Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1614/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 1c,  art. 36 ust. 1 pkt 1,  art. 43 pkt 2,  art. 44 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia budynku do poprzedniego stanu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję [...] Konserwatora Zabytków działającego z upoważnienia Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości przy ulicy [...] w W. przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu poprzez usunięcie wykonanych i zamontowanych obróbek blacharskich na gzymsach międzyokiennych i parapetach okiennych elewacji budynku przy ulicy [...] w W. w terminie 4 miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna.

Minister w uzasadnieniu decyzji podał, że budynek położony w W. przy ulicy [...] został wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 1992 r.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. [...] Konserwator Zabytków pozwolił na prace remontowo-konserwatorskie elewacji frontowych wraz z wymianą obróbek blacharskich w/w budynku według "Ekspertyzy konserwatorskiej wraz z programem prac konserwatorskich i konserwatorsko – remontowych elewacji wschodniej, południowej i północnej "[...]" – budynku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. opracowanej przez dr W.P. w styczniu 2007 r., pozostawiając ślady wojenne po pociskach artyleryjskich na elewacji od strony ulicy [...] (nie głębsze niż 3 cm.). Decyzja ta została zmieniona w zakresie przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia robót na dzień

31 października 2008 r.

W dniu 21 listopada 2008 r. przedstawiciel [...] Konserwatora Zabytków w obecności przedstawicieli Wspólnoty Mieszkaniowej dokonał odbioru wykonania I etapu remontu, na okoliczności czego został sporządzony protokół. W protokole stwierdzono wykonanie bez pozwolenia organu konserwatorskiego pierwszej instancji obróbek blacharskich na dwóch gzymsach międzykondygnacyjnych i parapetach okien większej części elewacji południowej budynku (na odcinku 13 arkad). W związku z powyższym dnia [...] grudnia 2008 r. została wydana decyzja nr [...] nakazująca Wspólnocie Mieszkaniowej wstrzymanie robót budowlanych polegających na wykonaniu i zamontowaniu obróbek blacharskich na gzymsach międzykondygnacyjnych i parapetach okiennych na elewacji przedmiotowego budynku, realizowanych bez wymaganego pozwolenia.

Decyzji powyższej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie [...] Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nakazał przywrócenia zabytku do poprzedniego stanu poprzez usunięcie wykonanych i zamontowanych obróbek blacharskich na gzymsach międzykondygnacyjnych i parapetach okiennych na elewacji budynku przy ulicy [...] w W., w terminie 4 miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał: "przykrycie blachą cynkowotytanową wszystkich płaszczyzn poziomych elewacji, takich jak gzymsy, płyty podokienne (parapety) i wykonanie z blachy okapników wysuniętych ponad lico muru, co spowodowało, że okapniki te są widoczne z poziomu ulicy i zasłaniają częściowo kamienny wystrój architektoniczny elewacji." [...] Konserwator Zabytków stwierdził że wprowadzenie tego rodzaju elementów współczesnych wpływa negatywnie na estetykę całego budynku, a ponadto, że pierwotne obróbki blacharskie w tych miejscach nie występowały.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji złożone przez Wspólnotę Mieszkaniową zauważył, że organ I instancji błędnie wskazał jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w sytuacji, gdy powinien nią być przepis art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którymi Wojewódzki Konserwator Zabytków, po wstrzymaniu prac prowadzonych przy zabytku, wydaje decyzje nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, z określeniem terminu wykonania tych czynności. Organ odwoławczy stwierdził jednakże, że uchybienie powyższe nie ma wpływu na powyższe rozstrzygnięcie.

Po dokonanej analizie akt sprawy organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i zasadna merytorycznie.

W ocenie Ministra bezspornym w przedmiotowej sprawie jest fakt, że w przedmiotowej sprawie dopuszczono się ewidentnej samowoli, z naruszeniem art. 36 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu I instancji, że przedmiotowe prace nie mogły być zaakceptowane z konserwatorskiego punktu widzenia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister stwierdził brak istnienia przepisu obligującego organ do przeprowadzenia rozprawy. To do organu należy ocena, czy przeprowadzenie rozprawy przyśpieszy lub uprości postępowanie, czy trzeba uzgodnić interesy stron, czy też wyjaśnienie sprawy wymaga udziału świadków, biegłych, dokonania oględzin.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie taka potrzeba nie zachodziła. Organ konserwatorski bowiem dysponuje stosowną wiedzą merytoryczną, umożliwiającą samodzielne dokonywanie rozstrzygnięć w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia stronie przez organ I instancji możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału przed wydanie decyzji, organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006 r. sygn akt II OSK 831/05, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że nieumożliwiła jej to dokonanie konkretnych czynności procesowych. W niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa nie wskazała żadnych takich okoliczności, przy czym organ podkreślił, że miała ona możliwość brania udziału w kontroli. Jednocześnie Minister wyjaśnił że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kontrola prawidłowości pozwolenia wydanego przez organ administracji architektoniczno – budowlanej.

Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ulicy [...] w W. reprezentowana przez Zarząd Wspólnoty wnosząc o jej uchylenie.

Skarżąca Wspólnota w uzasadnieniu skargi podniosła, że postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie dotknięte jest istotnymi wadami mającymi wpływ na jego wynik. Zarzuciła organowi, że nie dopuścił dowodu z przesłuchania świadków: dr W.P., Z.H., A.K. jak również z opinii biegłego z zakresu sztuki konserwatorskiej w celu wykazania czy istotnie nastąpiły odstępstwa od wydanych decyzji.

Ponadto skarżąca zarzuciła niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności jak i przekroczenie przez organy orzekające w sprawie granic swobodnej oceny dowodów i rozstrzygnięcie w oparciu o dowolność w ich ocenie.

Skarżąca zarzuciła [...] Konserwatorowi Zabytków to, że zaakceptował obróbki blacharskie na innym budynku z tego samego kompleksu architektonicznego od strony ulicy [...] – budynek [...] Wojska Polskiego – przy zanegowaniu takiego rozwiązania od ulicy [...]. W ocenie skarżącej w przedmiotowej sprawie zachodziła możliwość zastosowania art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – wydania decyzji zobowiązującej do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2009 r. nie narusza prawa.

Na wstępie podkreślić należy, że budynek położony w W. przy ulicy [...] został wpisany decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia

[...] listopada 1992 r. do rejestru zabytków pod numerem – [...].

Przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi określa ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 c powołanej ustawy o ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa.

Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prowadzenie prac konserwatorskich, restauracyjnych lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru wymaga pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W myśl natomiast art. 43 pkt 2 powołanej ustawy w przypadku, gdy bez wymaganego pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonywane są przy zabytku wpisanym do rejestru roboty budowlane wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję o wstrzymaniu wykonywanych bez jego pozwolenia robót budowlanych.

Zgodnie zaś z treścią przepisu art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, decyzja o której mowa w art. 43 wygasa po upływie 2 miesięcy od dnia jej doręczenia, jeżeli w tym terminie wojewódzki konserwator zabytków nie wyda decyzji nakazującej przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowania terenu z określeniem terminu wykonania tych czynności.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż podczas odbioru prac stwierdzono, że wykonano obróbki blacharskie na dwóch gzymsach międzykondygnacyjnych i parapetach okiennych, co nie było objęte pozwoleniem [...] Konserwatora Zabytków. Na powyższą okoliczność został sporządzony protokół z dnia 21 listopada 2008 r., m. in. w obecności przedstawicieli Wspólnoty Mieszkaniowej (k-43 akt). W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z decyzją [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2007 r.

Wspólnota Mieszkaniowa uzyskała pozwolenie na prace remontowo – konserwatorskie elewacji frontowych wraz z wymianą obróbek blacharskich budynku przy ulicy [...] w W. według ekspertyzy konserwatorskiej opracowanej przez dr W.P.. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż projekt obejmuje m. in. wymianę zniszczonych obróbek blacharskich budynku.

W związku ze stwierdzeniem podczas odbioru prac wykonania dodatkowych obróbek blacharskich, których pozwolenie nie obejmowało [...] Konserwator Zabytków wydał decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. w trybie art. 43 pkt 2 ustawy nakazującą wstrzymanie robót budowlanych polegających na wykonaniu

i zamontowaniu obróbek blacharskich na gzymsach międzykondygnacyjnych i parapetach okiennych realizowanych bez wymaganego pozwolenia, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Następnie w dniu [...] lutego 2009 r. [...] Konserwator Zabytków wydał decyzję nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu poprzez usunięcie wykonanych

i zamontowanych obróbek blacharskich na gzymsach międzykondygnacyjnych i parapetach okiennych elewacji przedmiotowego budynku w terminie 4 miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i ta właśnie decyzja stała się przedmiotem skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za nieuzasadnione. Oczywistym jest, że skoro budynek przy ulicy [...] w W. wpisany został do rejestru zabytków, to tym samym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga wykonywanie wszelkich robót budowlanych, prac konserwatorskich, restauracyjnych.

W ocenie Sądu Minister prawidłowo przyjął, iż wykonanie dodatkowych obróbek blacharskich nie było objęte pozwoleniem organu konserwatorskiego, a tym samym doszło do samowoli z naruszeniem art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd stwierdził, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Ministra, iż organ konserwatorski dysponuje stosowną wiedzą umożliwiającą samodzielne dokonywanie rozstrzygnięć i nie zachodzi potrzeba zasięgania opinii biegłych, czy przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadków. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny ustalony przez organy orzekające w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości. Co prawda [...] Konserwator Zabytków w decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. wskazał niewłaściwą podstawę prawną – art. 45 pkt 1 ust. 1 ustawy w sytuacji gdy powinien to być art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy, co słusznie zauważył Minister, jednakże w ocenie Sądu jest to uchybienie nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy, tym bardziej, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji jak i z treści samej decyzji wynika, iż zastosował on właściwy przepis prawa.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł ja w sentencji.