Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 520/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6552
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 114 poz 786
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem  Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
article: art. 145, 152, 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sek. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia r., nr .... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na zalesienie gruntów z sankcjami wieloletnimi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 08.02.2010r. nr , II. zasądza na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 8 lutego 2010 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił M. przyznania pomocy na zalesianie i nałożył sankcję wieloletnią ... zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 1 października 2007 r. M. złożył wniosek o przyznanie płatności na zalesianie na rok 2007, w którym zadeklarował do zalesienia działkę ewidencyjną nr ... o łącznej pow. 4,55 ha jako jeden kompleks. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie wynosi 0,59 ha. W dniu 31.12.2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał postanowienie o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. W dniu 28 kwietnia 2008 r. M. złożył oświadczenie o wykonaniu zalesienia zgodnie z planem zalesienia. Organ dopuścił jako dowód w sprawie raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w ramach kontroli na miejscu w dniu 31 sierpnia 2007 r. w sprawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, o przyznanie płatności cukrowej i o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007, z którego wynika, że na części obszaru deklarowanego do zalesienia znajdują się obszary nieuprawnione do przyznania płatności ( las oraz choinki ). Stwierdzono, że nie jest prowadzona działalność rolnicza oraz że działka nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., stwierdzona grupa upraw to las i nieużytek, wykonano fotografię nr R837, R836. Podczas kontroli na miejscu w dniu 4 marca 2009 r., przeprowadzonej w ramach niniejszego postępowania, stwierdzono, że wielkość zalesionego kompleksu jest równa powierzchni zadeklarowanej 4,55 ha. Ponadto stwierdzono, że wnioskodawca nie posiada dowodów zakupu repelentów.

Organ przytoczył treść zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Stwierdził, że z materiału dowodowego ( m. in. decyzji Wójta Gminy z 10.03.2004 r. zezwalającej na usunięcie drzew rosnących na działce nr ... oraz wniosku o pozwolenie na wycinkę drzew) wynika, że zamierzano dokonać rekultywacji działki nr ... . Działka nr ... nie była talerzowana na wiosnę 2007 r., a czynności agrotechniczne wykonywane przez R. zostały dokonane po 31 sierpnia 2007 r. Sporne grunty w momencie sporządzania planu zalesienia ( 14.09.2007 r. ) były już po zabiegu talerzowania.

Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786 z późn. zm.) pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymanie zwierząt dla celów gospodarczych, prowadzoną zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Zdaniem organu z powyższego przepisu wynika, że wsparcie udzielane jest do gruntów, które do dnia złożenia wniosku były wykorzystywane do produkcji rolniczej, czyli takich z których wcześniej zbierano plony. W związku z powyższym organ stwierdził, że rekultywowanie gruntów działki nr ... na obszarze 3,96 ha zmierzające do przywrócenia ich do użytkowania rolniczego nie jest warunkiem wystarczającym do przyznania wsparcia na zalesianie, gdyż w 2007 r. na tych gruntach nie była prowadzona działalność rolnicza w rozumienia wyżej cyt. przepisu.

W odwołaniu od powyższej decyzji M., działający przez pełnomocnika, podniósł, że sporna działka była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej.

Decyzją z dnia 4 czerwca 2010 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że strona nie dowiodła skutecznie, że działka nr ... była na wiosnę 2007 roku uprawiana w jakikolwiek sposób. Ponadto organ odwoławczy powołał się na zeznania R., który podał, że na przełomie czerwca i lipca wykonał oprysk, a po upływie ok. 1,5 miesiąca zabieg talerzowania, przy czym podkreślono, iż samo rekultywowanie gruntów lub ich ugorowanie nie jest przesłanką przyznania wnioskowanych płatności.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że dopiero z dniem wejścia w życie nowelizacji rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., tj. 28 lipca 2008 r. wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., umożliwiono zalesienie ugorowanego gruntu rolnego, jednakże znowelizowany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 18 lipca 2008 r. do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponadto ubocznie organ odwoławczy wskazał, że powyższy przepis nie znalazłby zastosowania w niniejszej sprawie także z uwagi na fakt, iż – jak wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe, nie sposób uznać gruntów zgłoszonych do zalesienia na działce nr ... jako ugorowane, ponieważ zgodnie z definicją zawartą w Decyzji Komisji 2000/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych (Dz. U. L. 38 z 12.2.2000, str. 1 z późn. zm.) podstawową cechą charakterystyczną ugoru jest pozostawienie go na odpoczynek, zwykle na okres pełnego roku plonowania, a ugorem może być: 1. pusty grunt, bez jakichkolwiek upraw; 2. grunt z roślinnością wyrośniętą w sposób naturalny, którą można wykorzystać jako paszę lub zaorać; 3. grunt obsiany wyłącznie do produkcji zielonek (ugór zielony).

Obecnie skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. W skardze podano, iż kontrole z dnia 20.08.2007, 20.01.2008 i 1.04.2008 r. były prowadzone bez jego powiadomienia oraz przez niekompetentnych pracowników. Działka nr ... była porośnięta plantacją róży i czeremchy, po czym powstał plan zalesienia plantacji za pomocą określonych zabiegów agrotechnicznych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację podaną w skarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 9.11.2010 r. pełnomocnik skarżącego W. wyjaśnił, iż kupił sporne działki w 1995 r., a w 2003 r. darował swoje gospodarstwo dzieciom. Z przedmiotowym wnioskiem wystąpił M., ale on nadal zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa. Na działce ... od strony działki nr ... uprawiano zboże ( na części 0,59 ha ), pozostała część była pokryta czeremchą i drzewami samosiejkami. Wiosną 2007 r. dokonano uprawy tej części działki na głębokość 15 cm, na przełomie czerwca i lipca 2007 r. spryskano ją Randapem a potem dokonano talerzowania. W 2008 r. odmówiono przyznania dopłat z tytułu JPO. W marcu 2008 r. rozpoczęto sadzenie 10 ha lasu. Czeremcha była w jego ocenie uprawą rolniczą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Podstawę materialnoprawną rozpoznania przez sąd skargi M. na decyzje organów Agencji odmawiające przyznania pomocy finansowej na zalesienie działki o numerze ewidencyjnym ..., zgłoszonej we wniosku z dnia 1 października 2007 r. o przyznanie pomocy na zalesianie na rok 2007 stanowiły następujące przepisy:

1. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą,

2. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 114, poz. 786ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku, zwane dalej "rozporządzeniem z dnia 18 czerwca 2007 r.",

3. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r. zmieniające rozporządzenie z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 114, poz. 786 ze zm. ),

4. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390),

5. rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwane dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003",

6. rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 46, poz. 306 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem z dnia 12 marca 2007 r.

Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2007 r. pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymanie zwierząt dla celów gospodarczych, prowadzoną zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

Dokonując wykładni powyższego przepisu organy administracji stwierdziły, że wsparcie może być udzielone wyłącznie do takich gruntów, które do dnia złożenia wniosku były wykorzystywane do produkcji rolniczej, czyli takich, z których wcześniej (do dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności na zalesianie) zbierano plony, co bezspornie na przedmiotowych działkach nie miało miejsca. Była to ziemia, którą poddano według ustaleń organu jedynie rekultywacji, wykonując na niej talerzowanie (orkę), bądź też ugorowano ją.

Natomiast zdaniem skarżącego, dla uzyskania płatności na zalesienie działki, wystarczające było utrzymanie ziemi w dobrej kulturze rolnej, co oznacza wykonanie przynajmniej jednego zabiegu rolniczego, gdy tymczasem wykonano na działkach wycięcia drzew, orkę leśną na głębokość 15 cm, opryski środkiem odchwaszczającym (randapem) celem usunięcia odrostów i talerzowanie. Ojciec skarżącego, W., będący jego pełnomocnikiem w postępowaniu administracyjnym i sądowym, zajmujący się osobiście jego ziemią wyjaśnił, że była to tzw. uprawa "na czarno" celem ugorowania i wystąpienia o dopłaty obszarowe. Takich dopłat do tej działki nie przyznano.

W ocenie sądu interpretacja przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. dokonana przez organy administracji nie mogła być podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, gdyż zawarta w tym przepisie definicja działalności rolniczej jest niezgodna z definicją działalności rolniczej zawartą w przepisie art. 2 c) rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1782/2003".

Zgodnie z tym przepisem "działalność rolnicza" oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), zgodnie z art. 5. Definicja ta w sposób istotny różni się od definicji krajowej zawartej w § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. bowiem obejmuje pojęciem działalności rolniczej także "utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), zgodnie z art. 5." Przepis § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r. w sposób nieprawidłowy, bo niezgodny z przytoczoną regulacją unijną ustalił definicję "działalności rolniczej". Zostało to naprawione przez polskiego ustawodawcę w obowiązującym od dnia 28 lipca 2008 r. rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., w którym w § 4 ust. 2 określono, że pomoc na zalesianie gruntów rolnych jest przyznawana rolnikowi, który zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jeszcze poprawniejsza językowo redakcja przepisu § 4 ust. 2 a) została dokonana w kolejnym rozporządzeniu zmieniającym, tj. w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r., w którym przepis ten otrzymał brzmienie: "...zobowiązał się do: wykonania zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego". Zatem sprzeczność jaka zachodzi pomiędzy przepisami krajowymi i prawem wspólnotowym, winna być zgodnie z zasadą pierwszeństwa i bezpośredniego stosowania, rozstrzygnięta poprzez zastosowanie prawa wspólnotowego.

Z tego względu należało przyjąć za podstawę materialnoprawną oceny wniosku skarżącego z dnia 1 października 2007 r. takie brzmienie § 4 ust. 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., które uwzględnia definicję działalności rolniczej wynikającą z art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1782/2003, co w rezultacie oznacza konieczność przyjęcia, że w roku 2007 o pomoc na zalesianie gruntów rolnych mógł się ubiegać rolnik, który m.in. zobowiązał się do zalesienia gruntów, na których do dnia złożenia wniosku o pomoc była prowadzona działalność rolnicza, przez którą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej.

W konsekwencji organy Agencji po ustaleniu, że działka nr ... nie była w roku 2007 wykorzystywana do celów produkcyjnych, winny były ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy grunty znajdujące się na nich były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnie z normami określonymi w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Polska regulacja dotycząca wymogów minimalnych w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, obowiązująca w okresie od 15 marca 2007 r. do 15 marca 2010 r., zawarta była w wydanym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 7 marca 2007 r. rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku gruntów ornych – jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie. W § 2 wskazano, że uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. W § 4 wskazano, że grunty rolne, o których mowa w § 1, nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem: 1) drzew i krzewów: a) niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, b) mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, c) niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną; 2) gruntów, na których są prowadzone plantacje wierzby (Salix sp.) wykorzystywanej do wyplatania; 3) gruntów, o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 2-4 oraz ust. 2, które mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli drzewa te i krzewy nie wpływają na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, a ich liczba nie przekracza 50 sztuk na hektar; 4) plantacji zagajników o krótkiej rotacji (CN ex 0602 90 41) wykorzystywanych na cele energetyczne.

Reasumując, treść przepisów § 1 ust. 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. w powiązaniu z przepisem § 4 ust. 1 pkt 2 a) rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., przy uwzględnieniu definicji działalności rolniczej podanej w art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1782/2003 oznacza, że w stosunku do wniosków złożonych w 2007 r. możliwe było przyznanie wsparcia na zalesianie gruntów ornych ugorowanych.

Uznanie przez organy Agencji, że tylko produkcja rolnicza uprawnia do płatności na zalesianie spowodowało, że wniosek skarżącego nie został rozpoznany w aspekcie ugorowania działki nr ... .

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji obu instancji przyznały, że na gruntach skarżącego zgłoszonych we wniosku była wykonana na dzień jego złożenia orka, po uprzednim wycięciu drzew, natomiast organ odwoławczy w kwestii ugorowania marginalnie tylko stwierdził w zaskarżonej decyzji, że nie sposób uznać gruntów zgłoszonych do zalesienia za ugorowane w rozumieniu przytoczonej definicji ugoru dla celów statystyki unijnej zawartej w Decyzji Komisji 2000/115/WE z dnia 24 listopada 1999 r. odnoszącej się do definicji cech charakterystycznych, listy produktów rolnych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych. Nie wyjaśnił przy tym, dlaczego grunt skarżącego warunków tej definicji nie spełnia. Nie odniósł się również do definicji ugoru zawartej w rozporządzeniu z dnia 12 marca 2007 r., która wymagała ustalenia, czy grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Podkreślił jednocześnie, że ugorowanie jako wystarczająca przesłanka przyznania wsparcia na zalesianie pojawiło się dopiero po zmianie rozporządzenia z dnia 18 czerwca 2007 r., tj. od dnia 28 lipca 2008 r. wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lipca 2008 r., które jednak nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z jego § 2 do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jak już wyżej wyjaśniono takie stanowisko organu jest nieuzasadnione.

Organy Agencji zobowiązane będą przy ponownym rozpoznaniu sprawy ustalić, czy do dnia złożenia wniosku o pomoc działka nr ... była ugorowana w rozumieniu ww. przepisów unijnych i krajowych, a w tym względzie w szczególności konieczne będzie jednoznaczne ustalenie, kiedy i jakie zabiegi zostały na niej wykonane i czy były one wystarczające dla uznania ugorowania. W tym celu wskazane będzie ponowne przesłuchanie świadka R. i przesłuchanie w tym charakterze W.

W szczególności organy winny wyjaśnić, dlaczego rekultywacja gruntów działki zmierzająca do przywrócenia ich do użytkowania rolniczego, polegająca na wycięciu licznych drzew i wykonaniu talerzowania (orki) wykonana w 2007 r. przed złożeniem wniosku nie była wystarczająca dla przyjęcia, że grunt był ugorowany, co by uzasadniało odmowę przyznania pomocy.

Należy się tu odnieść do zeznań świadka I., zatrudnionej w charakterze pracownika służby leśnej w Nadleśnictwie S., która zeznała, że na wszystkich lustrowanych przez nią gruntach, położonych na działkach nr ... oraz ..., należących do rodzeństwa B. była wykonana orka i w rezultacie jej ustaleń zostało wydane zaświadczenie z dnia 4 stycznia 2008 r. (podany na tym zaświadczeniu rok 2007 należy uznać za oczywistą omyłkę) o użytkowaniu działek jako gruntów ornych. Dokument ten był m.in. podstawą dla wydania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu 31.12.2007 r. postanowienia o spełnieniu niezbędnych warunków we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie. Na marginesie wskazać należy, że w ocenie sądu takie postanowienie nie przesądza o konieczności przyznania płatności, która dopiero jest przyznawana w decyzji po zbadaniu wszystkich warunków, które musi spełnić rolnik.

Wśród zabiegów wykonanych na spornych działkach wnioskodawcza podawał również wykonanie na przełomie czerwca i lipca 2007 r. zabiegu odchwaszczenia poprzez opryski randapem. W świetle postanowień § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2007 r. należałoby taki zabieg zakwalifikować jako inny zabieg uprawowy zapobiegający występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Czy taki zabieg został istotnie wykonany na działce nr ... jest sporne między stronami i tej okoliczności organy Agencji nie wyjaśniły należycie.

Z zeznań świadka R. złożonych w dniu 29.10.2009 r., na które powołuje się skarżący wynika, że na przełomie czerwca i lipca 2007 r. wykonał opryski działek należących do dzieci brata, W. ( W., M. i K. ), natomiast w połowie sierpnia 2007 r., jeszcze przed żniwami wykonał talerzowanie. Świadek nie znał numerów działek, a na przedstawionej mu w czasie przesłuchania mapie, zakreślił działki, które według jego wiedzy należały do dzieci brata. Podał również, że opryskał na wskazanych na szkicu działkach obszar około 10 ha. Organy nie ustaliły, ile łącznie hektarów obejmują wszystkie wnioski rodzeństwa B. dotyczące płatności na zalesienia złożone w 2007 r., co pozwoliłoby porównać dane co do obszaru wykonania zabiegów opisanych przez świadka.

W ocenie sądu uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ponowne przesłuchanie świadka R. i W., który może jeszcze złożyć taki wniosek co do swojej osoby, pozwoli na prawidłowe rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, z zachowaniem zasady praworządności, stosownie do postanowień art. 77 kpa w zw. z art. 21 ust. 1 i 2 powołanej już ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy zeznaniami świadka R. a twierdzeniami pełnomocnika strony w postępowaniu wymagać będzie ponownego skonfrontowania tych zeznań z zeznaniami świadek I. i z treścią dokumentów z kontroli na miejscu przeprowadzonej na spornych działkach w sierpniu 2007 r., które winny się znajdować w aktach administracyjnych.

W aktach przedłożonych sądowi nie ma ani protokołu kontroli z dnia 31 sierpnia 2007 r., z którego został dopuszczony dowód, ani też załącznika w postaci zdjęcia spornych gruntów. Znajduje się jedynie raport dotyczący kontroli z dnia 31 sierpnia 2007 r., który jest odrębnym dokumentem. Organ zobowiązany będzie dołączyć te dokumenty do akt administracyjnych i szczególnie dokładnie ocenić ich przydatność dla ustalenia istotnej w sprawie okoliczności ugorowania działki.

Natomiast w kwestii repelentów (brak dowodów zakupu) stanowisko organów jest w ocenie Sądu prawidłowe i nie wymaga dalszych rozważań, zważywszy, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organów w tym zakresie.

Ponadto Sąd zwraca uwagę, że decyzja administracyjna wydana przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winna zawierać prawidłowo zredagowane uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 kpa), spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. Stosownie do tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że konstrukcja prawidłowego uzasadnienia decyzji powinna spełniać szereg postulatów odnośnie treści i formy, które powinny być zróżnicowane w zależności od charakteru decyzji oraz stadium i trybu postępowania administracyjnego. W dziedzinie faktów uzasadnienie musi wyjaśniać okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść jej rozstrzygnięcia, a w sferze prawa chodzi o wskazanie normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni. Uzasadnienie ma przedstawiać trzy fazy rozumowania tzn. wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów, ustalenie ich znaczenia według normy prawnej oraz zastosowanie normy prawnej obowiązującej. Prawidłowe uzasadnienie winno cechować się logicznym związkiem i zgodnością z rozstrzygnięciem i jego treścią, brakiem wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłością i dokładnością wywodów, ich zwięzłością i prostotą ujęcia oraz kompletnością motywów (zob. J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 9. wyd., Warszawa 2008, s. 530-531 w powołaniu na J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, s. 118-122, 132-133).

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy zauważyć, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji są nader rozbudowane, zawierają kazuistyczny opis przebiegu całego postępowania oraz obszerne cytaty z kart akt administracyjnych, w tym w całości przytoczone treści zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, co powoduje, że sporządzone uzasadnienia decyzji są nieczytelne i niezrozumiałe. Tymczasem – jak wykazano powyżej, prawidłowo skonstruowane uzasadnienie w sferze faktów powinno zawierać ustalenie okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia w sprawie. W tym celu organy winny dokonać wszechstronnej oceny materiału dowodowego, co wynika z art. 77 § 1 kpa, wskazując na łamach uzasadnienia decyzji, jakie ostatecznie dowody i w jakim zakresie ostatecznie pozwoliły organom ustalić stan faktyczny przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia oraz jakie są przyczyny odmowy wiarygodności innym dowodom zebranym w sprawie. Konstrukcja uzasadnienia winna być przy tym zwięzła, przejrzysta i czytelna. Spełnienie powyższych wymogów ma szczególne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania wynikającej z art. 11 kpa, nakazującego organom administracji publicznej wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.

Sąd zwraca nadto uwagę, że w niniejszej sprawie także odpowiedź na skargę nie została sporządzona prawidłowo. Z samej istoty tego pisma procesowego wynika, że powinna ona zawierać stanowisko organu wobec zarzutów i wniosków skargi (zob. A. Kabat w: B. Deuter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, Zakamycze 2006, s. 140). Tymczasem odpowiedź na skargę przesłana w niniejszej sprawie zawiera wręcz powtórzenie treści zaskarżonej decyzji, co należy ocenić jako niecelowe i zbędne, natomiast nie zawiera istotnego z punktu widzenia tego pisma stanowiska organu odnośnie zarzutów i wniosków skargi, jedynie zdawkowo powołując się w tym zakresie na treść zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 powyższej ustawy.