Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 285/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 286 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny - tekst jedn.
article: art. 15 w zw. z art. 2, art. 9 ust. 1, art. 6 pkt 13 i art. 13
journal: Dz.U. 2019 poz 330
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi R. E. na decyzję Dowódcy Flotylli Okrętów z dnia 3 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawarcia kolejnego kontraktu oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 24 września 2020 r. starszy marynarz R. E. wystąpił do Dowódcy Dywizjonu Okręgów Bojowych o zwarcie kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.

Rozkazem personalnym z dnia 21 grudnia 2020 r. nr [...] Dowódca Dywizjonu Okrętów Bojowych, działając na podstawie art. 2, art. 15 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 860 ze zm.), dalej powoływanej również jako "ustawa" oraz § 15 i § 16 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 marca 2010 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1299 ze zm.), odmówił R. E. zawarcia kolejnego kontraktu.

W uzasadnieniu organ wojskowy stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu. W art. 15 ust. 3 ustawy przewiduje się, że warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej.

Odmowa zawarcia kolejnego kontraktu lub powołania żołnierza do służby stałej następuje w formie rozkazu personalnego. Jak wskazuje orzecznictwo samo złożenie wniosku przez żołnierza, nie jest dla organu wiążące, a decyzja podejmowana w takiej sprawie ma charakter uznaniowy.

W dalszej kolejności organ wskazał, że stosownie do treści art. 2 ustawy żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Organ orzekający uzasadniając odmowę zawarcia kontraktu wskazał, że R. E. nie legitymuje się nieposzlakowaną opinią. Przeciwko R. E. w dniu 17 kwietnia 2020 r. został skierowany do Sądu Okręgowego w G. akt oskarżenia o przestępstwo z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk i in. Żołnierz został oskarżony o doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd na kwotę 330.000 zł oraz o wyłudzenie poświadczenia nieprawdy od funkcjonariusza publicznego - notariusza. Wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt [...] R. E. został skazany na karę pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku – w zawieszeniu na 3 lata. Mimo, że wyrok nie jest prawomocny, stanowi silną przesłankę do odmowy zawarcia kolejnego kontraktu z uwagi na treść art. 2 ustawy.

Organ wskazał, że pojęcie nieposzlakowanej opinii żołnierza nie sprowadza się jedynie do braku karalności. Termin "nieposzlakowana opinia" jest pojęciem znacznie szerszym od pojęcia niekaralności. Nieposzlakowana opinia dotyczy zachowań zgodnych z przyjętymi i obowiązującymi w społeczeństwie normami moralnymi, etycznymi czy prawnymi.

Organ wskazał, że kolejną okolicznością, która miała wpływ na odmowę zawarcia kolejnego kontraktu była negatywna opinia dowódcy pododdziału z dnia 10 grudnia 2020 r. wystawiona na potrzeby postępowania. Dowódca okrętu w swoim meldunku do dowódcy dywizjonu podniósł, że żołnierz jest sumienny i obowiązkowy oraz, że przewyższa umiejętnościami wymagania formalne stawiane na jego stanowisku służbowym. Jednakże zauważył, że żołnierz pomimo wzorowych opinii oraz dobrego przygotowania do pełnienia zawodowej służby wojskowej nie poinformował przełożonych o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu sądowym, nie współpracował również z wymiarem sprawiedliwości, czego przejawem była konieczność dostarczenia żołnierzowi wezwania do sądu.

Ostatnim argumentem organu w kwestii odmowy zawarcia kolejnego kontraktu okazała się wysoka absencja żołnierza w służbie. Zgodnie z informacją z sekcji personalnej żołnierza nie było w służbie odpowiednio za rok 2019 - 24 dni, za rok 2020 - 32 dni (zwolnienia lekarskie).

W odwołaniu od rozkazu organu pierwszej instancji R. E. podniósł, że pomimo nieprawomocnego wyroku w dalszym ciągu jest osobą niekaraną, która nadal może wykonywać swoje obowiązki zawodowe, a w czasie dotychczasowej służby uzyskał wyłącznie pozytywne opinie oraz wiele wyróżnień.

Po rozpatrzeniu odwołania Dowódca [...] Flotylli Okrętów decyzją z dnia 3 lutego 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej powoływanej jako "k.p.a.", utrzymał w mocy rozkaz personalny organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że osoba ubiegająca się o przyjęcie do służby, czy zawarcie kolejnego kontraktu powinna cechować się przede wszystkim uczciwością, odpowiedzialnością oraz powinna być osobą godną zaufania. W interesie społecznym oraz samych Sił Zbrojnych leży odpowiedni dobór kandydatów tak aby gwarantowali oni swoją postawą wykonywanie powierzonych im zadań na najwyższym poziomie. Podjęta przez organ pierwszej instancji decyzji uzasadniona była faktem, że R. E. został skazany na karę pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku z zawieszeniem na 3 lata. Wprawdzie wyrok nie jest prawomocny, bowiem od wyroku wniesiono apelację, jednak sam fakt skazania także nieprawomocnym wyrokiem narusza wymóg posiadania nieposzlakowanej opinii, jaką powinien się cieszyć żołnierz zawodowy. Organ stwierdził, że nieposzlakowana opinia dotyczy zachowań zgodnych z przyjętymi i obowiązującymi w społeczeństwie normami moralnymi, etycznymi i prawnymi. Osoba ulegająca się o zawarcie nowego kontraktu powinna cechować się uczciwością, odpowiedzialnością oraz powinna być osobą godną zaufania.

Organ uznał, że dokonanej oceny w zakresie braku nieposzlakowanej opinii, wynikającej ze skazania wyrokiem sądowym za doprowadzenie innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie jej w błąd, nie mogą zmienić otrzymane przez żołnierza pozytywne opinie i wyróżnienia. Nieposzlakowana opinia żołnierza dotyczy bowiem nie tylko wykonywania przez niego obowiązków służbowych, ale również jego zachowania poza jednostką w czasie wolnym od zadań służbowych oraz w życiu prywatnym. Organ wskazał również na wydanie przez dowódcę okrętu negatywnej opinii w związku z faktem, że żołnierz nie poinformował przełożonego o toczącym się przeciwko niemu postępowaniu karnym. Organ odwoławczy stwierdził, że zweryfikował informacje dotyczące nieodbierania przez R. E. korespondencji, na etapie postępowania prokuratorskiego do jednostki doręczono wezwanie dla żołnierza z uwagi na fakt, że nie odebrał on korespondencji w miejscu zamieszkania.

Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że w związku z pismem żołnierza z dnia 27 stycznia 2021 r. wyjaśniającym kwestię zwolnień lekarskich, sprawa nieobecności w toku pełnienia służby nie była przedmiotem rozważań tego organu i nie ma wpływu na decyzję o odmowie zawarcia kontraktu.

R. E. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:

naruszenie prawa materialnego, to jest art. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niewłaściwe i niekorzystne dla niego interpretowanie przesłanki określanej przez ustawodawcę jako "nieposzlakowana opinia";

naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zasad postępowania i postępowania dowodowego poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego uzupełniającego - możliwego do podjęcia przez organ z urzędu, z uwagi na okoliczności podniesione przez skarżącego w odwołaniu i stan skomplikowania sprawy oraz jej istotne znaczenie dla żołnierza,

- skarżący wskazał, że organ działał z całkowitym pominięciem zasady prawdy obiektywnej, nie uwzględniając faktu, że od połowy zarzutów został uniewinniony przez sąd pierwszej instancji - jak i to, że zapadły w pozostałej części wyrok jest nieprawomocny,

- skarżący zarzucił, że w zaskarżonej decyzji pominięto wiele zarzutów podniesionych w odwołaniu, bądź też odniesiono się do nich w takim stopniu, który jest niezgodny z istniejącymi w tym zakresie ustawowymi wytycznymi,

- stwierdził on, że organy nieprawidłowo zinterpretowały rzekome utrudnianie przez niego postępowania,

- skarżący wskazał, że wyjaśnił przyczynę nieobecności na pierwszej rozprawie, jaką był fakt, iż w tym dniu pełnił służbę, stwierdził, że nie mógł odebrać jednej z korespondencji z Prokuratury bowiem nie przebywał pod adresem na jaki została wysłana.

naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zasad postępowania i postępowania dowodowego jak i ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego - w szczególności oparcie się tylko i wyłącznie na dokumentach wewnętrznych, a nie dotyczących postępowania karnego, w tym sporządzonej w nim opinii i wywiadu środowiskowego, które zawierały ocenę celującą;

naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zasad postępowania i postępowania dowodowego jak i ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez nieuwzględnienie żądania przeprowadzenia określonych dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że organ pominął wytyczną z art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek - skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. Wskazany wyżej przepis winien być wykorzystany także w niniejszej sprawie na zasadzie analogii.

Skarżący powołał się na zasadę domniemania niewinności oraz zwrócił uwagę na szereg lat nieskazitelnej służby wojskowej. Dodał, że w służbie są osoby prawomocnie skazane, wobec których nie wyciągnięto podobnych konsekwencji.

Odnosząc się do kwestii utrudniania postępowania sądowego, skarżący wskazał, że zwracał się do organu o wystąpienie do Sądu Okręgowego w G. o wypożyczenie akt i dokonanie ich analizy. Podkreślił, że stawiał się zarówno przed Prokuraturą jak i Sądem i składał wyjaśnienia co do istoty zarzutów. Nie stawił się tylko i wyłącznie na jednym posiedzeniu Sądu i wyłącznie z uwagi na pełnienie służby w tym dniu (stawił się na nim jego pełnomocnik a sama rozprawa została odroczona). Wówczas Sąd, zdecydował się na doręczenie wezwania przez Jednostkę Wojskową, tak aby na ten dzień nie została wyznaczona mu służba.

Skarżący wskazywał, że jest niewinny i będzie starał się to wykazać w trakcie postępowania sądowego. Podkreślił, że w związku z wniesieniem apelacji skazujący wyrok sądu pierwszej instancji jest nieprawomocny i on sam pozostaje osobą niekaraną i nadal może, zgodnie z ustawą, wykonywać swoje obowiązki zawodowe. Dotychczasowa służba charakteryzuje się wyłącznie pozytywnymi opiniami oraz wieloma wyróżnieniami. Skarżący wskazał, że poza służbą jego postawa wyróżnia się również troską o innych i poświęceniem dla ich dobra - jest bowiem wieloletnim honorowym krwiodawcą.

W odpowiedzi na skargę Dowódca [...] Flotylli Okrętów wniósł o jej oddalenie wskazując, że w trakcie rozpatrywania wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu, skarżący żołnierz nie posiadał cechy nieposzlakowanej opinii z powodu objęcia go aktem oskarżenia, a następnie skazania przez sąd na karę pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Natomiast przeprowadzenie dowodów zgłaszanych przez skarżącego nie było konieczne dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy.

Pismem z dnia 29 października 2021 r. Sąd Apelacyjny w G. poinformował, że wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia 16 listopada 2020 r. sygn. akt [...] nie jest prawomocny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.", następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd administracyjny ma prawo

i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie pozostawała decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy rozkaz personalny w przedmiocie odmowy zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu na pełnienie zawodowej służby wojskowej.

Sprawa sądowoadministracyjna, wszczęta skargą na tę decyzję, pozostawała we właściwości sądu administracyjnego na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Oceniając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzający ją rozkaz personalny organu pierwszej instancji z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że nie naruszają one prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji zasadnicze znaczenie miało unormowanie art. 15 ustawy interpretowane w związku z art. 2 ustawy oraz § 15 rozporządzenia w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej, jak również przepisy normujące instytucję służby kontraktowej – t.j. art. 9 ust. 1, art. 6 pkt 13 i art. 13 ustawy.

Zgodnie z treścią art. 15 ustawy, żołnierz służby kontraktowej najpóźniej na trzy miesiące przed dniem upływu okresu, na jaki został zawarty kontrakt, może wystąpić z wnioskiem o zawarcie kolejnego kontraktu lub powołanie do służby stałej. Z inicjatywą zawarcia kolejnego kontraktu albo powołania do służby stałej może wystąpić również dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz służby kontraktowej pełni kontraktową służbę wojskową. Warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej, w ostatniej opinii służbowej.

Tryb postępowania w sprawie wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu został uregulowany w wydanym na podstawie art. 16 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej. Stosownie do § 15 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku wniesienia przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dowódca jednostki wojskowej opiniuje go i przesyła organowi właściwemu do wyznaczenia na stanowisko służbowe lub organowi właściwemu do powołania do służby stałej, jeżeli sam nie jest tym organem. Zgodnie zaś ust. 2 tego przepisu w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniesionego przez żołnierza służby kontraktowej wniosku, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy, właściwy organ zawiera z tym żołnierzem kolejny kontrakt na pełnienie zawodowej służby wojskowej lub wydaje rozkaz personalny o powołaniu żołnierza do służby stałej. Odmowa zawarcia kolejnego kontraktu lub powołania żołnierza do służby stałej następuje w formie rozkazu personalnego. Stosownie zaś do przepisu art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wskazany w § 15 ust. 2 rozporządzenia rozkaz personalny, pozostaje rodzajem decyzji administracyjnej.

Przywołane regulacje ustawy i rozporządzenia nie ustanawiają przesłanek, którymi powinien kierować się organ właściwy do zawarcia lub odmowy zawarcia kontraktu na pełnienie służby terminowej. Prowadzi to do wniosku, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu czy też odmowy jego zawarcia ma charakter uznaniowy (por. wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 1016/14 z dnia 19 listopada 2014 r.). To stanowisko pozostaje utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Podkreśla się w nim również, że żaden przepis materialnego prawa administracyjnego nie przyznaje żołnierzowi zawodowemu w służbie terminowej prawa (roszczenia) o zawarcie kolejnego kontraktu zawodowej służby wojskowej, zatem złożenie wniosku przez skarżącego w tym przedmiocie, nie jest dla organu wiążące (vide: wyrok NSA z 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1348/05, wyrok NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1655/11).

W orzecznictwie wskazano także, że wypracowany przez orzecznictwo sądowoadministracyjne pogląd o uznaniowym charakterze decyzji w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu, pozostaje aktualny także po nowelizacji ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, dokonanej ustawą z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1355). W wyniku wskazanej nowelizacji zmieniony został art. 15 ustawy, poprzez dodanie do niego ust. 3, zgodnie z którym warunkiem zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem jest posiadanie przez niego ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej. Lektura uzasadnienia projektu wskazanej ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, iż celem wprowadzenia wymogu legitymowania się przez żołnierza, ubiegającego się o zawarcie kolejnego kontraktu, oceną co najmniej dobrą w ostatniej opinii służbowej, nie było stworzenie gwarancji kolejnego zatrudnienia czy przyznania roszczenia w tym przedmiocie. Z projektu ustawy nowelizującej (pkt 14) wynika bowiem, że zakładanym celem wprowadzenia do art. 15 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ust. 3 pozostawało wyłącznie motywowanie żołnierzy służby kontraktowej do dobrego wykonywania obowiązków służbowych. Skutkiem wskazanej nowelizacji jest zatem z jednej strony zaostrzenie wymogów do ubiegania się przez żołnierza o zawarcie kolejnego kontraktu, przez konieczność nie tylko złożenia wniosku we wskazanym ustawą terminie, ale też legitymowania się co najmniej dobrą oceną w ostatniej opinii służbowej, z drugiej zaś ograniczenie uznaniowości organu właściwego w sprawie przez automatyczną niemożność zawarcia kolejnego kontraktu z żołnierzem nie spełniającym wskazanych "warunków progowych" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 1255/17).

Organ nie jest zatem, co do zasady, zobowiązany do zawarcia kolejnego kontraktu w sytuacji złożenia wniosku w obowiązującym terminie i uzyskania przez żołnierza ogólnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej.

Korzystanie przez organ z uznania administracyjnego oznacza, że ma on prawo wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego tak jak decyzje administracyjne innego typu. Jednakże zakres ich kontroli sądowej jest odmienny, zmierza on bowiem do ustalenia i oceny, czy wydanie decyzji było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

Oceniając legalność decyzji uznaniowej należy mieć na względzie, że zakres uznania jest wyznaczony prawem i celem, dla jakiego dane przepisy lub instytucje zostały ustanowione.

W przypadku decyzji w przedmiocie zawarcia kolejnego kontraktu uznanie zostało przyznane organowi wojskowemu w szerokim zakresie. Ustawodawca, poza wymogiem pozytywnej oceny co najmniej dobrej w ostatniej opinii służbowej nie sformułował bowiem warunków rozstrzygnięcia wniosku, pozostawiając znaczny luz decyzyjny organowi rozpoznającemu wniosek. Także z powołanego już przepisu § 15 rozporządzenia nie wynika żadna przesłanka, która podlega badaniu przy ocenie wniosku o zawarcie nowego kontraktu. Przyjęte przez ustawodawcę w tym zakresie rozwiązane wynika z istoty i funkcji służby wojskowej, w której powołanie do zawodowej służby wojskowej nastąpić może, jeżeli przemawiają za tym potrzeby Sił Zbrojnych.

Oceniając sferę uznania organu decydującego o zasadności zawarcia kolejnego kontraktu uwzględnić należy zatem z jednej strony charakter i cel analizowanej regulacji (dotyczącej służby wojskowej i instytucji służby kontraktowej) a z drugiej strony konieczność wyjaśnienia przez organ przesłanek jakim kierował się przy wydawania decyzji, podlegającej kontroli instancyjnej jak i sądowoadministracyjnej.

W ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w art. 9 ust. 1 wskazano, że powołanie do zawodowej służby wojskowej następuje bądź do służby stałej - na czas nieokreślony, bądź do służby kontraktowej - na czas określony w kontrakcie.

Jednocześnie w art. 6 pkt 13 ustawy wprowadzono definicję legalną pojęcia kontraktu. Przepis ten stanowi, że kontrakt oznacza pisemną umowę zawartą między osobą zgłaszającą chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej jako służby kontraktowej a organem właściwym do zawarcia takiej umowy. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, kontrakt zawierany jest na okres od dwóch do sześciu lat. Mianowanie w służbie kontraktowej ma podobny charakter do umowy o pracę na czas określony, w przeciwieństwie do służby stałej, w której następuje ono na czas nieokreślony. Z istoty tej instytucji wynika zatem, że decydując się na powołanie do służby wojskowej w ramach kontraktu, a nie stałej służby wojskowej, żołnierz musi liczyć się z tym, że po upływie czasu na jaki został zawarty kontrakt, kolejny kontrakt może nie być zawarty, służba wojskowa nie ulegnie zatem w takiej sytuacji kontynuacji.

Przepisy prawa nie przewidują bowiem gwarancji przedłużenia zawartego kontraktu. Przedłużenie to uzależnione jest od potrzeb i interesu sił zbrojnych oraz dokonanej przez organ oceny wnioskującego.

Dokonując oceny złożonego przez R. E. wniosku organ prawidłowo powołał się na normę art. 2 ustawy, zgodnie z którą żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej.

Niewątpliwie w ustawie wprowadzając taki wymóg sformułowano wobec żołnierzy zawodowych wysokie standardy w zakresie wymaganej od nich postawy. Szczególny charakter służb zmilitaryzowanych uzasadnia wprowadzenie szczególnych kryteriów odnośnie kandydatów do tej służby.

Wskazać dodatkowo należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na gruncie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r. poz. 1882), analizując pojęcie "nieposzlakowanej opinii", wyrażano stanowisko że już sama utrata przez policjanta nieposzlakowanej opinii w związku z prowadzonym przeciwko policjantowi postępowaniem karnym może uzasadniać zwolnienie go ze służby. Z uwagi bowiem "na cele realizowane przez Policję, służbę w niej może pełnić tylko osoba o nieposzlakowanej opinii - art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowania karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu" służby" (tak NSA w wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1886/10, wyroki WSA w Warszawie w wyroku z dnia 14 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 237/13 oraz z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1287/06).

W ocenie Sądu, organ prawidłowo dokonał wykładni pojęcia "nieposzlakowana opinia", uznając, że standardy oceny w tym zakresie nie sprowadzają się do pojęcia "niekaralności". Nieposzlakowana opinia jest pojęciem szerszym niż niekaralność i jej brak może stanowić negatywną przesłankę merytoryczną, będąca podstawą do wydania rozkazu personalnego o odmowie zawarcia kolejnego kontraktu.

Za słuszne uznać należy stanowisko, że z uwagi na charakter zadań powierzonych żołnierzom oraz konieczność posiadania przez siły zbrojne zaufania publicznego, celowe jest przeciwdziałanie i zapobieganie takim sytuacjom, które mogłyby pozbawić je wiarygodności w oczach społeczeństwa.

Organ właściwie argumentował, że pojęcie nieposzlakowanej opinii zawiera w sobie m.in. wysoko oceniany społecznie wymóg uczciwości jak i odpowiedzialnego postępowania. Podstawą podjętego rozkazu personalnego była ocena organu, że skarżący nie cieszy się nieposzlakowaną opinią, w związku z wydaniem przez sąd nieprawomocnego wyroku skazującego go na karę pozbawienia wolności za przestępstwo przewidziane w art. 286 § 1 k.k. Przepis ten stanowi, że ten kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. O ile wymóg niekaralności jest spełniony tak długo jak długo wydany przeciwko skarżącemu wyrok nie jest wyrokiem prawomocnym, co słusznie podnosi skarżący, o tyle okoliczności sprawy i opis czynu, niezależnie od jego kwalifikacji z punktu widzenia przepisów prawa karnego, wskazują, że opinia o skarżącym nie jest nieposzlakowana. W wyniku działania skarżącego doszło do sytuacji, w której zbywcy nieruchomości, nie otrzymali zgodnie z umową, po jej zawarciu należnego im wynagrodzenia w znacznej wysokości 330 000 zł. Nie uzyskali go również mimo kilkukrotnego przedłużania terminu płatności należnej ceny. Brak realizacji zobowiązania i narażenie kontrahentów na istotną stratę finansową, wskazuje co najmniej na brak odpowiedzialności skarżącego. Oceny tej nie może zmienić wieloletnia pozytywnie oceniania przez przełożonych służba wojskowa skarżącego.

Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego, że zwolnienie ze służby wojskowej może nastąpić jedynie w sytuacji wydania przeciwko żołnierzowi prawomocnego wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności. Wskazać bowiem należy, że regulacje w tym zakresie (art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy i art.111 pkt 14 ustawy) dotyczą żołnierzy pozostających w służbie wojskowej, którzy mają podlegać zwolnieniu. Brak jest podstaw do narzucenia organom wojskowym obowiązku stosowania takich samych kryteriów wobec osób, które dopiero mają być do służby wojskowej przyjęte. Niewątpliwym jest, że z punktu widzenia interesu Sił Zbrojnych pozostawianie w służbie żołnierzy karanych, także wyrokami nieprawomocnymi, nie jest pożądane i mając możliwość wyboru organ może zdecydować o zawarciu kontraktu z żołnierzem, wobec którego wyrok taki nie został wydany.

Wskazać nadto należy, że kontrakt z żołnierzem zawodowym zawierany jest na określony czas. Uprawomocnienie się wyroku skazującego może wywrzeć skutek w postaci konieczności zastosowania normy art. 112 ust. 1 ustawy, zgodnie z którą żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. W interesie sił zbrojnych nie leży zawieranie kontraktów z żołnierzami, w stosunku do których może w szybki czasie zaistnieć przesłanka zwolnienia (także fakultatywnego) ich ze służby.

Organ powołując się na brak nieposzlakowanej opinii miał zatem prawo odmówić zawarcia ze skarżącym kolejnego kontraktu. Takie uzasadnienie podjętego rozkazu personalnego wskazuje, że decyzja organu nie została podjęta w sposób dowolny lecz oparto ją na konkretnej istotnej podstawie. W świetle powyższych ustaleń nie można organowi orzekającemu w sprawie zarzucić podjęcia rozstrzygnięcia dowolnego, arbitralnego, nie mającego oparcia w materiale dowodowym sprawy.

Zaznaczyć należy, że w zaskarżonej decyzji wskazano, iż dla oceny prawidłowości odmowy zawarcia kolejnego kontraktu nie miał znaczenia fakt przebywania skarżącego na zwolnieniach lekarskich. Organ odwoławczy uznał, że przesłankę odmowy zawarcia kolejnego kontraktu stanowił fakt skazania skarżącego nieprawomocnym wyrokiem sądu karnego i zawiązana z tym utrata nieposzlakowanej opinii.

Także okoliczności związane z zachowaniem skarżącego w czasie prowadzonego przeciwko niemu postępowania karnego i niepodejmowaniem korespondencji, nie miały decydującego znaczenia dla oceny wniosku o zawarcie kolejnego kontraktu. Z tej przyczyny przeprowadzanie postępowania dowodowego mającego na celu dokonanie ustaleń faktycznych w tym zakresie nie było niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwe zasadniczą i decydującą przesłanką odmowy zawarcia kontraktu była negatywna ocena skarżącego w kontekście utraty nieposzlakowanej opinii w wyniku wydania przeciwko skarżącemu wyroku skazującego go za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności, z jej warunkowym zawieszeniem.

Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego i tym samym naruszenia prawa. Zaskarżona decyzja spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. W szczególności wskazuje w dostateczny sposób zindywidualizowane okoliczności stanowiące podstawę odmowy zawarcia kolejnego kontraktu, znajdujące odzwierciedlenie w dowodach zgromadzonych w aktach administracyjnych. Postępowanie było prowadzone we właściwym trybie i przez właściwe organy. Brak było też innych uchybień skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).