Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1132/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Joanna Pasiecznik-Sól, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. (dalej: ZUS, organ), zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.) uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] i odmówił R. L. (dalej: wnioskodawca, skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu:

- składek za okres 5/2018, 8/2018 - 8/2020 – [...] zł;

- odsetek liczonych na 12.02.2021 r. – [...] zł.

Powyższa decyzja ZUS została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 12 lutego 2021 r. skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł. Na wezwanie organu, uzupełnił wniosek przez dołączenie wymaganych oświadczeń i dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną i majątkową.

Organ, decyzją z [...] r., nr [...], odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł w tym z tytułu:

- składek za okres 5/2018, 8/2019 - 8/2020 – [...] zł;

- odsetek liczonych na 12.02.2021 r. – [...] zł.

Organ stwierdził, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2, ust. 3 i ust. 3a u.s.u.s.

W dniu [...] r. wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołał się na swoją trudną sytuację i wskazał, że nie otrzymał uzasadnienia, dlaczego ZUS egzekwuje należności za ubezpieczenie zdrowotne, co w jego ocenie jest niezgodne z art. 1, 31, 77, 78, 79 Konstytucji RP. Do wniosku przedłożył:

- wykaz okresów składkowych i nieskładkowych uwzględnionych podczas naliczania kapitału początkowego z 30 listopada 2018 r.;

- decyzję w sprawie ustalenia wysokości karty podatkowej za 1989 r.;

- zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z 19 sierpnia 1989 r.;

- zaświadczenie o otrzymaniu numeru identyfikacyjnego REGON z 11 października 1994 r.;

- wypis z CEIDG z 12 kwietnia 2018 r.;

- decyzję o ustaleniu kapitału początkowego z [...] r.;

- decyzję o ponownym ustaleniu kapitału początkowego [...] r.;

- pismo ZUS z 18 listopada 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości emerytury oraz zwrotu wypłaconych składek;

- pisma ZUS w sprawie ponownego przeliczenia emerytury (3 sztuki);

- zobowiązanie Sądu Okręgowego w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do zajęcia stanowiska z 30 października 2018 r.;

- skargę do Sądu Okręgowego w G. z 20 listopada 2019 r.;

- odpowiedź ZUS na wniesioną apelację od wyroku Sądu Okręgowego w G. z 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt [...] z [...] r.;

- skargę do Sądu Apelacyjnego z 12 stycznia 2020 r.;

- pismo Sądu Okręgowego w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 15 maja 2020 r.;

- pismo procesowe organu rentowego z 1 czerwca 2020 r.;

- wyrok Sądu Okręgowego w G. VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., sygn. akt [...] o oddaleniu odwołania od decyzji ZUS z [...] r. nr [...];

- wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego z 3 marca 2020 r.;

- opis badania RTG z 13 października 2005 r.;

- pismo podtrzymujące stanowisko zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 29 czerwca 2021 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ dokonał analizy całej zgromadzonej w sprawie dokumentacji i na jej podstawie ustalił, że skarżący:

- jest żonaty;

- nie pracuje zarobkowo;

- pobiera świadczenie emerytalne;

- nie posiada dochodów z innych źródeł;

- nie pobiera zasiłku z Urzędu Pracy;

- nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy;

- ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu miesięcznych opłat – [...] zł, opłat eksploatacyjnych – [...] zł, kosztów związanych z leczeniem –[...] zł;

- prowadzi trzyosobowe gospodarstwo domowe z żoną A. L., oraz 39-letnią córką S. L., które nie uzyskują dochodów;

- nie posiada innych zobowiązań pieniężnych;

- jest właścicielem spółdzielczego własnościowego mieszkania w R. przy ul. [...];

- nie posiada pojazdów, sprzętu RTV/AGD oraz wierzytelności.

Do rozpatrzenia sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych.

Ponadto, w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawca:

- 3 sierpnia 2020 r. zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej w zakresie działalności taksówek osobowych;

- jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako emeryt i wysokość świadczenia emerytalnego wynosi miesięcznie [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, ze świadczenia nie są dokonywane potrącenia egzekucyjne;

- nie jest właścicielem bądź współwłaścicielem nieruchomości;

- nie jest właścicielem bądź współwłaścicielem pojazdów;

- żona wnioskodawcy nie jest zgłoszona do ubezpieczeń w ZUS;

- córka wnioskodawcy od 23 listopada 2020 r. zgłoszona jest jako osoba

bezrobotna niepobierającą zasiłku dla bezrobotnych przez Powiatowy Urząd Pracy w R..

Organ dokonał następnie ustalenia czy zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazując, że zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce m.in. wówczas, gdy:

1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.),

3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.),

4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia, w postępowaniu egzekucyjnym,

4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,

5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przytoczone powyżej przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to jednak tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04).

Analizując przesłanki umorzenia należności z tytułu składek określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ZUS wskazał, że z przyczyn oczywistych nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, nie pozyskano żadnych dokumentów potwierdzających, że wobec zobowiązanego było prowadzone postępowanie upadłościowe, lub likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do jego zadłużenia. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s. również w tej sytuacji nie ma zastosowania.

Zdaniem ZUS w przypadku wnioskodawcy nie mają również zastosowania przesłanki dotyczące umorzenia zaległych składek wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie można też jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności nie zostało wdrożone. Wnioskodawca pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 3.204,91 zł brutto, tj. 2.622,81 zł netto, którego wysokość umożliwia prowadzenie skutecznej egzekucji; nie wystąpiło kryterium braku następców prawnych.

Reasumując, w ocenie ZUS, brak jest podstaw do umorzenia zaległości jako całkowicie nieściągalnych i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Dalej, organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. ZUS może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Organ stwierdził, że wnioskodawca wprawdzie poinformował, że boryka się z przepukliną, bólami kręgosłupa i prawego barku, ale nie przedłożył żadnych dokumentów medycznych potwierdzających jego sytuację zdrowotną. Dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci świadczenia emerytalnego, które jest wypłacane bez względu na stan zdrowia oraz ewentualną konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, które może stanowić źródło stopniowej spłaty zadłużenia wobec ZUS. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia pozyskiwanie dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Dlatego organ uznał, że w analizowanej sprawie ta przesłanka nie zachodzi. W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale wynikiem niepłacenia w terminie należnych składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Podsumowując, podkreślił brak podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności organ nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r., nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7, 77oraz art. 80 k.p.a.

Zaznaczył przy tym, że w decyzji z [...] r. nr [...] błędnie zostały wskazane okresy zadłużenia oraz nie wskazano, że sprawa została rozpatrzona także na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., z tego względu, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ uchylił decyzję z [...] r. nr [...] w całości i orzekł co do istoty sprawy.

W skardze na decyzję ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zakwestionował zaskarżoną decyzję. W załączeniu przedstawił pisma dotyczące jego spraw o wysokość emerytury przed sądami powszechnymi.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej zwana: p.p.s.a.), sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Należy przy tym wskazać, że przedmiotem skargi jest opisana na wstępie decyzja ZUS uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną z [...] r. i odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...] zł.

Poza sporem jest, że skarżący do 3 sierpnia 2020 r. prowadził działalność gospodarczą oraz, że posiada zadłużenie z tytułu nieopłacania składek ZUS. Skarżący wystąpił do organu o umorzenie zaległych składek, a swój wniosek uzasadnił stanem zdrowia, z powodu którego nie pracuje oraz trudną sytuacją materialną.

Badając kwestię trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu ZUS zaznaczyć trzeba, że zapadło ono w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej, w ustalonych wyczerpująco okolicznościach rozpatrywanej sprawy, ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych w sprawie przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). Wydanie takiej decyzji poprzedzać musi należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu. Z kolei, sądowa kontrola legalności wydanej w następstwie tego decyzji ograniczona jest do zbadania jej zgodności z prawem. W szczególności Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu administracji (organu ZUS).

Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności nie oznacza oczywiście dowolności, bowiem organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy i oceny wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wybór kierunku rozstrzygnięcia winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy doszło do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i czy zostały one poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie.

W realiach rozpoznawanej sprawy, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem organ nie naruszył kryteriów wyżej wskazanych.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez organ, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl art. 28 ust. 2 ustawy, w/w należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a. Ten z kolei przepis otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W tym przypadku należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. I tak, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4 nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, że w stosunku do skarżącego nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 4a i 4b, 5 i 6 u.s.u.s. Ustalenia ZUS w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe.

Organ szczegółowo przedstawił sytuację finansową, rodzinną i zdrowotną skarżącego. Ustalając istnienie przesłanek miał na uwadze jego aktualną sytuację życiową i majątkową. Tym samym, zdaniem Sądu, organ ZUS prawidłowo przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Przechodząc do oceny możliwości umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazać trzeba, że określone w tym przepisie przesłanki umorzenia zostały uszczegółowione w wydanym na podstawie art. 23 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z treści przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wynika, że regulacja ta obejmuje jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Innymi słowy, sformułowanie użyte w treści powyższego przepisu odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt III UK 84/06, publ. OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287; wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07).

Zgodnie z art.28 ust.3a w związku z art.32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli ubezpieczony wykaże ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną ubezpieczony nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Organ prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał zaistnienia okoliczności wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 powołanego rozporządzenia. W szczególności nie potwierdził dokumentami przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Ponadto, skarżący pobiera świadczenie emerytalne. Należy przy tym dodać, że poza sporem i kontrolą Sądu w tej sprawie jest postępowanie dotyczące ustalenia jego wysokości i kapitału początkowego. Sąd opiera się na danych zawartych w aktach sprawy. Przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie zachodzi, bowiem powstanie zaległości składkowej skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie było związane z wystąpieniem klęski żywiołowej bądź innego szczególnego zdarzenia. Odnosząc się natomiast do sytuacji majątkowej skarżącego organ stwierdził, że nie zaistniała obiektywnie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, pozwalająca przyjąć, że opłacenie zaległych składek pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspakajania niezbędnych potrzeb życiowych.

Należy mieć na uwadze, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia i wyjątkowo trudną sytuację, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.

W ocenie Sądu, przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności, w ramach uznania administracyjnego, organ dokonał wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w celu ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Ustalenia organu są prawidłowe i jako takie stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji – decyzji o charakterze uznaniowym.

Raz jeszcze przypomnieć trzeba, że decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli podlega w istocie to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.

Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Organ ustalił bowiem i zbadał wszystkie okoliczności istotne dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia należności. Zebrał i rzetelnie ocenił materiał dowodowy. Z ustaleń tych wynika, że nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności z tytułu składek wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Organ obszernie wyjaśnił również przesłanki umorzenia, o których mowa w art. 28 ust. 3 a ww. ustawy i § 3 ust. 1 pkt 1 -3 rozporządzenia wykonawczego z 31 lipca 2003 r. i prawidłowo uznał, że nie miały miejsca w sprawie.

Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i wystarczający do podjęcia decyzji, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, nie naruszając zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., nie dopuścił się również naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 i art. 11 k.p.a. Decyzja organu nie narusza również zasady zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. W sprawie został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego właściwie, zgodnie z zasadami logiki i z poszanowaniem art. 80 k.p.a. oceniono wszystkie przewidziane prawem przesłanki umożliwiające podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności z tytułu składek.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.