Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 148/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech Sędziowie sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej z wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w N. a Wojewodą M. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. W. i A. W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. dotyczącego przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w miejscowości S., powiat G., stanowiącej w dacie przejęcia własność M. i T. W. postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym Kolegium, a Wojewodą M. poprzez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. W. i A. W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] czerwca 1954 r. nr [...]w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w miejscowości S., powiat G., stanowiącej – w dacie przejęcia – własność M.W. z N. i T. W.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że postanowieniem z dnia [...]października 2005 r., nr[...] Wojewoda M. przekazał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. wniosek J. W. i A. W. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia[...] czerwca 1954 r. nr [...]w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w miejscowości S., powiat G., stanowiącej – w dacie przejęcia – własność M.W. z N. i T.W.

W przedmiotowej sprawie nieruchomość ziemska przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR ( Dz. U. Nr 59 poz. 318) oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339), który utracił moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4 tej ustawy.

Przepis art. 18 ust. 2 tej ustawy stanowił, że decyzje wydane na podstawie między innymi tego dekretu pozostają w mocy. Ustawa ta została następnie uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81). W ustawie tej nie było i nie ma żadnego odniesienia do decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych wymienionych w art. 18 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., w tym na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Z powyższego wynika, że od dnia 4 listopada 1971 r. przestała istnieć podstawa prawna do przyznawania na własność Pastwa nieruchomości rolnych w trybie powołanego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r.

Następnie wnioskodawca przedstawił praktykę orzeczniczą sądów administracyjnych i stwierdził odwołując się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I OW 152/08 oraz postanowienia tego Sądu z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt I OW 28/09, że ostatnio w orzecznictwie tego Sądu wyrażany jest pogląd, iż organem właściwym do rozpatrywania wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczeń Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych dotyczących przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskich wydanych w trybie przepisów powołanego dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. jest wojewoda jako organ wyższego stopnia w rozumieniu K.p.a. (art. 3 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), do właściwości którego jako organu administracji rządowej w województwie należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach na rzecz innych organów tej administracji (art. 3 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy).

Wojewoda M. w odpowiedzi na wniosek wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego przez Sąd, podnosząc, że spór ten dotyczy ustalenia organu właściwego do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia[...]czerwca 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonej w miejscowości S., powiat g., stanowiącej w dacie przejęcia własność M. W. z N. i T. W., wydanego na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318, ze zm.) oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339).

Dekrety te utraciły moc z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250), a ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81). W ustawie uchylającej nie było żadnego odniesienia do decyzji wydanych na podstawie aktów normatywnych wymienionych wart. 18 ust. 1 pkt 3 i 4 powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r., w tym na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r.

Do połowy 2005 r. w podobnych sprawach orzekali wojewodowie, zgodnie z linią orzeczniczą prezentowaną wtedy przez sądy administracyjne. Zmiana nastąpiła, kiedy Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 maja 2005 r. sygn. akt I OW 17/5 przedstawił argumentację, w wyniku której jako organ właściwy do stwierdzania nieważności przedmiotowych orzeczeń wskazano Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Orzecznictwo sądów utrwaliło ten pogląd. Jednakże linia orzecznicza ponownie uległa zmianie, na co wskazuje argumentacja przedstawiona w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt I OW 9/08, w którym Sąd orzekł, że organem właściwym do orzekania w takich sprawach jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, gdyż sprawy zakończone wydaniem decyzji o przejęciu na rzecz Państwa nieruchomości opuszczonych na podstawie dekretów z dnia 5 września 1947 r. i z dnia 27 lipca 1949 r. wtedy, gdy istniały, należały do kategorii spraw z zakresu administracji rządowej.

W postanowieniu z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt I OW 28/09 Sąd ten doszedł do wniosku, że reprezentantem administracji rządowej, właściwym do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków nie jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a wojewoda, odniósł się do najnowszej regulacji, a mianowicie ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206), która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2009 r. (art. 3 ust. 1 pkt 5 tej ustawy ).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Sporem kompetencyjnym (sporem o właściwość) jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, które winne być usunięte przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym trybie. Jednakże, aby spór tego rodzaju zaistniał muszą zostać usunięte wszelkie wątpliwości co do tego jakiej konkretnej sprawy spór ten dotyczy, bowiem spór taki może powstać wyłącznie wówczas, gdy nie istnieją wątpliwości co do rodzaju sprawy i podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia, pomiędzy organami, a kontrowersje budzi wyłącznie kwestia który z nich posiada określone przez przepisy prawa kompetencje do jej załatwienia (takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny wyrażał w wielu postanowieniach, m.in.: postanowienie z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt I OW 22/07, z dnia 24 lipca 2007 r. sygn. akt II OW 25/07, z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GW 10/07, z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt II OW 1/08, niepublikowane).

W rozpoznawanej sprawie nie została wyjaśniona podstawowa dla rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego kwestia – jakiej konkretnej decyzji, wydanej przez który organ, w jakiej dacie i na jakiej podstawie prawnej dotyczy wniosek J.W. i A. W. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. w sprawie przejęcia gruntów i budynków T. i M. W., który wpłynął do Wojewody M. w dniu 4 maja 2004 r. W przekazanych wraz z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego aktach brak jest bowiem orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...]czerwca 1954 r. nr [...]którym, jak podano we wniosku, orzeczono o przejęciu przez Skarb Państwa m.in. nieruchomości położonej w miejscowości S., powiat G., stanowiącej w dacie przejęcia własność M. W. z N. i T. W. i jak podał wnioskodawca nieruchomość ta przejęta została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz dekretu z dnia 27 lipca 1945 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktyczny władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i wskazanie właściwego organu nie mogło nastąpić w oparciu co do przedstawionych wyżej, podstawowych dla sprawy okoliczności, jedynie na nieudokumentowanych twierdzeniach zawartych we wniosku, dlatego też wniosek ten podlegał oddaleniu na podstawie art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi.