Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 938/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: Art. 2  ust. 1, art. 3  ust. 1 i ust. 3, art. 7 pkt 2-15, art. 8 ust. 1 pkt 1,  art. 39
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2012 poz 823
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej
article: Par. 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity
article: Par. 21
journal: Dz.U. 2015 poz 1804
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Asystent Sędziego Urszula Czerwińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2016 r. sprawy ze skarg K. Ś. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2015 r. nr [...] z dnia 28 maja 2015 r. nr [...] z dnia 28 maja 2015 r. nr [...] z dnia 28 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. skargi oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz radcy prawnego L. K. Kancelaria Radcy Prawnego ul. [...] w M kwotę 960 zł (słownie: dziewięćset sześćdziesiąt złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia 9 czerwca 2015 r.:

- nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] o przyznaniu K. Ś., dalej skarżącemu, świadczenia w formie zasiłku celowego w kwocie 50,00 zł na dofinansowanie do zakupu środków czystości i środków higienicznych na luty 2015 r.;

- nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na konopie indyjskie, skarpetkę na prezenty , odkupienie telefonu sąsiadowi, 9 puszek jedzenia dla kotów , pastę do butów, kalendarz ścienny na 2015 r. oraz na Gazetę wyborczą na 31 dni;

- nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w miesiącu lutym 2015r. na zakup śniadań, kolacji oraz artykułów żywnościowych wymienionych we wniosku;

- nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. znak [...] o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego na miesiąc luty 2015 r.

Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny ustalony przez organy:

W dniu 9 lutego 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek o przyznanie zasiłków celowych na zakup środków czystości i środków higienicznych, konopi indyjskich, skarpetki na prezenty , 9 puszek jedzenia dla kotów, pasty do butów, kalendarza ściennego na 2015 r., Gazety wyborczej na 31 dni, na odkupienie telefonu sąsiadowi, na zakup śniadań i kolacji, artykułów żywnościowych wymienionych we wniosku oraz na opłacenie bieżącego i zaległego czynszu.

Organ I instancji na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy ustalił, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. U skarżącego przebywają dwaj synowie, którzy jednak pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją matką, która prowadzi oddzielne od skarżącego gospodarstwo domowe . Uzyskiwany przez skarżącego dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej tj. 542 zł, a źródłem jego dochodu w miesiącu styczniu 2015 r. był zasiłek stały w wysokości 529 zł oraz zasiłek okresowy w kwocie 206,50 zł. W tym samym miesiącu skarżący uregulował alimenty w wysokości 400 zł, które zostały odliczone od jego dochodu.

Organ za uzasadnioną potrzebę uznał i przyznał skarżącemu decyzją nr [...] zasiłek celowy w kwocie 50 zł na dofinansowanie do zakupu środków czystości i środków higienicznych na luty 2015 uznając , że jest to niezbędna potrzeba życiowa , której skarżący nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić .

Z kolei odmawiając decyzją nr [...] przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na konopie indyjskie, skarpetkę na prezenty , odkupienie telefonu sąsiadowi, 9 puszek jedzenia dla kotów , pastę do butów, kalendarz ścienny na 2015 r. oraz na gazetę wyborczą na 31 dni organ wyjaśnił , że spełnianie kryterium dochodowego nie jest jedyną przesłanką do przyznawania świadczeń, a niski dochód nie może być jedynym uzasadnieniem do przyznawania pomocy na każde wskazane przez osoby zainteresowane cele. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2009.1362) , pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych świadczeniobiorców. Przyznanie świadczeń ma jednak charakter uznaniowy , co wynika z art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy . Organ podniósł , że z uwagi na ograniczone środki finansowe , jakimi dysponuje , nie jest w stanie pokrywać wszystkich wskazanych przez skarżącego potrzeb.

W uzasadnieniu decyzji nr [...] odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego w miesiącu lutym 2015r. na zakup śniadań, kolacji oraz artykułów żywnościowych wymienionych we wniosku organ I instancji stwierdził, że mając do dyspozycji zasiłek stały i okresowy skarżący jest w stanie samodzielnie pokryć koszty przygotowania posiłków. Decyzjami z dnia [...] 2015 r. skarżącemu został przyznany zasiłek celowy na zakup żywności na przygotowanie jednego posiłku dziennie w kwocie 114 zł na miesiąc styczeń 2015 r. i po 180 zł na miesiąc luty, marzec i kwiecień 2015 r. , a zatem sfinansowanie pozostałych posiłków możliwe jest ze środków , którymi dysponuje skarżący .

Odmawiając przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego na miesiąc luty 2015 r. ( decyzja nr [...]) organ I instancji wskazał, że w 2013 r. skarżący otrzymał pomoc w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za użytkowanie lokalu w łącznej kwocie 1800 zł. , jednak z kwoty tej dokonał on w 2013 r. tylko trzech wpłat w łącznej kwocie 1249,62 zł. Natomiast od sierpnia 2013 r. do dnia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ( tj. do dnia 19 lutego 2015r.) skarżący nie dokonał żadnej wpłaty na poczet bieżących bądź zaległych opłat za użytkowanie zajmowanego lokalu. Zgodnie z przedstawionym przez skarżącego w dniu 19 stycznia 2015 r. wyciągiem z konta , stan zadłużenia za zajmowany przez skarżącego lokal przy ul. C na dzień 21 grudnia 2014 r. wyniósł 22008,01 zł. Organ I instancji stwierdził, iż pomimo starań pracowników socjalnych skarżący nie podjął żadnych działań mających na celu uregulowanie sprawy mieszkaniowej , co przyczyniło się do wszczęcia postępowania eksmisyjnego .

Odwołując się od powyższych decyzji skarżący wymienił numery decyzji , których odwołanie dotyczy w żaden sposób nie uzasadniając przyczyn i powodów ich zaskarżenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymując w mocy powyższe decyzje podzieliło stanowisko organu I instancji przedstawione w uzasadnieniach tych decyzji.

Organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania, powołał art. 39, art. 8 ust. 1 oraz art. 7 pkt 2-15 p ustawy o pomocy społecznej i stwierdził , że skarżący spełnia kryterium dochodowe , od którego uzależniona jest pomoc społeczna. W ocenie organu odwoławczego, skarżący dysponuje znacznymi i różnorakimi środkami przyznanymi w ramach pomocy społecznej w formie zasiłków stałych i okresowych, które są jedynym źródłem dochodu skarżącego. Odrębnym decyzjami przyznano skarżącemu zasiłek celowy m.in. na leki, środki czystości i środki higieniczne oraz dofinansowanie do opłat za energię elektryczną itp. Oznacza to , że skarżący jest objęty pomocą społeczną, a organ nie jest obojętny wobec sytuacji życiowej skarżącego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę na fakt, że wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku jest nie tylko sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek okresowy jest przyznawany, lecz także możliwości finansowe organów pomocy społecznej ( por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r sygn. akt I SA 1649/93).

Odmawiając przyznania zasiłków celowych na potrzeby wskazane we wniosku z dnia 9 lutego 2015 r. tj. dofinansowanie na zakup konopi indyjskich, skarpety na prezenty , odkupienie telefonu sąsiadowi, 9 puszek jedzenia dla kotów , pasty do butów, kalendarza ściennego na 2015 r. i gazety wyborczej na 31 dni organ odwoławczy staną na stanowisku , że świadczenia z tytułu pomocy społecznej mają stanowić wsparcie dla osób znajdujących się w ciężkim położeniu, nie zaś stałe źródło utrzymania , a tym bardziej nie mogą być przeznaczane na zakup przedmiotów nie będących przedmiotami pierwszej niezbędnej życiowej potrzeby.

Odnosząc się do odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup śniadań, kolacji oraz artykułów żywnościowych wymienionych we wniosku , organ odwoławczy podniósł, iż stałe dofinansowanie do wszystkich życiowych potrzeb skarżącego nie jest zadaniem ośrodków pomocy społecznej . W ocenie organu skarżący jest w stanie samodzielnie pokryć koszty przygotowania posiłków, szczególnie, że nie ponosi on żadnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzja wydana przez organ I instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zapłacenie czynszu zaległego i bieżącego na miesiąc luty 2015 r. nie narusza zasad ogólnych przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Organ podkreślił również, że skarżący nie stara się w ramach własnych środków regulować powstałego zadłużenia z tytułu opłat czynszowych , nie dokonuje opłat bieżących, co powoduje stały wzrost zadłużenia. Tymczasem zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Nie jest więc przewidziany na pokrycie comiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą. W związku z powyższym, w ocenie organu , w niniejszej sprawie organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, ani też nie naruszył ogólnych zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej.

Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja dotycząca zasiłku celowego m.in. odnośnie przyznania zasiłku celowego w kwocie 50 zł na dofinansowanie do zakupów środków czystości i środków higienicznych na miesiąc luty 2015 r. jest decyzją podejmowaną w granicach tzw. uznania administracyjnego, polegającego na możności dokonania przez organ wyboru jednego z kilku dopuszczalnych przez ustawę równowartościowych prawnie rozwiązań po dokonaniu właściwego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny oraz na skutek uznania przez ten organ celowości konkretnego rozstrzygnięcia.

Reasumując , w ocenie organu odwoławczego , decyzje wydane przez organ pierwszej instancji są prawidłowe i nie naruszają ogólnych zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej.

Z powyższymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się skarżący i pismem z dnia 20 lipca 2015 r. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Krakowie. Zdaniem skarżącego, zaskarżone decyzje są niezgodne z prawem i Konstytucją RP i zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie i wniósł o ich oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 8 lutego 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu skargi zarzucił , że zaskarżone decyzje naruszają prawo materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 39 ust 1 ustawy o pomocy społecznej .

Pełnomocnik zgodził się ze stanowiskiem organów , że konopie indyjskie , czy skarpetka na prezenty nie mieszczą się w kategoriach niezbędnych potrzeb życiowych i w tym zakresie odmowa przyznania wnioskowanych zasiłków jest uzasadniona, to jednak odmowa dotycząca pozostałych zasiłków jest nieuzasadniona. Pełnomocnik podniósł , że skarżący jest osobą przewlekle chorą psychicznie i nie może samodzielnie podjąć zatrudnienia w celu poprawy swojego bytu i nie można zarzucić skarżącemu złej woli , że występuje on o wsparcie socjalne. W ocenie pełnomocnika , nie można od osoby chorej psychicznie wymagać logicznej współpracy z organami socjalnymi. Osobom niepełnosprawnym władza publiczna ma obowiązek zapewnienia takim osobom stosownej egzystencji i temu obowiązkowi odpowiada prawo takich osób do uzyskania stosownych świadczeń z opieki społecznej. Obowiązek organów w tym zakresie statuuje akt ustawowy rangi Konstytucji RP . W związku z powyższym nie można czynić skarżącemu zarzutu , iż nadużywa przysługujących mu praw.

Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2002.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie zaś według kryterium słuszności, czy celowości.

Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny, po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i istniejących wówczas okoliczności prawnych, nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszych spraw stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2015.163) - dalej u.p.s.. Ocena zgodności z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z nim, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna – co do zasady - ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Podkreślić również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy.

Ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na gruncie omawianej ustawy – bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie może ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.

W rozpoznawanej sprawie skarżący ubiegał się o przyznanie zasiłków celowych. Ten rodzaj świadczenia został uregulowany w art. 39 u.p.s. zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreślić trzeba, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których strona nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym.

Decyzje oparte na podstawie przytoczonego przepisu są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy sformułowanie, że ww. zasiłek "może być przyznany". Oznacza to, że organ może, ale nie musi przyznać przedmiotowe świadczenie, nawet, jeśli wnioskodawca spełnia inne przesłanki warunkujące przyznanie pomocy społecznej w tym zakresie. Dodać należy, że wysokość przyznanego świadczenia również została pozostawiona uznaniu organu.

Jednym z podstawowych warunków przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego. W dacie orzekania w niniejszej sprawie kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 542 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U.2012.823). Na marginesie należy zauważyć, że od dnia 1 października 2015r. kryterium dochodowe wynosi dla osoby samotnie gospodarującej – 634 zł, (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej – Dz.U.2015.1058) .

Niezależnie od spełnienia kryterium dochodowego pomoc społeczną można przyznać przy jednoczesnym wystąpienie co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący spełnia kryterium dochodowe, co nie oznacza jednak, że organ ma automatycznie przyznać mu wnioskowaną pomoc. Decyduje o tym całokształt okoliczności sprawy, w tym również rozmiar środków finansowych, jakimi na ten cel dysponuje organ , czy ilość osób potrzebujących, jak również sama postawa skarżącego w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej oraz cel na który skarżący wystąpił o przyznanie mu zasiłku celowego.

W przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Z drugiej strony uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji.

Decyzja uznaniowa powinna uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady ustawy o pomocy społecznej. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06 (http//orzeczenia.nsa.gov.pl) z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Z całą pewności bowiem organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega także wątpliwości, że organy pomocy społecznej nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ponieważ ani przepisy art. 39 o pomocy społecznej, określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2012 r., I OSK 407/12, LEX nr 1264795). Pomoc państwa ma charakter subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężania trudności życiowych. Świadczenia z pomocy społecznej powinny być dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta, jednakże określone potrzeby osób i rodzin mogą być jednak zrealizowane tylko wówczas, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, także finansowych, pomocy społecznej (zob. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1920/11, publ.http//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że

organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające , z którego wynika , że skarżący spełnia kryteria do przyznania pomocy społecznej , bowiem znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych.

Zaskarżoną decyzją nr [...] przyznany został skarżącemu zasiłek celowego w kwocie 50,00 zł na dofinansowanie zakup środków czystości i środków higienicznych,. Organ uznał , że świadczenie to służy do zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej skarżącego , której nie jest w stanie zaspokoić w ramach własnych możliwości ; wysokość przyznanego zasiłku uwzględniała zarówno cel , na który został przyznany , jak i możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zaskarżona decyzja została wydana w ramach uznania administracyjnego i granice tego uznania , w ocenie Sądu , nie zostały przekroczone.

Jak wyżej podniesiono , samo zgłoszenie potrzeby udzielenia pomocy na określony cel , jak i fakt spełnienia ustawowych przesłanek , nie przesądza automatycznie o uwzględnieniu żądania wnioskodawcy .

Organy odmówiły skarżącemu przyznania zasiłku celowego na zakup konopi indyjskich, skarpety na prezenty , odkupienie telefonu sąsiadowi, 9 puszek jedzenia dla kotów, pasty do butów, kalendarza ściennego na 2015 r. i Gazety wyborczej na 31 dni - podnosząc , że zakup powyższych rzeczy z pewnością nie zalicza się do katalogu niezbędnych podstawowych potrzeb bytowych. Sąd w całości podziela stanowisko organów administracyjnych w tym zakresie , gdyż zasiłek celowy jest przyznawany w celu zaspakajania podstawowych potrzeb bytowych , co oznacza , że inne potrzeby , nie mające takiego charakteru i celu nie mogą być finansowe ze środków publicznych.

Sąd w pełni podziela także stanowisko organu, iż przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów opłat czynszowych z pomocy społecznej nie przyczyni się do poprawy jego sytuacji . Zarówno analiza akt sprawy, jak i orzeczeń tutejszego Sądu (okoliczność wiadoma Sądowi z urzędu) wskazuje, że problem nieuiszczania czynszu przez skarżącego , czy też innymi słowy , brak wystarczających środków na pokrycie kosztów wynajmu mieszkania, nie stanowi nowego problemu, lecz stanowi problem nierozwiązany już od kilku lat, skoro zaległości w zapłacie czynszu na dzień 21 grudnia 2014 r. wyniosły 22008,01 zł. W tych okolicznościach nie można przyjąć, aby uregulowanie bieżącego czynszu w istotny sposób zmienił sytuację skarżącego w tym zakresie , skoro uregulowanie zaległości ze środków pomocy społecznej jest niemożliwe. W ocenie odmowy przyznania wnioskowanej pomocy na powyższy cel nie sposób pominąć postawy skarżącego , który nie podejmuje współpracy z organami w zakresie poprawy swojej sytuacji mieszkaniowej i zmiany lokalu na mniejsze, co umożliwiłoby obniżenie czynszu i wystąpienie o dodatek mieszkaniowy. Zauważyć również należy , że jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji , w 2013 r. skarżącemu został przyznany zasiłek celowy na uregulowanie należności czynszowych, a mimo tego wsparcia sytuacja skarżącego nie uległa poprawie, bowiem skarżący nie wykorzystał w całości tych środków zgodnie z ich przeznaczeniem , a ponadto nie uiszczał na bieżąco opłat czynszowych powiększając swoje zadłużenie z tego tytułu. Skarżący poprzez składanie licznych wniosków w tym zakresie , co wynika z akt sprawy , w efekcie dąży do obciążenia tym obowiązkiem organy pomocy społecznej. Udzielenie pomocy w tym zakresie prowadziłoby zatem do powstania sytuacji, w której organ wyręczałby skarżącego w kosztach związanych z utrzymaniem mieszkania , a jednocześnie stanowiłoby de facto udzielanie pomocy Zarządowi Budynków Komunalnych tj. faktycznemu dysponentowi lokalu zajmowanego przez skarżącego .

Stan zdrowia skarżącego wymaga pomocy ze strony organów administracyjnych i taką pomoc skarżący uzyskał , jednak odmowa jej przyjęcia spowodowała , że sytuacja mieszkaniowa skarżącego ulega systematycznemu pogorszeniu poprzez wzrost zadłużenia niemożliwy do uregulowania ani przez skarżącego , ani przez organy . Skarżący nie jest osobą ubezwłasnowolnioną , dlatego podjęcie nawet korzystnych dla niego decyzji wymaga jego zgody , bez której organy nie mogą samodzielnie rozwiązywać bieżących problemów skarżącego.

Reasumując należy stwierdzić , że analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje , że skarżący spełnia kryteria do objęcia go pomocą społeczną , jednak zakres tej pomocy musi uwzględniać zarówno uzasadnione , niezbędne potrzeby skarżącego , jak i możliwości finansowe organów. Rodzaj , forma i rozmiar tej pomocy muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy , a uzasadnione nawet potrzeby mogą zostać uwzględnione , o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej .

Subiektywne oczekiwanie skarżącego zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej poprzez realizację wszystkich składanych przez skarżącego wniosków nie mieszczących się w celach i zadaniach pomocy społecznej , z oczywistych względów nie może być uwzględnione , nawet przy wystąpieniu choroby psychicznej .

Skarżący w swoich skargach, a także pełnomocnik skarżącego zarzucili organom naruszenie prawa i Konstytucji . W związku z tym stwierdzić, że przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie stanowią samodzielnej podstawy do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Przepisy te stanowią jedynie pewien wzorzec określający w sposób ogólny ramy zabezpieczenia społecznego, kierunki polityki państwa i są adresowane głównie do organów prawodawczych. Przepisy te stanowią zatem źródło gwarancji, ale nie praw podmiotowych obywatela dla zabezpieczenia społecznego, które dopiero konkretyzują się w ustawach, w tym przypadku w ustawie o pomocy społecznej.

W ocenie Sądu , w rozpatrywanej sprawie przepisy ww. ustawy nie zostały naruszone. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ; organy te zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. W zaskarżonych decyzjach w sposób szczegółowy przedstawiono ustalenia stanu faktycznego, wskazano przepisy, które miały zastosowanie w poszczególnych sprawach oraz prawidłowo zinterpretowano ich treść.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy , określając ich wysokość na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490) w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015.1804).