Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 11/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 § 1, art. 81 § 4 i § 5
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Bożena Suleja-Klimczyk, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) ‒ po rozpoznaniu zażalenia A Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka, zobowiązana lub skarżąca) na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. (dalej organ egzekucyjny) z [...], nr [...], mocą którego odmówiono zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. ‒ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.

Organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej Spółki na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Prezydenta Miasta G. obejmującego należności za nieuiszczenie opłaty za parkowanie - opłata dodatkowa dotycząca pojazdu o nr rej. [...] oraz organu I instancji (będącego także wierzycielem) obejmujących należności w podatku od towarów i usług za 2012 r., 2013 r., 2014 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r.

W dniu 23 marca 2020 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo Spółki z 17 marca 2020 r. wzywające do natychmiastowego zwolnienia wszystkich środków finansowych "bezprawnie przywłaszczonych" przez organ egzekucyjny w dniach: 2 marca 2020 r., 3 marca 2020 r. oraz 10 marca 2020 r. według sygnatury przelewów wraz z opłatami za egzekucję w wysokości [...] zł w związku z decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uchylającą w całości decyzję organu I instancji. W piśmie z 17 marca 2020 r. Spółka wskazała, że stała się ofiarą układu zamkniętego, w którym główną rolę odgrywali pracownicy organu I instancji w wyłudzaniu VAT. Spółka podniosła, że organ ten swoim zaprzyjaźnionym firmom zwrócił nienależny VAT w okresie 2012 r.-2017 r. w kwocie ponad 24 mld zł. Zdaniem Spółki system korupcjogenny bardzo dobrze funkcjonował w organie przez okres 5 lat. Jednocześnie potrzebował firm (kozłów ofiarnych), które dobrze prosperowały, aby wykazać swoją skuteczność w ściganiu nieprawidłowości i innych absurdalnych decyzji, zarzutów, postanowień wobec Spółki. Od 2016 r. do 17 września 2019 r. zatrzymano kilkunastu pracowników organu, a śledztwo jest w toku.

Spółka w wykonaniu wezwania organu z [...], pismem z 11 maja 2020 r. m.in. poleciła mu zapoznanie się z wszystkimi pozytywnymi decyzjami wydanymi na jej rzecz.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] odmówił zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A. (postanowienie doręczono Spółce [...]).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 13 § 1 u.p.e.a. W ocenie organu egzekucyjnego, w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki do zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Spółka nie wskazała żadnego innego składnika majątkowego, z którego możliwe byłoby skuteczne prowadzenie egzekucji, zatem zwolnienie z egzekucji ww. składnika majątkowego równałoby się z niemożnością wyegzekwowania ciążących na tym podmiocie zaległości i oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji.

Spółka pismem z 6 lipca 2020 r. złożyła zażalenie. Równolegle zażalenie złożył także pełnomocnik Spółki (radca prawny) wnosząc o jego zmianę i umorzenie postępowania.

Organ odwoławczy ostatecznie przyjął, że Spółka działa osobiście.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej – po rozpoznaniu zażalenia Spółki – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Wyjaśnił, że zdaniem organu egzekucyjnego, zwolnienie z egzekucji ww. składnika majątkowego Spółki równałoby się z niemożnością wyegzekwowania ciążących na tym podmiocie zaległości i oznaczałoby zgodę na bezskuteczność egzekucji. Takie postępowanie należałoby uznać za sprzeczne z ustawowymi obowiązkami organu egzekucyjnego. Ponadto organ egzekucyjny wyjaśnił, że w sprawie wniosku Spółki z 13 listopada 2019 r. (wpływ do organu 18 grudnia 2019 r.) o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w C S. A. wydał w dniu [...] postanowienie odmawiające zwolnienia przedmiotowych wierzytelności z egzekucji (postanowienie ostateczne w administracyjnym toku postępowania). Z tych względów organ egzekucyjny zakwalifikował pismo Spółki z 17 lutego 2020 r. jako wniosek o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S. A. Zdaniem organu II instancji, organ egzekucyjny podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie, zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a.

W ocenie organu II instancji ważny interes zobowiązanej przejawiający się w kierowaniu gołosłownych oskarżeń pod adresem pracowników organu egzekucyjnego oraz "obecnej władzy politycznej", w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia zwolnienia z egzekucji ww. składnika majątkowego, w trybie art. 13 ww. ustawy. Spółka nie wykazała ważnego interesu przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji ww. składnika majątkowego, który przeważałby nad podstawowym celem prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku. Ponadto, zarówno we wniosku z 17 marca 2020 r. (uzupełnionym pismem z 11 maja 2020 r.), jak i w zażaleniu z 6 lipca 2020 r. Spółka nie wskazała innego składnika majątkowego z którego można by skutecznie prowadzić egzekucję administracyjną w przedmiotowej sprawie. Nie bez znaczenia (choć nieprzesądzający) jest również fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Spółki, na dzień [...], organ egzekucyjny wyegzekwował kwotę [...] zł, przy łącznej kwocie należności wynoszącej [...] zł - a więc kwotę stosunkowo niską w odniesieniu do kwoty dochodzonych należności.

W skardze pełnomocnik zobowiązanej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu, zarzucając mu:

1) niezgodne ze stanem faktycznym przyjęcie jakoby istniała należność skarżącej w podatku od towarów i usług za 2013 r.;

2) niezgodne z prawem przyjęcie jakoby art. 81 u.p.e.a. nie był adresowany do organu egzekucyjnego;

3) bezzasadne zastosowanie art. 13 u.p.e.a. poprzez wcześniejsze wyeliminowanie obligatoryjnego art. 81 tej ustawy w okolicznościach wskazanych w pkt 2.

W uzasadnieniu wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono, iż tytuły wykonawcze wystawione wobec Spółki obejmują należności w podatku od towarów i usług za 2014 r. Zdaniem pełnomocnika stwierdzenie to dotyczy całego 2014 r., podczas gdy "należność" za okres od stycznia do marca 2014 r. nie istnieje, albowiem decyzja organu I instancji w tym zakresie została uchylona – [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, które to zdarzenie nie tylko nie może być pominięte, lecz musi być znane organom skarbowym z urzędu. Zdaniem pełnomocnika nieujawnienie tej decyzji to "poświadczenie nieprawdy w uzasadnieniu poprzez ukrycie tego bezspornego faktu, co stanowi delikt karny". W następstwie tej decyzji wszystkie wyliczenia i kwoty podane w zaskarżonym rozstrzygnięciu są błędne - nie tylko nie odpowiadają stanowi faktycznemu, lecz są nierzetelne i błędne.

Ponadto, zdaniem pełnomocnika, treść art. 81 u.p.e.a., w tym § 4 i § 5 - "nie dotyczy", "nie podlega" - nie budzi wątpliwości o jego obligatoryjnym charakterze i tym samym ex lege eliminuje art. 13 tej ustawy. W następstwie tego błędnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, jakoby przepis ten adresowany był wyłącznie do banku, a nie do organu skarbowego, gdyż cała ustawa adresowana jest do organów skarbowych. Naruszenie art. 81 u.p.e.a. (§ 4 i § 6) skutkowało wykreowaniem zadłużenia w podatku od osób fizycznych właśnie z powodu bezprawnej odmowy dokonania zwolnienia pieniędzy na ten cel.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując uprzednio prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu były trzy sprawy tej samej skarżącej Spółki o sygn. akt I SA/Gl 10/21, I SA/Gl 11/221 oraz I SA/Gl 13/21.

Sprawa rozpoznana została w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Sąd uznał ustalenia poczynione w zaskarżonym postanowieniu za prawidłowe.

Kwestią wiodącą dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy było ustalenie, czy organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny argumentacji przedstawionej przez organ I instancji, a mającej pozwolić zasadnie przyjąć, że nie istniały podstawy do zwolnienia spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., stanowiącym materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia.

Zarzuty skargi koncentrują się na:

- przyjęciu przez organ istnienia po stronie skarżącej zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2013 r., jak również

- przyjęciu, że organ nie jest adresatem art. 81 u.p.e.a., a co za tym idzie bezzasadnym zastosowaniu art. 13 § 1 tej ustawy.

Ocenę zaskarżonego postanowienia co do zgodności z prawem Sąd orzekający w niniejszej sprawie ograniczył do zbadania, czy organy egzekucyjne w sposób uprawniony wydały zaskarżone rozstrzygnięcie. Zatem zarzut skarżącej dotyczący nieistnienia po jej stronie zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2013 r. należało uznać za bezpodstawny. Kwestia zasadności wymiaru podatku nie może być bowiem badana w postępowaniu egzekucyjnym (służy temu postępowanie podatkowe). Na marginesie Sąd zauważa, że pełnomocnik skarżącej w pkt 1 zarzutów mówi o nieistnieniu należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2013 r., natomiast w uzasadnieniu – za 2014 r. Z kolei, zarzut nieistnienia zobowiązania nie może być podnoszony na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., służy temu odrębny tryb przewidziany w tej ustawie.

Z materiału dowodowego sprawy wynika, że organ egzekucyjny prowadził postępowanie zabezpieczające na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z [...] wystawionych na podstawie decyzji z [...], które z dniem [...] przekształciło się w zajęcie egzekucyjne na podstawie art. 154 § 4 pkt 1 u.p.e.a., w związku z wystawieniem w tym dniu własnych tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W ramach tego postępowania dokonano m.in. skutecznych zajęć wierzytelności z rachunków bankowych w: D S.A., E S.A., F S.A., B S.A. oraz C S.A. Dokonano również zajęć wierzytelności u kontrahentów skarżącej, z których tylko jedno okazało się skuteczne.

Według organu skarżąca pismem z 17 marca 2020 r. (uzupełnionym pismem z 11 maja 2020 r.) wniosła o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które organ odniósł do rachunku bankowego prowadzonego w B S.A., uznając zarazem, że skarżąca chce skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 13 § 1 u.p.e.a.

Skarżąca zaś wskazała, że jako uczciwa firma padła ofiarą (jest "kozłem ofiarnym") układu zamkniętego stworzonego przez pracowników organu egzekucyjnego w celu wyłudzania VAT, a także ofiarą "obecnej władzy politycznej", która na takie działania dała przyzwolenie. Natomiast w rzeczywistości, w jej ocenie, nie posiada żadnych zobowiązań wobec Skarbu Państwa.

Na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego.

Z treści ww. przepisu wynika, że ma on na celu zarówno ochronę interesów zobowiązanego, jak również i wierzyciela. Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny może w drodze postanowienia zwolnić (na czas oznaczony lub nieoznaczony) z egzekucji w całości lub w części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Dla zastosowania zatem zwolnienia składnika majątkowego zobowiązanego w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a., konieczne jest spełnienie łącznie dwóch przesłanek:

1) zwolnienie składnika majątkowego zobowiązanego następuje na wniosek zobowiązanego;

2) istnienie ważnego interesu zobowiązanego w zwolnieniu.

Pierwsza z przesłanek została spełniona, bowiem organ uznał, że skarżąca pismem z 17 marca 2020 r. (uzupełnionym pismem z 11 maja 2020 r.) wniosła o zwolnienie z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B S.A.

Kluczową jednak przesłanką uprawniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji jest wykazanie istnienia "ważnego interesu zobowiązanego" przemawiającego za tym zwolnieniem. Wymieniona przesłanka jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10; dostępny, jak również pozostałe powołane orzeczenia na stronie: www.nsa.gov.pl). Zatem o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Jednocześnie, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że powinność wykazania ważnego interesu zobowiązanego, przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych jest domeną dłużnika kierującego wniosek do organu egzekucyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 marca 2021 r., III FSK 2699/21; z 8 grudnia 2020 r., II FSK 2208/18 oraz z 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15). Odnosząc do tej materii stan faktyczny zaistniały w przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że skarżąca w żaden sposób nie wykazała zaistnienia wspomnianej przesłanki. Wskazała natomiast, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił decyzję w przedmiocie zajęcia rachunku bankowego Spółki, a w związku z tym, środki na nim zgromadzone powinny podlegać zwolnieniu. Wyjaśnić należy, że uchylenie zajęcia dotyczyło rachunku bankowego prowadzonego przez F S.A. (vide sprawa o sygn. akt I SA/Gl 10/21).

W przekonaniu Sądu, okoliczność ta nie uzasadniała podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony. Jak bowiem wskazał organ egzekucyjny (a następnie także organ II instancji), kwota do wyegzekwowania od skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym jest niewspółmiernie wysoka w relacji do tego, co dotychczas udało się uzyskać, a zobowiązana nie wykazała, że możliwe jest przeprowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z innych, należących do niego składników majątkowych. W tej sytuacji, zwolnienie z egzekucji środków zgromadzonych na rachunku bankowym Spółki istotnie, mogłoby udaremnić egzekucję prowadzoną na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych, wydanych w odniesieniu do niej. Skoro zaś celem art. 13 § 1 u.p.e.a. jest ochrona interesów zarówno zobowiązanego jak i wierzyciela, instytucja ukształtowana w tym przepisie nie może prowadzić do sytuacji, w której egzekucja okaże się bezskuteczna (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 6/21, wydanym w sprawie ze skargi tej samej skarżącej).

Skarżąca zdaje się jednak nie odróżniać instytucji unormowanej w art. 13 § 1 u.p.e.a., od tej wynikającej z art. 81 § 4 tej ustawy. Nadrzędny bowiem zarzut skarżącej dotyczył naruszenia przez organ art. 81 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. Z § 5 tego przepisu wynika, że przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia.

Z wywodu skarżącej wynika bowiem, że obligatoryjny charakter art. 81 u.p.e.a., ex lege eliminuje art. 13 tej ustawy. Stanowisko skarżącej jest jednak chybione.

Z powołanych przepisów wynika, że wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą być dokonane przez bank na żądanie zobowiązanego, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, ponieważ w zakreślonej sytuacji zobowiązanemu, jako posiadaczowi rachunku bankowego, zostaje niejako przywrócona możność dysponowania rachunkiem bankowym w podanym zakresie. Innymi słowy, wypłaty środków pieniężnych z zajętego w toku egzekucji rachunku bankowego zobowiązanego, banki dokonują na podstawie samego przepisu, bez udziału organu egzekucyjnego, a dłużnicy zajętych wierzytelności (banki) ponoszą odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie nałożonego na nich przez ustawodawcę obowiązku.

Bieżące wynagrodzenie za pracę oraz jego pochodne (art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a.) podlegają na mocy ustawy wyłączeniu spod zajęcia, a zobowiązany informując bank o potrzebie wypłaty bieżącego wynagrodzenie, przedkłada odpis listy płac lub inny wiarygodny dowód w tym zakresie, bez wnioskowania o zgodę organu egzekucyjnego.

Zastosowanie tego mechanizmu nie jest możliwe w sytuacji gdy zabezpieczone środki pieniężne zostały już przekazane na rachunek organu egzekucyjnego w wyniku skutecznie przeprowadzonej egzekucji z tego składnika majątkowego. W takim wypadku, skarżąca nie jest dysponentem rachunku bankowego, na którym zdeponowano zabezpieczone środki pieniężne, a bank prowadzący rachunek depozytowy, nie jest swego rodzaju "dłużnikiem zajętej wierzytelności". Ponadto, przepis § 4 art. 81 u.p.e.a. posługuje się sformułowaniem "wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku", które dotyczy rachunku bankowego zobowiązanego, zajętego przez organ egzekucyjny w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego.

Podsumowując, w zakresie wyłączenie spod zajęcia bieżącego wynagrodzenia i jego pochodnych (art. 81 § 4-5), organy egzekucyjne nie są władne ani odmówić ani przyznać prawa do zwolnienia spod egzekucji środków przeznaczonych na te cele. Środki te bowiem z mocy samej ustawy zostały zwolnione na bieżące wynagrodzenia za pracę wraz z należnymi od nich podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składkami na ubezpieczenie społeczne, zaś jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, jest poinformowanie o tym Banku poprzez złożenie listy płac lub innego wiarygodnego dowodu (podobnie w wyrokach WSA: w Warszawie z 15 listopada 2016 r., III SA/Wa 2348/15; w Opolu z 8 listopada 2017 r. I SA/Op 373/17; w Bydgoszczy z 19 czerwca 2019 r., I SA/Bd 210/19 oraz w Gliwicach z 22 kwietnia 2021 r., I SA/Gl 6/21).

Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by skarżąca złożyła w stosownym trybie do banku wniosek o zwolnienie spod zajęcia stosownie do art. 81 § 4 u.p.e.a.; celem tej regulacji prawnej jest umożliwienie uwzględnienia obiektywnie usprawiedliwionych interesów zobowiązanego, które mogą zostać naruszone w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.

Natomiast regulacja z art. 13 § 1 u.p.e.a. ma na celu nie tylko ochronę interesów zobowiązanego jak i wierzyciela, ale również nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dokonując wykładni przesłanek określonych w art. 13 § 1 u.p.e.a. należy więc mieć na uwadze podstawowy cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest zaspokojenie wierzytelności.

Jak trafnie zauważył organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie, skarżąca, wnosząc o zwolnienie spod egzekucji środków zdeponowanych na rachunku organu, nie wskazała jednak żadnego innego składnika majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne prowadzenie egzekucji. Zajęcie zatem ww. środków było jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym zastosowanym wobec zobowiązanego. Przekonanie zobowiązanego, że w jego przypadku zaistniał ważny dla niego interes, nie jest wystarczające, aby uwzględnić wniosek o wyłączenie spod egzekucji. Należy mieć bowiem na uwadze, że zobowiązania skarżącej dochodzone przez organ egzekucyjny na dzień [...] wynosiły łącznie [...] zł, natomiast wyegzekwowana dotąd kwota to jedynie [...] zł (dane wskazane przez organ II instancji w odpowiedzi na skargę). Za ugruntowany w orzecznictwie należy uznać pogląd, że uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (tak m.in. NSA w wyrokach z: 1 czerwca 2016 r., II GSK 154/15; 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12; 1 września 2011 r., II FSK 489/10; 7 lutego 2018 r., II FSK 3609/15; 14 listopada 2017 r., II FSK 2819/15; 26 września 2019 r., I GSK 638/19; 5 kwietnia 2019 r., I GSK 1081/18; 13 września 2017 r., II FSK 2090/15).

Niezależnie od powyższego dodać należy, że pomimo zaistnienia ważnego interesu zobowiązanego, organ egzekucyjny nie ma obowiązku zwolnienia składnika majątkowego spod egzekucji ale jest jedynie konieczną przesłankę ewentualnego zastosowania tej instytucji. Uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja działa na zasadzie rozstrzygania spraw na podstawie tzw. uznania administracyjnego. Mając na względzie specyficzny charakter rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym podkreślenia wymaga, że takie postanowienia podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli sądu nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy postanowienie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy rozstrzygnięcie organu nie zawiera elementów dowolności. To oznacza, że nawet stwierdzenie przez organ wszystkich przesłanek do zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a., organ nie jest zobligowany do uwzględnienia wniosku strony, lecz ma jedynie taką możliwość, i to poddaną kontroli sądowoadministracyjnej (jak wyżej wspomniano) w ograniczonym zakresie. Pozytywne dla zobowiązanego rozstrzygnięcie może jednak podjąć wyłącznie w przypadku wystąpienia ważnego interesu zobowiązanego.

W tym kontekście nawet wystąpienie trudnej sytuacji finansowej skarżącej, z uwagi na uznaniowy charakter postanowienia z art. 13 § 1 u.p.e.a., jest niewystarczające do uwzględnienia jej wniosku.

Przenosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ egzekucyjny poddał wnikliwej analizie stan sprawy w aspekcie przesłanek z art. 13 u.p.e.a.

Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wbrew podniesionym przez stronę zarzutom nie doszło do naruszenia art. 13 § 1 oraz art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. Organy egzekucyjne rozpatrując wniosek skarżącej o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w sposób należyty rozpatrzyły przesłanki wymagane ww. przepisami prawa, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swych postanowień. Organy obu instancji wyjaśniły przy tym stan faktyczny sprawy i odwołały się do prawidłowych przepisów prawa.

Z powyższych względów skargę jako nieuzasadnioną, należało na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalić.