Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2696/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżony wyrok w części i uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 13 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 62 pkt 1, art. 106 § 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 39 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1, art. 41
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 368/14 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla pkt 1 (pierwszy) zaskarżonego wyroku; II. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Olsztyna z dnia [...] listopada 2013 r. [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 368/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w kwocie 240 zł, powiększone o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] stycznia 2014 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej Kolegium bądź SKO), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej kpa), art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 [, zm. poz. 509], dalej ups bądź ustawa o pomocy społecznej), utrzymało w mocy decyzję z [...] listopada 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] listopada 2013 r.) Prezydenta Olsztyna (dalej Prezydent bądź organ I instancji), którą odmówiono J. B. (dalej skarżący bądź wnioskodawca) przyznania zasiłku celowego w październiku 2013 r. na spłatę zaległości za zajmowany lokal w kwocie 364,57 zł (odszkodowanie, świadczenia, odsetki), oraz opłatę należności za zajmowane pomieszczenie za listopad 2013 r. i grudzień 2013 r. w kwocie 158,66 zł miesięcznie.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, orzeczonym do dnia 31 lipca 2015 r. Utrzymuje się z pomocy finansowej z MOPS. Jego dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie. Wspierany jest również dodatkową pomocą w formie bonów obiadowych o wartości 226,80 zł miesięcznie. Wnioskodawca zamieszkuje w pomieszczeniu tymczasowym, które zajmował na mocy umowy najmu, obowiązującej do dnia 28 lutego 2013 r. Po upływie okresu najmu Zakład Lokali i Budynków Komunalnych w Olsztynie (dalej ZLiBK w Olsztynie) wezwał skarżącego do opuszczenia pomieszczenia.

Aktualnie wnioskodawca w dalszym ciągu zajmuje pomieszczenie tymczasowe bez tytułu prawnego i jest obowiązany do uiszczania odszkodowania za bezumowne korzystanie z tego pomieszczenia. Wysokość odszkodowania jest równa kwocie wcześniej wymaganego czynszu, tj. 158,66 zł miesięcznie. Z informacji uzyskanej z ZLiBK w Olsztynie wynika, że wg stanu na dzień 31 października 2013 r. zaległości za pomieszczenie tymczasowe wynoszą 364,57 zł. Wynajmujący skierował sprawę o eksmisję na drogę postępowania sądowego. Kolegium stwierdziło, że spełnienie przez wnioskodawcę określonych przesłanek nie zobowiązuje organu pomocy społecznej do przyznania świadczenia. Stan zdrowia (dyskopatia, nadciśnienie, prostata) nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, co w znacznym stopniu poprawiłoby jego sytuację finansową.

Zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w wysokości 529 zł i ma zapewniony ciepły posiłek. Zatem mógłby sam wygospodarować fundusze na opłatę czynszu, przyjmując za priorytet dalsze przebywanie w zajmowanym lokalu. Tym bardziej, że jest systematycznie wspierany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (k. 20, 23-25, 29 akt administracyjnych).

Skargę na decyzję z [...] stycznia 2014 r. do sądu administracyjnego wniósł J. B. wskazując, że uzasadnienie skargi zostanie dołączone do akt sprawy po przyznaniu skarżącemu pełnomocnika z urzędu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia (k. 3 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę SKO w Olsztynie wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 5-6 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ups, zasiłek celowy może być przyznany stronie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Nie budzi wątpliwości, że zasiłek celowy ma charakter pomocy ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Zasiłek celowy jest świadczeniem, które może, ale nie musi, zostać przyznane nawet jeżeli wnioskodawca spełnia wszystkie warunki, by je otrzymać. Sąd wskazał, że osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Wydanie decyzji poprzedzono wnikliwym postępowaniem, mającym na celu dokonanie pełnej oceny zarówno sytuacji życiowej skarżącego jak i pozostałych okoliczności, które mogły stanowić przesłanki przyznania świadczenia, a dokonana przez nie negatywna ocena w żadnym przypadku nie mogła zostać uznana za dokonaną z przekroczeniem granic uznania administracyjnego (k. 34, 38-46 akt sądowych).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J. B., reprezentowany przez r. pr. P. Z.. Wyrok zaskarżono w zakresie punktu 1 tj. oddalenia skargi, zarzucając wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 39 ust. 1 ups przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący spełnia wszelkie kryteria do przyznania zasiłku celowego, natomiast pozbawienie go tej pomocy zagraża jego sytuacji bytowej; uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

2. rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 62 pkt 1 ppsa przez jego niezastosowanie polegające na tym, że Sąd I instancji nie dokonał skompletowania niezbędnych do rozstrzygnięcia dowodów w sprawie, tj. w zakresie uzyskania informacji czy skarżący posiada samochód osobowy i czy w związku z tym ponosi koszty jego utrzymania, a także czy pojazd ów przedstawia wartość materialną, która umożliwiłaby uiszczenie zaległości czynszowych i uzyskania informacji dotyczącej okoliczności braku uiszczenia zaległości czynszowych za okres do dnia 31 lipca 2013 r., ponieważ wbrew stanowisku organu administracji, skarżący nie otrzymał do rąk własnych przyznanego na ten cel zasiłku celowego, a zaległość miała zostać uregulowana bezpośrednio przez organ administracyjny na konto ZLiBK w Olsztynie. Okoliczność ta została przyjęta za przyczynę odmowy przyznania zasiłku celowego w niniejszej sprawie z uwagi na to, że skarżący nie przejawia odpowiedzialnej postawy za regularne zapłaty czynszu i spłaty jego zaległości. Naruszenie wskazanego przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. rażące naruszenie prawa procesowego tj. art. 106 § 3 ppsa przez jego niezastosowanie polegające na tym, że Sąd I instancji nie przeprowadził niezbędnych dowodów z dokumentów mimo istnienia istotnych wątpliwości w tym zakresie dotyczących informacji czy skarżący posiada samochód osobowy i czy w związku z tym ponosi koszty jego utrzymania, a także czy pojazd ów przedstawia wartość materialną, która umożliwiłaby uiszczenie zaległości czynszowych oraz dowodów z dokumentacji dotyczącej okoliczności braku uiszczenia zaległości czynszowych za okres do dnia 31 lipca 2013 r., ponieważ wbrew stanowisku organu administracyjnego, skarżący nie otrzymał do rąk własnych przyznanego na ten cel zasiłku celowego, a zaległość miała zostać uregulowana bezpośrednio przez organ administracyjny na konto ZLiBK. Okoliczność ta została przyjęta za przyczynę odmowy przyznania zasiłku celowego w niniejszej sprawie z uwagi na to, że skarżący nie przejawia odpowiedzialnej postawy za regularną zapłatę czynszu i spłatę jego zaległości. Naruszenie wskazanego przepisu miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu 1 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w części i rozpoznanie skargi co do istoty oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia według norm przepisanych tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ponieważ nie zostało ono uiszczone w całości lub w części.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację zawartą w powyższych zarzutach (k. 51- 54 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Trafny okazał się zarzut naruszenia art. 39 ust. 1 ups przez jego niezastosowanie. Bezspornym jest, że skarżący spełnia konieczne kryteria do przyznania zasiłku celowego (w szczególności: jest dotknięty ubóstwem, niepełnosprawnością, długotrwałą i ciężką chorobą – art. 7 pkt 1, 6, 7 ups; spełnia kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 1 ups). Sąd I instancji nie dostrzegł, że odmowa przyznania wnioskowanej pomocy zagraża sytuacji bytowej skarżącego w szczególnie istotnej sferze życia – zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Z art. 39 ust. 1 ups wynika, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku na określony cel, obowiązany jest ustalić, czy zgłoszona potrzeba ma charakter niezbędnej potrzeby bytowej i jaki jest jej zakres. Jednocześnie organ przyznając zasiłek celowy winien mieć na uwadze ogólne zasady przyznawania pomocy społecznej określone w art. 3 ups, zgodnie z którym pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3), a potrzeby osób korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Powyższe oznacza, że choć przyznanie świadczenia z pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, organ nie może podejmować decyzji w tym zakresie w całkowicie dowolny sposób. W doktrynie trafnie wskazuje się, że prawo do uzyskania pomocy i jej rozmiar zależą od stopnia niepełnosprawności: znacznego, umiarkowanego, lekkiego (I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Wolters Kluwer 2009, s. 61). Organ musi uwzględnić środki finansowe, jakimi dysponuje oraz zakres zgłoszonych przez wnioskodawców żądań. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym zależnym od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ups, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności, o których mowa w art. 7 pkt 1-15 i zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ups może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, nie przeprowadzając w sposób wnikliwy postępowania wyjaśniającego - nie powołując art. 11 ust. 1 i 2 ups, choć w istocie wskazując na zaistnienie przesłanek wymienionych w dyspozycji tego przepisu (korzystania z przyznanych świadczeń w sposób niezgodny z przeznaczeniem; niepodjęcia zatrudnienia) – nietrafnie dokonały oceny sytuacji życiowej skarżącego i przesłanek z art. 39 ust. 1 i 2 ups. Sąd I instancji błędnie uznał, że sytuacja finansowa i osobista, a przede wszystkim niewysoki dochód jakim dysponuje schorowany, niepełnosprawny skarżący, mający w dacie wydania zaskarżonej decyzji 63 lata (k. 12, 24, 17 akt administracyjnych), pozwala na opłacenie zaległości czynszowych i pokrywania bieżących opłat z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu. Wojewódzki Sąd błędnie nie dostrzegł, że skarżący utracił tytuł prawny do tymczasowego lokalu socjalnego nie na skutek dewastacji lokalu bądź naruszania porządku domowego, a na skutek tego, że umowa najmu lokalu wygasła dnia 28 lutego 2013 r. a ZLiBK w Olsztynie umowy tej ze skarżącym nie przedłużył.

Nietrafnie Sąd I instancji aprobował pogląd Kolegium, że stan zdrowia skarżącego "nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia". Umknęło uwagi organów obu instancji i Wojewódzkiego Sądu, że skarżący w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał 63 lata i wraz z ukończeniem 65 roku życia stanie się osobą niezdolną do pracy (I. Sierpowska – op. cit., s. 51). Zgodnie z doświadczeniem życiowym, szansa znalezienia pracy, w warunkach pracy chronionej, przez dobiegającego kresu aktywności zawodowej, schorowanego i niepełnosprawnego w stopniu umiarkowanym skarżącego, w Olsztynie – mieście na prawach powiatu, w którym poziom bezrobocia jest stosunkowo wysoki (8,4 % na dzień 30 czerwca 2013 r.; przy znacznie wyższym – 21,1% w Powiecie Olsztyńskim - obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 września 2013 r. w sprawie przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów - M.P. z 2013, poz.797), a w którym dynamika gospodarcza jest niewysoka – jest bardzo mało prawdopodobna, z uwagi na konkurencję osób młodszych i zdrowszych, poszukujących pracy w Olsztynie. Organy ustaliły, że skarżący nie nabył praw do świadczeń z ZUS, co może wskazywać na to, że skarżący w całym dotychczasowym życiu zawodowym, nie był szczególnie aktywny. Brak w uzasadnieniach decyzji obu instancji jakichkolwiek ustaleń co do kompetencji zawodowych skarżącego i realnych możliwości podjęcia przezeń pracy w zakładach pracy chronionej w Olsztynie.

W orzecznictwie Sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że potrzeba mieszkaniowa, w tym regulowanie opłat za mieszkanie (koszty utrzymanie mieszkania), bieżące regulowanie czynszu, tak jak i zaległości w opłatach czynszu, mieści się w pojęciu "niezbędnej potrzeby bytowej". W wyroku z 21.2.2003 r., I SA 2037/02, Lex 149689, NSA wskazał, że ewentualna spłata wierzyciela uszczupli budżet osoby ubiegającej się o pomoc społeczną. W wyroku NSA z 12.2.1999 r., II SA/Łd 1393/98, wprost przyjęto, że zasiłek celowy może być przeznaczony na spłatę zadłużenia czynszowego. Spłata zaległości czynszowych może być przedmiotem świadczenia w formie zasiłku celowego, bowiem stanowi niezbędną potrzebę bytową (wyrok NSA z 12.12.2007 r., I OSK 45/07, Lex 328485). Dofinansowanie do czynszu może być uznane za niezbędną potrzebę bytową. Konsekwencją nieuiszczania opłat z tytułu czynszu może być pozbawienie mieszkania. Osoba, która już znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, ze względu na stan zdrowia i wysokość uzyskiwanego dochodu, może zostać w konsekwencji - wobec niezabezpieczenia podstawowej potrzeby bytowej - całkowicie pozbawiona możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji w przyszłości (wyrok WSA w Warszawie z 15.3.2013 r., I SA/Wa 2428/13, Lex 1321394). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym poglądy zaprezentowane w powołanych wyrokach podziela.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sprzeczne jest z doświadczeniem życiowym, by sprzedaż dwudziestosześcioletniego mercedesa rocznik 1988 (k. 3 akt administracyjnych) mogła wpłynąć na sytuację majątkową skarżącego w sposób istotny. Bieżące koszty eksploatacji samochodu, przez niemłodego (63 lata) i schorowanego, niepełnosprawnego wnioskodawcę, zgodnie z doświadczeniem życiowym, nie stanowią istotnej pozycji w wydatkach skarżącego.

Sąd kasacyjny nie podziela oceny organów o postawie roszczeniowej skarżącego, błędnie aprobowanej przez Wojewódzki Sąd, bowiem sprawa rozstrzygnięta wyrokiem II SA/Ol 368/14 jest jedyną wytoczoną przez skarżącego przed WSA w Olsztynie sprawą z zakresu pomocy społecznej (art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 228 § 2 kpc; cbosa). Zarówno Sądowi I instancji, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, znane są z urzędu osoby roszczeniowe w sferze pomocy społecznej, występujące rocznie z dziesiątkami wniosków o zasiłki celowe, na zaspokojenie nad wyraz subiektywnych potrzeb (przykładowo – w sprawie kontrolowanej wyrokiem WSA w Poznaniu z 9.4.2015 r., II SA/Po 114/15, Lex 1760461), a które następnie wytaczają dziesiątki, a czasami setki spraw sądowoadministracyjnych. W aktach sprawy brak jakichkolwiek dowodów, uprawniających organy obu instancji do takiej oceny.

W sytuacji rodzinnej, finansowej i zdrowotnej w jakiej znajduje się skarżący, dalece niewystarczające jest ograniczenie się organów administracji do lakonicznego i oczywistego stwierdzenia, że fundusze, którymi dysponuje MOPS w Olsztynie nie są nieograniczone i nie ma możliwości udzielenia pomocy każdemu w zgłoszonej przez niego wysokości.

Skoro w październiku 2012 r. uległy podwyższeniu kryteria dochodowe i wzrosła ilość potrzebujących, a budżet na realizację świadczeń w 2013 r. był niższy niż w roku 2012, to koniecznym w takiej sytuacji było wykazanie przez MOPS, że występował z wnioskami do Rady Miasta Olsztyna o zwiększenie środków na pomoc społeczną w budżecie na 2013 r. W aktach sprawy brak dowodów na to, że MOPS z takimi wnioskami wystąpił i jaki był rezultat tych wystąpień.

Jakkolwiek przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, to jednak nie powinno oznaczać dowolności. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Redakcja art. 39 ust. 1 i 2 ups daje organom administracji szeroki zakres uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisie przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Brak prawidłowego uzasadnienia, zwłaszcza decyzji o charakterze uznaniowym, uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie zabrakło takiej aktywności organów administracji, dotyczącej wniosku skarżącego o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na opłacenie zaległości czynszowych oraz zasiłku celowego na zapłatę czynszu za listopad i grudzień 2013 r. ze względu na konieczność zaspokojenia swoich potrzeb bytowych i stworzenie szansy na ponowne zawarcie umowy najmu zajmowanego tymczasowego mieszkania socjalnego.

Sąd I instancji nie dostrzegł, że Kolegium z naruszeniem art. 8 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa nie wyjaśniło istotnej okoliczności podniesionej w odwołaniu. Skarżący wskazał, że SKO rozpatrywało już wcześniej odwołanie skarżącego, uchylając w całości zaskarżoną decyzję MOPS w identycznej sprawie (k. 21 akapit ostatni akt administracyjnych). Obowiązkiem Kolegium było przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, wskazywanej (co prawda – nader ogólnie) w odwołaniu i rozważenie, czy Kolegium nie powinno orzec reformatoryjnie (art. 8 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa; wyrok NSA z: 20.6.1985 r., SA/Gd 478/85; 23.6.1994 r., SA/Wr 98/94, aprobowane przez B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2016, s. 75-76, nb 1-3 do art. 8). Z uzasadnienia decyzji z [...] listopada 2013 r. wnosić można, że skarżący miał na uwadze decyzję z [...] lipca 2013 r. nr [...] i następującą po niej decyzję z [...] września 2013 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] września 2013 r.) o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 329,33 zł, to jest świadczenia do dnia 31 lipca 2013 r.

Skarżący kasacyjnie trafnie podnosi, że w aktach administracyjnych brak dowodu, że skarżący otrzymał do rąk własnych świadczenie przyznane decyzją z [...] września 2013 r. i że został prawidłowo pouczony, że środki te winien osobiście przekazać ZLiBK w Olsztynie. Skarżący kasacyjnie podnosi, że zaległość miała zostać bezpośrednio uregulowana przez organ I instancji na konto ZLiBK. Jeśli świadczenie zostało prawidłowo wypłacone skarżącemu, to wyjaśnić należy, czy w aktach sprawy znajduje się dokument wskazujący na pisemne udzielenie informacji skarżącemu, że to skarżący obowiązany jest przyznane środki przekazać na konto ZLiBK w Olsztynie (art. 9 kpa; wyrok SN z 23.7.1992 r., III ARN 40/92, z glosami W. Tarasa, PiP 1993/3/110 i n. i J. Zimmermanna, PiP 1993/8/116 i n.; W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 92; B. Adamiak – op. cit., s. 80-81, nb 2). Organy nie rozważyły, czy – w przypadku przekazania owych środków skarżącemu i udzieleniu pouczenia – nie doszło do nieporozumienia między pracownikiem socjalnym a wnioskodawcą, który na skutek nieporadności zrozumiał, że to organ przekaże owe środki bezpośrednio na konto ZLiBK (s. 2 skargi kasacyjnej).

Niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 62 pkt 1 ppsa. Techniczny charakter art. 62 pkt 1 ppsa nie może stanowić podstawy do żądania przez stronę uzupełnienia materiału dowodowego (postanowienie WSA w Kielcach z 25.6.2007 r., II SA/Ke 261/07). Uchybienia dotyczące trybu przygotowania uregulowanego w art. 62 pkt 1 ppsa, nie mogą być uznane za istotne naruszenia przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 22.11.2007 r., II OSK 1544/06, aprobowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 388, nb 4; s. 390, nb 9).

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia art. 106 § 3 ppsa po stronie Sądu I instancji. Posiadanie przez skarżącego mercedesa rocznik 1988 wynika wprost z oświadczenia wnioskodawcy, złożonego przed organem I instancji; fakt ten potwierdza w skardze kasacyjnej podając, że od października 2013 r. skarżący nie może uruchomić samochodu z uwagi na brak pieniędzy na naprawę. Uprzednio z auta korzystał jedynie, gdy inne osoby prosiły skarżącego o podwiezienie a osoba podwożona pokrywała koszty paliwa (s. 3 skargi kasacyjnej). Charakterystyczne, że autor skargi kasacyjnej nie wskazuje żadnego dowodu z dokumentu, którego przeprowadzenia Sąd I instancji miałby zaniechać z naruszeniem art. 106 § 3 ppsa.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę (art. 188 ppsa).

Kolegium nie dostrzegło, że Prezydent przeprowadził postępowania wyjaśniające z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, i nie ustalił, jakie konieczne wydatki na leczenie ponosi co miesiąc skarżący (autor skargi kasacyjnej wskazuje: 80 zł miesięcznie za leki na dnę moczanową; 50 zł miesięcznie za leki na nadciśnienie; leki na prostatę; s. 3 skargi kasacyjnej) i nie ocenił, czy te konieczne wydatki w istocie pozwalały ponosić wydatki na odszkodowanie za korzystanie z tymczasowego mieszkania socjalnego). Kolegium nie przeprowadziło dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją z 3 września 2013 r. Błędnie Kolegium oceniło postawę skarżącego jako postawę roszczeniową. W rozpatrywanej sprawie Kolegium błędnie nie zastosowało art. 39 ust. 1 i 2 ups i nie orzekło reformatoryjnie, przyznając skarżącemu wnioskowany zasiłek celowy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. art. 39 ust. 1 i 2 ups i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1, i art. 80 kpa, należało zaskarżoną decyzję uchylić.

Z uwagi na naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 ups i art. 7, 77 § 1, i art. 80 kpa przez Prezydenta Olsztyna, na podstawie art. 135 ppsa należało uchylić decyzję z 14 listopada 2013 r.

Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent Olsztyna, będąc związanym wykładnią dokonaną niniejszym wyrokiem (art. 153 ppsa), rozpatrzy raz jeszcze wniosek [...]. Organ będzie miał na względzie przede wszystkim treść art. 39 ust. 1 i 2 ups z którego wynika, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku na określony cel, obowiązany jest ustalić, czy zgłoszona potrzeba ma charakter niezbędnej potrzeby bytowej i jaki jest jej zakres. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Prezydent przeprowadzi dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zakończonej decyzją z [...] września 2013 r. i decyzją z [...] lipca 2013 r., mając na uwadze aktualne brzmienie art. 8 kpa (k. 20v, 21 akt administracyjnych). Organ I instancji przeprowadzi dowody z dokumentów bądź z zeznania skarżącego, dla ustalenia koniecznych wydatków skarżącego na pokrycie kosztów leków i leczenia (w tym sanatoryjnego), w okresie istotnym dla rozstrzygnięciu o wniosku skarżącego. Prezydent winien rozważyć przeznaczenie przyznanego zasiłku celowego bezpośrednio na cel, któremu miał on służyć (np. przez przekazanie kwoty zasiłku wprost na rachunek ZLiBK w Olsztynie) z pominięciem skarżącego (I. Sierpowska – op. cit., s. 108), dzięki czemu interesy skarżącego i wynajmującego, będą chronione najlepiej i przy użyciu najprostszych środków.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż to wynagrodzenie, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa), przyznawane jest przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 ppsa, na podstawie odrębnego wniosku. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), pełnomocnik winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.