Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 6/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 , art. 41.
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Wójta Gminy [...] rozpatrując wnioski Z. W. z dnia [...] r. pkt 5 oraz z dnia 10 i [...] r. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] przyznał wnioskodawcy pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu bojlera, opału do kuchni kaflowej, opłacenia energii elektrycznej, odmawiając przyznania na ten cel zasiłku celowego.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podniósł, że pismami z dnia [...] r. Nr [...] i OPS 8120.28.W.2015 Z. W. i T. W. zostali poinformowani o terminie wizyty pracowników socjalnych w miejscu zamieszkania w dniu [...] r. w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego w związku ze złożeniem wniosku o pomoc. Korespondencję doręczono dnia [...] r. W wyznaczonym terminie pracownicy socjalni przyjechali do miejsca zamieszkania w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Żona udzieliła informacji do wywiadu w sprawie Z. W. i oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, że pozostają w separacji. Z. W. zajmuje dwa pomieszczenia pokój i kuchnię. Przedpokój i łazienka są wspólnie użytkowane. Z. W. korzysta z kuchni węglowej. Podczas wywiadu T. W. oświadczyła, że Z. W. leczy się na nadciśnienie tętnicze oraz zwyrodnienie stawów. T. W. po udzieleniu informacji do wywiadu odmówiła podpisania oświadczenia, że podane informacje są zgodne z prawdą. Organ podniósł, że Z. W. widywany jest w środowisku, dlatego można stwierdzić, że jest sprawny fizycznie, porusza się samodzielnie po miejscowości [...], jeździ rowerem, sam załatwia i prowadzi swoje i żony sprawy w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], w Samorządowym Kolegium Odwoławczym, w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie, wspólnie z żoną chodzi do lekarza, na zakupy, utrzymuje kontakt z innymi osobami. Jak wynika z decyzji ZUS-u źródłem utrzymania Z. W. jest emerytura przyznana na stałe w wysokości [...] zł brutto (802,84 zł netto miesięcznie). Z uwagi na zajęcia komornicze emerytura jest wypłacana w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ ustalił, że dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł i przekracza kryterium ustawowe wynoszące [...] zł, stąd nie spełnił on przesłanki dochodowej umożliwiającej przyznanie zasiłku celowego.

Analizując sytuację wnioskodawcy i powołując się na art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej organ stwierdził jednak, że wnioskodawcy należy przyznać specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł. Ośrodek wyjaśnił przy tym, że przyznanie pomocy w tej wysokości podyktowane było uzasadnioną sytuacją finansową w jakiej znajduje się Z. W. i mieści się w granicach uznania administracyjnego ośrodka pomocy społecznej. Organ stwierdził, że mając na uwadze chorobę oraz niską emeryturę (zajęcie komornicze - z tytułu niespłacanych kredytów) udzielił pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie do wnioskowanych potrzeb. Podkreślił, że przyznanie pomocy w powyższej wysokości w pełni uzasadnia fakt, że Z. W. nie pozostaje bez źródła dochodu. Pobiera świadczenie emerytalne, z którego winien wygospodarować środki na ewentualne uzupełnienie kosztu zakupu bojlera, opału i opłaty za energię elektryczną. Przyznając pomoc organ wziął pod uwagę nie tylko potrzeby i sytuację bytową Z. W., ale również sytuację życiową innych osób i rodzin z terenu gminy zwracających się o zabezpieczenie ich potrzeb z uwagi na trudną sytuację a także swoje możliwości finansowe.

Od powyższej decyzji odwołał się Z. W. wskazując, że organ fałszuje sytuację życiową oraz że decyzja stanowi samowolę, zawiera pomówienia i znieważanie.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmówił wyłączenia członków Kolegium: K. A. i Z. C., stwierdzając brak podstaw do ich wyłączenia, ponieważ w jego ocenie przedstawione przez Z. W. argumenty nie stanowią okoliczności wywołującej wątpliwości odnośnie bezstronności ww. członków Kolegium.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. po rozpatrzeniu ww. odwołania Z. W. od decyzji organu I instancji utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że podziela ustalenia i wnioski organu I instancji, który wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, przyznając odwołującemu specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu bojlera, opału do kuchni kaflowej, opłacenia energii elektrycznej. W ocenie Kolegium przyznanie pomocy w takiej postaci i wysokości jest uzasadnione sytuacją w jakiej znajduje się odwołujący i chociaż pomoc została przyznana w wysokości niesatysfakcjonującej odwołującego, to należy stwierdzić, że nie jest ona dowolna. W. przyznanej pomocy jest adekwatna do aktualnych możliwości organu, który musi z puli środków finansowych przewidzianych na ten cel (jakimi dysponuje ośrodek), udzielać pomocy również wielu innym osobom i rodzinom jej potrzebującym nierzadko znajdującym się w trudniejszej od odwołującego sytuacji w szczególności rodzinom z dziećmi bez stałego źródła dochodu lub z bardzo niskim dochodem. W realiach drugiego półrocza, gdy do dyspozycji organu pozostały zdecydowanie mniejsze środki finansowe, organ musi tak miarkować pomoc w tym zakresie, aby najbardziej potrzebujący nie pozostali bez pomocy, stąd Z. W. dysponujący stałym dochodem otrzymał pomoc w wysokości [...] zł. Poza tym organ dodał, że Z. W. aktualnie ma również przyznaną pomoc w postaci świadczenia pieniężnego na zakup żywności w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, że organ fałszuje sytuację życiową oraz że decyzja stanowi samowolę, zawiera pomówienia i znieważanie, Kolegium stwierdziło, iż są one nieuzasadnione i nie mogą zostać uwzględnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z. W. nie zgadzając się z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazał, że przyznana pomoc jest za mała, nie zgadza się z ustaleniami organów, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...].- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz.1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem.

Zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia [...]. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że jedną z okoliczności dających prawo do korzystania z pomocy społecznej jest ustalenie przez organy pomocy społecznej, czy osoba o nią wnioskująca ma możliwość przezwyciężenia (trudnej) sytuacji życiowej w jakiej się znajduje przy wykorzystaniu własnych możliwości i zasobów, np. majątkowych, finansowych.

W sprawie skarżący wnosił o przyznanie mu pomocy finansowej z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu bojlera, opału do kuchni kaflowej, opłacenia energii elektrycznej, a więc wnosił o zasiłek celowy.

W świetle art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest ponadto od wysokości dochodów, które nie mogą przekraczać tzw. kryterium dochodowego. (art. 8 ust. 1)

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że ustawodawca określił wysokość dochodu warunkującą uzyskanie prawa do świadczenia z opieki społecznej oraz zasady ustalania wysokości dochodu w sprawach z zakresu pomocy społecznej. W myśl art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Ustawodawca zdefiniował, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Mianowicie za "dochód" – zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Do tak ustalonego dochodu ustawodawca nie wliczył jednak: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (art. 8 ust. 4 ustawy).

Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy w toku postępowania w niniejszej sprawie wynika, że skarżący jest osobą schorowaną, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe. W oparciu o wyjaśnienia żony skarżącego, jak i na podstawie innych dokumentów zebranych w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że źródłem utrzymania Z. W. jest emerytura przyznana na stałe w wysokości [...] zł/miesięcznie (802,84 zł netto).

Powyższy dochód wnioskodawcy przekroczył kryterium ustawowe wynoszące [...] zł i dlatego nie spełnił przesłanki dochodowej umożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Okoliczność ta w ocenie Sądu świadczy, że organ nie naruszył obowiązujących przepisów i prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Organ pomocy społecznej mając jednak na uwadze wyjątkową sytuację skarżącego słusznie przyznał wnioskodawcy - na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej - specjalny zasiek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu bojlera, opału do kuchni kaflowej, opłacenia energii elektrycznej. Zgodnie bowiem z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Zwrócić należy jednak uwagę, że ustalanie wysokości specjalnego zasiłku celowego oparte jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ bada nie tylko faktyczną sytuację materialną osoby ubiegającej się o pomoc, ale również jej możliwości zarobkowe; organ powinien również mieć na uwadze, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób znajdujących się w ciężkiej sytuacji życiowej, a nie wyręczanie tych osób z obowiązku samodzielnego szukania i podejmowania pracy. Pomoc powinna być świadczona przede wszystkim tym osobom, które nie są w stanie samodzielnie egzystować.

Zdaniem Sądu, prawidłowo organ administracyjny przy ustalaniu wysokości przyznawanego Z. W. zasiłku uwzględnił sytuację osobistą i zdrowotną. Słusznie wziął również pod uwagę fakt, iż skarżący systematycznie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, a więc otrzymuje potrzebne mu wsparcie.

W tej sytuacji nie można zatem zarzucić organom pomocy społecznej, że przekroczyły granice przysługującego im uznania, naruszając ustawę o pomocy społecznej.

Z tych względów Sąd, uznając za zasadny pogląd organów administracji, że w sprawie nie ma podstaw przyznania skarżącemu pomocy społecznej w większym zakresie, na mocy art. 151 ustawy z dnia [...]. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz.270) oddalił skargę.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 250 p.p.s.a. w związku § 3, § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805).