Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 554/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi [...], [...], [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], dalej jako "Dyrektor OR ARiMR" lub "organ I instancji"), decyzją z [...]lipca 2014 r. nr [...] ustalił Stowarzyszeniu Producentów Warzyw w [...][...] (dalej: "Stowarzyszenie"), kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości [...]zł powiększonej o odsetki. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") z [...]października 2014 r. nr [...].

Dyrektor OR ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia, które ostatecznie zakończyło się wydaniem decyzji z [...]listopada 2017 r. nr [...], orzekającej o solidarnej odpowiedzialności S. P., A. T., M.B., K. S. i R. G. (dalej jako "zobowiązani") za zaległości Stowarzyszenia w łącznej kwocie [...]zł. Prezes ARiMR decyzją z [...]maja 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. A. T. i R. G. zaskarżyli decyzję Prezesa ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

[...]czerwca 2018 r. Dyrektor OR ARiMR wysłał do każdego z zobowiązanych upomnienie o zapłatę należności i wobec jej nieuregulowania, [...]lipca 2018 r. skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec wszystkich zobowiązanych.

W piśmie złożonym [...]sierpnia 2018 r. (data stempla pocztowego) K.S. i M.B. wystąpili do Dyrektora OR ARiMR z propozycją uregulowania zadłużenia, wnosząc o: przesunięcie spłaty wierzytelności w czasie, tj. rozpoczęcie spłaty od 1 marca - kwietnia 2019 r., rozłożenie spłaty kwoty należności na raty w okresie 60 - 84 miesięcy, umorzenie całych odsetek tj. orzeczonych w decyzji Dyrektora OR ARiMR z [...]listopada 2017 r. oraz dalszych, oraz o umorzenie prowadzonej egzekucji.

[...]września 2018 r. Prezes ARiMR wezwał K. S. i M. B. do podania informacji dotyczących sytuacji finansowej zobowiązanych, w celu przeprowadzenia właściwej oceny stanu faktycznego sprawy oraz wskazanie na możliwe źródła pokrycia zadłużenia. Pismo organu przekazano do wiadomości pozostałych zobowiązanych.

Pismami z [...]września 2018 r. M. B. i K. S. przekazali informacje dotyczące stanu posiadania, obecnych zobowiązań i dochodów proponując jednocześnie spłatę należności w systemie miesięcznym po 500 zł, począwszy od 20 marca 2019 r. i dalej do 20 każdego następnego miesiąca.

W piśmie z [...]września 2018 r. A. T. i R. G. podali, że źródłem pokrycia zadłużenia jest nieruchomość, którą nabyły do swoich osobistych majątków żony K. S. i M. B., a która jest dzierżawiona i została aktualnie wystawiona na sprzedaż za cenę 280 000 zł.

Pismem z 1 października 2018 r. S. P. przekazał informację o swojej aktualnej sytuacji materialnej, zawierającą oświadczenie o braku możliwości spłaty orzeczonych należności oraz prośbę o pozytywne rozpatrzenie wniosku.

[...]października 2018 r. Dyrektor OR ARiMR zwrócił się pisemnie do Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministra Cyfryzacji oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]o udzielenie informacji i udostępnienie danych.

W piśmie z [...]października 2018 r. M. B. i K. S. odnieśli się do pisma A. T. i R. G. z [...]września 2018 r., przesyłając w załączeniu wyrok Sądu Okręgowego w [...][...]Wydział [...]z [...]listopada 2017 r., którym uniewinniono M. B., S. P. i K. S. od zarzutu: wyrządzenia znacznej szkody majątkowej w mieniu Stowarzyszenia w wysokości [...]zł poprzez sprzedaż zabudowanej działki gruntu i ciągnika siodłowego po zaniżonych cenach i wbrew zakazowi zbywania tych składników majątkowych wynikającemu z warunków pomocy finansowej przyznanej przez ARiMR oraz przez niedopełnienie obowiązków w zakresie dbałości o mienie ruchome Stowarzyszenia, tj. doprowadzenie do utraty skrzynek i skrzyniopalet oraz niedokonanie zapłaty za nawozy.

Pismem z [...]października 2018 r. Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało OR ARiMR w [...]informacje z rejestru Ksiąg Wieczystych dotyczące nieruchomości gruntowych będących własnością M. B., K. S., A. T. i R. G.. Jednocześnie poinformowało, że nie znaleziono w rejestrze podmiotów: Stowarzyszenie Producentów Warzyw w [...]i S. P..

W dniach 19, 26 i 29 października 2018 r. Prezes ARiMR poinformował wszystkich zobowiązanych o dokonaniu potrąceń na poczet spornej należności kwoty [...]zł z przysługujących zobowiązanym zaliczek na płatności bezpośrednie za rok 2018.

[...]października 2018 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...]o odmowie umorzenia odsetek od należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, orzeczonych w decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...]z [...]listopada 2017 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności osób wchodzących w skład zarządu Stowarzyszenia za zaległości tego Stowarzyszenia. R. G., K. S., M. B. i S.P. wnieśli odwołania od tej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 stycznia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1193/18 uchylił decyzję Prezesa ARiMR z [...]maja 2018 r. nr [...]w części dotyczącej A.T. i R. G. w zakresie orzeczenia o ich solidarnej odpowiedzialności za zaległości Stowarzyszenia. Wyrok ten jest prawomocny.

Pismem z 6 czerwca 2019 r. M. B. i K.S. poinformowali, że większość ich postulatów wskazanych w odwołaniu jest już nieaktualna oraz że ze względu na zablokowanie kont i zajęcie dopłat oraz gruntów, obecnie nie są w stanie zapłacić ciążącego na nich zobowiązania, w związku z czym wnioskują o umorzenie całości zobowiązania wraz z odsetkami, o umorzenie prowadzonej egzekucji oraz o jak najszybsze rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") pismem z 8 lipca 2019 r. (odebranym jedynie przez M. B.) poinformował Strony, że w przypadkach, gdy podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej do którego podanie wniesiono, zobowiązany jest do zawiadomienia wnioskującego, że powinien on wnieść odrębne podanie do właściwego organu, którym w niniejszym przypadku jest Prezes ARiMR.

W konsekwencji wyroku WSA w Warszawie z 17 stycznia 2019 r. Prezes ARiMR wydał decyzję z [...]czerwca 2019 r. nr [...], którą uchylił decyzję Dyrektora OR ARiMR z [...]listopada 2017 r. nr [...]orzekającą o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Stowarzyszenia w części dotyczącej A. T. i R. G. oraz w tej części umorzył postępowanie I instancji.

29 sierpnia 2019 r. Minister wezwał wszystkie strony do wykazania, jak aktualnie wygląda ich sytuacja finansowa oraz jak się zmieni w przyszłości, w świetle deklarowanego przez strony zamiaru rozpoczęcia spłaty zasądzonych należności.

Pismem z 3 września 2019 r. M. B. poinformował, że jego sytuacja finansowa nie zmieni się w takim stopniu, aby możliwe było uregulowanie należności i zwrócił się z prośbą o umorzenie całości należności przypadających na rzecz ARiMR.

9 września 2019 r. Minister zwrócił się do wszystkich stron o wyjaśnienie i doprecyzowanie, czy żądania zgłoszone w piśmie M. B. i K. S. z [...] czerwca 2019 r. należy traktować jako nowy wniosek, a także czy dotychczas złożone wnioski pozostają aktualne, czy też strony rezygnują ze wszystkich lub niektórych żądań zawartych we wnioskach złożonych w 2018 r., a będących podstawą wszczęcia aktualnie prowadzonych przez Ministra trzech postępowań odwoławczych w sprawie umorzenia odsetek, odroczenia terminu spłaty należności oraz rozłożenia spłaty ww. należności na raty.

Odpowiadając na wezwanie, S. P., M. B. i K. S. w piśmie z [...]września 2019 r. ponownie wnieśli o umorzenie całości należności przypadających na rzecz ARiMR i załączyli dokumenty dotyczące sytuacji rodzinno-majątkowej.

[...]października 2019 r. Minister przekazał wniosek stron z [...]września 2019 r. o umorzenie całości należności, zgodnie z właściwością, do Prezesa ARiMR celem rozpatrzenia.

Pismem z 22 listopada 2019 r. Prezes ARiMR, odpowiadając na wezwanie Ministra, poinformował organ odwoławczy, że w odniesieniu do S. P., M.B. i K. S. nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, zaś w związku z wyrokiem WSA w Warszawie z 17 stycznia 2019 r., postępowanie egzekucyjne zostało umorzone wobec A. T. i S. P..

Po rozpatrzeniu odwołań zobowiązanych Minister decyzją z [...]grudnia 2019 r. nr [...]:

1) utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...]października 2018 r. nr [...]w części dotyczącej K. S., M. B. i S. P.,

2) uchylił decyzję Prezesa ARiMR z [...]października 2018 r. nr [...]w części dotyczącej R. G. i w tym zakresie umorzył postępowanie prowadzone przez Prezesa ARiMR w pierwszej instancji.

Uzasadniając swoją decyzję Minister wyjaśnił, że podstawę umarzania w całości lub w części albo odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności i wierzytelności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, stanowi art. 209 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869, z późn. zm.), dalej "u.f.p.", zgodnie z którym należności te mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Szczegółowe zasady i tryb umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności i wierzytelności, przesłanki zastosowania tych instytucji, a także organy do tego uprawnione, określone zostały w wydanym na podstawie art. 209 ust. 2 u.f.p. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. poz. 1687), dalej: "rozporządzenie wykonawcze". Na wstępie organ wskazał, że po przekazaniu odwołań w odniesieniu do jednej ze stron postępowania, tj. R. G., nastąpiła zmiana stanu prawnego tego rodzaju, że rozpatrywanie wniosku w zakresie umorzenia odsetek od należności w odniesieniu do tej osoby stało się bezprzedmiotowe (zbędne), a organ odwoławczy zobowiązany jest umorzyć postępowanie w tym zakresie. Ponadto w wyroku WSA w Warszawie z 17 stycznia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1193/18 doszło do ustalenia, że R. G. i A. T. nie pełnili funkcji członków zarządu w dacie powstania dochodzonej przez organy należności i nie można ich obarczyć solidarną odpowiedzialnością za zaległości Stowarzyszenia, wobec czego Prezes ARiMR uchylił decyzję Dyrektora OR ARiMR z [...]listopada 2017 r. nr [...]o solidarnej odpowiedzialności 5 członków zarządu Stowarzyszenia, w części dotyczącej A. T. i R. G. oraz umorzył w tym zakresie postępowanie I instancji. Decyzja z [...]listopada 2017 r. może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym w odniesieniu do M. B., K. S. i S. P.. Minister wyjaśnił, że umorzenie odsetek jest możliwe jedynie w przypadku, gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia całości lub części należności głównej. Wtedy odsetki umarzane są razem z należnością główną. W rozpatrywanej sprawie należy zatem rozważyć wystąpienie przesłanek dla umorzenia należności zasądzonej Stronom w decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...] z [...]listopada 2017 r. Organ wskazał, że jako przyczynę ubiegania się o umorzenie odsetek M. B. i K. S. podali, iż nie posiadają tak dużych majątków, które mogłyby zaspokoić jednorazowo cale zobowiązanie. Strony argumentowały, że mają rodziny, którym muszą zapewnić dach nad głową, wyżywienie, opiekę, a dzieciom także edukację i pomoc w rozpoczęciu dalszego życia. Według stron żądana przez Dyrektora OR ARiMR kwota jest olbrzymia i nierealna, a rosnące odsetki przekroczą lada chwila kwotę należności głównej, w związku z czym nie są w stanie tej kwoty spłacić jednorazowo, a jedyną szansą na uregulowanie wierzytelności jest zawarcie porozumienia z Dyrektorem OR ARiMR w sprawie ustalenia wysokości miesięcznych wpłat i zastosowania ulg w spłacie należności. Strony zadeklarowały, iż orzeczone należności zamierzają uregulować poprzez uzyskanie kredytu w celu spłaty należności oraz z bieżących dochodów i pomocy finansowej rodziny. Na podstawie oświadczeń zawartych w pismach zobowiązanych organ ustalił, że:

1) K. S.: jest jedynym żywicielem rodziny, zatrudnionym na umowę zlecenie w Firmie Produkcyjno-Usługowo-Handlowej M. M.. Dochód miesięczny gospodarstwa rodzinnego wynosi [...]zł, a roczne dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego (główne kierunki produkcji to uprawa zbóż i warzyw oraz hodowla tuczników) wynoszą [...]zł. Na utrzymaniu ma niepracującą żonę oraz czworo dzieci w wieku [...],[...],[...]i [...]lat. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie [...]zł. Nie posiada żadnych oszczędności, które mógłby przekazać na poczet spłaty zobowiązania. Ma zadłużenie w Banku [...]w [...]w kwocie [...]zł odrębnie i [...]zł wspólnie z M. S. oraz M. i K. B., a także w kwocie [...]zł w Banku [...]w [...]oddział [...]. Nie posiada nieruchomości ani ruchomości. Zobowiązany przedstawił zaświadczenia z Banku [...]w [...]i Banku [...]w [...]oddział [...]potwierdzające wysokość zadłużenia, zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]o otrzymaniu w okresie 1-31 sierpnia 2018 r. kwoty 686 zł zasiłku rodzinnego oraz zaświadczenie o zatrudnieniu na umowę zlecenie, z którego jego wynagrodzenie za sierpień 2018 r. wyniosło [...]zł brutto, tj. [...]zł netto.

2) M. B.: jest jedynym żywicielem rodziny i ma na utrzymaniu niepracującą żonę oraz dwoje dzieci w wieku [...]i [...]lat. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą [...]zł miesięcznie. Dochód miesięczny gospodarstwa rodzinnego wynosi [...] zł, a roczne dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego (głównie uprawa zbóż) wynoszą 20 000 zł. Nie posiada żadnych oszczędności, które mógłby przekazać na poczet spłaty zobowiązania. Ma zadłużenie hipoteczne w Banku [...]w [...]w kwocie [...] zł (wspólnie z K. B. oraz K. i M. S.) oraz w Banku [...]w [...]oddział [...]w kwocie [...]zł. Jest właścicielem 1 ha gruntów rolnych, ciągnika rolniczego [...]z 2003 r. i samochodu osobowego marki [...]z 2003 r. Zobowiązany przedstawił zaświadczenia z Banku [...]w [...]i Banku [...]w [...]oddział [...], potwierdzające wysokość zadłużenia oraz decyzję w sprawie podatku rolnego na 2018 r.

3) S. P. oświadczył, że w związku z nieprowadzeniem przez niego produkcji rolniczej, brakiem majątku i zdolności kredytowej oraz utrzymywaniem się z emerytury rolniczej żony, w jego przypadku spłata należności jest niemożliwa.

Ponadto organ samodzielnie ustalił, że:

1) K. S. (wg danych zawartych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli ARiMR [ZSZiK]) jest użytkownikiem gruntów o powierzchni 14,96 ha oraz posiada 20 sztuk zwierząt w gospodarstwie. W 2017 r. otrzymał płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości [...]zł. Stronie, na podstawie złożonych w ARiMR wniosków, przyznane zostały również płatności bezpośrednie na rok 2018 i 2019. Z danych centralnej ewidencji pojazdów, zrewidowanych przez Urząd Skarbowy w [...]wynika, że strona jest właścicielem zarejestrowanych pojazdów: ciągnika rolniczego, samochodu osobowego i motoroweru o znikomej wartości. Strona oświadczyła podczas postępowania egzekucyjnego, że przekazała te pojazdy na rzecz żony M., jednakże US stwierdził brak dokumentów potwierdzających akt darowizny. Ponadto, wbrew oświadczeniu o nieposiadaniu nieruchomości, strona jest właścicielem nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] (1,28 ha) oraz [...] (2,1669 ha), a także wraz z żoną posiada nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste nr [...] (0,72 ha) oraz nr [...] (0,8137 ha). Z dokumentów wystawionych przez bank wynika, że zabezpieczone hipoteką zobowiązania Strony wobec Banku [...]w [...]w 2018 r. wyniosły:

• [...]zł plus odsetki w kwocie [...] zł - z tytułu uniwersalnego kredytu hipotecznego zaciągniętego wraz z żoną M. oraz M. i K. B.(zaświadczenie z [...]września 2018 r.);

• [...]zł plus odsetki w kwocie [...]zł - z tytułu kredytu obrotowego (zaświadczenie znak: [...]z [...]września 2018 r.).

2) M. B. jest właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 1,0052 ha (księga wieczysta nr [...]), co stanowi 1,6363 ha przeliczeniowych. Z tego tytułu podatek na 2018 r. wyniósł [...]zł (decyzja Wójta Gminy [...]w sprawie wymiaru podatku rolnego na rok 2018). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z [...]września 2018 r. przeciętny dochód z pracy w indywidulanych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2017 r. wyniósł 3 399,00 zł, co oznacza, że M.B. uzyskuje roczne dochody z gospodarstwa w wysokości ok. [...]zł. Ponadto, zgodnie z ZSZiK, Strona jest użytkownikiem gruntów o powierzchni 8,57 ha. W 2017 r. otrzymała płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości [...]zł. Stronie, na podstawie złożonych w ARiMR wniosków, przyznane zostały również płatności bezpośrednie na rok 2018 i 2019. Z danych centralnej ewidencji pojazdów, zrewidowanych przez Urząd Skarbowy w [...]wynika, że jest właścicielem zarejestrowanych pojazdów: ciągnika rolniczego oraz samochodów osobowych o znikomej wartości, których egzekucja jest ekonomicznie nieuzasadniona. Z dokumentów wystawionych przez bank wynika, że zabezpieczone hipoteką zobowiązania Strony z tytułu uniwersalnego kredytu hipotecznego zaciągniętego wraz z żoną K. oraz K. i M. S. w Banku [...]w [...] (zaświadczenie z [...]września 2018 r.) wynoszą na 2018 r. [...]zł plus odsetki w kwocie [...]zł. Jednocześnie zobowiązania Strony wobec Banku [...]w [...]oddział w [...]wyniosły w 2018 r. [...]zł (zaświadczenie BS w [...]z [...]września 2018 r.).

3) S. P., wbrew oświadczeniu, że nie prowadzi żadnej produkcji rolniczej, jest użytkownikiem gruntów o powierzchni 5,73 ha i w 2017 r. otrzymał płatności bezpośrednie w wysokości [...]zł. Stronie, na podstawie złożonych w ARiMR wniosków, przyznane zostały również płatności bezpośrednie na rok 2018 i 2019.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie można mówić o całkowitej nieściągalności należności. Zobowiązani prowadzą działalność rolniczą i pozarolniczą, z tytułu których uzyskują przychody oraz są użytkownikami bądź właścicielami gruntów, nieruchomości oraz pojazdów. Strony otrzymały łącznie [...] zł dopłat z ARiMR z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w 2017 r. Przyznane im również zostały płatności bezpośrednie na rok 2018 i 2019. ARiMR upoważniona jest do potrącenia kwot wynikających z jej zobowiązania wobec dłużnika. W październiku 2018 r. Prezes ARiMR zajął na poczet zobowiązań stron względem Agencji przysługujące im zaliczki na płatności bezpośrednie za rok 2018 w łącznej wysokości [...]. W roku 2019 r. Prezes ARiMR zajął na poczet zobowiązań Stron względem Agencji przysługujące im zaliczki na płatności bezpośrednie za rok 2019 w łącznej wysokości [...]zł i poinformował, że w ten sam sposób będzie odzyskiwał kolejne wierzytelności w przyszłości. W ocenie organu odwoławczego powyższe oznacza, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o całkowitej nieściągalności należności. W odniesieniu do stron nie zostało też wszczęte i zakończone postępowanie likwidacyjne ani upadłościowe, dłużnicy nie zmarli ani nie są osobami prawnymi wykreślonymi z KRS. Zadłużenie stron znacznie przekracza wartość kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy nie wynika również uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. W sprawie nie wystąpiła też przesłanka nieskuteczności egzekucji, gdyż wobec stron nadal prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, mające na celu wyegzekwowanie należnych zobowiązań. Podlegająca zwrotowi należność, wynosi [...]zł, a zatem wielokrotnie przekracza wartość 100 Euro. Minister wyjaśnił, że umorzenie należności może nastąpić tylko wówczas, gdy warunki umorzenia zachodzą wobec wszystkich solidarnie zobowiązanych, gdyż w przypadku solidarnej odpowiedzialności, dopóki możliwe jest dochodzenie spłaty należności od któregokolwiek z solidarnie zobowiązanych dłużników, dopóty prowadzona jest egzekucja. Według organu w aktualnym stanie faktycznym i prawnym nie ma możliwości umorzenia ani należności głównej ani odsetek orzeczonych oraz dalszych odsetek naliczanych od należności głównej.

K. S., M. B. i S. P. (dalej także jako "skarżący") zaskarżyli decyzję Ministra z [...]grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w części utrzymującej w mocy decyzję Prezesa ARiMR z [...]października 2018 r. nr [...]wobec K. S., M. B. i S. P.. Skarżący zarzucili naruszenie:

1) § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez aprobatę przez organ II instancji błędnego stwierdzenia przez organ I instancji, że w stanie faktycznym sprawy nie została spełniona żadna z przesłanek umorzenia należności, pomimo, że okoliczności niniejszej sprawy nakazują odmienną konkluzję;

2) art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej: "k.p.a.", poprzez akceptację przez organ II instancji:

• dokonania przez organ I instancji błędnej oceny stanu majątkowego i rodzinnego skarżących,

• pominięcia przez organ I instancji implikacji nieuwzględnienia wniosku skarżących o umorzenie odsetek oznaczonych w decyzji Dyrektora OR ARiMR nr [...] z [...]listopada 2017 r. oraz dalszych odsetek od należności głównej na sytuację majątkową i rodzinną skarżących.

Skarżący wnieśli o

1) zmianę zaskarżonej decyzji w części tj. w zakresie dotyczącym utrzymania w mocy decyzji organu I instancji wobec K. S., M. B. i S. P. poprzez uwzględnienie w całości odwołania K. S., M. B. i S. P.;

2) ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w części tj. w zakresie dotyczącym utrzymania w mocy decyzji organu I instancji wobec K. S., M. B. i S. P. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji,

3) zasądzenie na rzecz Skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych,

4) dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżących na okoliczność stanu majątkowego i rodzinnego skarżących oraz wpływu nieuwzględnienia wniosku skarżących o umorzenie odsetek oraz dalszych odsetek od należności głównej na ich sytuację majątkową i rodzinną.

Skarżący podnieśli, że biorąc pod uwagę wartość majątku jaki posiadają oraz ich dochody, postępowanie egzekucyjne ponad wszelką wątpliwość nie doprowadzi do wyegzekwowania spornej należności. Strony też, wbrew twierdzeniom organu, nie posiadają dochodu z różnych źródeł oraz majątku osobistego, który może zostać zajęty na poczet dochodzonego roszczenia. K. S. nie posiada prawa własności nieruchomości, dla których prowadzone są księgi wieczyste [...] (1,28 ha), [...] (2,1669 ha), [...] (0,72 ha) oraz [...] (0,8137 ha), gdyż nieruchomości te stanowią własność jego małżonki M. S.. Ponadto brak przychylenia się do wniosku skarżących o umorzenie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych, uzasadnionych potrzeb ich rodziny (do popadnięcia w niedostatek skarżących i osób prowadzących z nimi gospodarstwa domowe).

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej: p.p.s.a.) a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W wyniku rozpoznania skargi według powyższych kryteriów sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jej uchylenia.

Udzielenie ulgi w spłacie należności reguluje art. 209 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, zgodnie z którym należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Ogólną przesłanką stosowania powyższych ulg jest więc szczególnie uzasadniony przypadek, jednak szczegółowe zasady i tryb umarzania w całości lub w części, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności i wierzytelności, przesłanki zastosowania tych instytucji, a także organy do tego uprawnione, przekazane zostały do uregulowania w drodze rozporządzenia Radzie Ministrów. Na podstawie dyspozycji zawartej w art. 209 ust. 2 ustawy o finansach publicznych zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencji płatniczej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1687; dalej powoływane jako: "rozporządzenie"). Rozporządzenie to stanowi w § 3 ust. 1, że umorzenie należności w całości lub w części przez Prezesa ARiMR jest dopuszczalne tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek:

1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego, albo postępowanie upadłościowe zostało umorzone w związku z brakiem majątku upadłego;

2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5 000 zł;

3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności;

6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.

Ponadto zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o których mowa w § 1 pkt 1, o ile należność w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255 z 28.08.2014, str. 18, z późn. zm.). Z art. 40 w zw. z art. 36 lit., g rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 wynika, że kurs wymiany, który ma być zastosowany, to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym została wydana decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności.

Organ odwoławczy wyczerpująco przeanalizował wszystkie przypadki udzielenia ulgi w postaci umorzenia i prawidłowo ustalił, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek umorzenia należności, określonych enumeratywnie w § 3 i § 4 rozporządzenia. W sposób oczywisty do skarżących nie znajdują zastosowania przesłanki umorzenia określone w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Nie znajdą zastosowania również przesłanki umorzenia należności dotyczące racjonalizacji ponoszenia kosztów na ich egzekucję.

Kwota wnioskowanych do umorzenia odsetek orzeczonych w decyzji Dyrektora OR ARiMR z[...]listopada 2017 r. wynosi [...]zł, a kwota dalszych wnioskowanych do umorzenia odsetek za zwłokę naliczanych od należności głównej, orzeczonej w decyzji z [...]listopada 2017 r., na dzień wydania przez organ I instancji decyzji z [...]października 2018 r. o odmowie umorzenia odsetek, wynosiła [...]zł. Kwota główna obciążającej skarżących należności orzeczonej w decyzji Dyrektora OR ARiMR z [...]listopada 2017 r. wynosi [...]zł.

Kwota wnioskowanych do umorzenia należności z tytułu odsetek przekracza więc wysokość kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, która wynosi 11,60 zł, jak również równowartość 100 euro.

Zgodnie z art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) wysokość opłat egzekucyjnych wyrażona jest przeważnie stawką procentową w stosunku do egzekwowanych należności, z zastrzeżeniem minimalnej kwoty, bądź też kwotowo w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. Co do zasady koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej – opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne w wysokości od 4 do 8%, w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia. Biorąc powyższe pod uwagę nie można stwierdzić, że przewidywane koszty dochodzenia i egzekucji należności będą wyższe od kwoty możliwej do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym.

W rozpoznawanej sprawie nie można też mówić o zaistnieniu przesłanki bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, ponieważ wobec skarżących są prowadzone postępowania egzekucyjne przez Naczelnika US w [...], które dotychczas nie zostały zakończone, a w szczególności nie umorzono ich z powodu bezskuteczności. Obok prowadzonych administracyjnych postępowań egzekucyjnych Prezes ARiMR dokonuje skutecznych potrąceń (należności głównej agencji płatniczej oraz odsetek) z wierzytelności przysługujących skarżącym wobec ARiMR z tytułu przyznanych im płatności w związku z prowadzeniem działalności rolniczej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący mają zdolności zarobkowe i prowadzą gospodarstwa rolne, z których uzyskują dochody, w tym płatności bezpośrednie do gruntów rolnych. Dochody te z dużą dozą prawdopodobieństwa są przewidywalne do uzyskania także w przyszłości i organ administracyjny może z nich sukcesywnie zaspokajać należności przypadające agencji płatniczej. Ponadto organ administracyjny ma potencjalną możliwość podważania, na odpowiedniej drodze prawnej, czynności prawnych, którymi skarżący wcześniej rozdysponowali swój majątek na inne osoby i uzyskania zaspokojenia również z tego majątku.

Wskazywane przez skarżących okoliczności dotyczące ich sytuacji rodzinnej oraz istniejącego zadłużenia z innych tytułów, mające niewątpliwie wpływ na ich możliwości płatnicze, w świetle przepisów rozporządzenia nie mają żadnego znaczenia dla objęcia ich ulgą w postaci umorzenia należności. Prezes ARiMR może umorzyć należności tylko w przypadkach ściśle określonych w § 3 i 4 rozporządzenia, a sytuacja skarżących nie odpowiada żadnej z hipotez określonych w tych przepisach. Wykazywane przez skarżących okoliczności mogą mieć istotne znaczenie tylko dla przyznania im ulgi w postaci odroczenia terminu spłaty lub rozłożenia na raty płatności należności zgodnie z § 7 rozporządzenia.

Reasumując, w ustalonym stanie faktycznym zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd nie stwierdził żadnego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, ani też naruszenia przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Organ dokonał wszystkich niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych i w sposób prawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy, wyciągając logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione wnioski.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących o dopuszczenie dowodu z przesłuchania skarżących na okoliczność ich stanu majątkowego i rodzinnego oraz wpływu jaki na ich sytuację będzie miał brak umorzenia im odsetek, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym taki wniosek jest niedopuszczalny. W myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może w tym postępowaniu przeprowadzać, z urzędu lub na wniosek, stron dowody uzupełniające wyłącznie z dokumentów.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.