Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 52/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Powołane przepisy: article: 149
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 35 par. 1, art. 35 par. 3, art. 35 par. 5, art. 97 par. 1 pkt 4;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi J.H. na bezczynność Starosty Słupeckiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. zobowiązuje Starostę Słupeckiego do wydania w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia wyroku i akt administracyjnych decyzji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działki o numerach geodezyjnych [...] i [...] II. zasądza od Starosty Słupeckiego na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/ W. Batorowicz /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 29 grudnia 1992 r. skierowanym do Urzędu Miasta w S. J.H. wniósł o zwrot szeregu wywłaszczonych w latach siedemdziesiątych działek, w tym działek położonych w S., oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...] o powierzchni 1,2748 ha wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. nr [...].

Postanowieniem z dnia 25 września 2006 r. nr [...] Starosta S., na podstawie art. 98 § 1, art. 101 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej K.p.a.) zawiesił na wniosek J.H. postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonych numerami geodezyjnymi nr [...] i [...]. W uzasadnieniu wyjaśnił, że pismem z dnia 25 sierpnia 2006 r. wnioskodawca wystąpił o zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu działek z uwagi na to, że decyzja wywłaszczeniowa z dnia 4 grudnia 1979 r. jest przedmiotem prowadzonego przez Wojewodę Wielkopolskiego postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.

Pismem z dnia 8 listopada 2007 r. (k. 72 akt adm.) J.H. (reprezentowany przez B.B.) wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania.

Postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r. nr [...] (k. 76 akt adm.) Starosta S. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w sprawach "GN 7221-1/05, GN. 7221-22/06, GN. 7221-22/06". Wyjaśnił, że postępowanie zostało zawieszone na wniosek strony oraz z urzędu w oparciu o przepisy art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 98 ust. 1 K.p.a. z uwagi na to, że strona wystąpiła do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, a Wojewoda nie orzekł w tej sprawie.

Od powyższego postanowienia J.H. (zastępowany przez B.B.) wniósł zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w oparciu o art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a., stwierdziło niedopuszczalność zażalenia (k. 86 akt adm.). W uzasadnieniu wyjaśniło, że wniosek z dnia 8 listopada 2007 r. (dotyczący podjęcia postępowania) nie został dotychczas rozstrzygnięty w części dotyczącej postępowania nr [...].

Stosownie do wyjaśnień Kolegium, pismem z dnia 10 stycznia 2008 r. J.H. (zastępowany przez B.B.) wniósł zażalenie na bezczynność Starosty S. w zakresie rozpoznania żądania podjęcia zawieszonego postępowania nr [...].

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Staroście S. 7 dniowy termin do załatwienia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania (nr [...]).

Postanowieniem z dnia 4 lutego 2008 r. nr [...] Starosta S. podjął postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonych w S., oznaczonych nr [...] i [...].

Z kolei postanowieniem z dnia 20 lutego 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., ponownie zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości. Wyjaśnił, że pismem z 25 sierpnia 2006 r. J.H. zawiadomił Starostę, iż wystąpił do Wojewody Wielkopolskiego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 4 grudnia 1979 r. Wojewoda do chwili wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania nie wydał rozstrzygnięcia, zaś pismem z dnia 14 stycznia 2008 r. poinformował Starostę S. o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 31 września 2009 r.

J.H., działając zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia 20 lutego 2008 r., wniósł na nie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 25 marca 2008 r. nr [...] uchyliło postanowienie Starosty S. wskazując, iż rozstrzygnięcie Wojewody Wielkopolskiego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w prowadzonym przez Starostę postępowaniu dotyczącym zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

Pismem z dnia 18 marca 2008 r. J.H. (reprezentowany przez B.B.) wniósł skargę na niewykonanie postanowienia uwzględniającego zażalenie na bezczynność Starosty S. w części dotyczącej wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2008 r. nr [...] (k. 134 akt adm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało skargę za bezzasadną.

Pismem z dnia 28 marca 2008 r. (k. 136 akt adm.) J.H. (reprezentowany przez B.B.) wniósł zażalenie na nie załatwienie przez Starostę S. sprawy zwrotu nieruchomości nr [...].

Postanowieniem z dnia 7 maja 2008 r. nr [...] (k. 142 akt adm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało zażalenie za nieuzasadnione. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że nie upłynął jeszcze termin załatwienia sprawy, który nie biegł do dnia 25 marca 2008 r. (to jest do dnia uchylenia przez Kolegium postanowienia zawieszającego postępowanie).

Pismami z dnia 4 kwietnia 2008 r. (k. 183 akt adm.), z dnia 24 listopada 2008 r. (k. 184 akt adm.), z dnia 30 marca 2009 r. (k. 185 akt adm.) oraz z dnia 30 czerwca 2009 r. (k. 186 akt adm.) Starosta S. wyznaczał kolejne terminy do załatwienia sprawy zwrotu nieruchomości - odpowiednio do dnia 30 listopada 2008 r., do dnia 30 marca 2009 r., do dnia 30 czerwca 2009 r. oraz do dnia 31 grudnia 2009 r.

Pismem z dnia 1 grudnia 2008 r. (k. 191 akt adm.) J.H. (zastępowany przez B.B.) złożył kolejne zażalenie na niezałatwienie w terminie sprawy o zwrot nieruchomości [...].

Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło brak podstaw do uwzględnienia zażalenia. Wyjaśniło, że Starosta S. w trybie art. 36 § 1 K.p.a. wyznaczał terminy załatwienia sprawy.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2009 r. nr [...] (k. 251 akt adm.) Starosta S., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 § 2 K.p.a., ponownie zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.

W zażaleniu na postanowienie (pismo z dnia 31 grudnia 2009 r. k. 252 akt adm.) J.H. zarzucił, że tryby postępowania dotyczące zwrotu nieruchomości i stwierdzenia decyzji wywłaszczeniowej nie są ze sobą konkurencyjne i mogą toczyć się równolegle.

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2010 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o zawieszeniu postępowania (k. 262 akt adm.). Wyjaśnił, że rozstrzygnięcie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. stanowi niewątpliwie zagadnienie wstępne w prowadzonym obecnie przed Starostą S. postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego J.H. wniósł skargę wskazując, że w obrocie prawnym pozostaje prawomocne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 marca 2008 r. nr [...], uchylające wcześniejsze postanowienie Starosty S. z dnia 20 lutego 2008 r. nr [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiocie zwrotu działek z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na wydaniu aktu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Zdaniem skarżącego Wojewoda Wielkopolski utrzymując w mocy postanowienie Starosty S. naruszył powagę rzeczy osądzonej. Skarga została zarejestrowana pod sygnaturą akt II SA/Po 107/10.

Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Po 107/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 stycznia 2010 r. nr [...] oraz utrzymanego przez nie w mocy postanowienia Starosty S. z dnia 28 grudnia 2009 r. nr [...]. Stwierdził nadto nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 marca 2008 r. nr [...] i uchylił postanowienie Starosty S. z dnia 20 lutego 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie Starosty S. z dnia 28 grudnia 2009 r. nr [...] dotknięte są kwalifikowaną wadą prawną określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., albowiem zostały wydane w sprawie rozstrzygniętej już uprzednio innym postanowieniem ostatecznym (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a.). W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., rozpoznając zażalenie strony na postanowienie Starosty S. z dnia 20 lutego 2008 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego, oparte na tych samych podstawach faktycznych i prawnych co postanowienie tegoż Starosty z dnia 28 grudnia 2009 r., rozstrzygnęło już o niedopuszczalności zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Naczelnika Miasta S. z dnia 4 grudnia 1979 r. ze względu na postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Oznacza to, że w sprawie zachodził stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), gdyż tożsame zagadnienie prawne dotyczące zawieszenia postępowania administracyjnego z urzędu z tej samej przyczyny faktycznej zostało już rozstrzygnięte ostatecznym postanowieniem organu. Jednocześnie Sąd stwierdził, że także ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 marca 2008 r. nr [...] obarczone było kwalifikowaną wadą prawną, gdyż wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości (organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami jest wojewoda). Następnie Sąd wskazał, że wyeliminowanie z obrotu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego doprowadziło do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawało postanowienie Starosty S. z dnia 20 lutego 2008 r. Sąd zdecydował o uchyleniu tego ostatniego postanowienia uznając, iż wydano je z istotnym naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. (wynik postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nie stanowi zagadnienia wstępnego dla rozpatrzenia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości).

Pismem z dnia 30 sierpnia 2010 r. K.H. reprezentujący J.H. złożył skargę na bezczynność Starosty S. w zakresie załatwienia sprawy z wniosku jego ojca z dnia 29 grudnia 1992 r. (skarga ta jest przedmiotem rozpoznania w tej sprawie - II SAB/Po 52/10). W uzasadnieniu wyjaśnił, że 29 grudnia 1992 r. J.H. wystąpił o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, w tym działek oznaczonych numerami [...] i [...], jako zbędnych na cel wywłaszczenia. W dniu 8 listopada 2007 r. wnioskodawca zwrócił się do Starosty S. z żądaniem podjęcia zawieszonego postępowania nr [...]. Organ na skutek dalszych rozstrzygnięć nadzorczych podjął zawieszone postępowanie w przedmiocie zwrotu działek nr [...] i [...]. Następnie autor skargi wskazał, że sprawa pomimo to nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 K.p.a. Starosta S., działając w oparciu o art. 36 § 1 K.p.a. wielokrotnie wyznaczał nowe terminy załatwienia sprawy. Nie podejmował jednak żadnych innych czynności poza wydawaniem postanowień o zawieszeniu postępowania. Postanowienia te zostały zresztą wyeliminowane z obrotu przez Sąd (wyrok z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Po 107/10).

W odpowiedzi na skargę Starosta S. wniósł o jej oddalenie w całości. Podniósł, że do dnia złożenia skargi i przekazania jej do Sądu nie otrzymał wyroku w sprawie II SA/Po 107/10 ani zwrotu akt. Nadmienił także, że pełnomocnik J.H., B.B., w dniu 30 sierpnia 2010 r. złożył do Wojewody zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia 24 września 2010 r. uznał zażalenie za nieuzasadnione ponieważ akta sprawy nie zostały zwrócone do organu pierwszej instancji, a wyrok z dnia 27 sierpnia 2010 r. nie stał się jeszcze prawomocny.

Wraz z pismem z dnia 21 marca 2011 r. Starosta S. (k. 53 akt adm.) przesłał do Sądu kopie dokumentów, w których opisano stopień zaawansowania sprawy. Wynika z nich, że prawomocny wyrok z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Po 107/10 został przekazany Staroście S. przez Wojewodę dnia 6 grudnia 2010 r. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że Sąd nie zwrócił akt sprawy, gdyż zostały one dołączone do akt sprawy na bezczynność (II SAB/Po 52/10).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów określonych w tym przepisie nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.).

W tej sprawie J.H. reprezentowany przez K.H. wniósł skargę na bezczynność Starosty S. w zakresie załatwienia sprawy znak [...] w dniu 30 sierpnia 2010 r.

W pierwszej kolejności należy podkreślić z całą stanowczością, że wniosek J.H. w sprawie zwrotu działek nr [...] i [...] jest rozpatrywany nader opieszale. Dotychczasowy sposób procedowania w sprawie [...], z uwagi na okres jej załatwiania oraz ilość wadliwych orzeczeń, bardzo poważnie i negatywnie rzutuje na zaufanie obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz uchybia zasadzie szybkości postępowania (art. 12 § 1 K.p.a.). Należy chociażby zauważyć, że pierwotny wniosek w sprawie został złożony w 1992 r., natomiast od daty pojęcia postępowania, co nastąpiło postanowieniem Starosty S. z dnia 4 lutego 2008 r., w istocie czynności postępowania sprowadzały się do naruszającego prawo zawieszania postępowania (począwszy od postanowienia z dnia 20 lutego 2008 r. nr [...]) oraz do niepopartego adekwatnymi przyczynami wyznaczania kolejnych, odległych terminów załatwienia sprawy (art. 36 ust. 1 K.p.a.).

Mając na uwadze powyższe ocena czy w sprawie Starosta S. dopuścił się bezczynności nie może ograniczać się jedynie do badania terminu załatwienia sprawy liczonego od zwrotu akt administracyjnych w związku z wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2010 r. wydanym w sprawie II SA/Po 107/10.

Trzeba bowiem zaznaczyć, że wyrok ten nie dotyczył decyzji wydanej co do istoty sprawy, a w jego efekcie nie otwierał się ponownie termin do jej całościowego, ponownego rozpoznania in meriti. Wyrok z dnia 27 sierpnia 2010 r. został wydany tylko i wyłącznie na skutek konsekwentnego wykorzystania przez skarżącego środków zaskarżenia na kolejne już z rzędu postanowienie procesowe o zawieszeniu postępowania (postanowienie Starosty S. z dnia 28 grudnia 2009 r. utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 stycznia 2010 r.). Fakt wydania postanowienia o charakterze procesowym dotyczącego zawieszenia postępowania i jego istnienie w obrocie prawnym do czasu wyeliminowania go przed Sąd administracyjny formalnie usprawiedliwia nie działanie organu tylko w tym ostatnim okresie (od daty zawieszenia postępowania do daty uprawomocnienia się wyroku II SA/Po 107/10). Naruszające prawo zawieszenie postępowania nie może jednak stanowić okoliczności pozwalającej organowi całkowicie uchylić się od zarzutu bezczynności, jeżeli organ dopuścił się naruszenia terminów załatwienia sprawy jeszcze przed podjęciem postanowienia o zawieszeniu.

W sprawie dotyczącej zwrotu nieruchomości nr [...] Starosta S. mógł bez żadnych przeszkód podejmować czynności postępowania od dnia, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem nr [...] (25 marca 2008 r.) uchyliło postanowienie Starosty S. o zawieszeniu postępowania (zob. k. 125 akt adm.). Od tej daty, przez ponad dwadzieścia miesięcy (do dnia zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia 28 grudnia 2009 r.) biegł termin do załatwienia sprawy, a organ nie podjął żadnych czynności, które rzeczywiście zmierzałyby do wydania decyzji w sprawie. W okresie od dnia 25 marca 2008 r. skarżący dwukrotnie wykorzystał środki zaskarżenia z art. 37 § 1 K.p.a. - pierwszy raz wniósł zażalenie pismem z dnia 28 marca 2008 r. (k. 136 akt adm.), a następnie, po wielokrotnym wyznaczaniu kolejnych terminów załatwienia sprawy przez Starostę S. (k. 183-186 akt adm.), złożył zażalenie ponownie pismem z dnia 1 grudnia 2008 r. (k. 191 akt adm.). Oba te zażalenia zostały uznane za niezasadne przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

Zdaniem Sądu - wbrew stanowisku Kolegium, które rozpatrywało zażalenia skarżącego (co do właściwości tego organu - czyt. niżej) - już przed dniem 28 grudnia 2009 r. (kiedy to po raz kolejny zawieszono postępowanie) Starosta S. dopuścił się daleko idącej bezczynności. Działania Starosty sprowadzały się bowiem wyłącznie do informowania J.H. o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie oraz wskazania nowego terminu załatwienia sprawy (zob. k. 183-186 akt adm.). Tego rodzaju czynności nie uwalniają organu od zarzutu bezczynności, jeżeli nie są poparte rzeczywistymi postępami w załatwieniu sprawy (tak: wyrok z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt I FSK 687/10, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Długotrwała bezczynność organu i dwukrotne bezskuteczne składanie środków zaskarżenia (zażaleń) otworzyło J.H. prawną możliwość skorzystania z instytucji skargi na bezczynność. Kolejne zawieszenie postępowania przez Starostę S. dnia 28 grudnia 2009 r. nie mogło w takiej sytuacji stanowić skutecznego instrumentu uniknięcia przez organ konsekwencji bezczynności, jakiej już się dopuścił. Istnienie w obrocie postanowienia o zawieszeniu postępowania w świetle art. 35 § 5 K.p.a. mogło być zatem traktowane wyłącznie jako zdarzenie formalnie usprawiedliwiające okres przerwy w czynnościach postępowania od dnia 28 grudnia 2009 r. do dnia prawomocnego uchylenia tego postanowienia przez Sąd.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że zarzut bezczynności postawiony w skardze był zasadny - gdyż na datę jej wniesienia terminy do załatwienia sprawy nr [...] określone w art. 35 § 1 i 3 K.p.a. były już wielokrotnie przekroczone. Co prawda, w dniu złożenia skargi istniała przyczyna usprawiedliwiająca tymczasowe nie działanie organu (nie uprawomocnił się wyrok eliminujący z obrotu postanowienia o zawieszeniu postępowania), niemniej przyczyna ta z całą pewnością ustała dnia 3 grudnia 2010 r. (doręczenie Staroście S. prawomocnego wyroku II SA/Po 107/10 - zob. k. 55 akt sądowych). To umożliwiło i zobligowało Sąd orzekający w tej sprawie do wydania orzeczenia na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie skargi na bezczynność uwzględnia się stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania (zob. wyrok z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. akt II OSK 1380/07, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl oraz Lex nr 437951). Na datę orzekania w niniejszej sprawie - pomimo upływu kolejnych pięciu miesięcy od doręczenia Staroście prawomocnego wyroku, który usunął z obrotu postanowienia o zawieszeniu postępowania - organ nadal nie załatwił sprawy (zob. k. 53-56 akt sądowych).

Uzupełniając powyższy wywód wskazać trzeba, że Sąd oceniając działanie Starosty S. miał na względzie, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie było organem właściwym do załatwienia zażaleń na bezczynność (powinien w tym zakresie orzekać Wojewoda - zob. art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami). Sąd doszedł jednak do przekonania, że nie ma podstawy do uznania, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie zażaleń przez organ niewłaściwy nie może bowiem rodzić skutków prawnych niekorzystnych dla skarżącego, a już na pewno nie może ograniczyć mu prawa do sądu (por. postanowienie z dnia 6 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 614/08, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to na uwadze należy stwierdzić, że J.H. wyczerpał środki zaskarżenia przysługujące mu na bezczynność Starosty S. już poprzez złożenie zażaleń do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na niezałatwienie sprawy nr [...]. Natomiast ostatnie z zażaleń, jakie do Wojewody Wielkopolskiego w imieniu J.H. złożył w dniu 30 sierpnia 2010 r. B.B. nie miało już znaczenia z punktu widzenia wymogu określonego w art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a.

Odnosząc się natomiast do okoliczności podniesionych w odpowiedzi na skargę Sąd wyjaśnia, że złożenie skargi na bezczynność w żadnym wypadku nie może usprawiedliwiać nie działania organu w sprawie przez okres rozpoznawania sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wręcz przeciwnie, skarga na bezczynność powinna być sygnałem wzmagającym aktywność organu w celu załatwienia sprawy i - jeżeli to możliwe - uwzględnienia skargi w trybie autokontroli przez wydanie oczekiwanego aktu lub podjęcie czynności (art. 54 § 3 P.p.s.a.). Nie usprawiedliwia organu także okoliczność faktyczna, że akta sprawy znajdują się w Sądzie. Organ ma bowiem możliwość zwrócenia się do Sądu o wypożyczenie materiału sprawy w celu podjęcia czynności postępowania. W tej sprawie Starosta S. nie zwrócił się nawet do Sądu z wnioskiem o udostępnienie akt.

Mając na uwadze powyższe Sąd - w oparciu o art. 149 P.p.s.a. - zobowiązał organ do załatwienia sprawy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości obejmującej działki o numerach [...] i [...] w terminie 2 miesięcy. Wyznaczając maksymalny ustawowy termin do załatwienia sprawy (w kontekście art. 35 § 3 K.p.a.) Sąd miał na względzie, że sprawa ta należy do kategorii szczególnie skomplikowanych.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

/-/ W. Batorowicz /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga