lub specjalistyczno-terapeutycznego, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;

3) środków finansowych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego oraz środków finansowych na bieżące funkcjonowanie tej placówki - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego.

Na podstawie art. 194 ust. 1 tej ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo- wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Z kolei zgodnie z ust. 2 powołanego przepisu rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1. Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 3 powołanego przepisu).

Rada Miasta D. uchwałą nr [...]z dnia [...]r. określiła szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty oraz odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zgodnie z § 5 ww. uchwały można odstąpić od ustalenia opłaty u osoby zobowiązanej za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej po rozeznaniu jej sytuacji majątkowej lub rodzinnej, w szczególności jeżeli:

1) osoba zobowiązana korzysta ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r poz. 182, z późń. zm.) z uwzględnieniem w kryterium dochodowym rodziny, dziecka, dzieci 1 lub osoby pełnoletniej, za które ustalana jest opłata;

2) osobą zobowiązaną jest nieletni rodzic, nic posiadający dochodu;

3) ponoszenie opłaty w sytuacjach szczególne uzasadnionych np.: niepełnosprawnością, długotrwała choroba, bezrobociem, zdarzeniem losowym, stanowiłoby nadmierne obciążenie budżetu osoby zobowiązanej.

Następnie Kolegium podkreśliło, że decyzja w sprawie ewentualnego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest decyzją podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. W jego ocenie uznanie przez organ I instancji, że w stosunku do M. D. nie zastosuje ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej nie przekracza granic uznania administracyjnego. Strona nie spełnia przesłanek określonych w uchwale Rady Miasta D.nr [...]pozwalających na odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Jego zdaniem organ I instancji prawidłowo ustalił dochód strony. Zaznaczyło, że z akt sprawy wynika, że strona w lutym 2016 r. otrzymała z A S.A. świadczenie z tytułu zgonu męża w wysokości 121.329,28zł. Wyjaśniło, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawy (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 169 z późn. zm., dalej także ups) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 11 tej ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty:

1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej,

2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie

- kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.

Tym samym podsumowując podał, że w okresie od lutego 2016 r. do września 2016 r. dochód strony wynosił: w lutym 2016 r. - zasiłek dla bezrobotnych z PUP w wysokości 596,89 zł oraz 1/12 z kwoty 121.329,28 zł tj. 10.110,77 zł. W marcu i kwietniu 2016 r. dochód stanowił zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 468,11 zł oraz 1/12 z kwoty 121.329,28 zł tj. 10.110,77 zł łącznie 10.578,88 zł, w maju 2016 r. zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 455,13 zł oraz 1/12 z kwoty 121.329,28 zł tj. 10.110,77 zł łącznie 10.565,90 zł, od czerwca 2016 r. do września 2016 r. 1/12 z kwoty 121,329,28 zł tj. 10.110,77 zł.

W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że dochód w rodzinie strony przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a sprawie nie wystąpiły inne szczególne okoliczności, stawiające rodzinę w trudnej i niemożliwej do przezwyciężenia sytuacji życiowej, takie jak znaczne koszty związane z długotrwałym leczeniem, rehabilitacją itp. Zaznaczył, że w sprawach związanych z zastosowaniem jakichkolwiek ulg wobec osób zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt ich dzieci w pieczy zastępczej należy wyważyć słuszny interes obywatela, jak i interes społeczny, zaś o istnieniu ważnego interesu strony nie decyduje jej subiektywne przekonanie, lecz obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W przedmiotowych sprawach niedomaganie się od strony zwrotu kwoty świadczeń wypłacanych placówce opiekuńczo wychowawczej naruszałoby w sposób rażący nic tylko interes fiskalny Państwa, ale i wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak sprawiedliwość społeczna i zaufanie obywateli do organów władzy. Środki budżetowe dla wspierania rodziny i systemu pieczy zastępczej muszą zostać zabezpieczone w ilości pozwalającej na korzystanie z nich przez wszystkich uprawnionych, a ustawodawca przyjął zasadę, zgodnie z którą za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę. Strona musi mieć świadomość, że będąc rodzicem jest zobowiązana do ponoszenia odpłatności za pobyt swojego dziecka w pieczy zastępczej, jeżeli sama go nie wychowuje i nie utrzymuje.

Mając to na względzie powyższe uznało, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa i zasługuje na utrzymanie w mocy.

W skardze na powyższą decyzję strona zakwestionowała w całości jej zasadność. Zaskarżonej decyzji zarzuciła zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na jej treść. I jakkolwiek nie sformułowała w petitum skargi odrębnych (samodzielnych) zarzutów, to zawarła je w jej uzasadnieniu, w którym podniosła, że organ niewłaściwie przeprowadził postępowanie dowodowe albowiem nie wskazał ani w jaki sposób określił jej dochód i dlaczego uznał, że jego składnikiem jest pełna suma polisy ubezpieczeniowej jej zmarłego małżonka. W ocenie skarżącej organ tak drugiej, jak i pierwszej instancji, nie dokonały prawidłowych ustaleń i nie wyjaśniły motywów, którymi się kierowały podejmując ferowane rozstrzygnięcia.

Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.

II

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia przeprowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: Ppsa) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania. Spór koncentruje się wokół uznania czy w sprawie dokonano prawidłowego ustalenia dochodu strony stanowiącego o podstawie do odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka N.D. w pieczy zastępczej w okresie od dnia 01 marca do dnia 09 października 2016 r.

W tym miejscu wskazać należy, że zaskarżona decyzja, jak wskazano w pierwszej części uzasadnienia, materialną podstawą jej wydania stanowiły przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz o pomocy społecznej. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte z urzędu. W zawiadomieniu z dnia 03 marca 2016 r. organ wskazał, że działając na podstawie art. 61 § 1 i § 4 kpa wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka strony w placówce opiekuńczo - wychowawczej za okres od dnia 19 sierpnia do nadal. Z kolei w decyzjach tak pierwszej jak i drugiej instancji okres ten oznaczono jako od dnia 01 marca 2016 r. do dnia 09 października 2016 r.

Jednocześnie w zawiadomieniu pouczono stronę o prawnych możliwościach odstąpienia od jej ustalenia.

W aktach sprawy, co wymaga podkreślenia, znajdują się zaświadczenia z ZUS oraz US w D.o uzyskiwanych przez stronę dochodach. Niemniej jednak zasadniczym i niejako głównym dowodem, na podstawie którego organy orzekające w sprawie ustaliły dochód strony to pisemna informacja z A S.A. o podjęciu przez to Towarzystwo Ubezpieczeniowe decyzji o wypłacie kwoty świadczenia 91.690 zł na rzecz Banku [...]S.A. z tytułu zgonu ubezpieczonego B. K. K. w wysokości 121.329,28 zł zgodnie z umową Generalnego Ubezpieczenia na życie osób zaciągających w [...] Bank S.A. kredyty/pożyczki hipoteczne zabezpieczoną hipoteką na nieruchomości. W piśmie tym podniesiono, że kwota zadłużenia wobec Ubezpieczającego na dzień zajścia zdarzenia objętego ochroną ubezpieczeniową jest niższa niż suma ubezpieczenia na wypadek zgonu Ubezpieczonego, a zatem różnica w wysokości 29.639,20 zł zostanie przesłana na wskazany przez stronę rachunek bankowy.

Pismo to stanowi jedyny dowód na podstawie którego wyliczono dochód strony, jako nie uprawniający jej do odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt jej dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Przytoczone powyżej pismo Towarzystwa Ubezpieczonego A (karta 32) nie zawiera jednakże ani wskazania uposażonego, ani też nie wskazuje dlaczego różnicę sumy ubezpieczenia po spłacie kredytu postanowiono przelać na rachunek strony. Okoliczność ta jest o tyle istotna albowiem albo strona była uposażoną, albo też kwota ta należna była spadkobiercom/y i podlegała podziałowi zgodnie z udziałem prawa do spadku po zmarłym. Nadto w piśmie tym wskazano - jak należy to odczytać, wobec braku dołączenia umowy polisy i umowy o kredyt, że polisa ta stanowiła zabezpieczenie spłaty kredytu, wynikające z umowy generalnego ubezpieczenia na życie osób zaciągających w [...] Bank SA kredyty/pożyczki hipoteczne zabezpieczone hipoteką na nieruchomości. W tych okolicznościach zasadne jest ustalenie nie tyle źródła wypłaty świadczenia li tylko jego podstawy i przedmiotu nią objętego. Nie wiadomo czy stanowiła ona cesję na rzecz Banku z polisy ubezpieczeniowej, czy też była inną umową o przelew wierzytelności z tytułu ubezpieczenia, bądź też stanowiła dodatkowy element zabezpieczenia umowy kredytowej nie związany bezpośrednio ze stroną, jako samodzielnym podmiotem nabywającym prawa do niej. Brak tych dokumentów nie pozwala na ich ocenę w aspekcie podstawy wliczenia wskazanych w nim kwot do dochodu strony.

W aktach sprawy znajduje się wyłącznie ten jeden dokument czyli informacja o wypłacie świadczenia w wysokości 91.690 zł na rzecz Banku [...] Bank i przekazaniu kwoty 29.639,28 zł na wskazany przez stronę rachunek bankowy.

Na marginesie wskazać należy, że nawet okoliczność wypłaty różnicy kwoty ubezpieczenia, jakkolwiek nie kwestionowana przez stronę, to jednakże co istotne nie została ani na żadnym etapie potwierdzona ani źródłowo, ani też żadnym dokumentem pozwalającym na jego ocenę w aspekcie podstawy wliczenia jej do dochodu strony. Wszak na co zwrócono uwagę powyżej nie podano tytułu prawnego do wypłaty wskazanej w niej sumy stronie.

Tymczasem zdaniem organów strona uzyskała jednorazowy dochód w wysokości 121.329,28 zł z polisy na życie B. K.. Wiedzę o tym - jak wynika z uzasadnienia tejże decyzji - organ powziął wyłącznie z informacji zawartej w przytoczonym szerzej piśmie A z dnia 22 stycznia 2016 r.

Powyższy dowód jest jedynym na podstawie którego organ pierwszej instancji ustalił, a bezkrytycznie zaaprobował to organ drugoinstancyjny ustalił, że w pierwszej kolejności strona uzyskała dochód, a w drugiej kolejności, iż dochód ten wyklucza odstąpienia od ustalenia objętej skargą opłaty za pobyt dziecka N.D. w pieczy zastępczej w okresie od dnia 01 marca do dnia 09 października 2016 r.

W tych okolicznościach nie sposób zaaprobować jako prawidłowe stanowiska organów, które nie udowodniły w sposób należyty, poddający się jakiejkolwiek ocenie, bądź co bądź kwestionowanego przez stronę jej dochodu.

Twierdzenia organu pierwszoinstancyjnego o źródłach i de facto dochodzie strony nie zostały należycie udokumentowane, co jednakże nie stanowiło dla organu odwoławczego przeszkody do uznania, że materiał dowodowy został zebrany i dał podstawy do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tymczasem, o czym szerzej powyżej, w udokumentowanym stanie faktycznym sprawy nieuzasadnione jest stwierdzenie, że dochód strony w okresie od lutego 2016 r. do września 2016 r. wynosił:

a) w lutym 2016 r. - zasiłek dla bezrobotnych z PUP w wysokości 596,89 zł oraz 1/12 z kwoty 121.329,28 zł tj. 10.110,77zł,

b) marcu i kwietniu 2016 r. dochód stanowił zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 468,11 zl oraz 1/12 z kwoty 121329,28 zł tj. 10.110,77 zł łącznie 10.578,88 zł,

c) w maju 2016 r. zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 455,13 zł oraz 1/12 z kwoty 121.329,28 zł tj. 10.110,77 zł łącznie 10565,90 zł,

d) od czerwca do września 2016 r. - 1/12 z kwoty 121329,28 zł tj. 10.110,77 zł.

Wynikające z akt sprawy działania organów nie potwierdzają takiego stanu rzeczy. Nie można zatem uznać, że organy wypełniły obowiązki wynikające z podstawowych zasad procedury administracyjnej.

Zdaniem Sądu organy naruszyły przede wszystkim zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej i prawdy materialnej.

W ramach wielu aspektów zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej wyróżnić można gwarancję prawnej ochrony praw jednostki wobec władczego działania. Gwarancję tą daje nałożony na organ administracji obowiązek prowadzenia postępowania nie tylko zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego ale także zgodnie z regułami wynikającymi z kultury administrowania, wśród których szczególne znaczenie przypisuje się stosunkowi pracowników organu do stron poprzez wykazanie życzliwości, cierpliwości przy udzielaniu informacji (vide E. Izerzon, J. Starościak, Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze Warszawa 1970). Również w Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji uchwalonym w dniu 6 września 2001 r. przez Parlament Europejski, który instytucja ta zaleciła stosować w organach i instytucjach Unii, a który można traktować jako zbiór standardów przydatnych także poza granicami Unii do oceny funkcjonowania administracji, umieszczono szereg zakazów i nakazów rozwijających zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Wśród nich umieszczono zakaz nadużywania uprawnień (art. 7), w ramach której urzędnik odstąpi w szczególności od korzystania z uprawnień dla osiągnięcia celów, dla których brak jest podstawy prawnej lub które nie mogą być uzasadnione interesem publicznym, nakaz współmierności (art. 6) obligujący urzędnika do unikania ograniczania praw obywateli lub nakładania na nich obciążeń, jeżeli ograniczenia te lub obciążenia byłyby niewspółmierne do celu prowadzonych spraw, a w toku podejmowania decyzji urzędnik zwróci uwagę na stosowne wyważenie spraw osób prywatnych i ogólnego interesu publicznego.

W ramach obowiązków organu wynikających z zasady udzielania informacji faktycznej i prawnej (art. 9 kpa), pracownicy socjalni są zobligowani przekazać stronie wszelkie niezbędne informacje o sytuacji prawnej, w jakiej znalazła się, o wynikających z tego tytułu uprawnieniach i obowiązkach. Brak znajomości przepisów może stanowić przyczynę nieudolnego, a nawet destrukcyjnego dla strony działania, czemu zapobiec ma obowiązek organu dostarczenia właściwych informacji. Organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej lecz również musi przekazać odpowiednie wskazówki, jak należy postąpić, aby uniknąć szkody. W pewnym sensie organ jest powołany do roli doradcy i obrońcy stron i uczestników postępowania (por. J. Borkowski, J.Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. II Warszawa 1989r. aneks – Warszawa 1991). Obowiązek ten ma szczególnie doniosłą rolę w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej, gdzie strony często wymagają właściwego pokierowania.

Zdaniem Sądu wszelkie pouczenia kierowane do strony, a w szczególności argumenty, którymi organ kierował się wydając rozstrzygniecie o ujemnych skutkach dla strony, muszą być dla niej zrozumiałe, a przebieg podejmowanych czynności powinien być właściwe udokumentowany.

Stan faktyczny sprawy musi wynikać z właściwie przeprowadzonego postępowania dowodowego a wywiedzione z niego ustalenia i twierdzenia muszą odpowiadać zdarzeniom mającym poparcie w dowodach.

Podsumowując stwierdzić trzeba, że argumentacja organu, uzyskania przez stronę w badanym okresie dochodu przekraczającego ustawowe kryterium nie znalazła oparcia w materiale faktycznym i dowodowym sprawy i nie odpowiada zasadzie zamieszczonej w treści art. 7 kpa.

Z punktu widzenia cech sądowoadministracyjnego wymiaru sprawiedliwości, w tym "weryfikacyjnego" trybu stosowania prawa przez sądy administracyjne i operowania przez nie metodyką kontroli wykładni prawa - rolą sądu administracyjnego orzekającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Obejmuje on: kontrolę rekonstrukcji i zastosowania przez organy administracji publicznej norm proceduralnych określających prawne wymogi ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym kontroli ich wykładni i zastosowania. Zaś przez pryzmat przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych i prawnych podstaw rozstrzygnięcia (por. L. Leszczyński, Orzekanie przez sądy administracyjne a kontrola wykładni prawa, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego, 2010, nr 5 - 6, s. 267 i n.). Toteż podkreślić należy, że rezultat sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, uwzględniając wskazaną złożoność tego procesu, powinien być rzetelnie odzwierciedlony w treści uzasadnienia orzeczenia, co wymaga wskazania przyjętych za podstawę wyrokowania faktów oraz wskazania i wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego nie zebrano wyczerpująco materiału dowodowego pozwalającego na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty. Sąd stwierdził, że organy administracji nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, w najważniejszym zakresie dotyczącym dochodu strony za okres objęty postępowaniem, o czym szerzej powyżej. Skoro skarga okazałą się uzasadniona orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.