Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 736/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 3, att. 13 ust. 1, art. 13 k ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2222
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 6, art.7, art.8, art.77 par. 1,art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant starszy referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi B. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją znak: [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ"), działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. art. 189a § 2, art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017r., poz. 2222 ze zm.; dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2200 ze zm.; dalej: "u.t.d.") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2017 r. znak: [...], nadkładającą na B. M. (dalej: "skarżąca", "strona") karę pieniężną w wysokości [...] złotych.

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drodze krajowej wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Dnia 9 października 2017 r. na odcinku drogi ekspresowej [...], węzeł [...] (połączenie z drogą krajową nr [...]) - węzeł [...], inspektor Inspekcji Transportu Drogowego po ujawnieniu naocznie incydentu zatrzymał do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i przyczepy ciężarowej o numerze rejestracyjnym [...]. Kierowcą kontrolowanego zespołu pojazdów był M. M.. W momencie zatrzymania do kontroli kierowca wykonywał przejazd z kierunku [...] w kierunku [...].

Podczas kontroli z użyciem skanera DSRC znajdującego się w pojeździe służbowym Inspekcji Transportu Drogowego ustalono, że ww. pojazd samochodowy nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.t.d., co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zatrzymany kierowca poruszał się płatnym odcinkiem drogi ekspresowej [...] przejeżdżając pod bramownicą nr [...], która zarejestrowała naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 9 października 2017 r. o godzinie 10:38:00. Ujawniony incydent wprowadzono manualnie do systemu elektronicznego poboru opłat w jednostce kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego MEU084. Przejazd ww. zespołu pojazdów został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat w dniu 9 października 2017 r. o godzinie 10:53 i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].

Na podstawie przedłożonych przez kierowcę w trakcie kontroli dowodów rejestracyjnych pojazdów ustalono, że dopuszczalna masa całkowita ww. zespołu pojazdów przekracza 3,5 tony. Pojazd samochodowy został zarejestrowany jako samochód ciężarowy, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia była B. M..

Odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu 9 października 2017 r, węzeł [...] (połączenie z drogą krajową nr [...] - węzeł [...]), został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 12 lit. g do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z dnia [...] października 2017 r. nr [...]. Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystająca z drogi publicznej w dniu 9 października 2017 r. nie uiściła opłaty elektronicznej, czym naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd ww. pojazdem po płatnej drodze publicznej, określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Konsekwencją tego było nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

Ponownie rozpoznając sprawę, GITD postanowieniem z dnia [...] marca 2018r., dopuścił do postępowania dowód z pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...], na okoliczność prawidłowego oznakowania drogi ekspresowej [...] na ww. odcinku, tabliczkami informacyjnymi T-34. Na podstawie ww. pisma organ stwierdził, że ww. odcinek drogi krajowej był prawidłowo oznakowany tabliczkami informacyjnymi T-34 (pismo z dnia [...] maja 2017 r., nr ref [...]).

GITD uzasadniając wydane w dniu [...] lipca 2018 r. rozstrzygnięcie przytoczył brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 u.d.p. podnosząc, iż wysokość kary pieniężnej przepis określa w sposób sztywny (jedna wysokość kary za dany rodzaj naruszenia). Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Następnie GITD podniósł, iż w rozpoznawanej sprawie na podstawie danych znajdujących się w dowodzie rejestracyjnym ustalono, że kontrolowany pojazd został zarejestrowany jako samochód ciężarowy i dlatego właścicielowi (stosownie do art. 13k ust. 4 u.d.p.) została wymierzona kara pieniężna na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. tj. w wysokości [...]zł.

Dalej organ stwierdził, iż w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono stan faktyczny. Na poczynione ustalenia w pełni pozwalał zgromadzony materiał dowodowy. Z całokształtu zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viaBox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. Nadto organ wskazał, iż zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z informacji zawartych w systemie elektronicznego poboru opłat, bezsprzecznie wynika, że strona postępowania nie dopełniła obowiązku wynikającego z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406). Korzystająca nie zawarła umowy z pobierającym opłatę elektroniczną na poddany kontroli pojazd. Zawarcie umowy powinno nastąpić przed rozpoczęciem korzystania z dróg płatnych. Uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viaBox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 u.d.p. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób.

Zdaniem organu, do wskazanego naruszenia prawa nie doszło wskutek działania siły wyższej, czyli zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje tj. np. działania przyrody o charakterze katastrofalnym lub zdarzenia nadzwyczajnego w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna czy zamieszki krajowe.

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ zauważył, iż z protokołu kontroli bezspornie wynika, iż naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty miało miejsce w dniu [...] października 2017 r. Organ w zawiadomieniu o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego z dnia 9 października 2017 r. błędnie wskazał datę naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej jako dzień "9 września 2017 r.", jednakże strona jako załącznik do ww. zawiadomienia otrzymała protokół kontroli z dnia [...] października 2017 r. nr [...], z którego bezspornie wynika, iż naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej miało miejsce w dniu 9 października 2017 r. Wobec powyższego organ nie uznał argumentów pełnomocnika strony, iż strona nie miała wiedzy co do daty naruszenia i możliwości wypowiedzenia się, gdyż odebrała ww. zawiadomienie, zgodnie z art. 43 k.p.a. wraz z ww. protokołem kontroli w dniu 12 października 2017 r. i została pouczona o treści art. 10 k.p.a. Strona pomimo prawidłowo doręczonego zawiadomienia wraz z protokołem kontroli z powyższego uprawnienia nie skorzystała.

Odnośnie argumentów pełnomocnika strony dotyczących godziny naruszenia: "38:00" (jak wskazał pełnomocnik) organ wskazał, iż z protokołu kontroli oraz zapisu ewidencyjnego [...] wynika, iż zatrzymany kierowca poruszał się płatnym odcinkiem drogi ekspresowej [...] przejeżdżając pod bramownicą nr [...], która zarejestrowała naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 9 października 2017 r. o godzinie 10:38:00. Ujawniony incydent wprowadzono manualnie do systemu elektronicznego poboru opłat w jednostce kontrolnej Inspekcji Transportu Drogowego MEU084. Przejazd ww. zespołu pojazdów został zarejestrowany w systemie elektronicznego poboru opłat w dniu 9 października 2017 r. o godzinie 10:53 i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Organ zauważył, iż zarówno w protokole kontroli, jak i w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania oraz w decyzji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] nie ma wskazanej godziny naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty: "38:00", lecz jest wskazana godzina 10:38:00. Wobec powyższego organ odrzucił argumenty pełnomocnika strony, gdyż z materiału dowodowego bezspornie wynika, iż w dniu 9 października 2017 r. o godzinie 10:38:00 strona nie posiadała zainstalowanego w pojeździe urządzenia viaBox, co skutkowało tym, iż opłata elektroniczna nie została uiszczona. Ponadto stosownie do treści art. 13k ust. 7 u.d.p., za dobę uznaje się okres od godziny 0:00 do godziny 24:00 w danym dniu. GITD podniósł, iż protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

W dalszej części uzasadnienia, organ podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie przesłanką odpowiedzialności jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez określony podmiot nałożonych prawem obowiązków. Skoro pojazd nie został wyposażony w dniu 9 października 2017 r. w wymagane urządzenie viaBox pozwalające na uiszczenie stosownej opłaty, to nie powinien on w takiej sytuacji poruszać się po odcinkach płatnych dróg krajowych. W przeciwnym razie właściciel pojazdu lub podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie pojazdu naraża się na administracyjną odpowiedzialność za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W tym przypadku nie ma znaczenia w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, osobistym czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, ani jakimi motywacjami kierowała się strona wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej.

Jedyna możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie może zastosować instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu opisanej w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności przewidziane w art. 188e k.p.a.

GITD podniósł, iż mając na uwadze argumenty pełnomocnika dotyczące niewskazania dowodu, iż droga ekspresowa [...] była oznakowana tabliczką T-34 wskazującą na pobór opłaty elektronicznej za przejazd drogą publiczną, pismem z dnia [...] marca 2018 r. dopuścił dowód z pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., z którego wynika, że droga ekspresowa [...] na ww. odcinku była prawidłowo oznakowana znakami i tabliczkami informacyjnymi wskazującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej. Organ zauważył, iż zasady stosowania tych znaków na drogach uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2003 r. nr 220, poz. 2181 ze zm.). Tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E-3 5d lub innej drogi krajowej E-15a, występującym samodzielnie (por. załącznik nr 1, część 5 pkt 5.2.45a oraz część 6 pkt. 6.3.7.9. ww. rozporządzenia z 3 lipca 2003 r.). Obowiązujące przepisy w zakresie sytuowania oznakowania na drodze nie przewidują ustawienia tabliczek T-34 przed wjazdem na drogę objętą obowiązkiem uiszczania opłaty elektronicznej. Mając na uwadze ww. pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] z dnia [...] maja 2017 r. organ stwierdził, iż znaki T-34 były umieszczone prawidłowo, a przeprowadzone później kontrole ustawienia znaków nie wykazały nieprawidłowości. Powyższe ustalenia, zdaniem organu, czynią zadość wyjaśnieniu, czy i w jakim zakresie droga, którą poruszała się strona w chwili zdarzenia była prawidłowo oznakowana.

Następnie GITD odniósł się do zarzutu naruszenia art. 39 k.p.a. poprzez doręczenie w postępowaniu administracyjnym pism Głównego Inspektora Transportu Drogowego przez Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego w [...]. Wskazał, iż zgodnie z art. 52 ust. 1 u.t.d. Główny Inspektor Transportu Drogowego kieruje Inspekcją przy pomocy podległego mu Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego oraz delegatur terenowych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, zwanych dalej "delegaturami". Natomiast zgodnie z art. 52 ust. 1c u.t.d., obsługę delegatury zapewnia Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego na obszarze działania, którego znajduje się siedziba delegatury. Wobec powyższego organ nie może uwzględnić ww. argumentów pełnomocnika strony, gdyż Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego wykonuje obsługę kancelaryjną, korespondencyjną delegatury, zaś decyzja została wydana przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego i doręczona przez operatora pocztowego wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

Organ zauważył również, że jeżeli strona uchybiła podstawom obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakim są zawarcie umowy z operatorem systemu i nabycie urządzenia viaBox, to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a. Za siłę wyższą, zgodnie z definicją określoną w doktrynie prawa, uważa się bowiem zdarzenia o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje. Natomiast nieznajomość prawa jest okolicznością zależną od strony.

Jednocześnie organ podniósł, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 października 2016 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1859) dopuszczalnym jest przeprowadzanie kontroli stacjonarnej oraz kontroli mobilnej, celem sprawdzenia prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej. Wyjaśnił, iż w Polsce w systemie elektronicznego poboru opłat wykorzystywana jest technologia mikrofalowa DSRC (Dedicated Short Range Communication - dedykowana komunikacja krótkiego zasięgu). Technologia DSRC działa w oparciu o dwa rodzaje współpracujących urządzeń: czujniki rejestrujące fale, umieszczone na bramownicach wzniesionych nad drogą objętą obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz transponder (tzw. viaBox) wysyłający dane o pojeździe do czujników. W chwili, gdy kierujący pojazdem przejeżdża pod bramownicą lub do pojazdu zbliży się Mobilna Jednostka Kontrolna Inspekcji Transportu Drogowego, nawiązywana jest łączność między bramownicą (lub Mobilną Jednostką Kontrolną), a jednostką pokładową (viaBox) zainstalowaną w pojeździe. Dane o pojeździe przekazywane są do operatora, a następnie centrum rozliczeniowego. Na bramownicach zainstalowane są również urządzenia pozwalające na ujawnienie oraz rejestrację pojazdów, które nie uiściły opłaty elektronicznej.

Konkludując GITD stwierdził, że korzystająca z drogi krajowej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, była zobowiązana do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zgodnie z prawem nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. stosownie o treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2017 r. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania, tj.:

1) art. 15 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z naruszeniem zasad dwuinstancyjności, w sytuacji, gdy zasadą powinno być wyjątkowe uzupełnienie postępowania dowodowego w toku postępowania odwoławczego;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma informacyjnego Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (Oddział w [...]) nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., w sytuacji gdy dowód ten nie potwierdza w pełni, iż w dniu [...] października 2017 r. została prawidłowo oznakowania droga krajowa nr [...] na odcinku, w którym doszło do zatrzymania pojazdu skarżącej, ponieważ został sporządzony w dniu 24 maja 2017 r. i potwierdza stan na dzień 31.03.2017 r., a w aktach sprawy nie znajduję się żaden inny dokument potwierdzający, iż nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek T-34 przy dokonaniu następnej kontroli przez GDDKiA, które odbywają się co 6 miesięcy;

3) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie postanowienia i nieomówienie oraz brak oceny zarzutów zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w szczególności zarzutu naruszenia art. 39 k.p.a., a także niewyjaśnienie braku upoważnienia do doręczenia przesyłki poleconej zawierającej decyzję o nałożeniu kary pieniężnej wydanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego za pośrednictwem Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego;

4) art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w dniu 9 października 2017 r., po odcinku drogi krajowej nr [...] (węzeł [...]), podczas gdy organ I instancji, jak również organ II instancji nie wykazał i nie przedstawił dowodu potwierdzającego, że droga ta była oznakowana tabliczką T-34, wskazującą na pobór opłaty elektronicznej za przejazd drogą publiczną w dniu 9 października 2017 r., a jedynie ograniczył się do przytoczenia podstawy prawnej, zaś przeprowadzony przez organ II instancji dowód z dokumentów, potwierdza jedynie, że droga ta była prawidłowo oznakowana w dniu 31 marca 2017 r., a więc ponad pół roku przed przeprowadzeniem kontroli przez inspektorów ruchu drogowego.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Podejmując to rozstrzygnięcie organ dochował zadość regułom postępowania administracyjnego przewidzianym w art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kryteriom art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

W myśl art. 13ha ust. 1 u.d.p. opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6. Wysokość tej opłaty ustala się jako iloczyn liczby kilometrów przejazdu i stawki tej opłaty za kilometr dla danej kategorii pojazdu (art. 13 ha ust. 2 u.d.p.). Co do zasady uiszczenie opłaty elektronicznej następuje w systemie elektronicznego poboru opłat, zgodnie z art. 13i (art. 13hc ust. 1 u.d.p.). Zasadą jest również, że pobranie tej opłaty następuje poprzez urządzenie instalowane w tym celu w pojeździe samochodowym. Obowiązek oferowania takiego urządzenia (na potrzeby pobierania opłat) spoczywa na podmiotach pobierających opłaty z wykorzystaniem systemów elektronicznego poboru, zgodnie z art. 13i ust. 3 u.d.p.

Zasady wnoszenia opłat elektronicznych oraz ich rozliczania reguluje wydane na podstawie art. 40a ust. 5 u.d.p. rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1406).

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy (pkt 1), 1500 zł - w pozostałych przypadkach (pkt 2).

W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p. do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że dopuszczalna masa całkowita (dmc) skontrolowanego zespołu pojazdów, składającego się z ww. pojazdu samochodowego – ciężarowego i przyczepy ciężarowej, którego właścicielem jest skarżąca, przekraczała 3,5 tony. Wynosiła bowiem 5485 kg. Pojazd/zespół pojazdów nie podlegał też zwolnieniom, o których mowa w art. 13 ust. 3 u.d.p. Nałożona kara pieniężna dotyczyła przejazdu w dniu 9 października 2017 r. (o godz. 10:38:00 – czas popełnienia naruszenia został potwierdzony w postępowaniu odwoławczym) odcinkiem drogi ekspresowej nr [...] – węzeł [...], na którym pobiera się opłatę elektroniczną. W pojeździe nie było zainstalowanego urządzenia pokładowego do poboru opłaty elektronicznej viaBox, przy wykorzystaniu którego uiszczenie takiej opłaty może nastąpić. Skarżąca nie zawarła umowy z operatorem na korzystanie z takiego urządzenia, a zatem nie mogła w tych warunkach opłaty tej uiścić.

Należy podkreślić, że podstawą nałożenia kary pieniężnej z art. 13k ust. 1 u.d.p. jest przejazd pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy, określoną drogą krajową lub jej odcinkiem bez uiszczenia wymaganej opłaty. Z przepisu art. 13k ust. 1 wynika, że kreowana na jego gruncie odpowiedzialność ma charakter obiektywny, co oznacza, że jest ona niezależna od winy sprawcy naruszenia. W szczególności przepis art. 189e k.p.a. nie zmienia charakteru odpowiedzialności administracyjnej za delikt administracyjny na odpowiedzialność subiektywną determinowaną winą i przyczynami naruszenia. Przepis ten jedynie wyłącza możliwość ukarania strony w bardzo szczególnej sytuacji, jaką jest siła wyższa. Art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje natomiast organ do odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

Nie zmienia to jednak samej zasady zastosowania przez organ prawem przewidzianych dolegliwości wobec podmiotów wykonujących przejazd po drogach publicznych bez dopełnienia stosownego obowiązku opłaty, jako wyłącznie konsekwencji samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji, jako skutku zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, jednakże przy równoczesnym rozważeniu wystąpienia szczególnych sytuacji, o których mowa w ww. przepisach k.p.a. i ich wpływu na odpowiedzialność strony. Organy Inspekcji Transportu Drogowego obowiązane są, w toku postępowania administracyjnego, zbadać okoliczności, które takie sytuacje kreują i ocenić ich konsekwencje dla odpowiedzialności strony w kwestii ustalonego naruszenia.

W tej sprawie obowiązek ten został wykonany. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznoprawnego organ odwoławczy miał podstawy do ustalenia niewystępowania w niej ww. szczególnych sytuacji z art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Należy zauważyć, iż na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kary administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak cel przejazdu, jednorazowość, czy wysoka częstotliwość przejazdów, nieświadomość, czy nieznajomość przepisów, tylko wynika z samego faktu naruszenia.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia żadnego z wymienionych w niej przepisów prawa procesowego, ani materialnego w stopniu mogącym zaważyć na treści podjętego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do głównego zarzutu braku weryfikacji prawidłowości oznakowania odcinka drogi płatnej należy wskazać, iż organ dopuścił dowód z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (Oddział w [...]) nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., z którego wynika, że w wyniku kontroli przeprowadzanej zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie stwierdzono nieprawidłowości w sposobie oznakowania drogi płatnej. Nadto, jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, z informacji znanych mu z urzędu wynika, że projekt stałej organizacji ruchu na odcinku drogi [...] od węzła [...] do węzła [...] został zatwierdzony w dniu 14 września 2011 r. Rzeczywiste wprowadzenie stałej organizacji ruchu na tym odcinku drogi nastąpiło w dniu 13 października 2011 r. Pierwsza kontrola prawidłowości oznakowania drogi zgodnie z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem została przeprowadzona w dniu 14 października 2011 r. W trakcie przedmiotowej kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek T-34. Także późniejsze kontrole nie wykazywały nieprawidłowości w tym zakresie. Powyższe wskazuje, że droga po której poruszał się pojazd skarżącej została prawidłowo oznakowana. Charakter kontroli okresowych nie pozwala na stwierdzenie istnienia oznakowania w każdego dnia.

Sąd zauważa także, iż w zaskarżonej decyzji GITD w sposób szczegółowy przedstawił zasady stosowania znaków na drogach (w tym tabliczki T-34). Wyjaśnił m.in., iż tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E-3 5d lub innej drogi krajowej E-15a, występującym samodzielnie (por. załącznik nr 1, część 5 pkt 5.2.45a oraz część 6 pkt. 6.3.7.9. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2003 r. nr 220, poz. 2181 ze zm.). Nadto wskazał, iż obowiązujące przepisy w zakresie sytuowania oznakowania na drodze nie przewidują ustawienia tabliczek T-34 przed wjazdem na drogę objętą obowiązkiem uiszczania opłaty elektronicznej. Strona nie przedstawiła dowodów świadczących o nieprawidłowym oznakowaniu drogi płatnej. Brak było zatem podstaw do uznania, że odcinek drogi płatnej był nieprawidłowo oznakowany. Ponadto należy zauważyć, iż kontrolowany pojazd w ogóle nie został wyposażony w urządzenie o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p.

Zdaniem Sądu, organ orzekający prawidłowo ocenił, że przesłanką odpowiedzialności skarżącej jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez nią określonego prawem obowiązku uiszczenia stosownej opłaty za przejazd po drodze publicznej. Niewątpliwie obowiązek posiadania urządzenia do poboru opłat elektronicznych jest obowiązkiem o charakterze bezwzględnym. Stąd też organ stwierdzając brak urządzenia do poboru opłat, zobligowany był do nałożenia kary pieniężnej. Zdaniem Sądu, skarżąca korzystając bowiem z dróg krajowych lub ich odcinków, miała bezwzględny obowiązek zapoznania się m.in. ze stosownymi unormowaniami prawnymi w zakresie uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych.

W ocenie Sądu, należy w konsekwencji uznać, iż organ Inspekcji Transportu Drogowego wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Nadto organ orzekający oparł swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) Sąd orzekł, jak w wyroku.