Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1116/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 13 ust. 1 lit. f
journal: Dz.U. 2002 nr 86 poz 784
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatnego urlopu dodatkowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], Komendant Główny Straży Granicznej (dalej także: "Komendant Główny SG" lub "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania [...] SG K. K. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej także: "organ pierwszej instancji" lub "Komendant [...]OSG") z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], odmawiającej przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L. - utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej wydana została w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] lutego 2018 r. [...] SG K. K. wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z wnioskiem o przyznanie płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych w związku z pełnieniem służby w pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L.

W uzasadnieniu wniosku skarżący funkcjonariusz zwrócił uwagę, że wskazane wyżej pomieszczenie nie zostało wymienione w zaktualizowanym wykazie pomieszczeń, w których występują warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia z dnia 30 grudnia 2015 r., na podstawie opinii radcy prawnego opartej na stanowisku Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej w K. (dalej także: "COSSG w K."). Skarżący zauważył, że stanowisko to wskazuje na brak Polskiej Normy określającej warunki oświetlenia dziennego pomieszczeń, a tym samym brak regulacji dotyczących oświetlenia pomieszczeń. Zdaniem skarżącego funkcjonariusza, wyciągnięte na podstawie w/w opinii wnioski nie uprawniają jednak do wykreślenia tego pomieszczenia z wykazu pomieszczeń, w których występują warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia, albowiem obowiązuje norma [...], która określa poziomy minimalnego natężenia oświetlenia dla stanowisk pracy, zgodnie z którą dla pomieszczeń tego rodzaju, jak pomieszczenie nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L., wynoszą one 500 lx, choć nie podaje, jakiego rodzaju ma to być oświetlenie. Tym samym, skarżący uznał, że skoro zgodnie z protokołem z okresowych pomiarów natężenia oświetlenia dziennego wykonanych w dniu [...] lutego 2013 r. przez Komisję BHP [...] Oddziału Straży Granicznej w K. (przesłany pismem nr [...]) nie spełnia ono wskazanych w normie warunków, niezbędne jest stałe stosowanie oświetlenia sztucznego celem uzyskania minimalnych wartości i natężenia oświetlenia. Skarżący podkreślił jednocześnie, że sam fakt występowania właściwego stosunku powierzchni okien do powierzchni podłogi, choć konieczny, nie jest wystarczający, albowiem oba warunki muszą występować łącznie. W tej sytuacji, skarżący funkcjonariusz uznał, iż biorąc pod uwagę zarówno definicję "stałości stosowania oświetlenia sztucznego" wskazaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 36/17, jak i opinię wyrażoną w piśmie nr NO-NK/5058/17 Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, z której wynika, że nie występowały warunki uzasadniające dokonanie dodatkowych pomiarów warunków oświetlenia, służba w ww. pomieszczeniu uprawnia do przyznania wnioskowanego urlopu.

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku strony skarżącej, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej - działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 90 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2365 ze zm. - dalej także: "ustawa o SG"), a także § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 86, poz. 784 ze zm.) - decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmówił skarżącemu funkcjonariuszowi przyznania płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w L.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w świetle przepisu § 13 ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej, oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego dokonują komisje powołane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych z udziałem przedstawicieli służby medycyny pracy, związku zawodowego funkcjonariuszy i służby bhp.

Komendant [...]OSG zauważył, że z informacji uzyskanych od Komendanta Placówki Straży Granicznej kat. [...] w L. (vide: pismo nr wych. [...] z dnia [...] marca 2018 r.) wynika, że skarżący funkcjonariusz od dnia [...] lutego 2017 r. do chwili obecnej pełni służbę w pomieszczeniu służbowym nr [...], znajdującym się w Placówce SG w L.

Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] grudnia 2015 r. komisja powołana przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej sporządziła raport z dokonania weryfikacji pomieszczeń Placówki Straży Granicznej w L., z którego wynika, że w placówce tej nie ma pomieszczeń służbowych, w których występują warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia, uprawniające do uzyskania urlopu dodatkowego.

W związku z powyższym, Komendant [...]OSG wskazał, iż w dniu [...] grudnia 2015 r. zatwierdził Protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej, który zawiera wykaz pomieszczeń w [...] Oddziale Straży Granicznej zakwalifikowanych, jako miejsca, w których konieczne jest stałe stosowane sztucznego oświetlenia - pierwszy stopień szkodliwości. W tej sytuacji, organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z ww. Protokołem od dnia [...] grudnia 2015 r. w Placówce SG w L. nie występują pomieszczenia służbowe, w których wykonywanie zadań służbowych mogłoby uprawniać do uzyskania urlopu dodatkowego, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f oraz ust. 2, ust. 4 i ust. 5 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r.

W tej sytuacji, organ pierwszej instancji zauważył, że wprawdzie z materiału dowodowego wynika, że skarżący funkcjonariusz K. K. służbę w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w L. pełni od dnia [...] lutego 2017 r., jednakże od dnia [...] grudnia 2015 r. ww. pomieszczenie nie było zakwalifikowane, jako miejsce, w którym występują warunki szczególnie uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia.

Mając powyższe na względzie, a także kierując się dyspozycją przepisu § 13 ust. 7 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r., Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej stwierdził, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w L.

W piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący wniósł od powyższej decyzji organu pierwszej instancji odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej.

Wnosząc o uchylenie spornej decyzji oraz przyznanie wnioskowanego urlopu dodatkowego, skarżący zarzuci organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., a także art. 12 § 1 i 2 k.p.a.) - poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasad logiki.

W uzasadnieniu odwołania skarżący zarzucił, iż Komendant [...]OSG, wydając sporną decyzję w przedmiocie odmowy przyznania urlopu, wadliwie powołał się wyłącznie na stanowisko komisji weryfikującej pomieszczenia, która oparła swoją błędną ocenę na opinii radcy prawnego, który z kolei oparł się wyłącznie na bezzasadnym stanowisku Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej w K.

Skarżący wskazał, że sporna opinia opiera się na stwierdzeniu, że w przedmiotowym pomieszczeniu znajdują się okna odpowiadające powierzchnią wymaganiom oraz na stwierdzeniu, że norma wskazująca właściwe natężenie oświetlenia dziennego już nie obowiązuje. Niemniej jednak, jak wyraźnie podkreślił skarżący, właściwa powierzchnia okien w pomieszczeniu to tylko jeden z warunków - konieczny, lecz niewystarczający. Drugim - jak zauważył skarżący - jest, oparty na przepisach normy [...], obowiązek zapewnienia właściwego oświetlenia stanowisk pracy. Skarżący podkreślił, że zgodnie zarówno z prawem, jak i logiką o przyznaniu urlopu dodatkowego decydują warunki faktycznie występujące w pomieszczeniu, a nie jakikolwiek "protokół", czy też "opinia". Skarżący w tym miejscu wskazał, że owe warunki zostały właśnie opisane w protokole okresowych pomiarów natężenia oświetlenia dziennego, którego organ pierwszej instancji nie podważył. Co więcej, skarżący zauważył, że organ pierwszej instancji w piśmie nr [...] potwierdza, że nie zaistniały żadne okoliczności uzasadniające powtórne wykonanie owych pomiarów. Tym samym, zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji potwierdza, że w przedmiotowym pomieszczeniu nie został spełniony warunek zapewnienia minimum 500 lx oświetlenia światłem dziennym i konieczne jest stałe stosowanie oświetlenia sztucznego. W tej sytuacji, skarżący stwierdził, iż przedmiotowe pomieszczenie powinno być uznane za takie, w którym występują warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia. Skarżący wskazał jednocześnie, że choć nieznane są powody, dla których komisja "nie zauważyła" opisanych warunków, nie zmienia to jednak faktu ich istnienia, a tym samym podstaw do przyznania funkcjonariuszom, pełniącym w nim służbę powyżej połowy jej czasu, uprawnienia do urlopu dodatkowego.

W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej i ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Komendant Główny Straży Granicznej - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy w/w decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmawiającą przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na wstępie rozważań na brzmienie przepisów § 13 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 2a, ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej.

Organ odwoławczy zauważył w szczególności, że przepis § 13 ust. 7 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. stanowi, że oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego dokonują komisje powołane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych z udziałem przedstawicieli służby medycyny pracy, związku zawodowego funkcjonariuszy i służby bhp.

W świetle powyższego, Komendant Główny SG stwierdził, że warunkiem przyznania płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, w wymiarze 5 dni - jest ustalenie przez powołaną wyżej komisję, że służba w danych warunkach, w danym pomieszczeniu uzasadnia przyznanie wspomnianego urlopu. Organ odwoławczy wskazał, że komisje powoływane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych dokonują oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego. Zdaniem organu odwoławczego, ocena komisji w zakresie wskazania pomieszczeń, w których pełnienie służby odbywa się w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, wiąże przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Zatem, jak uznał Komendant Główny SG, w oparciu o protokół z dokonania oceny warunków służby, przełożony właściwy w sprawach osobowych przyznaje funkcjonariuszom pełniącym służbę w pomieszczeniach wymienionych w protokole urlop dodatkowy. Organ odwoławczy stwierdził w tej sytuacji, że niewskazanie w protokole danego pomieszczenia oznacza, że pełnienie służby w tym pomieszczeniu nie odbywało się w warunkach uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia, uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego.

Mając powyższe na względzie, Komendant Główny Straży Granicznej zauważył, że z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu [...] grudnia 2015 r. został sporządzony przez powołaną przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej komisję "Protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej", który zawiera wykaz pomieszczeń zakwalifikowanych, jako miejsca, w których służba uprawnia pełniących ją tam funkcjonariuszy do dodatkowego urlopu, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f oraz ust. 2, ust. 4 i ust. 5 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. Organ odwoławczy wskazał, że z przedmiotowego protokołu z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika, że powołana przez Komendanta [...]OSG komisja, dokonując weryfikacji pomieszczeń w [...] Oddziale Straży Granicznej pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia - uwzględniła opinię radcy prawnego z dnia [...] października 2015 r. Ponadto, jak zauważył organ odwoławczy, w dniu 17 grudnia 2015 r. sporządzono "Raport z dokonania weryfikacji oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...]SG w L.", w którym komisja, również uwzględniając opinię radcy prawnego z dnia [...] października 2015 r. oraz polecenie Komendanta [...]OSG z dnia [...] listopada 2015 r. - dokonała weryfikacji pomieszczeń Placówki SG w L. pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego, i stwierdziła, że wspomniane warunki nie występują w Placówce SG w L. Tym samym, jak wskazał organ odwoławczy, przywołane przez skarżącego pomieszczenie nr [...] w Placówce SG w L. nie zostało zakwalifikowane, jako miejsce, w którym służba uprawnia do dodatkowego urlopu ze względu na pełnienie jej w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia (stała konieczność stosowania oświetlenia sztucznego).

Komendant Główny Straży Granicznej podkreślił ponadto, że wspomniana opinia radcy prawnego z dnia [...] października 2015 r., na którą powołała się komisja, bierze pod uwagę ocenę Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015 r. dotyczącą wpływu oświetlenia na warunki pracy. Organ odwoławczy wskazał, że w ocenie tej zauważono, iż polskie unormowania regulujące zagadnienia BHP w żaden precyzyjny sposób - mierzalny nie regulują wymagań w zakresie parametrów oświetlenia pomieszczeń pracy światłem dziennym. Oznacza to, że nie ma możliwości ustalenia progu natężenia światła dziennego, przy którym konieczne jest stosowanie oświetlenia elektrycznego. Zdaniem organu odwoławczego, przedstawiona ocena zwraca uwagę, że każde pomieszczenie pracy musi być wyposażone w oświetlenie elektryczne, które gwarantuje spełnienie wymogów w zakresie właściwego oświetlenia niezależnie od pory dnia lub roku, pogody, itd. Organ odwoławczy podniósł, iż w ocenie tej wyraźnie wskazuje się, iż za zapewnienie właściwego oświetlenia odpowiadają wyłącznie parametry światła elektrycznego. Jednocześnie, w ocenie wskazano, że obowiązująca metodyka pomiaru oświetlenia pomieszczeń pracy wymaga, by przeprowadzać je bez udziału światła dziennego. W praktyce - jak wskazał organ odwoławczy - oznacza to, że są one wykonywane bądź w porze nocnej, bądź przy pełnym zaciemnieniu pomieszczeń. Organ odwoławczy stwierdził, że unormowania BHP nie uznają oświetlenia, jako czynnik szkodliwy lub uciążliwy. Konieczność włączenia sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu pracy, jako oświetlenia wspomagającego oświetlenie naturalne, dotyczy w zasadzie wszystkich pomieszczeń pracy. Zatem, jak wskazał Komendant Główny SG, z punktu widzenia unormowań BHP nie ma żadnych przesłanek, by stałe stosowanie oświetlenia sztucznego, jako uzupełninie oświetlenia naturalnego traktować, jako szczególną szkodliwość lub uciążliwość.

Komendant Główny Straży Granicznej stwierdził w tej sytuacji, iż z punktu widzenia przedstawionych wyżej unormowań BHP oraz biorąc pod uwagę racjonalną interpretację przepisu § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej, nie znajduje uzasadnienia przyznawanie dodatkowego urlopu z tytułu służby w warunkach szczególnie szkodliwych lub uciążliwych funkcjonariuszom, którzy pełnią służbę w pomieszczeniach, w których stosuje się oświetlenie elektryczne, jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego. Zdaniem organu odwoławczego, pojęcie stałe stosowanie oświetlenia sztucznego powinno być rozumiane, jako wyłączne oświetlenie, czyli bez udziału światła dziennego. Komendant Główny SG zauważył, że powyższy pogląd w praktyce stosowany jest przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej.

Organ odwoławczy uznał, że prawidłowości wyrażonego wyżej stanowiska nie zmienia przywołana przez skarżącego norma [...] Światła i Oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy, albowiem przedmiotowa norma w zakresie stosowania w pomieszczeniach pracy światła dziennego ogranicza się jedynie do ogólnych sformułowań, że światło dzienne może być w pełni lub częściowo wykorzystane do oświetlenia zadań wzrokowych. Zdaniem organu odwoławczego, wskazuje ona ponadto na konieczność integracji światła dziennego ze światłem sztucznym, określając minimalne natężenie światła elektrycznego na różnych stanowiskach pracy. Organ odwoławczy zauważył, że przywołana przez skarżącego minimalna wartość oświetlenia 500 lx rzeczywiście została wskazana we wspomnianej wyżej normie w części dotyczącej oświetlenia pomieszczeń z komputerami (według normy eksploatacyjne natężenia oświetlenia na stanowisku z komputerem powinno wynosić 500 lx), jednakże – jak wskazał organ odwoławczy - wskazana wartość natężenia dotyczy całości oświetlenia (nie tylko dziennego).

Mając powyższe na względzie, Komendant Główny Straży Granicznej uznał, że skoro z "Protokołu z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej" z dnia [...] grudnia 2015 r. nie wynika, aby w pomieszczeniu nr [...] w Placówce SG w L. występowały warunki szkodliwe (pomieszczenie to nie zostało ujęte w protokole), to tym samym brak jest przesłanek do przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego z tego tytułu, co w konsekwencji oznacza, że sporna decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W piśmie z dnia 6 czerwca 2018 r. skarżący, działając za pośrednictwem organu odwoławczego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2018 r.

Wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., a także art. 77 § 1 i 4 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że we wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. skierowanym do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej wskazał, że zgodnie z protokołem pomiarów oświetlenia stanowisk pracy, w celu uzyskania zgodnego z przepisami poziomu oświetlenia (przewidzianego przez normę [...]), niezbędne jest stałe stosowanie oświetlenia sztucznego. W tej sytuacji, skarżący podniósł, że skoro pomiary oświetlenia pomieszczeń światłem dziennym nigdzie nie osiągnęły wymaganych 500 lx (a miejscami sięgały tylko 160 lx), to logicznie oczywiste jest, że osiągnięcie stanu zgodnego z przepisami BHP wymaga ciągłego stosowania oświetlenia sztucznego.

W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, biorąc pod uwagę, że wymagany przepisami czas służby w przedmiotowym pomieszczeniu pozostaje poza sporem, spełnione są wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego urlopu dodatkowego. Tymczasem, jak podniósł skarżący, zdumienie budzi uparte powoływanie się przez organy obu instancji na "Protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia (...)". Według skarżącego, przyznanie urlopu dodatkowego uzależnione jest od spełnienia warunków opisanych w rozporządzeniu, zaś protokoły oceny pomieszczeń stanowią jedynie dokumentację czynności technicznych, wtórnych, a więc nie stanowią źródła prawa, a wskazane w nich wnioski nie są niepodważalne, tym bardziej, że - jak uznał skarżący - w przedmiotowym przypadku - są błędne oraz wyciągnięte wbrew rzeczywistości i logice. Tym samym, skarżący stwierdził, że opieranie się na nich prowadzi do podjęcia decyzji niezgodnej z prawem.

Na marginesie, skarżący zauważył, że powyższa niezgodność wydaje się być świadoma i celowa, albowiem - jak wskazał skarżący - w ostatnim okresie służba BHP [...] Oddziału Straży Granicznej dokonała ponownych pomiarów oświetlenia stanowisk pracy w Placówce SG w L., co skutkowało gwałtownym dowiezieniem kilkudziesięciu lamp i ustawieniem ich na biurkach, gdyż okazało się, że nie tylko brakuje oświetlenia dziennego, ale nawet doświetlanie światłem sztucznym - z lamp sufitowych - nie umożliwia uzyskania minimalnych, wymaganych przepisami, parametrów oświetlenia i konieczne jest doświetlanie punktowe. Skarżący podkreślił, że nie wpływa to wprawdzie na istnienie przesłanek do przyznania urlopów dodatkowych, ale jednocześnie uznać należy, że zapewne ktoś zorientował się, iż kilkuletnie, uporczywe nieprzestrzeganie przepisów BHP może być źródłem odpowiedzialności cywilnej lub karnej.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga K. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], jak i utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], odmawiająca przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L. - nie naruszają obowiązujących przepisów prawa.

Sąd uznał, że organy Straży Granicznej obu instancji, wydając sporne decyzje administracyjne, nie dopuściły się naruszenia zarówno przepisów ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, w tym w szczególności art. 90 tej ustawy, jak i mających kluczowe w niniejszej sprawie regulacji prawnych zawartych w przepisach § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 2, ust. 4, ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej. Organy te nie dopuściły się również obrazy przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Organy Straży Granicznej obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, podejmując przy tym wszelkie możliwe i konieczne zarazem kroki, które niezbędne były do dokładnego i właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

W konsekwencji, Sąd stwierdził, że organy Straży Granicznej obu instancji wyjaśniły sposób należyty stan faktyczny i wszelkie istotne okoliczności dotyczące zasadności odmowy przyznania stronie skarżącej płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L.

Jednocześnie, Sąd stwierdził, że zarówno Komendant Główny Straży Granicznej, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2018 r., jak i Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, wydając sporne rozstrzygnięcie z dnia [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania stronie skarżącej wspomnianego wyżej płatnego urlopu dodatkowego - nie dopuścili się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP.

W ocenie Sądu, na wstępie wszelkich rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej i spornej decyzji organu pierwszej instancji, należy wyraźnie zauważyć, że

Materialnoprawną podstawę podjętego rozstrzygnięcia organów obu instancji stanowił przepis § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej, wydany na podstawie art. 90 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, który stanowi, iż wymiar corocznego płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia wynosi 5 dni kalendarzowych, przy pierwszym stopniu szkodliwości obejmującym służbę wykonywaną w pomieszczeniach, w których konieczne jest stałe stosowanie sztucznego oświetlenia.

Stosownie do § 13 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, urlop dodatkowy, o którym mowa w ust. 1, przyznaje się funkcjonariuszowi z dniem upływu roku nieprzerwanego pełnienia służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.

Przepis § 13 ust. 4 wspomnianego rozporządzenia stanowi zaś, że służbę wykonywaną w warunkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. g, uważa się za pełnioną w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, jeżeli jest pełniona przez połowę dopuszczalnego czasu przebywania w strefie zagrożenia, natomiast w pozostałych przypadkach wymienionych w ust. 1, jeżeli jest pełniona co najmniej przez połowę obowiązującego czasu służby. Przy czym, przerwy w pełnieniu służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, z powodu choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych czy wynikające z potrzeb służbowych, trwające łącznie nie dłużej niż 90 dni w ciągu roku, są wliczane do okresu, o którym mowa w ust. 2. Urlop dodatkowy, o którym mowa w ust. 1, traktuje się, jako równorzędny z pełnieniem służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, bez względu na jego wymiar (§ 13 ust. 5).

Uwzględniając treść § 13 ust. 2 i 5 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. stwierdzić należy, iż funkcjonariusz prawo do dodatkowego urlopu nabywa po upływie roku w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, zaś do rocznego okresu pełnienia tej służby nie wlicza się przerw spowodowanych przyczynami wymienionymi w ust. 5, trwającymi dłużej niż 90 dni.

Ponadto, jak wynika z treści § 13 ust. 7 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego dokonują komisje powołane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych z udziałem przedstawicieli służby medycyny pracy, związku zawodowego funkcjonariuszy i służby bhp.

W ocenie Sądu, uznać należy, że w świetle powołanych powyżej przepisów, nie budzi wątpliwości to, iż warunkiem przyznania płatnego urlopu dodatkowego ze względu na pełnienie służby w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w wymiarze 5 dni jest ustalenie przez komisję, że służba w danych warunkach, w danym pomieszczeniu uzasadnia przyznanie wzmiankowanego urlopu.

W tej sytuacji, organy obu instancji, rozstrzygając w niniejszej sprawie, nie mogły pominąć tego, iż to komisje powołane przez przełożonych właściwych w sprawach osobowych dokonują oceny warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawiających do uzyskania urlopu dodatkowego.

Nie ulega również wątpliwości, że ocena wspomnianej komisji w zakresie wskazania pomieszczeń, w których pełnienie służby odbywa się w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, wiąże przełożonego właściwego w sprawach osobowych. W konsekwencji, uznać należy zatem, iż w oparciu o protokół z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia, przełożony właściwy w sprawach osobowych przyznaje funkcjonariuszom pełniącym służbę w pomieszczeniach wymienionych w protokole urlop dodatkowy.

Jednocześnie, podkreślić należy, że niewskazanie w przedmiotowym protokole pomieszczenia oznacza, że pełnienie służby w tym pomieszczeniu nie odbywało się w warunków uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia uprawniających do uzyskania urlopu dodatkowego.

Przenosząc powyższe na sytuację, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, zauważyć należy, iż z "Protokołu z dokonania oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w [...] Oddziale Straży Granicznej" z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika jednoznacznie, iż we wskazanym przez skarżącego pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L. nie panują warunki szkodliwe, albowiem przedmiotowa Placówka SG nie została w ogóle wymieniona w tym protokole.

Jednocześnie, wskazać trzeba, iż z Raportu z dokonania weryfikacji oceny warunków służby, na których występują uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia w PSG w L. z dnia [...] grudnia 2015 r. wynika wprost, że w Placówce SG w L. nie występują pomieszczenia, w których występowałyby warunki uciążliwe lub szkodliwe dla zdrowia, które uprawniałyby do uzyskania urlopu dodatkowego.

Wobec powyższego, Sąd podzielił stanowisko Komendanta Głównego Straży Granicznej wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż z uwagi na niewskazanie we wspomnianym wyżej protokole oraz raporcie pomieszczenia nr [...], zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania płatnego urlop dodatkowy za okres pełnienia służby w tym pomieszczeniu.

Zdaniem Sądu, warto również podkreślić, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, wydając sporną decyzję z dnia [...] kwietnia 2018 r., zasadnie uznał, że komisja, dokonując weryfikacji pomieszczeń w [...] Oddziale Straży Granicznej pod względem występowania warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, prawidłowo uwzględniła w swym rozstrzygnięciu opinię radcy prawnego z dnia [...] października 2015 r., który z kolei w sposób uzasadniony powołał się na ocenę Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2015 r. dotyczącą wpływu oświetlenia na warunki pracy.

Sądu uznał, że brak jest uzasadnionych podstaw prawnych, aby zanegować stanowisko organów Straży Granicznej obu instancji, iż polskie unormowania regulujące zagadnienia BHP w żaden precyzyjny, mierzalny sposób nie regulują wymagań w zakresie parametrów oświetlenia pomieszczeń pracy światłem dziennym. W konsekwencji, oznacza to, jak słusznie wskazał Komendant Główny SG, że nie ma możliwości ustalenia progu natężenia światła dziennego, przy którym konieczne jest stosowanie oświetlenia elektrycznego. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że każde pomieszczenie pracy musi być wyposażone w oświetlenie elektryczne, które gwarantuje spełnienie wymogów w zakresie właściwego oświetlenia, niezależnie od pory dnia lub roku, pogody, itd. Oczywistym jest również to, że za zapewnienie właściwego oświetlenia odpowiadają wyłącznie parametry światła elektrycznego.

W konsekwencji, skoro obowiązujące unormowania BHP nie uznają oświetlenia elektrycznego, jako czynnik szkodliwy lub uciążliwy, zaś konieczność włączenia sztucznego oświetlenia w pomieszczeniu pracy, jako oświetlenia wspomagającego oświetlenie naturalne, dotyczy w zasadzie wszystkich pomieszczeń pracy, uznać należy, iż z punktu widzenia unormowań BHP nie ma żadnych przesłanek, by stałe stosowanie oświetlenia sztucznego, jako uzupełninie oświetlenia naturalnego, traktować, jako szczególną szkodliwość lub uciążliwość.

Według Sądu, organy obu instancji, biorąc pod uwagę racjonalną interpretację przepisu zawartego w § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej, zasadnie stwierdziły więc, iż brak jest podstaw do przyznania dodatkowego urlopu z tytułu służby w warunkach szczególnie szkodliwych lub uciążliwych tym funkcjonariuszom, którzy pełnią służbę w pomieszczeniach, w których stosuje się oświetlenie elektryczne, jako uzupełnienie oświetlenia naturalnego, tak jak to miało miejsce w analizowanej sprawie.

Sąd zgodził się w tej sytuacji ze stanowiskiem organów Straży Granicznej obu instancji, iż pojęcie stałe stosowanie oświetlenia sztucznego powinno być rozumiane, jako wyłączne oświetlenie, czyli bez udziału światła dziennego.

Jednocześnie, należy podzielić stanowisko organów, że prawidłowości stanowiska wyrażonego przez komisję powołaną przez Komendanta [...]OSG nie zmienia również przywołana przez skarżącego zarówno w odwołaniu, jak i w skardze norma [...] Światło i Oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy.

Otóż, zauważyć należy, iż wspomniana norma w zakresie stosowania w pomieszczeniach pracy światła dziennego ogranicza się jedynie do ogólnych sformułowań, że światło dzienne może być w pełni lub częściowo wykorzystane do oświetlenia zadań wzrokowych. Wskazuje ona ponadto na konieczność integracji światła dziennego ze światłem sztucznym, określając minimalne natężenie światła elektrycznego na różnych stanowiskach pracy.

W tej sytuacji, warto podkreślić, iż przywołana przez skarżącego minimalna wartość oświetlenia 500 lx rzeczywiście została wskazana we wspomnianej normie w części dotyczącej oświetlenia pomieszczeń z komputerami (według normy eksploatacyjne natężenia oświetlenia na stanowisku z komputerem powinno wynosić 500 lx), jednakże - co istotne - wartość ta dotyczy całości oświetlenia (nie tylko dziennego).

W wyniku dokonania analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd uznał, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Komendant Główny Straży Granicznej, jako organ odwoławczy, w sposób jednoznaczny wyjaśnili w uzasadnieniu obu spornych decyzji administracyjnych, dlaczego brak jest podstaw do przyznania skarżącemu płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy Straży Granicznej obu instancji, działając zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Komendant Główny Straży Granicznej zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone. Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście wszelkich przesłanek mogących uzasadniać prawo do przyznania skarżącemu wspomnianego wyżej płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, zaś argumentacja organu odwoławczego przedstawiona w tym zakresie nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń.

Tym samym, Sąd uznał również, że zarówno Komendant Główny Straży Granicznej, a wcześniej także Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, nie dopuścili się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, o której mowa w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania przepisów art. 90 ustawy o SG w związku z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. f i ust. 2, ust. 4, ust. 5 oraz ust. 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie urlopów funkcjonariuszy Straży Granicznej, wszechstronnie wyjaśnili wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnili w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle wskazanych przepisów - nie zachodzą podstawy do wnioskowanego przez stronę skarżącą przyznania płatnego urlopu dodatkowego z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia w pomieszczeniu nr [...] w Placówce Straży Granicznej w L.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.