Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 642/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.02.2011r. , nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, postanawia: wniosek oddalić


UZASADNIENIE

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21.02.2011r. , nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z.G. ur. w 1966r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną E.G. ur. w 1966r., synem P.G. ur. w 1990r. oraz córką A.G. ur. w 1995r. E.G. nie jest nigdzie zatrudniona. Pełni funkcję prezesa zarządu "A" Sp. z o.o. ale nie pobiera z tego tytułu wynagrodzenia. Jest również udziałowcem tej spółki. Jedynym źródłem dochodu E.G. jest czynsz z tytułu najmu lokalu mieszkalnego położonego w K. przy ul. K. w wysokości 2200 zł., miesięcznie. Z.G. prowadzi samodzielnie pozarolniczą działalność gospodarczą, która w 2010r. przyniosła mu stratę w wysokości 15 454,99 zł. przy przychodzie na poziomie 8 611,94 zł. Podstawa jej opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu marcu 2011r. wyniosła 1 540 zł. Z.G. posiada konto bankowe w BNP Paribas Bank Polska S.A. , na którym, na dzień 19.05.2011r. zgromadzona była kwota 221,23 zł., oraz w Deutsche Bank PBC S.A, którego saldo na dzień 19.05.2011r. wynosiło 1 802,35 zł. Bank Gospodarstwa Krajowego prowadzi natomiast rachunek bieżący firmy: "Z" z siedzibą w K., którego saldo na dzień 19.05.2011r. przyjęło wartość 197 340 zł. Na rachunku tym utworzone zostały jednak dwie blokady; kwoty 71 932 zł. i kwoty 125 408 zł.

Strona skarżąca podnosi, iż w przeważającej części koszty utrzymania rodziny ponosi żona. W zależności od natężenia korzystania z mediów i pór roku obejmują one : opłaty związane z utrzymaniem domu, w tym media – ok. 1000 zł. , wydatki na wyżywienie i odzież – ok. 800 zł. , wydatki na lekarstwa, kosmetyki i środki czystości – ok. 100 zł. , opłaty związane z nauką dzieci – ok. 500 zł. Wnioskodawca spłaca ponadto kredyt zaciągnięty w Deutsche Bank PBC S.A, na budowę domu jednorodzinnego w B., którego miesięczna rata wynosi 2 207,12 CHF (co przy średnim kursie franka szwajcarskiego według NBP na dzień 17.06.2011r. w wysokości 3,31 zł. daje kwotę 7 305,56 zł.) Podaje również, iż w pokrywaniu koniecznych wydatków korzysta z pomocy finansowej i innej pozostałych członków rodziny.

Z.G. jest właścicielem działki rolnej w N. o pow. 0,45 ha oraz na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości położonej w B. zabudowanej domem o pow. 340 m2 oraz działki rolnej o pow. 7 ha położonej w Z. Nieruchomości te, jak podaje wnioskodawca obciążone są kredytem hipotecznym na kwotę ok. 1 200 000 zł.

Strona skarżąca posiada też samochód marki Volvo V70 rok. prod. 1998 o wartości ok. 12 000 zł. oraz samochód marki Opel Vivaro rok. prod. 2002 o wartości ok. 13 000 zł. Oba pojazdy zabezpieczone są przez Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04)

Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP.

Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ).

Sytuacji strony skarżącej nie ma natomiast znamion takiej wyjątkowości, która predestynowała by ją do tej szczególnej pomocy jaką jest zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy.

Z.G. nie jest osobą bezrobotną , prowadzi działalność gospodarczą, która była wstanie wygenerować na koncie firmowym kwotę 197 340 zł. Przedstawił on wprawdzie , iż w 2010r. przyniosła ona stratę, zauważyć należy jednak, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11). Wnioskodawca posiada zresztą na kontach osobistych łączną kwotę 2 023,58 zł. (stan na dzień 19.05.2011r.). Poza tym gospodarstwo domowe prowadzi z żoną , która uzyskuje stały dochód z tytułu najmu. Małżonkowie korzystają dodatkowo z pomocy finansowej rodziny. Podkreślić należy ponadto , że sytuacja finansowa strony skarżącej pozwala jej na uiszczanie co miesiąc rat kredytowych na budowę domu jednorodzinnego w B. w wysokości ok. 7 305 zł.

Tak więc zarówno środki zgromadzone na kontach osobistych jak i miesięczna rata kredytu przewyższają łączne koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego we wszystkich czternastu sprawach ze skarg Z. G. o sygn. akt I SA/Kr 639 - 53/11. Koszty te obejmują bowiem wpisy od skarg i wynoszą w sumie 1400 zł. Trzeba przy tym również zauważyć, iż w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, . postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, . postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Nie można więc przyjąć tezy , iż Z.G. nie posiada zdolności płatniczy pozwalających pokryć mu w/w koszty sądowe.

Analizując jego sytuację majątkową zwrócić wypada także uwagę na fakt, iż jest on właścicielem bądź też współwłaścicielem trzech nieruchomości, które naraz nie zaspokajają jego potrzeb mieszkaniowych. Zaznaczyć natomiast należy, iż posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe. (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09).

Pamiętać bowiem trzeba, że w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628 ].

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie pozbawione jest uzasadnionych podstaw. Stąd też , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr. 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.