Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 12/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Straż graniczna
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Danuta Kania (spr.) Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Komendant Główny Straży Granicznej, powołując w podstawie prawnej art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej jako: "k.p.a.", odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od pisma [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r. w sprawie odmowy udzielenia urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. o sygn. akt IV SA/Wr 400/14 odrzucił skargę [...] K. K. na pismo nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r. w sprawie odmowy udzielenia urlopu dodatkowego z tytułu wykonywania czynności w warunkach szkodliwych. Sąd stwierdził, iż ww. pismo stanowi decyzję administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a., jednakże, ze względu na niewyczerpanie środków zaskarżenia, Sąd uznał skargę za niedopuszczalną. Zaznaczył przy tym, że odrzucenie skargi nie stanowi przeszkody do skorzystania przez skarżącego z prawa wniesienia odwołania do organu II instancji od przedmiotowej decyzji z równoczesnym złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego z uwagi na brak pouczenia w tejże decyzji.

W dniu [...] października 2014 r. do [...] Oddziału Straży Granicznej wpłynęło odwołanie [...] K. K. od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] października 2013 r., w którym wymieniony wniósł o jej uchylenie oraz o przyznanie właściwego urlopu dodatkowego. Jednocześnie funkcjonariusz wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Oznacza to, że zainteresowany musi wykazać istnienie okoliczności faktycznych uzasadniających brak jego winy w uchybieniu terminu, a rzeczą organu jest ocena tego braku - stosownie do zasad obowiązujących w postępowaniu administracyjnym, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności wymaganego od strony. Przesłankami negatywnymi wykluczającymi możliwość przywrócenia terminu są: uchybienie 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu bądź brak uprawdopodobnienia obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie.

Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie wystąpiła druga ze wskazanych, negatywnych przesłanek.

Organ wskazał, iż z przepisu art. 58 k.p.a. wynika, że samo wniesienie prośby nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy jako przesłanka do przywrócenia terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Funkcjonariusz w żaden sposób nie uprawdopodobnił braku winy, podał jedynie, że w związku z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2014 r. o sygn. akt IV SA/Wr 400/14 wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na niezawiniony przez niego, a do chwili obecnej nieusunięty przez organ I instancji, brak właściwego pouczenia o możliwości wniesienia odwołania.

Organ zaznaczył, iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona nie uprawdopodobni, że uchybienie terminu nie zostało przez nią zawinione. Przesłankę braku winy należy oceniać na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że jej dopełnienie w ustawowym terminie stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. O braku winy w uchybieniu terminowi nie świadczy brak pouczenia w decyzji o prawie odwołania. Osoba zainteresowana, w stosunku do której organ administracji uchybił obowiązkowi pouczenia powinna wystąpić o uzupełnienie decyzji co do pouczenia o środkach odwoławczych w trybie określonym w art. 111 k.p.a.

Organ wskazał, iż bezsporne jest, że pismo nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2013 r. nie zawiera pouczenia o prawie odwołania. Nie budzi też wątpliwości okoliczność, że funkcjonariusz nie żądał od organu uzupełnienia decyzji co do prawa odwołania. Wprawdzie funkcjonariusz mógł błędnie ocenić charakter udzielonej mu w dniu [...] października 2013 r. odpowiedzi (iż nie stanowi decyzji administracyjnej), niemniej jednak funkcjonariusz wielokrotnie korzystał z prawa odwołania, a co za tym idzie posiada stosowną wiedzę na temat trybu i terminu wnoszenia środka zaskarżenia określonego w art. 129 k.p.a.

Konkludując organ stwierdził, iż zainteresowany nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania. Funkcjonariusz wniósł o przywrócenie terminu powołując się jedynie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2014 r. Powyższy argument jest niewystarczający do przywrócenia terminu. Tym samym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od pisma Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] października 2013 r. nie zasługuje na uwzględnienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. K. K. zarzucił organowi rażące naruszenie prawa wnosząc o uchylenie ww. postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

W motywach skargi podniósł, iż w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn. akt IV SA/Wr 400/14 wyraźnie wskazano, że niedopełnienie wymogów dotyczących zachowania prawidłowej formy odmowy udzielenia dodatkowego urlopu nastąpiło z winy organu. Stanowisko Komendanta Głównego SG negujące sądowe rozstrzygnięcie jest niedopuszczalne i skutkuje rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2014 r. o sygn. akt IV SA /Wr 400/14 uprawomocniło się w dniu 16 września 2014 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący złożył w dniu [...] października 2014 r. Nie uprawdopodobnił jednak w żaden sposób, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, nie wskazał też kiedy ustała ewentualna przyczyna uchybienia terminu. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do przywrócenia terminu oraz do rozpatrzenia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2014 r. zostało wydane z naruszeniem prawa.

Jak wskazano w części sprawozdawczej uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę K. K. na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w K. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, prawomocnym postanowieniem z dnia 31 lipca 2014 r. o sygn. akt IV SA/Wr 400/14 odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. - jako niedopuszczalną ze względu na niewyczerpanie środka zaskarżenia jakim było odwołanie od tej decyzji do organu II instancji (art. 127 § 1 k.p.a.). Jednocześnie Sąd stwierdził, iż okoliczność odrzucenia skargi nie stanowi przeszkody do skorzystania przez skarżącego z prawa wniesienia od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w K. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] odwołania do organu II instancji (organu odwoławczego), z równoczesnym złożeniem wniosku w trybie art. 58 i 59 k.p.a. o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, z uwagi na brak pouczenia w tejże decyzji pierwszoinstancyjnej.

Jak wynika z akt sprawy, właściwy w sprawie organ - Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej nie zakwestionował powyższego wyroku poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, co oznacza, że zaprezentowane przez Sąd stanowisko w pełni zaakceptował.

Instytucję przywrócenia terminu reguluje art. 58 k.p.a. zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Mając na względzie stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 31 lipca 2014 r., skarżący - w następstwie uprawomocnienia się tego postanowienia - pismem z dnia [...] października 2014 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wniósł do Komendanta Głównego Straży Granicznej jako organu II instancji, za pośrednictwem Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, odwołanie od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w K. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powołując się na "niezawiniony przez niego brak właściwego pouczenia w ww. decyzji o możliwości wniesienia odwołania".

Komendant Główny Straży Granicznej, w następstwie rozpatrzenia ww. wniosku wydał zaskarżone postanowienie nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z dnia [...] października 2013 r. zasadniczo z tego powodu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, twierdząc, że powołanie się przez skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2014 r. jest niewystarczające w okolicznościach niniejszej sprawy, a nadto, że skarżący nie wnosił uprzednio o uzupełnienie ww. decyzji w zakresie pouczenia o środkach odwoławczych (art. 111 k.p.a.), posiadając przy tym stosowną wiedzę na temat trybu i terminu wniesienia odwołania (art. 129 k.p.a.).

W ocenie Sądu, zaprezentowana przez organ argumentacja jest nie do zaakceptowania w świetle wskazanych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych.

Zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania (...) nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

Okoliczność braku lub błędnego pouczenia uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia w trybie art. 58 k.p.a., przy spełnieniu warunków w nim przewidzianych. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (v. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 1896/06, publ. LEX nr 546303; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 1999 r. sygn. akt I SA 1600/98, publ. LEX nr 48568; postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 1998 r. sygn. akt IV SA 641/96, publ. LEX nr 43121). Przywołać należy również tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 1998 r. o sygn. akt III SA 230/97 (publ. LEX nr 38205), gdzie Sąd stwierdził, iż "wprawdzie art. 112 k.p.a. stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa wniesienia skargi do sadu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, ale też nie może dawać tej stronie specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Błędne pouczenie będzie stanowiło uzasadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli skarżący zachce z tej możliwości wzruszenia zaskarżonej decyzji skorzystać". Stanowisko to z oczywistych względów pozostaje aktualne w sytuacji braku zawarcia jakiegokolwiek pouczenia o prawie do zaskarżenia decyzji I instancji - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego, w sytuacji, gdy skarżący w następstwie prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2014 r. wniósł odwołanie od przedmiotowej decyzji z dnia [...] października 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, organ nie miał podstaw by badać, czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Przesłanka ta bowiem została niewątpliwie spełniona, skoro to właśnie organ I instancji zaniechał rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji zawierającej wszystkie elementy przewidziane prawem, w tym pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania (art. 107 § 1 k.p.a.), co stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w ww. postanowieniu z dnia 31 lipca 2014 r.

Tym samym, organ nie był uprawniony do wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania z tego tylko powodu, że jak - całkowicie bezzasadnie zresztą - stwierdził, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby powodem odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji była którakolwiek z pozostałych przesłanek określonych w art. 58 k.p.a., w szczególności niedochowanie przez skarżącego 7-dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, o którym mowa w § 2. Jak stwierdził Komendant Główny Straży Granicznej w motywach rozstrzygnięcia, "przesłankami negatywnymi wykluczającymi możliwość przywrócenia terminu są: uchybienie 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu bądź brak uprawdopodobnienia obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej w terminie. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie wystąpiła druga ze wskazanych, negatywnych przesłanek". Należy zatem wnioskować, iż w ocenie organu skarżący wniósł prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z zachowaniem 7-dniowego terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a.

W świetle powyższego co najmniej niezrozumiałe jest twierdzenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, iż skarżący "nie wykazał, kiedy ustała ewentualna przyczyna uchybienia terminu". Nawet bowiem, gdyby organ doszedł do powyższego wniosku analizując treść prośby o przywrócenie terminu, co jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie miało miejsca, winien zwrócić się do skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a., o wyjaśnienie powyższej kwestii, tj. kiedy skarżący zapoznał się z treścią uzasadnienia prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 lipca 2014 r., w którym Sąd wskazał na możliwość złożenia przez skarżącego odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w trybie art. 58 i 59 k.p.a. Od tej bowiem daty należałoby liczyć 7-dniowy termin do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Konkludując Sąd stwierdza, że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy brak było podstaw do wydania przez Komendanta Głównego Straży Granicznej postanowienia z dnia [...] listopada 2014 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu i instancji z dnia [...] października 2013 r., zaś wydając ww. postanowienie organ dopuścił się istotnego naruszenia art. 58 k.p.a.

Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni powyższe uwagi i zastosuje instytucję przywrócenia terminu zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawartym w postanowieniu z dnia 31 lipca 2014 r.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji wyroku.