Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 595/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Transport
Inne
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77 ust. 6
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 7 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant: referent – stażysta Bartosz Adamus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi M. Ś. i J. Ś. na czynność Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz stwierdza, że skarżącym M. Ś. i J. Ś. przysługuje solidarnie uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 ( czterysta dwadzieścia pięć) złotych; 2. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżących J. Ś. i M. Ś. solidarnie kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] r., uzupełnionym pismem z dnia [...] r. M. Ś. i J. Ś. wystąpili do Starostwa Powiatowego w S. z wnioskiem o zwrot niesłusznie pobranej w dniu [...] r. opłaty za wydanie karty pojazdu samochodu osobowego A w kwocie 500 zł, zamiast w kwocie 75 zł. Wnieśli o zwrot pobranej kwoty 425 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wnioskodawcy powołali się na w orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt U 6/04.

Pismem z dnia [...]w odpowiedzi na powyższy wniosek, Starosta S.wskazał, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, poz. 1310), za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobierał opłatę w wysokości 500 zł. W polskim systemie prawnym obowiązuje zasada domniemania legalności aktu normatywnego. Do czasu więc zweryfikowania zgodności postanowień danego rozporządzenia z Konstytucją, czy też z normą traktatową przez Trybunał Konstytucyjny, obowiązujące prawo jest wiążące. Zatem opłata w wysokości 500 zł była opłatą pobieraną przez Starostę na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa. Organ powiatu nie ma podstawy do zwrotu części opłaty, ani też do swobodnego określenia jej wysokości. Ponadto Starosta wskazał, że nie może też wydać decyzji odmawiającej zwrotu, ponieważ nie ma podstaw prawnych do takiego działania. Starosta S. stwierdził również, że w sprawie tej nastąpiło przedawnienie roszczeń w myśl art. 4421 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16 z 1964 r. poz. 93 ze zm.), gdyż datą w której powód dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia była data opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U6/04 w Dzienniku Urzędowym Nr 15, poz. 119 z dnia 30 stycznia 2006 r., stwierdzającego niekonstytucyjność zakwestionowanego przepisu. Organ wskazał, że w sprawie biegu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia w przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt III CZP 37/10 uznał, że początek biegu przedawnienia rozpoczyna się w chwili spełnienia świadczenia i następuje po trzech latach od nabrania mocy obowiązującej przez rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu, realizujące wyrok Trybunału Konstytucyjnego i ustalające nową opłatę w wysokości 75 złotych. Oznacza to, że przedawnienie roszczeń o zwrot nadpłaty za wydanie kart pojazdów nastąpiło najwcześniej 15 kwietnia 2009 r. Zdaniem Starosty S. powyższy wniosek w sprawie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu został już złożony po upływie terminu przedawnienia.

M. Ś. i J.Ś., na podstawie art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnieśli o: usunięcie naruszenia prawa zawierającego się w stanowisku Starostwa Powiatowego w S. wyrażonym pismem z dnia [...], doręczonym w dniu [...] r., gdzie Starostwo odmówiło im zwrotu części spełnionego przez nich świadczenia - tytułem opłaty za wydanie karty pojazdu - w kwocie 425 zł wraz z ustawowymi odsetkami; zwrócenie na ich rzecz kwoty 425 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem nadpłaty powstałej przy uiszczeniu opłaty za kartę pojazdu dla samochodu osobowego o nr rej. [...]. W uzasadnieniu wnioskodawcy podali, że nie kwestionują, iż przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie przewidują uprawnienia dla organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, jednak odmowa zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu należy do zakresu administracji publicznej. Odnosi się bowiem do obowiązku publicznoprawnego wynikającego z przepisu prawa. Stanowi zatem czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem wnioskodawców w uzyskaniu zwrotu części uiszczonej opłaty wyraża się ich interes prawny, zaś niniejsze wezwanie należy uznać za wniesione w przepisanym ustawą terminie. Wskazując na przyczyny wezwania strony podtrzymały wyrażone we wniosku inicjującym postępowanie stanowisko, wskazując, iż nie budzi wątpliwości, że opłata za kartę pojazdu została pobrana od nich na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 został uznany za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Oznacza to, że opłata w pobranej wysokości nie była należna. Odnosząc się do uwag zawartych w piśmie Starosty z dnia [...] r., wnioskodawcy wskazali, iż niekonstytucyjność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu winna być wzięta pod uwagę przez Starostę z urzędu, a przez to nie mają znaczenia zawarte w piśmie uwagi dot. m.in. ogólnych zasad wynikających z przepisów art. 7 Konstytucji RP, czy art. 6 k.p.a. Orzeczenia TK mają moc powszechnie obowiązującą (wiążącą), przez co organ dokonując oceny prawnej zagadnienia badanego przez TK, winien jest podporządkować się treści rozstrzygnięcia Trybunału. Za niezasadne wnioskodawcy uznali stwierdzenie Starostwa, iż ich roszczenie uległo przedawnieniu. Przyjmując bowiem, w ślad za NSA, administracyjny charakter tej sprawy, zastosowanie będzie miał w niej 5 letni termin przedawnienia przewidziany w art. 80 § 1 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 2 § 1 tejże), dotyczący zwrotu nadpłaty, przez co ich roszczenie nie jest przedawnione. Ponadto podnieśli, że przyjmując nawet cywilistyczny charakter ich roszczenia, i tak stwierdzić należy, że roszczenie nie pozostaje przedawnione. Starostwo niezasadnie bowiem powołuje jako podstawę odmowy - dotyczący czynów niedozwolonych - przepis art. 442 (1) Kodeksu cywilnego. TK, podobnie jak NSA wyraźnie bowiem ocenił, iż ich roszczenie stanowi w istocie "żądanie zwrotu" opłaty. Oznacza to, że zastosowanie w tej sprawie mógłby mieć przepis art. 118 k.c., zakładający 10 - letni termin przedawnienia.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Starosta S. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] r.

W skardze na powyższą czynność Starosty S.dotyczącą odmowy zwrotu kwoty 425,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami M.Ś. i J.Ś. zarzucili: 1. Obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 410 § 1 i 2 k.c. poprzez nieprzyjęcie, że kwota 425 zł uiszczona z powyżej wskazanego tytułu przez skarżących była świadczeniem nienależnym Starostwu Powiatowemu w S.; 2. Obrazę prawa materialnego, a to przepisu art. 118 k.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że ich roszczenie o zwrot przedmiotowej opłaty uległo przedawnieniu, podczas gdy roszczenie to nie jest przedawnione, jako że podlega 10 - letniemu terminowi przedawnienia, o jakim przepis ten stanowi; 3. Obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na zaskarżoną czynność, w tym w szczególności przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., oraz art. 9 k.p.a. polegające na niewzięciu przez organ pod uwagę - wbrew obowiązkowi - okoliczności, że ich żądanie zwrotu przedmiotowej opłaty winno zostać rozpoznane także w kierunku jego zakwalifikowania jako żądania zwrotu świadczenia nienależnego organowi, a nie wyłącznie jako roszczenie odszkodowawcze, a nadto polegające na braku zwrócenia ich uwagi, iż taka możliwość kwalifikacji żądania, w świetle obowiązujących przepisów kodeksu cywilnego, co najmniej winna zostać rozważona, co doprowadziło do tego, że w treści złożonego wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie powołali większej ilości argumentów za twierdzeniem, że roszczenie o zwrot opłaty nie uległo przedawnieniu, albowiem stanowi ono roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego. Skarżący wnieśli o: uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności; uznanie w wyroku uprawnienia skarżących do żądania od Starostwa Powiatowego w S. zwrotu kwoty 425 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem nadpłaty powstałej przy uiszczeniu opłaty za kartę pojazdu dla samochodu osobowego o nr rej. [...]; przyznanie skarżącym solidarnie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzyli argumenty zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Starosta S. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że pośród czynności składających się na zarejestrowanie pojazdu decyzją administracyjną jest efekt finalny, tj. zarejestrowanie pojazdu lub odmowa jego zarejestrowania. Nie jest natomiast przedmiotem decyzji administracyjnej ani opłata za wydanie dowodu rejestracyjnego, ani też opłata za wydanie karty pojazdu. Decyzyjny charakter opłaty za kartę pojazdu nie wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Decyzyjność w tej sprawie nie wynika też z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu, którego przepisy przewidywały wyłącznie, że "organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500,- zł". Obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikają wprost z przepisów prawa. Nie zachodzi tu orzekanie o samej opłacie i jej wysokości przez organ rejestrujący, którego rola ogranicza się do czynności pobrania opłaty. Zdaniem organu rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym, natomiast Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją art. 77 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Opłata w wysokości 500 zł była opłatą pobieraną przez Starostę na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa. Starosta S. wskazał, że skarżący nie ubiegali się o wznowienie postępowania w tej sprawie na podstawie art. 145a k.p.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W tej sytuacji skargę o wznowieniu wnosi się w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zatem zdaniem organu skarga wniesiona przed wyczerpaniem toku postępowania administracyjnego winna zostać odrzucona.

W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę skarżących. Podał, iż Sąd Najwyższy w uchwale o sygn. akt CZP 37/10 wyjaśnił, iż postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na pytanie prejudycjalne Sądu Rejonowego w Jaworznie posiadało skutek ex tunc, w świetle czego uznać należy, że od samego początku nakładanie w Polsce opłaty za kartę pojazdu było sprzeczne z prawem unijnym. Ponadto podniósł, że roszczenie skarżących nie uległo przedawnieniu, gdyż dla roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia zastosowanie ma 10 letni termin przedawnienia (art. 118 k.c.), a zatem stanowisko Starosty S.nie może się ostać.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: inne niż określone pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest czynność Starosty S. w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu.

Przystępując do oceny legalności zaskarżonej czynności należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy mieści się ona w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 roku w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 roku, sygn. akt I OPS 3/07. W rozstrzygnięciu tym Sąd stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd orzekający w sprawie niniejszej, powyższy pogląd w pełni podziela.

Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze winno być poprzedzone kontrolą dopuszczalności środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 powołanej ustawy). Jeżeli zaś ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, jak w przypadku sprawy będącej przedmiotem niniejszej skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 powołanej ustawy). W przypadku natomiast innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3 nie ma wówczas zastosowania (art. 52 § 4 powołanej ustawy).

Skargę do sądu wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a).

Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłanką dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skargi na czynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4, jest uprzednie wezwanie na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa w ww. terminie. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa ma charakter środka prawnego w rozumieniu przyjętym w doktrynie postępowania administracyjnego, bowiem służy zakwestionowaniu przez podmiot legitymowany określonego działania organu administracji publicznej w celu doprowadzenia do jego uchylenia lub zmiany.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie skarga została wniesiona po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a, z zachowaniem 30 dniowego terminu od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Dokonując merytorycznej oceny zarzutów skargi należało odnieść się do kwestii skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04 (Dz.U. Nr 15, poz. 119), dla rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji publicznej w następstwie wniosku skarżących.

Trybunał stwierdził niezgodność wskazanego przepisu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, poz. 908 ze zm.), poprzez wykroczenie poza zakres upoważnienia zawartego w tych przepisach, polegające na zawyżeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu. Kwestionowany przepis rozporządzenia niezgodnie bowiem ze wskazaniami zawartymi w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy, w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowe koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Trybunał wskazał również, że opłata charakteryzuje się cechami podobnymi do podatku, z tym że w przeciwieństwie do podatków, jest świadczeniem ekwiwalentnym. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Rozwiązanie takie oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Opłata ta w części wynikającej z jej podwyższenia stanowi bowiem nową daninę publiczną.

W świetle powyższego orzeczenia Trybunału nie budzi wątpliwości, iż pobrana opłata za kartę pojazdu na mocy zakwestionowanego zapisu rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r., nie jest zgodna z treścią delegacji ustawowej. Tym samym z chwilą orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisów prawnych stanowiących podstawę prawną zaskarżonej w niniejszej sprawie czynności, obalone zostało domniemanie konstytucyjności tych przepisów.

W tym miejscu wskazać należy, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07). Należy też zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego przyjęte w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61), które to stanowisko Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, iż przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania. Samo odroczenie orzeczenia ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09).

W piśmiennictwie podkreślono, że pojęcia obowiązywania aktu prawnego nie powinno się utożsamiać zawsze z obowiązkiem jego stosowania (por. J. Trzciński glosa do wyroku TK z 23 października 2007 r., P 10/07, ZNSA 2008 r. Nr 1, a także R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyd. Lexis Nexis, 2008 r. str. 70).

Skoro zatem w niniejszej sprawie opłata za wydanie karty pojazdu pobrana została na podstawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r., co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą, jak i z Konstytucją, to mimo, iż Trybunał odroczył utratę mocy obowiązującej tego zapisu do dnia 1 maja 2006 roku należy stwierdzić, iż przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Konsekwencją natomiast uznania przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ jest ustalenie, że poddana kontroli czynność podjęta została z naruszeniem prawa. Upoważnienie bowiem zawarte w art. 77 ust. 6 w związku z art. 4 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości zawyżonej (tj. przewyższającej koszty związane z drukiem i dystrybucją karty).

Podkreślić również należy, że zgodnie z art. 178 Konstytucji RP sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to między innymi, że w zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i mogą odmówić z tego powodu jego stosowania (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001r., nr 2, poz. 63, z 15 grudnia 2000r., sygn. OPK 20-22/00, pub. ONSA z 2001r., nr 3, poz. 104, z dnia 22 maja 2000r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000r., nr 4, poz. 136).

A zatem skoro unormowanie zawarte w treści § 1 pkt 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 roku wykraczało poza zakres regulacji ustawowej przewidzianej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, kwota uiszczona przez skarżących powyżej kosztu związanego z drukiem i dystrybucją karty pojazdu była kwotą nienależnie uiszczoną. W świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała obowiązek uiszczenia opłat za wydanie karty pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego Minister Transportu i Budownictwa w dniu 28 marca 2006 r. wydał nowe rozporządzenie (Dz.U. Nr 59 poz. 421), w którym określił opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 15 kwietnia 2006 roku i z tym dniem utraciło moc obowiązującą rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 roku.

Tym samym organ administracji odmawiając skarżącemu uwzględnienia roszczenia dotyczącego zwrotu opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu, powołując się przy tym na niekonstytucyjny przepis określający wysokość tej opłaty, działał z naruszeniem prawa.

Odnosząc się do stanowiska organu zawartego w piśmie z dnia [...]dotyczącego terminu przedawnienia żądania przez stronę zwrotu części opłaty za kartę pojazdu, wskazać należy, że skierowane do organu żądanie zwrotu przedmiotowej opłaty, jak już wcześniej zostało wyjaśnione, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Żaden zaś przepis prawa administracyjnego nie ustanawia terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranej opłaty za kartę pojazdu. Należy również wskazać, iż chociaż charakter opłaty za wydanie karty pojazdu upodabnia ją do podatku, to zarówno w toku postępowania o zarejestrowanie pojazdu, jak i w sprawie o zwrot opłaty za kartę pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm. ). Opłaty za wydanie karty pojazdu nie zostały bowiem wymienione w treści art. 2 § 1 tej ustawy. Nie może mieć do nich zastosowania także art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż dotyczy on opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, a opłaty za kartę, pojazdu są należnościami stanowiącymi dochody samorządu terytorialnego. Z powyższego względu w kwestii przedawnienia żądania przez stronę zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie znajdą zastosowanie przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych, uregulowane w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.

Podkreślić też należy, że w uchwale z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10, LEX nr 578583, Biul.SN 2010/6/9, Sąd Najwyższy wskazał, iż bieg przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych opłat za kartę pojazdu na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. 2003, Nr 137, poz. 1310) rozpoczyna się od dnia spełnienia świadczenia i dotyczy sytuacji, gdy strona dla dochodzenia roszczenia wybrała drogę postępowania przed sądem powszechnym, a zgłoszone roszczenie - żądanie zapłaty określonej kwoty - oparła na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze żądania skarżącego o zasądzenie ustawowych odsetek od dnia uiszczenia opłaty za kartę pojazdu należy wskazać, iż przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie zawierają podstawy prawnej do naliczenia odsetek w przypadku nienależnie pobranej przez organ opłaty za kartę pojazdu. Nienależnie pobrane opłaty nie mogą być również traktowane jako nadpłaty podatku podlegające szczególnemu unormowaniu w zakresie zasad i trybu ustalania nadpłaty podatkowej i zwrotu na podstawie ustawy – Ordynacja podatkowa.

Skarżący ustawowych odsetek mogą natomiast dochodzić przed sądem powszechnym.

Stosownie do treści art. 146 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. W sprawach, o których mowa w § 1, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (art. 146 § 2 ustawy).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ww. ustawy.

t.p.