Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 858/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spraw.) Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla decyzję II instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 pkt 14 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm./ oraz art. 104 kpa, Prezydent W. odmówił uznania A. K. za osobę bezrobotną z dniem [...]r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, bezrobotny - oznacza (m.in.) osobę, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej.

Organ orzekający w sprawie podał, że w dniu [...]r. A.K. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy we W . Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono, że w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. był zatrudniony w Spółdzielni Pracy "A" w likwidacji, W., ul. F. [...]w pełnym wymiarze czasu pracy, w tym w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. na stanowisku Kierownika Bazy Transportu, a następnie od dnia [...]r. do dnia [...]r. świadczył pracę jako likwidator.

Z zebranych w postępowaniu materiałów, w tym złożonego przez stronę oświadczenia wynika, że stosunek pracy łączący go ze wskazaną Spółdzielnią ustał z dniem [...]r. na podstawie porozumienia stron - art. 30 § 1 pkt 1 kp - z powodu likwidacji stanowiska. Natomiast nadal jest on związany ze Spółdzielnią stosunkami organizacyjnymi, jako likwidator, bowiem pomimo uchwały Rady Spółdzielni o odwołaniu go z tej funkcji, nie został równocześnie wyznaczony nowy likwidator, do czego zobowiązuje prawo spółdzielcze. Spółdzielnia Pracy "A" w likwidacji w dalszym ciągu jest wpisana w Krajowym Rejestrze Sądowym, a A. K. figuruje w tym rejestrze jako likwidator.

W związku z powyższym można wnioskować, że wciąż zajmuje się sprawami Spółdzielni, a zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami "likwidator działa w ramach przepisów właściwych dla zarządu z odpowiednimi modyfikacjami (...), jest on przedstawicielem ustawowym" /A.Kidyba, Prawo Handlowe, Warszawa 2002/.

Taki stan faktyczny nie jest do pogodzenia z warunkami definicji osoby bezrobotnej, która stanowi, że za bezrobotnego można uznać osobę zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Taką wykładnię potwierdza pismo Krajowego Urzędu Pracy z dnia 20 lutego 2001r. Nr OP.022/355/216/KK/01, zgodnie z którą osoba pełniąca funkcję organizacyjną nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej i nie ma w tej sytuacji znaczenia bezpłatne wykonywanie powierzonej funkcji.

W odwołaniu od tej decyzji A.K. wniósł o jej uchylenie i orzeczenie, że z dniem [...]r. stał się osobą bezrobotną. Podniósł, że stanowisko organu I instancji nie znajduje uzasadnienia tak prawnego jak i faktycznego.

Wskazał, iż istotnie był likwidatorem Spółdzielni i pełnił tę funkcję w ramach stosunku pracy do dnia [...]r. Jednakże w związku z rezygnacją z tej funkcji, Rada Spółdzielni odwołała go i stosunek pracy został rozwiązany z tym dniem, co potwierdza wydane i przedłożone organowi świadectwo pracy.

Zgodnie z tym stanem faktycznym, nie tylko nie pozostaje od dnia [...]r. w stosunku pracy, ale również nie pozostaje w stosunkach organizacyjnych ze Spółdzielnią, bowiem z funkcji likwidatora został bezspornie odwołany.

A. K. stwierdził, że organ I instancji powołuje się na wykładnię, zawartą w piśmie Krajowego Urzędu Pracy z dnia 20 lutego 2001r., zgodnie z którą osoba pełniąca funkcję organizacyjną nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej. Z pewnością z taką interpretacją można się zgodzić, ale nie ma ona zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem nie jest on w świetle prawa osobą pełniącą funkcje organizacyjne.

Dodał jeszcze, iż w tym miejscu wyjaśnienia wymaga jedynie charakter wpisu osoby likwidatora do Krajowego Rejestru Sądowego.

Zgodnie z utrwaloną w tej mierze wykładnią prawa odwołanie osoby pełniącej funkcję likwidatora spółdzielni następuje z dniem określonym w akcie odwołania, a więc z dniem podjęcia przez Radę Spółdzielni jako organu uprawnionego, uchwały o odwołaniu likwidatora z pełnionej dotychczas funkcji. Skutkiem odwołania jest wygaśnięcie stosunku organizacyjnego, będącego podstawą pełnienia funkcji.

W wyniku odwołania powinno nastąpić wykreślenie z rejestru, co ma wyłącznie skutek deklaratoryjny, a nie materialno-prawny. W szczególności oznacza to, że skuteczność odwołania likwidatora nie zależy od dokonania odpowiedniego wpisu do rejestru. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że istotnie, zgodnie z przepisami Prawa Spółdzielczego, Rada Spółdzielni odwołując likwidatora powinna wyznaczyć nowego likwidatora i złożyć stosowny wniosek do KRS. To, że takiej czynności prawnej nie dokonała leży jednak już poza sferą kompetencji poprzedniego likwidatora, który nie pełniąc już tej funkcji nie jest uprawniony do zgłaszania wniosków o wpis, bądź wykreślenie wpisu w KRS.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Wojewoda D., na podstawie art. 138 § 2 kpa, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 99, poz. 1001) uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu podał, iż w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego A. K. złożył oświadczenie, że do dnia [...]r. nie otrzymał orzeczenia Sądu Rejonowego W. F. [...]Wydziału KRS, iż z dniem [...]r. nie figuruje jako likwidator Spółdzielni Pracy "A". Zobowiązał się on jednak przedłożyć orzeczenie Sądu niezwłocznie po jego otrzymaniu.

W dniu [...]r. A.j K. w Wydziale Polityki Społecznej D. Urzędu Wojewódzkiego przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego dla W.-F. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...]r. sygn.akt [...] oddalające wniosek A. K. o przyjęcie dokumentów na skutek rozpoznania skargi wnioskodawcy na orzeczenie referendarza sądowego z dnia 25 maja 2006r. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że odwołanie strony z funkcji likwidatora na podstawie uchwały Rady Nadzorczej Spółdzielni nie jest skuteczne, bowiem brak jest uchwały o odwołaniu z funkcji likwidatora podjętej przez upoważniony do tego organ. Skoro likwidator Spółdzielni Pracy "A" w likwidacji został powołany przez Walne Zgromadzenie to organ ten może odwołać obecnego likwidatora. Rozwiązanie stosunku pracy z likwidatorem nie wywołuje skutku w postaci odwołania z funkcji likwidatora, który to skutek następuje wyłącznie na podstawie uchwały upoważnionego organu spółdzielni.

W celu dokładnego zbadania sprawy w związku z ustaleniem, że Spółdzielnia Pracy "A" w likwidacji z dniem [...]r. rozwiązała z A. K. stosunek pracy za porozumieniem stron z powodu likwidacji stanowiska pracy i skutecznie nie odwołała go z funkcji likwidatora oraz faktem, że zainteresowany nadal figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako likwidator spółdzielni wystąpiono o wydanie opinii prawnej, czy w świetle art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy należy uznać A. K. za osobę bezrobotną bądź odmówić takiego uznania. Przedłożono dodatkowo oświadczenie odwołującego się z dnia [...]r., w którym podał, że nie wykonuje żadnych czynności wynikających z funkcji likwidatora spółdzielni od dnia rozwiązania stosunku pracy i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Z zajętego w sporządzonej opinii prawnej stanowiska wynika, iż nadal związany jest on ze Spółdzielnią stosunkiem organizacyjnym (cywilnoprawnym) jako likwidator, ponieważ nie został skutecznie odwołany z tej funkcji uchwałą Walnego Zgromadzenia Spółdzielni oraz nie został wyznaczony nowy likwidator. Spółdzielnia Pracy "A" w likwidacji jest nadal wpisana w Krajowym Rejestrze Sądowym, a strona nadal figuruje w rejestrze jako likwidator tej Spółdzielni. Taki stan prawny jest sprzeczny z definicją bezrobotnego określoną w art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którą za bezrobotnego można uznać osobę zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji bowiem materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie daje podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Jak dalej wskazał, świetle ustaleń stanu faktycznego Spółdzielnia Pracy "A" we W. w likwidacji z dniem [...] r. rozwiązała z A. K. stosunek pracy za porozumieniem stron z powodu likwidacji stanowiska pracy i skutecznie nie odwołała go z funkcji likwidatora. Zainteresowany nadal figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako likwidator Spółdzielni.

Przepisy art. 119 § 4 i § 5 Prawa spółdzielczego stanowią, że likwidator może być odwołany w każdej chwili przez organ, który go wyznaczył. Ponadto likwidatora może odwołać z ważnych przyczyn związek rewizyjny, w którym spółdzielnia jest zrzeszona. Organ, który odwołuje likwidatora, obowiązany jest równocześnie wyznaczyć innego likwidatora. Odwołanie A. K. z funkcji likwidatora uchwałą Rady Nadzorczej Spółdzielni jest nieskuteczne, gdyż na likwidatora powołano go uchwałą Walnego Zgromadzenia Spółdzielni i nadal figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako likwidator Spółdzielni, nie został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego z powodu nieskutecznego odwołania uchwałą Rady Nadzorczej Spółdzielni oraz brakiem wyznaczenia innego likwidatora. Z kolei samo rozwiązanie stosunku pracy z likwidatorem nie wywołuje skutku w postaci odwołania z funkcji likwidatora, skutek ten następuje na podstawie uchwały upoważnionego organu spółdzielni bądź na podstawie uchwały związku rewizyjnego, w którym spółdzielnia jest zrzeszona.

Skoro odwołujący się nadal związany jest ze Spółdzielnią stosunkiem organizacyjnym (cywilnoprawnym) jako likwidator, gdyż nie został skutecznie odwołany z tej funkcji uchwałą Walnego Zgromadzenia Spółdzielni oraz nie został wyznaczony nowy likwidator nie może być aktualnie uznany za osobę bezrobotną. Formalne pełnienie funkcji likwidatora Spółdzielni pomimo złożenia przez A.K. oświadczenia z dnia [...]r., iż po odwołaniu przez Radę Spółdzielni z funkcji likwidatora nie wykonuje żadnych czynności związanych z tą funkcją stanowi przeszkodę prawną do uznania go za osobę bezrobotną zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Brak możliwości uznania A.K. za osobę bezrobotną w świetle tego przepisu odpowiada stanowisku Krajowego Urzędu Pracy zawartym w piśmie z dnia [...]r. nr [...], zgodnie z którym osoba pełniąca funkcję organizacyjną nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej, bez znaczenia jest w tej sytuacji bezpłatny charakter wykonywania powierzonej funkcji. Zgodnie z treścią uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego dla W. - F. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...]r. sygn.akt [...], A. K. został nieskutecznie odwołany z funkcji likwidatora bowiem brak jest uchwały podjętej przez upoważniony organ tj. Walne Zgromadzenie Spółdzielni.

Zatem po uzupełnieniu materiału dowodowego i przedłożeniu przez stronę podjętej przez Walne Zgromadzenie Spółdzielni uchwały o odwołaniu jej z funkcji likwidatora Spółdzielni oraz wkreśleniu przez Sąd Rejestrowy z Krajowego Rejestru Sądowego z funkcji likwidatora organ l instancji ponownie rozpatrzy wniosek strony o uznanie jej za osobę bezrobotną.

Na powyższą decyzję A.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie lub zmianę tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...]r. Zarzucił, że narusza ona art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 138 § 2 kpa, a także jego interes prawny.

W skardze A. K. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Nadto dodał, że organ II instancji, jak wynika z uzasadnienia decyzji, pominął wskazane aspekty prawne, kładąc przede wszystkim nacisk na fakt istnienia wpisu deklaratoryjnego w KRS i pomijając fakt, że figuruje on w rejestrze bez względu na swoją wolę, bowiem nie może dokonać wykreślenia wpisu, a nadto pomija, że nie pełni funkcji likwidatora faktycznie. Gdyby zatem rozważania prawne organu II instancji były prawidłowe, wówczas zaskarżona decyzja Prezydenta W. podlegałaby uchyleniu w całości, zgodnie z dyspozycją art. 138 kpa, ale Wojewoda D. orzekłby co do istoty sprawy, do czego był upoważniony zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2. Jednakże Wojewoda D. przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, który na tle tego samego stanu faktycznego wyda decyzję, odpowiadającą w istocie dotychczasowym rozstrzygnięciom. Wskazał, że nie ma on bowiem obecnie żadnych możliwości prawnych, by zwołać Zgromadzenie Członków Spółdzielni władne podjąć uchwałę o odwołaniu go z funkcji likwidatora oraz uchwałę o powołaniu nowego likwidatora, a w konsekwencji, bez powołania nowego likwidatora nie jest możliwe dokonanie wykreślenia z rejestru KRS poprzedniego likwidatora bez wpisania jednocześnie nowego likwidatora.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo wprawdzie postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości albo w znacznej części, a to nie mieści się w jego kompetencji. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 kpa. Żadne inne wady postępowania ani wady decyzji podjętej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B.Adamiak, J.Borkowski, wydanie 7, str.606-607).

Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 1999r. sygn. akt I SA 632/99 (LEX nr 48722). Mianowicie stwierdził, że "decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach określonych w art. 138 § 2 kpa. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej w I instancji nie dają organowi odwoławczemu podstawę do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów (art. 136 kpa), to ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy".

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji kasacyjnej Sąd ocenia jej legalność w zakresie ograniczającym się do wystąpienia przesłanek z powołanego art. 138 § 2 kpa.

Dokonana przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że została ona wydana z naruszeniem tego przepisu.

Uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organ odwoławczy uzasadnił to tym, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie daje podstaw do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Wskazał, iż organ I instancji ponownie rozpatrzy wniosek skarżącego o uznanie go za osobę bezrobotną po uzupełnieniu materiału dowodowego i przedłożeniu przez A. K. uchwały o odwołaniu go z funkcji likwidatora Spółdzielni oraz po dokonaniu wykreślenia stosownego wpisu z KRS.

Z kolei pełnomocnik Wojewody D. na rozprawie w dniu [...]r. oświadczył, że mówiąc o "uzupełnieniu materiału dowodowego" organ odwoławczy "miał na myśli uchwałę Walnego Zgromadzenia o odwołaniu skarżącego z funkcji likwidatora", co zdaniem Sądu nie jest okolicznością mogącą stanowić przesłankę wydanego przez organ rozstrzygnięcia.

Z analizy akt sprawy oraz motywów zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy nie miał wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i posiadał wystarczający do jej rozpoznania materiał dowodowy. W tych okolicznościach miał więc obowiązek orzec co do istoty sprawy, nie zaś przekazywać ją do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji.