Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1429/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi W. R., W. D. oraz C. R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2000 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1955 r. [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcele [...] objętych [...].

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, co następuje:

Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzeczeniem z dnia [...] lutego 1955 r. [...] w jego pkt 4 wywłaszczyło nieruchomość oznaczonej jako parcele [...] objętych [...], stanowiącej własność R. R.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia we wzmiankowanym zakresie wystąpił adwokat K. L. jako pełnomocnik Pana P. M., Pani W. R., Pani W. D. oraz Pani C. R. – spadkobierców poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości R. R. We wniosku pełnomocnik skarżących podniósł, iż orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie, ponieważ w dniu jego wydania uznany przez organ wywłaszczeniowy za właściciela przedmiotowej nieruchomości R. R. już nie żył.

Po rozpatrzeniu powołanego wniosku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. Nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1954 r.

Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu wojewódzkiego, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 1998 r. Nnr [...] uchylił powyższą decyzję i umorzył postępowanie prowadzone przed organem wojewódzkim. W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki stwierdził, że jako organ rzeczowo właściwy przeprowadzi postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności powołanego orzeczenia wywłaszczeniowego.

Po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia wywłaszczeniowego.

W uzasadnieniu organ centralny wskazał, że nie stwierdził aby badane w trybie nadzoru orzeczenie było dotknięte jedną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. W szczególności wnioskodawca wywłaszczenia – Dyrekcja [...] jako wykonawca narodowych planów gospodarczych była uprawniona do ubiegania się o wywłaszczenie nieruchomości. Przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego ``Dyrekcja [...] uzyskała zezwolenie Przewodniczącego Krajowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...] na nabycie przedmiotowej nieruchomości i dokonała zbiorowego wezwania właścicieli do odstąpienia nieruchomości w trybie cywilnoprawnym.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał również, że brak jest podstaw do uznania, iż orzeczenie wywłaszczeniowe zostało skierowane do nieżyjącego w dacie jego wydania R. R. (zmarłego w dniu [...] listopada 1945 r. w A.). Organ nadzorczy uznał również, że prawidłowo wobec nie ustalenia miejsca pobytu właściciela, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wskazało R. R. jedynie jako hipotecznego właściciela, natomiast obwieszczenie orzeczenia miało na celu poinformowanie o nim osób będących stronami postępowania wywłaszczeniowego.

Pełnomocnik skarżących we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, powtórzył zarzut, iż skierowanie powołanego orzeczenia do osoby nieżyjącej obliguje organ nadzoru do stwierdzenia nieważności badanego orzeczenia.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika skarżących i decyzją z dnia [...] maja 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2000 r. o odmowie stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia wywłaszczeniowego.

Decyzja ta stała się podstawą wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik stron podniósł, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zaskarżoną decyzją naruszył art. 7 i 77 oraz art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Zdaniem pełnomocnika skarżących zarówno treść powołanego orzeczenia wywłaszczeniowego jak i akta sprawy potwierdzają, że orzeczenie to zostało skierowane do nieżyjącego R. R. Pełnomocnik skarżących kwestionuje ponadto zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, iż "nie można uznać, że wymienienie w orzeczeniu z dnia [...] lutego 1955 r. figurującego w księdze wieczystej hipotecznego właściciela wypełnia przesłankę art. 156 § 1 pkt 4 Kpa".

Dodatkowo skarżący powołuje się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego jak również poglądy doktryny wskazujące, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Wobec powyższego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Odpowiadając na skargi organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.

W dniu 27 października 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo pełnomocnika Gminy Miasta K. – radcy prawnego A. N., w którym informuje ona, że wywłaszczona nieruchomość jest zabudowana budynkami mieszkalnymi, w których sprzedanych zostało [...] lokali mieszkalnych. Do pisma dołączone zostały odpisy z ksiąg wieczystych KW nr [...] prowadzonych dla tych nieruchomości przez Sąd Rejonowy [...].

Postanowieniem z dnia [...] października 2003 r. sygn. akt I SA 1766/01 Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie ze skargi W. R., W. D. i C. R. do czasu przedłożenia przez skarżące stosownego orzeczenia sądowego potwierdzającego ich następstwo prawne po byłym właścicielu R. R.

W dniu 15 lipca 2005 r. pełnomocnik skarżących złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, przedkładając sądowi odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. sygn. akt [...] sprostowaniu aktu urodzeniu E. R. oraz jego aktu zgonu, które potwierdzają następstwo prawne skarżących jako spadkobierców po E. R., który z kolei zgodnie jest spadkobiercą po R. R.

Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje:

Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 28 czerwca 2001 r. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga, zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż wskazane przez skarżących. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Poza sporem pozostaje okoliczność, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej winny brać udział wszystkie podmioty, które posiadają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest niewątpliwie postępowaniem nadzwyczajnym i może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji /np. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92 - ONSA 1995 Nr 1 poz. 32, wyrok 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r., OSA 4/03 - ONSA 2004 Nr 1 poz. 3/.

W sprawach dotyczących weryfikacji w trybie nadzoru orzeczeń wywłaszczeniowych, a więc aktów administracyjnych rozstrzygających o prawach rzeczowych, interes prawny mają osoby, którym do nieruchomości, czy też do jej części przysługuje obecnie prawo rzeczowe, oraz osoby które były stronami postępowania wywłaszczeniowego albo ich spadkobiercy.

Z pisma pełnomocnika Gminy Miasta K. z dnia [...] października 2003 r. oraz z załączonych do niego odpisów z ksiąg wieczystych [...] prowadzonymi przez Sąd Rejonowy [...], wynika, że ksiąg tych zostały odłączone [...] nieruchomości lokalowe. Pełnomocnik Gminy Miasta K. wskazał, że nieruchomości lokalowe zostały sprzedane. Przy czym odłączenie tych nieruchomości lokalowych w większości przypadków miało miejsce przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności.

Jak wynika z akt sprawy organ pominął właścicieli lokali w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji jak i postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia [...] maja 2001 r.

Osoby te jako dysponujące prawem własności nieruchomości lokalowej i związanej z tym prawem udziałem w prawie do gruntu posiadają przymiot stron w postępowaniu dotyczących legalności orzeczenia wywłaszczeniowego.

Zgodnie z art. 10 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przede wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i powoduje konieczność uchylenia decyzji dotkniętej taką wadą oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r.

Tego rodzaju uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd zgodnie z art. 119 § 1 ppsa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera b w zw. z art. 119 pkt 1 oraz art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.