Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1237/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 18a,
journal: Dz.U. 2008 nr 193 poz 1194
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jednolity.
article: art. 132 ust. 3a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] - obie w częściach dotyczących zobowiązania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010, r. nr [...] ustalającą na rzecz J. Ł. odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości położonej w gminie S., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha oraz zobowiązującą Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że opisana wyżej nieruchomość została objęta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej nr [...] – [...] – [...] – [...] – [...].

Wojewoda [...], decyzja z dnia [...] czerwca 2008 r. orzekł o ustaleniu na rzecz J. Ł. odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości w wysokości [...] zł. Minister Infrastruktury, decyzją z [...] września 2008 r. uchylił powyższą decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując, że rzeczoznawca majątkowy odmówił aktualizacji operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] maja 2009 r., ponownie orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji z uwagi na konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego.

Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., orzekł o ustaleniu na rzecz J. Ł. odszkodowania w wysokości [...] zł i zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w tej wysokości w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zarzucając naruszenie art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez niezaliczenie na poczet odszkodowania, kwoty wypłaconej uprzednio za przedmiotową działkę w oparciu o wydaną w tej samej sprawie decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., w dacie której obowiązywał art. 18 a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, który umożliwiał wniesienie odwołania od decyzji i pobranie odszkodowania wynikającego z zaskarżonej decyzji, z czego strona skorzystała.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.), ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) i podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie podstawą dla ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności opisanej wyżej nieruchomości stanowi operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] września 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego K. F., zaktualizowany w dniu [...] listopada 2011 r. Wartość gruntu w przedmiotowym operacie szacunkowym została określona podejściem porównawczym, metodą porównywania parami.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej szczegółowo opisał zastosowaną przez rzeczoznawcę majątkowego metodę szacowania nieruchomości wskazując, że wartość nieruchomości została oszacowana na kwotę [...] zł i w takiej wysokości decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. przyznane zostało odszkodowanie. Organ odwoławczy podkreślił, że analiza przedmiotowego operatu wykazała, iż sporządzony on został prawidłowo w oparciu o poprawnie określony zbiór nieruchomości porównawczych. Odpowiada on obowiązującym w tej materii przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r.

Odnosząc się do zaś podniesionych w odwołaniu zarzutów, że organ nie uwzględnił na poczet odszkodowania kwoty wypłaconej na podstawie uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r., tj. kwoty [...] zł organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania powstaje z mocy samego prawa i podstawy do orzekania w tym zakresie przez organ administracji ustawodawca nie przewidział. Obowiązkiem organu, zdaniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, jest zatem nie orzeczenie w przedmiocie zwrotu odszkodowania, a wyłącznie poinformowanie zainteresowanego o obowiązku ciążącym na nim z mocy ustawy. Z tego względu zachodzi konieczność orzeczenia o wysokości odszkodowania w pełnej wysokości.

Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w części w jakiej decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w zakresie jej pkt 3 dotyczącego zobowiązania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł, wniósł Skarb Państwa - Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 23 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części w jakiej decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. tj. w zakresie pkt 3 dotyczącego zobowiązania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł jako niezgodnej z prawem oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wypłacił byłemu właścicielowi odszkodowanie w wysokości [...] zł, ustalone nieostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., zgodnie z dyspozycją obowiązującego wówczas art. 18 a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. skarżący został zobowiązany do wypłaty ustalonego nią odszkodowania w pełnej wysokości, pomimo dokonania wypłaty w części odszkodowania. Zdaniem skarżącego stanowisko Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że decyzja organu pierwszej instancji w tej części jest prawidłowa ponieważ w sprawie ma zastosowanie przepis art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa oraz stanie faktycznym sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji - obie w częściach w jakich decyzje te zobowiązują Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie we wskazanych częściach.

Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. ustalone zostało na rzecz J. Ł. odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Wysokość odszkodowania ustalona została na podstawie wartości przejętej nieruchomości, która to wartość została oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego K. F. w operacie szacunkowym sporządzonym w dniu [...] września 2010 r., zaktualizowanym w dniu [...] listopada 2011 r.

Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy przeprowadził analizę przedmiotowego operatu szacunkowego i stwierdził, że został on sporządzony prawidłowo i jest zgodny z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.), ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) i przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela dokonaną przez organ ocenę operatu szacunkowego. Przy czym podkreślić trzeba, że skarżący w toku postępowania administracyjnego toczącego się przed organami obu instancji oraz w złożonej skardze nie zgłaszał żadnych uwag i zastrzeżeń do tego operatu oraz nie kwestionował wysokości ustalonego odszkodowania.

Zarzuty wniesionej skargi, które Sąd w pełni podziela, sprowadzają się jedynie do kwestionowania zaskarżonej decyzji w części, w której organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w jej pkt 3, tj. zobowiązującym Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłacenia odszkodowania w pełnej wysokości, ustalonej w tej decyzji, tj. w kwocie [...] zł, bez uwzględnienia, bezspornej w sprawie, okoliczności wcześniejszego wypłacenia dotychczasowemu właścicielowi przejętej nieruchomości, z tego tytułu, odszkodowania w wysokości [...] zł. Odszkodowanie to zostało wypłacone w trybie art. 18 a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, który dawał wywłaszczonemu prawo do otrzymania odszkodowania pomimo, że decyzja odszkodowawcza nie była jeszcze ostateczna.

Jak wynika z akt sprawy wypłacone J. Ł. odszkodowanie w wysokości [...] zł zostało ustalone nieostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., uchyloną następnie decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2008 r. Nie zmienia to jednak faktu, że na poczet należnego J. Ł. odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, kwota ta została przez zobowiązanego do odszkodowania wypłacona. W sytuacji więc, gdy następnie doszło do zwiększenia odszkodowania do kwoty [...] zł, zobowiązany do odszkodowania powinien wypłacić tylko różnicę, a nie ponownie wykonać zobowiązanie w całości. W części bowiem, w jakiej zobowiązanie zostało już wykonane, wygasło i nie może być dochodzone ponownie.

Wskazać należy, że wypłacenie odszkodowania na podstawie art. 18 a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych daje podstawę do tego by przy ponownym orzekaniu w sprawie odszkodowania została uwzględniona kwota uprzednio już wypłacona w ramach tego postępowania.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że w sprawie nie ma zastosowania art. 132 ust. 3a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Właśnie z powołaniem się na ten przepis Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał, że brak jest podstaw do tego, aby orzekać w decyzji o obowiązku zwrotu odszkodowania wypłaconego na podstawie wcześniejszej decyzji, gdyż - w ocenie organu - obowiązek ten powstaje z mocy samego prawa.

W ocenie Sądu rację ma skarżący twierdząc, że przepis ten w ogóle nie ma zastosowania do stanu faktycznego w rozpoznawanej sprawie. Obowiązek zwrotu odszkodowania, o jakim stanowi powołany art. 132 ust. 3a, dotyczący sytuacji, gdy odszkodowanie się nie należy, a zostało wypłacone na podstawie decyzji, która następnie została uchylona lub stwierdzono jej nieważność. Natomiast w rozpoznawanej sprawie odszkodowanie przysługuje J. Ł. co do zasady, nie ma więc podstaw do tego by powstał obowiązek zwrotu odszkodowania wcześniej wypłaconego z tego tytułu. Niemniej jednak brak jest również jakichkolwiek podstaw prawnych do wypłacenia na rzecz byłego właściciela nieruchomości jeszcze raz całej kwoty odszkodowania. Nieuwzględnienie powyższego uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji w części zobowiązującej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w pełnej wysokości ustalonej zaskarżoną decyzją, tj. w kwocie [...] zł bez uwzględniania w tej części decyzji, że część tego odszkodowania w wysokości [...] zł została już wypłacona uprawnionemu.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., w częściach w jakich decyzje te zobowiązują Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł, wydane zostały z naruszeniem art. 132 ust. 3a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkuje ich uchyleniem we wskazanych częściach. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 i art. 200 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.