Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1147/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 134 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 16a, art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: Art. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2012 poz 1548
law: Ustawa z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw
article: Art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j
journal: Dz.U. 2008 nr 69 poz 415
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2014 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 25 lutego 2014r.

Decyzją z dnia 2 lipca 2013r. nr [...] Burmistrz Miasta odmówił przyznania B. Z. specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem Z. R., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji ustalił, iż B. Z. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, nad którym sprawuje opiekę ze względu na jego zły stan zdrowia. B. Z. jest bierna zawodowo z powodu konieczności stałego współuczestniczenia w codziennych czynnościach życiowych jej niepełnosprawnego męża, który jest osobą chorą przewlekle, obecnie wymagającą całodobowej opieki osób drugich. Organ I instancji wskazał, iż dochód rodziny B. Z. w 2011 r. wyniósł 0,00 zł, w związku z czym nie przekracza kwoty progowej 623,00 zł netto na osobę. Organ I instancji stwierdził, iż B. Z. w okresie od 31 stycznia 2012r. do 30 czerwca 2013r. była uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad mężem Z. R., przyznanego na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2012r. Nr [...]. Organ I instancji dodał, iż B. Z. przed nabyciem prawa do przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy do dnia 30 stycznia 2012r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W związku z powyższym organ I instancji powołał się na treść art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznał, że B. Z. nie spełnia przesłanek warunkujących nabycie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż wyrejestrowanie się z Powiatowego Urzędu Pracy nie jest tożsame z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrza Miasta B. Z. podniosła, iż jest ona dla niej krzywdząca. Odwołująca się wyjaśniła, iż jej mąż legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i wymaga stałej opieki ze strony innych osób, a ona jest jedyną osobą, która tę opiekę może sprawować. Odwołująca się wskazała, iż była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. B. Z. stwierdziła, iż w dniu 6 grudnia 2011r. zawarła związek małżeński ze Z. R., który już wtedy posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tym samym już w dniu zawarcia związku małżeńskiego odwołująca się wiedziała, że z uwagi na zły stan zdrowia męża nie będzie mogła podjąć jakiegokolwiek zatrudnienie. Dlatego też wyrejestrowała się z PUP w dniu 31 stycznia 2012r., rezygnując tym samym z chęci podjęcia zatrudnienia. Odwołująca się dodała, że pobierane przez nią świadczenie pielęgnacyjne wygasło z mocy prawa w dniu 30 czerwca 2013r. i było jej jedynym źródłem dochodu. Obecnie odwołująca się znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i pozostaje bez wsparcia ze strony Państwa.

Decyzją z dnia 26 lipca 2013r. nr [...], wydaną na podstawie art. 3, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013r., poz. 3), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r. poz. 959) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] 2013r. nr [...]. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego wynikająca z art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie, że świadczenie to przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tymczasem z akt przedmiotowej sprawy wynika, że B. Z. zarejestrowana była w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia 17 maja 2010r. do dnia 30 stycznia 2012r. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, iż nie można w żaden sposób uznać, że B. Z. zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w zawiązku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem, gdyż nie podjęła pracy od dnia 17 maja 2010r., zaś wyrejestrowanie z Urzędu Pracy nie jest tożsame z rezygnacją z zatrudnienia.

Kolegium wyjaśniło również, iż zasady przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego zawarte w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odróżnić od zasad przyznania innego świadczenia opiekuńczego – świadczenia pielęgnacyjnego wynikającego z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 w/w ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która faktycznie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ale też może zostać przyznane osobie, która zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w ogóle nie podejmuje w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Kolegium dodało przy tym, iż decyzja w sprawie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną, co oznacza, że organ administracji nie może według swojego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego w sytuacji nawet ciężkich okoliczności życiowych strony, lecz jest zobowiązany do przyznania świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania. W związku z powyższym Kolegium uznało, iż przyznanie B. Z. wnioskowanego świadczenia byłoby niezgodne z obowiązującą wykładnią przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodziła się B. Z. i pismem z dnia 13 sierpnia 2013r. wniosła na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.), dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła swoje wcześniejsze argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji Burmistrza Miasta. Zdaniem skarżącej, fakt, że była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie powinien być okolicznością dającą podstawę do odmowy specjalnego zasiłku opiekuńczego. W okresie tym skarżąca przez cały czas wykazywała bowiem gotowość podjęcia zatrudnienia, jednakże w dniu 30 stycznia 2012r. wyrejestrowała się z PUP ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Skarżąca stwierdziła, że konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem pozbawia ją możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Skarżąca uważa, iż odmowa przyznania jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest krzywdząca, gdyż jest to jej jedyny dochód. Skarżąca powołała się na treść art. 32 Konstytucji RP i stwierdziła, że dyskryminowanie osób zarejestrowanych jako osoby bezrobotne, którym uprzednio przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad niepełnosprawnymi członkami rodziny jest niezgodne z Konstytucją i zasadami współżycia społecznego. Aparat państwa powinien bowiem udzielać należytej pomocy osobom niepełnosprawnym oraz osobom pełniącym nad nimi opiekę w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Skarżąca podniosła również, iż specjalny zasiłek opiekuńczy wprowadzony został ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Nowe przepisy obowiązują od dnia 1 stycznia 2013r. Skarżąca powołała się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym poprzednio obowiązujące przepisy – do dnia 1 stycznia 2013r. – stwarzały możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie bezrobotnej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Podstawą materialnoprawną kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji jest przepis art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.) regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższy zasiłek jest świadczeniem wprowadzonym z dniem 1 stycznia 2013r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548). Ta nowelizacja jest wynikiem zmian zasad przyznawania świadczeń opiekuńczych w ramach systemu świadczeń rodzinnych. Do dotychczasowego katalogu tych świadczeń, wymienionych enumeratywnie w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obejmującego zasiłek pielęgnacyjny oraz świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca z dniem 1 stycznia 2013r. dodał nowe świadczenie nazwane specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, uregulowane szczegółowo w art. 16 a ustawy.

Zgodnie z art. 16 a ust. 1 cyt. powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Specjalny zasiłek opiekuńczy jest uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Spór dotyczy natomiast niespełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów skarżąca, ubiegając się o przyznanie wnioskowanego świadczenia, nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16 a wskazanej ustawy, nie mogła więc spełnić przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.

Okoliczności niniejszej sprawy rzeczywiście wskazują, iż z dniem 30 stycznia 2012r. skarżąca została wyrejestrowana z ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy. W toku postępowania skarżąca podnosiła okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 16 a omawianej ustawy. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że skarżąca opiekuje się mężem od stycznia 2011r. i w okresie od 31 stycznia 2012r. do 30 czerwca 2013r. była uprawniona do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu. Skarżąca twierdzi, że wyrejestrowanie z ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy w dniu 30 stycznia 2012r. nastąpiło w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem.

Orzekające w niniejszej sprawie organy pominęły wskazane okoliczności, poprzestając na prostej konstatacji o braku zatrudnienia skarżącej w momencie ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy. Działania organów w niniejszej sprawie obarczone są wadą niezebrania i nierozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy oraz wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. W toku postępowania skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na to, iż stan zdrowia niepełnosprawnego męża nie pozwala na pozostawienie go bez opieki. W związku z powyższym nie ma możliwości podjęcia pracy zawodowej. Konieczność opieki nad niepełnosprawnym mężem zmusiła ją do wyrejestrowania się z urzędu pracy, gdzie będąc zarejestrowana, była osobą gotową do podjęcia pracy, jednak w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, została z tego urzędu wyrejestrowana.

Powyższe okoliczności – istotne dla prawidłowego zastosowania art. 16a omawianej ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane i ocenione przez organ, a mogą one stanowić kluczowe elementy stanu faktycznego sprawy. Pozwalają one bowiem ocenić powiązanie pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia i opieką nad chorym mężem, lub też brak tego powiązania.

Podkreślić należy, iż w znowelizowanej ustawie o świadczeniach rodzinnych, nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną z możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16 a ust. 8 omawianej ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog tych osób ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy tego świadczenia nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia.

Treść analogiczną do wyrażonej w art. 16 a ust. 8 zawiera też art. 17 ust. 5 ustawy. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 ustawy).

Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania.

Ocena spełnienia przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, powinna odbywać się wyłącznie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał np., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego.

Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13).

Celem specjalnego zasiłku opiekuńczego jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. Wobec powyższego, jeśli w realiach niniejszej sprawy skarżąca podnosiła okoliczności wskazujące na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy jej rezygnacją z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a w konsekwencji by pobierać wnioskowane świadczenie, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie powyższych okoliczności. Dopiero ocena powyższych faktów w całokształcie okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16 a wskazanej ustawy.

W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267, zwany dalej K.p.a.). Ustalając istotne dla sprawy fakty z pominięciem wskazywanych przez skarżącą okoliczności, organy naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów obowiązującą w postępowaniu administracyjnym, która zapewnia organom prowadzącym postępowanie możliwości samodzielnego badania stanu faktycznego sprawy i swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów. Swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Ocena ta musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny (por. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan; Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I; Lex 2010r., Wydanie 3, uwagi do art. 7 i art. 80). Powyższe naruszenia norm postępowania doprowadziły w niniejszej sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Stwierdzone przez Sąd naruszenia prawa spowodowały konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą związanych z jej rezygnacją ze statusu bezrobotnej oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu. Organy winny zatem ustalić te elementy stanu faktycznego i dokonać ich oceny zgodnie z art. 80 k.p.a. Dopiero tak zgromadzony i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy umożliwi prawidłowe zastosowanie normy art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.