Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1393/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia kserokopii z akt sprawy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem (omyłkowo nazwanym decyzją) z [...] lipca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 127 § 2 kpa w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 144 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia J.C., działającej przez pełnomocnika J. C., na postanowienie Prezydenta [...] [...] czerwca 2015 r., nr [...] w sprawie odmowy udostępnienia kserokopii z akt sprawy, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z [...] maja 2015 r. J. C. działający jako pełnomocnik J. C. wystąpił o udostępnienie mu kserokopii dokumentów oznaczonych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] z akt postępowania administracyjnego dotyczącego jego matki J. C. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że nie ma możliwości technicznych wykonania czytelnych kopii.

Prezydent [...] postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., nr [...] odmówił udostępnienia kserokopii wyżej wskazanych dokumentów. W uzasadnieniu postanowienia podano, że zgodnie z art. 73 § 2 kpa strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony, który nie został wykazany. Organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 29 maja 2015 r. skarżąca i jej pełnomocnik zapoznali się z treścią dokumentów o wydanie kopii których wystąpili, a pełnomocnik wykonywał aparatem fotograficznym zdjęcia dokumentów.

Pełnomocnik J. C. J. C. złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji, podnosząc, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Stwierdził, że organ administracji winien wnikliwie rozpoznać złożony wniosek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie wskazało, że zgodnie z art.

73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Stosownie do art. 73 § 1a kpa czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Natomiast w myśl § 2 tego przepisu strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa na organie ciążą dwa obowiązki: umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz umożliwienia stronie sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy. Organ obowiązany jest jedynie umożliwić stronie wykonanie jej uprawnienia do sporządzania notatek i odpisów z akt sprawy, a nie sporządzać na żądanie strony odpisy w formie uwierzytelnionej.

Organ II instancji podniósł, że w orzecznictwie wskazuje się, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy ( wyrok NSA z 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, publ. lex nr 364669).

Kolegium wskazało, że norma art. 73 § 1 kpa nie nakłada na organ administracyjny obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie, kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów jednoznacznie powierza stronie bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. O ile do przeglądania akt sprawy strona nie musi wykazać się ważnym interesem, to już żądanie od organu wydania uwierzytelnionych odpisów wymaga jego uzasadnienia ważnym interesem.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji trafnie uznał, że pełnomocnik J.C. J.C. nie wykazał ważnego interesu, uzasadniającego wydanie wskazanych przez niego uwierzytelnionych odpisów kart z akt sprawy. Za rzeczony interes trudno uznać niemożność techniczną wykonania przez zainteresowanego czytelnych kopii.

W konsekwencji Kolegium uznało, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 77 § 1 i art. 80 kpa są niezasadne.

Na postanowienie (nazwane decyzją) Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lipca 2015 r., nr [...] skargę złożyła J. C. reprezentowana przez pełnomocnika J. C. (syna skarżącej).

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: przepisów art. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 77, 80, 107 § 3, 124, 156 § 1 kpa, poprzez m.in. niedokonanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wydanie postanowienia, którego uzasadnienie obarczone jest brakami uniemożliwiającymi prawną i merytoryczną jego kontrolę oraz zawierające wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa, naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego skutkujące m.in. osłabieniem zaufania obywateli do władzy publicznej.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując zażalenie nie odniosło się do dowodów, które zostały przedłożone, a oparło się wyłącznie na ustaleniach przyjętych przez organ I instancji. Tym samym organ odwoławczy naruszył m.in. art. 6, art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa oraz art. 8, 10 i 80 kpa. Zdaniem skarżącej organy obydwu instancji błędnie odczytały wniosek z 29 maja 2015 r., który nie dotyczył wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy.

Skarżąca powołując orzeczenia sądów administracyjnych: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 331/13,

Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 2043/09, z 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1657/97, z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 2043/09, z 29 marca 2001 r. sygn. akt I SA 2580/00, z 8 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 1657/97, z 29 marca 2001 r. sygn. akt II SA 2580/00, z 8 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1657/97 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 3477/01 wskazała, że obowiązkiem organu jest sporządzenie kserokopii dokumentów, gdyż mieści się to w regulacji przepisu art. 73 § 1 kpa. Skarżąca podniosła, że w wyżej powołanych wyrokach wskazano, iż skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, to tym samym brak jest podstaw prawnych do odmowy sporządzenia kopii tychże pism za pomocą kserokopiarki z tym, iż powstaje kwestia ustalenia odpłatności za skorzystanie z urządzenia.

Skarżąca wskazała, że przepis art. 73 kpa ma na celu zapewnienie funkcjonowania zasady jawności postępowania wobec strony, a na tej zasadzie opiera się konstrukcja czynnego udziału strony, co z kolei służy realizacji zasad prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Sporządzenie kopii pisma z akt sprawy za pomocą kserokopiarki należy zaliczyć do pojęcia udostępniania akt sprawy (art. 73 § 1 kpa), gdyż przepis ten nie stwarza żadnych ograniczeń w wykonywaniu odpisów z akt sprawy.

Skarżąca podniosła, że materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że organ I instancji jest w posiadaniu kserokopiarki oraz że dotychczas niejednokrotnie wykonywał kserokopie, nawet na ustny wniosek strony. Zdaniem skarżącej świadczy to o odmiennej interpretacji przepisów prawa nie w zależności od treści złożonych wniosków, a jedynie od własnego uznania organu. Skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na notatkę dołączoną przez organ I instancji do dokumentu nr 156 o treści "Pani Dyrektor, uważam, że dość tych kopii". Zdaniem skarżącej notatka ta wyraźnie wskazuje, jaki jest prawdziwy powód wydania odmownego postanowienia przez organ I instancji.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wskazać należy, że zaskarżony akt jest postanowieniem a nie decyzją, jak omyłkowo został nazwany.

W orzecznictwie sądowym i w doktrynie prawa administracyjnego nie budzi żadnych wątpliwości, że o charakterze danego aktu administracyjnego rozstrzyga nie jego nazwa, lecz treść merytoryczna, jaką ten akt zawiera (por: wyrok NSA z 16 II 2010 r., sygn. akt I OSK 574/09 lex 591290; Jan P. Tarno – Prawo o postępowaniu administracyjnym, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze ,,Lexis Nexis, Warszawa, 2006 s. 25). Nawet rozstrzygnięcia nienazwane lub błędnie nazwane, jeżeli spełniają minimum elementów o jakich mowa w przepisach, są decyzjami czy postanowieniami.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji był wniosek o wydanie kserokopii dokumentów ze wskazanych kart akt sprawy. Organ I instancji wydał postanowienie, gdyż zgodnie art. 74 § 2 kpa odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia na które służy zażalenie. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie organu I instancji. W wyniku jego rozpoznania organ II instancji wydał postanowienie, omyłkowo nazwane decyzją. O tym, że zaskarżony akt jest postanowieniem przemawia fakt uruchomienia procedury zażaleniowej, a nie odwoławczej od decyzji, gdyż w wyniku rozpoznania zażalenia może być wydane tylko postanowienie, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu II instancji, tj. art. 144 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, pouczenie tego organu, że postanowienie niniejsze jest ostateczne. Ponadto wydany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] akt spełnia wymogi z art. 124 kpa. Postanowienie zawiera oznaczenie organu, datę jego wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie o przysługującej skardze do sądu, podpisy członków składu orzekającego Kolegium. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia tego przepisu są więc chybione. Mylne nazwanie podjętego w sprawie rozstrzygnięcia decyzją zamiast postanowieniem jest oczywistą omyłką w rozumieniu art. 113 kpa.

Odnosząc się do skargi wskazać należy, że jest ona niezasadna. Wprawdzie Sąd dostrzega, że uzasadnienia postanowień organów obydwu instancji odnoszą się także do kwestii nie istotnych, gdyż skarżąca nie domagała się wydania uwierzytelnionych kopii z akt sprawy, wobec czego rozważania co do ważnego interesu strony były zbędne. Jednakże powyższe uchybienie tj. naruszenie art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa samo w sobie, nie stwarza podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż nie miało ono wpływu na treść rozstrzygnięcia. Podnieść bowiem należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi. Kolegium wyjaśniło dlaczego nie było podstaw do sporządzenia kserokopii dokumentów. Wskazało na treść przepisu art. 73 § 1 kpa i wyjaśniło jego treść.

Podnieść należy, że stosownie do art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje w każdym stadium postępowania ale również po jego zakończeniu. Czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika organu (art. 73 § 1a kpa ).

Przepis art. 73 § 1 kpa wyraża zasadę powszechnego dostępu strony do akt sprawy (z wyjątkiem określonym w art. 74 § 1 kpa) i nakłada na organ administracji publicznej obowiązek stworzenia stronie warunków umożliwiających przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów. Należy jednak zwrócić uwagę, że przepis ten nie nakłada na organ administracyjny obowiązku wykonywania, nawet odpłatnie kserokopii dokumentów zawartych w aktach i dostarczania ich stronie, gdyż utrwalanie wiadomości zawartych w aktach administracyjnych w postaci notatek lub odpisów jednoznacznie powierza stronie bez względu na użyte przez nią w tym celu środki techniczne. Stanowisko takie zostało wyrażone m.in. w wyrokach Naczelnego Sadu Administracyjnego: z 29 marca 2001 r., sygn. akt II SA 2580/00, z 5 lipca 2005 r., sygn. akt GSK 898/04; z 17 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2063/10, z 20 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2997/12 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 831/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 stycznia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1556/11. Stanowisko to Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela.

Naczelny Sąd Administracyjny, w swoim orzecznictwie, zwracał uwagę, iż trzeba odróżnić nakazaną prawem czynność organu udostępnienia stronie akt sprawy, od czynności udostępnienia akt sprawy we wskazanej przez stronę formie (wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 104/10 lex 746399). Należy z całą mocą podkreślić, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa organ ma obowiązek umożliwienia stronie sporządzenia odpisu, kopii dokumentu kopii dokumentu, ale nie ma obowiązku wykonywać tego odpisu za stronę. Tak więc żądanie strony sporządzenia i wydania kserokopii dokumentów, nie znajduje oparcia w przepisach kpa. Stąd też zasadnie w tej sprawie organ administracji odmówił sporządzenia i udostępnienia kserokopii wskazanych przez pełnomocnika skarżącej dokumentów. Organy nie naruszyły więc przepisu art. 73 § 1 kpa.

Sąd dostrzega, że w kwestii sporządzania kserokopii dokumentów przez organ i udostępniania ich stronie orzecznictwo w latach poprzednich nie było jednolite. Jednakże obecnie zdecydowanie przeważa pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podzielił. Należy ubocznie wskazać, że ogromny rozwój techniki pozwalającej na utrwalanie obrazu za pomocą np. telefonów komórkowych, kamer, aparatów cyfrowych i innych urządzeń, które są w powszechnym użyciu przez obywateli, umożliwia kopiowanie dokumentów przez stronę we własnym zakresie. Pełnomocnik skarżącej taką możliwość wykorzystał, co wynika z uzasadnienia postanowienia organu I instancji. Natomiast z notatki służbowej z 29 maja 2015 r. wynika, że pełnomocnik skarżącej mając udostępnione akta wielokrotnie używał urządzeń utrwalających obraz.

Chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6,7,8,9,10,11 kpa, gdyż organ udostępnił skarżącej akta sprawy i nie stawiał żadnych przeszkód w sporządzaniu notatek, odpisów i kopii. Organ wyjaśnił z jakim żądaniem skarżąca wystąpiła i dlaczego odmówił sporządzenia kserokopii dokumentów. Co do zarzutu naruszenia przepisów art. 77 i 80 kpa, to zarzuty te są nieadekwatne, gdyż w postępowaniu incydentalnym, jakim jest udostępnienie akt, organ nie prowadzi postępowania dowodowego, nie gromadzi dowodów i ich nie ocenia.

Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 kpa, to wskazać należy, że zaskarżone postanowienie z przyczyn wyżej omówionych nie jest wadliwe, wobec czego zarzut wydania postanowienia z wadami wskazanymi w tym przepisie jest niezasadny, gdyż nie zachodzi żaden przypadek wymieniony w art. 156 § 1 kpa. Z kolei zarzut naruszenia przepisu art. 12 kpa nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, a ponadto akta zostały skarżącej niezwłocznie udostępnione.

Okoliczność, iż skarżącej wcześniej udostępniano kserokopie dokumentów z akt sprawy nie ma dla niniejszego postępowania żadnego znaczenia.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 151 ppsa oddalił skargę w całości.