Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1607/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 188 oraz art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia WSA del. do NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. S. - Przedsiębiorstwo Handlowe [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt 3/I SA/Po 99/03 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie na rzecz skarżącej B. S. kwotę 762 (siedemset sześćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 listopada

2005 r., sygn. akt 3/I SA/Po 99/03, oddalił skargę B. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Rzepinie z dnia [...] listopada 2002 r., Nr [...], w przedmiocie wartości celnej towaru.

Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 20 grudnia 2001 r. Agencja Celna [...] działająca z upoważnienia firmy [...] Przedsiębiorstwo Handlowe w Warszawie zgłosiła w procedurze dopuszczenia do obrotu przędzę poliestrowo-bawełnianą /65-35/ czesaną, pochodzącą z Indii w 480 kartonach, załączając do zgłoszenia deklaracje wartości celnej, fakturę [...] z dnia [...] listopada 2001 r., na kwotę 7620,48 USD, świadectwo pochodzenia towaru Form.A nr 7884785, list załadunkowy, fakturę dotyczącą transportu, list przewozowy CMR, upoważnienie do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego dla Agencji Celnej [...]

W wyniku weryfikacji powyższego zgłoszenia, Dyrektor Urzędu Celnego w Rzepinie decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. uznał zgłoszenie to za nieprawidłowe w zakresie wartości towaru, wartości pozycji, kursu waluty, wartości statystycznej towaru i podstawy opłaty. W powyższej decyzji za podstawę wartości celnej towaru przyjęto cenę towaru dopuszczonego do obrotu w dniu [...] października 2001 r. według zgłoszenia celnego nr [...] w wysokości 1,56 USD za kg.

Dyrektor Izby Celnej uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w wyniku odwołania strony i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego, wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar nabyty w celu przywozu na polski obszar celny, przy czym wartość ta powinna odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru w dniu dokonania odprawy celnej. Zdaniem organu odwoławczego wskazane było ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego, mające na celu uzyskanie większej ilości materiału poglądowego zawierającego informacje o okolicznościach importu towaru o zbliżonych cechach, a następnie ustalenie wartości towaru zgłoszonego do odprawy celnej w dniu 20 grudnia 2001 r. przez Przedsiębiorstwo [...]

Naczelnik Urzędu Celnego w Rzepinie decyzją nr [...] z dnia 31 lipca 2002 r. uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. za nieprawidłowe w zakresie wartości towaru, wartości pozycji, kursu waluty, wartości statystycznej i podstawy opłaty, a nadto określił kwotę długu celnego w wysokości 8061,50 zł. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że zgodnie z zebranym wcześniej materiałem dowodowym uznano, że cena jednostkowa w wysokości 0,35 USD za kg przędzy wykazana w załączonej fakturze okazała się nadmiernie niska jak na normalne warunki obrotu gospodarczego. Świadczą o tym ceny przędzy pochodzącej z Indii i Malezji, objętej procedurą dopuszczenia do obrotu w zbliżonym okresie tj. od 1,56 USD za kg do 2 USD za kg w 6 zgłoszeniach celnych z sierpnia i października 2001 r. Zdaniem organu celnego I instancji zaniżenie wartości celnej przedmiotowego towaru należy uznać za wystarczającą przesłankę zakwestionowania wiarygodności i dokładności dokumentów służących do określenia wartości celnej tego towaru załączonych do zgłoszenia celnego, a w związku z tym wartość deklarowana w zgłoszeniu celnym znacznie odbiegała od wartości transakcyjnej towarów podobnych.

Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie, decyzją [...]. z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu celnego I instancji, podkreślając, że organ ten zasadnie zakwestionował cenę jednostkową przedmiotowego towaru i ustalił tę wartość zgodnie z art. 26 § 1 Kodeksu celnego, przyjmując wartość najniższą ze stwierdzonych, tj. w wysokości 1,56 zł. za kg.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał ją za nieuzasadnioną z następujących względów. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w oparciu o materiał dowodowy zebrany w toku postępowania istniały uzasadnione podstawy do zakwestionowania wartości celnej zaimportowanej przędzy poliestrowo-bawełnianej, czesanej sprowadzonej z Indii, ponieważ niska cena tej przędzy zadeklarowana przez importera odbiegała od towarów podobnych odprawianych przez organy celne.

Zdaniem Sądu niesporny jest skład surowcowy przedmiotowej przędzy potwierdzony przez Beskidzki Instytut Tekstylny w Bielsku-Białej wynikami badań w sprawozdaniu z dnia 23 stycznia 2001 r., tj. 65% poliestru i 35% bawełny.

Sporna natomiast jest wartość celna przedmiotowego towaru jak i metoda jej ustalenia.

Sąd stwierdził, że możliwość odmowy przyjęcia wartości celnej na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego musi wynikać z uzasadnionych przyczyn. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniająca jej odrzucenie na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego wystąpi wówczas, gdy okaże się, że była ona rażąco niska na podstawie porównania z innymi cenami. W toku postępowania w niniejszej sprawie organ celny podjął działania zmierzające do porównania ceny transakcyjnej zaimportowanej przez stronę skarżącą przędzy z Indii z towarami podobnymi zgłoszonymi do odprawy celnej w zbliżonym okresie czasu, przy uwzględnieniu wymogów z art. 22 pkt 3 Kodeksu celnego. Wprawdzie organ celny I instancji wskazał w swojej decyzji, że do ustalenia wartości celnej przedmiotowej przędzy wykorzystał dane odnośnie towaru podobnego przywiezionego z Malezji w dniu 3 października 2001 r. jednakże w aktach sprawy zamieszczone zostały również kopie odpraw celnych towaru podobnego pochodzącego z Indii, na które organ celny powołał się w uzasadnieniu tej decyzji. Zdaniem Sądu, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, nie był zasadny zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, gdyż materiał porównawczy zgromadzony w toku postępowania był wystarczający do uznania zadeklarowanej przez stronę wartości celnej towaru za zaniżoną i do ustalenia jej w wysokości przyjętej przez organy celne i że organy celne mają obowiązek nieograniczonego poszukiwania dowodów np. poprzez zasięganie informacji u producenta towaru. Strona nie przedłożyła dowodów podważających stanowisko organów celnych w tym zakresie.

B. S. prowadząca Przedsiębiorstwo Handlowe [...] złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wnosząc na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, na podstawie art. 203 § 1 p.p.s.a.

Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 145 § 1 ust. 1 oraz art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- art. 22 pkt 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 75, poz. 802), przez nieuzasadnione i bezpodstawne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie porównywane towary spełniają wymogi tej normy prawnej,

- art. 23 § 7 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie oraz przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zakwestionowanie wartości celnej towaru nastąpiło z uzasadnionych przyczyn określonych wymogami tej normy prawnej,

- art. 7 Konstytucji RP oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłowe ich zastosowanie.

2. naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 ust. 1 oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a., bowiem uchybienie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, w ten sposób, że doszło do naruszenia:

- art. 27 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie

przepisu oraz przyjęcie, iż w sposób zgodny z normą prawną określoną w tym przepisie materiał dowody oceniany przez Sąd odpowiada stanowi faktycznemu będącemu przedmiotem sporu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd w sposób niedostateczny wykazał, czy towar będący przedmiotem sporu porównany został z towarami odpowiadającymi kryteriom określonym w art. 22 pkt 3 Kodeksu celnego. Zdaniem skarżącej materiał dowodowy, na którym oparły się organy celne, a później Sąd I instancji nie spełniał podstawowych kryteriów normy prawnej zawartej w art. 22 pkt 3 Kodeksu celnego.

Skarżąca podzieliła stanowisko Sądu, iż stwierdzenie, że cena jest rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Jednakże jej zdaniem Sąd dokonując takiej oceny porównywał materiał dowodowy, który nie spełniał podstawowych kryteriów normy zawartej w art. 22 pkt 3 Kodeksu celnego. Brak jest zatem uzasadnionych podstaw do uznania, iż zakwestionowanie wartości transakcyjnej nastąpiło z uzasadnionych przyczyn, o których mowa w art. 23 § 7 Kodeksu celnego.

Ponadto skarżąca, uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania, podniosła, że Sąd dopuścił się błędnej interpretacji normy zawartej w art. 23 § 7 Kodeksu celnego, bowiem w sposób błędny ocenił, iż wymóg zachowania czasookresu przywozu towaru – 90 dni – wskazany przez ustawodawcę w tym przepisie, został zachowany.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Rzepinie wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym -zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.

W skardze kasacyjnej wniesionej przez B. S., jej pełnomocnik w ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania zarzuca naruszenie przez Sąd I instancji przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 ust. 1 oraz art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazując na naruszenie art. 27 Kodeksu celnego przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie oraz przyjęcie, iż materiał dowodowy oceniany przez Sąd odpowiada stanowi faktycznemu będącemu przedmiotem sporu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niniejszy zarzut został postawiony wadliwie. Podstawa kasacyjna, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polega na naruszeniu przepisów postępowania. Z naruszeniem przepisów postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy dokonano błędnej wykładni określonego przepisu postępowania lub niewłaściwego zastosowania przepisu postępowania. Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania zarzuca natomiast błędna wykładnię i błędne zastosowanie art. 27 Kodeksu celnego. Przepis ten, regulujący jedną z metod ustalania wartości celnej towarów, jest przepisem prawa materialnego. Wobec tego zarzut jego naruszenia nie może zostać postawiony w ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Na marginesie należy wskazać, iż w rozpatrywanej sprawie przepis art. 27 Kodeksu celnego nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia, co oznacza, iż nieuprawniony jest zarzut błędnej wykładni i błędnego zastosowania przepisu, który w sprawie nie miał zastosowania.

Innych zarzutów naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca nie sformułowała w sposób wymagany art. 174 pkt 2 i art.176 p.p.s.a.

Wobec niezasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania można przejść do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przede wszystkim zrzuciła naruszenie art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego przez błędną jego wykładnię (przepis powołany w skardze kasacyjnej jak i w wyroku Sądu I instancji jako art. 22 pkt 3 Kodeksu celnego).

W rozpatrywanej sprawie wartość celna, sprowadzonej przez B. S. przędzy poliestrowo-bawełnianej czesanej, została ustalona przy zastosowaniu metody podobieństwa, uregulowanej w art. 26 § 1 i 2 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią § 1 niniejszego przepisu, jeżeli wartość celna przywożonych towarów nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23 i art. 25, za wartość celną przyjmuje się wartość transakcyjną podobnych towarów sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna. Definicja towarów podobnych została uregulowana w art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, który stanowi, że towarami podobnymi są towary wytworzone w tym samym kraju, które nie będąc podobnymi pod każdym względem, posiadają podobne cechy i skład materiałowy, co pozwala im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo zamiennymi; przy ustalaniu podobieństwa towarów należy uwzględnić znak towarowy i renomę, jaką posiadają. Wobec tego należy stwierdzić, że ustalenie wartości celnej na podstawie art. 26 § 1 Kodeksu celnego jest równoznaczne z zastosowaniem art. 22 § 1 pkt 3 tej ustawy. Zatem w ramach skargi kasacyjnej dopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia przepisu art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego.

Sąd I instancji uznał, że działania podjęte przez organ celny, zmierzające do porównania ceny transakcyjnej przędzy importowanej przez skarżącą z Indii z towarami podobnymi zgłoszonymi do odprawy celnej w zbliżonym okresie zostały dokonane przy uwzględnieniu wymogów art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego. Jednocześnie Sąd zauważył, iż ustalenia wartości celnej dokonano na podstawie danych dotyczących towaru przywiezionego z Malezji. Jednakże z uwagi na zamieszczenie w aktach administracyjnych kopii dokumentów odpraw celnych towaru podobnego pochodzącego z Indii, które organ powołał w uzasadnieniu decyzji, Sąd uznał, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.

Wobec takiego stanowiska Sądu należy odnieść się do decyzji organu celnego II instancji. Organ ten w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego. Jednocześnie stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał porównawczy wyczerpuje wszystkie przesłanki tego przepisu. Organ wskazał, że towar podobny (przędza poliestrowo bawełniana), której cena była podstawą ustalenia wartości towaru był do niego porównywalny. Oba towary to przędza poliestrowo bawełniana, pochodzą z tego samego obszaru, sprowadzone zostały na polski obszar celny w tym samym czasie. Z niniejszego stanowiska organu odwoławczego wynika, iż za zgodny z regułą podobieństwa uważa towar pochodzący z tego samego obszaru.

Z przytoczonej wyżej treści art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego natomiast jednoznacznie wynika, iż towary podobne to towary wytworzone w tym samym kraju. Wobec tego za towary podobne nie mogą zostać uznane towary pochodzące z tego samego obszaru. Pojęcie "ten sam obszar" jest pojęciem szerszym od pojęcia "ten sam kraj". Zatem uznanie, iż towar sprowadzony z Malezji jest podobny do towaru pochodzącego z Indii, gdyż pochodzą z tego samego obszaru oparte jest na błędnej wykładni art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego. Definicja towaru podobnego zawarta w tym przepisie jest jednoznaczna i nie może być wykładana w sposób rozszerzający. W rozpatrywanej sprawie dokonano właśnie wykładni rozszerzającej niniejszego przepisu, co stanowi jego naruszenie, mające wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadzi do nieprawidłowego zastosowania reguły podobieństwa. Taka wykładnia została zastosowana zarówno przez Sąd I instancji jak i przez organ celny.

W konsekwencji doszło również do naruszenia art. 23 § 7 Kodeksu celnego przez jego błędne zastosowanie. Bezsporne jest między stronami, że stwierdzenie, iż cena jest rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami, których ustalenie nie może nastąpić dowolnie. W rozpatrywanej sprawie błędna wykładnia art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego spowodowała, iż za miarodajną przyjęto cenę towaru, który nie pochodził z tego samego kraju, co skutkować musi uznaniem dowolności w ustaleniu cen. W tej sytuacji brak było podstaw do odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej w oparciu o art. 23 § 7 Kodeksu celnego skoro nie doszło do prawidłowego zastosowania reguły podobieństwa.

W tym stanie rzeczy, skoro zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie jest zasadny i nie ma naruszeń postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.