Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 255/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2014-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
Teza: 1. Dla uznania, ze zaistniały przesłanki zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest konieczne przyznanie się do winy przez funkcjonariusza w postępowaniu karnym, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu. Wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i wszczęciu śledztwa ma istotne znaczenia dla określenia prawdopodobieństwa popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

2. Złożenie wniosku o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje w każdym przypadku obowiązku zastosowania tego przepisu. Wybór właściwego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego należy do organu, który powinien w tym względzie kierować się dyspozycją art. 7 k.p.a., tj. powinien załatwić sprawę mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.

TEZY

1. Dla uznania, ze zaistniały przesłanki zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest konieczne przyznanie się do winy przez funkcjonariusza w postępowaniu karnym, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu. Wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i wszczęciu śledztwa ma istotne znaczenia dla określenia prawdopodobieństwa popełnienia czynu o znamionach przestępstwa.

2. Złożenie wniosku o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie powoduje w każdym przypadku obowiązku zastosowania tego przepisu. Wybór właściwego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego należy do organu, który powinien w tym względzie kierować się dyspozycją art. 7 k.p.a., tj. powinien załatwić sprawę mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.

W dniu [...] października 2013 r. prokurator wydał postanowienie o przedstawieniu nadkomisarzowi W. B. zarzutów, że "w okresie od 16.08.2013 r. do 14.10.2013 r. w B. działając ze z góry powziętym zamiarem, w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w związku z pełnieniem funkcji publicznej jako dyżurny Komendy Miejskiej Policji w B. przyjął od W. S. co najmniej ośmiokrotnie korzyść majątkową w postaci pieniędzy w łącznej kwocie nie mniejszej niż 1000 zł w zamian za naruszenie przepisów prawa polegające na ujawnieniu W. S. i innej ustalonej osobie, drogą telefoniczną w przypadkach nieuzasadnionych potrzebami służby, informacji o zdarzeniach drogowych zaistniałych na terenie działania KMP w B., z którymi zapoznał się w związku z wykonywaniem czynności służbowych, a których ujawnienie narażało na szkodę prawnie chroniony interes, celem przysporzenia korzyści majątkowej W. S. prowadzącemu przedsiębiorstwo zajmujące się holowaniem pojazdów o nazwie PHU "[...]", tj. o czyn z art. 228 § 3 kk w zb. z art. 266 § 2 kk w zw. z art. 12 kk" (powyższym postanowieniem zmieniono postanowienie z tego samego dnia o przedstawieniu ww. zarzutów dotyczących czynu z art. 231 § 2 kk w zb. z art. 266 § 2 kk, w związku z art. 12 kk). Treść obu postanowień ogłoszono W. B. w dniu [...] października 2013 r. Nie żądał on uzasadnienia niniejszych postanowień na piśmie. Na posiedzeniu Sądu Rejonowego w B. przeprowadzonym w wyniku wniosku Prokuratury Okręgowej w B. o zastosowanie tymczasowego aresztowania funkcjonariusz złożył wyjaśnienia w których przyznał się w całości do popełnienia postawionego mu zarzutu (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2013 r., sygn. Akt. [...]).

W oparciu o powyższe okoliczności Komendant Miejski Policji w B. w dniu [...] października 2013 r. wszczął procedurę administracyjną w sprawie zwolnienia W. B. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jednocześnie pouczył go, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. przysługuje mu prawo do czynnego udziału w każdym stadium prowadzonego postępowania. Realizacja przysługujących uprawnień powinna nastąpić w ciągu 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. W tym celu strona powinna wypowiedzieć się osobiście lub w formie pisemnej. Brak realizacji powyższego będzie traktowany jako rezygnacja z przysługujących uprawnień. W dniu [...] października 2013 r. do organu wpłynął raport W. B. o zwolnienie go ze służby w Policji. Organ w odpowiedzi poinformował, że raport został rozpatrzony odmownie w zakresie trybu i terminu zwolnienia oraz że stosunek służbowy zostanie rozwiązany zgodnie z procedurą administracyjną w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Następnie w dniu [...] listopada 2013 r. strona wraz z adwokatem zapoznała się z aktami sprawy. Ostatecznie Komendant Miejski Policji w B., decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], zwolnił nadkomisarza W. B. ze służby w Policji z dniem 30 listopada 2013 r. w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a.

Odwołanie od tej decyzji wniósł W. B. i zarzucił naruszenie:

- art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka oczywistości popełnienia zarzucanego w postępowaniu karnym czynu, co w konsekwencji doprowadziło organ do wydania decyzji uznaniowej o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji, podczas gdy przyznanie się do winy nie może być utożsamiane z oczywistością popełnienia czynu, a zarówno w postępowaniu służbowym jak i karnym przesłanka ta musi być rozumiana jednakowo;

- art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji złożenia przez stronę pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby i uznanie, że interes społeczny i słuszny interes obywateli przemawia za zastosowaniem trybu fakultatywnego zwolnienia przewidzianego w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, podczas gdy wobec braku przesłanki oczywistości popełnienia przez policjanta zarzucanych mu czynów w postępowaniu karnym, zastosowanie powinien znaleźć tryb obligatoryjnego zwolnienia ze służby na pisemne żądanie policjanta;

- art. 108 § 1 k.p.a., poprzez nadanie decyzji, od której służy odwołanie rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny, podczas gdy ze względu na wyjątkowy charakter tej instytucji i konieczność ścisłej wykładni jej przesłanek, należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie występuje realne zagrożenie wymienionych w tym przepisie dóbr chronionych prawem.

P. Komendant Wojewódzki Policji w B., decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiej Policji w B. W uzasadnieniu podał, że przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ustawy o Policji przewiduje fakultatywne zwolnienie policjanta ze służby w razie kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: oczywistego popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa oraz uniemożliwiania przez to jego pozostania w służbie. Zdaniem organu odwoławczego dowody zebrane w toku postępowania organu l instancji pozwalają na przyjęcie, że W. B. będąc funkcjonariuszem publicznym przyjmował korzyści majątkowe w związku z pełnieniem funkcji publicznej za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa oraz ujawniał osobie nieuprawnionej informacje, które uzyskał w związku z wykonywaniem czynności służbowych, a których ujawnienie może narazić na szkodę prawnie chroniony interes. Organ l instancji wykazał również że było to działanie na szkodę interesu publicznego. Zakres obowiązków Policji powoduje bowiem, że w istotnym stopniu jej działania, a przede wszystkim postawa jej funkcjonariuszy, kształtują wizerunek organów państwa i zaufanie do nich. Zatem wymogi w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji muszą być tak wysokie, aby dawały rękojmię prawidłowego wykonywania powierzonych czynności. Jednocześnie wypełnianie przez policjanta swoich obowiązków zgodnie z powyższymi zasadami należy rozumieć jako działania podejmowane w interesie służby, który jest tożsamy w tym zakresie z interesem publicznym. Natomiast ewentualne naruszenie tych zasad jest bez wątpienia działaniem na szkodę interesu publicznego i może skutkować nie tylko zawieszeniem w czynnościach służbowych, ale również zwolnieniem ze służby. Podano, że pojęcie oczywistości, którym posługuje się przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest pojęciem właściwym jedynie pragmatyce policyjnej. Pojęcie to występuje od dawna także w Kodeksie Pracy i zostało już dokładnie wyjaśnione zarówno w praktyce jak i doktrynie. W literaturze prawniczej, odwołującej się do judykatury sądowej, uznano, że oczywistość przestępstwa zachodzi wtedy, gdy sprawcę złapano na gorącym uczynku, lub gdy w okolicznościach nie nasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa, lub gdy zebrano takie dowody, które bezpośrednio stwierdzają dokonanie czyny przestępczego. Dlatego wystarczy przeprowadzić jedynie takie postępowanie dowodowe, które potwierdzi przynajmniej jedno z wyżej wymienionych cech oczywistości. Organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie organ l instancji w sposób wystarczający wyjaśnił, iż postanowienie o przedstawieniu zarzutów oraz postanowienie Sądu Rejonowego w B. dają podstawy do twierdzenia że W. B. dopuścił się czynów, o których mowa w art. art. 228 § 3 kk w zb. z art. 266 § 2 kk w zw. z art. 12 kk a ich popełnienie jest dla organu oczywiste. Kluczowe znaczenie ma tu fakt przyznania się na posiedzeniu sądu do postawionych zarzutów w zeznaniach składanych pod przysięgą. Ponadto we wskazanym postanowieniu sądu wskazano, że "materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy wskazuje na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez podejrzanego zarzucanego mu czynu. Przemawiają za tym przede wszystkim materiały zebrane w aktach niejawnych oraz wyjaśnienia osób współpodejrzanych". Fakt, że dowody te nie mogły być udostępnione do celów postępowania administracyjnego ze względu na dobro śledztwa, nie mogą rzutować na jego wynik. W ocenie organu odwoławczego sama treść uzasadnienia postanowienia wystarczająco dowodzi oczywistości popełnienia przestępstwa przez W. B. Za winą funkcjonariusza przemawia również fakt, że akurat w tym czasie złożył raport o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy, czyli na korzystniejszej podstawie prawnej, nie wiążącej ze sobą ujemnych następstw. Organ odwoławczy podniósł, że w kwestii interpretacji zaistnienia przesłanki, w której fakt popełnienia przez policjanta przestępstwa ma uniemożliwiać jego pozostanie w służbie w orzecznictwie zwraca się uwagę przede wszystkim na konieczność wykładni tego przepisu z uwzględnieniem szczególnego charakteru służby pełnionej przez policjantów. Z analizy art. 41 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie w szeregi Policji. Fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, związana jest z utratą przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Niewątpliwie celem omawianego przepisu jest usunięcie z Policji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tych czynów wskazuje na popełnienie ich z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. W interesie tak państwa, jak i jego obywateli, leży bowiem jak najszybsze usunięcie z Policji takich funkcjonariuszy, a zatem działanie właściwych organów Policji na tej podstawie służy ochronie interesu publicznego. Ratio legis przesłanki zwolnienia określonej w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy jest umożliwienie przełożonym służbowym, w związku z koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych przepisami prawa na Policję, taki dobór kadry, aby mogła ona efektywnie realizować te zadania. Nadto organ odwoławczy podniósł, że postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza Policji ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest tożsame z postępowaniem karnym prowadzonym przeciwko takiemu funkcjonariuszowi. Istotą postępowania karnego jest wykrycie sprawcy, udowodnienie mu winy i pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej. Celem postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie wymienionego przepisu ustawy o Policji jest natomiast ustalenie, czy policjant popełnił czyn o znamionach przestępstwa, który uniemożliwia jego dalsze pozostawanie w służbie. Oznacza to, że rolą organów administracji publicznej nie jest określanie stopnia winy skarżącego. Czym innym jest więc popełnienie przestępstwa w rozumieniu Kodeksu karnego, a czym innym popełnienie czynu o znamionach przestępstwa - art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Organy prowadząc postępowanie administracyjne w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie mają obowiązku oczekiwać na prawomocne zakończenie postępowania karnego. Tym samym przełożony skarżącego miał pełne prawo zwolnienia go ze służby na wskazanej podstawie prawnej. Analizowany art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji mówi o przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a nie o skazaniu za czyn o znamionach przestępstwa (lub przestępstwa skarbowego), co dowodzi, że podstawą zwolnienia policjanta ze służby w Policji może być również taki przypadek popełnienia czynu o znamionach przestępstwa (lub przestępstwa skarbowego), który jeszcze nie był osądzony, ale okoliczności sprawy wskazywały na oczywistość jego popełnienia np. w sytuacji przyznania się do jego popełnienia, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Chybiony jest więc, w ocenie organu odwoławczego zarzut, dotyczący tego że skoro w memencie wydania decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby przez Komendanta Miejskiego Policji w B. prokurator nie skierował jeszcze aktu oskarżenia do sądu to nie może być mowy o oczywistości popełnienia przestępstwa. Odnośnie naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy - poprzez jego nie zastosowanie organ odwoławczy wywiódł, że rozpoznanie tego zarzutu wymaga rozważenia jakie relacje prawne zachodzą pomiędzy dwoma trybami zwalniania policjantów ze służby określonymi w art. 41 ust. 3 oraz w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy. Tryb zwolnienia przewidziany wart. 41 ust. 2 ustawy ma charakter fakultatywny. Przepis ust. 2 określa przesłanki, a spełnienie jednej z nich oznacza, że organ może wydać decyzję o zwolnieniu policjanta ze służby w Policji. Jedną z tych przesłanek jest popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostanie w służbie, mająca zastosowanie w niniejszej sprawie (art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy). Tryb zwolnienia policjanta ze służby określony w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji przewiduje zwolnienie policjanta terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Ten tryb zwolnienia może być wszczęty wyłącznie na wniosek policjanta w przeciwieństwie do przedstawionego wcześniej, charakteryzującego się tym, że wszczęcie postępowania następuje przez organ z urzędu. Podnoszony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 41 ust. 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie jest niezasadny. Organ II instancji podzielił stanowisko reprezentowane w orzecznictwie, że wybór właściwego trybu zwolnienia ze służby w Policji należy do właściwego organu. Złożenie przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby w sytuacji gdy równocześnie spełnione zostały przesłanki do zwolnienia w trybie 41 ust.1 lub art. 41 ust. 2, i gdy takie postępowania zostały z urzędu wszczęte, nie daje pierwszeństwa zwolnieniu na wniosek. Nie znajduje uzasadnienia pogląd, że przy rozwiązywaniu z policjantem stosunku służbowego pierwszeństwo przed trybem fakultatywnym z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy ma tryb z art. 41 ust. 3 ustawy. Sformułowanie przepisu art. 41 ust. 3 ustawy, że policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby może sugerować obligatoryjny charakter tego trybu. Ale obligatoryjność ta, w tym przypadku oznacza, że organ po otrzymaniu wniosku o zwolnienie powinien zwolnić policjanta w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas gdyby w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia ze służby. Przepis art. 41 ust. 3 ustawy ma chronić policjantów, ale przed takimi sytuacjami, w których organ po złożeniu wniosku o zwolnienie nie podejmowałby decyzji o zwolnieniu ze służby lub określałby dowolne znacznie dłuższe terminy zwolnienia. Nie służy natomiast, i nie może służyć, ochronie policjantów w takich przypadkach, gdy równocześnie spełnione zostały przesłanki do zastosowania trybu zwolnienia określonego w art. 41 ust. 1 lub art. 41 ust. 2 ustawy, a złożenie wniosku o zwolnienie miałoby powodować, że tryby te byłyby wyłączone. Taka interpretacja prawa prowadziłaby nie tylko do obejścia przepisów ustawy, ale de facto do niemożności zastosowania innych trybów zwolnienia przez organy, w przypadku złożenia wniosku. Dlatego też w niniejszej sprawie złożenie przez stronę w dniu 17 października 2013 r. raportu o zwolnienie ze służby nie mogło wyłączyć trybu zwolnienia na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy, ani uniemożliwić zastosowanie tego trybu przez organy. W ocenie organu odwoławczego złożenie wniosku już po przedstawieniu funkcjonariuszowi zarzutu popełnienia przestępstwa przez prokuratora, uprawnia do twierdzenia, że poprzez jego złożenie strona chciała uniknąć zwolnienia w innym trybie. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu o braku uzasadnienia do zastosowania w sprawie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. W ocenie organu odwoławczego nadanie rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności uwzględnia ważny interes społeczny, przejawiający się szczególnym statusem i zadaniami Policji, która jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, której szczególna rola i zhierarchizowana struktura wymaga skutecznego i prawidłowego działania. Powyższe czyni koniecznym niezwłoczne rozwiązanie stosunku służbowego z policjantem podejrzanym o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, którego charakter uniemożliwia kontynuowanie służby bez uszczerbku dla jej ważnych interesów. Za nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności dodatkowo przemawiają argumenty wskazane przez organ l instancji dotyczące konieczności zapewnienia ciągłości służby na stanowisku kierowania w Wydziale Sztab Policji KMP w B. oraz konieczność mianowania innego funkcjonariusza na etat dyżurnego, w sytuacji gdy zawieszony w czynnościach służbowych W. B. nie pełni służby a zajmuje wymieniony etat. Końcowo podano, że decyzja organu I instancji była poprzedzona wymaganą opinią organizacji zakładowej zawiązku zawodowego policjantów. Wskazano przy tym, powołując się na orzecznictwo, że negatywne odniesienie się organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów do kwestii zwolnienia W. B. ze służby w Policji nie ma mocy wiążącej dla organu.

Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył W. B. i zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka oczywistości popełnienia zarzuconego mu czynu w postępowaniu karnym, co w konsekwencji doprowadziło organ do wydania noszącej cechy dowolności decyzji uznaniowej o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji, podczas gdy kluczowe według organu przyznanie się do winy w postępowaniu przygotowawczym nie może być utożsamiane z oczywistością popełnienia czynu, a złożenie w tym czasie przez skarżącego raportu o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji nie przesądza o jego winie;

2. przepisów prawa procesowego, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie:

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego pod kątem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, w tym odwołanie się jedynie do innego postępowania i dokumentów tam wytworzonych, przy jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia dowodów w postępowaniu administracyjnym,

- art. 108 § 1 k.p.a., poprzez nadanie przez organ I instancji decyzji, od której służyło odwołanie, rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny, podczas gdy ze względu na wyjątkowy charakter omawianej instytucji i konieczność ścisłej wykładni jej przesłanek, należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie występuje realne zagrożenie wymienionych w tym przepisie dóbr chronionych prawem.

Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji a także o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podano, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów iż zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że spełniona została przesłanka oczywistości popełnienia przez W. B. zarzucanego mu czynu. Oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, wobec braku ustawowej definicji tego pojęcia, musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy, jak na przykład złapanie sprawcy na gorącym uczynku lub zebranie takich dowodów, które bezpośrednio stwierdzają dokonanie czynu przestępnego. Jeśli natomiast chodzi o przyznanie się do winy, to musi ono nastąpić w okolicznościach nie nasuwających wątpliwości i powinno znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, który bezpośrednio potwierdzi ten fakt. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu II instancji, kluczowe znaczenie w przedmiotowej sprawie miał "fakt przyznania się na posiedzeniu sądu do postawionych zarzutów w zeznaniach składanych pod przysięgą." Jednak uwadze organu umknęło, że sytuacja procesowa podejrzanego w postępowaniu karnym charakteryzuje się brakiem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań i może ulec zmianie na każdym etapie postępowania. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie obecny etap postępowania karnego nie daje podstaw do wysnucia wniosku o oczywistości popełnienia czynu zabronionego. Według organu za winą funkcjonariusza przemawia również fakt, że akurat w tym czasie złożył on raport o zwolnienie ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Jest to jednak nieograniczone w czasie uprawnienie każdego funkcjonariusza policji, które nie może rzutować na efekt postępowania administracyjnego. Nadto skarżący wywiódł, że organ niesłusznie uznał, iż zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza istnienie oczywistości popełnienia przez policjanta przestępstwa w rozumieniu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, już sama treść uzasadnienia postanowienia sądu wystarczająco dowodzi oczywistości popełnienia przestępstwa przez W. B. Skarżący podniósł, że materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie stanowią jedynie dokumenty wytworzone przez inne organy, na potrzeby innego postępowania. Nie zwalnia to jednak organu administracji publicznej z obowiązku wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, chociażby w postaci dowodu z zeznań świadków oraz z przesłuchania strony, w sytuacji, gdy pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto zdaniem skarżącego organ I instancji niesłusznie nadał decyzji, od której służyło odwołanie, rygor natychmiastowej wykonalności. Jako uzasadnienie tego stanowiska wskazano na tezę wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2011 r., zgodnie z którą "prowadzenie wobec funkcjonariusza postępowania karnego, w którym nie zapadł wyrok skazujący, jest każdorazowo podstawą do zawieszenia tego policjanta w wykonywaniu czynności służbowych, co zabezpiecza interes Policji w tym zakresie. Na takim etapie nie można też przesądzać, jak ostatecznie zakończy się postępowanie karne. Jeśli policjant został zawieszony w czynnościach służbowych i tych czynności nie wykonuje, to postawienie mu zarzutów czy wniesienie aktu oskarżenia, bez względu na to, jakie są to zarzuty, nie uzasadnia nadania decyzji o zwolnieniu policjanta ze służby rygoru natychmiastowej wykonalności (II SA/Rz1219/10, Lex nr 993677). Nadto podano, że rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany decyzji tylko w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla ochrony wartości wskazanych w art. 108 § 1 k.p.a. przy czym zagrożenie, o którym mowa w tym przepisie nie może być tylko prawdopodobne. Musi ono mieć charakter realny, które w przedmiotowej sprawie nie występuje.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości decyzji P. Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. mocą której utrzymano w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w B. o zwolnieniu ze służby z dniem 30 listopada 2013 r. nadkomisarza W. B.

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Użycie przez ustawodawcę w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji zwrotu, że policjanta można zwolnić przy spełnieniu przesłanek określonych w powyższym przepisie, oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało uznaniu administracyjnemu. Zwolnienie w tym trybie może nastąpić w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek:

1. oczywistego popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego oraz;

2. niemożności pozostania w służbie ze względu na popełnione przestępstwo.

W ocenie Sądu orzekającego, obie wymagane ustawowo przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione.

Przechodząc do oceny spłełnienia przesłanki oczywistego popełnienia przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa lub przestępstwa skarbowego podać należy, że przepis art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 2 września 2008 r., w sprawie K 35/06, OTK-A 2008, nr 7, poz. 120) uznał jego zgodność z art. 2, 31 ust. 3 Konstytucji oraz brak jego niezgodności z art. 5, art. 42 ust. 3 Konstytucji oraz art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 5 i 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Trybunał uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie zastrzegł, że niedopuszczalne jest zwalnianie policjantów ze służby przez ich przełożonych na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji w sposób automatyczny, w każdym przypadku stwierdzenia popełnienia czynu wypełniającego znamiona przestępstw karnych lub karnoskarbowych, wbrew zawartym w nim przesłankom ocennym. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca używa określeń prawnie niezdefiniowanych (tzw. wyrażeń nieostrych). Jak powyżej wskazano, użycie przez ustawodawcę zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Decyzja podejmowana przez przełożonego powinna zatem uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Znajduje to swoje odzwierciedlenie w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego, który podkreśla, że popełnienie przez policjanta czynu musi być oczywiste, muszą zatem istnieć określone dowody na jego zaistnienie, nie tylko jego uprawdopodobnienie. Charakter czynu wypełniającego znamiona przestępstwa karnego lub karnoskarbowego musi także uniemożliwiać dalsze pozostawanie policjanta w służbie. Przełożony dyscyplinarny obowiązany jest ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie zastosowanie.

Wskazane powyżej wątpliwości dotyczące stosowania omawianego przepisu oraz szczególna dolegliwość stosowanej wobec funkcjonariusza Policji sankcji przemawiają za możliwością stosowania art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji wyłącznie w przypadkach niewątpliwych, ustalonych przy wykorzystaniu całokształtu instrumentów służących ustaleniu istotnych dla kwalifikacji normatywnej danego czynu jako typu przestępstwa objętego dyspozycją omawianego przepisu. Oczywistość popełnienia przestępstwa musi znajdować potwierdzenie w okolicznościach indywidualnej sprawy i nie może być pojmowana tylko w świetle celów postępowania służbowego. Równocześnie jednak możliwości przyjęcia oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie można uzależniać od konieczności przeprowadzenia przed organem quasi postępowania przygotowawczego. Jak bowiem wyjaśniono w wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 735/12 (pub. www. orzeczenia.nsa.gov.pl), choć oczywistość popełnienia przez funkcjonariusza czynu, o jakim mowa w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, musi wynikać z konkretnych okoliczności danej sprawy, co powinno nastąpić z poszanowaniem reguł postępowania dowodowego przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, to jednak postępowanie dowodowe w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie powołanego powyżej przepisu nie może naruszać uprawnień do podejmowania czynności ustawowo przewidzianych dla organów ścigania w ramach postępowania przygotowawczego. W konsekwencji nie ma podstaw prawnych do dublowania postępowania w zakresie czynności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 1 i art. 297 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r., nr 89, poz. 555 ze zm.).

Odpowiedzialność o jakiej mowa w art. 41 ust. 2 pkt. 8 ustawy o Policji stanowi przy tym odpowiedzialność niezależną od odpowiedzialności karnej. Jak bowiem wywiedziono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Po 837/12 (pub. www. orzeczenia.nsa.gov.pl), organ Policji orzekając o zwolnieniu funkcjonariusza policji ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie wchodzi w kompetencje uprawnionych organów ścigania oraz właściwego sądu powszechnego i nie przesądza o winie funkcjonariusza, to jest o tym czy popełnił on przestępstwo. Rolą organu Policji, jako organu administracji publicznej jest bezsprzeczne ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił czyn noszący znamiona przestępstwa i czy popełnienie tego czynu jest oczywiste.

W ocenie Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia oczywistości popełnienia przez skarżącego czynu, o jakim mowa w art. 228 § 3 kk w zb. z art. 266 § 2 kk w zw. z art. 12 kk. Jak wynika z akt administracyjnych, organ zgromadził materiał dowodowy w postaci kserokopii postanowienia z dnia [...] października 2013 r. o przedstawieniu zarzutów W. B., postanowienia również z dnia [...] października 2013 r. o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, postanowienia z dnia [...] października 2013 r. Sądu Rejonowego w B. o sygn. akt [...] wydanego w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego.

Zdaniem Sądu, wydanie postanowienie o przedstawieniu zarzutów i wszczęciu śledztwa ma istotne znaczenie dla określenia prawdopodobieństwa popełnienia czynu o znamionach przestępstwa. Dla uznania, że zaistniały przesłanki zwolnienia funkcjonariusza na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji nie jest bowiem konieczne przyznanie się do winy przez funkcjonariusza w postępowaniu karnym, jeżeli z całokształtu okoliczności sprawy wynika oczywistość popełnienia czynu. Nota bene z uzasadnienia postanowienia z dnia [...] października 2013 r. Sądu Rejonowego w B. wydanego w przedmiocie zastosowania środka zapobiegawczego wynika, że W. B. przyznał się do zarzucanego mu czynu. Przywołane okoliczności, w ocenie Sądu, nie mogą budzić żadnych wątpliwości, że w sprawie zachodzi przesłanka oczywistości popełnienia zarzucanego czynu o znamionach przestępstwa.

W tym stanie rzeczy za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka oczywistości popełnienia czynu zarzuconego W. B. W ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. Postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zebrany w jego ramach materiał dowodowy należy uznać za pełny i wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia. Ponadto materiał ten został wyczerpująco i spójnie oceniony przez organy administracji.

Równocześnie, w ocenie Sądu, stwierdzenie faktu "oczywistości" popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego uniemożliwia dalsze pozostawanie funkcjonariusza w czynnej służbie. W interesie społecznym, związanym ze szczególną rolą Policji jako podmiotu zaufania publicznego, jest aby funkcjonariuszami Policji pozostawały osoby o nieposzlakowanej opinii, co do których nie ma żadnych podejrzeń, związanych z popełnieniem czynów zabronionych. Należy bowiem zauważyć, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych.

Wobec powyższego brak było podstaw do stwierdzenia, że organy administracji publicznej przekroczyły granice uznania, określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. W ocenie Sądu wystarczająco uzasadniono decyzję także w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 k.p.a.) Przedstawioną argumentację należy zaaprobować. W okolicznościach niniejszej sprawy pozostawanie policjanta w służbie, na którym ciąży zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego godzi w interes służby, a tym samym w interes społeczny.

Końcowo odnieść się należy do kwestii dotyczącej zastosowanego trybu zwolnienia wobec podnoszonego zarzutu niezastosowania zwolnienia w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, w sytuacji złożenia przez skarżącego pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Wskazać trzeba, że art. 41 ustawy o Policji przewiduje trzy sposoby zwalniania policjantów ze służby:

- tryb obligatoryjny na podstawie art. 41 ust. 1 - w przypadku spełnienia jednej z określonych w nim przesłanek (np. orzeczenia trwałej niezdolności do służby, wymierzenia środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu) organ bezwzględnie zwalnia policjanta ze służby i działa w tym względzie z urzędu;

- tryb fakultatywny na podstawie art. 41 ust. 2 – w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w tym przepisie, do których należy m.in. popełnienie czynu o znamionach przestępstwa, jeśli jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie w służbie – wówczas również organ działa z urzędu;

- tryb wnioskowy na podstawie art. 41 ust. 3 - w sytuacji gdy policjant zgłasza pisemny wniosek o wystąpienie ze służby, zwalnia się go w terminie do 3 miesięcy od dnia zgłoszenia.

W sprawie niniejszej doszło do swoistej konkurencji dwóch podstaw zwolnienia, bowiem organ zastosował art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy w sytuacji, gdy policjant wystąpił z raportem o zwolnienie go ze służby na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Zdaniem sądu, postępowanie organu tj. wybór podstawy zwolnienia i sposób jego przeprowadzenia nie naruszają prawa. Nie jest bowiem tak, że złożenie wniosku o zwolnienie na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji powoduje w każdym przypadku obowiązek zastosowania tego przepisu. Istotne znaczenie mają okoliczności, w których dochodzi do złożenia wniosku o zwolnienie. W sprawie niniejszej procedura zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji została wszczęta w dniu [...] października 2013 r. Następnego dnia, tj. [...] października 2013 r. do organu wpłynął raport W. B. o zwolnienie go ze służby w Policji. Zestawienie powyższych okoliczności pokazuje, że zgłaszając zamiar wystąpienia ze służby, co nastąpiło dzień po wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby, skarżący miał świadomość, a co najmniej liczył się z negatywnymi konsekwencjami swego postępowania tak w sferze prawa karnego (przedstawienie zarzutów nastąpiło w dniu [...] października 2013 r.), jak i w sferze stosunku służbowego (art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji). W takiej sytuacji wzgląd na charakter służby policjantów, a w szczególności szczególne wymagania w zakresie niekaralności i nieposzlakowanej opinii nie pozwalają twierdzić że pierwszeństwo zwolnienia policjanta ze służby ma tryb przewidziany w art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Skład orzekający w sprawie niniejszej w całości podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko sądów administracyjnych, że wybór właściwego trybu rozwiązania z policjantem stosunku służbowego należy do organu, który powinien w tym względzie kierować się dyspozycją art. 7 k.p.a. tj. powinien załatwić sprawę mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Wskazany przepis nie przyznaje bezwzględnego pierwszeństwa interesowi strony, ale nakazuje rozważyć zarówno interes społeczny jak i słuszny interes strony. To zalecenie ma szczególne znaczenie w sprawach, w których dochodzi do zbiegu podstaw zwolnienia jak w sprawie niniejszej (por. np. wyrok NSA z 3 listopada 2010 r., I OSK 1405/10, a także wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2008 r., II SA/Wa 1924/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem zastosowanego przez organy przepisu art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji jest podjęcie przez przełożonego policjanta fakultatywnej decyzji o jego zwolnieniu na skutek utraty przymiotu nieposzlakowanej opinii z uwagi na zaistnienie okoliczności oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Chodzi zatem o usunięcie z szeregów Policji osób, których zachowanie wskazuje na oczywiste popełnienie czynów z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. Leży to zarówno w interesie Policji, jak i państwa, na którego autorytet funkcjonariusze tej formacji powoływać się mogą przy wykonywaniu obowiązków służbowych. Nie do zaakceptowania jest zatem sytuacja, w której czynności polegające na strzeżeniu porządku i bezpieczeństwa publicznego będą wykonywać osoby dopuszczające się czynów przeciwko tym wartościom. Natomiast celem przepisu art. 41 ust. 3 ustawy o Policji jest ochrona policjantów przed niepodejmowaniem przez przełożonego decyzji o zwolnieniu ze służby lub określaniem przez nich dowolnych, dłuższych niż ustawowy terminów zwolnienia. Norma ta nie chroni zatem funkcjonariuszy przed zastosowaniem trybu zwolnienia z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji tj. zwolnienia uzasadnionego zaistnieniem okoliczności w sposób oczywisty wskazujących na popełnienie przez policjanta czynu o znamionach przestępstwa. Oznacza to, że właściwy organ Policji po otrzymaniu wniosku policjanta o zwolnienie ze służby złożonego w trybie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji powinien zwolnić go w terminie do 3 miesięcy, ale tylko wówczas, gdy w tym terminie nie zostało wszczęte z urzędu przeciwko policjantowi postępowanie o zwolnienie go ze służby na innej podstawie, w tym w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Jak jednoznacznie wskazał NSA w powołanym wyżej wyroku w sprawie I OSK 1405/10: "szczególny charakter służby publicznej służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym w zakresie jego utraty". Z wyżej wskazanych względów wybór trybu zwolnienia skarżącego dokonany przez organ na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, a nie na podstawie art. 41 ust. 3 tej ustawy, należy ocenić jako zgodny z prawem.

Mając powyższe na uwadze skargę oddalono jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).