Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2100/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 83 ust. 2, art. 83a ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 66 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak del. WSA Tadeusz Lipiński Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 447/13 w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu odwołania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 447/13,, oddalił skargę M. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu odwołania.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] października 2012 r., o zwrocie odwołania od decyzji Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2012 r. Decyzją tą odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 27 stycznia 2011 r. o objęciu P. K. ubezpieczeniami społecznymi z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług na rzecz płatnika M. R. (obecnie B.), a którym to ustalono także podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia z tego tytułu. W decyzji z 30 sierpnia 2012 r. pouczono strony o możliwości wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Zobowiązana do uiszczenia składek wniosła jednak odwołanie od tego orzeczenia także do Prezesa ZUS.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że właściwym do rozpatrzenia odwołania M. R. (obecnie B.) od decyzji z [...] sierpnia 2012 r. jest sąd powszechny. Natomiast zgodnie z art. 66 § 3 K.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

Na powyższe postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2012 r. M. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Prezesa ZUS jako naruszających prawo, a także stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. i decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 - dalej: u.s.u.s), poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że jedynym dopuszczonym sposobem stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu jest procedura przedstawiona w przywołanym przepisie oraz naruszenie art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że w rozpoznawanej sprawie art. 83a ust. 2 tej ustawy wyłącza stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano także na naruszenie art. 180 § 1 K.p.a., art. 157 § 2 K.p.a., art. 66 § 3 K.p.a., art. 133 w zw. z art. 132 K.p.a. i art. 154 K.p.a.

Prezes ZUS, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2013\r., sygn. akt IV SA/Wa 447/13, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), oddalił skargę.

W ocenie Sądu organ trafnie zauważył ugruntowany pogląd judykatury, że gdy przedmiotem postępowania jest ocena, czy zachodzą generalnie przesłanki do zastosowania trybów nadzwyczajnych, w tym czy jest to dopuszczalne w danym przypadku – np. w kontekście prawidłowego odczytania treści normatywnej art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – od orzeczeń organu administracji wydanych w pierwszej instancji przysługują środki odwoławcze do sądu powszechnego, w myśl art. 83 ust. 2 powołanej ustawy. Sąd wskazał, że trafności takiego stanowiska nie podważa przywołanie w skardze dawniejszych orzeczeń sądów administracyjnych, gdzie dopuszczano możliwość rozpoznawania przez organy administracji odwołań w sprawach ubezpieczeń społecznych toczących się trybie nadzwyczajnym.

Sąd I instancji uznał, że organ administracji zasadnie ocenił, że od decyzji z dnia 30 sierpnia 2012 r. nie przysługiwały środki odwoławcze w administracyjnym toku instancji, natomiast było możliwe wniesienie odwołania do sądu powszechnego, co uzasadniało wydanie postanowienia w myśl art. 66 § 3 K.p.a., a następnie utrzymanie go w mocy wobec wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Sąd wskazał, że Prezes ZUS, jako kierownik jednostki wymienionej w art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, określony jest w Kodeksie mianem "ministra". Stąd zastosowanie w sprawie znajduje art. 127 § 3 K.p.a. Nie jest z kolei wyłączony administracyjny tryb odwoławczy, realizowany w przypadku wydania postanowień generalnie poprzez możliwość wniesienia zażalenia. Dlatego osoba piastująca stanowisko organu administracji publicznej była uprawniona do rozpatrzenia środków odwoławczych (gdy ponownie orzeka ten sam organ – wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wniesionych na uprzednio wydane orzeczenie, bądź do upoważnienia osób w kierowanej jednostce do wydania w swoim imieniu postanowień. Sąd podał, że jedyne ograniczenie w drugim przepadku mogłoby wynikać ewentualnie z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., lecz w danej sytuacji zaskarżone postanowienie i je poprzedzające podpisały, w imieniu Prezesa ZUS, inne osoby. W ocenie Sądu wskazanych wyżej ogólnych reguł nie ogranicza przywoływany w skardze Statut ZUS.

Wobec tego Sąd I instancji uznał, że chybione są zarzuty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności i dewolutywności oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie naruszono także wymienionych w skardze reguł procesowych, w szczególności art. 157 § 2, art. 180 § 1 K.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W ocenie Sądu wykraczają poza granice niniejszej sprawy, której przedmiotem jest kwestia zasadności zwrotu odwołania z uwagi na właściwość kwestionowania orzeczenia przed sądem powszechnym, zarzuty skargi dotyczące domniemanych wadliwości decyzji z dnia 27 stycznia 2011 r., czy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Kontrola legalności tych decyzji jest niedopuszczalna z uwagi na regulację zawartą w art. 134 § 1 p.p.s.a.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła M. B., zastępowana przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nierozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego i uznanie, iż jedynym dopuszczonym przez ustawę sposobem rozstrzygania w przedmiocie odwołania od decyzji dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji organu jest procedura odwoławcza przedstawiona w art. 83 ust. 2 powołanej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

b) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nierozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego i uznanie, iż w przedmiotowej sprawie wyłączone jest stosowanie przepisów k.p.a.,

c) art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 180 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego polegające na jego niezastosowaniu wynikające z błędnego uznania organu, iż w przedmiotowej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a., ponieważ przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach,

d) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, z uwagi na jego niezastosowanie wynikające z uznania organu, iż w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji organu w trybie ww. przepisów,

e) art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 66 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, polegające na uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie właściwym dla rozpatrzenia odwołania był sąd powszechny, co uzasadniało zwrot odwołania,

f) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 15 k.p.a. oraz art. 133 k.p.a. w zw. z art. 132 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie sprawy przez Sąd I instancji z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego polegające na uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie nie uchybiono zasadom dwuinstancyjności i dewolutywności,

g) art. 135 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przez Sąd I instancji przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa,

h) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wydanego wyroku do wszystkich zarzutów skargi, co w konsekwencji przyczyniło się do nie wyjaśnienia podstaw podjętego rozstrzygnięcia,

i) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo istnienia przesłanek do jej uwzględnienia;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 78 Konstytucji RP z w zw. z art. 45 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie skarżącej możliwości zaskarżenia decyzji organu w oparciu o zarzuty dotyczące naruszeń procedury administracyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty, wniesiono uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że od decyzji z dnia 27 stycznia 2011 r. obejmującej uczestnika postępowania T. W. obowiązkiem ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług na rzecz skarżącej (płatnika), skarżąca odwołała się do sądu powszechnego. Jednocześnie, uznając, że sądy powszechne nie są władne badać naruszeń procedury administracyjnej popełnionych w toku wydawania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Od decyzji z dnia 30 sierpnia 2012 r. odmawiającej wszczęcia w tej sprawie postępowania skarżąca, zgodnie z pouczeniem, odwołała się do sądu powszechnego, a także wniosła odwołanie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, które, zdaniem skarżącej, zostało bezzasadnie zwrócone postanowieniem z dnia 23 października 2012 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r.

W ocenie skarżącej, w sprawie nie zachodzi kolizja kompetencji, ponieważ sądy powszechne orzekają prawidłowość wydanej przez Zakład decyzji jedynie z punktu widzenia przepisów materialnoprawnych, zaś organ administracji publicznej zbadałby jedynie wadliwość decyzji z punktu widzenia przepisów procedury administracyjnej. Podniesiono ponadto, że w istocie stan faktyczny ustalany jest przez sąd powszechny w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ w wadliwie prowadzonym postępowaniu. Strona zaś nie może w toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniu podnosić zarzutów wywodzących się z Kodeksu postępowania administracyjnego, co do postępowania organu w toku np. gromadzenia materiału dowodowego, w oparciu o który organ sporządza protokół kontroli. Orzekając, sąd powszechny opiera się zaś najczęściej właśnie na sporządzonym przez organ protokole kontroli, co miało również miejsce w przedmiotowej sprawie.

Wskazano, że uznając, iż art. 83 ust. 2 u.s.u.s. stanowi lex specialis względem przepisów o odwołaniu zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezzasadnie pozbawił skarżącą możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiotowej sprawie. Podniesiono, że z treści art. 83a ust. 2 ustawy nie sposób wyinterpretować ograniczeń w zakresie inicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej przyznanych stronie postępowania z mocy art. 157 § 2 K.p.a. w związku z art. 180 K.p.a.

Wskazano ponadto, że czym innym jest upoważnienie do wydawania aktów rozstrzygających sprawy leżące w kompetencji Prezesa ZUS w pierwszej instancji, określone w art. 73 ust. 3 u.s.u.s., a czym innym jest upoważnienie do dokonania kontroli instancyjnej własnej decyzji organu. W ocenie skarżącej kasacyjnie, instancyjna kontrola własnych decyzji Oddziału ZUS w Bydgoszczy przez działające z upoważnienia Prezesa ZUS osoby – pracowników Oddziału ZUS w Bydgoszczy – dowodzi rażącego naruszenia zasady dwuinstancyjności i dewolutywności gwarantowanych przez art. 15 k.p.a. oraz art. 133 k.p.a. w zw. z art. 132 k.p.a. Podkreślono, że art. 133 k.p.a. nakłada obowiązek fizycznego przekazania akt sprawy i rozstrzygnięcia jej przez organ wyższego stopnia. Natomiast sprawy zawarte w art. 73 ust. 3 u.s.u.s.. wbrew temu, co twierdzi Sąd I instancji, nie obejmują swym charakterem wydawania decyzji w toku kontroli instancyjnej działań organów podległych Prezesowi ZUS, mają bowiem charakter organizacyjny, zarządzający.

Podniesiono, że dokonując rozszerzającej wykładni art. 83 ust. 2 u.s.u.s. Sąd I instancji odebrał adresatom decyzji ZUS możliwość podważenia ważności tych aktów w oparciu o zarzuty dotyczące naruszeń procedury administracyjnej, czym naruszył art. 78 w zw. z art. 45 Konstytucji RP. Wskazano, że decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji w żadnym razie nie odnosi się do prawa lub obowiązku stwierdzonego poprzednią decyzją, nie dotyczy więc przedmiotu, o którym mowa tak w art. 83 ust. 1 ustawy systemowej, jak i w art. 476 § 2 K.p.c.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy, zatem, przy jej rozpoznaniu, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Na wstępie podkreślić trzeba, że niniejsza sprawa dotyczy zwrotu odwołania od decyzji Prezesa ZUS o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 27 stycznia 2011 r. o objęciu uczestnika postępowania ubezpieczeniami społecznymi z tytułu wykonywania umowy o świadczenie usług na rzecz płatnika - skarżącej, w którym ustalono także podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia z tego tytułu.

Wskazać należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10, Sąd ten przesądził, że "od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych i postanowił nadać jej moc zasady prawnej". Od podjęcia tej uchwały orzecznictwo zarówno sądów powszechnych, jak i sądów administracyjnych, co do zasady, jest w tym zakresie jednolite.

Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 11 czerwca 2013r., podjął uchwałę składu siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 1/13, zgodnie z którą "od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego". W uzasadnieniu tej uchwały Sąd wyjaśnił, że w postępowaniach prowadzonych przez organy rentowe w sprawach ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wyznaczonym w art. 180 i art. 181 K.p.a. oraz stosowne przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 180 § 1 K.p.a., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba, że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przepis art. 181 K.p.a. stanowi, że organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne; do postępowania przed tymi organami stosuje się odpowiednio przepis art. 180 § 1. Z kolei według art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Z powyższego unormowania wynika, że przepisy o ubezpieczeniach społecznych mają pierwszeństwo przed przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego o tyle, o ile zawierają odrębności w stosunku do uregulowań zamieszczonych w Kodeksie. Sąd wskazał, że art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, jest przepisem szczególnym wobec regulacji kodeksowej. W powołanej ustawie przyjęta zatem została zasada, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegają rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w trybie postępowania administracyjnego, a weryfikacja podjętych w tym zakresie decyzji następuje w drodze postępowania sądowego, stosownie do reguł określonych w Kodeksie postępowania cywilnego, tj. przez właściwy sąd powszechny. Naczelny Sąd Administracyjny podejmujący powyższą uchwałę za przekonujące uznał prezentowane w orzecznictwie i piśmiennictwie stanowisko, że również decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych powinny podlegać zaskarżeniu według zasady ogólnej obowiązującej w postępowaniach w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a więc w drodze odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Przyjęcie, że ustanowiony w art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sądowy tryb odwoławczy odnosi się do wszystkich decyzji wydawanych przez organy rentowe na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 83a ust. 1 i ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozwala uniknąć systemowej niespójności.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sądy powszechne w postępowaniu odwoławczym rozstrzygają o prawidłowości decyzji organów rentowych rozstrzygających sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zarówno w sposób merytoryczny, jak również formalny. Takie określenie kognicji sądów powszechnych znajduje oparcie w przepisie art. 476 § 2 K.p.c., zgodnie z którym przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych dotyczących m. in. ubezpieczeń społecznych. Z tego względu przyjęto w uchwale, że decyzja o odmowie wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako wydana w przedmiocie nieważności decyzji podlega zaskarżeniu według zasady ogólnej unormowanej przepisem art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w powołanej wyżej uchwale.

Skoro zatem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przysługuje droga postępowania przed sądem powszechnym, to zgodnie z prawem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 66 § 3 K.p.a. zwrócił skarżącej odwołanie od decyzji wydanej w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę.

Wobec powyższego nie mogły być również uwzględnione pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.

Odwołując się do wywodów zawartych w uchwale NSA z dnia 11 marca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13, w której szczegółowo przedstawiono problematykę związaną z zaskarżaniem ostatecznych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanych na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stwierdzić należy, że oczywiście nieuzasadnione są pozostałe zarzuty podniesione przez skarżącą, w tym przede wszystkim dotyczące naruszenia art. 83 ust. 2, art. 83a ust. 2 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 180 § 1 K.p.a.. Kwestionowane przez skarżącą stanowisko Sądu nie uchybia także art. 157 § 2 w związku z art. 158 K.p.a.. W sprawie zwrotu odwołania nie naruszono zasady dwuinstancyjności, jak zasadnie ocenił Sąd I instancji, nie doszło więc do naruszenia art. 15 K.p.a., nie zostały również naruszone art. 132 i 133 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., rozpoznał sprawę na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu, rozstrzygając w granicach określonych w art. 134 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem oceny sądu administracyjnego mnie mogła być zgodność z prawem decyzji, których prawidłowość kontroluje sąd powszechny. Skoro Sąd oddalił skargę, nie mógł skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 135 p.p.s.a.

Brak przesłanek do stwierdzenia, że wystąpiły w sprawie okoliczności wskazane w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) lub w art. 145 § 2 p.p.s.a. uniemożliwiał rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o wskazane podstawy.

Za nieuzasadniony uznać także należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sporządził motywy zaskarżonego wyroku w sposób odpowiadający wymogom ustawowym i umożliwiający kontrolę instancyjną tego orzeczenia. W zaskarżonym wyroku Sąd przedstawił argumenty, które pozwoliły mu uznać kontrolowane postanowienie za odpowiadające prawu. Sąd wyjaśnił kwestie związane z prawidłowością zastosowania przez organ normy art. 66 § 3 K.p.a., odniósł się do istotnych w sprawie okoliczności.

Nie zostały także naruszone art. 78 i art. 45 Konstytucji RP. Konstytucyjne prawo do sądu nie może być bowiem rozumiane jedynie formalnie, jako dostępność drogi sądowej w ogóle, lecz i materialnie, jako możliwość prawnie skutecznej ochrony praw jednostki przed właściwym sądem. Odnosi się ono do sądu właściwego, jakim w sprawach odwołań od decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych jest sąd powszechny. Bezsporne jest, że skarżąca w sprawie niniejszej z takiej drogi zaskarżenia skorzystała.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.