Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2493/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 50-51
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 144, 199-201
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 768/18 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na zabudowie korytarza oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wr 768/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Z. W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych polegających na zabudowie korytarza.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze, dalej także "PINB", zawiadomieniem z dnia 7 marca 2018 r. - na skutek interwencji Z. W. – wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych polegających na zabudowie korytarza przez M. i A. J. w budynku nr [...] położonym w C., na działce nr [...] i jednocześnie wyznaczył termin przeprowadzenia dowodu z oględzin w budynku.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i zebraniu materiału dowodowego organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 20018 r. nr [...], na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.), umorzył postępowanie w sprawie w/w robót budowlanych.

Pismem z dnia 21 czerwca 2018 r., Z. W., S. J., A. C. złożyły odwołanie od powyższej decyzji, wniosek o przywrócenie terminu do rozpatrzenia odwołania od decyzji administracyjnej z dnia [...] maja 2018 r. [...] oraz wniosek o przyznanie statusu strony w postępowaniu administracyjnym PINB [...] w wyniku zgłoszenia jak to określiły "samowoli budowlanej" w budynku Wspólnoty Mieszkaniowej C. [...].

Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej także "DWINB", postanowieniem z dna [...] sierpnia 2018 r., nr [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ stwierdził, że skoro zaskarżona decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze z dnia 18 maja 2018 r. nie została doręczona wnioskującym, to nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania. Okoliczność ta nie stanowi również wytłumaczenia przyczyn uchybienia terminu do wniesienia odwołania i braku winy po stronie skarżących.

Następnie Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dna [...] sierpnia 2018 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., rozpoznając odwołanie Z. W., A. . oraz S. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze z dnia [...] maja 2018 r. znak [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych polegających na zabudowie korytarza przez Państwa A. i M. J. w budynku nr 80 położonym w C., na działce nr [...] - umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ wskazał, że odwołującym przysługują tytuły własności lokali mieszkalnych (Z. W. jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...], A. C. jest właścicielka lokalu mieszkalnego nr [...] natomiast S. J. jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...] oraz posiadają udziały w częściach wspólnych budynku nr [...] położonego w C., jednakże poza powołaniem się na tytuł własności do lokalu mieszkalnego i współwłasności do części wspólnych nieruchomości, w obrębie której wykonano przedmiotową inwestycję, skarżące nie wykazały naruszenia swojego indywidualnego interesu prawnego, poprzez wykonanie zakwestionowanych przez nie robót budowlanych przez A. i M. J., ani też nie wykazały jakie konkretnie naruszenie warunków korzystania z ich prawa do lokali mieszkalnych, wywołała decyzja organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego o umorzeniu postępowania administracyjnego.

Odwołującym się właścicielkom lokali mieszkalnych, w ocenie organu, nie przysługuje przymiot strony w sprawie wykonanych przez A. i M. J. robót budowlanych. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczyło nieruchomości wspólnej (zabudowy części korytarza), zatem odnosiło się wyłącznie do praw i obowiązków Wspólnoty Mieszkaniowej budynku nr 80, położonego w C., na działce nr [...] .

W skardze na powyższą decyzję Z. W. zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, naruszenie praw i obowiązków skarżących, naruszenie interesów prawnych oraz obrazę przepisów prawa obowiązującego oraz prawa zaufania obywateli do sądów i organów. Naruszenie prawa materialnego i "faktycznego". Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i procesowych oraz o ustanowienie adwokata.

W odpowiedzi na skargę, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Dnia 28 stycznia 2019 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej złożył pismo uzupełniające stanowisko wyrażone w skardze oraz w odpowiedzi na odpowiedź na skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie art. 28 K.p.a. i w konsekwencji art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w wyniku przyjęcia iż skarżącej nie przysługuje status strony postępowania, podczas gdy w realiach niniejszej sprawy – w szczególności z uwagi na tożsamość osoby będącej Inwestorem z osobą odpowiedzialną za reprezentowanie Wspólnoty Mieszkaniowej tj. Pani A. J. – skarżąca dysponuje przymiotem strony postępowania administracyjnego,

2. naruszenie art. 7 w zw. Z 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez uchylenie się od merytorycznego rozpoznania przedmiotowego postępowania, a tym samym od zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób kompleksowy.

Mając na uwadze powyższe, wniósł o:

1. uchylenie decyzji nr [...] Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] oraz o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższonych o kwotę podatku od towarów i usług. Oświadczył, że koszty te (w tym opłata) nie została zapłacone w całości ani w części.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę.

Sąd, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, według kryterium legalności, stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Podkreślił, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia mieszkaniowa. Uznanie właściciela lokalu za stronę jest wyjątkiem. Może mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy wykażę on, że inwestycja będzie miała lub już ma – w powiązaniu z odpowiednimi przepisami administracyjnego prawa materialnego – bezpośredni wpływ na jego prawa lub obowiązki, że będzie ingerować w wykonywane przez niego prawo własności do swojego lokalu (patrz. m.in. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 671/15; wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2266/13).

Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową z mocy prawa. Stosownie zaś do art. 21 ust. 1 ww. ustawy, sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Tak rozumiane zarządzanie obejmuje czynności prawne (w tym rozporządzanie rzeczą), czynności faktyczne (np. remont, konserwacja obiektu) i czynności polegające na załatwianiu spraw urzędowych dotyczących rzeczy wspólnej, przed urzędami i sądami. Już w 2001 r., w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2001 r. wyjaśniono, że w celu uniknięcia sytuacji, w której w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wspólnoty mieszkaniowej powstałaby konieczność występowania wielu stron (właścicieli poszczególnych lokali), odchodzi się od konieczności występowania każdego członka wspólnoty mieszkaniowej na rzecz działania organów wspólnoty w imieniu członków. Przepisy ustawy o własności lokali nie wskazują na odrębność interesów prawnych wspólnoty mieszkaniowej oraz właścicieli poszczególnych, wyodrębnionych lokali mieszkalnych, uprawniających do występowania jako strona postępowania. Wobec tego, w stosunkach zewnętrznych, odnoszących się do nieruchomości wspólnej, wspólnotę reprezentuje jej zarząd.

Oznacza to, że właściciel lokalu z uwagi na brak interesu prawnego (posiada tylko interes faktyczny) nie posiada co do zasady przymiotu strony pomimo, że przysługuje mu prawo współwłasności do nieruchomości wspólnej. Dopiero w sytuacji, gdy wylegitymuje się on indywidualnym interesem prawnym odrębnym od interesu prawnego reprezentującej go wspólnoty mieszkaniowej, może występować obok wspólnoty mieszkaniowej. W takiej sytuacji winien on wykazać konkretną zindywidualizowaną okoliczność, która godzi w jego interes prawny oraz przepis prawa, który upoważnia go do działania w sprawie. Skarżąca takiego indywidualnego interesu prawnego nie wykazała. W szczególności skarżąca nie wykazała interesu wykraczającego poza zakres interesu chronionego przez Wspólnotę Mieszkaniową sprawującą zarząd nieruchomością wspólną. Wykonane bowiem roboty budowlane związane z odgrodzeniem części korytarza nie oddziałują bezpośrednio w żaden sposób na jej lokal mieszkalny, nie ograniczają także skarżącej w zagospodarowaniu jej lokalu, ani jego użytkowaniu.

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, zarówno co do samego rozstrzygnięcia jak i argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji, iż odwołująca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu wszczętym z urzędu pismem PINB w Kamiennej Górze z dnia 7 marca 2018 r.

W ocenie Sądu, podnoszone natomiast przez pełnomocnika skarżącej zarzuty dotyczące, w szczególności naruszenia art. 28 K.p.a. i art. 138 § 1 K.p.a., z uwagi na tożsamość osoby będącej inwestorem a osobą odpowiedzialną za reprezentowanie Wspólnoty Mieszkaniowej, tj. A. ., nie mogą odnieść zamierzonego skutku z uwagi na to, że skarżąca posiada tylko interes faktyczny a nie interes prawny w niniejszej sprawie. Z tych przyczyn organ odwoławczy nie mógł sprawy rozpoznać merytorycznie, co oznacza, że i dalsze zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. są chybione. Do ochrony zaś obiektywnego porządku prawnego uprawnione są inne podmioty, m.in. prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, każdy w zakresie swoich właściwości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Z. W. reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Wyrok zaskarżyła w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 6. art. 12. art. 21 ust. 1 i art. 27 ustawy o własności lokali oraz art. 140 ustawy Kodeksu cywilnego poprzez oddalenie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, że skarżąca nie ma interesu prawnego (posiada tylko interes faktyczny), a tym samym nie posiada przymiotu strony w poprzedzającym postępowaniu administracyjnym, podczas gdy skarga winna zostać uwzględniona ponieważ skarżącej przysługuje status strony postępowania administracyjnego, albowiem jak każdy właściciel lokalu ma ona prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną, co w szczególności winno się odnosić do sytuacji nienależytej ochrony praw Wspólnoty Mieszkaniowej C. [...] (zarówno A. J., jak i ówczesny zarządca PHU [...] nie posiadali pełnomocnictwa do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej C. [...] w przedmiotowej sprawie i dodatkowo A. J. dokonała spornej zabudowy części nieruchomości wspólnej).

2. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej i w zw. z art. 81a ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez oddalenie skargi w wyniku błędnego przyjęcia, że skarżąca nie ma interesu prawnego (posiada tylko interes faktyczny), a tym samym nie posiada przymiotu strony w poprzedzającym postępowaniu administracyjnym, podczas gdy skarga winna zostać uwzględniona albowiem skarżącej przysługuje status strony postępowania administracyjnego, ponieważ:

- jest ona obowiązana zabezpieczyć nieruchomość przed zagrożeniem pożarowym lub innym,

- ponosi z tego tytułu odpowiedzialność jako współwłaściciel nieruchomości (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2976/14),

- jako właściciel nieruchomości lokalowej domaga się podjęcia przez organ nadzoru budowlanego czynności kontrolnych zmierzających do usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi i wynikających z naruszenia przepisów przeciwpożarowych, a ochrony jej praw i prawidłowej realizacji nałożonych na skarżącą obowiązków nie zapewnia właściwy organ wspólnoty.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a) lub b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18), podwyższonych o kwotę podatku od towarów i usług. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że koszty te (w tym opłata) nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Przy piśmie z dnia 8 lutego 2021 r. (data wpływu 12 lutego 2021 r.) skarżąca przesłała odpis wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1440/20, który w jej ocenie jest wiążący w sprawie zabudowy korytarza i okna wspólnoty niezgodnie z prawem i stanowi samowolę budowlaną oraz wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I C 1232/19.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Pismem z dnia 7 czerwca 2019 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, ze zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie.

Pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Zaistniały zatem warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 P.p.s.a.).

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podniesione zarzuty zostały określone jako naruszenia przepisów postępowania, ale w opisach naruszeń wyartykułowano kwestie materialnoprawne, mające wykazać bezpodstawne oddalenie skargi, a co za tym idzie naruszenie art. 151 P.p.s.a. Tymczasem nie sformułowano odrębnej podstawy materialnej, czyli naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Jest zaś oczywiste, że skuteczność procesowego zarzutu naruszenia art. 151 P.p.s.a. jest w niniejszej sprawie uzależniona od oceny wykładni i zastosowania norm materialnych. Tylko w razie przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie zaaprobował decyzję obarczoną uchybieniami materialnymi, należałoby uznać, że oddalenie skargi było niezasadne.

Pierwsze z naruszeń, w istocie materialnych, sprowadza się do naruszenia art. 28 K.p.a. w związku z art. 6, art. 12, art. 21 ust. 1 i art. 27 ustawy o własności lokali oraz art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że skarżąca nie ma interesu prawnego, podczas gdy skarżącej przysługuje status strony postępowania, z uwagi na to, że jak każdy właściciel ma prawo i obowiązek współdziałania rzeczą wspólną, co w szczególności odnosić się powinno do sytuacji nienależytej ochrony praw Wspólnoty Mieszkaniowej.

Zarzut nie jest zasadny.

Według art. 28 K.p.a., stroną postępowania administracyjnego może być jedynie podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Interes prawny ma charakter materialnoprawny.

Interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość nie może być rozważany w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2018 r. poz. 716 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1910 ze zm.), dalej: "ustawa o własności lokali". Ustawa ta określa, obok sposobu ustanawiania odrębnej własności lokali, prawa i obowiązki właścicieli tych lokali oraz zarząd nieruchomością wspólną. Przepisy Kodeksu cywilnego mają zastosowanie do własności lokali w zakresie nieuregulowanym przez ustawę. Jej przepisy dotyczące samej konstrukcji własności lokali mają charakter iuris cogentis i ze względu na swój bezwzględnie obowiązujący charakter nie dopuszczają odmiennych regulacji (patrz: Stanisław Rudnicki [w:] s. Dmowski, S. Rudnicki "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, s. 197). Na sytuację prawną właściciela lokalu wpływa przede wszystkim przynależność właściciela lokalu do wspólnoty mieszkaniowej, którą tworzy ogół właścicieli lokali wchodzących w skład nieruchomości (art. 6 ustawy o własności lokali). Wspólnota jest podmiotem, którego uprawnienia wprost wpływają na zakres uprawnień współwłaścicieli lokali tworzących tę wspólnotę. Chodzi przy tym nie tylko o uprawnienia i obowiązki materialnoprawne i proceduralne, określone w art. 6 zdanie drugie ustawy o własności lokali. Dotyczy to także zarządu nieruchomością wspólną. Zarząd, w znaczeniu przedmiotowym, tj. zarządzanie nieruchomością wspólną, sprawowany jest przez zarząd w rozumieniu podmiotowym, wyłoniony sposób określony w art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali. Zarządzanie w znaczeniu przedmiotowym, jak wynika pośrednio z treści art. 21 tej ustawy, polega na kierowaniu sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentowaniu jej na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali. Tak rozumiane zarządzanie obejmuje czynności prawne, w tym rozporządzanie rzeczą, czynności faktyczne, np. remont, konserwacja, i czynności polegające na załatwianiu spraw urzędowych dotyczących rzeczy wspólnej, przed urzędami i sądami (por. S. Rudnicki, op. cit. s. 270).

Z art. 6, art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 i ust. 2 omawianej ustawy wynika, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, kierowanie i reprezentowanie należy do wspólnoty mieszkaniowej, reprezentowanej przez zarząd. Czynności prawne, czynności faktyczne oraz załatwianie spraw przed urzędami i sądami, odnoszące się do nieruchomości wspólnej, należą zatem do kompetencji wspólnoty mieszkaniowej, która reprezentuje interesy właścicieli lokali. Przytaczane przepisy art. 6 i art. 21 ustawy o własności lokali wskazują ponadto, że rozstrzygnięcia administracyjne załatwiające sprawy dotyczące nieruchomości wspólnej, odnoszą się do praw i obowiązków wspólnoty mieszkaniowej. Rozstrzygnięcia zaś przyznające prawa lub nakładające obowiązki na właścicieli lokali dotyczą praw i obowiązków właścicieli innych lokali tylko w takim zakresie, w jakim są oni członkami wspólnoty mieszkaniowej. Spory między właścicielami lokali, a wspólnotą mieszkaniową, na tle ewentualnej niewłaściwej, czy nierzetelnej reprezentacji interesów właściciela lokalu przez wspólnotę, są bowiem rozstrzygane w drodze cywilnoprawnej (art. 25 ustawy o własności lokali). Tak rozumianą sytuację prawną właściciela lokalu wobec zarządu nieruchomością wspólną potwierdza przepis art. 27 zdanie drugie ustawy, z którego wynika, iż prawo i obowiązek właściciela lokalu, współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną, nie uchybia przepisom art. 21 ust.1 i art. 22 ust.1 ustawy o własności lokali. W sytuacjach zatem dla których zastrzeżona jest kompetencja wspólnoty mieszkaniowej, za członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota. Do sytuacji takich należy podejmowanie czynności określonych w art. 21 ust. 1 (prawnych, faktycznych i procesowych), odnoszących się do nieruchomości wspólnej. Nie kwestionując poglądu wyartykułowanego w wyrokach NSA z dnia 13 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1996/97 i IV SA 1997/97 doprecyzować można, iż właściciel lokalu (członek wspólnoty) może wykazać swój indywidualny interes prawny w sprawach nie dotyczących nieruchomości wspólnej. Indywidualna obrona członka wspólnoty sprowadza się, jak określono w piśmiennictwie, do jego "własnych spraw mieszkaniowych" (patrz: Gerard Bieniek, Zenon Marmaj "Własność lokali. Komentarz", C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 94). W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust.1 lub art. 18 ust.3 ustawy o własności lokali. Odnosi się to także do spraw usuwania naruszeń przepisów prawa budowlanego, prowadzonych w oparciu o przepisy art. 50 - 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (w dacie wykonania robót: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm. – w dacie rozstrzygania przez organ pierwszej instancji: Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: "Prawo budowlane". W sprawach tych źródłem interesu prawnego jest norma materialnoprawna zawarta w przywołanych przepisach art. 51 ust.1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego. Wskazanie tych przepisów nie ma charakteru wyłącznie abstrakcyjnego, Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze, umorzył on postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., nie widząc podstaw do prowadzenia postępowania naprawczego na podstawie art. 50-51 Prawa budowlanego.

Zauważyć od razu można, że potencjalnie wchodzący jeszcze w grę przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, dotyczący istotnych odstąpień od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nie odnosi się do okoliczności niniejszej sprawy. Materialną podstawę działań organu nadzoru budowlanego, weryfikującego legalność wykonanych robót budowlanych, w sytuacji, w której sporna zabudowa korytarza (wnęka) była skutecznie zgłoszona, stanowiły przepisy art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego w związku z art. 50 ust. 1 pkt 2-4 Prawa budowlanego.

Na podstawie tych przepisów, nakazem określonego zachowania się, skonkretyzowanym w decyzji administracyjnej, może być obarczony inwestor. Z nakazu tego nie wynikają żadne obowiązki i indywidualne uprawnienia dla właściciela lokalu, w którym nie wykonano robót budowlanych (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 28 stycznia 1986 r., sygn. akt II SA 2192/85, ONSA 1986/1/7, przy czym podkreślić trzeba, że w dacie orzekania w tamtej sprawie nie obowiązywała jeszcze ustawa o własności lokali). Uprawnienie, wynikające z kompetencji do zarządzania nieruchomością, do tego, by wszelkie roboty budowlane w częściach wspólnych i lokalach mieszkalnych w budynku na nieruchomości wspólnej, były wykonywane w sposób zgodny z przepisami prawa budowlanego, posiada wspólnota mieszkaniowa. W tym zakresie powołane wyżej przepisy art. 6 i art. 21 ustawy o własności lokali modyfikują możliwość skorzystania z norm Kodeksu cywilnego dotyczących zarządu nieruchomością będąca przedmiotem współwłasności (art. 199-201 K.c.), a także norm tzw. prawa sąsiedzkiego – art. 144 K.c., przyznając przymiot strony wspólnocie mieszkaniowej, a nie właścicielom lokali (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 26 listopada 2001 r., sygn. akt OPK 19/01, ONSA 2002/2/68; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 627/06; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1912/06; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 671/15).

Sąd pierwszej instancji trafnie więc zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, według którego, skarżąca będąca właścicielem lokalu, należącego do wspólnoty mieszkaniowej, o której mowa w art. 6 ustawy o własności lokali nie ma przymiotu strony w sprawie z zakresu nadzoru budowlanego, prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, dotyczącej robót budowlanych wykonanych przez właściciela innego lokalu położonego w tym samym budynku, w korytarzu stanowiącym część wspólną nieruchomości. Przymiot strony posiada, obok inwestora, wspólnota mieszkaniowa.

W konsekwencji przyjęcia powyżej przedstawionego stanowiska nie jest skuteczny także zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej i w związku z art. 81a ust. 2 Prawa budowlanego. Podkreślić raz jeszcze należy, że interes prawny skarżącej, jako właściciela lokalu mieszkalnego należącego do wspólnoty mieszkaniowej, także w sprawach zabezpieczenia części wspólnych budynku przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem jest reprezentowany przez wspólnotę mieszkaniową. Wywiązywanie się zarządcy wspólnoty z wszelkich obowiązków w tym zakresie jest kontrolowane przez członków wspólnoty w ramach stosunku wewnątrzwspólnotowego. Jak wspomniano wyżej, spory między właścicielami lokali, a wspólnotą mieszkaniową, na tle ewentualnej niewłaściwej, czy nierzetelnej reprezentacji interesów właściciela lokalu przez wspólnotę, są rozstrzygane w drodze cywilnoprawnej (art. 25 ustawy o własności lokali).

Warto odnotować wskazany w orzecznictwie przypadek, w którym nie wykluczano przysługiwania właścicielowi lokalu własnego interesu prawnego, w ramach zabezpieczenia budynku przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem. Odnosił się on jednak do sytuacji, w której zagrożenie miało być związane z funkcjonowaniem urządzeń stanowiących według skarżącego część jego lokalu mieszkalnego – skarżący podnosił, że kuchenne lub łazienkowe indywidualne przewody kominowe nie są urządzeniami części wspólnej budynku, o których mogłaby decydować wspólnota (patrz: uzasadnienie wyroku NSA z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2208/10).

Natomiast przywołany w analizowanym zarzucie kasacji wyrok NSA z dnia 2 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2976/14, dotyczył właścicieli lokali tworzących tzw. małą wspólnotę mieszkaniową. Sprawowanie zarządu w ramach takiej wspólnoty jest zaś unormowane przepisami art. 199-201 K.c.

W przywołanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyroku z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1658/10, przypomniano pogląd, którego w powyższych rozważaniach nie kwestionowano, że członek wspólnoty może wystąpić w postępowaniu administracyjnym, w której działa wspólnota lokalowa, jeżeli wykaże swój zindywidualizowany interes prawny. Podkreślając, że kwestia ta wymaga rozważenia w indywidualnych okolicznościach każdej sprawy, warto odnotować, że w przywołanym wyroku zaaprobowano uchylenie decyzji wydanej na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 11 kwietnia 2011 r.) odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjaśniając swoje stanowisko, akceptujące kasacyjny wyrok Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przypadku wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji podmiotu będącego członkiem wspólnoty lokalowej na etapie tym organ administracji winien ustalić, czy wnioskodawca w złożonym podaniu legitymuje się interesem prawnym. Skoro istnienie takiego interesu prawnego nie wynika wprost z treści podania, to obowiązkiem organu administracji publicznej, do którego żądanie wpłynęło jest zbadanie istnienia tego interesu prawnego.

Nie można więc powiedzieć, że wyrok Sądu pierwszej instancji pozostaje w opozycji do powołanych w skardze kasacyjnych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Niezależnie od powodów bezzasadności skargi kasacyjnej przedstawionych w powyższych rozważaniach, dodać można, że w skardze kasacyjnej, abstrahując od skuteczności takiego działania na etapie kasacji, nie podjęto próby merytorycznej indywidualizacji własnego interesu skarżącej. Nie podważono ustalenia PINB, poczynionego na podstawie oceny przedstawiciela Państwowej Straży Pożarnej, zgodnie z którym, zabudowany korytarz nie stanowił drogi ewakuacyjnej, nie wpływał negatywnie na korzystanie z klatki schodowej, a zatem nie doszło do naruszenia przepisów, w tym także przepisów z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.