Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 190/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 20a ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 130 poz 851
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego  pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem  pochodzenia.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi "Q" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towarów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 1.534,00 (jeden tysiąc pięćset trzydzieści cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

"Q" Spółka z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] wydanej w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego, co do pochodzenia towaru.

W sprawie został ustalony następujący stan faktyczny.

W dniu [...] lutego 2004 r. działająca z upoważnienia Strony Agencja Celna zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym tkaniny poliestrowe pochodzące z Chin. Jako stawkę celną zadeklarowano stawkę celną konwencyjną 9%.

Jako dowód pochodzenia będący podstawą do zastosowania wnioskowanych stawek celnych przedłożono chińskie świadectwo pochodzenia nr [...].

Korzystając z uprawnień przewidzianych w § 20a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. z 1997 r., Nr 130, poz. 851 ze zm.) organ celny przekazał załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia do weryfikacji.

W związku z brakiem wyniku weryfikacji w terminie określonym w ww. rozporządzeniu, Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. wszczął z urzędu postępowanie w celu określenia prawidłowej kwoty długu celnego oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług.

W odpowiedzi na powyższe postanowienie, pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. Prezes Zarządu Skarżącej Spółki, Pan R.P. wniósł o: 1) wydanie kopii korespondencji dotyczącej weryfikacji świadectwa pochodzenia, 2) zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia sprawy z eksporterem towaru i uzyskaniem potwierdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia.

W związku z powyższym organ l instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. zawiesił postępowanie z uwagi na fakt ponownego przekazania świadectwa do weryfikacji.

W terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku organ celny nie otrzymał jednak żadnej odpowiedzi dotyczącej weryfikacji dowodu pochodzenia. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego podjął z urzędu zawieszone uprzednio postępowanie i decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i orzekł, iż w stosunku do części towaru należy zastosować stawkę celną konwencyjną w wysokości 30% wartości celnej towaru.

Decyzja ta została zaskarżona pismem z dnia [...] grudnia 2007r.

Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, w tym wskazując przesłanki, które uniemożliwiają zastosowanie wnioskowanej stawki celnej, utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Na wyżej wymienioną decyzję ostateczną wydaną w administracyjnym toku instancji pełnomocnik strony złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Go 428/08 uchylił zaskarżoną decyzję i określił, że decyzja ta nie może być wykonana.

W ocenie sądu, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można ustalić czy organ celny dochował wszelkiej staranności podczas prób zweryfikowania przedmiotowego świadectwa pochodzenia. Sąd wskazał również na niekonsekwencję podczas kierowania monitów na różne adresy, jak również uznał za niewyjaśnione powody powołania w uzasadnieniu decyzji § 29 rozporządzenia z dnia 21 października 1997 r., który to nie dotyczy weryfikacji niepreferencyjnych dowodów pochodzenia. Sąd uznał, że w związku z powyższym zostały naruszone podstawowe zasady procesowe m.in. zasada praworządności oraz zasada prawdy obiektywnej.

W tej sytuacji - zdaniem Sądu - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej uchylić.

Po otrzymaniu akt organ odwoławczy ponownie przeprowadził postępowanie,

w toku którego istniejący materiał dowodowy uzupełniono o dokumenty związane z adresami dot. weryfikacji świadectw pochodzenia.

Na jego podstawie w dniu [...] lutego 2009 r. organ odwoławczy wydał decyzję nr [...] utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy.

Ta decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

Skarżąca spółka organowi celnemu: 1) rażące naruszenie przepisu art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z przepisem art. 26 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo celne i przepisem art. 262 Kodeksu celnego, poprzez przyjęcie, że przedłożone przez stronę retrospektywne świadectwo pochodzenia towaru, nie stanowi podstawy do objęcia przedmiotowego towaru stawką celną konwencyjną w wysokości 9%, 2) rażące naruszenie § 11 ust. 1 i 2 oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, poprzez przyjęcie, że przedłożone przez stronę retrospektywne świadectwo pochodzenia towaru, nie stanowi podstawy do objęcia przedmiotowego towaru stawką celną konwencyjną w wysokości 9%.

Mając na uwadze powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu l instancji, w całości. 2) zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wnosząc o oddalenie skargi stwierdził, że zgodnie z art. 13 § 1 Kodeksu celnego cła określa się na podstawie taryfy celnej oraz innych środków taryfowych, przy czym sama taryfa celna obejmuje m.in. stawki celne, sposób, warunki i zakres ich stosowania, co określono w przepisie art. 13 § 3 pkt 2 ustawy. Taryfę celną ustala Rada Ministrów w drodze rozporządzenia ( art. 13 § 6), a klasyfikację towaru określa kod taryfy celnej (art. 13 § 5).

W Postanowieniach wstępnych do Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz.U. nr 226, poz. 1885) wskazano (część A), że taryfa celna określa stawki celne konwencyjne, autonomiczne, preferencyjne, obniżone oraz ryczałtowe (pkt 1) a także zasady ich stosowania (pkt 2-9). Natomiast w pkt 10 wskazano, iż do towarów wymienionych w wykazie 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. (Dz.U. nr 130, poz. 851, ze zm.), których pochodzenie nie zostało udokumentowane, należy stosować stawkę celną autonomiczną lub stawkę celną konwencyjną, jeśli ta jest wyższa od autonomicznej. Na tym tle zamieszczenie w akcie normatywnym Rady Ministrów zasady wynikającej z pkt 10 postanowień wstępnych, stanowi autentyczną wypowiedź organu uprawnionego do określania stawek celnych, zawartą w tym samym akcie prawnym, w którym stawki te zostały ustanowione, a wyjaśniającą i uściślającą treść określonych stawek celnych.

W myśl art. 15 § 1 Kodeksu celnego niepreferencyjne pochodzenie towarów określa się w celu stosowania taryfy celnej (pkt 1), środków polityki handlowej (pkt 2) oraz sporządzania i wydawania świadectw pochodzenia (pkt 3). Natomiast reguły ustalania takiego pochodzenia określają przepisy art. 16-19 ustawy.

Ustalenie takiego pochodzenia towarów dokonywane jest na podstawie dowodu pochodzenia (art. 19 § 1), a w przypadku wątpliwości, co do pochodzenia, organ celny został umocowany do żądania dodatkowych dowodów pochodzenia (art. 19 § 2), przy czym Rada Ministrów, wykonując delegację ustawową, wynikającą z treści art. 19 § 3 Kodeksu celnego, rozporządzeniem z dnia 15 października 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. nr 130, poz. 851, ze zm.) określiła także listę towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

Z treści § 11 ust.1 powołanego aktu normatywnego wynika, że pochodzenie towarów wymienionych w wykazie nr 3 (§ 2 pkt 3) przywożonych na polski obszar celny musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, a dokument ten winien spełniać warunki ściśle określone w przepisie § 13 ust.1 rozporządzenia.

Przedłożone przez Skarżącą w momencie odprawy celnej świadectwo pochodzenia spełniało odpowiednie wymogi formalne, stanowiło zatem podstawę do zastosowania wobec importowanego towaru wnioskowanej (niższej) stawki celnej.

Jednakże, w przedmiotowej sprawie, mając na względzie przepisy art. 83 Kodeksu celnego, zgodnie, z którymi po zwolnieniu towarów organ celny, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może m.in. w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, a także zgodnie z; § 20 a ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. mówiącym, iż w celu sprawdzenia autentyczności świadectwa pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych organ celny może skierować je do weryfikacji do organu wystawiającego świadectwo, więc organ celny przekazał świadectwo pochodzenia nr [...] z [...] stycznia 2004 r. do weryfikacji do władz, które je wystawiły.

Pomimo upływu 10 – miesięcznego terminu liczonego momentu wysłania wniosku o weryfikację, organy celne nie otrzymały żadnej odpowiedzi.

§ 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. stanowi, że jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie 10 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do potwierdzenia pochodzenia towaru.

W dniu [...] lutego 2005 r. skierowano za zwrotnym poświadczeniem odbioru wniosek o weryfikację przedmiotowego świadectwa pochodzenia do Izby Przemysłowo-Handlowej w Chinach na adres -otrzymany z Ambasady RP w Pekinie przy piśmie nr [...] z [...] października 2004 r. Powyższy wykaz znajduje się w dokumentach zgromadzonych w sprawie.

W związku z brakiem odpowiedzi, jak również zwrotnego poświadczenia odbioru dotyczącego tegoż wniosku dnia [...] września 2005 r. na adres inny, lecz podany na oficjalnej stronie internetowej zawierającej adresy CCPiT (kopia w aktach sprawy) przekazano do Chin monit, w treści którego organ wskazał, iż w związku z brakiem odpowiedzi na nasze pismo nr [...] z [...] lutego 2005 r. zwraca się z prośbą o weryfikację, przy czym załączył również kopie ww. świadectwa pochodzenia. Zaznaczenia wymaga fakt, że ten drugi adres jest również w prowincji [...] i jest to ta sama instytucja, czyli CCPiT. Czynność ta miała na celu skuteczne doręczenie wniosku o weryfikację.

W dalszym ciągu brak jednak było odpowiedzi administracji Chin i dlatego w dniu [...] marca 2006 r. skierowano kolejny monit do instytucji nadrzędnej dla CCPiT [...] tj. do CCPiT China Council for the Promotion of International Trade, na adres również wskazany pod pozycją pierwszą w wykazie otrzymanym z Ambasady RP w Pekinie przy piśmie nr [...] z [...] października 2004 r. Odbiór tego monitu potwierdzono dnia 20 marca 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy).

W uwagi na dalszy brak jakiejkolwiek reakcji ze strony chińskiej administracji, oraz mając na uwadze upływ terminu określony w § 20a ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia - (Dz.U. Nr 130, poz.851 z 1997 r. ze zmianami), w dniu [...] października 2006 r. przekazano do organu celnego l instancji całość akt sprawy celem dalszego postępowania.

Dnia [...] grudnia 2006 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo organu l instancji nr [...], w którym zwrócono się z wnioskiem o ponowne przeprowadzenie weryfikacji, z uwagi na różne dresy zawarte we wniosku i monicie.

W związku z powyższym Dyrektor Izby Celnej uznał za zasadne ponowne skierowanie w dniu [...].12.2006r. wniosku o weryfikację, a [...].06.2007r. monitu na adresy inne niż dotychczas. Adresy te zostały przekazane izbom celnym przez Ministerstwo Finansów w związku z powstałym wspólnotowym systemem zarządzania wzorami SMS (Specimen Management System), który jest elektroniczną bazą zawierającą wzory pieczęci, jak również m.in. adresy organów celnych, izb handlowych i innych organizacji wystawiających świadectwa pochodzenia i inne. Jest on podstawową bazą, a dodatkowo uzupełnioną zbiorem w formie papierowej, który zawiera informacje uzyskane z Komisji Europejskiej, Ambasad i innych przedstawicielstw różnych państw, niektórych ministerstw, izb handlowo-przemysłowych oraz różnych organizacji.

Wniosek o weryfikację (pismo z dnia [...] grudnia 2006 r.) został wysłany na adres wskazany w zbiorze, który stanowi uzupełnienie wyżej wskazanego systemu SMS (adres został pozyskany od China Council for the Promotion of International Trade za pośrednictwem Ambasady RP z Chinach).

Również monit (pismo z dnia [...].06.2007r.) został przekazany na ten sam adres, choć omyłkowo przy nazwie prowincji Chin wpisano błędny kod.

Reasumując wskazać należy, iż korespondencja kierowana była do CCPiT w następujący sposób:

1) Wniosek nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. - na adres wskazany w piśmie Ambasady RP w Chinach ([...] z [...] października 2004 r.;

2) Monit nr [...] z dnia [...] września 2005 r. - na adres wskazany na oficjalnej stronie internetowej CCPiT (kopia tych adresów zalega w aktach sprawy),

3) Kolejny monit nr jw. z dnia [...] marca 2006 r. skierowano do głównej siedziby CCPiT- również na adres wskazany w piśmie Ambasady RP nr jw.- zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy,

4) Drugi wniosek o weryfikację świadectwa pochodzenia (pismo z dnia [...].12.2006r.) - oraz monit (pismo z dnia [...].06.2007r. wysłano na adres uzyskany w ramach wspólnotowego systemu SMS- (k. 102 vide pismo MF z dnia [...].04.2005r.-papierowe zbiory).

Pomimo tego, że w sprawie weryfikacji świadectwa pochodzenia wysłano aż dwa wnioski (pierwszy na adres wskazany przez Ambasadę RP w Chinach, a drugi na adres pozyskany w ramach wspólnotowego systemu SMS. Dyrektor Izby Celnej nie otrzymał żadnej odpowiedzi w tej sprawie.

W związku z powyższym, zgodnie z § 20a ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia - (Dz.U. Nr 130, poz. 851 z 1997 r. ze zmianami) - towar objęty ww. świadectwem pochodzenia nie spełniał warunków do stosowania konwencyjnych stawek celnych.

Podkreślić należy, iż w przedmiotowej sprawie organy celne działając w sposób ściśle określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 z 1997 r. ze zmianami) skierowały przedłożone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia do weryfikacji do organu, które je wystawiły. Wyjaśnić należy, iż w rozumieniu § 20 a ww. rozporządzenia, organem wystawiającym nie jest eksporter, który jedynie deklaruje pochodzenie, lecz wymieniony na świadectwie pochodzenia organ potwierdzający prawdziwość deklaracji eksportera.

Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia § 11 ust. 1 i 2 oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia, poprzez przyjęcie, że przedłożone przez stronę retrospektywne świadectwo pochodzenia towaru, nie stanowi podstawy do objęcia przedmiotowego towaru stawką celną konwencyjną w wysokości 9%, wyjaśniam że świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. i nie było wystawione w trybie retrospektywnym, zatem zarzut nie uznania go jako dowodu pochodzenia nie jest zasadny. W niniejszej sprawie, powodem odmowy zastosowania konwencyjnej stawki celnej był brak wyniku weryfikacji od organu, który ww. świadectwo wystawił, a nie odmowa uznania retrospektywnie wystawionego świadectwa pochodzenia.

Niezależnie od powyższego wskazać należy również przepisy wskazanego wyżej Rady Ministrów z 15 października 1997 r. nie przewidują możliwości przedkładania świadectw retrospektywnych, czy też wymiany nieautentycznego świadectwa pochodzenia. Zgodnie z treścią § 13 ust.3 ww. rozporządzenia, tylko w wypadku kradzieży, utraty lub zniszczenia oryginału świadectwa pochodzenia organ celny uznaje duplikat takiego dokumentu wystawiony prawidłowo przez upoważniony organ.

W sferze zobowiązań publicznoprawnych nie ma zastosowania zasada "co nie jest prawem zakazane, jest dozwolone". Potwierdzeniem tego jest treść art. 120 Ordynacji podatkowej, nakazującego organowi celnemu działać na podstawie przepisów prawa, co oznacza że w postępowaniu celnym ma zastosowanie reguła "dozwolone jest wyłącznie to, co prawo wyraźnie przewiduje". Wbrew zarzutom Skarżącego, organy celne nie naruszyły żadnego ze wskazanych z przepisów ww. rozporządzenia.

Nie sposób zgodzić się również z zarzutem dotyczącym naruszenia prawa procesowego.

W świetle opisanych faktów, nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej, bowiem organy celne prowadziły postępowanie celne w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa. Niezadowolenie Strony z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu niezgodnego z oczekiwaniami Strony, nie może być uznane za naruszenie zasady i prawdy obiektywnej zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Organy celne są zobowiązane do ustalenia prawdy materialnej, co oznacza, że w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy (art.122 Ordynacji podatkowej), co w przedmiotowej sprawie miało miejsce, gdyż przed powzięciem decyzji wzięto pod uwagę wszystkie zgromadzone w sprawie dowody i wykorzystano wszelkie dostępne, oficjalne adresy m.in. te otrzymane drogą oficjalną z Ministerstwa Finansów w celu właściwego doręczenia wniosku o weryfikację dowodu pochodzenia.

Jak zostało wyżej wykazane, organ celny realizując wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej w postępowaniu zapewnił przestrzeganie wszystkich wskazanych w ustawie reguł postępowania dowodowego i zgodnie z treścią art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy. W postępowaniu dowodowym organ celny dążył, na podstawie całościowego zebranego materiału dowodowego do rzetelnego ustalenia faktów, zgodnie z zasadą bezstronności. W myśl tej zasady organy celne kierują się w swoim postępowaniu obiektywizmem, zbierają materiał dowodowy z uwzględnieniem okoliczności korzystnych jak i niekorzystnych dla określenia sytuacji prawno - materialnej strony postępowania, analizują i oceniają materiał dowodowy z uwzględnieniem wszystkich ocenianych okoliczności w ich wzajemnym powiązaniu oraz przyjmują jako podstawę decyzji jako fakty ujawnione w toku postępowania.

Fakt, iż analiza zebranego materiału dowodowego nie przyniosła oczekiwanych przez Stronę rezultatów, nie może być powodem kwestionowania rzetelności poczynań organów celnych lub zasadności zajmowanego przez te organy stanowiska w przedmiotowych sprawach.

Ponadto należy dodać, iż zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej, organ uprawniony jest do swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. Powyższa zasada uprawnia organ do ustalania prawdy obiektywnej wg swej wiedzy, doświadczenia oraz przekonania o wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych. Zasada swobodnej oceny dowodów nie oznacza, rzecz jasna, nieograniczonej dowolności w wartościowaniu dowodów i ich selekcji. Jednakże organ uprawniony jest do wyboru faktów, które uznał za udowodnione.

W związku z powyższym podniesione przez Skarżącego zarzuty są bezzasadne, gdyż w niniejszej sprawie zastosowanie stawki celnej autonomicznej w wysokości 30% było skutkiem braku wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia Nr [...] z [...].01.2004r., a nie jak wskazuje skarżący nieuznanie retrospektywnie wystawionego świadectwa pochodzenia, gdyż takowego Strona w niniejszej sprawie nie przedłożyła.

Zarówno wnioski o weryfikację przedmiotowego świadectwa pochodzenia jak i monity kierowane były na adresy CCPiT otrzymane drogą oficjalną zarówno z Ambasady RP w Pekinie, jak i z Ministerstwa Finansów, a podkreślenia wymaga fakt, iż monit z dnia [...] marca 2006 r. skierowano do instytucji nadrzędnej dla CCPiT tj. do CCPiT China Council for the Promotion of International Trade, na adres wskazany pod pozycją pierwszą w wykazie otrzymanym z Ambasady RP w Pekinie przy piśmie nr [...] z [...] października 2004 r., a odbiór tego monitu potwierdzono dnia 20 marca 2006 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy. Organ miał zatem przekonanie, że wniosek doręczył. Nie uzyskano jednak żadnej odpowiedzi na pismo.

Reasumując, organ celny dołożył wszelkich starań, aby uzyskać wynik weryfikacji ww. świadectwa pochodzenia Nr [...] z [...] stycznia 2004 r., a w związku z nie otrzymaniem odpowiedzi na swój wniosek zastosował się do treści § 20a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 z 1997 r. ze zmianami).

Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Celnej wnosi jak na wstępie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

W rozpoznawanej sprawie, istota sporu sprowadza się do dwóch kwestii.

Pierwszy, który pojawił się już przed sądem, który rozpoznawał skargę na wcześniej wydaną przez organ II instancji decyzję, uchylając ją wyrokiem z 17 lipca 2009 r. w sprawie I SA/Go 428/08, dotyczył prawidłowości doręczenia przez organ polski do weryfikacji organowi chińskiemu świadectwa pochodzenia nr [...] z [...] stycznia 2004 r. wystawionego w Chinach.

Drugi dotyczył podniesionej w obecnie wniesionej skardze, prawnych konsekwencji braku odpowiedzi udzielonej przez właściwy organ na przesłany do niego wniosek o weryfikację przedłożonego do zgłoszenia celnego świadectwa pochodzenia towarów.

Ustosunkowując się do pierwszej kwestii dotyczącej prawidłowości doręczenia wysłanego do weryfikacji świadectwa pochodzenia należy podkreślić, że w tym zakresie już wypowiedział się w wyroku z 17 lipca Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie I SA/ Go 428/08 między innymi stwierdzając , że z akt administracyjnych wynika, iż pism o weryfikację było w sumie pięć, na przełomie niemalże dwu i pół roku wysłano pięć pism na pięć różnych adresów.

Sąd wówczas podkreślił, że w sprawach takiego rodzaju jak będące obecnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie chodzi o jakiekolwiek wysłanie wniosków weryfikacyjnych lecz o dokonanie tego w sposób jak najbardziej skuteczny, bowiem tylko wówczas ma sens badanie autentyczności świadectwa pochodzenia. Jest to uzasadnione przede wszystkim niekorzystnymi dla strony konsekwencjami celno – podatkowymi, jakie są skutkiem negatywnego wyniku weryfikacji lub jej brakiem.

Sąd udzielając wówczas organowi wskazań przy ponownym jego rozpoznaniu sprawy, stwierdził, że w szczególności wyjaśnienia wymaga kwestia właściwego adresu na który powinien być wysłany wniosek o weryfikację przedmiotowego świadectwa. Przy tym, zważywszy na dotychczasowe działanie organu, sposób jego ustalania i dokonywany wybór winny mieć wyraźne odzwierciedlenie w aktach, tak by prawidłowość tego adresu nie budziła żadnych wątpliwości.

Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę, dokonał szczegółowej analizy kierowanej korespondencji do Chin, dotyczącej weryfikacji przedłożonego świadectwa pochodzenia.

Z dokonanej analizy wynika, że pisma były kierowane zarówno na adresy uzyskane od Ambasady R. P. w Chinach, jak również na adresy wskazane na oficjalnej stronie internetowej chińskiej jednostki CCPiT oraz adres uzyskany w ramach wspólnotowego systemu SMS (str. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

W aktach sprawy, znajduje się tylko jeden dowód doręczenia wysłanej korespondencji.

Dotyczy on monitu z [...] marca 2006 r. skierowanego do głównej siedziby CCPiT, na adres wskazany przez Ambasadę R.P. w Chinach (k. 24 akt administracyjnych).

Jednak dokonując analizy załączonego do akt dowodu doręczenia stwierdzić, należy iż nie można ustalić kto odebrał przesłaną przesyłkę.

Z dołączonych do akt dokumentów nie wynika, jaki chiński organ przesyłkę odebrał, nie można zatem wykluczyć, że została ona odebrana przez inny podmiot .

Jedynie potwierdzenie odbioru wniosku weryfikacyjnego przez uprawniony chiński organ daje podstawę do zastosowania regulacji z § 20 a ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r., w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. Nr 130, poz. 851 z późn. zm.).

Organ w zaskarżonej decyzji, stosując regulację § 20 a ust. 2 wyżej wskazanego rozporządzenia wskazał jako podstawę jego wydania w zakresie jakim powinno odpowiadać świadectwo pochodzenia art. 19 § 3 pkt 1-3 Kodeksu celnego.

Dokonując analizy wydanego rozporządzenia w jego regulacji § 20 a ust 2 we wskazanym powyżej zakresie, należy stwierdził, że przepis ten został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP "Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu".

Wytyczne nie muszą być zamieszczone w przepisie zawierającym upoważnienie ustawowe. Dopuszczalne jest ich umieszczenie w innych przepisach ustawy o ile możliwe jest zrekonstruowanie ich treści (tak TK z dnia 29 maja 2005 r., P1/01, OTK-A 2003/2/36).

Wytyczne nie muszą być nazbyt szczegółowe.

Skoro rozporządzenie jest funkcjonalnym uzupełnieniem ustawy, to ustawa powinna pozostawić organowi upoważnionemu pewną samodzielność w unormowaniu materii, której rozporządzenie dotyczy. Istotne jest aby podmiot wydający rozporządzenie mógł prawidłowo odczytać intencje ustawodawcy.

Kodeks celny w art. 19 § 3 zawierał upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad i trybu ustalania pochodzenia towarów, o których mowa w art. 17, sposób dokumentowania pochodzenia towarów o których mowa w § 1 i § 2, listę towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia.

W rozporządzeniu z dnia 15 października 1997 r. wydanym na podstawie art. 19 § 3 Kodeksu celnego, w rozdziale 6 uregulowano kwestie dotyczące świadectwa pochodzenia, które jest jednym z dowodów pochodzenia towarów wymienionych w rozdziale 5 tego rozporządzenia. W rozdziale 6 tego rozporządzenia znajduje się § 20 a ust 2 dotyczący weryfikacji świadectwa pochodzenia.

Powstaje więc do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zamieszczony w § 20 a ust 2 wyżej wskazanego rozporządzenia, skutek braku odpowiedzi organu, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji we wskazanym terminie 10 miesięcy, może być uznany za należący do zakresu ustawowego pojęcia "dokumentowanie pochodzenia towaru".

W pojęciu dokumentowania pochodzenia towaru mieści się konieczność przedstawienia przez importera świadectwa pochodzenia, który to dokument może podlegać weryfikacji w trybie § 20 a ust 1, to pozbawienie tego dokumentu mocy dowodowej tylko z tej przyczyny, że w terminie określonym w § 20 a ust. 2 rozporządzenia, liczonym od daty wysłania wniosku przez polski organ celny, organ do którego skierowano świadectwo pochodzenia w celu jego weryfikacji nie nadesłał odpowiedzi, czyli milczy, wykracza poza pojęcie dokumentowania pochodzenia towaru.

Ciężar udowodnienia pochodzenia towaru spoczywa na importerze. Z chwilą przedłożenia prawem przewidzianego dokumentu domniemywać należy, że importer wywiązał się z tego obowiązku.

To czy uczynił to w sposób należyty, podlegało weryfikacji przy współdziałaniu organu państwa do którego świadectwo skierowano w celu jego weryfikacji. Odpowiedzi tego organu wskazujące na nieautentyczność dokumentu lub niezgodność przedstawionych danych z rzeczywistym stanem rzeczy powoduje, że sytuacja stawała się identyczna z tą, w której importer w ogóle nie przedłożył dokumentu pochodzenia towarów.

W przypadku braku odpowiedzi organu do którego wysłano świadectwo pochodzenia, nie można uznać, że importer nie udokumentował pochodzenia towaru. Zachodziła jedynie okoliczność milczenia tego organu, mogąca być skutkiem albo jego zaniechania albo tego, że wniosek polskiego organu celnego w ogóle nie dotarł do właściwego organu. Wprowadzenie zatem regulacji co do skutku braku odpowiedzi zagranicznego organu pozostawało bez związku z wymienionym w upoważnieniu ustawowym dokumentowaniem pochodzenia towarów.

Należy zatem stwierdzić, że § 20 a ust 2 rozporządzenia z dnia 15 października 1997 r. w zakresie w którym przewidywał skutek braku odpowiedzi organu zagranicznego w określonym 10 miesięcznym terminie, w postaci uznania, że towar objęty dokumentowaniem nie spełniał warunków do stosowania preferencyjnych stawek celnych, wydany został z przekroczeniem upoważnienia zawartego art. 19 ust. 3 Kodeksu celnego i dlatego w opisanym zakresie sprzeczny był z art. 92 ust 1 Konstytucji RP.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 6 pkt 4 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

Na koszty te składają się – wpis sądowy 334,00 zł, wynagrodzenie dla radcy prawnego – 1.200,00 zł, łącznie 1.534,00 zł.

|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |

|Barbara Rennert |Jacek Niedzielski |Dariusz Skupień |