Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 844/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7, 77 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi W.I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 5 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stosunków wodnych uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 14 stycznia 2010 r. Wójt Gminy G. , działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, odmówił nakazania T.S, przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego na działce [....] w S.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła W.I. w ustawowym terminie.

Decyzją z dnia 5 maja 2010 r. nr [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania dowodowego organ I instancji prawidłowo dokonał ustaleń stanu faktycznego.

Kolegium Odwoławcze wskazało, że przedmiotem niniejszego postępowania było żądanie W.I. sprecyzowane w piśmie z dnia [....] 2008 r. W treści tego pisma wskazano, że T.S. odprowadza na jej działkę nr [....] wody opadowe oraz ścieki bytowe z własnej działki nr [....] za pomocą kanału betonowego znajdującego ujście na jej działce. Kanałem tym - jak dalej wskazała W.I. - płyną wody z piwnicy budynku T.S. , ale także wody melioracyjne przesiąkające do ww. kanału, wody zbierające się w przydrożnym rowie, które znajdują ujście w ww. kanale oraz ścieki bytowe z budynku T.S. Tak sformułowany wniosek zakreślił granice postępowania administracyjnego. Przedmiotem rozpoznania była więc ocena opisanej przez W.I. sytuacji pod kątem zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, tj. ocena, czy na ww. działce T.S. doszło do zmiany stanu wody na gruncie, ze szkodą dla gruntu należącego do W.

Organ podał, że zgodnie z ust. 3 art. 29 Prawa wodnego w przypadku, gdy spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt (burmistrz lub prezydent miasta) może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że zmiana stosunków wodnych wiąże się z konkretnym działaniem właściciela gruntów ingerującym w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych. Szkodliwe zaś oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin. Między zmianą stosunków wodnych na gruncie a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie winien zachodzić adekwatny (typowy, przeciętny) związek przyczynowy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. , po dokonaniu analizy akt przedmiotowej sprawy stwierdziło, że odwodnienie piwnic w domu T.S. odbywa się urządzeniem odwadniającym, zbudowanym z rur betonowych o przekroju około Ø 20 cm, biegnącym od narożnika budynku mieszkalnego (z piwnicy) na nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] położonej we wsi S. , stanowiącej własność T.S. , pod drogą gminną oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [....] i wychodzącym na nieruchomość oznaczoną jako działka nr [....] we wsi Z., stanowiącą własność W.I.

Organ wskazał, że ze materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy wynika, że budując na początku lat 60 budynek mieszkalny wraz z piwnicami na działce nr [....] (za przyzwoleniem rodziców i wiedzą S.S. ) F.S. – ojciec T.S. , zbudował odwodnienie piwnicy z rur betonowych o przekroju ok. Ø 20 cm, które wkopał pod powierzchnię ziemi. Przy wylocie rury F.S. wykonał na obecnej działce nr [....] fosę i woda z rury tą fosą spływała już po powierzchni gruntu w stronę potoku, naturalnym obniżeniem terenu, bowiem działka nr [....] znajduje się powyżej poziomu działek nr [....] i [....] .

Ww. ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 23 kwietnia 2004 r., którym to wyrokiem oddalono powództwo W.I. , która domagała się zakazania T.S. i F.S. naruszania prawa własności działki nr [....] położonej w Z. , a w szczególności odprowadzania na tą działkę nieczystości przepustem pod drogą. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd Rejonowy stwierdził, że na działce [....] w miejscu wylotu rurociągu znajduje się naturalne obniżenie terenu, tak że nie tylko woda z rurociągu, ale i woda deszczowa z pasa drogowego na działce [....] spływa tym obniżeniem na niższe partie działki W.I. i wpada do przepływającego potoku. W ten sposób nawet bez ingerencji człowieka wytworzył się na jej działce stan narzucony działaniem sił przyrody.

Wymienione wyżej ustalenia potwierdza również wyrok Sądu Okręgowego w N. z dnia 5 kwietnia 2005 r., który w pkt I nakazywał pozwanym W.I. i K.I. , aby przywrócili do stanu poprzedniego drożność rury odprowadzającej wodę z budynku powoda T.S. , której wylot znajduje się na działce nr [....] , położonej w Z. w odległości 4,3 metra od drogi gruntowej - poprzez jego odetkanie, w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku i upoważnia powoda do wykonania tej czynności na wypadek niewykonania jej przez pozwanych w wyznaczonym terminie.

W ocenie Kolegium Odwoławczego ww. stan faktyczny sprawy prowadzi do wniosku, że na działce T.S. nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie poprzez odprowadzanie wód z odwodnienia piwnicy T.S. na działkę W.I. , bowiem sytuacja ta istnieje od lat 60-tych, tj. od czasu kiedy to odwodnienie z rur betonowych i przekroju około Ø 20 cm zostało zbudowane.

Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, że W.I. nie wykazała, aby wypływ wody z odwodnienia piwnic T.S. na jej działkę powodował szkody w uprawach, aby np. z tego tytułu występowała o odszkodowanie. Samo stwierdzenie, że dokonana jej zdaniem zmiana stanu wody na gruncie powoduje wymierne szkody polegające na tym, że działka ulega zabagnieniu i zanieczyszczeniu ściekami, a tym samym zostaje wyłączona z rolniczego użytkowania jest zdaniem Kolegium Odwoławczego lakoniczne i niewystarczające dla udowodnienia okoliczności, na którą odwołująca się powołuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. podkreśliło, że w rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygają kwestię zmiany stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego, zaś rozstrzygnięcie w zakresie utrzymania w należytym stanie wybudowanego kanału należy do organu właściwego sprawującego nadzór budowlany nad tego typu budowlą. W tym miejscu Kolegium Odwoławcze wskazało na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 stycznia 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 18 kwietnia 2008 r. odmawiającą wydania decyzji nakazującej T.S. rozbiórkę kanału odwadniającego piwnice budynku mieszkalnego, znajdującego się na działce nr [....] w S. , przebiegającego pod drogą gminną na granicy wsi S. i Z. , mającego wylot na działce nr [....] w Z. - wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Odnosząc się do kwestii ewentualnego odprowadzania ścieków przez T.S. kanałem odwadniającym piwnice jego budynku Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji przeprowadził w tym kierunku postępowanie wyjaśniające. Organ podał, że z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 25 czerwca 2009 r. wynika brak podstaw do przyjęcia, że gromadzone ścieki w zbiorniku na ścieki sanitarne na działce nr [....] w S. , wybudowanym na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 14 września 2007r., mają wpływ na jakość wód wypływających z kanału odwadniającego piwnice budynku T.S .

Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. podkreśliło, że w przypadku stwierdzenia przez organ, iż na przedmiotowym gruncie nie są dokonywane jakiekolwiek zmiany stanu wody szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie i tym samym nie doszło do wypełnienia hipotezy art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, organ powinien odmówić zobowiązania właściciela gruntu do przywrócenie stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Kolegium Odwoławcze oceniło również postępowanie w niniejszej sprawie jako prawidłowe.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła W.I. Zakwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 7 i art. 77 K.p.a. polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art. 80 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, art. 78 K.p.a. polegające na nieuwzględnieniu wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Nadto zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 29 Prawa wodnego polegające na niezastosowaniu tego przepisu w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy. W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że z materiału dowodowego zebranego dotychczas w sprawie wynika, że na działkę skarżącej spływają nie tylko wody z rzekomego odwodnienia piwnicy budynku T.S. (brak jest jakichkolwiek dowodów, że woda spływająca tym kanałem z działki T.S. to woda z odwodnienia jego piwnicy), ale także wody gruntowe, w tym wypływające z "wylotów drenarskich" oraz wody opadowe z przydrożnego rowu. W ocenie skarżącej z działki T.S. spływają również ścieki bytowe oraz wody opadowe z jego działki. Potwierdzają to wyniki laboratoryjne badania próbki pobranej z wylotu spornego kanału. Całkowicie bezpodstawne i dowolne są twierdzenia organu I instancji, że zanieczyszczenie pobranej próbki wskazuje, że substancje zanieczyszczające nie spłynęły kanałem z działki T.S.

Zdaniem skarżącej również błędne jest stanowisko organu administracji, że sporny kanał nadaje się do użytku i nie zachodzą przesłanki do jego likwidacji. Zarzucono, że powołana przez organ ekspertyza techniczna kanału nie znajduje się w aktach przedmiotowej sprawy.

Skarżąca podniosła, że organ administracji nie rozpatrzył, czy spornym kanałem przedostaje się na działkę skarżącej także woda wypływająca z wylotów drenarskich jak i przydrożnego rowu. Wskazano że w dotychczasowym postępowaniu organ II instancji dopatrywał się potrzeby poczynienia w tym zakresie ustaleń faktycznych. Organ I instancji zlekceważył wskazania organu II instancji i nie poczynił przedmiotowych ustaleń.

Ponadto zdaniem skarżącej dotychczas zebrane dowody potwierdzają, że stan faktyczny sprawy jest odmienny od ustalonego w zaskarżonej decyzji. T.S. słuchany w sprawie przed Sądem Rejonowym w G. do akt IC.137/04 zeznał, że rurociąg odprowadzający wodę z piwnicy jest nieszczelny i przedostają się do niego różne wody w tym gruntowe i opadowe. W ocenie skarżącej dywagacje Sądu Rejonowego w uzasadnieniu ww. wyroku nie mogą mieć żadnego znaczenia w sprawie, zwłaszcza że przed Sądem Rejonowym w G. toczy się do sygn. akt I.Ns.928/08 z wniosku T.S. postępowanie o zasiedzenie służebności przedmiotowego rurociągu.

Skarżąca podniosła, że złożyła wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. melioracji na okoliczność ustalenia czy zmiana stosunków wodnych miała miejsce. Organ I bezzasadnie pominął przedmiotowy wniosek dowodowy, a w uzasadnieniu zaskarżonej nawet do tego wniosku się nie odniósł.

Mając na uwadze regulację zawartą w art. 29 Prawa wodnego podniesiono w skardze, że nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie to czy zmiana stanu wody na gruncie została spowodowana przez T.S. jako właściciela, czy też przez osoby trzecie, wreszcie czy było to wynikiem przypadku. Istotne jest bowiem to czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie oraz czy oddziałuje to na sąsiednią nieruchomość. W przypadku stwierdzenia takiego stanu rzeczy organ I instancji powinien wydać decyzję nakazującą właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem obydwie powołane decyzje są dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Działania organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania i podejmowania orzeczeń podporządkowane są zasadzie praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Celem postępowania administracyjnego winno być rozstrzygnięcie sprawy, a warunkiem takiego rozstrzygnięcia jest ustalenie obowiązującej normy prawa oraz ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy.

W ścisłym związku z przywołaną wyżej zasadą praworządności pozostaje określona w art. 7 K.p.a. zawierający zasadę prawdy obiektywnej. Z tej zasady wynika nakaz kierowany do organów administracji publicznej co do wyczerpującego zbadania wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, po to, aby odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek przeprowadzenia tych dowodów z urzędu.

Powyższą zasadę rozwija art. 77 K.p.a. nakazujący w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny był zgodny z rzeczywistością. Jako dowód należy dopuść wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 80 K.p.a. to, czy dana okoliczność została udowodniona, można ocenić jedynie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Organ nie może więc pomiąć przy ocenie żadnego dowodu, ani też uznać, że daną okoliczność uzasadniły określone dowody pomijając inne dowody przeczące tejże okoliczności lub pozwalające do ustalenie odmiennego stanu faktycznego.

Należy również wskazać, że te same wymogi co do prawidłowości prowadzonego postępowania obowiązują tak organ I instancji jak i organ II instancji.

Organ drugiej instancji rozpoznając odwołanie, nie jest związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji, ani żądaniami zawartymi w odwołaniu. Organ ten ma obowiązek rozpatrzyć sprawę całościowo i dążyć od ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Ocena całego postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji musi obejmować ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ewentualnie jego uzupełnienie stosownie do art. 136 K.p.a. W przypadku zaś, gdy organ odwoławczy już raz w danej sprawie wydawał decyzję zawierającą wskazówki co do dalszego prowadzenia postępowania przez organ I instancji (czyli decyzję uchylającą decyzję organu I instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania) i zmianie nie uległ ani stan faktyczny, ani stan prawny sprawy – przy ponownym rozpoznawaniu sprawy na skutek kolejnego odwołania, nie można tych wskazówek pominąć. Taka wykładnia znajduje potwierdzenie w zasadzie zaufania obywateli do organów administracji (art. 8 K.p.a.).

Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że tak organ I jak i II instancji nie podjęli wszystkich możliwych do wykonania czynności dowodowych niezbędnych dla prawidłowego i dokładnego wyjaśnienia sprawy. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co spowodowało konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obu podjętych w tej sprawie decyzji.

Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 z późn. zm.) stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, właściciel nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Sam rozmiar i zakres szkody nie jest podstawą stosowania tego przepisu. Istotnym jest to, że szkoda powstała na nieruchomości, której dotyczy zmiana stosunków wodnych.

Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stosunków wodnych szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ administracji może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom (art. 29 ust. 3 Prawa wodnego). Zastosowanie przez organy administracji publicznej tego przepisu wymagało w pierwszym rzędzie ustalenia, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie skarżącej i jaka była przyczyna tejże zmiany. Ustalenie tych okoliczności należało do podstawowych elementów stanu faktycznego sprawy.

Poza sporem w tej sprawie pozostaje okoliczność, że wody z działki nr [....] będącej własnością T.S. są kierowane na działkę nr [....] stanowiącą własność skarżącej W.I. . Osoby te wskazywały odmienne okoliczności co do wcześniejszego sposobu odprowadzania wody z działki nr [....] . Według T.S. wody te od lat 60-tych XX wieku były odprowadzane drenem właśnie na działkę skarżącej i taki sposób odprowadzania był zgody z warunkami terenowymi (nachyleniem powierzchni działek). Według W.I. do momentu bezprawnego skierowania wody na działkę skarżącej, poprzednio wody te były kierowane rowem odwadniającym zlokalizowanym po przeciwnej stronie niż działka skarżącej i rów ten, w połączeniu ze skarpą (wałem ziemnym) kierował wodę w kierunku lasu. Obie strony wskazały świadków potwierdzających stanowisko każdej z nich.

Już ta kwestia, mająca jedno z ważniejszych znaczeń w sprawie, powinna być ustalona w sposób czy to nie budzący żadnych wątpliwości, czy też polegający przynajmniej na ustaleniu zasadniczych kwestii. Tak też można odczytywać wcześniejsze decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. , które aż do wydania zaskarżonej decyzji konsekwentnie wskazywały na potrzebę przeprowadzenia opinii biegłego. Sąd w pełni podziela to wcześniejsze zapatrywanie co do konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego co do możliwego kierunku odprowadzania wód z działki nr [....] . Biegły w swojej opinii powinien w szczególności wykazać, czy wody z działki T.S. były lub chociażby mogły być odprowadzane w taki sposób, w jaki wskazuje na to skarżąca, czy też z uwagi na konfigurację terenu, stan miąższości gruntów, charakterystyczną strukturę pod ciekami wodnymi, itp. nie można przyjąć, aby spływ wody z działki T.S. mógł odbywać się w taki sposób jak wskazuje na to skarżąca bądź też że spływ ten odbywał się w taki sposób, w jaki określa to T.S. i jako istnieje obecnie.

Na znaczenie dowodu z opinii biegłego zwłaszcza w zakresie naruszenia stosunków wodnych okresowych art. 29 Prawa wodnego powołuje się orzecznictwo sądowe (np. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 99/09, opub. w LEX nr 602957; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 613/07, opub. w LEX nr 469720).

Sąd z urzędu zauważa, że w aktach sprawy jest opinia (orzeczenie) rzeczoznawcy w zakresie melioracji wodnych z dnia 2 (lub 9) lipca 2002 r. (akta administracyjne sprawy, karta nr 113a), ale opinia ta (orzeczenie) zostało wydane na wniosek jednej ze stron. Tym samym nie można przyjąć, aby była to opinia biegłego sporządzona na podstawie przepisów K.p.a., który np. podlega wyłączeniu z udziału w danej sprawie, jeżeli jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki (art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 84 § 2 K.p.a.). Biegły, który sporządza opinię na wniosek jednej ze strony, która o strona płaci jeszcze za ta opinię – może podlegać wyłączeniu właśnie na podstawie ww. przepisów.

Na konieczność ustalenia poszczególnych kwestii związanych z ta sprawą właśnie w drodze opinii biegłego wskazywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. w decyzjach z dnia 12 marca 2008 r. i dnia 12 września 2008 r. W zaskarżonej zaś decyzji nie wyjaśniono, dlaczego odstąpiono od konieczności przeprowadzenia tego dowodu.

Nie są to jedyne wady. Organy obu instancji nie rozważały, czy okoliczności przedstawione przez strony na poparcie swoich racji za uzasadnione. W szczególności nie zbadano, czego dotyczą zdjęcia obrazujące teren działek (w tym najprawdopodobniej działki skarżącej) pochodzące sprzed kilkunastu lub kilkudziesięciu lat (zdjęcie znajdujące się na karcie nr 82 akt administracyjnych sprawy i zdjęcie znajdujące się na karcie nr 140 akt administracyjnych sprawy). To mogłoby potwierdzić zasadność przyjętego stanowiska co do ustalania stanu faktycznego sprawy.

Organy nie oceniły należycie informacji ustalonych w trakcie oględzin. Przykładowo w trakcie oględzin działki skarżącej przeprowadzonych w dniu [....] września 2007 r. ustalono, że na działce skarżącej nastąpiła likwidacja rowka co powoduje "wybijanie" wody oraz rozlewanie się wody po działce skarżącej, a "ktoś" nawiózł ziemię na działkę skarżącej. Te okoliczności, mające znaczenie w sprawie, w ogóle nie są brane pod uwagę.

Jest jeszcze jedna okoliczność, co do której organy obu instancji w sposób ewidentny nie prowadziły żadnych ustaleń. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego właściciel gruntu nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W aktach administracyjnych sprawy (karta nr 255) znajduje się informacja Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, że zebrane próbki cieczy na działce skarżącej pobrane u wylotu rury odprowadzającej wody z działki T.S. są charakterystyczne dla nieoczyszczonych ścieków socjalno-bytowych.

Mimo tak jednoznacznego ustalenia, ta okoliczność pomijana jest w dalszym postępowaniu a organy wyjaśniają, że z całokształtu materiału dowodowego wynika, że ścieki nie są odprowadzane z działki nr [....] , bo na działce tej jest szczelny zbiornik na nieczystości, a ponadto T.S. oświadczył, że skarżąca wraz ze swoim mężem przed terminem pobrania próbek polewali swoją działkę jakąś tajemniczą cieczą. W ocenie Sądu nie można podzielić tego toku interpretacji. Okoliczność bowiem, że na działce jest zainstalowany szczelny zbiornik na nieczystości nie oznacza, że żadne nieczystości (ścieki) nie mogą przedostawać się na działkę sąsiednią. Gołosłowna jest zaś argumentacja o tym, że ścieki te zostały celowo wprowadzone do gleby przez skarżącą. Sąd w tym zakresie nie podziela stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. , że przepisy Prawa wodnego nie nakładają żadnych obowiązków na właściciela gruntu, który wprowadza ścieki szkodzące gruntom sąsiednim. W ocenie Sądu w takim przypadku należy odpowiednio stosować art. 29 ust. 2 i 3 Prawa wodnego, czyli nakazać zaniechania wprowadzania ścieków do gleby oraz w miarę potrzebny zobowiązać do usunięcia szkód spowodowanych tymi ściekami bądź nakazać wykonania urządzenia zapobiegającego dalszemu przedostawaniu się ścieków do gleby.

Odnosząc się do stanowiska sądów powszechnych co do naruszenia stosunków wodnych, to w ocenie Sądu również i w tym zakresie organy błędnie przyjęły te ustalenia na potrzeby prowadzonego postępowania. W uzasadnieniu wyroju Sądu Rejonowego w G. z dnia 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt I C 227/02 wskazano, że woda z działki nr [....] spływa na działkę nr [....] i ma ona niekorzystny wpływ na tę działkę, ale nie jest to niekorzystne oddziaływanie ponad przeciętną miarę i większe korzyści po stronie właściciela działki nr [....] wynikają na skutek takiego wpływu wody. Sąd ten nie kwestionował więc negatywnego oddziaływania wód kierowanych na działkę nr [....] , ale rozpoznając inną sprawę na podstawie innych przepisów doszedł do wniosku, że taka ingerencja w działkę nr [....] jest uzasadniona. Nie można wiec wskazać, aby ten wyroku Sądu Rejonowego przesądził o braku negatywnego oddziaływania stosunków wodnych na działkę skarżącej.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że brak należycie i wszechstronnie przeprowadzonego postępowania dowodowego, pominięcie dowodów możliwych do uzyskania a koniecznych dla oceny stanu faktycznego sprawy, niewyjaśnienie okoliczności na które powoływała się strona skarżąca oznacza, że w postępowaniu administracyjnym doszło do naruszenia zasad procesowych zawartych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wskazane braki i uchybienia czynią wydane w tej sprawie decyzje przedwczesnymi. Nie wiadomo bowiem w istocie, czy odzwierciedlają one rzeczywisty stan faktyczny sprawy, czy też nie.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. przy ponownym postępowaniu organ I instancji powinien w szczególności ustalić, czy wniosek skarżącej nadal jest podtrzymywany, a to w związku z powiadomieniem Sądu o zawarciu przez skarżącą ugody z T.S. w innej sprawie cywilnej dotyczącej przebiegu drenu na działce nr [....] .

W przypadku dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie, należy ustalić ponownie stan faktyczny sprawy, a w szczególności poprzez zlecenie przez organ sporządzenia opinani biegłego w zakresie wskazanym w uzasadnieniu tego wyroku, a także ustalić, czy ma miejsce odprowadzanie ścieków z działki nr [....] (lub jeszcze innych działek) na działkę nr [....] . Na tej podstawie należy ustalić, czy istnieją pozostałe przesłanki z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego uprawniające do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ust. 3 wskazanej ustawy, a następnie wydać stosowaną decyzję, pamiętając o wymogach związanych z orzekaniem w ramach uznania administracyjnego.

Mając na względzie przedstawione wyżej naruszenia prawa procesowego, zwłaszcza zaś art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.