Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 1455/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 61 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

II FZ 1455/13 POSTANOWIENIE Dnia 10 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA (del.) Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 687/13 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 3 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2005 r. postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r. wydanym w sprawie I SA/Gd 687/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu J.K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd wyjaśnił, że wnosząc 21 czerwca 2013 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że jej wykonanie skutkować będzie wyrządzeniem mu znacznej szkody a zajęcie emerytury spowoduje brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, ponieważ nie ma innego majątku ani pieniędzy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podkreślił, że regulujący wstrzymanie wykonania decyzji przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. wskazuje na szkodę (majątkową, bądź niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Sąd w pełni podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2005 r. wydanym w sprawie II OZ 201/2005 wskazał, że wnioskujący musi dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie Sądu, które także musi dokładnie wskazywać przyczyny wstrzymania lub odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji lub aktu.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał, że istotnie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ograniczając się wyłącznie do ogólnikowego wskazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, zajęcie emerytury spowoduje brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych a skarżący nie ma posiada majątku ani pieniędzy. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi danymi o stanie majątkowym podatnika. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, wysokości uzyskiwanych dochodów, posiadanych oszczędnościach, czy ponoszonych wydatkach.

Sąd pierwszej instancji stwierdził jednocześnie, że za uwzględnieniem wniosku mogłaby przemawiać wysoka kwota egzekwowanego zobowiązania podatkowego (415.472 zł), jednakże nie mógł jej odnieść do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, gdyż ten nie dołączył do wniosku żadnych dokumentów, uniemożliwiając tym samym Sądowi dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania przedmiotowej decyzji na możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącego.

W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, skarżący wniósł o jego uchylenie, uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złą sytuacją materialną i złym stanem zdrowia. Podniósł, że jedynym źródłem jego dochodów jest emerytura, a wraz z żoną zamieszkuje w jednorodzinnym budynku, który przekazali synowi za dożywotnie mieszkanie i dlatego na syna jako właściciela wystawiane są rachunki za energię, olej opałowy, drewno opałowe, wywóz śmieci, choć koszty te faktycznie skarżący ponosi sam. Żona jest emerytowaną nauczycielką, która swoją niedużą emeryturę przeznacza na lekarstwa i wyżywienie. Powołując się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody wskazał, że zajęcie emerytury spowoduje brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a do zażalenia dołączył kserokopie: zaświadczenia z urzędu skarbowego z 23 lipca 2013 r. o wysokości dochodu za 2012 r., PIT-40A za 2012 r., decyzji o waloryzacji emerytury z 25 marca 2013 r., przekazu pocztowego świadczenia za maj 2013 r., zawiadomień z 13 kwietnia 2011 r. i z 16 lipca 2013 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego, faktur z 15 maja, 5 czerwca, 4 i 24 lipca 2013 r. wystawionych na G. odpowiednio za energię elektryczną, zakup oleju do celów opałowych, drewna brzozowego, pojemników na śmieci i wywóz nieczystości stałych, faktur z 18 maja, 8, 24, 25 i 26 lipca 2013 r. wystawionych na wnioskodawcę za zakup leków, umowy zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej w formie aktu notarialnego z 18 października 1994 r. oraz zaświadczeń lekarskich z 23 lipca i 1 sierpnia 2013 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Co istotne, katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Przedmiotowy przepis daje zatem sądowi możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, o której można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważane z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie - w tym przypadku decyzji.

W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania, bowiem, jak zostało to zaznaczone powyżej, wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikający z §1 tego przepisu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Nadto twierdzenia strony powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona w rozpatrywanej sprawie nie wywiązała się ze wspomnianego obowiązku. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, skarżący jedynie ogólnikowo stwierdził, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a zajęcie emerytury spowoduje brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał istnienia okoliczności świadczących o możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, powołując się przy tym na brak aktualnych danych o stanie majątkowym skarżącego, które to dane umożliwiłyby ocenę zasadności jego wniosku.

Do rozpoznawanego zażalenia skarżący dołączył dokumenty dotyczące jego sytuacji finansowej, powołując się ponownie na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i wskazując, że zajęcie emerytury spowoduje brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

W tym miejscu wypada podkreślić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Natomiast w przypadku egzekucji ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego sytuację materialną skarżącego chroni kwota wolna od zajęcia.

Istotnie, należność objęta zaskarżoną decyzją jest znaczna lecz brak podstaw aby uznać, że wykonanie tej decyzji (czyli wszczęcie egzekucji administracyjnej) na etapie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego spowoduje utratę życia lub zdrowia skarżącego. Nadto, w oparciu o załączone do zażalenia dokumenty nie można w sposób w sposób nie budzący wątpliwości ocenić sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów dotyczących dochodów żony, a w świetle wysokości otrzymywanej przez niego emerytury należy uznać za mało wiarygodne ponoszenie przez niego w czerwcu i lipcu 2013 r. wydatków w łącznej kwocie ok. 15.000 zł na zakup leków, oleju opałowego, drewna, pojemników na śmieci, opłacenie energii elektrycznej i wywozu nieczystości.

Nie można przyjąć, że twierdzenia skarżącego, iż rachunki za olej opałowy, energię elektryczną, wywóz nieczystości, drewno czy pojemniki na śmieci wystawiane są na syna skarżącego – L., ponieważ jest on właścicielem domu, w którym skarżący zamieszkuje. Faktury na zakup oleju opałowego czy pojemników na śmieci wystawiono na G. w R. Z faktury na drewno brzozowe również nie wynika, że zakupione zostało ono na potrzeby skarżącego i jego żony, podobnie jak z faktury na zakup pojemników na śmieci. Fakt, że mieszkający w G. syn skarżącego jest właścicielem domu, w którym zamieszkuje skarżący, nie uzasadnia wystawiania faktur, w których jako nabywcę wskazuje się "G." położone w zupełnie innej miejscowości.

Nadto, z oświadczenia skarżącego z 25 lipca 2013 r. (złożonego do wniosku o przyznanie prawa pomocy) wynika, że w budynku w L. skarżący zamieszkuje z żoną na warunkach umowy notarialnej dożywocia. W zażaleniu wskazuje, że zamieszkuje w domu, który z żoną przekazali synowi "za dożywotnie mieszkanie". Z treści art. 908 kc wynika, że istotą umowy dożywocia jest zapewnienie zbywcy nieruchomości dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie własności nieruchomości, a zatem podstawową funkcją takiej umowy jest jej funkcja alimentacyjna. Skarżący nie przedłożył wprawdzie zawartej z synem umowy dożywocia, ale istnienie takiej umowy dodatkowo poszerza wątpliwości związane z kwestią ponoszenia kosztów własnego utrzymania przez skarżącego, a tym samym wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody - w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. - wykonaniem zaskarżonej decyzji.

Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, że w niniejszej sprawie wystąpiły określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanki.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p. p.s.a. orzekł jak w sentencji.