Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 481/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 art. 182 par. 2 i par. 3 art. 134 par. 1 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład Oczyszczania Terenu "B." A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Po 235/16 w sprawie ze skargi A. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład Oczyszczania Terenu "B." A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 lutego 2016 r. nr ... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 listopada 2016r., sygn. akt II SA/Po 235/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład Oczyszczania Terenu "B." A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 22 lutego 2016r. Nr ... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Wójt Gminy K. B. decyzją z dnia 30 grudnia 2015r., ponownie rozpoznając sprawę, powołując w podstawie prawnej przepisy art. 9 x ust. 1 pkt. 3, art. 9zb ust. 1, art. 9zc, art. 9zd ust. 1 oraz 9 e ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. 2013, poz. 1399 ze zm.) w związku z art. 104, art. 107 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267 ze zm.) w pkt. 1 - wymierzył A. B. właścicielowi Zakładu Oczyszczania Terenu "B." karę pieniężną w wysokości 500 zł za nieprzekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpadów zielonych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych; w pkt 2 - wskazał, że podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić wymierzoną w pkt 1 karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna na konto Gminy K. B.; w pkt 3 - podał, że ustalona kara nieuiszczona w wyznaczonym terminie, podlega wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwławczego w K. wniósł A. B., zarzucając zaskarżonej decyzji: (1) naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. - w zakresie w jakim organ nie uwzględnił słusznego interesu skarżącego, nie zweryfikował twierdzeń M. Sp. z o.o. poprzez zażądanie dokumentacji dotyczącej zdarzenia, o którym wspomniało M., dogłębnie nie przeanalizował protokołu sporządzonego przez WIOŚ, oraz pominął fakt, iż PIP prowadziła kontrolę w RIPOK stwierdzając naruszenia BHP w okresie bezpośrednio poprzedzającym okres objęty niniejszym postępowaniem, (2) naruszenie art. 8 k.p.a., (3) naruszenie art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez niesłuszne uznanie, iż A. B. postąpił niezgodnie z powołanym przepisem, (4) naruszenie art. 9g ustawy o utrzymaniu czystości porządku w gminach w zakresie, w jakim interpretacja obowiązków dokonana przez organ uniemożliwia wywiązanie się z obowiązku osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania., określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2 ww. ustawy, naruszenie art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu i czystości w gminach poprzez niesłuszne nałożenie grzywny, mimo iż z okoliczności sprawy wynika, że ukarany postępował zgodnie z przepisami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 2 lutego 2016r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W motywach decyzji wskazano, iż skarżący nie przekazał zebranych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie gminy K. B., zmieszanych odpadów komunalnych do Miejskiego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi Sp. z o.o., ul. S. ... w K., przewidzianej do obsługi regionu VIII (regionalna instalacja przetwarzania odpadów komunalnych) w okresie za I, II oraz III kwartał 2014r. Na podstawie sprawozdań kwartalnych za I, II oraz III kwartał 2014r. ustalono, że w badanym okresie zmieszane odpady komunalne odebrane przez Zakład Oczyszczania Terenu "B." A. B. z terenu gminy K. B. od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych, w łącznej ilości 38,6 Mg o kodzie 20 03 01 (niesegregowane odpady komunalne), przekazane zostały do Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K., będącej instalacją zastępczą dla obsługi regionu VIII.

Organ II instancji podkreślił, że w odniesieniu do zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowani odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania podmiot je odbierający nie ma swobody wyboru instalacji, do której zostaną one przekazane, gdyż obowiązkowo przekazuje się je do wskazanej regionalnej instalacji odpadów komunalnych. Instalacja zastępcza to instalacja do zastępczej obsługi regionu w sytuacjach uniemożliwiających przyjęcie odpadów przez instalację wyznaczoną do obsługi regionu. W ocenie organu odwoławczego, bez znaczenia pozostawały wyliczenia dokonane przez skarżącego, z których miałoby wynikać, że instalacja regionalna nie była w stanie przyjąć odpadów w ilości zebranej na terenie gminy, bowiem przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie przewidują możliwości, aby podmioty zobowiązane do odbierania odpadów komunalnych same dokonywały wyboru rodzaju instalacji, do której dostarczają odpady (wyrok WSA w Gliwicach z 31 stycznia 2014r., II SA/G1 1602/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2014r., II SA/Wr 124/14).

Organ wskazał również, że w zakresie zbadania mocy przerobowych RIPOK postępowanie organu I instancji prowadzone było wnikliwie i zgodnie z przepisami k.p.a. W dniu 9 marca 2015r. Wójt Gminy K. B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nieprzekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych oraz odpadów zielonych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych przez A. B. prowadzącego działalność gospodarczą pn. Zakład Oczyszczania Terenu "B.". Wójt Gminy K. B. zwrócił się do Miejskiego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi Sp. z o.o. w K. z zapytaniem, czy w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 grudnia 2014r. nastąpiła awaria RIPOK, jeśli tak to w jakich okresach. Z uzyskanej odpowiedzi wynika, że we wskazanym okresie nie nastąpiła awaria RIPOK, ani nie odnotowano także żadnego faktu odmowy przyjęcia odpadów.

Pismem z dnia 9 kwietnia 2015r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w P., Delegatura w K. odpowiedział, że podczas kontroli stwierdzono naruszenie w zakresie nie przestrzegania hierarchii postępowania z odpadami przez RIPOK, jednak dotyczyło to roku 2013 i I kwartału 2014r. W okresie od 1 stycznia 2014r. do 25 września 2014r. nie stwierdzono wyczerpania mocy przerobowych instalacji, nie stwierdzono także wystąpienia awarii, w związku z czym w tym okresie nie występowały przesłanki do przekazywania zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji zastępczej. Załącznik do wskazanego pisma stanowiła kopia protokołu kontroli.

W ocenie organu II instancji, z powyższej analizy wynika, że organ I instancji prowadząc przedmiotowe postępowanie dokonał wszelkich starań mających na celu wyjaśnienie, czy w okresie od 1 stycznia 2014r. do 30 września 2014r. nastąpiło wyczerpanie mocy przerobowych instalacji regionalnej. Organ I instancji uwzględnił żądanie strony zwrócenia się do instytucji nadzorczej nad RIPOK o udzielenie informacji odnośnie ewentualnych niesprawności bądź nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem instalacji. Zdaniem organu II instancji świadczy to o chęci uwzględnienia słusznego interesu strony w postępowaniu i powinno pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwowych.

W toku postępowania skarżący złożył wniosek o zwrócenie się do Okręgowego Inspektoratu Pracy w P, Oddział w K. z zapytaniem czy była prowadzona kontrola M. w K. oraz jakie były jej wyniki i zalecenia, w szczególności w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom podmiotów przekazujących odpady do składowania oraz stanu dróg na terenie instalacji. Z udzielonej informacji z PIP Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. Oddział w K. z dnia 14 maja 2015r. wynikało jedynie, że w Miejskim Zakładzie Gospodarki Odpadami Komunalnymi w K. przeprowadzono kontrole w 2012r. i w 2013r., w trakcie których badano m.in. zagadnienia bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące transportu wewnątrzzakładowego, instrukcji transportu wewnętrznego oraz procedur postępowania w sytuacjach awaryjnych podczas rozładunku odpadów komunalnych. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami podjęto decyzje nakazujące ich usunięcie.

Zdaniem organu, z uwagi na to, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym do przyczyn uzasadniających przekazanie zmieszanych odpadów komunalnych lub odpadów zielonych od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości zalicza się nie tylko wystąpienie awarii RIPOK, ale również "inne przypadki", o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach, organ I instancji w dniu 26 października 2015r. wystąpił do Miejskiego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi Sp. z o.o. o udzielenie informacji, czy w okresie od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 31 grudnia 2014r. na terenie RIPOK wystąpiły inne przypadki, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach uzasadniające przekazanie odpadów do instalacji zastępczej.

Jak wynika z odpowiedzi M. Sp. z o.o. z dnia 20 listopada 2015r., na terenie RIPOK nie wystąpiła awaria ani żadne inne przypadki, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach, które uzasadniałyby przekazanie zmieszanych odpadów komunalnych lub odpadów zielonych do instalacji zastępczej. Wskazana inna przyczyna w postaci zaistnienia na terenie RIPOK warunków naruszających zasady BHP dotyczyła jednego zdarzenia, jakie miało miejsce na składowisku odpadów podczas bardzo złych warunków pogodowych. Firma B. od wielu lat nieprzerwanie dostarcza odpady z różnych gmin na ich składowisko, kompostownię i sortownię, nie przedstawiając żadnych zastrzeżeń co do warunków, które uniemożliwiałyby dostawę odpadów.

Organ II instancji uznał, że w przypadku skarżącego nie zaistniała inna przyczyna uzasadniająca przekazanie zmieszanych odpadów do instalacji zastępczej w Genowefie, tym bardziej, że jak wskazuje organ I instancji ponad 95% wszystkich odebranych w tym okresie odpadów przedsiębiorca przekazał do instalacji prowadzonej przez M. Sp. z o.o. w K..

Jak wynika ze sprawozdań podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych za I kwartał 2014r. (sporządzonego w dniu 22 kwietnia 2014r.) skarżący przekazał do instalacji zastępczej odpady o kodzie 20 03 01 w ilości 6,6 Mg. W tym samym dniu Przedsiębiorca sporządził i przekazał organowi odpady od właścicieli nieruchomości zamieszkałych do instalacji M. Sp. z o.o. o kodzie 20 03 01 w ilości 339+401,1 Mg. W kolejnym kwartale sytuacja powtórzyła się. Przedsiębiorca przekazał odpady o kodzie 20 03 01 tylko od nieruchomości niezamieszkałej w ilości-24,8 Mg. Z nieruchomości zamieszkałych odpady w II kwartale 2014r. zostały przekazane do M.o/Sp. z o.o. w K. w ilości 576,9+13,1 Mg. W III kwartale 2014r. skarżący ponownie przekazał odpady z terenu nieruchomości niezamieszkałych w ilości 7,2 Mg o kodzie 20 03 01 do instalacji zastępczej. Przekazując odpady komunalne o kodzie 20 03 01 w okresie od I do III kwartału 2014r. tylko z terenu nieruchomości niezamieszkałych skarżący sam zadecydował o przekazaniu ich na instalację zastępczą. Odpady z terenu nieruchomości zamieszkałych zostały przekazane do M. Sp. z o.o. w K.. Jak wynika z przekazanego protokołu pokontrolnego Państwowej Inspekcji Pracy w M. Sp. z o.o. w K. została przeprowadzona kontrola w roku 2012 i 2013. Inspekcja nie przeprowadziła kontroli za rok 2014, a więc w roku, w którym przedsiębiorca przekazywał odpady komunalne niesegregowane o kodzie 20 03 01 z terenu nieruchomości niezamieszkałych do instalacji zastępczej.

Zdaniem Kolegium, zgromadzone w sprawie dowody jednoznacznie potwierdzają, że skarżący postępował w okresie I, II oraz III kwartału 2014r. niezgodnie z obowiązkiem nałożonym na podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości - art. 9e ust. 1 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z tym przepisem, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości powinien zmieszane odpady komunalne przekazywać do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.

Co do zarzutu niewłaściwego zastosowania przez organ I instancji art. 9 e ust. 1 pkt. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach SKO podało, że skoro ustawodawca zdecydował, że zasadą jest kierowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a wyjątki od tej zasady wynikają z wyraźnych regulacji ustawowych, to ocena, czy zachodzą te wyjątki nie może być dowolna i dokonywana przez podmioty zobowiązane do kierowania wspomnianych odpadów do regionalnej instalacji do ich przetwarzania. Sortownia zmieszanych odpadów komunalnych, kompostownia pryzmowa oraz składowisko odpadów w m. Genowefa posiada status instalacji zastępczej w tym regionie. Zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach oraz mając na względzie hierarchię postępowania z odpadami - zmieszane odpady komunalne, odpady zielone należy kierować do wyznaczonych w Uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych, zapewniając im właściwe zagospodarowanie. Do instalacji zastępczych należy kierować ww. odpady w przypadkach określonych przepisami ustawy o odpadach, tj. gdy znajdująca się w danym regionie instalacja regionalna uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn. Wskazana przez skarżącego inna przyczyna w postaci zaistnienia na terenie RIPOK warunków naruszających zasady BHP dotyczyła jednego zdarzenia na składowisku podczas wystąpienia bardzo złych warunków pogodowych.

W ocenie organu II instancji, trudno zgodzić się z informacją przekazaną przez skarżącego, że organ nie zweryfikował twierdzeń M. Sp. z o.o. poprzez żądanie dokumentacji dotyczącej zdarzenia, o którym wspomniało M. Sp. z o.o., dogłębnie nie przeanalizowano protokołu sporządzonego przez WIOŚ, oraz pominięto fakt, iż PIP prowadziła kontrolę w RIPOK stwierdzając naruszenia BHP w okresie bezpośrednio poprzedzającym okres objęty niniejszym postępowaniem. Zdaniem odwołującego się na instalacji głównej panowały warunki zagrażające zdrowiu i życiu pracowników Zakładu Oczyszczania Terenu "B.". Mimo to, Firma B. do M. Sp. z o.o. dostarczyła w okresie od I do III kwartału roku 2014 aż 1 330,10 Mg, przy czym do instalacji zastępczej zostały dostarczone w różnym okresie odpady o kodzie 20 03 01 w ilości 38,6 Mg.

Z treści art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy wynika, że podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Za nieprzekazanie tych odpadów podmiot odbierający podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2.000 zł za pierwszy ujawniony przypadek, co wynika z treści art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy. Natomiast wymiar kary uzależniony jest od stopnia szkodliwości czynu, zakresu naruszenia oraz dotychczasowej działalności podmiotu (art. 9zc ustawy). Przepis art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy ma charakter sankcyjny w stosunku do regulacji zamieszczonej w art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy, który nakłada na podmiot odbierający takie odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, obowiązek przekazywania ich do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a za popełnienie deliktu administracyjnego z art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy prawodawca przewidział karę pieniężną w określonej wysokości, ale z zastrzeżeniem, że ma to być pierwszy ujawniony przypadek. Nakładając karę za wskazany delikt, organ jest zobowiązany wziąć pod uwagę okoliczności określone w art. 9zc ustawy, czyli stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu.

Analizując zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy, organ II instancji wywiódł, że przepis art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sposób jednoznaczny i precyzyjny określa wysokość kary w przypadku nieprzekazywania odpadów do instalacji regionalnej, przy czym kara wymierzana jest za pierwszy ujawniony przypadek. Wprawdzie samo wymierzenie kary ma charakter decyzji związanej i wynika z faktu nieprzekazania odpadów do instalacji regionalnej, jednak takie elementy jak: stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasowa działalność podmiotu, mogą mieć istotny wpływ na jej wysokość. W tym zakresie za nieuzasadnione organ II instancji uznał zarzut strony wskazujący na niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, ponieważ w sytuacji ujawnienia okoliczności wymienionych w ww. przepisie, powstaje obowiązek wymierzenia kary. Bezsporne jest, iż strona nie przekazała pewnej ilości opadów do regionalnej instalacji. Wynika to m.in. ze złożonych przez skarżącego sprawozdań kwartalnych. Z kolei, nakładając administracyjną karę pieniężną w minimalnej wysokości, Wójt Gminy K. B. odniósł się do okoliczności wskazanych w art. 9zc ustawy, uwzględniając fakt, że w tym okresie odpady o kodzie 20 03 01 trafiły do instalacji regionalnej, a skarżący wywiązuje się z obowiązków odbioru odpadów. Mając powyższe na uwadze, przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej, wskazanej w sentencji decyzji, organ I instancji wziął pod uwagę zgodnie z art. 9zc ww. ustawy, stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu.

Zdaniem organu odwoławczego, art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach nie można interpretować w ten sposób, że chodzi w nim o jakiekolwiek przyczyny, bo ustawodawca wyraźnie wskazał tylko na takie, z powodu których instalacja nie może przyjmować odpadów. Chodzi więc o przyczyny leżące po stronie regionalnej instalacji, np. okresowy przestój, odmowa przyjęcia, zaprzestanie lub zawieszenie działalności. Kwestie związane z technicznymi aspektami zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych (odpowiednia przepustowość), nie są w tym postępowaniu badane.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. B. zarzucając, że nie zgadza się z nią w całości i powtarzając zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zaskarżona decyzja orzekająca o nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 500 zł za przekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do instalacji niebędącej regionalną instalacją do przetwarzania odpadów komunalnych, wydana została na podstawie art. 9 x ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U z 2013r. poz. 1399 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2 000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.

Sąd wskazał, że zgodnie z jej art. 9e ust. 1 podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości (1) selektywnie zebranych odpadów komunalnych bezpośrednio lub za pośrednictwem innego zbierającego odpady do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach; (2) zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpadów zielonych bezpośrednio do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Dopuszcza się przekazywanie zmieszanych odpadów komunalnych do ponadregionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, o której mowa w art. 35 ust. 6a ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach.

W rozpoznawanej jednak sprawie skarżący wywodzi, iż w jego ocenie przy zachowaniu należytej staranności nie mógł przekazać zebranych odpadów zgodnie z ww. przepisem do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów, a zmuszony był czasowo nimi inaczej zadysponować, tj. przekazał je do instalacji zastępczej.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. ustawy o odpadach (Dz. U. z 2013 poz.21) tworzy się wojewódzkie plany gospodarki odpadami, które wskazują m.in. regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych w poszczególnych regionach gospodarki odpadami komunalnymi oraz instalacje przewidziane do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Zgodnie zaś z art. 38 ust. 1 tej ustawy wraz z uchwaleniem wojewódzkiego planu gospodarki odpadami sejmik województwa podejmuje uchwałę w sprawie jego wykonania. Ust. 2 tego przepisu wskazuje, że uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami określa: (1) regiony gospodarki odpadami komunalnymi; (2) regionalne instalacje do przetwarzania odpadów w poszczególnych regionach gospodarki odpadami komunalnymi oraz instalacje przewidziane do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami jest aktem prawa miejscowego (art. 38 ust. 4 ustawy o odpadach).

W świetle przytoczonych powyżej przepisów, w ocenie Sądu, rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało od organu rozważenia, czy w sprawie nastąpiła "inna przyczyna", o której mowa w art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy o odpadach, która ewentualnie uzasadniałaby przekazanie przez skarżącego odpadów, tak jak to uczynił - do instalacji zastępczej. Z zestawienia powołanych powyżej przepisów wynika, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, co do zasady ma obowiązek ich przekazania do właściwej Regionalnej Instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, ale ustawodawca przewidział również pewne wyjątki od tej zasady. I tak przedsiębiorca ma możliwość przekazania odpadów do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku, gdy znajdująca się w nich instalacja regionalna uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn.

W ocenie Sądu, nałożenie kary o której mowa w art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy na przedsiębiorcę, winno nastąpić dopiero po ustaleniu, że przekazał on odebrane od właścicieli nieruchomości odpady komunalne, do instalacji niebędącej regionalną instalacją do ich przetwarzania pomimo tego, że nie zachodziły wyjątki określone w art. 35 ust. 4 pkt 2 ustawy o odpadach.

W ocenie Sądu I instancji, powyższe okoliczności przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ pierwszej instancji zostały wszechstronnie i dokładnie ustalone, a następnie dokładnie opisane w uzasadnieniu decyzji organów orzekających. Uzasadnienie decyzji w całości wyczerpuje przesłanki z art. 107 §3 k.p.a., a w aktach sprawy administracyjnej są zgromadzone wszystkie dowody uzasadniające przyjęcie tezy, że w okolicznościach tej sprawy nie było "innych przypadków", o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2012r. o odpadach. Zarzuty formułowane w odwołaniu i powtórzone w skardze były niczym nie uzasadnioną polemiką z prawidłowymi ustaleniami organów orzekających.

Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji stwierdzając, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił jako nieuzasadnioną.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o uchylenie wyroku oraz decyzji SKO w K. z dnia 22 lutego 2016r., lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi bez przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. zakresie, w jakim Sąd nie uchylił decyzji, pomimo naruszenia przez organy przepisów k.p.a. (art. 7 i 77 § 1 i 80), wobec braków postępowania dowodowego, w zakresie w jakim organy nie przeprowadziły postępowania w sposób wszechstronny, tj. nie zapoznały się z ugodą oraz protokołami zeznań świadków w sprawie ... prowadzonej przez SR K. i nie wezwały strony do ich przedłożenia, przez co błędnie przyjęły, iż w okresie objętym postępowaniem administracyjnym nie występowała inna przyczyna umożliwiająca skarżącemu przekazanie odpadów do składowania do instalacji regionalnej,

- art. 106 § 3 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pomimo sygnalizowanej ugody zawartej w postępowaniu przed SR w K. ..., już na etapie postępowania administracyjnego czyniono ustalenia bez weryfikacji podstaw ugody, której treść wskazuje, iż data wystąpienia zagrożeń dla pracowników i sprzętu skarżącego na terenie składowiska występowała w okresie pokrywającym się z okresem objętym postępowaniem dowodowym w przedmiotowej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zbadał zarzuty skargi kasacyjnej; kontrola dotyczy zgodności zaskarżonego orzeczenia w granicach skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a., gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. (pkt 1) i art. 106 § 3 p.p.s.a. (pkt 2).

Jej autor uzasadnia te zarzuty tym, że Sąd nie uchylił decyzji pomimo naruszenia przez organy przepisów k.p.a. (art. 7 i 77 § 1 i 80) i braków postępowania dowodowego, w zakresie w jakim organy nie przeprowadziły postępowania w sposób wszechstronny, tj. nie zapoznały się z ugodą oraz protokołami zeznań świadków w sprawie ... prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. i nie wezwały strony do ich przedłożenia, przez co błędnie przyjęły, iż w okresie objętym postępowaniem administracyjnym nie występowała inna przyczyna umożliwiająca skarżącemu przekazanie odpadów do składowania do instalacji regionalnej. Treść ugody wskazuje, iż data wystąpienia zagrożeń dla pracowników i sprzętu skarżącego na terenie składowiska występowała w okresie pokrywającym się z okresem objętym postępowaniem dowodowym w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty nie są usprawiedliwione.

Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżący (jako podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości) był zobowiązany do przekazywania ich do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Niekwestionowaną przez skarżącego kasacyjnie była okoliczność, że taką instalacją regionalną dla terenu K. B. była instalacja Miejskiego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi Sp. z o.o. w K. do obsługi regionu VIII, utworzona na podstawie uchwały nr ... Sejmiku Województwa W. z dnia 27 sierpnia 2012r. w sprawie uchwalenia Planu gospodarki odpadami dla województwa W. na lata 2012-2017 (art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach – Dz.U.2016.1987 ze zm.), będącej aktem prawa miejscowego.

Uchwałą tą określono także instalację przewidzianą do zastępczej obsługi regionu, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach). Instalacją tą jest instalacja należąca do Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K.

Przekazywanie do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu, wskazanej w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, w myśl art. 91 ust. 2 ustawy o zachowaniu porządku i czystości w gminach, może mieć miejsce w przypadku wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, lub w innych przypadkach, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2013r., poz. 21 ze zm.), uniemożliwiających przyjmowanie zmieszanych odpadów komunalnych lub odpadów zielonych od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości.

Bezspornym było w sprawie, że w okresie I, II i II kwartału 2014r. skarżący kasacyjnie część pobranych od właścicieli nieruchomości odpadów komunalnych (wymienionych w uzasadnieniu decyzji) przekazał do instalacji zastępczej, zamiast do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, za co wymierzono mu karę pieniężną w wysokości 500 zł na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organów orzekających, które w wyniku przeprowadzonego postępowanie dowodowego ustaliły, że w tym okresie nie wystąpiła "inna przyczyna" uzasadniająca przekazanie odpadów przez skarżącego kasacyjnie do instalacji zastępczej, czemu dały wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Wskazano, że skarżący kasacyjnie samodzielnie uznał, że instalacja regionalna nie posiada wystarczającej mocy przerobowej. Należy jednak podzielić stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu, że podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nie jest uprawniony do dokonywania samodzielnej oceny, czy moce przerobowe regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych są wystarczające do przerobienia wszystkich zbieranych na określonym terenie odpadów. Skoro ustawodawca zdecydował, że zasadą jest kierowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a wyjątki od tej zasady wynikają z wyraźnych regulacji ustawowych, to ocena, czy zachodzą te wyjątki nie może być dowolna i dokonywana przez podmioty zobowiązane do kierowania wspomnianych odpadów do regionalnej instalacji do ich przetwarzania (p. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 maja 2014r., II SA/Wr 124/14).

Nie może osiągnąć zamierzonego skutku zarzut skarżącego kasacyjnie, że niezapoznanie się w sprawie z treścią ugody oraz protokołami zeznań świadków w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. na okoliczność wystąpienia innej przyczyny umożliwiającej skarżącemu przekazanie odpadów do składowania do instalacji regionalnej miało wpływ na rozstrzygnięcie. Nawet wskazanie w skardze kasacyjnej, że treść ugody wskazuje, iż "data wystąpienia zagrożeń dla pracowników i sprzętu skarżącego na terenie składowiska występowała w okresie pokrywającym się z okresem objętym postępowaniem dowodowym w przedmiotowej sprawie" nie uzasadnia dobrowolnego, samodzielnego podjęcia przez A. B. decyzji w sprawie przekazania odpadów do instalacji zastępczej. W toku postępowania dowodowego skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność, że regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych uległa w tym czasie awarii, a z informacji Miejskiego Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi w K. z dnia 16 marca 2015r. wynika, że w okresie od 1 lipca 2013r. do 31 grudnia 2014r. nie wystąpiła żadna awaria w instalacji regionalnej oraz nie odnotowano żadnego faktu odmowy przyjęcia odpadów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak wyroku.