Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1588/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 i art. 23
journal: Dz.U. 2005 nr 240 poz 2027
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 120, art.122, art.187
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Beata Sobocha, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2012 r. spraw ze skarg W. M. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 i 2011 r. 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

I. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] lutego 2010 r. ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 rok dla M. i W., małżonków M., dalej jako "Skarżący" i ustalił dla nich wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2010 rok na kwotę 16,00 zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wysokość podatku ustalono na podstawie wykazu nieruchomości oraz danych z ewidencji gruntów według następującego wyliczenia - użytki rolne:

1) (m-c 01-10) ha. Fiz. - 5,0600 ha, ha. Przeliczeniowe -0,9820ha, podstawa opodatkowania 0,0000 ha - wg stawki 85,2500 daje kwotę podatku 0,00 zł.

2) (m-c 11-12) ha. Fiz. - 2,2100 ha, ha. przeliczeniowe-0,5260 ha, podstawa opodatkowania 0,0000 ha- wg stawki 85,2500 daje kwotę podatku 0,00 zł.

Podatek rolny- 0,00 zł.

A - Budynki mieszkalne 10/12 49,76m2 wg stawki 0,35zł daje kwotę 14,51 zł,

A - Budynki mieszkalne 2/12 30,00m2 wg stawki 0,35 zł daje kwotę 1,75 zł,

n- nieużytki 10/12 7.100,00 m2 wg stawki 0,00 zł daje kwotę 0,00 zł,

n- nieużytki 2/12 6.400,00 m2 wg stawki 0,00 zł daje kwotę 0,00 zł,

Podatek od nieruchomości -16,00 zł.

II. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. ustalił M. i W. M. łączne zobowiązanie pieniężne za 2011 rok w wysokości 18 zł. Organ pierwszej instancji wskazał, że podatkiem - wyłącznie od nieruchomości, objęto budynek mieszkalny o powierzchni 49,76 m.

III. W.M. złożyła odwołanie od decyzji Wójta Gminy S., wnosząc o utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lutego 2010 r. i uchylenie decyzji zaskarżonej oraz o zobowiązanie Wójta Gminy S. do wstrzymania naniesienia zmiany ujawnionej w zaskarżonej decyzji aż do formalnego zwrotu wyłudzonych gruntów przez M.R. lub do czasu uzyskania sądowego wyroku nakazującego zwrot wyłudzenia. W dalszej części wskazała, iż naniesiona w zaskarżonej decyzji zmiana na podstawie danych z ewidencji gruntów ujawniona w listopadzie 2010 roku jest przede wszystkim dowodem matactw M. i M. R. na szkodę odwołującej w powiązaniu z licznymi matactwami urzędniczo-medycznymi i B.S. w G., między innymi opisanych w zaświadczeniu z dnia [...] lipca 2008 r. o władaniu drogą dojazdową do wyłudzonych gruntów rolnych. W ocenie Skarżącej dokument jest dowodem, że wyłudzenie to było wcześniej zamierzone ze świadomym wykorzystaniem ciężkich skutków wypadków przy pracy rolniczej, którym ulegli. Skarżąca wskazała na liczne, w jej ocenie "fałszerstwa i matactwa" ze strony pracowników służby zdrowia, policji, prokuratury, które miały związek z wyłudzeniem gruntów rolnych przez M. i M.R., tj: ich bezpodstawne wzbogacenie na szkodę Strony. Na potwierdzenie powyższego dołączyła do wniesionego odwołania dokumenty medyczne, dokument z policji i prokuratury Rejonowej w G.

M. i W., małżonkowie M. wnieśli również odwołanie od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu Skarżący, jak w poprzednim odwołaniu, opisali przebieg zdarzenia, podkreślając niewłaściwe naliczanie wysokości podatków.

IV. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu wskazało, że w zawiadomieniu o zmianie w danych ewidencji gruntów i budynków, wydanych przez Starostwo Powiatowe w S. z dnia [...] października 2010 roku, Nr zmiany [...], jednostka ewidencyjna: [...], Obręb[...] wynika, iż w jednostce rejestrowej gruntów G8 dokonano zmian podmiotowych odnośnie gruntów o powierzchni 2,92 ha fizycznych, tj.: wykreślono dotychczasowych właścicieli – M. i W. M. i wskazano nowego właściciela – M.R. Z treści wskazanego zawiadomienia wynika, że nie dokonywano żadnych zmian dotyczących oznaczenia użytku, jego konturu klasyfikacyjnego czy powierzchni. W oparciu o powyższe dokonano stosownych zmian w danych ewidencji gruntów i budynków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przytoczyło treść art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 5 ust. 1, art. 7 ust 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 121, poz. 844 z późn. zm.) – dalej "u.p.o.l.". Wyjaśniło, że podstawą wymiaru podatków, zgodnie z art. 21 ust 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 roku Nr 240, poz. 2027 z późn. zm.) – dalej "u.p.g.k.", stanowią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Przepis ten nie przewiduje wyjątków, w związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku , Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) – dalej "Ordynacja podatkowa". Podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów winien wszcząć stosowną procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało na orzecznictwo sądowe prezentujące powyższą wykładnię. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. odnosząc się do argumentów podniesionych przez Skarżącą co do wyłudzenia gruntów i bezpodstawnego wzbogacenia się przez M.R. oraz "fałszerstw i matactw" ze strony pracowników służby zdrowia, policji, prokuratury stwierdziło, iż nie zasługują one na uwzględnienie, bowiem ze względu na swój charakter i zakres przedmiotowy nie mają wpływu na wymiar zobowiązania podatkowego ustalanego przez organ podatkowy. Zmiany podmiotowe, o których mowa w w/w zawiadomieniu nie mają wpływu na wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego, bowiem grunty będące przedmiotem opodatkowania w tej sprawie sklasyfikowane jako:

- grunty rolne klasy V i VI korzystają ze zwolnienia w podatku rolnym (art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku (Dz. U. z 2006 roku Nr 136, poz. 969 z późn. zm.),

- nieużytki korzystają ze zwolnienia w podatku od nieruchomości (art. 7 ust 1 pkt 10 u.p.o.l.) stąd kwota należnego podatku wynosi 0,00 zł.

V. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu wyjaśniło, że wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rzecz M. i W. M. w 2011 roku dokonano, przyjmując za podstawę budynek mieszkalny o powierzchni 49,76 m2 przy zastosowaniu stawki ustalonej uchwałą nr 197/LII/2010 Rady Gminy w S. z dnia 10 listopada 2010 r. w wys. 0,36 zł/m2. Jakkolwiek M. i W. M. są również właścicielami (na zasadzie wspólności ustawowej) działki gruntu o pow. 6.400 m2 ale - jak wykazał organ I instancji - są to nieużytki, zatem zwolnione z opodatkowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podniosło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają m. in. budynki i ich części (wg ustalonej powierzchni użytkowej). Rada gminy - w drodze uchwały - określa wysokość stawek podatku od nieruchomości - art. 5 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie dopatrzyło się naruszenia przez organ I instancji przepisów prawa materialnego ani unormowań proceduralnych. W jego ocenie opis zdarzeń zawarty w treści złożonego odwołania nie może być przedmiotem analiz w prowadzonym przed Kolegium postępowaniu. Sygnalizowane wyłudzenia i matactwa, nadużycia urzędniczo - medyczne, o których piszą odwołujący się należy skierować do właściwych organów ścigania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zaznaczyło, iż w dokumentacji rozpatrywanej sprawy znajduje się "Zawiadomienie o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków", autoryzowane przez Wydział Geodezji, Kartografii, Katastru i Nieruchomości Starostwa Powiatowego w G. Z opisu dokonanych zmian wynika, że nabywcą działek nr [...], [...] o łącznej powierzchni 2,92 ha jest M.R.

VI. W.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. M. i W., małżonkowie M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniach skarg Skarżący powtórzyli argumentację przedstawioną w odwołaniach od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] listopada 2010 r. oraz decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lutego 2011 r.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skarg i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Postanowieniem z dnia 21 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") połączył sprawy o sygnaturach III SA/Wa 1588/11 i III SA/Wa 1589/11 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, prowadząc dalej pod wspólną sygn. akt III SA/Wa 1588/11.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:

Skargi zostały uwzględnione bowiem obie zaskarżone decyzje naruszają przepis art. art. 21 i art. 23 u.p.g.k.

W sprawie jest niesporne, że wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2010 dla W. i M., małżonków M. ustalony był dwukrotnie.

Pierwszy raz decyzją Wójta Gminy S. w wymiarze 16,-zł rocznie w rozłożeniu na kwartalne spłaty. Decyzja pochodziła z dnia [...] lutego 2010 r. i dotyczyła 2010 roku. Druga decyzja zmieniająca pierwszą pochodziła z dnia [...] listopada 2010 r. i ustaliła łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2010 w wysokości 16 zł, płatne w kwartalnych ratach. Wydanie drugiej decyzji spowodowane było uzyskaniem nowych danych z ewidencji gruntów wskazujących na zmianę właściciela gruntów o powierzchni 2,92 ha stanowiących działkę nr [...] w [...]. Nowym właścicielem miała być M.R..

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Wójt Gminy S. ustalił dla W. i M., małżonków M. wymiar łącznego zobowiązania na rok 2011, w kwocie 18 zł z rozłożeniem tej kwoty na cztery kwartalne raty. W tej decyzji również grunt o powierzchni 2,92 ha ujęto jako własność M.R.

Zaznaczyć należy, że małżonkowie M. w odwołaniach od decyzji Wójta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. kwestionowali odłączenie z gruntów stanowiących ich własność działki o powierzchni 2,92 ha, nr [...] w [...] twierdząc, że M.R., matka M.R. wyłudziła od nich tenże grunt. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., wydając decyzje utrzymujące w mocy decyzje Wójta Gminy S. w zasadzie nie odniosło się do tej kwestii.

Sąd uchylił zaskarżone decyzje ponieważ:

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., stanowiący o zobowiązaniach w podatku od nieruchomości posiadaczy samoistnych tychże nieruchomości, sugerując, że dotyczy to gruntu M.R. jak też na art. 21 ust. 1 u.p.g.k., stanowiący, iż dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są dokumentami urzędowymi stanowiącymi podstawę ustalenia zobowiązań podatkowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze teoretycznie, ma rację w obu kwestiach tyle, że w aktach obu spaw dotyczących podatków za rok 2010 i rok 2011 brak jest właściwych danych z ewidencji gruntów i budynków, przesądzających te kwestie. Zawiadomienie znajdujące się w obu aktach podatkowych o zmianach nadesłanych przez notariusza, który dokonywał aktu darowizny spornej działki dokonanej przez matkę M.R. na córkę M.R. nie jest w tym przypadku właściwym dokumentem. Nie są bowiem ujawnione w ewidencji gruntów dane dotyczące uzyskania własności czy posiadania działki przez M.R. M.R. jest już kolejną uprawnioną.

2. Sądowi nie są więc znane dane dotyczące wprowadzenia M.R. jako właściciela czy samoistnego posiadacza działki nr [...] do ewidencji gruntów i budynków. Wobec tego wszelkie dywagacje na ten temat czynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdują uzasadnienia faktycznego. Z całą pewnością ewidencja gruntów nie stanowi podstawy do ustalenia prawa własności lecz jak stanowi przepis - do planowania przestrzennego, gospodarczego, wymiaru podatków, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystki publicznej, gospodarki nieruchomościami ora ewidencji gospodarstw rolnych. Podstawą wpisu prawa własności gruntu, a więc nieruchomości może stanowić jedynie akt notarialny przenoszący własność tego gruntu lub wyrok sądowy ustalający prawo własności gruntu poprzez np. zasiedzenie czy umowę, nie posiadającą cech umowy notarialnej. Tak stanowi art. 23 u.p.g.k. Dokumenty te nie muszą fizycznie znajdować się w aktach podatkowych, gdyż są przeznaczone do ewidencji gruntów, ale w ewidencji gruntów muszą być odnotowane jako podstawa wpisu rodzącego skutki prawne. Zasadnie więc małżonkowie M. kwestionują prawidłowość decyzji ustalających wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego skoro w ewidencji gruntów zostali pozbawieniu fragmentu nieruchomości stanowiącej ich własność, choćby ze stawką podatkową "0". Istotne też, że we właściwym sądzie małżonkowie M. kwestionują uprawnienia M.R., która te, w tej sytuacji wątpliwe uprawnienia, przeniosła na córkę M.R.. Sąd stwierdza też, że nie tylko brak jest prawidłowych danych gruntowych, ale nadto w aktach znajduje się zaświadczenie wskakujące, że przedmiotowe działki gruntu stanowią własność gminy i są przeznaczone pod drogę, co wymaga szczegółowego wyjaśnienia. Skoro właścicielem działki jest Gmina to dlaczego ewidencyjnie jest przypisana Skarżącym i czy przedmiotowe zaświadczenie zostało wydane przez osobę uprawnioną, a jeżeli tak - na jakiej podstawie faktyczno – prawnej.

3. Nie ma racji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że przedmiotem opodatkowania jest jedynie budynek Skarżących, gdyż pozostałe grunty korzystają ze zwolnienia w podatku rolnym i podatku leśnym. Skoro korzystają ze wolnienia to znaczy, że podlegają ustawie, a skoro podlegają ustawie to znaczy, że ustalany podatek zależy od tej ustawy, wobec czego wymiar "0" jest też elementem decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego.

Reasumując, w ocenie Sądu, o ile starostwo posiada dokument przenoszący własność czy samoistne posiadanie gruntu przez W. i M., małżonków M. na rzecz M.R. czy też wyrok sądowy tej treści - powinno dane te ujawnić w ewidencji i dopiero wówczas dane z aktu notarialnego, zawartego pomiędzy matką, a córką. O ile nie posiada takich dokumentów - do czasu przedłożenia wyroku sądowego po zakończonej sprawie, której stronami są zainteresowani lub innego dokumentu stanowiącego dokument urzędowy - opodatkowanie nieruchomości pozostaje przy jej dotychczasowych właścicielach. Dla danych gruntowych mają też znaczenie wyniki postępowania w sprawie drogi gminnej na nieruchomości Skarżących.

Przyczyną uchylenia decyzji jest naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 120, art.122, art.187 Ordynacji podatkowej, a więc zasad postępowania podatkowego oraz art. 21 i art. 23 u.p.g.k., co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcia organu podatkowego w rozpoznawanych sprawach. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, pozostawiając Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu ponowne rozpoznanie odwołań małżonków M., przy zastosowaniu wiążącego stanowiska Sądu, co wynika z art. 153 p.p.s.a. Zaznaczyć należy, że skarga W.M. została potraktowana jako skarga również w imieniu M.M. wobec solidarnego charakteru zobowiązania podatkowego, dotyczącego obojga małżonków.

Podstawą prawną uchylenia zaskarżonych decyzji jest art. 45 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a podstawą stwierdzenia niewykonalności obu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego do uprawomocnienia wyroku Sądu – art. 152 p.p.s.a.

Brak rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania wynika z faktu przyznania małżonkom M. prawa pomocy w postaci zwolnienia z uiszczenia wpisu sądowego w obu sprawach.