Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 178/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 235(1), art. 235(2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 11 lipca 2014 r., nr [...] D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., Oddział w W. zawiadomił Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. o zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u A. B. (zwanej dalej stroną, skarżącą lub pracownikiem).

W dniu 8 sierpnia 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie podejrzenia wystąpienia u strony przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że pracownik, u którego stwierdzono podejrzenie choroby zawodowej, był zatrudniony w narażeniu na sposób wykonywania pracy cechujący się monotypią ruchów przez następujących pracodawców:

– od dnia 12 maja 1987 r. do dnia 30 czerwca 1987 r. przez B. M. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą Pracownia Krawiecka "[...]" Krawiectwo Miarowe i Konfekcyjne w W. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawcowej;

– od dnia 2 listopada 1989 r. do dnia 30 czerwca 1990 r. przez B. S. w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej pod nazwą Krawiectwo Lekkie, Plisowanie Tkanin w W. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawca odzieży lekkiej;

– od dnia 22 sierpnia 1990 r. do dnia 15 czerwca 1992 r. przez M. M. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą Krawiectwo Konfekcyjne "[...]" w W. (zakład zlikwidowany) na stanowisku krawca odzieży lekkiej;

– od dnia 2 czerwca 1997 r. do dnia 31 marca 2002 r. przez T.S. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zakład zlikwidowany) na stanowisku szwaczki;

– od dnia 13 marca 2003 r. do dnia 30 czerwca 2003 r. przez Przedsiębiorstwo Usługowe J. sp. z o.o. z siedzibą w L. na stanowisku szwaczki;

– od dnia 7 lipca 2003 r. do dnia 4 lipca 2007 r. przez F. W. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie F. W. S.A. z siedzibą w W.) na stanowiskach operator szycia i lider zespołu;

– od dnia 29 września 2008 r. do dnia 13 września 2009 r. przez NSK S. S. E. (Polska) sp. z o.o. z siedzibą w W. na stanowisku operatora produkcji.

Ze sporządzonych ocen narażenia zawodowego pracownika wynika, że w czasie pracy świadczonej na rzecz B.M. i B.S. skarżąca, będąca osobą praworęczną, wykrawał i szyła spódnice na akord, wykonując powtarzalne ruchy w nadgarstkach, które związane były z kolejnymi czynnościami, tj. rysowaniem wzoru, wykrawaniem, obrzuceniem, szyciem maszynowym i ręcznym oraz prasowaniem.

W ramach pracy wykonywanej na rzecz M.M. strona pracowała w akordzie, szyjąc płaszcze, żakiety, dresy i kostiumy w całości na maszynie do szycia, a następnie prasowała je żelazkiem na parę. Praca związana była z powtarzanymi ruchami zginania i prostowania nadgarstków podczas prasowania oraz zamykania dłoni i chwytania materiału palcami prawej dłoni podczas trzymania linii szycia.

W T. S. P. sp. z o.o. skarżąca – według własnego oświadczenia – wykonywała akordową pracę manipulatora, która polegała na kompletowaniu skrojonych elementów spodni i wieszaniu ich na wieszakach zapinanych klamrą. Na zmianie kompletowała 300 par spodni składających się z kilkunastu elementów.

Pracując w Przedsiębiorstwie Usługowym J. sp. z o.o. strona prasowała żelazkiem na parę żakiety, pliski, kieszenie i kołnierzyki.

W fabryce F. W. sp. z o.o. skarżąca zatrudniona była początkowo przy szyciu zagłówków samochodowych na stanowisku operatora szycia. Do jej obowiązków należało pobieranie i zszywanie maszynowo trzech elementów, wykrawanie nożyczkami szwów, a następnie odkładanie gotowych elementów w wyznaczonym miejscu. Wykonując pracę na wskazanym stanowisku skarżąca obciążała głównie lewą rękę, podczas gdy prawa ręka służyła do przytrzymywania materiału prowadzonego po linii szycia.

Od 29 października 2004 r. strona zatrudniona była we wskazanej spółce na stanowisku lidera grupy, a do jej obowiązków należało organizowanie, dokumentowanie i rozliczanie pracy zespołu. Zaś przez 3,5 – 4 godziny dziennie wywracała, formowała i modelowała 400 – 420 zagłówków

Będąc z kolei zatrudnioną w NSK S. S.E. (Polska) sp. z o.o. strona pracowała na stanowisku operatora produkcji przy montażu układów kierowniczych samochodów z wykorzystaniem kilku zestawów maszyn.

Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że we wskazanych zakładach pracy skarżąca wykonywała czynności obciążające obie ręce w nadgarstkach, charakteryzujące się powtarzalnością ruchów rąk w długim przedziale czasowym i wymuszoną pozycją. Wykonywała naprzemienne ruchy rąk, chwytała narzędzia, materiał i inne elementy. Łączny czas narażenia na sposób wykonywania pracy monotypowej wyniósł ok. 10,5 roku.

Organ pierwszej instancji zauważył, że skarżąca świadczyła pracę również w innym zakładach, zaś ostatnim jej miejscem pracy były: NSK S. S.E. (Polska) sp. z o.o., gdzie zajmowała stanowisko brygadzisty oraz Fundacja Na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "[...]", gdzie wykonywała pracę opiekuna osób niepełnosprawnych i chorych. Od 9 kwietnia 2014 r. strona przebywa na zwolnieniu lekarskim i pobiera świadczenie rehabilitacyjne.

W ocenie organu sanitarnego praca wykonywana przez stronę we wskazanych zakładach nie była monotypowa, gdyż do jej obowiązków jako brygadzisty należało organizowanie pracy dla zespołu pracowników, ich przeszkolenie i nadzór, kontrola pomiarów produktów, uruchamianie maszyn i nadzór nad ich prawidłowym funkcjonowaniem, dostarczanie części do produkcji oraz sporadyczne zastępowanie operatorów. Ustalenia powyższe zostały potwierdzone w toku oględzin stanowiska pracy przeprowadzonych w dniu 26 listopada 2014 r.

Pracując zaś na stanowisku opiekuna w niepełnym wymiarze czasu pracy do jej obowiązków należało robienie zakupów, gotowanie posiłków, sprzątanie, podawanie leków i asystowanie przy myciu i ubieraniu się podopiecznego. W związku z czym nie było podstaw do uznania jej za wykonywaną w warunkach szczególnego narażenia.

W przerwach między wskazanymi okresami zatrudnienia, w tym m.in. od 7 marca 2006 r. do 28 września 2008 r. strona była osobą bezrobotną.

Orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia 20 stycznia 2015 r., uzupełnionym następnie w dniu 16 lutego 2015 r., D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. – Oddział w W. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej.

Na podstawie przeprowadzonych badań i zgromadzonej dokumentacji ośrodek ustalił, że zespół cieśni nadgarstka prawego został po raz pierwszy rozpoznany u skarżącej w dniu 22 lutego 2008 r., a następnie potwierdzony badaniem EMG w 2013 r. i 2014 r. W okresie przeprowadzenia pierwszego badania strona zaś nie pracowała, gdyż od 7 marca 2006 r. była osobą bezrobotną. Wcześniejsze badanie EMG przeprowadzone w kierunku występowania zespołu cieśni nadgarstka prawego w dniu 2 sierpnia 2006 r. nie wykazywało natomiast występowania choroby. Nie było zatem podstaw do uznania, że zdiagnozowany zespół cieśni nadgarstka prawego ma związek z narażeniem zawodowym.

Po ponownym badaniu w jednostce orzeczniczej II stopnia (Instytucie Medycyny Pracy [...]), orzeczeniem lekarskim z dnia 1 czerwca 2015 r., nr [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W uzasadnieniu podano, że czynności wykonywane przez stronę na stanowisku operatora produkcji mogły prowadzić do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pień nerwu pośrodkowego i w konsekwencji do wystąpienia zespołu cieśni nadgarstka. Jednakże pierwsze rozpoznanie choroby miało miejsce w lutym 2008 r., czyli kilka miesięcy przed podjęciem pracy w zakładzie, z którym związane jest podejrzenie choroby zawodowej (NSK S. S. E. sp. z o.o.). Brak było również dokumentacji medycznej potwierdzającej występowanie objawów choroby w okresie do jednego roku po ustaniu narażenia w poprzednim miejscu pracy (F. W. sp. z o.o.). W związku z czym nie istniały przesłanki do stwierdzenia, że udokumentowany rozwój zespołu cieśni nadgarstka prawego miał zawodową etiologię.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm., zwanej dalej u.p.i.s.), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm., zwanej dalej k.p.), art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, zwanego dalej rozporządzeniem), nie stwierdził występowania u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji zauważył, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą zostać spełnione jednocześnie trzy warunki: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo mieć związek ze sposobem wykonywania pracy, a wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do rozporządzenia wykonawczego.

W ocenie organu wskazane przesłanki nie zostały w niniejszej sprawie spełnione, gdyż uprawnione jednostki orzecznicze medycyny pracy I i II stopnia nie rozpoznały choroby zawodowej u skarżącej. Zdiagnozowany zaś zespół cieśni nadgarstka prawego nie miał potwierdzonego związku z narażaniem na sposób wykonywania pracy zarówno u poprzedniego, jak i u obecnego pracodawcy, gdyż jego objawy nie wystąpiły w ciągu roku od ustania narażenia zawodowego.

Powiatowy Inspektor Sanitarny podkreślił również, że w odniesieniu do osoby skarżącej były dotychczas prowadzone dwa postępowania w przedmiocie stwierdzenia podstaw do wystąpienia choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka. Ostateczną decyzją z dnia 13 kwietnia 2007 r., nr I-20/07 stwierdzono wskazaną chorobę w obrębie nadgarstka lewego. W zakresie zaś występowania przedmiotowego schorzenia w obrębie nadgarstka prawego, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia tej choroby zawodowej z uwagi na niewystępowanie narażenia w środowisku pracy w związku z zatrudnieniem w F. W. sp. z o.o. Konieczność rozpoznania niniejszej sprawy – mimo wcześniejszych decyzji –wynikała zaś z podjęcia i wykonywania przez stronę pracy w NSK S.S. E. (Polska) sp. z o.o. w narażeniu zawodowym w okresie od 29 września 2008 r. do 13 września 2009 r.

Organ pierwszej instancji uznał, że kwestia występowania jednostki chorobowej w obrębie lewego nadgarstka nie będzie rozpatrywana, gdyż po wykonanym zabiegu uwolnienia nerwu pośrodkowego w 2007 r. dolegliwości w lewej ręce całkowicie ustąpiły, co zostało potwierdzone późniejszymi badaniami EMG z 2008 r., 2014 r. i 2015 r.

W toku postępowania odwoławczego zainicjowanego przez stronę skarżącą organ drugiej instancji pozyskał do akt sprawy orzeczenia lekarskie z Instytutu Medycyny Pracy im. [...]z dnia 18 listopada 2015 r., nr [...] oraz z D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Prawy we W. – Oddział w W. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka lewego.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 u.p.i.s., art. 2351 i art. 2352 k.p., art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 i 4 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o braku podstaw do stwierdzenia wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych).

W uzasadnieniu organ – powołując się na art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia – podał, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga spełnienie trzech warunków: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy oraz wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W ocenie organu odwoławczego dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że strona wykonując swoje obowiązki zawodowe narażona była na sposób wykonywania pracy, co nie było w sprawie kwestionowane.

Placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych tj. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w W. oraz Instytut Medycyny Pracy im. [...] na podstawie wyników przeprowadzonych badań, analizy narażenia zawodowego i zgromadzonej dokumentacji medycznej zgodnie stwierdziły brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej tak w zakresie nadgarstka prawej, jak i lewej ręki. Zespół cieśni w obrębie nadgarstka prawego został bowiem zdiagnozowany w lutym 2008 r., czyli kilka miesięcy przed podjęciem pracy w NSK S. S. E. (Polska). Nie było również dowodów świadczących o tym, że problemy z prawą ręką wystąpiły w okresie do jednego roku od ustania narażenia w poprzednim zakładzie pracy (F. W. sp. z o.o.).

Natomiast w zakresie lewej ręki jednostki specjalistyczne uznały, że po wykonaniu zabiegu medycznego w 2007 r. u badanej nie występowały w ogóle objawy zespołu cieśni nadgarstka.

Zdaniem organu odwoławczego sporządzone w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie są obiektywne, przekonujące oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniają wszelkie wątpliwości. Spełniają zatem wymagania stawiane opinii biegłego. W takiej sytuacji organy administracji sanitarnej związane są ich treścią i nie mogą wydać w oparciu o uznanie administracyjne innej decyzji, w szczególności takiej, która jest oczekiwana przez zainteresowaną stronę.

Powyższych ustaleń nie zmieniają dokumenty przedłożone przez stronę skarżącą, gdyż dowodzą faktów znanych już zarówno organowi, jak i jednostkom orzeczniczym.

Konieczność uchylenie decyzji organu pierwszej instancji wynikała natomiast z potrzeby rozpoznania sprawy w takim zakresie, w jakim została ona wszczęta. Jak bowiem podkreślił organ odwoławczy strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania w zakresie podejrzenia choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka, bez doprecyzowania ręki, której ona dotyczy. Mając więc na uwadze, że w tej kwestii wypowiedziały się obie jednostki orzecznicze organ uznał za wystarczające podjęcie rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny podzielił ponadto stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii braku tożsamości faktycznej niniejszej sprawy z wcześniejszymi decyzjami dotyczącymi osoby skarżącej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca zarzuciła wydanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

– art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez dowolną i bezkrytyczną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności przez zaniechanie dokonania wnikliwej oceny prawidłowości przeprowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy badań i opinii oraz przez bezrefleksyjne uznanie za własne twierdzeń zawartych w tych opiniach bez sprawdzenia ich pod kątem merytorycznym m.in. w zakresie prawidłowości toku rozumowania podmiotów je sporządzających,

– art. 8 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a., przez wadliwe uzasadnienie decyzji w szczególności przez ograniczenie się do przytoczenia treści przepisów oraz orzeczeń sądowych bez wykazania w uzasadnieniu własnego toku rozumowania zarówno co do oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, jak też odnośnie wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej,

– art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., przez wydanie decyzji uchylającej decyzje organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty, mimo że rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zbieżne z uchylonym rozstrzygnięciem.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ odwoławczy bezkrytycznie przytoczył treść sporządzonych w niniejszej sprawie opinii lekarskich nie poddając ich rzetelnej analizie, zwłaszcza w sytuacji gdy wnioski przyjęte przez jednostki orzecznicze nie zostały należycie uzasadnione. Organ winien wziąć pod rozwagę wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego, a także aktualny i pogarszający się stan zdrowia skarżącej. Przyjęte więc stanowisko nie może zostać uznane za własny pogląd organu oparty na wszechstronnej i obiektywnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Konsekwencją tego jest wadliwe uzasadnienie decyzji, pomijające w istocie właściwie ustaloną podstawę faktyczną, jak i prawidłowo przytoczoną podstawę prawną. Z uzasadnienia tego nie wynika również, aby organ odwoławczy doszedł do innych ustaleń, aniżeli uczynił to organ pierwszej instancji. Stąd też winien on ewentualnie utrzymać w mocy wydaną decyzję, a nie uchylać ją i orzekać co do istoty w takim samym zakresie.

Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie pozostaje decyzja organu odwoławczego uchylająca rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i orzekająca o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy – w postaci obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Na wstępie należy podzielić stanowisko organu o braku tożsamości niniejszej sprawy z dwoma innymi postępowaniami toczącymi się w stosunku do osoby skarżącej w związku z podejrzeniem wystąpienia u niej choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka. Wskazane postępowania, zakończone ostatecznymi decyzjami z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej w obrębie nadgarstka lewego oraz z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w obrębie nadgarstka prawego, prowadzone były bowiem w odmiennym stanie faktycznym, który nie uwzględniał podjęcia przez skarżącą kolejnego zatrudnienia w narażeniu zawodowym. W takiej sytuacji zasadnym było uznanie, że brak jest przeszkód do wszczęcia przedmiotowego postępowania.

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 k.p. Zgodnie z tym przepisem, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie następujących wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p., Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydania przez organ kontrolowanej decyzji.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych, jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo- rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, stąd organ jest takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, że stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu orzeczeniem właściwej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, tym niemniej nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, Lex 315089, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, Lex 508491).

Przy czym podkreślenia wymaga, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

W okolicznościach niniejszej sprawy pracownik został poddany badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych tj. D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w W. oraz Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w Ł. Wydane przez te podmioty orzeczenia lekarskie, obejmowały swoim zakresem kwestię wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej zlokalizowanej w obrębie obu nadgarstków. Nadmienić przy tym należy, że w toku postępowania zarówno przed organem tak pierwszej, jak i drugiej instancji orzeczenia lekarskie były uzupełniane w kontekście zgłaszanych wątpliwości.

Jednostki specjalistyczne zgodnie uznały, że mimo istniejącego narażenia nie wystąpiły u skarżącej objawy zespołu cieśni w nadgarstku lewym po wykonaniu zabiegu operacyjnego odbarczenia nerwu pośrodkowego w 2007 r. Zespół ten jednak występuje w obrębie nadgarstka prawego, na co wskazują przeprowadzone badania EMG. Niemniej jednak samo stwierdzenie, że osoba badana cierpi na schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych jest niewystraczające do jej stwierdzenia. Niezbędne bowiem jest również ustalenie okresu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. W przypadku zespołu cieśni nadgarstka konieczne jest wystąpienie udokumentowanych objawów w okresie jednego roku od ustania zatrudnienia w niekorzystnych warunkach.

Pierwsze stwierdzone u skarżącej objawy zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego zostały zdiagnozowane w dniu 22 lutego 2008 r., a więc ponad rok po ustaniu zatrudnienia w warunkach narażenia zawodowego istniejącego na stanowiskach operatora szycia i lidera zespołu w F. W. sp. z o.o., z którym to pracodawcą strona rozwiązała stosunek pracy z dniem 7 marca 2006 r. Kolejne zatrudnienie w warunkach szkodliwych nastąpiła zaś dopiero od dnia 29 września 2008 r.

Wobec tego brak było podstaw do stwierdzenia wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy.

Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy dokonał wystarczającej oceny wskazanych orzeczeń w świetle wymagań formalnych, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia. Zostały one bowiem wydane przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia oraz uprawnionych lekarzy jednostki orzeczniczej II stopnia. Opinie zostały ponadto wydane na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i badań pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji zatrudnienia oraz ocen narażenia zawodowego.

Zasadnie organ odwoławczy stwierdził również, że uzasadnienia opinii są logiczne i spójne. Nie budzi wątpliwości jakie czynniki zadecydowały o braku podstaw do stwierdzenia, że zdiagnozowana u pracownika choroba ma charakter zawodowy. Opinia w tym względzie jest przekonująca, zwłaszcza że do podniesionych przez organy obu instancji wątpliwości jednostki orzecznicze wyczerpująco się ustosunkowały i wyraziły swój pogląd, który – co należy podkreślić – nie uległ zmianie.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości wydanego w stosunku do pracownika orzeczenia lekarskiego oraz zawartego w nim rozpoznania uznającego brak związku przyczynowego pomiędzy występującym schorzeniem a narażeniem na czynnik szkodliwy polegający na sposobie wykonywania pracy zawodowej. Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 w/w rozporządzenia, to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający.

Z akt sprawy niewątpliwie zaś wynika, że lekarze dysponowali materiałem dowodowym, w tym dokumentacją medyczną, jak również środowiskową i nie uznali za konieczne sięganie po dodatkową dokumentację, przyjmując tym samym, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do wydania prawidłowego orzeczenia.

Podkreślić także należy, że opinia lekarska nie była jedynym dowodem jaki został zgromadzonym przez organy w toku postępowania wyjaśniającego. Niewątpliwie bowiem podstawę do wydania decyzji stanowiły również karty oceny narażenia zawodowego. Ponadto inspektor sanitarny wziął również pod uwagę dokumentację, która została zgromadzona w toku dwóch poprzednich postępowań administracyjnych prowadzonych w kierunku stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Ocenił również wartość dowodów przedłożonych przez samą stronę.

Zatem zdaniem Sądu, a wbrew zarzutom skargi, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przeprowadzona przez organ odwoławczy jego ocena pozostawała w zgodzie z art. 80 k.p.a. i stanowiła wystarczającą podstawę do przyjęcia, że brak jest podstaw do stwierdzenia zawodowej etiologii choroby.

Nie zostały tym samym naruszone reguły postępowania dowodowego określone w art. 7 i art. 77 k.p.a., co pozwoliło na prawidłowe ustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, zaś wniosek organu wynikający z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.). Stanowisko organu odwoławczego zostało przy tym dostatecznie uzasadnione z powołaniem się na okoliczności istotne i z odniesieniem się do dowodów, których dano wiarę jak i dowodów, których nie uwzględniono w toku postępowania. Stąd też zarzut naruszenia art. 8 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. okazał się w tej sytuacji nieuzasadniony.

Niezasadnym był również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy, dostrzegając bowiem konieczność wskazania rzeczywistego zakresu rozpatrywanej sprawy, zobligowany był do uchylenia oczywiście błędnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Jego wadliwość wynikała z nieuprawnionego przyjęcia, że przedmiotem sprawy była wyłącznie kwestia wystąpienia choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego, podczas gdy postępowanie zostało wszczęte bez jednoznacznego określenia, którego z nadgarstków dotyczy, co z kolei wynikało ze zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. W takiej sytuacji organ musiał wyeliminować z obrotu prawnego decyzję zawierającą błędne zakresowo rozstrzygnięcie i orzec ponownie co do istoty, nawet jeśli jego merytoryczne stanowisko względem podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie różniło się w ostateczności od poglądu przyjętego przez organ pierwszej instancji.

Reasumując poczynione rozważania należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy na podstawie wystarczającego materiału dowodowego ustalił prawidłowy stan faktyczny, z którego jednoznacznie wynika, że zdiagnozowana choroba obwodowego układu nerwowego w postaci zespołu cieśni nadgarstka nie miała zawodowej etiologii.

Mając na uwadze, że skarga okazał się nieuzasadniona, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec o jej oddaleniu w całości.