Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2929/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Straż pożarna
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 38 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii kolejowych w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II SA/Go 531/12 w sprawie ze skargi PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii kolejowych w Zielonej Górze na decyzję Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 13 września 2012 r., sygn. II SA/Go 531/12 oddalił skargę PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. Zakładu Linii Kolejowych w Zielonej Górze na decyzję Lubuskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Lubuski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 27 i art. 11a ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r.

o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) oraz art. 138

§ 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Zakład Linii Kolejowych w Zielonej Górze od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Zielonej Górze z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i orzekając co do istoty sprawy przedłużył termin jej wykonania do dnia 30 czerwca 2012 r. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Zielonej Górze decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r., nr [...] nakazał skarżącej Spółce odnowienie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych oddzielających czynne torfowiska kolejowe od obszarów leśnych Nadleśnictwa Przytok, na odcinkach wymienionych w protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok, w terminie do dnia 31 maja 2012r.

Z nałożeniem wymienionych obowiązków nie zgodziła się PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., która złożyła odwołanie w sprawie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji niezgodność z art. 9 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach państwowych. W ocenie PKP Polskie Linie Kolejowe regulacje te jednoznacznie zobowiązują właścicieli lasów do wykonania zabiegów profilaktycznych i ochrony zabiegających powstaniu i rozprzestrzenianiu się pożarów. Dlatego też zabezpieczenie upraw leśnych winno pozostawać w gestii właściciela tego terenu, a nie zarządcy infrastruktury kolejowej.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Lubuski Wojewódzki Komendant Straży Pożarnej w Gorzowie Wlkp. uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie terminu wykonania obowiązku, ustalając nowy termin na dzień 30 czerwca 2012 r. i podtrzymując ją w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zaistniały podstawy do przesunięcia terminu wskazanego w decyzji organu pierwszej instancji o okres trwającego postępowania odwoławczego. Nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia stanowiska strony w pozostałym zakresie. Powołując się na treść art. 17 ustawy o transporcie kolejowym wskazał, że nakłada on na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Natomiast wymienione w art. 55 ust. 1 ustawy czynności mają ścisły związek z możliwością prowadzenia ruchu kolejowego w sposób bezpieczny. Z powyższego wynika, że odszkodowania za ustawienie zasłon śnieżnych, zakładanie żywopłotów oraz urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych są należne właścicielom gruntów na podstawie umowy.

W skardze na powyższą decyzję PKP Polskie Linie Kolejowe zarzuciły naruszenie przepisów:

- § 38 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków i innych obiektów budowlanych i terenów w zw. z art. 17 i 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz art. 9 ust. 1 i 13 ustawy o lasach;

- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w całości materiału dowodowego i sprzeczność poczynionych ustaleń z treścią materiału, w tym niezapewnienie udziału w sprawie zainteresowanego tj. Przedstawiciela Lasów Państwowych, a tym samym rażące naruszenie art. 28 k.p.a.

Uzasadniając zarzut naruszenia § 38 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. skarżąca wywiodła, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym nie wskazują, jako wyłącznie zobowiązanego do wykonania pasów przeciwpożarowych zarządcy kolejowego. Przeciwnie, przepis ten nakazuje wykonanie pasów przez "organ właściwy" odsyłając w tej kwestii na zasadzie równości do ustawy o lasach i ustawy o transporcie kolejowym. Skarżąca spółka zwróciła uwagę, że art. 9 i art. 13 ustawy o lasach stanowią, że obowiązek zapewnienia ochrony pożarowej spoczywa na właścicielu lasu. Natomiast zgodnie z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym zarządca ma spełnić warunki techniczne i organizacyjne zapewniające m.in. ochronę pożarową. W jej ocenie obowiązek zapewnienia ochrony przeciwpożarowej może dotyczyć: zarządzającego lasem, bądź zarządcę kolejowego. Na poparcie swojego stanowiska strona wskazała także, że ust. 2 art. 55 ustawy stanowi, że zarządcy przysługuje odszkodowanie z tego tytułu. Zdaniem skarżącej spółki nie można się także zgodzić z twierdzeniem organu, że ustalenie - jako adresata obowiązku wyłącznie zarządcy kolejowego uzasadnia także prawdopodobieństwo zagrożenia pożarem, które może nastąpić wskutek hamowania pociągu.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, 28 i 77 k.p.a. wskazała na nierozpoznanie materiału dowodowego i sprzeczność poczynionych ustaleń z treścią materiału oraz niezapewnienie udziału w sprawie zainteresowanego tj. przedstawiciela Lasów Państwowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał skargę za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a).

Jak podkreślił Sąd, kluczowe w niniejszej sprawie stało się wyjaśnienie, na jakim podmiocie ciążył obowiązek wykonania i utrzymania w odpowiednim stanie technicznym pasów przeciwpożarowych usytuowanych wzdłuż linii kolejowych położonych na terenie należącym do lasów państwowych. Przytaczając treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007r. Nr 16, poz. 94), stosownie do którego zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełnić warunki techniczne i organizacyjne zapewniające bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (1.), bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych (2.), ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska (3.), Sąd podkreślił, że przepis ten pozostaje w ścisłym związku z art. 5 ustawy o transporcie określającym uprawnienia i obowiązki zarządcy kolejowego, którym jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową (art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym).

Zarządzanie infrastrukturą kolejową polega w szczególności na budowie i utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym). Zgodnie z art. 15 ust. 4 i ust. 4a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP Polskie Linie Kolejowe (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), liniami kolejowymi zarządza PKP S. A., będące zarządem kolei w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy, PKP S.A. jest podmiotem obowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie zarządzanych przez nią linii kolejowych.

Natomiast przepisy art. 55 ust. 1-3 ustawy o transporcie kolejowym precyzują sposoby realizacji obowiązków określonych w art. 17, stanowiąc w ust. 1, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem: ustawiać zasłony odśnieżne, zakładać żywopłoty, urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. W ust. 2, że ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje na podstawie umowy stron. Zaś w ust. 3, że jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów.

Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że obowiązek wykonania pasów przeciwpożarowych oraz zapewnienie odpowiednich warunków organizacyjnych ciąży właśnie na zarządcy kolejowym. Wbrew zarzutom skargi do kompetencji podmiotu zarządzającego koleją należy też urządzanie i utrzymanie pasów pożarowych położonych wzdłuż linii kolejowych. Uregulowanie przyjęte w art. 17 i 55 ustawy o transporcie kolejowym wyraźnie wskazują, że to na przewoźników kolejowych został nałożony obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego. W tej sytuacji należało przyjąć, że to na przedstawicielach kolei spoczywa obowiązek prowadzenia ruchu kolejowego zgodnie z wymogami ochrony przeciwpożarowej. Wszystkie te czynności mają na celu zapewnienie bezpiecznego ruchu kolejowego.

Sąd podkreślił, że podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową może w dalszej kolejności domagać się od właścicieli gruntów zwrotu faktycznie poniesionych kosztów. Przyjęcie innej interpretacji przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej na kolei prowadziłoby do wniosku, że lasy państwowe powinny uiszczać na rzecz kolei odszkodowania dla zapewnienia bezpiecznego ruchu kolejowego.

W ocenie Sądu, podmiotu zobowiązanego do zapewnienie dbałości o bezpieczeństwo pożarowe wzdłuż torów kolejowych położonych na terenach leśnych nie da się także wywieść z art. 56 ustawy o transporcie kolejowym, który stanowi, że w razie potrzeby usunięcia drzewa lub krzaków utrudniających widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodujących zaspy śnieżne na wniosek zarządcy kolejowego starosta wydaje decyzję o usunięciu drzewa lub krzewu. Z wymienionego przepisu wynika, że to zarządca kolejowy wykonuje decyzję dotyczącą wycięcia drzewa, które stanowi przeszkodę w zapewnieniu bezpiecznego ruchu pociągów.

Sąd wskazał ponadto, że kontrowersje dotyczące adresata zobowiązanego do wykonania pasów przeciwpożarowych rozpoczęły się, gdy w roku 2010 zmienione zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Poprzednio obowiązujący w tym zakresie przepis § 34 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 80, poz. 563) wyraźnie wskazywał, że na właścicielach linii kolejowych spoczywa obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w § 38 ust. 2 stanowi jedynie, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone, jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, ze zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, ze zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają:

- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573);

- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. Nr 153, poz. 955).

Uregulowanie przyjęte w § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. ma jedynie charakter informacyjno-techniczny. W kwestii określenia podmiotów zobowiązanych do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych odsyła on aż do trzech odrębnych aktów prawnych. Taka regulacja przepisu nasuwa wiele wątpliwości interpretacyjnych, bo nie wynika z niej jednoznacznie, jaki podmiot jest odpowiedzialny za wykonanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych położnych wzdłuż linii kolejowych. Dlatego też należy sięgnąć do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. (Dz.U. z 2006r., nr 58, poz. 405 ze zm.), który szczegółowo normuje zagadnienia dotyczące zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów. Wśród wymienionych w § 10 rozporządzenia rodzajów pasów przeciwpożarowych nie wskazano jednak tych, które są położone wzdłuż szlaków kolejowych. Należy zatem uznać, że podmiot władający lasem nie może być adresatem obowiązku dotyczącego zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego torów biegnących wzdłuż obszarów leśnych. Taki zapis istnieje natomiast w § 9 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon śnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych.

Oznacza to, że wymieniony przepis ma zastosowanie do wykonywania pasów przeciwpożarowych położonych w sąsiedztwie linii kolejowych, na których prowadzony jest ruch. Skoro w przywołanym akcie wykonawczym nie określono podmiotów zobowiązanych do zakładania oraz utrzymywania pasów przeciwpożarowych, konieczne jest odwołanie się do regulacji ustawowej - art. 17 i 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), o czym była już wyżej mowa.

Na poparcie powyższego stanowiska Sąd powołał wyroki sądów administracyjnych, w których przyjęto, że to zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązany do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych, o których mowa wart. 17 ustawy o transporcie kolejowym.

Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgoda z prawem. W jego ocenie dokonana przez organy obu instancji wykładnia art. 17 i 55 ustawy o transporcie kolejowym w związku z § 38 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. jest prawidłowa, a zatem nie doszło do naruszenia tych przepisów, mających charakter norm prawa materialnego. PKP Polskie Linie Kolejowe jest podmiotem właściwym do realizacji obowiązków wskazanych w zaskarżonej decyzji dotyczących zabezpieczenia przeciwpożarowego torów kolejowych położnych na terenach leśnych.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Sąd wskazał, że jak wynika z akt administracyjnych, ustalenia organów odpowiadają stanowi faktycznemu. Nie doszło również do naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez niezapewnienie udziału w sprawie Lasów Państwowych, bowiem podmiotem, na którym spoczywa obowiązek jest skarżąca, a jednostka Skarbu Państwa, w której zarządzie pozostają lasy była zawiadomiona o postępowaniu i podjętych decyzjach.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w Warszawie Zakład Linii Kolejowych w Zielonej Górze, reprezentowane przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok ten w całości podniesiono następujące zarzuty:

I. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię następujących przepisów:

1) art. 17 ust. 1 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym przez przyjęcie, że przepisy te stanowią podstawę do nałożenia administracyjnego obowiązku urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych na zarządcę kolejowego – wbrew oczywistemu brzmieniu tych przepisów,

2) art. 5 ustawy o transporcie kolejowym w związku z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o lasach przez przyjęcie, że to zarządca kolejowy a nie właściciel lasów jest zobowiązany do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ich ciągłości poprzez zapewnienie ochrony lasu w tym ochrony przeciwpożarowej,

3) § 38 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w związku z art. 17 i 55 ustawy o transporcie kolejowym przez przyjęcie, że zarządca infrastruktury kolejowej zobowiązany jest do odnowienia i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających czynne torfowiska kolejowe od obszarów leśnych Nadleśnictwa Przytok.

II. naruszenie przepisów postępowania, skutkujące jego nieważnością, a w szczególności:

- art. 156 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 28 k.p.a. przez błędne uznanie zarządcy kolejowego wyłącznym i jedynym adresatem konkretnego obowiązku administracyjnego polegającego na urządzeniu i utrzymywaniu pasów przeciwpożarowych, celem zapobieżenia ewentualnemu zagrożeniu pożarowemu lasu.

Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie prawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje.

Stwierdzić należy, że wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły skutecznie podważyć zawartego w wyroku Sądu I instancji poglądu, iż obowiązek wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych oddzielających linie kolejowe od obszarów leśnych spoczywa na zarządcy infrastruktury kolejowej.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że jak stanowi art. 86 Konstytucji RP "każdy jest zobowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa". Powyższy obowiązek szczegółowo reguluje ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo o ochronie środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) ustalając jednocześnie zasady tej odpowiedzialności, przy czym, co należy podkreślić, obowiązek ten ciąży nie tylko na osobach fizycznych, ale również na jednostkach gospodarczych, gdyż ich działalność w większym stopniu może zagrażać środowisku i powodować jego degradację.

W świetle powołanego w podstawach skargi kasacyjnej przepisu

§ 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719), rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych oraz podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 z późn. zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają:

1) rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz.U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573);

2) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. Nr 153, poz. 955).

Z brzmienia cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że to w przepisach powołanych w nim aktów prawnych należy poszukiwać podmiotu zobowiązanego do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Podkreślić w tym względzie należy, że ustawa o transporcie kolejowym jest podstawową regulacją w odniesieniu do linii kolejowych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 2 tej ustawy linia kolejowa to droga mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. W myśl art. 4 pkt 7 tej ustawy zarządcą infrastruktury jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie; funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej lub jej części mogą wykonywać różne podmioty.

W Rozdziale 4 ustawy o transporcie kolejowym unormowano kwestie związane z bezpieczeństwem transportu kolejowego. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Norma ta ma niewątpliwie charakter ogólny. Powyższe zaś uprawnia do stwierdzenia, że określony w niej obowiązek obejmuje powinność urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, niezależnie od tego przez jaki teren linia ta przebiega, a zatem również na terenie lasów. Uzupełnieniem powyższej normy jest powołany w podstawach skargi kasacyjnej przepis art. 55 ustawy o transporcie kolejowym. W ust. 1 pkt 3 tego przepisu stwierdzono, iż zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Zawarty w powyższej normie zwrot: "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje zatem zarządcy uprawnienie do dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi celem wykonania ciążącego na tym podmiocie z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej. Umożliwia zatem wykonywanie robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych, niezależnie od charakteru terenu, na którym usytuowana jest linia kolejowa. Powyższe świadczy o braku zasadności podnoszonych w tej mierze zarzutów.

Powołane również przez autora skargi kasacyjnej przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy o lasach, nie mogą świadczyć o wadliwości przyjętego przez Sąd I instancji stanowiska. W myśl art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym "Zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające (...) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska (...)". Powyższa norma ma niewątpliwie charakter ogólny. Nie wskazuje bowiem ani w jaki sposób obowiązki w nim wymienione mają być realizowane, ani też nie wymienia żadnych instrumentów prawnych do ich realizacji. Uszczegółowienia obowiązku związanego z ochroną przeciwpożarową dokonano natomiast w Rozdziale 9 ww. ustawy. Już w jego tytule wskazano, iż przedmiot regulacji stanowi m.in. wykonywanie robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowych. Tak więc, istotne uzupełnienie normy prawnej art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym stanowi art. 55 tej ustawy. W ust. 1 pkt 3 tego ostatniego przepisu stwierdzono, iż "zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe". Zawarty w powyższej regulacji zwrot "ma prawo", odnosi się do uprawnienia zarządcy do korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, tj. zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Przepis art. 55 ust. 1 tej ustawy daje więc zarządcy prawo dysponowania nieruchomością sąsiadującą z torami kolejowymi po to, aby podmiot ten mógł wykonać ciążący na nim z mocy art. 17 ust. 1 ww. ustawy obowiązek zapewnienia przeciwpożarowej ochrony. Posłużenie się w art. 55 ustawy o transporcie kolejowym zwrotem "ma prawo" nie oznacza, iż z zakresu obowiązków zarządcy należałoby wyłączyć m.in. urządzanie i utrzymanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych. Powyższy zwrot, przy uwzględnieniu przedstawionych na wstępie wywodów wskazuje na możliwość wykonywania robót związanych z utrzymaniem i urządzeniem pasów na gruncie nienależącym do zarządcy linii kolejowych. Oznacza to uprawnienie do określonego zachowania w stosunku do gruntów sąsiednich, które jest jednocześnie instrumentem realizacji przedstawionego powyżej ogólnego obowiązku zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska, wynikłej z faktu usytuowania linii kolejowej na obszarach leśnych. Z kolei kwestie dotyczące koniecznych parametrów pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowej, na której prowadzony jest ruch uregulowane są w § 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie zawierającego stosowną delegację art. 54 ustawy o transporcie kolejowym, w oczywisty sposób wskazując tym samym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, że obowiązki, które reguluje odnoszą się do zarządców linii kolejowych, nie zaś do właścicieli lasów.

W tej sytuacji za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 w zw. z art. 55 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Powyższe wyklucza również możliwość uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 156 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a.

Skoro podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie dały podstaw do podważenia prawidłowości zaskarżonego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.