Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 897/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.174, 16, 183 par.  1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 116
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Nina Półtorak, Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 679/11 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 1 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. wraz z odsetkami 1. oddala skargę kasacyjną, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - na rzecz adwokata W L. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, 3. zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 679/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 1 czerwca 2011 r., w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. wraz z odsetkami.

Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym.

Organ odwoławczy wzmiankowaną powyżej decyzją, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.), po rozpoznaniu odwołania A. K. od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia 28 lutego 2011 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności A. K. jako członka zarządu Spółki z o.o. "P. I" z siedzibą w Szczecinie za zaległości podatkowe tej spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. w wysokości 147.146,60 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 87.437 zł, utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo organ pierwszej instancji wykazał istnienie przesłanek pozytywnych, o których mowa w art. 116 O.p. Organ odwoławczy wskazał, że w prowadzonym postępowaniu podatniczka nie wykazała również przesłanek uwalniających ją z odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki. Organ podkreślił, że nie jest również przesłanką zwalniającą z odpowiedzialności podatkowej bliżej nieokreślona okoliczność braku dostępu strony - prezesa Spółki z o. o. "P." do jej dokumentacji zarówno w okresie powstania zadłużeń, jak i obecnie (przyczyn tego braku dostępu strona nie wyjaśniła, ani nie udokumentowała). Również strona nie wskazała, jaka dokumentacja spłonęła w pożarze w grudniu 2010r. Zdaniem organu, wskazywane utrudnienia w sprawowaniu funkcji członka zarządu związane z sytuacją osobistą i rodzinną (stan zdrowia członków rodziny) nie stanowią przesłanki zwalniającej, skoro pełnienie funkcji członka zarządu, czy rezygnacja z niej jest kwestią dobrowolności oraz indywidualnych decyzji. Okoliczność nie złożenia przez stronę wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź wszczęcie postępowania układowego, z powodu braku kontaktu z księgową, czy podjęcie decyzji o dalszym sprawowaniu zarządu w spółce pomimo utrudnień w tej aktywności, nie zwalnia zatem z odpowiedzialności za zaległości podatkowe członka zarządu.

W skardze skierowanej do Sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji.

Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 116 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 1 i 2 O.p., stwierdził, że organy podatkowe wykazały okoliczności warunkujące uznanie odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe podatnika, ona zaś sama nie wykazała okoliczności mogących ją z takiej odpowiedzialności zwolnić. Prawidłowo organy wskazały, że okoliczności związane z sytuacją zdrowotną i życiową skarżącej nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Wystąpienie wskazanych przez stronę okoliczności nie powodowało wyłączenia jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Sąd zgodził się też z organem podatkowym, że prowadzenie spraw spółki może być realizowane przy pomocy wielu innych osób (np. księgowych), jednakże są one jedynie aparatem pomocniczym zarządu. Zatem podatniczka, jako członek zarządu zobowiązana była, z racji pełnienia funkcji, do zarządzania sprawami spółki, w tym sprawowania kontroli nad dokumentacją księgową. Prowadzenie tej dokumentacji przez pracownika spółki, jest kwestią wewnętrznej organizacji pracy. Tym samym taka okoliczność nie pozwala w świetle przesłanek wskazanych w art. 116 O.p. na uwolnienie się członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki

Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił, iż strona nie wskazała majątku spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej spółki. Strona nie zareagowała na pismo organu z dnia 5 maja 2011 r. Wskazanie w skardze i jej uzupełnieniu, że strona posiada aktywa w postaci udzielonych pożyczek Spółce z o.o. "P." nie mogło być uznane za wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.).

W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: art. 11 § 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 ze zm.), przez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd, że w okresie w którym zaczął się aktualizować obowiązek zapłaty należnego podatku od towarów i usług, to jest od stycznia 2006 r., istniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a także naruszenie art. 116 O.p., przez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna oraz, iż nie wystąpiły przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącej jako członka zarządu.

Wskazując na powyższe wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie pełnomocnikowi skarżącej kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym, albowiem koszty te nie zostały ani w całości ani w części poniesione.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Brak było dostatecznych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

Na początek przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Ponadto, do zakwestionowania ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny pierwszej instancji adekwatne są zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów postępowania, na podstawie których organy administracji i sąd ustaleń tych dokonywały i/lub je oceniały. Zaprezentowanie w tym obszarze wyłącznie zarzutów naruszenia prawa materialnego jest nieprawidłowe, to znaczy – nie jest prawnie skuteczne, ponieważ prawo materialne stanowi podstawę dokonywania (pod nie) subsumcji stanu faktycznego sprawy, nie zaś podstawę prawną jego ustalania i dowodowej oceny.

W rozpoznanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną nie przedstawiła w niej jakichkolwiek zarzutów kasacyjnych naruszenia przepisów postępowania, które były lub stanowić mogły podstawę prawną takich ustaleń faktycznych, jak stan finansowy spółki, w której skarżąca była członkiem zarządu, skuteczność prowadzonej do spółki egzekucji, istnienie sytuacji, które można by oceniać z punktu widzenia przesłanek prawnych wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki. Skarga nie wskazuje w tym zakresie żadnych zawartych w Ordynacji podatkowej przepisów postępowania, których stosowanie w postępowaniu administracyjnym stanowiło przedmiot oceny Sądu pierwszej instancji. Powołane w uzasadnieniu skargi kilku przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie było prawidłowe, ponieważ w kontrolowanym przez Sąd pierwszej instancji postępowaniu podatkowym organy podatkowe stosują regulacje prawne Ordynacji podatkowej, nie zaś Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ograniczenie skargi kasacyjnej wyłącznie do zarzutów naruszenia wskazanych w nich przepisów prawa materialnego, nie mogło zakwestionować ustaleń faktycznych dokonywanych i ocenianych na podstawie przepisów postępowania. Dodać także należy, że Sąd pierwszej instancji nie dokonywał – jak pisze wnoszący skargę kasacyjną – "wykładni", to jest ustalania treści i znaczenia art. 11 § 1 i 2 Prawa upadłościowego i naprawczego oraz art. 116 O. p. Sąd oceniał tylko możliwość i uzasadnienie zastosowania tych przepisów do stanu faktycznego sprawy, który, jak wcześniej wskazano, nie został kasacyjnie zakwestionowany.

Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 250 p.p.s.a.