Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 980/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji w części
Powołane przepisy: article: art. 48 ust. 1, 2, 4, art. 3 pkt. 1, 3, 5, art. 29 ust. 2 pkt. 6
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz rozbiórki obiektu budowlanego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...], 2) w pozostałym zakresie uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...], 3) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 4) uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...], 5) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w dniu [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej urządzenia reklamowego usytuowanego na działce nr [...] w I. w rejonie autostrady [...].

W toku tego postępowania postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), tenże Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych nośnika reklamowego i nałożył na inwestora [...] Sp. z o.o. w K. obowiązek przedstawienia zaświadczenia Burmistrza Miasta I. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego lub ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy terenu w przypadku braku planu, a nadto dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Prawa budowlanego.

W uzasadnieniu tego postanowienia organ nadzoru budowlanego wskazał, że inwestor wykonał we [...] r. roboty budowlane polegające na budowie nośnika reklamowego, na realizację którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Nośnik reklamowy, zważywszy na ustalenia poczynione na oględzinach w dniu [...] r., jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, na realizację którego inwestor nie uzyskał pozwolenia budowlanego. Zachodziły zatem podstawy do wydania postanowienia w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego.

Następnie decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., działając na zasadzie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, nakazał [...] Sp. z o.o. w K. rozbiórkę nośnika reklamowego na działce nr [...] w I. Motywując podjętą decyzję organ stwierdził, że przedmiotowy nośnik jest budowlą, na realizację którego wymagane jest pozwolenie na budowę. Nie może być uznany za obiekt małej architektury, wybudowany w miejscu publicznym, czyli obiekt niewymagajacy uzyskania pozwolenia na budowę czy nawet zgłoszenia robót. Skoro inwestor wybudował obiekt bez pozwolenia we [...] r. i nie przedłożył dokumentów, o które był wzywany, należało orzec o rozbiórce.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez [...] Sp. z o.o. nie uwzględnił i decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i pogląd, że przedmiotowy nośnik reklamowy jest obiektem budowlanym (budowlą) wymagającym pozwolenia na budowę. Nośnik posiada fundamenty, jest zatem związany na trwale z gruntem.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność zarówno decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ podał, że istotnie czynnikiem decydującym o kwalifikacji danego urządzenia reklamowego jest to, czy urządzenie jest trwale związane z gruntem, tzn. posiada fundament (wówczas jest budowlą), czy nie jest połączone na trwale z gruntem, tzn. zostało postawione na gruncie (jest wówczas obiektem małej architektury). Przez trwałe związanie obiektu z gruntem rozumie się usytuowanie fundamentu poniżej poziomu terenu (wkopanie w grunt). Nie można więc uznać za trwale związane z gruntem obiekty budowlane, których dolna płaszczyzna fundamentu znajduje się na poziomie terenu, a ich przeniesienie lub rozebranie nie wiąże się z wykonaniem robót budowlanych. Następnie odwołując się do ustaleń organów nadzoru budowlanego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że przedmiotowa tablica reklamowa nie jest na trwale zamocowana w gruncie, w związku z czym brak jest podstaw prawnych (w tym wynikających z art. 48 Prawa budowlanego) do przeprowadzania jakiejkolwiek legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego nakazał [...] Sp. z o.o. w K. rozbiórkę nośnika reklamowego, wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] w . w rejonie autostrady [...] i ulicy [...].

Organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności odwołał się do ustaleń poczynionych na oględzinach i stwierdził, że nośnik składa się z fundamentu w postaci [...] stóp fundamentowych, rozstawionych w dwóch równoległych rzędach odległych od siebie o [...] m. W każdym rzędzie stopy fundamentowe rozstawione są osiowo, co około [...] m. Stopy posadowione są bezpośrednio na poziomie terenu, a każda ze stóp fundamentowych, o wymiarach [...] m i wysokości [...] m, składa się z [...]. Do drugiego rzędu stóp fundamentowych przymocowana jest [...]. Konstrukcja wykonana jest ze stalowych prętów o profilu zamkniętym. Następnie organ stwierdził, że przedmiotowy nośnik reklamowy o znacznych parametrach nie może być uznany za obiekt małej architektury, jest bowiem budowlą (przestrzenną konstrukcją stalową posadowioną na żelbetowych fundamentach), wybudowaną w określonym miejscu w celu zainstalowania na niej płótna reklamowego oraz przeniesienia działających na nią oraz na płótno reklamowe każdych mogących wystąpić w naturze obciążeń (śnieg, wiatr, własne obciążenia). Niezależnie więc od poziomu posadowienia fundamentów przedmiotowy nośnik jest na trwale związany z gruntem, a na jego realizację wymagane było pozwolenie na budowę. Skoro wykonany został we [...] r. samowolnie, a inwestor nie dostarczył żądanych dokumentów należało zastosować przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

Pismem z dnia [...] r. [...] Sp. z o.o. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, jednocześnie zaskarżając postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r.

Zdaniem odwołującej się Spółki wszczęcie i prowadzenie postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego nie znajduje uzasadnienia. Przed wydaniem postanowienia należało dokonać analizy zgodności realizacji "budowy" spornego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy nie naruszała przepisów, w tym techniczno-budowlanych, czego organ nie dokonał. Wobec tego, że żądanego przez organ zaświadczenia z powodu braku planu i niewydaniu decyzji o warunkach zabudowy terenu nie można było przedstawić, stąd postanowienie narusza art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Nie było zamiarem Spółki wykazanie, że urządzenie reklamowe jest obiektem małej architektury, wskazano to jako możliwość, zresztą w ślad za poglądem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ustawodawca jedynie wolno stojące urządzenie reklamowe trwale związane z gruntem uznaje za budowle. Tymczasem brak było podstaw do przyjęcia, że urządzenie wykonane we [...] r. jest połączone na trwale z gruntem. Gdyby nawet przyjąć, że realizacja urządzenia wymagała zgłoszenia, takie zgłoszenie zostało dokonane w [...] r. przez [...] (odwołująca się jest "następcą prawnym przedmiotowego przedsięwzięcia"). Zatem także z tego powodu brak było podstaw do orzeczenia o rozbiórce urządzenia.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego po rozpoznaniu

1) odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B.

z dnia [...] r. (błędnie oznaczając rok wydania tej decyzji na [...]),

2) zażalenia na postanowienie tego organu z dnia [...] r. orzekł o utrzymaniu w mocy zarówno zaskarżonej decyzji, jak i zaskarżonego postanowienia.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzja nakazująca rozbiórkę jest konsekwencją niewykonania obowiązku nałożonego na inwestora postanowieniem o wstrzymaniu robót oraz konsekwencją regulacji z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Zdaniem organu przepis art. 48 ma zastosowanie do wszystkich obiektów budowlanych lub jego części, wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nośnik reklamowy jest budowlą pod warunkiem związania z gruntem, a związanie z gruntem następuje poprzez fundamenty. Zatem, przy klasyfikacji tego obiektu jest nieistotne, czy jego fundamenty są wkopane czy też znajdują się na powierzchni. O tym czy obiekt jest trwale związany z ziemią przesądza to, czy ma on fundamenty, nie zaś głębokość ich posadowienia. Posadowienie fundamentów na określonej głębokości jest wymagane ze względu na strefę przemarzania, natomiast nie ma wpływu na klasyfikację obiektu. Stąd też, w ocenie organu odwoławczego, posadowienie fundamentów na poziomie terenu traktować należy jako próbę obejścia prawa i wymuszenie zmiany tej klasyfikacji. Odnosząc się z kolei do zarzutu, iż w stosunku do przedmiotowego obiektu dokonano zgłoszenia, organ stwierdził, że zgłoszenie z dnia [...] r. dokonane przez [...] s.c. dotyczyło tymczasowego obiektu nietrwale związanego z gruntem. Tymczasowość ma związek z obiektami przewidzianymi do rozbiórki przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego). Mając na uwadze treść art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego roboty budowlane należało zakończyć do 18 grudnia 1999 r. – licząc 30 dni od dnia odbioru przyjęcia zgłoszenia. Tymczasem przedmiotowy obiekt zrealizowany został na przełomie [...]r., zatem odwołująca się Spółka dopuściła się samowoli budowlanej ze względu na upływ dopuszczalnego terminu na rozpoczęcie budowy i ze względu na jego trwałość dłuższą niż 120 dni oraz powiązanie obiektu z gruntem.

W skardze do Sądu [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniosła o uchylenie powyższej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca Spółka zarzuciła organowi wydanie decyzji z naruszeniem proceduralnych norm polegające na wydaniu decyzji bez wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa), bez starannego i zgodnego z prawem prowadzenia postępowania podważając tym samym zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 Kpa) oraz z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów z pominięciem w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia, dlaczego jednym dowodom przyznano wiarygodność, a innym odmówiono tej wiarygodności (art. 80 w związku z art. 107 § 3 Kpa).

Skarżąca Spółka w uzasadnieniu skargi w całości ponowiła zarzuty zaprezentowane już w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Przede wszystkim zaakcentowała bezpodstawność uznania urządzenia reklamowego jako budowli. Umknęło bowiem organowi, że istnienie fundamentu nie jest tożsame z trwałym związaniem z gruntem – oba te czynniki muszą wystąpić łącznie, by obiekt mógł być uznany za budowlę. W przypadku budowli samo twierdzenie, że istnienie fundamentów stanowi o trwałym związaniu z gruntem jest niedopuszczalne.

Dodatkowo Spółka zarzuciła wadliwe przyjęcie, że zgłoszenie z dnia [...] r. (przyjęte przez Starostę Powiatowego w T.) dotyczyło obiektu tymczasowego, którego istnienie miało nie przekraczać 120 dni. W zgłoszeniu nie określono, że przedmiot zgłoszenia ma istnieć tylko 120 dni, natomiast opisano go jako tymczasowy, gdyż inwestor założył, że reklama zostanie usunięta przed upływem terminu trwałości technicznej. Nadużyciem zaś ze strony organu jest domniemanie utraty mocy obowiązującej dokonanego zgłoszenia. W stanie prawnym obowiązującym w dacie zgłoszenia nie istniał wymóg rozpoczęcia robót przed upływem dwóch lat od określonego terminu rozpoczęcia robót. Przepis taki wprowadzono do obiegu prawnego po dokonaniu zgłoszenia, stąd skutek jest taki, że zgłoszenie do chwili obecnej zachowało ważność.

W odpowiedzi na skargę organ, którego decyzję zaskarżono, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do zarzutu, że zgłoszenie z [...] r. zachowało ważność organ stwierdził, że skoro obiekt wybudowano we [...] r., tj. w okresie gdy już obowiązywał przepis art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, dotyczący okresu ważności zgłoszenia (obowiązujący od dnia 11 lipca 2005 r.), zatem w chwili wejścia w życie tego przepisu niezrealizowane do tego czasu zgłoszenie straciło ważność.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 28 sierpnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej Spółki poparł skargę oraz zawarte w niej zarzuty i wnioski. Powołał się przy tym na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 931/05. Wskazał, że w 1999 r. w dokonanym zgłoszeniu nie podano terminu rozpoczęcia robót i gdyby podzielić stanowisko organu nadzoru budowlanego, to działanie Starosty przyjmującego zgłoszenie byłoby wadliwe. Następnie stwierdził, że skarżąca Spółka jest następcą prawnym podmiotu dokonującego zgłoszenia, lecz nie jest w stanie tego udokumentować lub bliżej wyjaśnić. Wobec tego, że urządzenie reklamowe oddalone jest od krawędzi jezdni o ponad [...] m i leży poza pasem drogowym zanegował fakt uczestnictwa w postępowaniu jako strony [...] S.A.

Pełnomocnik uczestnika [...] S.A. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Zdaniem pełnomocnika z faktu przyjęcia zgłoszenia skarżąca Spółka nie może wywodzić żadnych skutków prawnych w zakresie legalności realizacji urządzenia. Spółka nie wykazała żadnego następstwa prawnego podmiotu dokonującego zgłoszenia, nie wynika to z ustawowych przepisów, nie odzwierciedlają tego zapisy w znajdującym się w aktach sprawy odpisie z rejestru przedsiębiorców, nie zostało wykazane, by sukcesja nastąpiła w drodze czynności prawnej.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

W punkcie wyjścia rozważań zauważyć przyjdzie, że przedmiotem skargi jest decyzja zawierająca dwa rozstrzygnięcia: utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji po rozpoznaniu odwołania oraz utrzymująca w mocy postanowienie organu pierwszej instancji na skutek wniesienia zażalenia. Pomijając już kwestię, że organ odwoławczy zdecydował się wydać decyzję, nie zaś postanowienie w wyniku rozpoznania zażalenia, to trzeba stwierdzić, że owo postanowienie podjęte zostało przez organ pierwszej instancji na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2005 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepisy te uprawniają właściwy organ do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych, ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożenia obowiązku przedstawienia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów. Jednakże umknęło organowi odwoławczemu, że na postanowienie w tym przedmiocie nie przysługuje zażalenie. Ustawa wyraźnie wskazuje sytuacje, w których na wydane w toku postępowania postanowienia służy zażalenie, np. przy wstrzymaniu robót budowlanych w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49 b ust. 1 (art. 50 ust. 5 ustawy), przy ustaleniu opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1, art. 49 b ust. 4 ustawy). Od szeregu zaś postanowień nie służy zażalenie, jak w przypadku wstrzymania robót budowlanych (art. 48 ust. 2, art. 49 b ust. 2 ustawy). W takiej sytuacji, zgodnie z kodeksową normą art. 142 Kpa, postanowienie na które nie służy zażalenie strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.

Jak wynika z treści pisma skarżącej Spółki, stanowiącej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, takie intencje przyświecały autorowi odwołania zaskarżając postanowienie. Tymczasem organ odwoławczy zamiast odnieść się do przedmiotu zaskarżenia w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji, potraktował to pismo również jako zażalenie i nie dostrzegając, że nie służy od niego zażalenie, ten środek rozpoznał i w konsekwencji wydał decyzję utrzymującą w mocy zaskarżone postanowienie. Wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, od którego nie służy zażalenie jest rażącym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, stosowanym odpowiednio z mocy art. 144 Kpa. Stwierdzenie przez sąd administracyjny kwalifikowanej wady zaskarżonego aktu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, obliguje sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w części utrzymującej w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Podstawę do tego daje art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa.

Na uwzględnienie zasługuje również skarga w pozostałym zakresie, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty okazały się trafne. Na wstępie należy się odnieść do ustawodawstwa regulującego zagadnienie wykonywania robót budowlanych. Zgodnie z generalną zasadą wynikającą z art. 28 ust. 1 ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 ustawy. Odesłanie do ostatnio wymienionych przepisów oznacza, że część robót budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę lecz uprzedniego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, zaś niewielka część robót zwolniona została z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. Z kolei definicję robót budowlanych zawiera art. 3 pkt 7 ustawy, przez które ustawodawca rozumie budowę (wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, przebudowę obiektu budowlanego – art. 3 pkt 6 ustawy), a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie i rozbiórce obiektu budowlanego.

Wolno stojące urządzenie, o ile jest trwale związane z gruntem, stanowi budowlę, zatem obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy. Jeżeli urządzenie reklamowe nie jest trwale połączone z gruntem ustawodawca również zalicza go do obiektów budowlanych tyle tylko, że tymczasowych (art. 3 pkt 5 ustawy). Oznacza to, że bez względu na to, czy urządzenie reklamowe jest na trwale związane z gruntem czy też nie jest połączone z gruntem w taki sposób, stanowi obiekt budowlany, jako że tylko taki obiekt podlega zgodnie z art. 1 ustawy regulacjom tej ustawy. O tym zaś czy realizacja urządzenia reklamowego wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 ustawy), czy jedynie dokonania zgłoszenia właściwemu organowi decyduje każdorazowo charakter i rodzaj robót budowlanych (art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy). Odnosząc się do stwierdzeń organów, w tym także Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu decyzji stwierdzającej nieważność poprzednich decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, można w ostateczności również przyjąć, że niewielkie urządzenia reklamowe mogłyby zostać potraktowane jako obiekty małej architektury (art. 3 pkt 4 ustawy), ale wyłącznie wówczas, gdy prace przy ich realizacji nie stanowiłyby instalacji będącej formą montażu. Dalsze rozważania w tym przedmiocie są zbędne, jako że urządzenie reklamowe w stosunku do którego prowadzi się postępowanie w żadnym wypadku nie może zostać zaliczone do obiektu małej architektury.

Orzekające w sprawie organy stanęły na stanowisku, że o tym czy obiekt jest trwale związany z gruntem przesądza to czy ma on fundamenty. Nie jest więc istotne, czy fundamenty zostały osadzone w ziemi czy też znajdują się na powierzchni ziemi. Innymi słowy, zdaniem organów, roboty polegające na wykonaniu urządzenia reklamowego mającego fundamenty stanowią zawsze budowę, a ich rozpoczęcie uzależnione jest od uzyskania pozwolenia na budowę, Z takim poglądem nie można się zgodzić. Przede wszystkim rozumowanie organów nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach ustawy. Zgodnie z tym co już zasygnalizowano o właściwym zakwalifikowaniu robót budowlanych przy realizacji urządzenia reklamowego każdorazowo decyduje technologia ich wykonania, a projekt techniczny winien określać m.in. funkcję, formę, konstrukcję urządzenia, jego rozwiązania techniczne, materiałowe, także kwestie związane z bezpieczeństwem ludzi i mienia, wpływu na środowisko itp. W odniesieniu do robót już wykonanych kwestie te winna określać dokumentacja powykonawcza oraz ustalenia poczynione w trakcie oględzin. Dopiero rzetelna analiza technologii wykonania urządzenia reklamowego pozwala na ocenę charakteru i rodzaju robót. Wbrew temu co przyjęły organy, istotnym jest czy betonowa podstawa znajduje się na powierzchni ziemi po uprzednim wyrównaniu terenu czy też została osadzona w ziemi po dokonaniu wykopu. W tym ostatnim wypadku można by przyjąć, że tego rodzaju roboty stanowią budowę urządzenia na trwale związanego z gruntem. W sytuacji jednak, gdy betonowa podstawa znajduje się na powierzchni ziemi, a wszystkie elementy urządzenia reklamowego zostały na miejscu złożone i zespolone w całość, które mogą być w dowolnym czasie rozłączone i przeniesione w inne miejsce, takie roboty budowlane należy traktować jako instalację (montaż).

W rozpoznawanej sprawie istniały wszelkie podstawy do przyjęcia, że wykonane prace przy realizacji urządzenia reklamowego stanowią instalację (montaż), podlegające reżimowi z art. 29 ust. 2 pkt 6 ustawy. Świadczy o tym wykonana technologia. Zarówno stopy betonowe, jak i konstrukcja metalowa (tzw. kratownica) z reklamą zostały na miejscu zespolone w całość, a urządzenie to jako całość w każdym czasie może zostać rozebrane i przeniesione w inne miejsce. Mając to na uwadze zgodzić się przyjdzie z zarzutem skarżącej Spółki, iż brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania w stosunku do przedmiotowego obiektu w trybie i na zasadach określonych w art. 48 ustawy. Przepis ten umożliwia prowadzenie postępowania wyłącznie w stosunku do obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z tego powodu obie kontrolowane decyzje nakazujące rozbiórkę urządzenia reklamowego na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy naruszają tę normę materialnoprawną przez niewłaściwe jej zastosowanie. Stwarza to podstawę do ich uchylenia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa. Jednocześnie, korzystając z instytucji procesowej, o której mowa w art. 135 Ppsa, należało uchylić wydane w granicach sprawy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r., podjęte na mocy art. 48 ust. 2 i 3 ustawy, jako że w ocenie Sądu jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Konsekwencją powyższych rozważań jest stwierdzenie, że przedmiotowe urządzenie reklamowe jest tymczasowym obiektem budowlanym (obiektem budowlanym niepołączonym trwale z gruntem) – art. 3 pkt 5 ustawy, którego realizacja uzależniona była od uprzedniego dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej – art. 29 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy. Oznacza to, że postępowanie w stosunku do tego obiektu w przedmiocie oceny legalności jego wykonania winno być prowadzone na podstawie art. 49 b ustawy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej Spółki, iż skoro dokonano zgłoszenia robót przedmiotowego urządzenia reklamowego w [...] r., to brak było podstaw do prowadzenia postępowania w stosunku do tego obiektu jako zrealizowanego legalnie, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zgłoszenie nie pochodziło od strony skarżącej. Z treści zgłoszenia z dnia [...] r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w T.) wynika, że podmiotem dokonującym zgłoszenia "nietrwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego" była [...] s.c. w K.. Tymczasem w toku niniejszego postępowania w sposób niekwestionowany ustalono, że roboty polegające na wykonaniu urządzenia reklamowego zrealizowano we [...] r., a inwestorem była skarżąca Spółka. Co prawda w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Spółka [...] Sp. z o.o. wskazuje, że jest następcą prawnym podmiotu dokonującego zgłoszenia, to jednak faktu następstwa nie wykazała ani w postępowaniu administracyjnymi, ani w postępowaniu sądowym. Na marginesie należy zauważyć, co trafnie dostrzegła uczestnicząca w postępowaniu [...] S.A., że następstwo prawne nie wynika ani z regulacji ustawowej, ani z czynności prawnej, o ile taka czynność została dokonana. Również znajdujący się w aktach sądowych wypis z rejestru przedsiębiorców nie uprawnia do twierdzeń, że skarżąca Spółka jest następcą prawnym podmiotu dokonującego zgłoszenia. Nie zachodzi zatem konieczność ustosunkowania się do dalszych zarzutów skarżącej, chociaż wypada stwierdzić, iż istotnie ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która wprowadziła do tekstu ustawy przepis art. 30 ust. 5, nie zawierała (w materii regulującej okres ważności zgłoszenia robót budowlanych) przepisów międzyczasowych.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w jej całokształcie w granicach wyznaczonych treścią art. 134 § 1 Ppsa należy również podnieść, że praktycznie przemilczana została kwestia, czy wykonane roboty budowlane nie naruszają postanowień ustawy z dnia 21 marca 1986 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Wszak w myśl art. 39 ust. 1 pkt 1 tej ustawy lokalizacja w pasie drogowym obiektów budowlanych, a nadto umieszczenie w pasie drogowym urządzeń niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego jest zabronione. Zastosowanie tego przepisu możliwe jest wówczas, gdy obiekt lub urządzenie ma zostać usytuowane w pasie drogowym, którego definicję zawiera art. 4 pkt 1 wymienionej ustawy. W niniejszej sprawie z żadnego dokumentu nie wynika, czy urządzenie reklamowe jest usytuowane w pasie drogowym. Poza tym nie wyjaśniono jednoznacznie czy zostały zachowane wymagane przepisami ustawy o drogach publicznych odległości. Gdyby bowiem urządzenie było zlokalizowane poza liniami granicznymi pasa drogowego autostrady, to lokalizacja nie mogłaby naruszać postanowień art. 43 ust. 1 tej ustawy, a ewentualna zgoda zarządcy za lokalizację w pasie drogowym, bądź zwiększenie odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni (art. 39 ust. 3, art. 43 ust. 2) mogła być udzielona wyłącznie przed wykonaniem robót budowlanych. Niewyjaśnienie tych kwestii czyni bezzasadnym zarzut skarżącej Spółki podważający przyznanie zarządcy [...] przymiot strony w postępowaniu administracyjnym i status uczestnika w postępowaniu sądowym.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 Ppsa (punkty 1 i 2), art. 135 Ppsa (punkt 4). Stosownie do wyniku postępowania sądowego orzeczono w punkcie 3, że zaskarżona decyzja do czasu prawomocności wyroku nie podlega wykonaniu w całości (art. 152 Ppsa). Jednocześnie na mocy art. 200 Ppsa zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, które sprowadziły się do opłaty sądowej od skargi wniesionej przez skarżącą.

Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego prowadził będzie postępowanie administracyjne w stosunku do wykonanego urządzenia reklamowego traktując go jako tymczasowy obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem, a roboty przy nim wykonane jako instalacja (forma montażu). Uzasadnia to prowadzenie postępowania w trybie określonym w art. 49 b ustawy.