Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SAB/Wa 582/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w pozostałym zakresie umorzono postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 161 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1 pkt 3 i par. 1 a, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w sprawie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku M. N. z dnia [...] lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1958 r., nr[...] 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego M. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 listopada 2018 r. M. N. wniósł skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w związku z postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z dnia [...] czerwca 1958 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w [...], gm. [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji administracyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi podniesiono, że pismem z dnia 27 lutego 2014 r. został złożony wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z dnia [...] czerwca 1958 r., nr [...]. Pismem z dnia 20 marca 2018 r. wezwano organ do usunięcia naruszenia prawa i rozpatrzenia sprawy w terminie zakreślonym w k.p.a. Pomimo upływu kolejnych 8 miesięcy postępowanie nie zostało zakończone, w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna, postepowanie toczy się już 5 rok.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że przedmiotowa sprawa ma charakter bardzo skomplikowany ze względu na trudności z ustaleniem stron postępowania. Po wpływie w dniu 27 lutego 2014 r. wniosku podjęto szereg czynności mających na celu ustalenie legitymacji prawnej skarżącego oraz ustalenie kręgu następców prawnych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie organ pozyskał całość akt archiwalnych sprawy przedmiotowego wywłaszczenia. W dniu 19 marca 2019 r. na Biuro Podawcze Sądu wpłynęło postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie z wniosku M. N. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium rady Narodowej m. [...] z dnia [...] czerwca 1958 r., wobec konieczności ustalenia następców prawnych zmarłej w dniu [...] sierpnia 2014 r. M. M. następczyni prawnej byłych właścicieli nieruchomości J. M. ze S. oraz F. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej jako p.p.s.a.), obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność organu. Zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko. Art. 35 § 1 i 3 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególne skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że organ nie rozpoznał złożonego w dniu 3 marca 2014 r. przez skarżącego wniosku z dnia 27 lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z dnia [...] czerwca 1958 r., nr [...] w sprawie wywłaszczenia nieruchomości w ustawowym terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., jak również do daty wyrokowania przez sąd organ nie załatwił sprawy, poprzez wydanie merytorycznej decyzji. Natomiast Minister postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., nr [...], z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zawiesił postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z uwagi na konieczność ustalenia następców prawnych zmarłej w dniu [...] sierpnia 2014 r. M. M., będącej stroną tego postępowania. Zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania administracyjnego wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Dotyczy to także terminów załatwienia sprawy określonych w art. 35 - 36 k.p.a. Godzi się zauważyć, iż zawieszenie postępowania jest to taki stan, w którym trwa nadal stan zawisłości sprawy, nadal istnieją powstałe w nim stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa toczy się bez biegu i w zasadzie żadne czynności procesowe nie są podejmowane. W okresie zawieszenia postępowania żadne terminy w zasadzie nie biegną, a po ustaniu przyczyn zawieszone postępowanie zostaje podjęte na nowo (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 marca 2012 r., IV SA/Wa 1708/11, LEX nr 1139642). Zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie oznacza, że postępowanie główne nie może zostać zakończone wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego. Wstrzymanie dalszego biegu postępowania oznacza, że organ nie ma podstaw do wydania decyzji, jeżeli organ najpierw nie podejmie w formie postanowienia zawieszonego uprzednio postępowania. W tych warunkach należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1958 r., nr [...] ( pkt 1sentancji wyroku). Jak już wspominano wyżej z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie – ale mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Trzeba przy tym podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 590/13, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, będą miały znaczenie dla oceny sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.

Podkreślenia wymaga, że na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.), zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Według art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, należy po analizie akt administracyjnych stwierdzić, że postępowanie z wniosku skarżącego z dnia 27 lutego 2014 r. organ prowadzi ponad 5 lat. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ kilkakrotnie wyznaczał nowe terminy załatwia sprawy, tj. do 30 kwietnia 2015 r., 30 września 2015 r., 31 sierpnia 2018 r. i 31 stycznia 2019 r. i żadnego z nich nie dotrzymał. Po wysłaniu w dniu 3 grudnia 2018 r. ostatniego zawiadomienia z dnia 28 listopada 2018 r. o terminie załatwienia sprawy do 31 stycznia 2019 r., sporządzonym już po otrzymaniu w dniu 19 listopada 2018 r. skargi, organ podjął jedną czynność polegającą na zwróceniu się do Urzędu Miasta [...] pismem z dnia 13 grudnia 2018 r. pilne nadesłanie adresów podmiotów sprawujących zarząd nad nieruchomościami w nim wymienionymi. Drugą czynnością było wydanie w dniu [...] marca 2019 r. ww. postanowienia o zawieszeniu postępowania w związku z koniecznością ustalenia następców prawnych zmarłej M. M. Nie można nie zauważyć, że organ informację o jej śmierci pozyskał już w dniu 6 maja 2015 r., zaś czynności co do ustalenia jej następców prawnych podjął dopiero w dniu 12 marca 2019 r.

W ocenie Sądu w tych warunkach nie ulega wątpliwości, że organ w załatwianiu tej sprawy pozostawał w bezczynności i bezczynność ta miała charakter rażący. Organ bowiem prowadził postępowanie z rażącym naruszeniem zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 k.p.a., jak również rażąco naruszył przepis art. 36 k.p.a., skoro czterokrotnie nie dotrzymał wyznaczonych przez siebie terminów załatwienia sprawy. Wprawdzie przez okres 5 lat organ podejmował czynności w sprawie, jednakże czynił to w zbyt dużych, niczym niesprawiedliwych, odstępach czasowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 161 § 1 pkt 3, art.149 § 1 pkt 3 i § 1a orzekł, jak w pkt 1 – 3 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a (pkt 4 sentencji)