Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1336/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Izabella Janson, Asesor Sądowy WSA - Marta Laskowska (spr.), Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za zatrudnionych pracowników uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...]; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. działający z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Dyrektor ZUS Oddział w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 4 i art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych po rozpoznaniu wniosku L. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2006 r. w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za zatrudnionych pracowników tj.

- na ubezpieczenie społeczne - za okres od 12.1999 r. do 10.2001 r. w kwocie ogółem 9.921,88 zł. w tym: z tytułu składek - 4.632,88 zł oraz odsetek liczonych na dzień 28.09.2006 r. - 5.289,00 zł.

- na ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 02.2000 r. do 04.2001 r. w kwocie ogółem 1.276,27 zł. w tym: z tytułu składek - 581,27 zł oraz odsetek liczonych na dzień 28.09.2006 r. - 695,00 zł.

Rozstrzygnięcia organu zapadły w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz.887 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 114, poz.1365) umorzył na wniosek L. R. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od grudnia 1999 r. do września 2003 r. w ogólnej kwocie 34.472,85 zł. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji została zawarta również informacja, że do uregulowania pozostają nadal składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za zatrudnianych pracowników za okres od grudnia 1999 r. do października 2001 r. w ogólnej kwocie 5.336,10 zł. plus należne odsetki do daty wpłaty włącznie.

Z powyższą decyzją nie zgodził się L. R., składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników.

Organ rentowy uznał, że skoro w swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. nie odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników, ale jedynie zawarł informację o tym, to wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy potraktował jako nowy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Zawiadomieniem z dnia 16 października 2006 r. zostało wszczęte postępowanie, które zakończyło się wydaniem w dniu [...] listopada 2006 r. decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za zatrudnionych pracowników za okres od grudnia 1999 r. do października 2001 r. w ogólnej kwocie 11 198,15 zł.

Z powyższą decyzją nie zgodził się L. R., składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę decyzji poprzez umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników.

Rozpoznając powyższy wniosek organ w dniu [...] lutego 2007 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz.887 ze zm.) ZUS może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku całkowitej ich nieściągalności. Przepis ten z uwagi na zapis art. 30 w/w ustawy odnosi się tylko do składek w części finansowanej przez płatnika, nie ma natomiast zastosowania do składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, które są potrącane z ich wynagrodzeń za pracę i które odwołujący miał obowiązek co miesiąc przekazywać do ZUS.

Skargę na decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. R.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 104 § 4 kpa poprzez nierozpoznanie istoty sprawy jaka wynikała ze złożonego wniosku o umorzenie składek z tytułu ubezpieczenia skarżącego, a także pominięcie rozstrzygnięcia w sprawie składek z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego pracowników oraz błędne przyjęcie przez organ, że wniosek z dnia 20 września 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej nieuregulowania zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za pracowników jest nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Wskazując na tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi L. R. wskazał na brak merytorycznego rozstrzygnięcia w decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. sprawy składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne pracowników w części finansowanej przez pracodawcę i wskazanie tylko "informacji" w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji. Ponadto - zdaniem skarżącego - złożony przez niego, przysługujący mu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ błędnie potraktował jako nowy wniosek o umorzenie w/w należności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie wskazane w niej argumenty należy uznać za zasadne.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 2002) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym stosownie do treści art.134 w/w ustawy nie jest związany zarzutami i granicami skargi.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja z dnia [...] lutego 2006 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] listopada 2006 r., jednakże dokonując kontroli prawidłowości ich wydania sąd widzi konieczność odniesienia się w uzasadnieniu wyroku również do decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r., ale bez prawa merytorycznej jej oceny.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem L. R. z dnia 16 maja 2006 r., który domagał się umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (od 12.1999 r. do 09.2003 r.), zdrowotne (od 02.2000 r. do 09.2003 r. oraz składek na Fundusz Pracy (od 12.2000 r. do 09.2003 r.).

Po rozpoznaniu wniosku - zgodnie z jego treścią - organ umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od grudnia 1999 r. do września 2003 r. w ogólnej kwocie 34.472,85 zł. Jednocześnie w treści uzasadnienia zawarł informację, iż oprócz kwot wskazanych we wniosku o umorzenie składek, na koncie L. R. pozostaje do uregulowania zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników za okres od 12.1999 r. do 10.2001 r. w ogólnej kwocie 5.336, 10 zł. plus należne odsetki do daty wpłaty łącznie.

Wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 104 § 4 kpa poprzez nierozpoznanie istoty sprawy wynikającej ze złożonego wniosku z dnia 16 maja 2006 r. o umorzenie składek z tytułu ubezpieczenia skarżącego, a także pominięcie rozstrzygnięcia w sprawie składek z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego pracowników nie może być rozpatrywany przez sąd w niniejszym postępowaniu. Zarzut dotyczy decyzji z dnia [...] sierpnia 2006 r. - wydanej w konsekwencji złożenia w dniu 16 maja 2006 r. wniosku przez L. R. - a ta nie jest przedmiotem kontroli sądu.

Natomiast słuszny jest zarzut błędnego przyjęcia przez organ, że wniosek z dnia 20 września 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej nieuregulowania zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za pracowników jest nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Z treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 20 września 2006 r. wynika, że dotyczy on ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Uznanie tego pisma przez organ jako wniosek wszczynający nowe postępowanie było nieprawidłowe bowiem organ winien wydać decyzję w trybie odwoławczym uchylającą lub utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Zakład jest związany treścią pisma i jego decyzja, czy to pozytywna, czy negatywna dla wnioskodawcy obejmować może wyłącznie kwestie objęte złożonym wnioskiem.

Jeżeli w ocenie Zakładu zakres wniosku budził wątpliwości, powinien przeprowadzić postępowanie celem ustalenia rzeczywistej woli wnioskodawcy. Możliwość taką stwarza art. 64 § 2 kpa. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym niż wskazanie adresu wnoszącego podanie, wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Zakładowi nie wolno natomiast samodzielnie określać zakresu żądania wnioskodawcy.

Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 kpa stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpoznawaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.

Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 kpa. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.).

Wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany był pogląd, że obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (np. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 r., sygn.akt . IV SA 1091/99, Lex 78924).

W konsekwencji wydania niniejszego wyroku do rozpoznania pozostaje wniosek skarżącego L. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r.

Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.