Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 522/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st.sekr.sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A.Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a, 3b i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, dalej u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej rozporządzeniem z 31 lipca 2003 r.), odmówił A.Ł. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 4 854,47 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 25 lutego 2019 r. A.Ł. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, informując, że o zaległościach dowiedział się podczas wizyty w ZUS w [...]. Wnioskodawca podał, że po rozliczeniu konta dowiedział się, że są to zaległości na ubezpieczenie zdrowotne, które powstały w czasie pobierania przez niego zasiłku rehabilitacyjnego w wysokości około 300 zł, dodając, że nie został poinformowany o zaległościach i konieczności dopłaty brakującej kwoty. Strona wskazała, iż aktualnie nie posiada żadnych dochodów, posiada orzeczenie o niezdolności do pracy, lecz z tego tytułu nie otrzymuje żadnego świadczenia, z uwagi na to, że zabrakło kilku miesięcy ciągłości pracy w ostatnich dziesięciu latach pracy.

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS ustalił, iż A.Ł. prowadzi działalność gospodarczą od [...] maja 2016 r. pod nazwą S. w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych, która w dniu [...] sierpnia 2018 r. została zwieszona. Wnioskodawca jest żonaty, ale nie zamieszkuje z żoną, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Strona nie pracuje zarobkowo, nie pobiera emerytury ani renty, nie posiada dochodów z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form pomocy, w okresie od [...] marca 2017 r. do [...] lipca 2018 r. został mu wypłacony zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne w łącznej kwocie 6 940,12 zł brutto.

W świetle złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia majątkowego w roku 2016 uzyskał on dochód w kwocie 78 222,93 zł, posiadał majątek prywatny w wysokości 80 000 zł, natomiast w latach 2017 i 2018 nie uzyskał żadnych wyników finansowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z PIT-37 za 2017 r. wynika, iż w danym roku podatkowym uzyskał dochód z tytułu emerytury/renty w kwocie 4 044,92 zł, a z PIT 11A za 2018 r. wynika, że w 2018 r. uzyskał przychód z tytułu zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w wysokości 2 895,20 zł. Według informacji Powiatowego Urzędu Pracy w [...] A.Ł. od [...] sierpnia 2013 r. nie figuruje w rejestrze urzędu, ani jak wskazuje informacja Centrum Pomocy Rodzinie, nie figuruje jako osoba korzystająca ze świadczeń. Jednocześnie organ dodał, iż w sprawie A.Ł. nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Zgodnie z oświadczeniem strony ponosi on stałe wydatki związane z utrzymaniem z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 150 zł, nie posiada zobowiązań pieniężnych, jest właścicielem domu o powierzchni 49 m2, nie posiada majątku ruchomego, innych praw majątkowych oraz wierzytelności. ZUS ustalił, iż na nazwisko strony zarejestrowane są pojazdy: samochód osobowy [...], oraz samochód ciężarowy [...].

Odnośnie sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy organ podał, iż według opinii Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...] lipca 2018 r. posiada on orzeczoną częściową niezdolność do pracy na okres 1 roku, tj. do dnia [...] lipca 2019 r., jednakże decyzją ZUS z dnia [...] sierpnia 2018 r. odmówiono mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, gdyż nie udowodnił łącznie co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w żadnym z badanych dziesięcioleci (przed datą zgłoszenia wniosku i datą powstania niezdolności do pracy).

W świetle tak ustalonego stanu faktycznego, na tle przywołanego w pełnym brzmieniu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. dotyczącego umorzenia składek w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, organ stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki całkowitej nieściągalności. W pierwszej kolejności wskazał, iż w stosunku do działalności wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, więc nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Mając na uwadze, iż zobowiązanie strony jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, organ uznał, iż brak jest też podstaw do zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Następnie ZUS wykluczył też spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. wskazując, iż A.Ł. zawiesił, ale nie wyrejestrował działalności gospodarczej, jest właścicielem majątku ruchomego oraz nieruchomości i nie było w jego sprawie jeszcze prowadzone postępowanie egzekucyjne, zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, co powoduje, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Mając na uwadze powyższe organ przeszedł do analizy przedmiotowej sprawy z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i przepisów rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. określających przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia, pomimo braku całkowitej nieściągalności, podkreślając, że umorzenie to jest zarezerwowane dla sytuacji nadzwyczajnych (wyjątkowych, krytycznych), gdy ze względu na stan zdrowia, wiek i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań (zarówno w formie jednorazowej spłaty, jak też w formie wpłat dokonywanych w dłuższym okresie, np. w ramach umowy ratalnej lub przymusowego dochodzenia należności), a także nie ma perspektywy poprawy i zmiany tej sytuacji.

Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS stwierdził brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o przepisy rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Po pierwsze organ uznał, iż wnioskodawca nie udowodnił, aby poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2).

Po drugie ZUS stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie sytuacja chorobowa zobowiązanego nie pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3). Organ wskazał na złożoną w sprawie przez stronę dokumentację medyczną za okres od [...] lipca 2014 r. do [...] czerwca 2018 r., częściową niezdolność do pracy przyznaną stronie do [...] lipca 2019 r. i odmowę ZUS prawa do renty, jednakże podkreślił, że pomimo opisanej sytuacji A.Ł. nadal pozostaje aktywnym przedsiębiorcą - prowadzona działalność gospodarcza jest aktualnie zawieszona. W kontekście powyższego organ uznał, iż wnioskodawca nie udowodnił, iż istnieją przeszkody, które uniemożliwiają mu zarobkowanie, a tym samym uzyskiwanie środków na spłatę zadłużenia wobec ZUS.

Zdaniem ZUS wnioskodawca nie udowodnił także, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, gdyż skutkowałoby to brakiem możliwości zapewnienia podstawowych potrzeb bytowych (§ 3 ust. 1 pkt. 1). Zwrócił przy tym uwagę, że A.Ł. nie wykazał z czego się aktualnie utrzymuje, gdyż według jego oświadczenia nie osiąga żadnych dochodów, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne otrzymywał w okresie od [...] marca 2017 r. do [...] lipca 2018 r. w łącznej wysokości 6 940,12 zł brutto, a po zakończeniu działalności gospodarczej w sierpniu 2018 r. nie podejmował zatrudnienia, przy czym nie jest zgłoszony w Powiatowym Urzędzie Pracy i nie korzysta z zasiłków pomocy społecznej, dedykowanych rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej. Organ podkreślił, iż trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu, a na tym etapie postępowania ZUS stwierdził, iż nie może jednoznacznie wykluczyć, że w przyszłości strona będzie osiągała dochody. Zdaniem organu A.Ł. nadal jest aktywny zawodowo zawiesił, a nie zlikwidował działalność gospodarczą i w każdej chwili istnieje możliwość jej podjęcia.

W dalszej części uzasadnienia ZUS wskazał na istniejącą możliwość udzielenia stronie ulgi w postaci rozłożenia zadłużenia na raty. Organ wyjaśnił, iż zadłużenie z tytułu składek o umorzenie, których wniósł A.Ł., dotyczących okresu 08/2017- 08/2018, byłoby przedwczesne uwzględniając okres dochodzenia należności z tytułu składek określony w art. 24 u.s.u.s. i szansę na wyegzekwowanie tych należności.

Odnosząc się do argumentów powołanych w uzasadnieniu wniosku ZUS podkreślił, że dla kwestii umorzenia zaległości nie mają znaczenia okoliczności związane z jej powstaniem, nie stanowią one bowiem przesłanek umorzenia wymienionych w sposób wyczerpujący w art. 28 ust.3 u.o.s.u.s., a wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach.

W końcowej części uzasadnienia organ podkreślił, iż niewywiązywanie się przez płatnika z obowiązku opłacania składek w wysokości i terminie określonym w przepisach prawa powoduje powstanie po stronie ZUS wierzytelności oraz obowiązek wykorzystania wszystkich dostępnych środków dochodzenia należności, gdyż środki uzyskane przez ZUS z tytułu opłaconych składek przeznaczone są m.in. na wypłaty świadczeń społecznych osobom ubezpieczonym, w tym rent i emerytur. Umorzenie zaległości, zdaniem ZUS, naruszałoby interes publiczny poprzez przyznanie nieuzasadnionej preferencji osobie zobowiązanej względem innych podmiotów gospodarczych, które ponosiły ciążące na nich obowiązki wynikające z u.s.u.s.

Od powyższej decyzji A.Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Skarżący wskazał przede wszystkim na swoją sytuację zdrowotną uniemożliwiająca mu podjęcie działalności zarobkowej. Podał, iż posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu średnim. Wyjaśnił, iż nie rejestrował się w PUP, gdyż nie jest gotowy i zdolny do pracy z uwagi na swój stan zdrowia. Skarżący podał, iż obecnie jest na utrzymaniu matki i nie korzystał ze świadczeń opieki społecznej bo sądził, iż po odmowie przyznania mu renty taka pomocy także mu nie przysługuje. Skarżący ponownie też opisał okoliczności powstania zaległości wobec ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie skarżący podtrzymał wniesioną skargę, oświadczając, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, wyrejestrował firmę, informując o tym ZUS. Ponadto dodał, iż nadal nie jest zdolny do pracy i w związku z tym nie zarejestrował się jako bezrobotny oraz że oczekuje na orzeczenie Komisji Lekarskiej w sprawie niepełnosprawności. Dodał, iż jest utrzymywany przez żonę i matkę, mieszka naprzemiennie z jedną bądź drugą. Wyjaśnił też że nie ma majątku w wysokości 80 000 zł, dodając iż był to przychód za 2016 r. Podał, iż miał wydatki związane z działalnością gospodarczą i leczeniem i nie ma już tych pieniędzy. Skarżący oznajmił, iż nie był w stanie samodzielnie wypełnić oświadczenie do ZUS i zrobił to pracownik ZUS, który wpisał 80 000 zł mówiąc. że musi być wpisana kwota przychodu z PIT-u. Skarżacy obecnie nie posiada tych pieniędzy. Skarżący wyjaśnił, iż jego zaległość powstała stąd, że nie wiedział, iż otrzymując 234 zł zasiłku chorobowego miał z tego płacić ubezpieczenie zdrowotne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ZUS narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Decyzją tą ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz odsetek od tych należności.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Przy czym pod pojęciem składek należy rozumieć składki na ubezpieczenie społeczne, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).

W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (art. 28 ust. 4 u.s.u.s.).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s., zachodzi w przypadkach opisanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.. Jednak w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Treść powyższych przepisów, w szczególności użyte zwroty ,,może umorzyć" oraz ,,mogą być umarzane", wskazuje na uznaniowy charakter decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Podkreślić należy, iż uznanie administracyjne nie może być dowolne, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W takich przypadkach organ zobowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w taki sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowić może podstawę wydania przez organ decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07).

Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie w przypadku decyzji uznaniowej powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7 k.p.a.). Wydanie takiej decyzji może być dokonane po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 i 80 k.p.a.). Szczególnie ważne jest w przypadku takiej decyzji prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie. W takich sytuacjach strona ma prawo poznać powody podjętego przez organ rozstrzygnięcia. W aspekcie kontroli sądowej brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia kontrolę tego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ dokonał analizy okoliczności sprawy pod kątem spełnienia przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. i prawidłowo ustalił, iż w przypadku skarżącego nie zachodzi żadna ze wskazanym w tym przepisie sytuacji całkowitej nieściągalności, która pozwalałby rozważać możliwość umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.

Analizując jednak wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji przyczyny odmowy w zakresie przesłanek umorzenia, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., Sąd uznał, iż dokonana przez organ ocena nie jest prawidłowa, a uzasadnienie organu budzi zastrzeżenia jako powierzchowne i niespójne na tle opisanego przez organ stanu faktycznego w sprawie.

Podnieść należy, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten czas minimum socjalnego oraz minimum egzystencji w takich warunkach, w jakich strona pracuje i zamieszkuje, a więc odniesionych do jej środowiska (por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09 oraz 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 1757/18).

Odnośnie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. ZUS stwierdził jedynie, że skarżący nie udowodnił spełnienia w/w przesłanki, gdyż nie wykazał z czego się aktualnie utrzymuje, nie podjął bowiem zatrudnienia po zakończeniu działalności gospodarczej, nie zarejestrował się w PUP i nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W ocenie Sądu powyższej analizy sytuacji majątkowo-osobistej skarżącego nie można uznać za szczegółową i wszechstronną. Zauważyć należy, iż w opisanym przez organ stanie faktycznym m.in. w oparciu o oświadczenie skarżącego z [...] marca 2019 r., organ uwzględnił, iż skarżący posiada 80 000 zł majątku prywatnego zarówno w roku 2016 r. (kiedy prowadził działalność gospodarczą) oraz w latach 2017 i 2018, następnie jednak organ okoliczności tej nie poddał dalszej analizie, choć budzi ona wątpliwości w świetle pozostałej dokumentacji dotyczącej dochodów skarżącego, jego sytuacji finansowej i rodzinnej związanej z chorobą. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, iż powyższa kwota stanowiła przychód za 2016 r., ale nie posiada jej w związku z poniesionymi wydatkami związanymi z działalnością gospodarczą i leczeniem. Jednocześnie skarżący dodał, iż nie był w stanie samodzielnie wypełnić oświadczenie do ZUS i zrobił to pracownik ZUS, który wpisał 80 000 zł, co potwierdza odmienny charakter pisma na str. 2 oświadczenia i podpis na str. 9 oświadczenia. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż organ nie ustalił w sposób rzetelny sytuacji majątkowej skarżącego w zakresie posiadanego majątku i źródeł utrzymania.

Zastrzeżenia Sądu budzi także w okolicznościach przedmiotowej sprawy podniesiony przez organ argument braku zarejestrowania się przez A.Ł. w PUP jako osoba bezrobotna. Wskazuje to na pominięcie przez organ sytuacji zdrowotnej skarżącego, która stała się przyczyną zawieszenia przez niego działalności gospodarczej, pobierania najpierw zasiłku chorobowego a następnie świadczenia rehabilitacyjnego oraz w związku z którą orzeczono częściową niezdolność do pracy do [...] lipca 2019r.

Zdaniem Sądu nieuzasadniony jest też argument, że skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, albowiem ta okoliczność nie przesądza automatycznie, że skarżący nie jest w trudnej sytuacji materialnej i że nie występuje przesłanka umorzenia określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Dokonując oceny pod kątem zastosowania § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia organ powinien przede wszystkim zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z niezbędnymi kosztami jego utrzymania jego, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ nie wywiązał się należycie z powyższego obowiązku.

Należy podkreślić, że ustalenia, iż skarżący jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niego, wymagają odniesienia się do wyników postępowania dowodowego w konkretnej sprawie i nie mogą być oparte na ogólnikach, a w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie o efektywności egzekucji oraz dlaczego uważa, że w sytuacji finansowej zobowiązanego spłata należności nie pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (por. wyrok NSA z 10 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 5568/16).

Również budzi zastrzeżenia uzasadnienie organu dotyczące stwierdzenia braku spełnienia przez skarżącego przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Organ pomimo opinii Lekarza Orzecznika ZUS stwierdzającego częściową niezdolność do pracy skarżącego do [...] lipca 2019 r. i dokumentacji medycznej wskazującej na przewlekłe problemy skarżącego ze zdrowiem utrudniające mu normalne funkcjonowanie, w tym wykonywanie pracy, uznał, iż skarżący pozostaje aktywnym przedsiębiorcą z tego względu, że jedynie zawiesił działalność gospodarczą oraz że nie udowodnił istnienia przeszkody uniemożliwiającej mu zarobkowanie. W tym zakresie stanowisko organu uznać należy za dowolne. Nie chodzi bowiem o wykazanie potencjalnej możliwości uzyskania dochodu, ale o uprawdopodobnienie, że z danego źródła, w konkretnym okresie, osoba ta uzyska realnie środki pozwalające jej na spłatę zadłużenia.

Ponadto dodać należy, odnosząc się do argumentacji organu dotyczącej propozycji regulowania należności w systemie ratalnym, że także w tym zakresie organ nie przedstawił możliwości jej realizacji popartej jakąkolwiek analizą odnoszącą się w sposób zindywidualizowany do sytuacji skarżącego.

Wskazane uchybienia pozwalają przyjąć, że ocena wystąpienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 i 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. nie została właściwie przeprowadzona i uzasadniona. Tym samym przekracza ona granice uznania administracyjnego. W konkluzji należy więc stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia przepisów postępowania w tym art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie wyeliminować wskazane uchybienia dowodowe oraz prawidłowo rozważy wniosek na tle prawidłowo ustalonego i aktualnego stanu faktycznego. Przede wszystkim zadaniem organu będzie dokonanie pełnej i wyczerpującej oceny przesłanek umorzenia mogących mieć zastosowanie w sprawie.