Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1388/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie : WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) WSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2022 r na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 sierpnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735) i art. 17, art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 sierpnia 2021 r. odwołania B. B. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką W. B. – P. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższa decyzja, która jest przedmiotem skargi, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Decyzją z dnia [...] 2021 r. nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta – po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek kasacyjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego – odmówił B. B. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką wskazując, że w rozpoznawanej sprawie nie istnieje bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad matką a rezygnacją przez wnioskodawczynię z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy może być podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Ponadto, organ pomocowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko prawne, że w zachodzi w sprawie negatywna przesłanka wynikającą z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, ponieważ strona jest uprawniona do emerytury. Wskazał, iż emerytura jest prawem niezbywalnym, zatem zawieszenie prawa do pobierania tego świadczenia nie eliminuje ww. negatywnej przesłanki, która pozbawia możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B. B. zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: – naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez zaniechanie wykładni celowościowej i systemowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez odwołującą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, – naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez odwołującą się, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia. Ponadto pełnomocnik zarzucił organowi pierwszej instancji także: – naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń, czyli emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości tych świadczeń uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego chociażby w części stanowiącej tę różnicę, oraz – naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7, w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania odwołującej się o uznaniu okoliczności pobierania emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązanie odwołującej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Działając na skutek odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało opisaną na wstępie decyzję z dnia 11 sierpnia 2021 r., którą utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zreferował przebieg postępowania, przytoczył art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych – i wskazał w szczególności, że z przedłożonej wraz z wnioskiem decyzji ZUS z dnia 19 grudnia 2018 r., znak: [...], wynika, że wnioskodawczyni od dnia 10 grudnia 2018 r. pobiera emeryturę, która jest niższa od najniższej emerytury, ponieważ nie udowodniła okresów składkowych i nieskładkowych w łącznym wymiarze co najmniej 20 lat. Z kolei z decyzji ZUS z dnia 1 marca 2020 r. o waloryzacji emerytury i podwyższeniu rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wynika, że od dnia 1 marca 2020 r. emerytura po waloryzacji wynosiła 617,41 zł brutto, natomiast rodzicielskie świadczenie uzupełniające 582,59 zł brutto. W wyniku przeprowadzonych w dniu 23 lutego 2021 r. wywiadów środowiskowych organ pomocowy ustalił, że W. B. – P. jest osobą schorowaną i wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Poważne problemy ze słuchem całkowicie uniemożliwiają jej samodzielne funkcjonowanie w środowisku. W. B. – P. pozostaje w stałym leczeniu neurologicznym, kardiologicznym, reumatologicznym, endokrynologicznym oraz gastrologicznym. Zgodnie z ustaleniami pracownika socjalnego opiekę nad matką od 2018 r. sprawuje jej córka B. B., która w ramach tej opieki zajmuje się zakupami, przygotowywaniem posiłków, podawaniem leków, praniem, sprzątaniem, pomocą w codziennej higienie osobistej, umawianiem wizyt lekarskich, wykupywaniem lekarstw oraz załatwianiem spraw urzędowych. Wnioskodawczyni jest jedynym dzieckiem osoby wymagającej opieki. Mąż W. B. – P. również jest osobą schorowaną z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji przeprowadził w dniu 20 maja 2021 r. kolejny wywiad środowiskowy, w trakcie którego pracownik socjalny potwierdził, że w zakresie sprawowanej przez stronę opieki nad matką mieści się robienie zakupów, przygotowywanie posiłków regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie mamie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie wszelkich spraw urzędowych. Wnioskodawczyni przedłożyła także wystawione w dniu 19 maja 2021 r. przez lekarza medycyny rodzinnej – pediatrę zaświadczenie lekarskie, w którym zapisano, iż stan jej zdrowia jest dobry i nie stwierdza się przeciwwskazań do zatrudnienia jako opiekun nad osobą niepełnosprawną, tj. matką pacjentki. W dniu 22 czerwca 2021 r. wpłynęło pismo pełnomocnika wnioskodawczyni z informacją, że w dniu 15 czerwca 2021 r. zmarł mąż W. B. - P.

Oceniając ustalony stan faktyczny, organ odwoławczy wskazał, że organ pomocy społecznej, poprzestając na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nieprawidłowo przyjął, iż ponieważ skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, to z tego powodu nie przysługuje jej już z samego założenia świadczenie pielęgnacyjne. W świetle zasad konstytucyjnych, należy bowiem uznać, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie. Taka prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust.1 pkt 5 lit.a u.ś.r. jest obecnie szeroko prezentowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pomimo wskazanego powyżej błędnego stanowiska organu pomocowego w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego zaskarżona decyzja ostatecznie okazała się prawidłowa, ponieważ w analizowanej sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo skutkowy, pomiędzy niepodejmowaniem przez B. B. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Jak wynika z decyzji ZUS z dnia 19 grudnia 2018 r. wnioskodawczyni pobiera emeryturę od 10 grudnia 2018 r., natomiast niezdolność do samodzielnej egzystencji jej matki powstała przed 1 października 2019 r. Z kolei ostatnia aktywność zawodowa strony ustała w dniu 25 października 2009 r., ponieważ z tym dniem została wyrejestrowana prowadzona przez nią działalność gospodarcza. Następnie strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Ponadto zakres sprawowanej opieki pielęgnacyjnej nad W. B. – P. nie uzasadnia przyjęcia, iż powoduje on niemożność podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nawet w niewielkim wymiarze.

Odnosząc się zatem do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych rezygnacja z zatrudnienia musi być celowa, zaprzestanie wykonywania pracy, czy niepodejmowanie zatrudnienia musi być intencjonalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rezygnacja z zatrudnienia na gruncie powołanego przepisu musi pozostawać w rzeczywistym związku przyczynowo skutkowym z roztoczeniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, która wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie jest rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską. Treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazuje przyjmować, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być powodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja o sprawowaniu opieki ma pozbawiać dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. W takiej sytuacji osoby rezygnujące z zatrudnienia mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. W orzecznictwie podkreśla się, że ustawodawca powiązał prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z zaistnieniem bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z pracy a podjęciem się sprawowania opieki. Taka sytuacja zachodzi, gdy przyczyną zaprzestania wykonywania pracy zarobkowej jest podjęcie się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki musi być wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia lub jego podejmowania.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji w żaden sposób nie wynika, aby opieka nad niepełnosprawną matką sprawowana przez skarżącą wykluczała podjęcie przez nią jakiegokolwiek zatrudnienia. Czynności skarżącej związane z opieką nad matką nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego to zbiór czynności, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Z ustaleń poczynionych przez organ pomocowy bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Sama konieczność sprawowania opieki czy też wykonywanie czynności stanowiących w istocie codzienną pomoc nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. System świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi zatem sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy. Zebrany materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez wnioskodawczynię opieką nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia nie istnieje taki związek. Pomimo tego, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, że matka odwołującej się posiada znaczny stopień niepełnosprawności, nie sposób jednak przyjąć, aby skarżąca z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sama pomoc osobie wymagającej opieki w większości czynności deklarowanych przez stronę (np. sprzątanie, pranie, gotowanie, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich) należy do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie musi być sprawowana w sposób ciągły.

Pismem z dnia 13 września 2021 r. B. B. złożyła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych: – zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga – w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej; – zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje; b) naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącą emerytury pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – nadto z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła organowi w kontekście w/w zarzutu – naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a emeryturą uzyskiwaną przez skarżącą, mimo istnienia wszystkich przesłanek do przyznania świadczenia; – naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a. poprzez nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego, tj. brak ustalenia różnicy wysokości świadczeń tj. emerytury w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości świadczeń, tj. emerytury skarżącej w stosunku do świadczenia pielęgnacyjnego, uzasadnia przyznanie tego świadczenia chociażby w części stanowiącej tę różnicę oraz naruszenie tego przepisu poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego; 2) ewentualnie, naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 9 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. oraz art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o uznaniu okoliczności pobierania przez skarżącą emerytury za negatywną przesłankę ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania skarżącej do usunięcia takiej przesłanki poprzez przedłożenie w toku postępowania dokumentów potwierdzających zawieszenie prawa do emerytury, tym samym nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez osobę pobierającą emeryturę skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów i twierdzeń skargi, uznając je za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej "ustawa") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wedle art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z kolei art. 17 ust. 5 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; (...) 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że osobie, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę – należy umożliwić dokonanie wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia w niższej kwocie. Sąd podziela jednak stanowisko organu odwoławczego także co do tego, że nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki, jak również co do tego, że zakres czynności podejmowanych przez skarżącą nie ma znamion opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy.

Spełnienie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki powinno być oceniane przy uwzględnieniu ogółu okoliczności sprawy. "Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia" (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 28 października 2021 r., II SA/Sz 560/21, CBOSA). Okoliczności sprawy niniejszej – postrzegane nie tyle z osobna, ile łącznie – pozwalają uznać konkluzję organu odwoławczego za w pełni zasadną. W tym kontekście trzeba mieć na względzie zarówno to, że ostatnia aktywność zawodowa skarżącej ustała w dniu 25 października 2009 r., jak i to, że sprawowanie opieki nad matką – z uwagi na jej zakres – w istocie nie wyklucza ewentualnego zatrudnienia. Trafnie organ odwoławczy wskazał, że takie czynności jak: robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, regularne podawanie leków, pranie, sprzątanie, pomaganie w codziennej higienie, umawianie wizyt lekarskich, realizowanie recept, regulowanie opłat związanych z utrzymaniem domu, dbanie o właściwą temperaturę w pomieszczeniu oraz załatwianie wszelkich spraw urzędowych – należą do codziennych czynności wykonywanych w każdej rodzinie i nie muszą być wykonywane w sposób ciągły. Pomoc skarżącej zasadniczo sprowadza się zatem do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego i nie ma znamion opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Zarzut skargi zrelatywizowany do powyższej kwestii jest zatem bezzasadny i nie zasługuje na uwzględnienie – organ w tym zakresie prawidłowo ustalił stan faktyczny, prawidłowo zinterpretował odnośne przepisy i dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego po hipotezę normy prawnej, konstatując konieczność wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Gdy zaś chodzi o pozostałe zarzuty skargi, to – w ocenie Sądu – są one nieadekwatne do stanu sprawy. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, polemizuje ze stanowiskiem, które nie zostało wyrażone w zaskarżonej decyzji ani nie legło u podstaw rozstrzygnięcia. Wszak organ odwoławczy wskazał wyraźnie, że powodem decyzji odmownej nie jest pobieranie przez skarżącą emerytury, lecz brak związku przyczynowo-skutkowego między z niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką tudzież zakres tej opieki.

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a w szczególności nie narusza przepisów powołanych w skardze.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.