Postanowienie NSA, sygn. akt I OZ 905/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2136/18 o odrzuceniu skargi kasacyjnej G. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2136/18 w sprawie ze skargi G. W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 12 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną G. W. od wyroku tego Sądu z 29 listopada 2018 r. (pkt 1) oraz zwrócił skarżącej uiszczony od skargi wpis sądowy (pkt 2).

Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego postanowienia, zarządzeniem z 12 lutego 2019 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi kasacyjnej przez nadesłanie pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy wraz z jego dwoma odpisami poświadczonymi za zgodność z oryginałem oraz przez nadesłanie odpisu skargi kasacyjnej poświadczonego za zgodność z oryginałem. W odpowiedzi skarżąca nadesłała odpis skargi kasacyjnej, na którym znajduje się wyłącznie pieczątka pełnomocnika (radcy prawnego) – bez podpisu pełnomocnika, pismo pełnomocnika skarżącej zawierające oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (wraz z jego dwoma odpisami) oraz potwierdzenie uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 13/13 (ONSAiWSA 2014/3/29), niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd i z tej przyczyny orzeczono jak na wstępie na podstawie art. 178 w związku z art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

- art. 178 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnione automatyczne odrzucenie skargi kasacyjnej bez względu na specyficzne okoliczności niniejszej sprawy,

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wymaganego uzasadnienia Sądu w zakresie motywów uznania zasadności odrzucenia skargi kasacyjnej.

Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. "(d)o pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych". Odpisami mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 P.p.s.a.).

Stwierdzić trzeba, iż kwestia poświadczania za zgodność z oryginałem odpisów pism procesowych nie była w orzecznictwie postrzegana jednolicie. Na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 sierpnia 1998 r. sygn. akt III CZ 107/98 (publ. OSNC z 1999 r., Nr 3, poz. 52) stanął na stanowisku, że kserokopie pism muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem podpisem strony, jej przedstawiciela ustawowego bądź pełnomocnika. Przeciwne zdanie zaprezentowano jednak w postanowieniu z 18 października 2002 r. sygn. akt V CKN 1830/00 (publ. OSNC z 2004 r., Nr 1, poz. 9; podobnie – postanowienia z 18 października 2002 r. sygn. akt V CKN 1820/00; z 12 stycznia 2009 r. sygn. akt II PZ 37/08; z 9 stycznia 2012 r. sygn. akt II UZ 48/11). W tym ostatnim orzeczeniu podkreślono, że odpis pisma to jedynie kolejny egzemplarz, który jest zgodny z oryginałem, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, kserokopia, czy wydruk komputerowy. Jak zaznaczył Sąd Najwyższy, podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego pozostaje jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem.

Podobne spory pojawiły się na gruncie literatury prawa administracyjnego. Pierwsze stanowisko stwierdza, że z art. 47 § 1 P.p.s.a. wynika, że zarówno fotokopie, jak i wydruki z poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (R. Hausera i M. Wierzbowskiego (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, str. 274 oraz H. Knysiak – Molczyk [w:] T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011. Wydanie 4., s. 302). Zgodnie natomiast z drugim poglądem, skoro wedle art. 47 § 2 P.p.s.a. odpisami mogą być "uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", to dopuszczalne jest traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków czy kopii, także nieuwierzytelnionych (G. Radecki [w:] R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek. Pisma stron w postępowaniu sądowoadministracyjnej. Komentarz, orzecznictwo, wzory, Warszawa 2008, s. 31 – 32 oraz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 137).

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się z kolei pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym rygoryzmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 P.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05 i 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1676/15 oraz postanowienia: z 14 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 84/12; z 30 września 2012 r. sygn. akt II GZ 280/12 i II GZ 281/12; z 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1848/15; z 3 marca 2015 r. sygn. akt II OZ 157/15; z 21 września 2015 r. sygn. akt II OSK 1953/15; z 12 maja 2016 r. sygn. akt II OZ 455/16 – orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazywano także że w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1209/17).

Należy też zauważyć, że w judykaturze na tle art. 130 kodeksu postępowania cywilnego będącego odpowiednikiem art. 49 P.p.s.a. wyjaśniono: "Brak podpisu na piśmie procesowym stanowi wadę formalną, do usunięcia której strona jest wzywana pod rygorem zwrotu pisma (art. 130 k.p.c.). Brak podpisu na odpisie pisma procesowego nie stanowi natomiast wady formalnej w rozumieniu art. 130 k.p.c. i nie uzasadnia stosowania rygoru określonego w art. 130 § 2 k.p.c. Brak zatem podpisu np. na odpisie pozwu nie uzasadnia jego odrzucenia (por. orzecz. SA w Poznaniu z 8 kwietnia 1993 r. I ACz 292/93, glosa M. Szczepańskiego Palestra 1993/11 str. 143 i n.). Podobnie brak podpisu na odpisie sprzeciwu od wyroku zaocznego nie uzasadnia odrzucenia tego sprzeciwu jako obarczonego wadami formalnymi. Prezentowane stanowisko uzasadnione jest po pierwsze, ustawowym rozróżnieniem pisma procesowego oraz jego odpisu jako załącznika (por. art. 128 k.p.c.). Kodeks postępowania cywilnego nie precyzuje przy tym, jakim wymogom formalnym powinien odpowiadać odpis. Jest to oczywiste, jeżeli weźmie się pod uwagę znaczenie pojęcia "odpis". Po drugie, należy zauważyć, że pisma procesowe są dokumentami prywatnymi. Zgodnie z art. 245 dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Oznacza to, że podpis ma podstawowe znaczenie dla istnienia dokumentu. Złożenie podpisu na oświadczeniu identycznym co do treści z zawartym w piśmie procesowym powoduje, że powstaje drugi dokument prywatny, a nie odpis dokumentu (pisma procesowego)".

Podzielając w całości przytoczone poglądy wyjaśnić należy, że nie pozostają one w sprzeczności ze stanowiskiem przyjętym w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 (opubl. ONSAiWSA z 2014 r. nr 3, poz. 39), odnoszącym się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków, a więc odmiennej od analizowanej.

Wskazując na powyższe, stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy, skoro skarżąca wykonała w terminie wezwanie Sądu do nadesłania m.in. odpisu skargi kasacyjnej w ten sposób, że został on opatrzony jedynie pieczątką pełnomocnika (radcy prawnego) – bez podpisu, to nie było podstaw do jej odrzucenia, z przyczyn powyżej wskazanych. Tym samym zasadnym okazał się być postawiony w rozpoznawanym zażaleniu zarzut naruszenia art. 178 P.p.s.a.

Za niezasadny należało z kolei uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. bowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawierało wszystkie wymagane tym przepisem elementy formalne, w tym wyjaśnienie podstawy prawnej, a której merytoryczna ocena wykracza poza jego zakres.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości.