Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 191/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Burmistrza S. z dnia [...] lutego 2022 r. o nr [...].


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] kwietnia 2022 r., nr [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza S. z [...] lutego 2022 r. nr [...]w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzonej wobec A. K. egzekucji administracyjnej.

Jak wynika z akt sprawy, Burmistrz S. postanowieniem z [...] lutego 2022 r. na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: "u.p.e.a.") oddalił zarzut A. K. w sprawie egzekucji administracyjnej. Wskazał, że jest prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] grudnia 2021 r. nr [...] dotyczącego egzekucji należności pieniężnej z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zarzut skarżącego dotyczy nieistnienia obowiązku. Organ uznał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., ponieważ zobowiązanie powstało w związku z decyzją określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nr [...] z [...] lutego 2019 r. A. K. jako współwłaścicielowi nieruchomości położonej w S. ul. [...] , w oparciu o zapis w księgach wieczystych nr [...] oraz wypis z rejestru gruntów z działki nr [...], co jest zgodne z definicją właściciela na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Organ uznał, że skarżący jako współwłaściciel jest zobowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi..

Z postanowienia wydanego przez Burmistrza S. wynika, że [...] października 2021 r. zostało wystawione upomnienie, obejmujące zaległość za okres od kwietnia 2018 r. do września 2021 r., które skarżący odebrał [...] października 2021 r. W związku z brakiem uregulowania należności, wierzyciel wystawił i skierował do Naczelnika [...] US w B. tytuł wykonawczy obejmujący zaległości za ten okres.

W zaskarżonym do sądu postanowieniu z [...] kwietnia 2022 r. Kolegium przyjęło w pierwszej kolejności, że zarzut został wniesiony w terminie. Wskazało, że znana jest mu z urzędu okoliczność wydania przez Burmistrza S. decyzji z dnia [...] lutego 2019 r. (znak: [...]) określającej zobowiązanie skarżącego w zakresie ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi jako współwłaścicielowi nieruchomości położonej w S. przy ul. [...]. Wprawdzie w postanowieniu organ pierwszej instancji błędnie przyjął, że zobowiązanie to powstało w związku z wydaniem tej decyzji (podczas, gdy obowiązek ten powstał z mocy samego prawa, a wskazana decyzja jedynie stwierdzała ten fakt oraz określała wysokość opłaty należnej od ww. nieruchomości), to jednak sam fakt istnienia po stronie współwłaściciela nieruchomości obowiązku ponoszenia takiej opłaty nie może budzić wątpliwości. Pozostawanie takiej, skutecznie doręczonej decyzji w mocy jest wystarczające do tego, aby przyjąć, że egzekwowany obowiązek nadal istnieje i może być egzekwowany. W postępowaniu dotyczącym zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku określonego ostateczną, pozostającą w mocy decyzją administracyjną, nie można podważać jego istnienia.

Kolegium stwierdziło, że skarżący, występując z zarzutem, nie przedstawił i nie wskazał żadnych dowodów świadczących o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. Ograniczył się w zasadzie do twierdzeń o bezprawności, a nawet karalności działań podejmowanych przez organ pierwszej instancji, grożąc wystąpieniem do Prokuratora Generalnego. Organ uznał, że w takich okolicznościach nie ma żadnych podstaw do uwzględnienia zgłoszonego zarzutu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest niezgodne z obowiązującym prawem. Kolegium narusza jego prawa "dokonując manipulacji wykreowanych przez Burmistrza S.". Stwierdził, że dowody naruszeń znajdują się w dokumentach.

W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wyznaczony w sprawie pełnomocnik z urzędu w piśmie z 3 października 2022 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia a także poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. i o umorzenie postępowania podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na obciążenie skarżącego obowiązkiem ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z nieruchomością położoną w S. ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą o nr [...]. Z treści tej księgi wynika, że współwłaścicielami nieruchomości są A. K. oraz K. A. G. Ostatnia zmiana w księdze wieczystej dotycząca własności nieruchomości miała miejsce 11 lipca 2012 r.. Z akt sprawy nie wynika, aby organy prowadzące postępowanie wyjaśniły rozbieżności w zakresie imienia i nazwiska zobowiązanego. Ponadto, w dziale III księgi wieczystej znajduje się wpis z [...] stycznia 2020 r. – ostrzeżenie o stanie niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym z uwagi na treść postanowienia Sądu Rejonowego w B. o podziale majątku wspólnego, dziale spadku i zniesieniu współwłasności, sygn. akt [...]. Na postawie tego postanowienia działka nr [...] została przyznana na własność K. G. Z kolei działka [...] stanowi współwłasność A. K. i K. G.. Skarżący twierdzi, że na działce nr [...], której jest współwłaścicielem, od lat nikt nie mieszka ani nie prowadzi żadnej działalności. Znajdujący się na jej terenie budynek jest w ruinie i nie nadaje się do zamieszkania. W związku z powyższym działka nie generuje żadnych odpadów, które należałoby utylizować. Co więcej, na działce nie ma obecnie żadnego budynku, jedynie ruina, pozbawiona ścian, nadając się do rozbiórki. Odpady powstają jedynie z użytkowania działki nr [...], która w całości należy do K. G.

Pełnomocnik podnosi, że z postanowienia P. Urzędu Skarbowego w B. jak i z postanowienia SKO nie wynika, których konkretnie działek dotyczy obowiązek ponoszenia opłaty. Organ pierwszej instancji wskazuje na wypis z rejestru gruntów dot. działki nr [...], jednak okoliczności faktyczne sprawy pozwalają stwierdzić, że taka działka albo w aktualnym stanie faktycznym nie istnieje, albo jest to inna działka, niezwiązana z księgą wieczystą nr [...]. Z działu I-O księgi wieczystej wynika, że nieruchomość obejmuje działki o nr [...] i [...]. Brak jest natomiast informacji na temat działki [...] o której wspomina organ administracyjny. Powyższe, zdaniem pełnomocnika, oznacza, że stan prawny ujawniony w księdze wieczystej, na podstawie której wydano postanowienie, nie jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. W odniesieniu do określenia własności nieruchomości, co do której istnieje obowiązek uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami, nie działa zasada rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zatem, jak stwierdza pełnomocnik, organy zaniechały zgromadzenia materiału dowodowego, który umożliwiłby poczynienie istotnych ustaleń faktycznych w sprawie oraz oparły się na niezweryfikowanych dokumentach (dane z księgi wieczystej), co do których istnieje wpis ostrzeżenia o stanie niezgodności oraz wypis z ewidencji gruntów, z których wynika, że dotyczy on innej działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skarga zawiera uzasadnione podstawy, co skutkowało wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia i go poprzedzającego postanowienia Burmistrza S. z obrotu prawnego.

Jak wynika z akt sprawy, [...] grudnia 2021 r. został wystawiony przez Burmistrza S. na skarżącego A. K. tytuł wykonawczy, gdzie jako rodzaj należności pieniężnej wskazano "deklarowana nieuiszczona opłata za gospodarowanie odpadami". Jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję [...]. Jako wierzyciela wskazano Burmistrza Gminy S.. Tytuł wykonawczy obejmuje należności od czerwca 2018 r. do września 2021 r.

Pismem z [...] grudnia 2021 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., działając jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia w ZUS. Zawiadomienie o zajęciu doręczono również skarżącemu.

W piśmie z 3 lutego 2022 r. skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. nazwanym "skarga na czynności bezprawne" skarżący, po otrzymaniu informacji o zajęciu emerytury zwrócił się o wyjaśnienie sytuacji i zażądał wycofania dokonanego zajęcia egzekucyjnego.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. powyższe pismo potraktował jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i postanowieniem z 8 lutego 2022 r., na podstawie art. 56 ust. 3 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a., zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Przedmiotem kontrolowanego rozstrzygnięcia jest oddalenie przez organy obu instancji – Burmistrza S. i SKO w B., zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawę zarzutu stanowił przepis art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Stosownie do treści art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest nieistnienie obowiązku.

Wójt Gminy S. oddalił zarzut skarżącego, uznając go za niezasadny, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zgodziło się z tym stanowiskiem. Z uzasadnienia postanowieniu Wójta wynika, że zobowiązanie powstało w związku z decyzją określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z [...] lutego 2019 r. nr [...]

Sąd zauważa, że taka podstawa została też wskazana w tytule wykonawczym. Próżno jednak szukać w aktach sprawy administracyjnej tej decyzji i zweryfikować, czy rzeczywiście mogła ona stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego na skarżącego. Istotne jest przy tym ustalenie, czy skarżący był adresatem tej decyzji.

Burmistrz S. wskazuje, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], co ustalono w oparciu o zapis w księgach wieczystych nr [...]oraz wypis z rejestru gruntów z działki nr [...], co - jak wskazuje organ – jest zgodne z definicją właściciela. Niestety, w aktach sprawy brak jest zarówno wypisu z wymienionej księgi wieczystej, jak i wypisu z rejestru gruntów.

Analiza księgi wieczystej – możliwa do weryfikacji z uwagi na jej jawność – pozwala jednak stwierdzić, że objęte zostały nią działki ewidencyjne o nr [...] (grunty rolne zabudowane) i [...] (tereny mieszkaniowe). Zatem, jak zasadnie zauważa pełnomocnik, dotyczy ona innych działek niż wskazywana w postanowieniu organu pierwszej instancji działka [...].

Z działu II księgi wieczystej, w której ostatnia zmiana została dokonana w 2012 r., wynika, że właścicielami nieruchomości objętej księgą wieczystą są A. K. i K. A. G. Zatem powołanie się w uzasadnieniu postanowienia na księgę wieczystą jako dowód tego, że skarżący pozostaje współwłaścicielem nieruchomości jest również niezrozumiałe.

Pełnomocnik strony skarżącej zwrócił uwagę, że w dziale III księgi wieczystej widnieje ostrzeżenie z [...] stycznia 2020 r. o niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym z uwagi na treść postanowienia Sądu Rejonowego w B. o podziale majątku wspólnego, dziale spadku i zniesieniu współwłasności z dnia [...] grudnia 2019 r. mocą którego: działkę nr [...] o powierzchni 0,0252 ha przyznano na własność K. G, działkę o nr [...]o powierzchni 0,0289 ha przyznano na rzecz A. K. w 2/3 części i K. G. w 1/3 części. Na zapis ten organy się nie powołują. Ponadto Sąd zauważa, że z zapisu tego wynika nabycie przez skarżącego własności działki o nr [...] na mocy postanowienia z [...] grudnia 2019 r. Tymczasem tytuł wykonawczy obejmuje należności począwszy już od czerwca 2018 r. Ponadto, jeżeli zniesienie współwłasności nastąpiło 20 grudnia 2019 r. i w ten sposób skarżący stał się współwłaścicielem nieruchomości, to rodzi się pytanie, w jaki sposób zobowiązanie mogło powstać z mocy decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi już z 13 lutego 2019 r.

Kwestia istnienia obowiązku skarżącego wymaga zatem wyjaśnienia.

Pomimo podniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku organ pierwszej instancji nie wyjaśnił podniesionych wyżej, kluczowych w sprawie, kwestii w sposób pozwalający uznać bezspornie istnienie obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego.

Podsumowując: kontrolowane postanowienia nie poddają się kontroli sądowej z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów, na które w uzasadnieniu postanowień organy się powołują (decyzja, .księga wieczysta, wypis z rejestru gruntów).

Analiza postanowień prowadzi do wniosku, że organy potraktowały sprawę pobieżnie. Istnieją w niej natomiast poważne wątpliwości co do tego, czy skarżący w okresie objętym tytułem wykonawczym był właścicielem nieruchomości, której własność skutkowała nałożeniem opłaty za gospodarowanie odpadami i czy opłata taka została na niego nałożona. Jak wskazuje pełnomocnik skarżącego, z postanowienia Burmistrza S. (pełnomocnik wskazuje "P. Urzędu Skarbowego w B." jednak Sąd uznaje że wskazanie tego organu jest omyłkowe) jak i z postanowienia SKO nie wynika, których konkretnie działek dotyczy obowiązek ponoszenia opłaty. Organ pierwszej instancji wskazuje na wypis z rejestru gruntów dot. działki nr [...], jednak okoliczności faktyczne sprawy pozwalają stwierdzić, że taka działka albo w aktualnym stanie faktycznym nie istnieje, albo jest to inna działka, niezwiązana z księgą wieczystą nr [...]. Z działu I-O księgi wieczystej wynika, że nieruchomość obejmuje działki o nr [...]. Brak jest natomiast informacji na temat działki [...], o której wspomina organ administracyjny.

Liczne, dostrzeżone w sprawie niejasności, dotyczące zarówno tego, czy skarżący istotnie był adresatem obowiązku uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami w okresach objętych tytułem wykonawczym obejmującym okres od czerwca 2018 r. do września 2021 r. nakazują przyjąć, że organy nie zbadały sprawy w sposób rzetelny i bez prawidłowej analizy uznały, że nie zachodzi przesłanka z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Z akt sprawy i z treści postanowień nie wynika, aby organy kontrolowały, czy określony w tytule wykonawczym obowiązek jest zgodny z treścią decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. niezwykle pobieżnie potraktowało zagadnienie nieistnienia obowiązku. Organ prawdopodobnie dostrzegł brak w sprawie decyzji z [...] lutego 2019 r., nie usunął jednak tego braku lecz zasłonił się znajomością decyzji z urzędu i faktu jej wydania. Kolegium stwierdziło, że "fakt istnienia po stronie współwłaściciela nieruchomości obowiązku ponoszenia opłaty nie może budzić wątpliwości". Problem polega na tym, że w sprawie żaden z organów nie analizował tego, czy istotnie w okresie objętym tytułem wykonawczym skarżący był współwłaścicielem nieruchomości.

Tak więc, już tylko z uwagi na powyższe nie sposób jest stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. odpowiada prawu. Organ drugiej instancji nie odniósł się bowiem w istocie do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, bezkrytycznie akceptując stanowisko wierzyciela, które oparte było na niepotwierdzonych w dokumentach założeniach, co do istnienia po stronie skarżącego obowiązku ponoszenia opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Tym samym w sprawie mamy do czynienia z naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. To zaś obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Burmistrza S., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej: P.p.s.a.).

W sprawie, gdzie został podniesiony zarzut nieistnienia obowiązku koniecznym jest kompleksowe odniesienie się do niego, co wymaga precyzyjnego ustalenia, czy istotnie w odniesieniu do osoby skarżącego obowiązek taki istnieje.