Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 519/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 4 ust. 2, art. 2 pkt 19, art. 48, art. 7 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt IV SA/Wr 519/18 | | , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , Dnia 22 stycznia 2019 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.), , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , , Protokolant, sekretarz sądowy Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r., sprawy ze skargi S.Z.- L., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W, z dnia [..]r. nr [...], w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze oraz zobowiązanie do zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia, wychowawczego wraz z ustawowymi odsetkami, , oddala skargę w całości., ,


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 lipca 2018 r. (OPS.482.10.B.17) organ pierwszej instancji (Burmistrz Miasta i Gminy Sobótka) uznał, że kwota wypłacona skarżącej S. Z., w okresie od dnia 1 marca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. w wysokości 3 500 zł, jest nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym na pierwsze dziecko oraz zobowiązał stronę skarżącą do jej zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

W wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły nienależnie pobrane świadczenia, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851, ze zm.; zwanej dalej "ustawą"; w brzmieniu relewantnym dla rozpatrywanej sprawy, tj. - zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, Dz. U. poz. 1428 - w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 1 sierpnia 2017 r.). W ocenie organu, wypłata świadczenia wychowawczego dla skarżącej za okres od dnia 1 marca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., na podstawie decyzji tego organu z dnia 11 lipca 2016 r. (OPS.480.SW.679.2016.2017), nastąpiła mimo zaistnienia okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczenia, albowiem w grudniu 2016 r. skarżąca podjęła zatrudnienie w S. sp. z o.o. - zwanej poniżej "spółką ad 1", co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczenia wychowawczego.

Od decyzji tej skarżąca wniosła odwołanie, po którego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, decyzją z dnia 9 sierpnia 2018 r. (SKO 4318/497/18) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. Stosownie do art. 25 ust. 2 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się: świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania (pkt 1); świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie (pkt 2); świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 16 ust. 6, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze (pkt 3); świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego (pkt 4); świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję (pkt 5). Od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 25 ust. 3 ustawy). Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie jest wydawana, jeżeli od terminu jego pobrania upłynęło więcej niż 10 lat (art. 25 ust. 6 ustawy).

Kolegium wskazało dalej, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa wart. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). W myśl art. 2 pkt 1 ustawy, dochód, to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, tj. w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952, ze zm.). Dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 ustawy). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W myśl art. 7 ust. 2 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Jak zauważył organ drugiej instancji - treść art. 7 ust. 3 ustawy jest istotna ze względu na podniesione w odwołaniu zarzuty, dotyczące zaliczenia dochodu osiągniętego w styczniu 2017 r. do kolejnego okresu zasiłkowego.

Dalej organ podkreślił, że zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy, utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (lit. a), utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych (lit. b), utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c), utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej (lit. d), wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (lit. e), utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. f), utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych (lit. g), utratą świadczenia rodzicielskiego (lit. h), utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników (lit. i), utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (lit. j). Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 20 ustawy, uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: zakończeniem urlopu wychowawczego (lit. a), uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych (lit. b), uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c), uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej (lit. d), rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (lit. e), uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. f), uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego (lit. g), uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników (lit. h), uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (lit. i).

Następnie przywołano brzmienie art. 48 ust. 1 ustawy, w świetle którego pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 ustawy).

Jak ustalił organ, z akt sprawy wynika, że rodzina skarżącej składa się, oprócz niej, z jej męża oraz córki, która w rozumieniu ustawy jest pierwszym dzieckiem w rodzinie. Warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest z kolei spełnienie ustalonego w ustawie kryterium dochodowego, które w rodzinie skarżącej wynosi 800 zł. Co istotne, w 2014 r. i w okresie późniejszym dochód uzyskała tylko skarżąca.

Organ następnie wyjaśnił, że dochód, dla potrzeb weryfikacji przesłanki dochodowej określonej w ustawie, musi być ustalany zgodnie z jego rozumieniem ustalonym w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 powołanej ustawy, dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a), dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (lit. b), inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (lit. c).

Następnie przytoczono, że wydając decyzję z dnia 11 lipca 2016 r. (OPS.480.SW.679.2016.2017), organ pierwszej instancji przyjął, że w sprawie zostało spełnione ustawowe kryterium dochodowe (800 zł). Organ dalej obszernie analizował zatrudnienie skarżącej od 1 września 2016 r. w dwóch spółkach, podnosząc między innymi istotną okoliczność faktyczną rzutującą na wynik sprawy, a mianowicie, że od dnia 1 grudnia 2016 r. skarżąca zaczęła wykonywać pracę na rzecz wymienionej wyżej spółki ad 1), co należy zakwalifikować jako uzyskanie dochodu, zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c ustawy (umowa została zawarta do dnia 31 lipca 2018 r.). W styczniu 2017 roku, a więc w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, dochód netto z powyższego źródła wyniósł 2 025,53 zł.

Przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez członków rodziny skarżącej od października 2016 r. do listopada 2016 r. obliczony na potrzeby ustawy wyniósł zatem 2 612,38 zł (2 140,68 zł + 471,70 zł), a więc w przeliczeniu na członka (trzyosobowej) rodziny wyniósł 870,80 zł i przekroczył ustawowy próg dochodowy pozwalający na przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (800 zł).

W grudniu 2016 r. przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez członków rodziny obliczony na potrzeby ustawy wyniósł 471,70 zł, a więc w przeliczeniu na członka (trzyosobowej) rodziny wyniósł 157,23 zł, i nie przekroczył ustawowego progu dochodowego pozwalającego na przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko (800 zł).

Od stycznia 2017 r. przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez członków rodziny obliczony na potrzeby ustawy wynosi 2 497,23 zł (471,70 zł + 2 025,53 zł), a więc w przeliczeniu na członka (trzyosobowej) rodziny wyniósł 832,41 zł i przekroczył ustawowy próg dochodowy pozwalający na przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

W tym miejscu Kolegium zwróciło uwagę na brzmienie art. 18 ust. 6 ustawy, mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie, zgodnie z którym w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty (por. obecne brzmienie tego przepisu - w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu). Przed wskazaną zmianą brzmienia art. 18 ust. 6 ustawy nie można zatem utożsamiać uzyskania dochodu i jego osiągnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy, w razie utraty dochodu prawo do świadczenia wychowawczego ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.

Wydana przez organ pierwszej instancji decyzja z dnia 10 lipca 2018 r., uznająca, że kwota wypłacona w okresie od dnia 1 marca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. w wysokości 3 500 zł jest nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym, jest zatem w ocenie Kolegium decyzją prawidłową. Świadczenie wychowawcze przysługiwało za listopad 2016 r., wprost z literalnego brzmienia art. 18 ust. 6 ustawy. Dochód powodujący utratę prawa do świadczenia wychowawczego został osiągnięty w październiku 2016 r., a zatem świadczenie wychowawcze nie przysługiwało od dnia 1 grudnia 2016 r. (miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty). Świadczenie wychowawcze przysługiwało jednak skarżącej również za grudzień 2016 r., ze względu na brzmienie art. 18 ust. 6 ustawy w związku z art. 18 ust. 5 ustawy (istotna jest tu kwestia utraty z dniem 30 listopada 2016 r. dochodu osiągniętego przez skarżącą na podstawie umowy zawartej ze spółką ad 1) w dniu 1 września 2016 r.).

Wreszcie, jak przyjął organ, nie można uznać za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze za styczeń i luty 2017 r., ponieważ dochód osiągnięty przez skarżącą na podstawie umowy zawartej ze spółką ad 1) w dniu 30 listopada 2016 r. został uzyskany w grudniu 2016 r. i osiągnięty w styczniu 2017 r. Dochód powodujący utratę prawa do świadczenia wychowawczego w przedmiotowej sprawie został osiągnięty w styczniu 2017 r., a zatem świadczenie wychowawcze nie przysługuje od dnia 1 marca 2017 r. (miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty).

Kolegium zauważyło, że uznanie świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy uzależnione jest od tego, że wcześniej osoba pobierająca to świadczenie musiała być pouczona o braku prawa do jego pobierania. W treści wniosku o świadczenie wychowawcze, który został podpisany przez skarżącą w dniu 16 maja 2016 r., a także w treści decyzji z dnia 11 lipca 2016 r. (OPS.480.SW.679.2016.2017) wskazano, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie, z zastrzeżeniem, że zaniechanie w tym przedmiocie może skutkować uznaniem świadczenia wychowawczego za nienależnie pobrane. Dodatkowo organ zauważył, że w sprawie nie zaszła negatywna przesłanka wydania zaskarżonej decyzji, określona w powołanym na wstępie art. 26 ust. 6 ustawy.

Skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła skargę na opisaną decyzję zarzucając:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 3, art. 2 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 1-3, art. 48 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci;

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez pobieżne, niewystarczające rozpatrzenia materiału dowodowego i dokonanie jego błędnej oceny mający wpływ na wynik sprawy;

- naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych sprawy mający wpływ na wynik sprawy.

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia od organu na jej rzecz zwrot kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniom organów administracyjnych osiągnęła ona w roku bazowym 2014 r. dochód w wysokości 26 448,08 zł. W tym czasie uzyskany średni dochód na członka rodziny wyniósł zatem 735 zł, w związku z czym spełnia ona kryterium dochodowe do uzyskania świadczenia na pierwsze dziecko. W 2015 r. osiągnęła dochód w kwocie 21 304,51 zł netto (uzyskany przez 12 miesięcy tego roku). Wobec tego, jak przekonywała, w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, przeciętny miesięczny dochód na osobę w jej rodzinie wyniósł 591,80 zł, a zatem kształtował się poniżej ustawowego kryterium. Zdaniem skarżącej strony, ponieważ sprawa dotyczy przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, jest rok 2015. W tym też 2015 roku skarżąca była zatrudniona w okresie od stycznia do grudnia uzyskując dochód w w/w kwocie. A zatem wobec powyższego oba organy powinny stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci najpierw prawidłowo ustalić wysokość dochodu uzyskanego w 2015 r. poprzez podzielenie osiągniętego dochodu w roku 2015 r. przez ilość członków rodziny oraz przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany (wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 stycznia 2017 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ke 898/16). Żaden z organów nie żądał od skarżącej przedstawienia deklaracji podatkowej za 2015 rok, tenże rok został całkowicie przez organy pominięty. Tymczasem oba organy zastosowały art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi o uzyskaniu dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W niniejszej sprawie ten miałby więc zastosowanie wówczas, gdyby skarżąca podjęła zatrudnienie dopiero w 2016 lub 2017 roku. Natomiast skarżąca pracowała przez cały rok 2014, jak również 2015. Co więcej, wyliczenia obu organów są nielogiczne, niezrozumiałe, jak również niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów organu autor skargi wskazał, że kwestia uzyskania dochodu z tytułu stosunku pracy przez skarżącą od września 2016 r., nie może mieć wpływu na określenie wysokości dochodu rodziny skarżącej w roku bazowym 2014, który stanowił podstawę określania dochodu rodziny dla potrzeb świadczeń przyznawanych na okres zasiłkowy 2016/2017. Argumentację wsparł tezami z wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 marca 2017 r. (sygn. akt III SA/Kr 1839/16) w świetle których zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W art. 7 ust 1-3 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci przewidziano sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Będą to więc zawsze dochody uzyskane lub utracone w okresie po roku kalendarzowym stanowiącym podstawę obliczenia dochodu rodziny, zatem wobec treści art. 48 ust. 2 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci po roku 2014, zatem od dnia 1 stycznia 2015 r. do pierwszego dnia okresu, na jaki ustalane jest prawo świadczenia wychowawczego.

W odpowiedzi organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja wraz z decyzją ją poprzedzającą zostały wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i bez naruszeń prawa procesowego lub materialnego.

Kwestią sporną jest ponowne ustalenie przez organy (urealnienie) kwoty dochodu rodziny strony skarżącej w przeliczeniu na osobę, co skutkowało uznaniem poprzednio przyznanego świadczenia wychowawczego za okres zasiłkowy 2016/2017 za nienależnie pobrane w okresie od 1 marca 2017 r. do 30 września 2017 r. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, gdyż jak ujawniono – skarżąca podjęła dodatkowe zatrudnienie w 2016 roku (w tym - od 1 grudnia 2016 r. na czas określony do 31 lipca 2018 r.), z którego to tytułu osiągnęła dodatkowe dochody, zakwalifikowane przez organy jako "uzyskanie dochodu" zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c) ustawy.

Na kanwie niniejszego przypadku trzeba zaznaczyć w pierwszym rzędzie, że istotą rozpoznawanej sprawy bynajmniej nie jest, jak podkreśla się w skardze, ustalanie dochodu za rok 2014 lub 2015, gdyż dochód za rok 2014 jako bazowy był przedmiotem rozeznania organu przy składaniu wniosku przez stronę skarżącą o przyznanie zasiłku na okres 2016/2017 i po ustaleniu wówczas przez organ, że suma dochodów osiągniętych w rodzinie skarżącej po podzieleniu na liczbę osób w rodzinie nie przekracza kwoty 800 zł kryterium dochodowego (według art. 5 ust. 3 cytowanej na wstępie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci) – świadczenie wychowawcze na pierwsze (jedyne) dziecko skarżącej zostało przyznane. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 ustawy - pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 roku. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Przywołany w skardze wyrok WSA w Kielcach o sygn. II SA/Ke 898/16 został uchylony mocą wyroku NSA z 4 października 2017 r. o sygn. I OSK 795/17. Jak wypowiedział się NSA w wymienionym orzeczeniu: "Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 18 ust. 1 ustawy zasadą jest, że świadczenie wychowawcze przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku. Wyjątek od tej zasady ustanowiony został dla pierwszego okresu świadczeniowego w art. 48 ustawy, stanowiącym w ust. 1, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. oraz, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. W powołanym art. 48 ustawodawca nie ustanowił zatem żadnych dalszych wyjątków co do ustalenia dochodu, jak również co do innych materialnych przesłanek prawa do świadczenia wychowawczego, których spełnienie należałoby oceniać w kontekście roku 2014. Powyższe rozważania korespondują z uzasadnieniem projektu ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. (zob. druk sejmowy nr 216/VIII kadencja). Ustawodawca, kierując się koniecznością jak najpilniejszego wdrożenia ustawy przewidział, że pierwszy okres na który ustalane będzie prawo do świadczenia wychowawczego rozpocznie się z dniem wejścia w życie ustawy i skończy dnia 30 września 2017 r. Podkreślono, że ustalając prawo na pierwszy okres brany ma być pod uwagę dochód rodziny z roku 2014 (w odniesieniu do osób ubiegających się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko). Regulacja ta podyktowana została faktem, że rzeczywista wysokość dochodu rodziny za rok 2015 znana będzie dopiero pod koniec sierpnia 2016 r. Do tej daty bowiem organy podatkowe mają czas do rozliczenia zeznań podatkowych."

Nie może być więc brany pod uwagę inny rok niż 2014, w szczególności nie może być rokiem bazowym rok 2015. Nadto, niezależnie od dochodów roku bazowego, ujmuje się wpływ innych dochodów uzyskiwanych po tym okresie, albowiem przepis art. 48 ust. 2 ustawy stanowi, że prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Oznacza to tym samym, że w razie zaistnienia sytuacji unormowanych przez ustawodawcę i kwalifikowanych w następnych okresach jako "uzyskanie" bądź "utrata" dochodu, należy te dochody uwzględnić w wyliczeniu dochodu rodziny co przekłada się z kolei na obliczenie, czy nie doszło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służyć ma urealnieniu dochodu rodziny wnioskodawcy w dacie przyznawania lub w czasie pobierania świadczenia wychowawczego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie, zwłaszcza w art. 7, jest zatem ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia (w sprawie za rok zasiłkowy 2016/2017 – o dane z roku 2014 zgodnie z art. 48 ust. 1), jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający rzeczywisty poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. Aby jednak uzyskanie dochodu miało wpływ na sposób obliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny a tym samym dochodu rodziny, muszą być spełnione przesłanki zawarte w art. 7 ust. 2 lub ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. A zatem, stosownie do postanowień art. 7 ust. 2 tej ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W myśl z kolei art. 7 ust. 3 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego.

W sprawie niniejszej słusznie organy ustaliły, że została spełniona dyspozycja z ustępu 3 artykułu 7 wobec czego znajduje on zastosowanie w sprawie. Przepis ten bowiem mówi o uzyskaniu dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, co oznacza, iż w przypadku komentowanego okresu zasiłkowego od 1 kwietnia 2016 do 30 września 2017 norma ta znajduje zastosowanie wówczas, gdy "uzyskanie dochodu" na przykład poprzez podjęcie zatrudnienia lub pracy zarobkowej (w rozumieniu art. 2 pkt 20 ustawy lit. c ustawy) nastąpiło w 2016 r. lub 2017 r. (przed upływem okresu zasiłkowego) i w tym to okresie uzyskano dochód z tego tytułu.

W okolicznościach stanu faktycznego sprawy, co jest niesporne, skarżąca podjęła od 1 grudnia 2016 r. nowe zatrudnienie i z tego tytułu w styczniu 2017 r. (tzn. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, o czym mowa w przepisie art. 7 ust. 3) osiągnęła już takie dochody netto, które wpłynęły bezsprzecznie na przekroczenie kryterium dochodowego w wysokości 800 zł, którego zachowanie warunkuje otrzymanie przedmiotowego świadczenia na pierwsze dziecko. Przy czym organy słusznie zastosowały przepis art. 18 ust. 6 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. W takim świetle zasadnie uznano przedmiotowe świadczenie za nienależnie pobrane dopiero od 1 marca 2017 r.

Trafnie organy uznały za spełnione przesłanki z art. 25 ust. 1 i ust. 2 ustawy.

Według art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania. Jak wynika z akt administracyjnych w formularzu wniosku o przyznanie świadczenia, które skarżąca wypełniła i opatrzyła podpisem, zamieszczona była informacja, iż w przypadku zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w szczególności zaistnienia okoliczności wymienionych w oświadczeniu, uzyskania dochodu lub wystąpienia innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, w tym związanych z koniecznością ponownego ustalenia prawa do tego świadczenia na podstawie art. 7 ust. 1-4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, osoba ubiegająca się jest obowiązana niezwłocznie powiadomić o tych zmianach organ wypłacający świadczenie wychowawcze. Stosowne pouczenie organ zamieszczono także w samej decyzji ustalającej prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec powyższego należało przyjąć, że strona skarżąca była prawidłowo pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia, jak wymaga tego zapis art. 25 ust. 2 pkt 1 ustawy, co uprawniało organ, przy spełnieniu pozostałych przesłanek, do jego zastosowania.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd oddalił skargę w całości.