Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 144/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 146, 148, 151
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 13 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2012 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki akcyjnej w podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 144/12

UZASADNIENIE

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł, - G. w Ł. decyzją z dnia [...] r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. B. –C. i Prezesa Zarządu "A" S.A. (w likwidacji) za zaległość ww. Spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2006 r. w kwocie 125.673,00 zł oraz odsetki za zwłokę od ww. zaległości wynoszące na dzień wydania decyzji 58.631,00 zł.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podał, iż Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. decyzją z dnia [...] r. określił w prawidłowej wysokości zobowiązanie w podatku od towarów i usług dla "A" S.A. (obecnie w likwidacji) z siedzibą w Ł. za miesiąc wrzesień 2006 r. w kwocie 125.673 zł. Dalej organ wskazał, iż powyższa kwota nie została uregulowana i stała się zaległością podatkową. Zaległość podatkowa określona ww. decyzją została objęta tytułem wykonawczym o nr SM : [...] z dnia [...] r., jednakże w stosunku do tej zaległości nie prowadzono postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu organ pierwszej instancji odwołał się do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 08 grudnia 2008 r. sygn. akt II FPS 6/08, zgodnie z którą - stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Bowiem, jak wskazano w uzasadnieniu uchwały, nie jest możliwe ustalenie przesłanki bezskuteczności egzekucji w stadium poprzedzającym egzekucję. Wyjątkowo jednak byłoby to dopuszczalne wówczas, gdy przeciwko spółce została przeprowadzona egzekucja zaległości podatkowych, czy też nawet innych wierzytelności nie mających charakteru publicznoprawnego, która zakończyła się, a następnie powstały inne należności publicznoprawne. Powielenie nowych czynności egzekucyjnych tylko dlatego by formalnie potwierdzić bezskuteczność egzekucji byłoby oczywiście zbędne. Zdaniem organu pierwszej instancji - taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż postanowieniem z dnia [...]r. umorzono wobec Spółki postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr SM : [...], [...], [...] dotyczących zaległości w podatku od towarów i usług wynikających ze złożonych przez Spółkę deklaracji VAT-7 odpowiednio za okresy X/2006 r. (zaległość w kwocie 28.065,00 zł), XI/2006 r. (zaległość w kwocie 15.439,00 zł) oraz deklaracji VAT-7K za pierwszy kwartał 2007 r. (zaległość w kwocie 29.042,00 zł). W toku prowadzonych postępowań egzekucyjnych obejmujących ww. zaległości podatkowe zastosowano szereg środków egzekucyjnych mających na celu likwidację powyższych zaległości.

Na podstawie postanowienia z dnia [...] r., organ pierwszej instancji włączył do niniejszego postępowania ww. tytuły wykonawcze oraz postanowieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie podatkowe w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności M. B., jako Członka i Prezesa Zarządu "A" S.A. w likwidacji, za zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2006 r. Zatem, objęta ww. postępowaniem podatkowym zaległość Spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2006r. stanowi łącznie kwotę 125.673,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, organ pierwszej instancji uznał, iż ewentualna egzekucja zaległości podatkowych Spółki ww., wynikająca z decyzji z dnia 12.05.2010 r. byłaby bezskuteczna, bowiem Spółka nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby, nawet w drodze przymusowej, zaspokojenie całości lub części powyższej należności.

Wobec powyższego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. w Ł. wydał przywołaną na wstępie decyzję z dnia 9.08.2011 r., którą orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej M. B. - Członka i Prezesa Zarządu "A" S.A.

Od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. złożył M. B.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa określonych w :

art. 116 § 1 lit. b - poprzez wadliwe przyjęcie, że niezgłoszenie skutecznie wniosku o upadłość nastąpiło z winy M. B. oraz nieprawidłowe stwierdzenie, iż decyzja wymiarowa w stosunku do "A" S.A. w likwidacji w Ł. może stanowić podstawę wszczęcia i prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie;

art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 - poprzez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, pominięcie istotnych w sprawie dowodów, w tym zeznań P. M. i P. S., na których zaniedbania powoływał się M. B. w toku postępowania;

Wskazano również na naruszenie:

art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, iż możliwe jest złożenie wniosku o upadłość w sytuacji, gdy dłużnik posiada zaległości płatnicze tylko w stosunku do jednego wierzyciela;

- art. 145 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 459 i art. 464 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), poprzez wadliwe uznanie, że decyzja wymiarowa w stosunku do "A" S.A. w likwidacji została doręczona;

- art. 108 § 2 pkt 2 lit. a - ustawy Ordynacja podatkowa poprzez wydanie decyzji w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej pomimo, iż decyzja wymiarowa w stosunku do "A" S.A. w likwidacji w Ł. nie została doręczona.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zaległość podatkowa "A" S.A. za miesiąc wrzesień 2006 r. wynika z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. w Ł. z dnia [...] r. Kwota wynikająca z ww. decyzji nie została uregulowana przez Spółkę w terminie, a zatem stała się stosownie do postanowień przepisu art. 51 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa zaległością podatkową.

Organ zauważył, iż nie sposób zgodzić się z zarzutami odwołania, że powyższa decyzja wymiarowa z dnia [...] r. w stosunku do "A" S.A. w likwidacji, nie może stanowić podstawy wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego w stosunku do M. B., bowiem nie została ona skutecznie doręczona. Organ odwoławczy wskazał, że - jak wynika z akt sprawy - formalnie siedziba "A" S.A. mieściła się w okresie kontroli w Ł. przy ul. A 3, a w trakcie kontroli ustalono, iż Spółka z powodu nieuregulowania należności z tytułu najmu pomieszczeń przy ul. A 3 w Ł. z dniem [...] r. opuściła pomieszczenie, co potwierdzone zostało protokołem zdawczo - odbiorczym. Ostatnia aktualizacja, która została dokonana w Urzędzie Skarbowym, miała miejsce w dniu 12.09.2007 r. i dotyczyła adresu przechowywania dokumentacji rachunkowej. Nie zgłoszono aktualizacji - w części dotyczącej adresu wykonywania działalności, tj. ul. A 3, pomimo, iż na dzień składania aktualizacji na druku NIP-2 pod adresem tym Spółka nie wykonywała żadnych czynności.

Podatnika poinformowano o obowiązkach aktualizacji danych objętych zgłoszeniem aktualizacyjnym - co potwierdza notatka służbowa sporządzona na tę okoliczność w dniu [...]r., z której wynika, iż M. B. wskazał, że Spółka stara się o zmianę wpisu do KRS w Ł.. Do dnia wydania decyzji przedstawiciele "A" S.A. - nie wskazali:

- adresu nowej siedziby,

- adresu prowadzenia działalności gospodarczej ani

- adresu do korespondencji.

Organ odwoławczy zauważył również, że w dniu [...] r. organ pierwszej instancji wystąpił z wnioskiem do Krajowego Rejestru Sądowego o wydanie odpisu z KRS, dotyczącego "A" S.A. o nr KRS [...] , a w dniu [...] r. wpłynął do organu pierwszej instancji pełny odpis z Rejestru Przedsiębiorców, który podawał stan na dzień [...]r. - potwierdzający dane podane w zgłoszeniu aktualizacyjnym z dnia [...] r. Ponadto wskazano, że w trakcie kontroli okazano postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. z dnia [...] r., z którego wynika, iż Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł., Sąd Gospodarczy [...] Wydział Gospodarczy - Krajowego Rejestru Sądowego postanowił rozwiązać "A" S.A. z siedzibą w Ł., z uwagi na niedostosowanie wysokości kapitału zakładowego do wymagań określonych w art. 308 § 1 kodeksu spółek handlowych w wymaganym przepisami prawa terminie, jak również w terminie wskazanym w zarządzeniu z dnia [...] r. W postanowieniu tym wskazano, iż zgodnie z treścią art. 463 § 1 kodeksu spółek handlowych -likwidatorami są członkowie zarządu, chyba że statut lub uchwała walnego zgromadzenia stanowią inaczej. Podkreślono również, że pismem z dnia [...] r. organ I instancji wystąpił do Sądu Rejestrowego dla Ł. – Ś. w Ł., [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z zapytaniem o nazwę Spółki oraz organ właściwy do prowadzenia spraw Spółki. W dniu 17.11.2009r. wpłynęła do organu I instancji odpowiedź z Sądu - wskazująca, iż toczy się postępowanie przymuszające do złożenia wniosku o wpisanie do KRS informacji o rozwiązaniu Spółki i o osobach likwidatorów. Ponadto, iż uprawomocniło się postanowienie Sądu z dnia [...]r., którym firma Spółki brzmi " A" S.A. w likwidacji. Pismem z dnia 15.06.2010r. organ I instancji wystąpił ponownie do Sądu z zapytaniem, czy prowadzone wobec Spółki "A" S.A. postępowanie likwidacyjne zostało zakończone i czy nastąpiło w jego wyniku jej rozwiązanie. W odpowiedzi Sąd poinformował, iż ww. postępowanie przymuszające nie doprowadziło do złożenia przez Spółkę przedmiotowego wniosku oraz, że postępowanie to postanowieniem z dnia [...] r. zostało umorzone. Ponadto Sąd wskazał, iż w dniu [...]r. wszczęto z urzędu postępowanie w przedmiocie wpisu do rejestru informacji o rozwiązaniu spółki "A" S.A. w Ł. oraz o osobach likwidatorów oraz w tym zakresie wydano postanowienie z dnia [...] r., którego odpis przesłano do organu I instancji. Sąd wskazał również, iż na chwilę obecną Spółka jest w stanie likwidacji i nie jest wykreślona z rejestru.

W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, słusznie uznano doręczenie decyzji wymiarowej za skuteczne zgodnie z art. 151 a Ordynacji podatkowej.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że podstawę do wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...]r. w przypadku Pana M. B.

stanowił art. 116 § 1 i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym - za zaległości podatkowe spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu :

1) nie wykazał, że : we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Natomiast w myśl art. 116 § 2 ww. cyt. ustawy odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Wskazano, że przywołany przepis wprowadza zatem subsydiarną odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za zobowiązania podatkowe takich jednostek organizacyjnych. Zasadniczo to spółka ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem za własne zobowiązania. Odpowiedzialność członków zarządu podmiotu o statusie prawnym spółki akcyjnej (z ograniczoną odpowiedzialnością), jak już wskazano, może zaistnieć jedynie w sytuacji niemożności wyegzekwowania należności z majątku spółki.

Przepis ten, jak słusznie wskazano w spornej decyzji z dnia [...]r., określa przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu, które można podzielić na przesłanki pozytywne i negatywne.

Pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członków zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) to :

- nieskuteczna w całości lub w części egzekucja z majątku spółki, do których organ I

instancji odniósł się w pełni w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r.,

- wykazanie, że zaległości dotyczą zobowiązań, których termin płatności upływał

w czasie pełnienia przez poszczególne osoby obowiązków członka zarządu, do których organ I instancji odniósł się również w swojej decyzji.

Negatywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności), ustawa Ordynacja podatkowa definiuje jako :

- wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęły postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe),

- albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy, do których organ I instancji odniósł się w pełni w zaskarżonej decyzji z dnia [...] r.

Podkreślono przy tym, że słusznie organ I instancji powołał uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 8 grudnia 2008r. sygn. akt II FPS 6/08, zgodnie z którą, stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (...). Dowodem tym w ocenie organów podatkowych stały się tytuły wykonawcze o nr [...] z dnia [...] r. (dot. [...] .) oraz o nr [...] z dnia [...] r. (dot. [...] r.), na podstawie których podjęto czynności mające doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku zapłaty ww. zaległości podatkowych objętych ww. tytułami wykonawczymi z dnia [...] r. Pomimo zastosowania wielu środków egzekucyjnych, prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do likwidacji posiadanych przez Spółkę zaległości podatkowych. A zatem Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. –G. w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. (które zostało sprostowane przez organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r.) umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skoro egzekucja zaległości wynikającej z nieuregulowania zadeklarowanego przez Spółkę zobowiązania w podatku od towarów i usług za ww. okres okazała się bezskuteczna, gdyż Spółka nie posiadała majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie dochodzonych należności, tym samym nie było możliwości pokrycia zaległości wynikającej z decyzji wymiarowej. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż wypełniona została przesłanka bezskuteczności egzekucji.

Ponadto wskazano, że z informacji uzyskanych w Sekcji Rejestrowej Krajowego Rejestru Sądowego w Ł. oraz analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynikało, iż termin płatności zobowiązania podatkowego "A" S.A. w likwidacji z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2006r., upłynął w czasie pełnienia przez M. B. funkcji Członka i Prezesa Zarządu. Bowiem - jak ustalił organ I instancji - w dniu [...] r. "B" S.A. (data sporządzenia protokółu z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy "B" S.A. z siedzibą w Ł.) została przekształcona w "A" S.A., w której Pan M. B. pełnił funkcję Członka i Prezesa Zarządu do dnia 27.02.2008r. - co jest bezsporne.

Następnie organ odwoławczy podał, iż organ podatkowy I instancji dokonał analizy sytuacji finansowej Spółki na podstawie przedłożonego przez skarżącego w dniu 22.04.2011 r. rachunku zysków i strat oraz bilansu sporządzonego za okres 1.01. - 31.03.2007 r. (jest to jedyne sprawozdanie finansowe złożone przez Spółkę), z uwagi na nieprzedłożenie przez stronę stosownej dokumentacji, to jest między innymi sprawozdania finansowego za 2006 r. Wobec powyższego nie było możliwym przeprowadzenie analizy sytuacji ekonomicznej Spółki w okresie od kwietnia do grudnia 2006 r. Następnie organ odwoławczy omówił obszernie sytuację finansową Spółki (k. 13 – 18) i wskazał, iż słusznie organ pierwszej instancji uznał w spornej decyzji, iż w sposób widoczny pogorszyła się bieżąca sytuacja Spółki. Efektywność działania Spółki odzwierciedlają wielkości ekonomiczne zawarte w sporządzonym rachunku zysków i strat, zgodnie z którym na koniec 2006 r. prowadzona działalność gospodarcza przyniosła stratę netto na poziomie 925.215,71 zł. Również w I kwartale 2007 r. Spółka osiągnęła stratę w wysokości 105.650,00 zł. Przychody netto ze sprzedaży również uległy zmniejszeniu w stosunku do przychodów uzyskanych w trakcie 2006 r., co wskazuje na brak dochodowości prowadzonej działalności gospodarczej.

Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż "A" S.A. w dniu 14 listopada 2006 r. wypowiedziała umowę zawartą z "C" Sp. z o.o. (swoim głównym kontrahentem) i w konsekwencji utraciła możliwość realizacji posiadanych zobowiązań, uznać należało, że przesłanka uzasadniająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w przypadku "A" S.A., zaistniała zatem już na koniec 2006 r., bowiem Spółka utraciła swojego głównego kontrahenta, a majątek Spółki nie wystarczał na zaspokojenie długów. Już na koniec 2006 r. zobowiązania krótkoterminowe przekroczyły 3,5 krotnie wartość majątku (sumę aktywów). Zatem w tym momencie – wskazał organ odwoławczy - Spółka już była w stanie niewypłacalności. Biorąc pod uwagę powyższe - prawidłowa zdaniem organu odwoławczego jest teza o konieczności zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki najpóźniej po zakończeniu 2006 r. A zatem ostatecznym terminem do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości był I kwartał 2007 r. Dalej organ podał, iż członkowie zarządu złożyli w dniu 7.05.2007 r. wniosek o ogłoszenie, ale uczynili to zbyt późno, a w dodatku nieskutecznie (wniosek został zwrócony).

Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż z brzmienia art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wynika, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki członka zarządu, ciąży na tym członku. Zamierzając wywieść z tego faktu korzystne dla siebie następstwa, to on powinien okoliczność tę udowodnić, gdyż z woli ustawodawcy, wyrażonej w powyższym przepisie, ciężar udowodnienia tej okoliczności obciąża stronę, która wywodzi z niej określone korzyści. Jak wynika z powyższego, to skarżący - chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości Spółki, w której pełnił obowiązki członka zarządu – winien udowodnić w toku prowadzonego postępowania zaistnienie przesłanek zwalniających go od tej odpowiedzialności. Natomiast skarżący nie wskazał przekonywująco żadnej z tych okoliczności.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie uchybił zasadom postępowania podatkowego wymienionym w ustawie Ordynacja podatkowa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy organ podatkowy ocenił na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia. Ocenie tej podlegał każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody we wzajemnej ze sobą łączności. Niewątpliwie w świetle zasad doświadczenia życiowego, przedstawiony wyżej ciąg niekwestionowanych zdarzeń obrazował stan złej kondycji finansowej Spółki. Na prawidłowość oceny wskazuje to, że wyciągnięte wnioski mają logiczne uzasadnienie. Dowody wskazane przez stronę nie wskazały na realną możliwość odmiennych ustaleń w sprawie.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł M. B., zarzucając jej naruszenie:

- 108 § 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej O.p., poprzez wydanie decyzji w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej, pomimo iż decyzja wymiarowa w stosunku do A S.A. w likwidacji nie została doręczona;

- 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. poprzez wadliwe przyjęcie, że niezgłoszenie skutecznie wniosku o upadłość nastąpiło z winy M. B. oraz nieprawidłowe stwierdzenie, iż decyzja wymiarowa w stosunku do A S.A. w likwidacji w Ł. może stanowić podstawę do wszczęcia i prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie;

- art. 122 O.p. poprzez nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;

- art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i pominięcie istotnych w sprawie dowodów, w tym zeznań P. M. i P. S., na których zaniedbania powoływał się M. B. w toku postępowania;

- art. 145 § 1 O.p. w związku z art. 459 i art. 464 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 roku - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 roku, Nr 94, poz. 1037 ze zm.) - zwanej dalej k.s.h., poprzez wadliwe uznanie, że decyzja wymiarowa w

stosunku do A S.A. w likwidacji w Ł. została prawidłowo doręczona.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zgodnie z dyspozycją art. 108 § 2 pkt 2 lit. a ustawy Ordynacja podatkowa - postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania oraz przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zatem decyzję o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej musi poprzedzić decyzja wskazana pod lit. a § 2 pkt. 2 art. 108 ustawy Ordynacja podatkowa. Muszą być wydane dwie decyzje : - pierwsza - określająca wysokość zobowiązania podatkowego i - druga - orzekająca o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Strona zwróciła uwagę na fakt, iż od dnia 27 lutego 2008 r. Spółka pozostaje w stanie likwidacji. Z chwilą otwarcia likwidacji, ustaje reprezentacja Spółki przez Zarząd. W związku z tym, zdaniem strony, nie ma możliwości kierowania do Spółki korespondencji bezpośrednio do jej siedziby, lecz wyłącznie na adres likwidatorów, gdyż zgodnie z art. 459 i następnym k.s.h. - reprezentacja Spółki odbywa się poprzez likwidatorów. Wobec powyższego, w myśl art. 145 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w sytuacji gdy spółka pozostawała w stanie likwidacji, doręczenie pism powinno następować likwidatorom. Dane likwidatorów, w tym - adresy zostały, zgodnie z dyspozycją art. 464 § 1 k.s.h., ujawnione w rejestrze przedsiębiorców. W niniejszej sprawie, pomimo otwarcia likwidacji, organ podatkowy nadal podejmował próby doręczeń na adres Spółki ujawniony w rejestrze. Tymczasem, zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem, w rejestrze ujawnione były właściwe adresy osób uprawnionych do reprezentacji Spółki w okresie likwidacji. Okoliczność ta, wskazał skarżący, nie została uwzględniona przez organ pierwszej instancji przy wydawaniu ww. decyzji. Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe "A" S.A. w likwidacji nie została doręczona likwidatorom, a zatem nie można mówić o jej skutecznym doręczeniu. W tej sytuacji, brak było podstaw do uznania, iż spełniona została podstawowa przesłanka odpowiedzialności osoby trzeciej, wymieniona w art. 108 § 2 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej.

Dalej skarżący podał, iż w sprawie niniejszej w sposób jednoznaczny wykazał, iż nie ponosi żadnej winy w nieskutecznym zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. W tej kwestii podniósł, iż w drodze załączonej do akt sprawy umowy – M. B. i P. S. podzielili się obowiązkami. Pismo to ma istotne znaczenie w sprawie i świadczy o tym, że w zakresie obowiązków M. B. nie pozostawała sprawa upadłości prowadzonej firmy. Jednakowoż, dla zapewnienia profesjonalnego sposobu przeprowadzenia postępowania upadłościowego, członkowie zarządu powierzyli tę czynność adwokatowi, a więc osobie, która profesjonalnie trudni się czynnościami tego rodzaju. Zostało w tym celu udzielone pełnomocnictwo P. M. - adwokatowi. A zatem M. B. miał prawo sądzić, iż powierzenie sprawy profesjonaliście doprowadzi sprawę do pozytywnego finału, jeżeli chodzi o kwestie formalne. Z przyczyn leżących poza możliwościami decyzyjnymi M. B., postępowanie upadłościowe nie zostało skutecznie wszczęte. Przez cały czas zapewniano skarżącego o zachowaniu właściwego toku postępowania w sprawie. Podkreślono, że wszelka korespondencja w sprawie, w tym pisma sądowe, nadchodziły na adres pełnomocnika i skarżący nie miał doń bezpośredniego dostępu. Pozostając w przeświadczeniu, iż sprawa jest w toku i mając doświadczenie, iż postępowania sądowe trwają często wiele miesięcy, skarżący nie spodziewał się takiego zakończenia sprawy, jaki w rzeczywistości nastąpił. Skarżący wskazał, iż wiele miesięcy później dowiedział się o tym, że wskutek nieuzupełnienia braków formalnych, wniosek nie został przez sąd uwzględniony. Wówczas też powziął wiadomość o problemach zdrowotnych pełnomocnika, w tym jego próbie samobójczej i związanych z tym problemach z utrzymaniem pozycji zawodowej.

Ponadto wskazał, iż po podjęciu decyzji o zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości pomiędzy wspólnikami, to jest P. S. i M. B., doszło do różnic stanowisk w odniesieniu do dalszych losów spółki. Co więcej, P. S. przejął wszelką dokumentację księgową spółki - podając, iż rzekomo jest ona niezbędna do przeprowadzenia upadłości. Po tym fakcie dokumentacja ta, mimo licznych prób podejmowanych przez skarżącego, nie została mu udostępniona. Obecnie skarżący nadal próbuje się skontaktować z byłym wspólnikiem, jednak bezskutecznie.

W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, to jest zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Najdalej idącym zarzutem skargi jest zarzut oparty na twierdzeniu skarżącego o braku doręczenia Spółce A w likwidacji decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za wskazany w zaskarżonej decyzji okres - wrzesień 2006 r., co w ocenie strony uniemożliwiało w ogóle wszczęcie postępowania, a następnie wydanie decyzji w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności na M. B. (art.108 § 2 pkt 2 lit a Op.).

Sąd stwierdza, że zagadnienie to było już przedmiotem wydanych przez organy decyzji ostatecznych odmawiających uchylenia decyzji ostatecznych określających Spółce A w likwidacji prawidłową kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za wskazane w nich okresy 2006 (wrzesień i IV kwartał) po wznowieniu postępowań na skutek wniosków ww. Spółki A w likwidacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi kontrolując te rozstrzygnięcia w wydanych wyrokach : z dnia 21 marca 2012 r. o sygn. I SA/Łd 1499/11 i z dnia 28 marca 2012 r. sygn. 1500/11, na skutek złożonych skarg przez spółkę A w likwidacji, oddalił je.

Rozstrzygnięcia te znane są z urzędu sądowi rozpoznającemu sprawę, który przyjmuje jako swoją argumentację w nich zawartą dotyczącą zasadności stanowiska organów w przedmiocie prawidłowości doręczenia decyzji określających zobowiązania w podatku VAT spółce A za okresy, za które przeniesiono na skarżącego odpowiedzialność za zaległości podatkowe, jako członka zarządu tej spółki w przedmiotowej sprawie.

Nie budzi wątpliwości zatem fakt, iż organy nie uchybiły przesłance uprzedniego doręczenia decyzji określających zobowiązania podatkowe, jako zdarzenia pozwalającego na orzekanie o odpowiedzialności osoby trzeciej.

Jak wynika z akt administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego , iż siedziba Spółki A S.A. mieściła się w Ł. przy ul A 3, którą z dniem [...] r. opuściła wobec zalegania z regulowaniem czynszu najmu. Ten adres był adresem siedziby Spółki A S.A. ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym i jednocześnie adresem prowadzenia działalności gospodarczej wskazanym w NIP. Ówczesny Prezes Spółki M. B. złożył zgłoszenie aktualizacyjne w [...] Urzędzie Skarbowym Ł. – G. w dniu 12 września 2007 r. wg wzoru NIP-2 , z którego wynikało, że jedynym adresem zgłoszonym przez skarżącą Spółkę w ww. urzędzie skarbowym nadal jest : Ł. ul. A 3. Zgłoszenie dotyczyło jedynie adresu przechowywania dokumentacji rachunkowej. Tym samym potwierdzono dane zawarte w rejestrze, o czym wyżej.

Jeżeli adres Spółki jako podatnika podatku od towarów i usług zmienił się i powinien nim być - jak twierdzi strona skarżąca - od chwili otwarcia likwidacji (27.02.2008 r.) adres likwidatorów, bowiem z tym dniem ustała reprezentacja Spółki przez zarząd, to obowiązkiem strony było złożenie zgłoszenia aktualizacyjnego wskazującego nowy – zmieniony adres siedziby Spółki, bądź nowy adres do korespondencji. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Z kolei w myśl art.96 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r., jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu rejestracyjnym ulegną zmianie, podatnik zobowiązany jest zgłosić zmianę do naczelnika urzędu skarbowego w terminie 7 dni, licząc od dnia, w którym nastąpiła zmiana. Na okoliczności poinformowania strony o obowiązku uaktualnienia zmiany danych objętych tym zgłoszeniem wskazuje także treść notatki urzędowej z [...]r. sporządzonej przez pracownika organu, z której wynika, że strona czyni starania o zmianę wpisu do KRS w Ł..

Mając na względzie brzmienie przywołanych przepisów oraz ustalenia poczynione przez organy w niniejszej sprawie, słusznie uznano, że podatnik nie dopełnił obowiązków aktualizacji danych, zarówno w podatku od towarów i usług, jak i w zakresie ewidencji podatników. Zgłoszenia takiego nie mógł zastąpić formularz NIP-2 informujący o zmianie miejsca przechowywania dokumentów rachunkowych Spółki. W sytuacji niedopełnienia obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu Spółki niedopuszczalne jest przerzucanie ujemnych skutków braku powiadomienia o zmianie miejsca siedziby, bądź adresu do korespondencji, na organy podatkowe, które nie mogą ponosić nieograniczonej odpowiedzialności za działania stron postępowania. Zaakceptowanie praktyki przeciwnej oznaczałoby paraliż organów podatkowych, które przed każdym wysłaniem pisma bądź aktu administracyjnego stronie, musiałyby sprawdzać z urzędu, czy podatnik nie zmienił wskazanego uprzednio adresu" (vide - wyrok z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Lu 12/10).

Zatem w sytuacji, gdy podatnik nie dopełnił obowiązku aktualizacji danych wynikających z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji (..) oraz z ustawy o podatku od towarów i usług i nie przedłożył dokumentów, które uprawdopodobniłyby dopełnienie tegoż obowiązku, organ zasadnie przyjął, że korespondencję dotyczącą postępowania podatkowego, w tym decyzji określających zobowiązania w podatku od towarów i usług za m-ce wrzesień i IV kwartał 2006 roku, należało kierować na adres skarżącej Spółki w likwidacji w Ł., ul. A 3, który to adres w formularzu NIP-2 z dnia 12.09.2007 r. i w Krajowym Rejestrze Sądowym na dzień 2.07.2008 r. skarżąca Spółka wskazała jako adres swojej siedziby. Adres ten jako miejsce siedziby strona wskazywała także w korespondencji kierowanej do organów podatkowych nawet we wniosku o wznowienie postępowania.

W art. 151 O.p. ustawodawca wyznaczył miejsca, w których doręczenie pism (w tym decyzji) osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej jest prawnie dopuszczalne. Zgodnie z tą regulacją pisma doręcza się osobom prawnym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej w lokalu ich siedziby lub w miejscu prowadzenia działalności – osobie upoważnionej do odbioru korespondencji; przepisy art., 146, art. 148 § 2 pkt 1 i 3 oraz art. 150 stosuje się odpowiednio. Stosownie do art. 150 § 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma sposób wskazany powyżej, możliwe jest doręczenie pisma w sposób zastępczy, poprzez przyjęcie "fikcji doręczenia". W takiej sytuacji, stosownie do art. 150 §1 pkt 1 i § 2, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce na okres 14 dni umieszcza się w skrzynce oddawczej adresata. Przesyłka powinna być dwukrotnie awizowana, powtórne zawiadomienie adresata następuje w razie niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni (§ 1 a). W przypadku niepodjęcia pisma przez adresata w terminie 14 dni, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Jak wykazały organy przesyłki były dwukrotnie awizowane i wobec ich nieodebrania przez adresata w wyznaczonym terminie, przyjmowano zgodnie z art. 150 § 1 O.p., że dokonano doręczenia z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu ich przechowywania. Takie działanie organu w świetle powołanych przepisów Ordynacji podatkowej było uprawnione. Za stanowiskiem tym przemawia także domniemanie prawdziwości wpisu do rejestru, wynikające z art. 17 ust 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tj. z 2001 r., nr 17, poz. 209 ze zm.). Oceny tej nie zmienia fakt, że Spółka od 27 lutego 2008 r. pozostaje w likwidacji, zgodnie bowiem z art. 461 § 2 i 3 Kodeksu Spółek Handlowych, zwanego dalej k.s.h. – w czasie prowadzenia likwidacji spółka zachowuje osobowość prawną, a likwidację prowadzi się pod firmą spółki z dodaniem oznaczenia "w likwidacji". Spółka w likwidacji jest dalej osobą prawną, ale jej zdolność do czynności prawnych jest ograniczona celem likwidacji. Również zakończenie postępowania likwidacyjnego nie jest tożsame z utratą przez spółkę osobowości prawnej. Spółka traci osobowość prawną dopiero z momentem wykreślenia jej z rejestru. Spółka akcyjna w likwidacji zachowuje wszystkie atrybuty osobowości prawnej poza jednym: działanie zarządu jest zastąpione przez działanie likwidatorów. Stosownie z kolei do art. 464 § 1 Kodeksu spółek handlowych - otwarcie likwidacji, nazwiska i imiona likwidatorów oraz ich adresy albo adresy do doręczeń, sposób reprezentacji spółki przez likwidatorów i wszelkie w tym względzie zmiany należy zgłosić, nawet gdyby nie nastąpiła żadna zmiana w dotychczasowej reprezentacji spółki. Każdy likwidator ma prawo i obowiązek dokonania tego zgłoszenia. Jako dowód, że obowiązków tych nie wykonano zaświadcza treść uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. , [...] Wydział KRS z [...] r. (k. 158-156 akt adm.), w którym wskazano, że wpisów dokonano z urzędu, między innymi dotyczących likwidatorów.

Mając zatem na uwadze, iż wpis do KRS został dokonany przez Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] roku, czyli po dacie wydania decyzji wymiarowej w zakresie podatku od towarów i usług skierowanej wobec Spółki A za wrzesień 2006 roku, tj. po dniu 12 maja 2010 roku oraz po dacie jej doręczenia stronie, stanowisko skarżącego, iż doszło do naruszenia art. 108 § 2 pkt 2 lit. a O.p. jest nieuprawnione.

Także i pozostałe zarzuty skargi, w ocenie Sądu, nie mają usprawiedliwionych podstaw.

W myśl art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2). Powyższe przepisy stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji (§ 4).

Na tle tego unormowania w judykaturze i piśmiennictwie wskazuje się na dwie grupy przesłanek – tzw. pozytywne i negatywne.

W świetle powyższego organ podatkowy powinien wykazać, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki "A" S.A. w okresie, kiedy powstała zaległość podatkowa, bezskuteczność egzekucji oraz zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Są to tzw. pozytywne przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej. Z kolei przesłanki negatywne to te, które związane są z okolicznościami uwalniającymi członka zarządu z odpowiedzialności, które wykazać powinien on sam i do których należą opisane w § 1 pkt 1 i pkt 2 art. 116 O.p.

Na tym tle zasadnie organy podatkowe powołały się na poglądy judykatury, wskazując, że na członku zarządu spoczywa obowiązek wykazania przesłanek uwalniających go od odpowiedzialności ( wyroki NSA z 26 listopada 20010 r. II FSK 1666/09 i II FSK 1667/09 ) .

W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki "A" w okresie, kiedy powstały zaległości podatkowe, tj. w 2006 r. Jest to okoliczność bezsporna. Zaległości te wynikają z ostatecznej decyzji wymiarowej. Nie jest spornym także i to, że należności te objęte tytułem wykonawczym nie były przedmiotem postępowania egzekucyjnego . Na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych obejmujących inne należności m. in. podatek VAT za X i XI 2006 r. oraz I kw. 2007 r. prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do ich wyegzekwowania i postanowieniem z [...] r. umorzono postępowanie egzekucyjne . Mając na uwadze pogląd prawny wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r. sygn. akt II FSP 6/08 zasadnie organy przyjęły, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 O.p. ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Skoro wywiedziono o bezskuteczności egzekucji w odniesieniu do części zaległości podatkowych, to uprawniona była teza, że także i w zakresie zaległości objętych zaskarżoną decyzją egzekucja ta będzie również bezskuteczna. Poza sporem pozostaje także przesłanka nie zrealizowana przez stronę, w oparciu o którą możliwa byłaby sytuacja uwolnienia od odpowiedzialności, opisana w § 1 pkt 2 art. 116 O.p., bowiem strona nie wskazała mienia należącego do spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja prowadząca do zaspokojenia zaległości i to w znacznej części.

Przechodząc zatem do kwestii budzących kontrowersje pomiędzy stronami, zasadniczy spór w sprawie dotyczył kwestii, czy wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został zgłoszony przez Zarząd Spółki we właściwym czasie.

W tym zakresie należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż pojęcie "właściwego czasu", które nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej, winno być oceniane z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie upadłościowe oraz układowe (m.in. uchwała NSA z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, ONSAiWSA 2009/6/103; wyrok NSA z 21 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1260/06, LEX nr 449941). Wskazuje się także, że "czas właściwy" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to czas właściwy ze względu na ochronę wierzycieli.

Zgodnie z art. 10 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań, zaś dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami.

W świetle powołanych przepisów, jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. Dla określenia stanu niewypłacalności nieistotne jest, czy dłużnik nie wykonuje wszystkich swoich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich, jak też, jaka jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn (por. A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Kraków 2003, s. 41 i 42). Właściwym czasem dla zgłoszenia wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości jest termin 2 tygodni od dnia, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań lub (w przypadku dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej), gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., sygn. akt I FSK 1115/05, M. Podat. 2007/5/47).

Z kolei z ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94 poz. 1037 zez zm.) wynika, że organem który prowadzi sprawy spółki akcyjnej i ją reprezentuje jest zarząd (art. 368 § 1 ksh). Sfera reprezentacji obejmuje dokonywanie czynności w stosunkach zewnętrznych. To właśnie ten organ jest zobowiązany do dochowania obowiązków w zakresie zgłoszenia stosownego wniosku i to we właściwym czasie, obejmującego mającą nastąpić upadłość .

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy podzielić należy stanowisko organów, że skarżący nie wykonał obowiązku polegającego na zgłoszeniu wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie, nadto, iż miało to miejsce w wyniku zawinienia M. B..

Jak wynika z obszernej analizy ekonomicznej opisującej sytuację finansową spółki (str. 13-19 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) sytuacja finansowa spółki na przestrzeni lat 2006 i 2007 systematycznie pogarszała się. Na koniec I kwartału 2007 roku źródła finansowania majątku spółki 4,5 krotnie przewyższyły posiadane przez spółkę aktywa. Z końcem 2006 r. prowadzona działalność spółki przyniosła stratę netto na poziomie 925.215,71 zł. Zobowiązania krótkoterminowe przekroczyły w tym czasie 3,5 krotnie wartość majątku (sumę aktywów). Według organów podatkowych ostatecznym terminem do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości był I kwartał 2007 roku. O tej sytuacji wiedziała strona, albowiem jak wynika z materiału dowodowego, zleciła wystąpienie z wnioskiem o upadłość ustanowionemu pełnomocnikowi, a przyczyną powyższego była niewypłacalność A wywołana zerwaniem negocjacji z kontrahentem i wiedza o tym, że spółka nie będzie w stanie zrealizować posiadanych zobowiązań (zeznania strony – protokół z 4.04.2011 r.). W tych okolicznościach nie może usprawiedliwiać strony przywoływana okoliczność, iż na skutek zaniedbań pełnomocnika doszło do zwrotu wniosku złożonego w dniu 7.05.2007 r. Ponownego wniosku nie złożono.

W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, zwrot przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu nie uzupełnienia braków formalnych jest równoznaczny z brakiem zgłoszenia wniosku (por. wyrok WSA w Gorzowie Wilk. Z 3.09.2009 r., sygn. I SA/Go 354/09 powołany w zaskarżonej decyzji). Tym samym tak wniesiony wniosek o ogłoszenie upadłości spodziewanego skutku w przedmiocie uwolnienia strony od odpowiedzialności na gruncie art. 116 O.p. odnieść nie mógł.

Podobnie bez wpływu na sytuację strony pozostaje brak profesjonalizmu po stronie pełnomocnika, notabene adwokata, albowiem to członek zarządu dysponuje nieograniczonym prawem wyboru pełnomocnika i może w każdym czasie wpływać na jego jak najlepszy dobór pozwalający realizować mu powierzoną funkcję członka zarządu spółki. Poza tym to na członkach zarządu, gdyż oni za to odpowiadają a nie pełnomocnicy, spoczywa obowiązek kontrolowania finansów zarządzanej spółki, a także zadbanie o to, by w sytuacji określonej prawem zgłosić stosowny wniosek o upadłość lub otwarcie postępowania układowego, gdy zajdą ku temu niezbędne podstawy. Działaniem takim mają oni chronić interesy wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd prawny, podzielany przez sąd rozpoznający sprawę, że powoływanie się przez członka zarządu spółki z o.o. na nieznajomość stanu finansów spółki jako na przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość, nie uzasadnia zwolnienia go z odpowiedzialności za zaległości podatkowe na podstawie art. 116 ustawy Ordynacji podatkowej. Brak po stronie członka zarządu spółki z o.o. wiedzy o jej kondycji finansowej nie jest okolicznością świadczącą o tym, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Skoro według art. 201 § 1 k.s.h. zarząd prowadzi sprawy spółki i ją reprezentuje, to wynika stąd obowiązek posiadania przez każdego członka zarządu elementarnej wiedzy o najważniejszych sprawach spółki. Zatem nieznajomość kondycji finansowej spółki i brak zainteresowania członka zarządu tą kwestią stanowi zawinione przez niego zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków i nie stanowi okoliczności świadczącej o braku winy w rozumieniu art. 116 O.p. (wyrok SN z dnia 6 lipca 2011-sygn. akt II UK 352/10 oraz z dnia 5.07.2011 r. sygn. I UK 422/10 ) ). Powyższe poglądy w całej pełni należy odnieść do członków zarządu spółek akcyjnych .

Nadto, jak wskazał WSA w Łodzi w wyroku z 27 stycznia 2011 r. sygn. I SA/Łd 1217/10 - w myśl art.116 § 2 O.p. "pełnić obowiązki" oznacza otrzymać legitymację do tego, aby realizować wszystkie czynności związane z pełnioną funkcją. Jest to kompetencja do realizowania funkcji członka zarządu przez określony czas. Nie można bowiem z biernej postawy członka zarządu wywodzić zwolnienia z odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Przyjmując taką wykładnię tego przepisu osoby powołane do kierowania spółką uniknęłyby odpowiedzialności za zobowiązania spółki tylko dlatego, że aktywnie nie uczestniczyły w zarządzaniu spółką, czyli de facto unikały sprawowania funkcji, do której zostały powołane.

Nie zasługuje także na aprobatę stanowisko skargi oparte na faktycznym (umownym) podziale obowiązków pomiędzy zarządzającymi (członkami zarządu), z którego wywiedziono brak odpowiedzialności za zgłoszenie stosownego wniosku. Przede wszystkim wynika to z regulacji kodeksu spółek handlowych, na gruncie których pozycja członka zarządu jest ściśle określona i wszelkie czynności dwustronne (umowy) nie mogą zmieniać tych postanowień (nie można wyłączyć uprawnienia do reprezentowania spółki), po wtóre, jak słusznie zauważyły organy, umowa o podziale obowiązków zawarta została 11 kwietnia 2008 r., a więc po upływie znacznego okresu czasu od zaistnienia stanu nakazującego zgłosić wniosek o upadłość - stanu niewypłacalności.

Jak wskazuje materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, strona nie wykazała także, iż z powodów tak zwanych obiektywnych, np. choroby, nie mogła sprawować faktycznie funkcji członka zarządu spółki. O zaniedbaniach w realizowaniu obowiązków przez stronę wskazuje dodatkowo treść powołanego wcześniej uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł.- Ś. w Ł. z [...]r., gdzie podano, że byli członkowie zarządu - następnie jako likwidatorzy nie wykonując należnych im obowiązków ukarani zostali grzywną, a sąd zmuszony był podejmować czynności z urzędu w celu dokonania wpisów odpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy. Świadczy to o niewłaściwej postawie w zakresie należytego kierowania sprawami spółki.

Nie ma w ocenie sądu także żadnego znaczenia to, na co powołuje się strona w skardze, iż pomiędzy wspólnikami – członkami zarządu dochodziło do różnic stanowisk co do losów spółki. Jeśli przez chwilę założyć, że taka sytuacja mogła mieć miejsce, to obowiązkiem skarżącego było złożyć rezygnację z pełnionej funkcji tym bardziej, że jest ona dobrowolną. Wszelkie nieporozumienia pomiędzy zarządzającymi w żadnej mierze nie mogą wpływać na wywiązywanie się z obowiązków podatkowych przez podmiot zarządzany, skutkując w dalszej kolejności o ich uwolnieniu od takiej odpowiedzialności jako osób trzecich.

Wbrew wywodom skargi, nie doszło także do naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, albowiem organy wypełniły obowiązek dotarcia do rzeczywistych zdarzeń, które legły u podstaw podjętej decyzji (art. 122 O.p.). Nie może być mowy na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego o bierności organów w kwestii dowodzenia wystąpienia przesłanek negatywnych odpowiedzialności strony. O bierności organów nie stanowi to, że strona nie potrafiła przekonać administracji podatkowej, iż wystąpiły szczególne prawem przewidziane okoliczności zwalniające ją z odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki.

Wnioskowane dowody z zeznań świadków, jak słusznie zauważono, wobec nie budzącego wątpliwości ustalonego stanu faktycznego były nieprzydatne. Sąd pogląd ten podziela jako umocowany w podjętych czynnościach w ramach prowadzonego postępowania, pozyskanym materiale dowodowych, właściwie ocenionym na gruncie zasady swobodnej oceny dowodów .

Zdaniem Sądu, organy obu instancji w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, opierając je na zgromadzonych w sprawie dowodach. W konsekwencji, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje, wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie naruszały prawa. Zaskarżona decyzja jest merytorycznie poprawna i staranna. Rozstrzygnięcie jest bezstronne i charakteryzuje się dbałością o wyjaśnienie wszelkich aspektów sprawy. Sąd nie dopatrzył się w zachowaniu organu działania na niekorzyść skarżącego. Zdaniem sądu, organy zrealizowały nałożony na nie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej poprzez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego, a następnie jego pełne rozpatrzenie (art. 122 i 187 §1 O.p.). Poza zakresem zainteresowania organów nie pozostała żadna okoliczność, która mogłaby stanowić o zaniechaniu podjęcia czynności zmierzających do pełnego zgromadzenia materiału dowodowego, o skutku stanowiącym o jej wadliwości. Uzasadnienie decyzji jest wyczerpujące, spełniające kryteria, o jakich mowa w art. 210 § 4 O.p.

Stwierdzić zatem należy, że organ ponad wszelką wątpliwość wykazał istnienie przesłanek pozytywnych zawartych w art. 116 Ordynacji podatkowej. Skarżący M. B. w żaden sposób nie wykazał spełnienia którejkolwiek z okoliczności uwalniającej go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe jako byłego członka zarządu, pomimo, że inicjatywa w zakresie dowodzenia zaistnienia negatywnych przesłanek tej odpowiedzialności obciąża właśnie jego jako członka zarządu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03, POP 2003, z. 4, poz. 93), o czym także już wcześniej.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.

P.Z.-C.