Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1226/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Asesor. sąd. Edyta Podrazik (spr.) Protokolant Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa – Oddział Terenowy w P. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Po 2021/00 Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu I. uwzględniając skargę o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Po 2021/00 uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] nr [...]; II. określa, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...], nie podlega wykonaniu. /-/E. Podrazik /-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska


UZASADNIENIE

II SA/Po 1226/03

UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] 08.2000 r. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w P. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...]

Decyzją tą SKO w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nr [...], w której na AWRSP Oddział Terenowy w P. nałożono karę pieniężną w kwocie [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 152 sztuk olszy z terenu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w S. gmina R. . W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podał, iż AWRSP jest właścicielem przedmiotowej działki, z mocy art. 48 ust. 1 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska właściciel gruntu obowiązany jest utrzymywać we właściwym stanie drzewa i krzewy na użytkowanym terenie, z powyższych względów nie ma znaczenie ustalenie dokładnej daty wycinki drzew skoro odpowiedzialność spada na właściciela gruntu, bez znaczenia jest fakt kiedy wypowiedziana została umowa dzierżawy powyższej nieruchomości, wyłączenie obowiązku uzyskiwania zezwolenia na wycinkę drzew, których wiek nie przekroczył 30 lat dotyczy wyłącznie drzew usuwanych z nieruchomości stanowiących własność lub będących w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych, zaś właścicielem przedmiotowej działki jest osoba prawna.

W skardze z dnia [...]08.2000 r. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, podnosząc iż przedmiotowa działka nr [...] w S. w okresie od [...].1993 r. do [...].2000 r. oddana została w dzierżawę C. G. na podstawie umowy z dnia [...].1993 r. nr [...]. W § 7 i § 6 umowy C. G. zobowiązał się do utrzymywania przedmiotu dzierżawy w stanie nie pogorszonym, z wyjątkiem normalnego zużycia rzeczy oraz zobowiązał się do przestrzegania przepisów prawnych, w tym przepisów o ochronie środowiska i używania rzeczy w sposób stosowny do ograniczeń wynikających z tych przepisów. W dniu [...].2000 r. umowa dzierżawy została rozwiązana, a oddanie gruntów przez dzierżawcę nastąpiło w dniu [...].2000 r. protokołem zdawczo-odbiorczym. Na jednostkach organizacyjnych i osobach fizycznych ciąży obowiązek utrzymywania we właściwym stanie drzew i krzewów rosnących na użytkowanych nieruchomościach. Użytkownikiem jest właściciel, ale także dzierżawca, najemca, osoba mająca inne prawo związane z władztwem nad nieruchomością. W przedmiotowej sprawie użytkownikiem nieruchomości, na której wycięto drzewa, był na podstawie umowy dzierżawy C. G.. Tylko użytkownik nieruchomości może być adresatem decyzji zezwalającej na wycięcie drzewa, dlatego to on winien być adresatem decyzji nakładającej karę za samowolne usunięcie drzew. Stąd decydujące znaczenie ma ustalenie dokładnej daty wycinki. Nadto nie wymaga się zezwolenia na usunięcie drzew rosnących w gospodarstwach rolnych, a działka, na której dokonano wycinki jest nieruchomością rolną przeznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod uprawy rolne.

Sprawa powyższa zarejestrowana została pod sygnaturą II SA/Po 2021/00.

W toku postępowania sądowo-administracyjnego SKO w K. w ramach autokontroli z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym decyzją nr [...] z dnia [...]r. uchyliło decyzję własną [...] z dnia [...]r. oraz decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...]r. nr [...], a skarżąca cofnęła skargę.

Postanowieniem z dnia 09.11.2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu umorzył postępowanie w sprawie II SA/Po 2021/00.

Pismem z dnia [...].04.2003 r. uzupełnionym w dniu [...].06.2003 r. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w P. złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie II SA/Po 2021/00.

W uzasadnieniu powołano się na art. 58 ustawy o NSA i art. 403 § 2 kpc i podano, iż wyrokiem z dnia 22.11.2002 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy stwierdzono nieważność decyzji SKO w K. nr [...] z dnia [...]r., decyzja ta była podstawą cofnięcia skargi i umorzenia postępowania w sprawie II SA/Po 2021/00, skarżąca informację o wyroku NSA powzięła z pisma SKO w K. z dnia [...].04.2003 r. Okoliczności powyższe stanowią podstawę wznowienia z art. 403 § 2 kpc, tj. późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Sądu z dnia 09.11.2000 r. w sprawie II SA/Po 2021/00 i merytorycznego rozpatrzenia skargi z dnia [...].2000 r. na decyzję SKO w K. z dnia [...]r. nr [...], podtrzymując wnioski i zarzuty sformułowane w wymienionej skardze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi AWRSP z dnia [...].2000 r. na decyzję Kolegium z dnia [...]r. nr [...], podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu do tej decyzji.

Sąd połączył badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając dopuszczalność wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie II SA/Po 2021/00 stwierdzić należy, iż postępowanie to zakończone zostało postanowieniem z dnia 09.11.2000 r. o umorzeniu postępowania przed NSA. Podstawą umorzenia postępowania był fakt jego bezprzedmiotowości wobec wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie autokontroli z art. 38 § 2 ustawy 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym decyzji z dnia [...] r. nr [...] i cofnięcia skargi.

Jak wynika z akt sprawy II SA/Po 218/01 decyzja SKO z dnia [...]r. została następnie zaskarżona przez Prokuratora Rejonowego w K. do NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu i wyrokiem z dnia 22.11.2002 r. Sąd stwierdził jej nieważność. Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w P. o wyroku Sądu i jego treści dowiedziała się z pisma SKO w K. z dnia [...]r.

Stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutek ex tunc, decyzja dotknięta jest nieważnością od chwili jej wydania, dopiero jednak stwierdzenie nieważności w trybie przewidzianym przepisami prawa umożliwia stronie powoływanie się na te okoliczność.

W przedmiotowej sprawie zaistniała więc faktycznie podstawa wznowienia postępowania z art. 403 § 2 kpc w zw. z art. 58 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, która również obecnie przewidziana jest w przepisie art. 273 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zachowany został także przez skarżącą AWRSP trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania z art. 407 kpc w zw. z art. 58 i art. 59 ustawy o NSA.

Oceniając in meriti skargę AWRSP Oddział Terenowy w P. z dnia [...].2000 r. na decyzję SKO w K. z dnia [...]r. nr [...]r. uznać należy ją za zasadną.

Organy obu instancji rozpatrując przedmiotową sprawę nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie wyjaśniły dostatecznie dokładnie stanu faktycznego i nie rozpatrzyły wszystkich istotnych okoliczności, czym naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Ponadto organy naruszyły przepisy prawa materialnego dokonując błędnej wykładni obowiązującego wówczas przepisu art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy z dnia 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. Nr 49 poz. 196 z 1994 r.).

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu za naruszanie przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne wymagań ochrony środowiska, polegające na usuwaniu drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia wymierza się karę pieniężną. Zakaz usuwania drzew i krzewów bez zezwolenia ma charakter generalny i nie jest ograniczony do właścicieli czy użytkowników nieruchomości. Przewidziane w tym przepisie kary wymierza się tej jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej, która dopuściła się takiego naruszenia wymagań ochrony środowiska. Stanowisko organów obu instancji, iż za usunięcie drzew bez zezwolenia odpowiedzialność ponosi właściciel gruntu, na którym znajdowały się drzewa, niezależnie od tego czy jest sprawcą usunięcia, jest oczywiście sprzeczne z regulacją zawartą w powołanym wyżej przepisie art. 110 ust. 1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

W toku postępowania odwoławczego przed SKO w K. ustalono, iż do usunięcia 152 drzew olszy na działce nr [...] w S. doszło przed 14.04.2000 r. Organy nie poczyniły jednak żadnych ustaleń co do sprawcy wycinki, ani tego czy działał we własnym imieniu czy na rzecz innego podmiotu i jakiego. Brak jest jakichkolwiek ustaleń, z których wynikałoby by sprawcą usunięcia drzew była skarżąca AWRSP Oddział Terenowy w P. . Podkreślić należy, iż stwierdzeń skarżącej wynika, że od dnia [...].11.1993 r. do dnia [...].04.2000 r. przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu C. G., który był jej dzierżawcą. W przekazanych do Sądu aktach administracyjnych brak jest jednak dowodów potwierdzających tę okoliczności.

Zarówno Wójt Gminy R. jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie rozpatrzyli powyższych okoliczności, ograniczając się do stwierdzenia, że skarżąca jest właścicielem gruntu i w tego faktu wywodząc jej odpowiedzialność za usunięcie drzew.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Po 2012/00, a decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zebrać materiał dowodowy konieczny do wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych wskazanych wyżej i stosownie do poczynionych ustaleń rozstrzygnąć sprawę uwzględniając wyrażone powyżej poglądy prawne.

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 282 § 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) należało uwzględnić skargę o wznowienie postępowania i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...]r. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi, iż w skardze o wznowienie postępowania brak wniosku o przyznanie kosztów postępowania, a skarżący nie ponosił kosztów wpisu pominięto orzeczenie w tym zakresie.

/-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska