Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1443/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1443/21. [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 lipca 2021r., nr [...], w przedmiocie określenia dotacji pobranej nienależnie wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych; skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia 6 maja 2021 r., sygn. [...], określił wobec Z.P. wysokość dotacji pobranej nienależnie w kwocie 12 800 wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie umowy zawartej 31 lipca 2017 r., nr [...] określono warunki dofinansowania inwestycji, t.j. trwałej zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nieekologicznych palenisk na paliwa stałe na nowoczesne, proekologiczne kotły w budynku mieszkalnym położonym na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości B., przy ul. [...] nr domu [...] (dawny adres w umowie [...]). Przyznano dofinansowanie w kwocie 12 800 złotych. Dnia 11 maja 2020 r. do Urzędu Gminy Z. zostało przesłane pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., który działając na podstawie art. 15-17 oraz art. 170 § 1 Ordynacji podatkowej zawiadamiał, że Z.P. świadomie zataił przed Wójtem Gminy Z. informację o nieruchomości i nie złożył organowi podatkowemu informacji o w/w nieruchomości oraz otrzymał dofinansowanie do wymiany pieca na ogrzewanie ekologiczne, który nie widnieje w rejestrze Urzędu Gminy. Organ l instancji wskazał, że brak jest informacji o przyjęciu przedmiotowego budynku do użytkowania. W związku z powyższym organ zweryfikował treść regulaminu przyznawania dotacji na dofinansowania zmiany systemu ogrzewania oraz dokumenty przedłożone przez Z.P. w związku z ubieganiem się o przyznanie dotacji. Organ przeprowadził kontrolę prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji oraz trwałości projektu i sposobu eksploatacji zamontowanego nowego źródła ciepła. Kontrola wykazała, że zamontowane instalacje solarne są sprawne i funkcjonują zgodnie z umową. Podczas kontroli wystąpiono także o okazanie dokumentów potwierdzających dopuszczenie budynku do użytkowania, lecz takowe nie zostały przedłożone. W ramach zaleceń pokontrolnych nałożono na kontrolowanego obowiązek przedłożenia dokumentów potwierdzających prawidłowość użytkowania budynku zgodnie z przepisami prawa, to jest pozwolenie na użytkowanie budynku lub zawiadomienie o zakończeniu budowy. W tej kwestii Z.P. nie zaakceptował ustaleń protokołu wobec braku wykazania podstawy prawnej przedłożenia tych dokumentów. Na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli Wójt Gminy Z. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości dotacji pobranej nienależnie, w nadmiernej wysokości lub niewykorzystanej lub wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W trakcie postępowania wezwano Z.P. o przedłożenie dokumentów, których brak wykazała przeprowadzona kontrola w celu wykazania, że złożone w trakcie ubiegania się o dofinansowanie oświadczenia są zgodne ze stanem faktycznym, a budynek jest użytkowany zgodnie z przepisami prawa. Wobec braku przedłożenia tych dokumentów organ stwierdził, że zachodzą przesłanki do żądania zwrotu dotacji zgodnie z umową, z której wynika, że inwestor zobowiązany jest do zwrotu dotacji w sytuacji m.in., gdy podał w dokumentach będących podstawą przyznania dotacji nieprawdziwe informacje. W ocenie organu odpadła tym samym podstawa do przyznania dotacji, a zatem zgodnie z art. 252 ust. 4 ustawy o finansach publicznych należało uznać dotację za dotację nienależnie pobraną. Dotacja mogła być przyznana na budynek mieszkalny, tymczasem przedmiotowy budynek w świetle przepisów prawa budowlanego nie jest budynkiem mieszkalnym, nie będąc budynkiem zgłoszonym do użytkowania.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył Z.P. zarzucając naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. przez wydanie decyzji niezawierającej podpisu, co w ocenie odwołującej się stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Ponadto skarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 3 pkt 2a ustawy prawo budowlane w zw. z § 1 pkt 5 regulaminu udzielania dotacji na dofinansowanie zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach/lokalach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie Gminy Z. w zw. z § 2 pkt 1 uchwały rady Gminy nr [...] z 30 października 2015 r. przez błędną wykładnię, że dofinansowaniem mogą być objęte jedynie budynki, co do których została wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie względnie dokonano zgłoszenia zakończenia budowy; podniesiono również zarzut naruszenia art. 6 k.p.a w zw. z § 2 pkt 1 w/w uchwały z 30 października 2015 r. nr [...] w zw. z art. 8 regulaminu udzielania dotacji przez przekroczenie zakresu kontroli wykorzystania wypłaconych w ramach programu środków oraz naruszenie art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. przez przyjęcie, że skarżący podał nieprawdziwe informacje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 28 lipca 2021 r., nr [...], na podstawie art. 252 w zw. z art. 60, art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 305) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy podkreślił, iż podstawą przyznania dotacji była uchwała nr [...] Rady Gminy Z. z dnia 30 października 2015 r. w sprawie przyjęcia regulaminu udzielania dotacji na dofinansowanie zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach mieszkalnych na terenie Gminy Z. oraz umowa zawarta dnia 31 lipca 2017 r. nr [...] , w której określono warunki dofinansowania inwestycji.

Zgodnie z § 2 ust. 1 regulaminu określa on zasady udzielania dotacji na dofinansowanie trwałej zmiany systemu ogrzewania przez wymianę starych źródeł ciepła na nowe źródła ciepła, określa zasady, kryteria oraz kwoty przyznawania dofinansowania inwestycji w budynkach zlokalizowanych na terenie Gminy Z. Celem w/w działań jest zmniejszenie globalnego zapotrzebowania na moc cieplną indywidualnych urządzeń grzewczych w budynkach wnioskodawców i tym samym skuteczne zmniejszenie ilości zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery. Dofinansowaniem objęte są źródła ciepła znajdujące się w budynkach. Definicja budynku została zawarta w § 1 pkt 5 regulaminu. Budynkiem jest budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, a zatem jest to budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielna całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku, znajdujący się na terenie Gminy Z.

W Regulaminie określono także zasady przyznania dotacji. W szczególności w § 5 ust. 3 określono przypadki, w których nie przyznaje się dotacji, to jest nie przyznaje się dotacji na zakup przenośnych urządzeń grzewczych, wykonanie instalacji w nowo wybudowanych obiektach/budynkach, w których nie było dotychczas zainstalowanego źródła ciepła, zmianę lub modernizację istniejącego już ogrzewania ekologicznego na olej, gaz oraz węgiel i biomasę, zmianę systemu ogrzewania lokali przeznaczonych pod działalność gospodarczą znajdujących się w budynkach wielorodzinnych oraz w budynkach mieszkalnych posiadających odrębne źródło ogrzewania.

W § 9 Regulaminu określono przesłanki zwrotu dotacji. Wskazano, że inwestor jest zobowiązany do zwrotu dotacji:

1. Jeżeli nowe źródło ciepła zostanie zdemontowane w ciągu 5 lat od otrzymania dotacji;

2. jeżeli nowe źródło ciepła, na które inwestor otrzymał dotację jest wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, w szczególności poprzez niestosowanie paliwa wskazanego przez producenta;

3. jeżeli inwestor podał w deklaracji lub w innych dokumentach stanowiących podstawę

do udzielenia dotacji nieprawdziwe informacje, na podstawie których dotacja została wypłacona.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że dotacja została przeznaczona na wymianę kotła opalanego węglem z 2005 r. o złym stanie użytkowym na nowy piec kondensacyjny (karta 29- 30).

W § 6 umowy określono przesłanki zwrotu dotacji. Wskazano, że Inwestor jest zobowiązany do zwrotu dotacji:

1. jeżeli nowe źródło ciepła zostanie zdemontowane w ciągu 5 lat od otrzymania dotacji;

2. jeżeli nowe źródło ciepła, na które inwestor otrzymał dotację jest wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, w szczególności poprzez niestosowanie paliwa wskazanego przez producenta;

3. jeżeli bez pisemnej zgody Gminy w budynku objętym inwestycją zostanie zainstalowane dodatkowe źródło ciepła na paliwa stałe w terminie 5 lat od daty otrzymania dotacji przez inwestora;

4. jeżeli inwestor podał w deklaracji lub w innych dokumentach stanowiących podstawę do udzielenia dotacji nieprawdziwe informacje, na podstawie których dotacja została wypłacona.

Ponadto Inwestor zobowiązuje się zwrócić dotację w przypadkach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z § 8 umowy z dnia 31 lipca 2017 r. w sprawach niniejszej umowy maja zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego oraz ustawa o finansach publicznych.

Organ uznał, że niepoinformowanie Gminy o braku oddania budynku do użytkowania zgodnie z przepisami prawa budowlanego pozbawia prawa do dofinansowania. Źródła ciepła objęte wymianą mają znajdować się w budynkach, których definicja ma odpowiadać, zgodnie z regulaminem z dnia 30 października 2015 r., art. 3 pkt 2a ustawy prawo budowlane. Analiza orzecznictwa sądowego prowadzi do wniosku, że kwestia prawidłowego oddania do użytkowania budynku w kontekście definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie jest istotna. Decydującym dla uznania określonego obiektu za budynek mieszkalny jednorodzinny będzie cel, któremu budynek ma służyć - zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielna całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali, co do zasady mieszkalnych, bądź jednego mieszkalnego i jednego lokalu użytkowego, przy spełnieniu wymogu określonej jego powierzchni (zob. wyrok WSA w Krakowie z 6 lica 2020 r., sygn. II SA/Kr 3/20). Jednak zgodnie z przepisami prawa budowlanego (art. 54 i 55) przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego jest możliwe po zgłoszeniu właściwemu organowi zamiaru użytkowania obiektu budowlanego bądź uzyskaniu w stosownych przypadkach pozwolenia na użytkowanie. Zaniechanie zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na użytkowanie skutkuje możliwością nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

W regulaminie określono 3, zaś w umowie 4 przesłanki zwrotu dotacji. W obu przypadkach jest to podanie w deklaracji lub innych dokumentach stanowiących podstawę do udzielenia dotacji nieprawdziwych informacji na podstawie których dotacja została wypłacona.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że zgodnie z informacją Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. z dnia 25 stycznia 2021 r. (karta 30) w dokumentacji PINB brak jest dokumentów potwierdzających przyjęcie budynku do użytkowania lub zgłoszenia zakończenia budowy budynku na działce nr [...] w miejscowości B. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się kopia pisma PINB z dnia 12 kwietnia 2019 r., z którego wynika, że przedmiotowy budynek wykonano z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i decyzji pozwolenia na budowę z 22 kwietnia 1994 r.

Ze złożonej przez beneficjenta deklaracji wynika, że budynek jest użytkowany zgodnie z przepisami prawa (pkt 3). Własnym podpisem Beneficjent poświadczył, że wszystkie podane informacje są prawdziwe. Zadaniem organu nadzoru budowlanego po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu, do którego należy dołączyć szereg dokumentów, jest skontrolowanie zrealizowanej inwestycji pod kątem jej zgodności z zatwierdzonym projektem, warunkami pozwolenia na budowę oraz z przepisami prawa. Tym samym podstawową przyczyną zgłoszenia sprzeciwu będzie stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę (por wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 maja 2018 sygn. VII SA/Wa 1875/17). Nie jest zgodna z celami ochrony środowiska zgoda na wymianę źródeł ciepła w budynkach, które tych warunków nie spełniają. Zatem w ocenie Kolegium wymóg użytkowania budynku zgodnie z przepisami prawa, jako jeden z warunków przyznania dotacji znajduje oparcie w przepisach prawa. Warunek ten jest wyraźnie ujęty w pkt 3 deklaracji stanowiącej załącznik do regulaminu udzielania dotacji, a jego weryfikacja następuje w drodze kontroli doraźnej, kiedy to beneficient może być poproszony o przedstawienie stosownych dokumentów. Nie można zatem zgodzić się, że budynek wzniesiony bez pozwolenia na budowę albo bez dopuszczenia do użytkowania zgodnie z przepisami prawa (jak w przedmiotowej sprawie) spełnia warunki przyznania dotacji. Wprowadzenie wymogu użytkowania budynku zgodnie z przepisami prawa, w szczególności prawa budowlanego, gwarantuje bezpieczeństwo przeprowadzanej wymiany źródeł ciepła. Pozostaje zatem w związku z realizacją celów projektu. Przeprowadzona kontrola prawidłowości pobrania i wydatkowania dotacji wykazała, że w złożonej deklaracji zawarte było oświadczenie niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym.

Na to rozstrzygnięcie została wniesiona przez beneficjenta skarga do WSA w Krakowie, w której zarzucono naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I - instancji, w sytuacji, gdy została ona wydana w sposób wadliwy, przekładający się na jej nieważność - albowiem doręczona skarżącemu decyzja Wójta Gminy Z. nie zawierała istotnego dla tego rodzaju orzeczeń elementu – podpisu,

- art. 3 pkt. 2a ustawy Prawo budowlane w zw. z § 1 pkt 5 Regulaminu udzielania dotacji na dofinansowanie zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych / nieekoiogicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach/lokalach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie Gminy Z. w zw. z § 2 pkt 1 Uchwały Rady Gminy nr [...] z dnia 30 października 2015 roku poprzez błędną wykładnię, w konsekwencji zaś przyjęcie, iż niezbędnym warunkiem uzyskania dotacji na wymianę źródła ciepła jest użytkowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w którym ma ono zostać zainstalowane, w sytuacji, gdy - co przecież zauważa organ II - instancji - kwestia oddania do użytkowania jest irrelewantna w kontekście definicji budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a odmiennych wniosków nie sposób wysnuć - w sposób stanowczy - z treści wzorów dokumentów sporządzonych przez organ I - instancji, a które to skarżący przedłożył w ramach procedury dla przyznania przedmiotowej dotacji,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez przekroczenie rzetelnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, w konsekwencji zaś nieustalenie, czy na dzień złożenia wniosku skarżący użytkował budynek, w którym miało zostać zainstalowane nowe źródło ciepła, jak również czy skarżący jako wnioskodawca miał wpływ na treść formularza - wniosku o udzielenie dotacji, czy możliwym była jego modyfikacja, jak również czy w jego treści nie zachodziły sprzeczności, które to uchybienia doprowadziły do przyjęcia, iż skarżący - na etapie procedury weryfikacyjnej - podał nieprawdziwe informacje, w dalszej zaś do przyjęcia, iż dotacja udzielona skarżącemu pobrana została nienależnie - bez podstawy prawnej,

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez dowolne, nie znajdujące oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym przyjęcie, iż użytkowanie budynku mieszkalnego było koniecznym warunkiem dla uzyskania dotacji, jak również, iż skarżący świadomie podał w jego treści niezgodne ze stanem faktycznym informacje w zakresie użytkowania obiektu budowlanego - domu jednorodzinnego, w sytuacji, gdy nie miał on wpływu na treść tego wniosku. Organ I - instancji nie uprzedził go, iż użytkowanie budynku jednorodzinnego mieszkalnego miało być niezbędnym warunkiem uzyskania dotacji, nie żądał - na etapie składania wniosku - przedłożenia dokumentów odnoszących się do dopuszczenia budynku do użytkowania, które to ustalenia doprowadziły do aprobaty stanowiska organu I - instancji i utrzymania w mocy skarżonej decyzji,

- art. 6 k.p.a. w zw. z § 2 pkt 1 Uchwały Rady Gminy nr [...] z dnia 30 października 2015 roku w zw. z art. 8 Regulaminu udzielania dotacji na dofinansowanie zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach/lokalach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie Gminy Z. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż organ I - instancji nie przekroczył dopuszczalnego zakresu kontroli wykorzystania wypłaconych w ramach programu zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach mieszkalnych na terenie Gminy Z. dotacji, a zatem działał w granicach umocowania, które to stanowisko w konsekwencji skutkowały utrzymaniem skarżonej decyzji organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu podkreślono, iż skoro skarżący jest właścicielem domu mieszkalnego jednorodzinnego (który odpowiada definicji "budynku"), który to na dzień składania wniosku o dofinansowanie wyposażony był w piec kwalifikujący się do wymiany - to w świetle zasad dla udzielenia tej dotacji - znajduje się w kręgu podmiotów uprawnionych do jej otrzymania, a co za tym idzie wypłacona mu dotacja nie ma charakteru nienależnej, czy udzielonej bez podstawy prawnej. Samo zaś podpisanie przez skarżącego wniosku, w ramach którego oświadcza on, iż użytkuje budynek zgodnie z przepisami prawa budowlanego, nie może przesądzać o tym - wobec innych postanowień regulaminu oraz umowy - iż dotacja winna przysługiwać tylko właścicielom budynków oddanych do użytkowania i faktycznie użytkowanym. Organ II instancji nie zbadał przy tym, czy w ogóle skarżący miał możliwość wpływu na treść formularza o udzielenie dotacji, jak również nie zauważył występujących w jego treści, jak i w ramach całej procedury sprzeczności. Skoro instalacja nowego źródła ciepła miała mieć miejsce w domu jednorodzinnym mieszkalnym, a dla przyjęcia, iż budynek wpisuje się w zakres tego pojęcia nie było koniecznym ani jego użytkowanie, ani też uzyskiwanie w tym zakresie stosownych pozwoleń, to nie sposób przyjąć, by użytkowanie stanowiło warunek niezbędny dla uzyskania dotacji. Jednocześnie organ II instancji nie ustalił, czy w ogóle skarżący na dzień złożenia wniosku użytkował nieruchomość, w której miało zostać zainstalowane nowe źródło ciepła, a tym samym czy w jakimkolwiek zakresie podał nieprawdziwe informację. Powyższe ustalenia, przy przyjęciu, iż skarżący nie miał żadnego wpływu na treść formularza wniosku o udzielenie dotacji, a tym samym nie mógł żądać wykreślenia oświadczenia o użytkowaniu budynku zgodnie z przepisami prawa, pozwoliłyby na przyjęcie odmiennych od organu odwoławczego wniosków, a mianowicie, iż brak jest podstaw dla przyjęcia, iż wypłacona skarżącemu dotacja została pobrana nienależnie. Jednocześnie na żadnym etapie procedury weryfikacyjnej organ I instancji nie żądał od skarżącego dokumentów potwierdzających dopuszczenie jego nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. do użytkowania, co - przy przyjęciu sprzeczności w treści wniosku o uzyskanie dotacji, jak i niejasności w zakresie warunków jej uzyskania, pozwala na przyjęcie, iż budynek, w którym nowy piec miał zostać zainstalowany nie musiał być użytkowany. Niejednoznaczna zaś treść dokumentów wytwarzanych przez organ administracji publicznej nie powinna być źródłem negatywnych konsekwencji dla podmiotu dotowanego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji i wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Skarga nie jest uzasadniona.

W poddanej sądowej weryfikacji sprawie zarzuty merytoryczne skarżącego dotyczyły kwestii zwrotu dotacji pobranej nienależnie. Ponadto w jego ocenie sposób wyjaśnienia przez organy tej kwestii obarczony był naruszeniem przepisów postepowania, zwłaszcza w wymiarze dowodowym.

Tymczasem przeprowadzona kontrola akt administracyjnych wskazuje, że nie sposób podzielić zarzutów dotyczących sposobu gromadzenia przez organy materiału dowodowego, w tym nieuwzględnienia słusznych wniosków strony, nie odniesienia się w uzasadnieniu do jej zarzutów, a w konsekwencji błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.

Z akt przedmiotowych spraw wynika jednoznacznie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów. Organy podatkowe zasadnie pominęły wnioski strony nieprzydatne dla rozstrzygnięcia i rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Lektura uzasadnień decyzji prowadzi do wniosku, iż organy w wystarczający sposób ustosunkowały się do zarzutów artykułowanych przez skarżącego i przedstawiły stanowisko w kwestii zasadności zwrotu dotacji. Dokonana kontrola nie ujawniła, by w jakikolwiek sposób ograniczano skarżącemu możliwość składania oświadczeń, przeglądania akt, ustosunkowania się do gromadzonych przez organ dowodów, czy brania udziału w czynnościach.

Z kolei zarzuty dotyczące wadliwej oceny dowodów są tylko wówczas słuszne, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez organ wydający rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego tj., gdy wyprowadzone ze zgromadzonych dowodów wnioski naruszają przesłanki swobodnej oceny dowodów. Zarzut nie może jednak sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, czy do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy podatkowe. Sam fakt, iż materiał dowodowy został przez organy podatkowe oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania wyrażonych w k.p.a., a przywołanych w skardze w związku z przepisami towarzyszącymi. Zauważyć trzeba, że w realiach rozpoznawanej sprawy sposób postępowania skarżącego sprowadzał się nie tyle do negowania wymowy i treści dowodów, a w efekcie ustaleń poczynionych przez organy podatkowe, co raczej do kontestowania ostatecznych wniosków wyprowadzonych przez te organy z niespornych w rzeczywistości faktów; wszak ich wymowa była jednoznaczna, a sporna pozostawała jedynie ich prawna interpretacja. Zasady logicznego rozumowania, wskazania wiedzy oraz doświadczenia życiowego uprawniają do konstatacji, że wyprowadzone przez organy ze wskazanych faktów i dowodów wnioski, oraz ustalenia były prawidłowe.

Zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm., dalej: "u.f.p.") dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem (pkt 1), pobrane nienależnie lub nadmiernej wysokości (pkt 2) podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych w terminie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności wymienionych w ww. punktach. Natomiast - zgodnie z art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p. - odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego są naliczane, począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

Stosownie do postanowień art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie.

Przepis art. 61 ust. 1 pkt 2 u.f.p. stanowi, że organami I instancji właściwymi do wydania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 u.f.p., o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego - wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa, organem odwoławczym zaś - zgodnie z art. 61 ust. 3 pkt 4 u.f.p. - samorządowe kolegia odwoławcze.

W doktrynie przyjmuje się, że wyżej opisana normatywna hipoteza to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów, niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. Stawiński Michał. Art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019). Tym samym chodzi o wydatkowanie dotacji na inne cele aniżeli te, na które została udzielona, bądź gdy nie służyła ona pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Dotyczy to także sytuacji , gdy wydatki na pokrycie których dotacja została przeznaczona nie wystąpiły. (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 235/18, Lex nr 2521406).

Organy niewadliwie ustaliły, że podstawą przyznania dotacji była uchwała nr [...] Rady Gminy Z. z dnia 30 października 2015 r. w sprawie przyjęcia regulaminu udzielania dotacji na dofinansowanie zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach mieszkalnych na terenie Gminy Z. oraz umowa zawarta z beneficjentem dnia 31 lipca 2017 r., nr [...] , w której określono warunki dofinansowania inwestycji.

Zgodnie z § 2 ust. 1 regulaminu określa on zasady udzielania dotacji na dofinansowanie trwałej zmiany systemu ogrzewania przez wymianę starych źródeł ciepła na nowe źródła ciepła, określa zasady, kryteria oraz kwoty przyznawania dofinansowania inwestycji w budynkach zlokalizowanych na terenie Gminy Z. Celem w/w działań jest zmniejszenie globalnego zapotrzebowania na moc cieplną indywidualnych urządzeń grzewczych w budynkach wnioskodawców i tym samym skuteczne zmniejszenie ilości zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery. Dofinansowaniem objęte są źródła ciepła znajdujące się w budynkach.

Organy wskazały na definicję budynku zamieszczoną w § 1 pkt 5 regulaminu. Wedle niej budynkiem jest budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane, a zatem jest to budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielna całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30 % powierzchni całkowitej budynku, znajdujący się na terenie Gminy Z.

W Regulaminie określono także zasady przyznania dotacji. W szczególności w § 5 ust. 3 określono przypadki, w których nie przyznaje się dotacji, to jest nie przyznaje się dotacji na zakup przenośnych urządzeń grzewczych, wykonanie instalacji w nowo wybudowanych obiektach/budynkach, w których nie było dotychczas zainstalowanego źródła ciepła, zmianę lub modernizację istniejącego już ogrzewania ekologicznego na olej, gaz oraz węgiel i biomasę, zmianę systemu ogrzewania lokali przeznaczonych pod działalność gospodarczą znajdujących się w budynkach wielorodzinnych oraz w budynkach mieszkalnych posiadających odrębne źródło ogrzewania.

W § 9 Regulaminu określono przesłanki zwrotu dotacji. Wskazano, że inwestor jest zobowiązany do zwrotu dotacji m./in. wtedy, gdy inwestor podał w deklaracji lub w innych dokumentach stanowiących podstawę do udzielenia dotacji nieprawdziwe informacje, na podstawie których dotacja została ona wypłacona. W § 6 umowy określono z kolei przesłanki zwrotu dotacji. Wskazano, że Inwestor jest zobowiązany do zwrotu dotacji, m./in., gdy podał w deklaracji lub w innych dokumentach stanowiących podstawę do udzielenia dotacji nieprawdziwe informacje, na podstawie których dotacja została wypłacona. Inwestor zobowiązał się zwrócić dotację w przypadkach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z § 8 umowy w sprawach niniejszej umowy maja zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego oraz ustawa o finansach publicznych.

Nie budzi wątpliwości, że dotacja została przeznaczona skarżącemu na wymianę kotła opalanego węglem z 2005 r. o złym stanie użytkowym na nowy piec kondensacyjny. W realiach faktografii sprawy niepoinformowanie Gminy o braku oddania budynku do użytkowania zgodnie z przepisami prawa budowlanego pozbawia prawa do dofinansowania. Wszak źródła ciepła objęte wymianą mają znajdować się w budynkach, których definicja ma odpowiadać, zgodnie z regulaminem art. 3 pkt 2a ustawy prawo budowlane. Uprawnione jest, wsparte orzecznictwem sądowo-administracyjnym stanowisko organów, że decydującym dla uznania określonego obiektu za budynek mieszkalny jednorodzinny będzie cel, któremu budynek ma służyć, tj. zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielna całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej, niż dwóch lokali, co do zasady mieszkalnych, bądź jednego mieszkalnego i jednego lokalu użytkowego, przy spełnieniu wymogu określonej jego powierzchni. Zgodnie zaś z przepisami prawa budowlanego, zwłaszcza z art. 54 i 55 tej ustawy, przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego jest możliwe po zgłoszeniu właściwemu organowi zamiaru użytkowania obiektu budowlanego bądź uzyskaniu w stosownych przypadkach pozwolenia na użytkowanie. Zaniechanie zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na użytkowanie skutkuje możliwością nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

W regulaminie określono, co wyżej egzemplifikowano, przesłanki zwrotu dotacji. W obu przywołanych tam przypadkach jest to podanie w deklaracji lub innych dokumentach stanowiących podstawę do udzielenia dotacji nieprawdziwych informacji na podstawie których dotacja została wypłacona.

Jest także faktem notoryjnym, że godnie z informacją Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. z dnia 25 stycznia 2021 r. w dokumentacji PINB brak jest dokumentów potwierdzających przyjęcie budynku do użytkowania lub zgłoszenia zakończenia budowy budynku na działce nr [...] w miejscowości B., zaś w aktach znajduje się kopia pisma PINB z dnia 12 kwietnia 2019 r., z którego wynika, że przedmiotowy budynek wykonano z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i decyzji pozwolenia na budowę z 22 kwietnia 1994 r.

W obliczu powyższych faktów wiodące znaczenie ma deklaracji beneficjenta, z której wynika, że budynek jest użytkowany zgodnie z przepisami prawa, a beneficjent poświadczył, że wszystkie podane w niej informacje są prawdziwe.

Nie może budzić wątpliwości, że zadaniem organu nadzoru budowlanego po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu, do którego należy dołączyć szereg dokumentów, jest skontrolowanie zrealizowanej inwestycji pod kątem jej zgodności z zatwierdzonym projektem, warunkami pozwolenia na budowę oraz z przepisami prawa. Tym samym podstawową przyczyną zgłoszenia sprzeciwu będzie stwierdzenie przez organ nadzoru budowlanego istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę.

W tej sytuacji trafna jest konstatacja organów, ze nie jest zgodna z celami ochrony środowiska zgoda na wymianę źródeł ciepła w budynkach, które tych warunków nie spełniają. Zatem użytkowania budynku zgodnie z przepisami prawa, jako jeden z warunków przyznania dotacji znajduje oparcie w przepisach prawa. Warunek ten jest wyraźnie ujęty w pkt 3 deklaracji stanowiącej załącznik do regulaminu udzielania dotacji, a jego weryfikacja następuje w drodze kontroli doraźnej. Nie można zatem, wbrew twierdzeniom skargi przyjmować, że budynek wzniesiony bez pozwolenia na budowę albo bez dopuszczenia do użytkowania zgodnie z przepisami prawa spełnia warunki przyznania dotacji. Sąd podziela stanowisko, że wprowadzenie wymogu użytkowania budynku zgodnie z przepisami prawa, w szczególności prawa budowlanego, gwarantuje bezpieczeństwo przeprowadzanej wymiany źródeł ciepła. Pozostaje zatem w związku z realizacją celów projektu, a kontrola prawidłowości pobrania i wydatkowania dotacji wykazała, że w złożonej deklaracji zawarte było oświadczenie niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. Tym samym odrzucić należy zarzut błędnego przyjęcie, iż organ nie przekroczył dopuszczalnego zakresu kontroli wykorzystania wypłaconych w ramach programu zmiany systemu ogrzewania poprzez wymianę nisko wydajnych i nieekologicznych kotłów na paliwo stałe oraz innych źródeł ciepła z możliwością spalania odpadów stałych na wysoko sprawne i ekologiczne źródła ciepła w budynkach mieszkalnych na terenie Gminy Z. dotacji, a zatem działał w granicach swego umocowania.

W konsekwencji za chybiony uznać należy zarzut nieustalenia, czy na dzień złożenia wniosku skarżący użytkował budynek, w którym miało zostać zainstalowane nowe źródło ciepła, jak również – wobec jednoznacznej w swej treści deklaracji skarżącego - czy ten, jako wnioskodawca miał wpływ na treść formularza oraz, czy możliwym była jego modyfikacja.

Nieuprawnione jest także stanowisko skarżącego w przedmiocie wadliwości decyzji organu I instancji, albowiem decyzja Wójta Gminy Z. nie zawierała istotnego dla tego rodzaju orzeczeń elementu – podpisu. Wbrew stanowisku skarżącego decyzja owa, stanowiąca 13 – sto stronicową całość, wraz ze stanowiącym jej integralną część pouczeniem, została prawidłowo podpisana.

W zaskarżonej decyzji organy dokonały prawidłowej interpretacji zakresu pojęciowego instytucji dotacji, jak również dokonały poprawnej subsumpcji stanu faktycznego w relacji do prawidłowo zastosowanych norm prawa materialnego. Nie można także przyjąć, aby naruszone zostały przepisy prawa poprzez nie podzielenie stanowiska strony, co do zastosowania prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wyjaśniono bowiem obszernie dlaczego zastosowano takie, a nie inne przepisy, co oznacza, iż organ wykonał ciążący na nim obowiązek realizacji zasady przekonywania, a tym samym zadośćuczyniono zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa (art. 7, 8 i 11 k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe motywy orzeczono jak w sentencji wyroku , na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.