Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 979/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a pkt 2 i ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 23, art. 27, art. 128, art. 132
journal: Dz.U. 2012 poz 788
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 11 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Hanna Raszkowska sędzia del. SO Dorota Radaszkiewicz Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 roku sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy przekazanych Sądowi wynika, że pismem z dnia 15 lutego 2013 r. D.P. została poinformowana przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, że na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548) na mocy art. 11 ust. 3 i 4 tej ustawy wygaśnie z mocy prawa z dniem [...] decyzja przyznająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...] nr [...], którą przyznano prawo do tego świadczenia z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem Z.P. od dnia [...] 2011 r. bezterminowo w wysokości 520 zł miesięcznie. Wobec czego należy złożyć nowy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W dniu 18 lipca 2013 r. D.P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem, wobec którego orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności, oraz który wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wyjaśniła, że sprawuje opiekę nad mężem, który ma wadę wzroku - odklejającą się siatkówkę, dużą wadę wzroku [...] oraz w [...] przeszedł zawał serca.

Po rozpatrzeniu wniosku, działająca z upoważnienia Burmistrza Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...] orzekła o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem Z.P. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 17 ust. 1, 1a, 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.).

W uzasadnieniu podano, że małżonek wnioskodawczyni orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O. z dnia [...] 2005 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe ze wskazaniem, że niepełnosprawność powstała od dzieciństwa. Mąż choruje bowiem na odklejającą się siatkówkę oka, wadę wzroku [...], a nadto w [...] przeszedł zawał serca, tak że stan jego zdrowia uległ pogorszeniu. Z tego też powodu wymaga stałej opieki (nadzoru), którą sprawuje żona. Ustalono, że ojciec osoby niepełnosprawnej nie żyje, natomiast matka posiada orzeczenie zaliczające ją do pierwszej grupy inwalidzkiej. Ustalono, że rodzina posiada 5 dzieci, które założyły własne rodziny i pracują, natomiast córka A. studiuje na studiach stacjonarnych. Wszystkie dzieci są pełnoletnie i nie posiadają orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wnioskodawczyni jest natomiast osoba zdrową, która gdyby nie opieka nad mężem mogłaby podjąć zatrudnienie.

Przytoczono treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59, z późn. zm) ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą m.in. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym wskazano, że osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego w tej sprawie organ uznał, że wprawdzie małżonka sprawuje faktyczną opiekę nad mężem lecz z uwagi na zawarte w ust. 1a i 1b przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymogi warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że osoba wymagająca opieki posiada pełnoletnie dzieci nie posiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to w pierwszej kolejności na nich nałożony został obowiązek sprawowania takiej opieki nad ojcem. Okoliczność, iż dzieci posiadają własne rodziny, pracują zawodowo i nie mogą wykonywać tej opieki nie ma znaczenia w sprawie, gdyż okoliczności te są świadomym wyborem tych osób i nie zwalniają ich z obowiązku alimentacyjnego względem osoby niepełnosprawnej. W takim przypadku, obowiązek ten nie przybierze wprawdzie świadczenia pomocy w formie starań osobistych a może polegać np. na opłaceniu osoby trzeciej, która zapewni taką opiekę. W ocenie organu skoro osoba wymagająca opieki posiada pełnoletnie dzieci, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, to świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane innemu członkowi rodziny tj. żonie. Przywołano obszerne fragmenty wyroku WSA w Lublinie z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 754/12, w którym wskazano, że w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych - świadczenie pielęgnacyjne małżonkowi nie przysługuje.

Od decyzji tej D.P. złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia, gdyż to ona sprawuje opiekę nad mężem i świadczy pomoc w codziennych czynnościach. Wskazała, że stan męża nie rokuje żadnej poprawy na przyszłość, w związku z czym nie może podjąć żadnego zatrudnienia. Podniosła, że poprzednio również miała przyznane świadczenie wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 30 września 2011 r. sygn. II SA/Ol 587/11, który stwierdził, że fakt pozostawania przez męża w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Dlatego uważa, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia wskazano, że z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548) stronie wygasła decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem przyznane bezterminowo i złożony został nowy wniosek, który rozpoznano stosownie do brzmienia art. 17 ust. 1, 1a i 1b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że prawidłowo została dokonana wykładnia przywołanych przepisów przez organ I instancji, bowiem w nowym brzmieniu art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadził kolejność osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym dalsi krewni uzyskują prawo do jego przyznania jedynie wówczas, gdy nie ma osób spokrewnionych z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu, a takimi osobami zobowiązanymi i uprawnionymi są dzieci, które winny w pierwszej kolejności zapewnić ojcu pomoc i opiekę. Tym samym to dzieci Państwa P. będące osobami pełnoletnimi, nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności są w pierwszej kolejności zobowiązane do świadczenia pomocy ojcu.

Na tę decyzję D.P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której wniosła o uchylenie decyzji Kolegium w całości. Zarzuciła, że podjęte rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące. Po raz kolejny przedstawiła okoliczności sprawowania opieki nad mężem wyjaśniając, że w ostatnim roku jego stan zdrowia uległ dalszemu pogorszeniu. Podniosła, że Kolegium sugeruje, iż obowiązek alimentacyjny ciąży na ich dzieciach lecz pomija okoliczność, że ona miała już przyznane świadczenie na stałe z uwagi na stan zdrowia męża. Wyjaśniła, że troje z dzieci posiada własne rodziny, młodszy syn nie mieszka z nimi, zaś młodsza córka studiuje i mieszka w O. Z tego powodu tylko ona może sprawować i sprawuje opiekę nad chorym mężem, przy czym od dnia 1 lipca 2013 r. zostali pozbawieni wsparcia finansowego ze strony Państwa, zaś wydatki na leki są znaczące.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. z 2012 r. Dz.U. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa.

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz.U. Nr 139, poz. 992, ze zm) poprzez błędną wykładnię w zakresie ustalenia kręgu osób w pierwszej kolejności zobowiązanych do świadczeń na rzecz osoby niepełnosprawnej. Organ odwoławczy uznał bowiem, że skoro osoba wymagająca opieki posiada dzieci, to są one spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki i w pierwszej kolejności także zobowiązane do alimentacji wobec niej stosownie do zapisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: k.r.o.), przy czym ich zobowiązanie poprzedza obowiązek świadczenia przez współmałżonka. Wobec czego uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla współmałżonka będzie możliwe jedynie, gdy nie będzie dzieci zdolnych do sprawowania opieki tj. nie będących małoletnimi oraz legitymującymi się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Takiej wykładni powołanych przepisów nie podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.

W rzeczonej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem Z.P.

Przede wszystkim należy wskazać, że materialnoprawną podstawą skarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) dalej: u.ś.r., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548) zwanej dalej: ustawą zmieniającą z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2013 r. Z tą datą została nadana nowa treść przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy. I tak stosownie do art. 17 ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisem ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z ust. 1a tego przepisu osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 , lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Rozpoznając powyższą regulację w zakresie odnoszącym się do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu konieczności sprawowania opieki wobec osoby pozostającej w związku małżeńskim należy mieć na uwadze również zapis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego brzmienie nie uległo zmianie na skutek ustawy nowelizującej, a który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na tle tego uregulowania wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne, jak również Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. P 38/09, OTK-A 2010, nr 5, poz. 53), przedstawiającym Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, aby dokonywać takiej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., w myśl którego osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, traci prawo do świadczenia z uwagi na zawarcie przez osobę wymagającą opieki związku małżeńskiego, jako że obowiązek sprawowania opieki ciążyć będzie na małżonku, który uzyska w konsekwencji prawo do ubiegania się o świadczenie w przypadku rezygnacji z pracy zarobkowej. Reasumując sądy administracyjne stanęły zatem na stanowisku, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. aktualnie nie będzie mógł być stosowany, gdy o świadczenie pielęgnacyjne wystąpi zobowiązany do opieki i alimentacji w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonek osoby legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności, spełniający jednocześnie wymogi z art. 17 ust. 1 u.ś.r w brzmieniu sprzed nowelizacji (por. wyrok. WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 500/13, wyrok NSA z dnia 20 września 2013 r. sygn. akt I OSK 2623/12, orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka wykładnia celowościowa i systemowa wskazanego przepisu ma pierwszeństwo przed wykładnią językową i służy ochronie wartości konstytucyjnych - do jakich art. 18 Konstytucji RP zalicza małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzinę, macierzyństwo i rodzicielstwo.

W ocenie składu orzekającego Sądu w niniejszej sprawie taką samą wykładnię celowościową i systemową należy zastosować przy rozumieniu treści art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ust. 1a pkt 2 u.ś.r. Nie ulega bowiem żadnych wątpliwości, ze ustawodawca w ust. 1 przepisu art. 17 u.ś.r. generalnie określił podmioty, którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego po spełnieniu pozostałych wymogów określonych tym przepisem tj. jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej p[racy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W pkt 4 tego przepisu zawarto generalne uprawnienia dla innych osób, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, przy czym w ust. 1a tego przepisu prawodawca, w ocenie organów orzekających w sprawie, wprowadził gradację kolejności osób uprawionych do wskazanego świadczenia, które kolejnej kategorii uprawnionych przysługuje jedynie wówczas, gdy nie ma uprawnionych w pierwszym stopniu spokrewnionych bądź też nie mogą oni takiej opieki świadczyć, gdyż są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W tym miejscu należy wskazać, że w uzasadnieniu do projektu ustawy zmieniającej uzasadniającej wprowadzenie nowych modyfikacji zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego zapisano, że w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego: a) (...) "Osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy osoba wymagająca opieki nie jest umieszczona w rodzinie zastępczej spokrewnionej ani nie ma opiekuna faktycznego oraz nie ma osób spokrewnionych w pierwszym stopniu lub legitymują się one znacznym stopniem niepełnosprawności lub gdy rodzice zostali pozbawieni praw rodzicielskich. Wprowadzenie takiego rozwiązania jest uzasadnione tym, że pierwszeństwo w obowiązku alimentacyjnym wobec osoby niepełnosprawnej mają osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu (art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) przed osobami spokrewnionymi w stopniu dalszym."

Z treści tego uzasadnienia do projektu nie wynika zatem aby wolą ustawodawcy było wprowadzenie jakiejkolwiek gradacji w stosunku do współmałżonka osoby wymagającej opieki. Nie było zatem celem uchwalonych zmian wprowadzanie jakiejkolwiek kolejności w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do współmałżonka osoby wymagającej opieki. Także językowa wykładnia brzmienie art. 17 ust. 1a wskazuje, że wprowadzony zapis dotyczy gradacji osób spokrewnionych z osobą wymagającą opieki i w takiej sytuacji nie budzi wątpliwości, że pierwszeństwo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobom spokrewnionych w pierwszym stopniu nad zobowiązanymi w dalszej kolejności. Reguła ta jest spójna z wynikającym z art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązkiem alimentacyjnym zobowiązanego w dalszej kolejności, który powstaje dopiero wtedy gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności. W przypadku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego została przeniesiona ta sama zasada, że osoba spokrewniona w stopniu bliższym jest w pierwszej kolejności uprawniona do tego świadczenia przed osobą spokrewnioną w stopniu dalszym.

Jednakże w ocenie Sądu reguła powyższa nie dotyczy współmałżonka osoby wymagającej opieki, bowiem nie jest on ani osobą spokrewnioną z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu czy też w stopniu dalszym. Jak wskazał w swoim wyroku z dnia 20 września 2013 r. sygn. akt I OSK 2623/12 (dostępny CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny " okoliczność że obowiązki małżeńskie są w szczególny sposób regulowane przez prawo (szerszy) nie oznacza, że pomiędzy współmałżonkami nie występuje obowiązek o charakterze alimentacyjnym. Zgodnie z treścią art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788) dalej: k.r.o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. (...) Ponadto w myśl art. 23 k.r.o. są oni obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Analiza powyższych przepisów wskazuje zatem, że więź, która łączy współmałżonków jest wielopłaszczyznowa i obejmuje nie tylko samych małżonków, ale i całą, założona przez nich rodzinę. Z tego powodu prawa i obowiązki małżonków zostały uregulowane prawnie w sposób odrębny i jednocześnie szczególny. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek wzajemnej alimentacji (przyczyniania się do zaspokajania potrzeb, wzajemna pomoc i współdziałanie dla m.in. wzajemnego dobra). Obowiązek ten wynika z powołanych wyżej przepisów, tj. art. 23 i 27 k.r.o. i sprowadza się również do obowiązku opieki nad chorym czy niepełnosprawnym małżonkiem. Nie można zatem przyjąć, że kwestie obowiązku alimentacyjnego, należy wyłącznie rozpoznawać w kontekście art. 128 k.r.o."

Sąd w całości podziela ten pogląd i w związku z powyższym stwierdza, ze kategoria innych osób, na których zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. ciąży obowiązek alimentacyjny , zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy obejmuje przede wszystkim współmałżonka osoby wymagającej opieki. Ponieważ jednak w ust. 1a pkt 2 mowa jest jedynie o osobach spokrewnionych w pierwszym i dalszym stopniu to regulacja powyższa nie obejmuje małżonka osoby wymagające opieki, gdyż kategoria współmałżonka nie została objęta uregulowaniem art. 1a art. 17 u.ś.r.

Reasumując należy wskazać, że literalne odczytywanie art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. polegające na przyjęciu, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy m.in. nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem małżonek uzyska prawo do świadczenia li tylko w przypadku, gdy nie posiada dzieci osoba wymagająca opieki nie jest do pogodzenia z konstytucyjną zasadą ochrony małżeństwa i rodziny wyrażoną w art. 18 Konstytucji RP.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Kolegium, jak i decyzję organu I instancji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cytowanej ustawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny dokonać oceny stanu faktycznego, według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz mieć na uwadze przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą to wykładnią są związane z mocy art. 153 ustawy ppsa.