Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2287/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-04-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarżąca – A. O. – pismem z 26 października uzupełnionym pismem z 12 grudnia 2005 r. wniosła skargę do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, dotyczącą udostępnienia przez Dyrektora Specjalistycznego Szpitala [...] z siedzibą we W., osobom trzecim jej danych osobowych zawartych w korespondencji prowadzonej przez nią z Prokuraturą Rejonową W. . Skarżąca sprecyzowała, iż w jej opinii Dyrektor Szpitala udostępnił jej dane następującym podmiotom: Związkowi Zawodowemu Pielęgniarek i Położnych, Związkowi Zawodowemu NSZZ "Solidarność", Organizacji Terenowej Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy, Związkowi Zawodowemu Lekarzy Anestezjologów, Związkowi Zawodowemu Neonatologów oraz uczestnikom posiedzenia Rady Społecznej Szpitala.

Wobec powyższego Generalny Inspektor wszczął postępowanie administracyjne, w toku którego ustalił, że skarżąca skierowała do Dyrektora Szpitala pismo z 1 grudnia 2004 r., w którym wyraziła swoje obawy o stan bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów oddziału kardiologicznego szpitala. Pismo to skarżąca przesłała do wiadomości: Marszałka Województwa Dolnośląskiego, Przewodniczącego Sejmiku Samorządowego, Przewodniczącego Komisji Zdrowia Sejmiku Samorządowego, Wojewody Dolnośląskiego, Prokuratora Rejonowego W., Dolnośląskiej Izby Pielęgniarek i Położnych, Komisji Etyki Dolnośląskiej Izby Lekarskiej oraz do Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych. W związku z ww. pismem Prokurator Rejonowy W. wszczął postępowanie przygotowawcze, które następnie zostało umorzone postanowieniem z [...] sygn. akt [...] O fakcie tym skarżąca została zawiadomiona pismem Prokuratora Rejonowego z 2 maja 2005 r. skierowanym na adres szpitala, przy czym w piśmie tym omyłkowo wpisane zostało imię M., zamiast rzeczywistego imienia skarżącej tj. A. Dyrektor Szpitala – odnosząc się do kwestii pozyskania informacji o umorzeniu postępowania przez Prokuratora z korespondencji adresowanej do skarżącej – wyjaśnił, że powzięcie przez szpital wiadomości o umorzeniu postępowania nastąpiło w związku z przypadkowym otwarciem koperty zaadresowanej na adres szpitala, sam oryginał pisma został zwrócony do Prokuratury w celu jego doręczenia skarżącej, która nie była już pracownikiem szpitala. Odnosząc się do udostępnienia danych skarżącej podmiotom trzecim Dyrektor Szpitala wskazał, że okoliczności związane z reorganizacją szpitala i działaniami podejmowanymi w tym czasie przez skarżącą, pozwalają na ujrzenie we właściwym świetle skierowania zawiadomienia o umorzeniu dochodzenia wraz z kserokopią pisma Prokuratury do Marszałka Województwa Dolnośląskiego, Przewodniczącego Sejmiku, Przewodniczącego Komisji Zdrowia Sejmiku, Wojewody Dolnośląskiego, Prokuratora Rejonowego W. Dolnośląskiej Izby Lekarskiej, Dolnośląskiej Izby Pielęgniarek i Położnych. Są to te same podmioty, do których skarżąca skierowała swoje pismo z 1 grudnia 2004 r. Zdaniem Dyrektora Szpitala było to działanie w pełni zasadne i usprawiedliwione w związku z przedstawionymi okolicznościami powiadomienia wskazanych podmiotów o fakcie umorzenia postępowania karnego. Sytuacja, w której nad szpitalem ciążyło odium jednostki stwarzającej zagrożenie dla pacjentów, wymagała definitywnego rozwiązania. W toku przeprowadzonego postępowania nie potwierdzono, aby Dyrektor Szpitala ujawnił dane osobowe skarżącej Związkowi Zawodowemu NSZZ "Solidarność", Organizacji Terenowej Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy, Związkowi Zawodowemu Lekarzy Anestezjologów, Związkowi Zawodowemu Neonatologów oraz uczestnikom posiedzenia Rady Społecznej Szpitala.

Mając na uwadze powyższe ustalenia, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z [...]. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej: k.p.a.) oraz art. 12 pkt 2, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) odmówił uwzględnienia wniosku.

Pismem z 23 czerwca 2006 r. skarżąca powołując się na art. 111 § 1 k.p.a. oraz w nawiązaniu do art. 6, art. 9 i art. 107 k.p.a. złożyła wniosek o uzupełnienie ww. decyzji co do rozstrzygnięcia z [...], które było nieczytelne i nie spełniało wymogów określonych w art. 107 k.p.a. w kwestii uzasadnienia prawnego i faktycznego. Postanowieniem z [...] organ odmówił uwzględnienia tego wniosku.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 11 sierpnia 2006 r. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z [...] stwierdzenie naruszenia prawa o ochronie danych osobowych oraz podjęcie działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Wskazała, że decyzja z [...]. oparta jest na błędnej podstawie prawnej oraz wadliwej wykładni tego przepisu, bowiem organ nie rozpoznał istoty sprawy i pominął fakt, że udostępniając dane osobowe skarżącej osobom trzecim, naruszono jej prawa i wolności określone w Konstytucji, w szczególności prawo do życia prywatnego oraz prawo do komunikowania obejmujące tajemnicę korespondencji.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 2, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazał, że przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne w świetle ustawy o ochronie danych osobowych, jeżeli spełniona jest jedna z przesłanek legalizujących przetwarzanie, wskazanych w art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych. W szczególności w myśl art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, przetwarzanie danych jest zgodne z prawem w sytuacji, gdy jest niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratora danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Zgoda osoby, której dane dotyczą, jest jedną z możliwych, ale nie jedyną przesłanką legalizującą przetwarzanie danych osobowych.

Zdaniem organu Dyrektor Szpitala działał w usprawiedliwionym celu, natomiast ujawnione przez niego informacje nie dotyczyły bezpośrednio samej skarżącej, były to jedynie informacje ściśle związane z zarzutami sformułowanymi przez nią wobec szpitala, a ich zakres był już tym podmiotom znany na podstawie wcześniejszej korespondencji skarżącej, tj. jej pisma z 1 grudnia 2004 r. W konsekwencji – zdaniem organu – prawidłowe było uznanie, że Dyrektor Szpitala działał na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, to znaczy udostępnił dane osobowe skarżącej dla potrzeb zgodnego z prawem celu rozumianego jako dbałość o dobre imię kierowanego przez niego szpitala.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących pominięcia kwestii ewentualnego naruszenia praw i wolności skarżącej i tym samym nie wyważenia wynikających z art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy interesów osoby, której dane dotyczą z interesem szpitala, jako administratora danych, organ stwierdził, że zbadał tę kwestię i przyjął, że do naruszenia tych wartości nie doszło, czego wyrazem było stwierdzenie w decyzji z [...]., iż trudno uznać, aby na skutek kwestionowanych przez skarżącą działań Dyrektora Szpitala doszło do naruszenia jej praw i wolności, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy. O takim rozstrzygnięciu tej kwestii zadecydowała okoliczność, że sama skarżąca ujawniła dane ww. podmiotom, jako nadawca pisma z 1 grudnia 2004 r. Przyjąć zatem można, że kierując to pismo skarżąca sama zdecydowała o udostępnieniu swoich danych podmiotom w nim wskazanym. To skarżąca swoim działaniem ograniczyła swoje konstytucyjne prawo do prywatności. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż w toku postępowania dowodowego nie potwierdzono, aby dane osobowe skarżącej zostały udostępnione jakimkolwiek innym podmiotom, poza tymi, które skarżąca sama poinformowała o stanie zagrożenia bezpieczeństwa pacjentów w zatrudniającej ją jednostce.

Na powyższą decyzję [...] skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie. Decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego z powodu oparcia jej na błędnej podstawie prawnej i wadliwej wykładni art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania oraz złożyła wniosek o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.

W motywach skargi skarżąca zarzuciła, iż błędnie organ zinterpretował przepis art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy. Bowiem wykładnia gramatyczna normy prawnej tego przepisu wskazuje, że przepis ten skonstruowany jest w oparciu o alternatywę łączną. Muszą być spełnione zatem łącznie wszystkie określone w nim przesłanki, żeby można uznać, że włączona jest w konkretnej sytuacji z mocy prawa ochrona danych osobowych. Legalizacja przetwarzania danych osobowych jest dopuszczalna, ale musi być niezbędna dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych osobowych albo odbiorców. Zdaniem skarżącej wymóg niezbędności w niniejszej sprawie nie został spełniony, gdyż bezprawne udostępnienie osobom trzecim korespondencji skarżącej z prokuraturą nie było konieczne w przedmiotowej sprawie i nie stanowiło realizacji usprawiedliwionych celów szpitala. Dyrektor Szpitala musiał być informowany przez prokuraturę o toczącym się postępowaniu przygotowawczym oraz o zakończeniu tego postępowania umorzeniem. W tej sytuacji istniały inne sposoby, żeby powiadomić osoby trzecie o rozstrzygnięciu prokuratora, co nie zostało wyjaśnione przez organ w toku postępowania.

Ponadto organ wydając zaskarżoną decyzję nie rozpoznał w sposób właściwy istoty sprawy. Pominął bowiem fakt, że otwierając bez zezwolenia korespondencję skarżącej z prokuraturą i udostępniając następnie zawarte w tej korespondencji dane osobowe skarżącej osobom trzecim naruszył w istocie prawa i wolności skarżącej zagwarantowane przez art. 47, art. 49 i art. 51 ust. 4 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych podtrzymał okoliczności faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto odnosząc się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, stwierdził, że brak jest podstaw do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego w tej sprawie.

Na rozprawie z 15 marca 2007 r. skarżący wniósł o uporządkowanie akt administracyjnych sprawy, wskazał, że w aktach brak jest pełnej korespondencji z GIODO zapoczątkowanej pismem skarżącej z 1 sierpnia 2005 r., jak również podniósł braki w spisie dokumentów, numeracji oraz ich uwierzytelnienia.

Zobowiązany postanowieniem Sądu z 15 marca 2007 r. organ pismem procesowym z 21 marca 2007 r. ustosunkował się do powyższego wniosku skarżącej. Nadesłał kopie korespondencji prowadzonej przez organ ze skarżącą przed złożeniem przed nią skargi inicjującej postępowanie, tj. pismo skarżącej z 1 sierpnia 2005 r. wraz z załącznikami oraz odpowiedź na to pismo z 2 sierpnia 2005 r. nr [...] Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wyjaśnił, że przesłane do Sądu akta postępowania są uporządkowane i kompletne, a korespondencja organu ze skarżącą przed złożeniem skargi inicjującej, nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia oraz prawidłowości postępowania.

Skarżąca w piśmie procesowym z 20 kwietnia 2007 r. zwróciła uwagę, iż za skargę inicjującą postępowanie przed GIODO powinno być uznane jej pismo z 1 sierpnia 2005 r., które zawierało te same treści, co pismo uznane za skargę z 26 października 2005 r. Ponadto skarżąca podtrzymała swoje zarzuty dotyczące braku kompletności i uporządkowania akt administracyjnych sprawy, co rażąco narusza art. 6 i art. 10 k.p.a.

Na rozprawie z 23 kwietnia 2007 r. pełnomocnik skarżącej złożył postanowienie Prokuratury Okręgowej we W. z [...] o uchyleniu postanowienia Prokuratura Rejonowego dla W. z [...] o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej i wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego dotyczącego bezkarnego otwarcia kierowanej do skarżącej korespondencji z Prokuratury Rejonowej W.

Sąd wniosek o zawieszenie postępowania oddalił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Generalny Inspektor prawidłowo stwierdził, że udostępnienie przez Dyrektora Specjalistycznego Szpitala [...] w W. danych osobowych skarżącej, nastąpiło na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, przetwarzanie (w tym udostępnianie) danych osobowych jest dopuszczalne wówczas, gdy jest niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

Samo powoływanie się przez administratora danych na usprawiedliwione cele nie przesądza oczywiście jeszcze o dopuszczalności udostępnienia danych osobowych bez zgody osoby, której one dotyczą. Konieczne jest dokonanie ustaleń, czy tego rodzaju udostępnienie nie narusza prywatności osoby, której dane dotyczą, czy w istocie spełnione są wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie wymienionego wyżej przepisu.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 czerwca 2005 r. sygn. akt I OPS 2/05, zgodnie z którym w takim przypadku konieczne jest dokonanie oceny, czy przetwarzanie (udostępnienie) danych osobowych jest niezbędne dla realizacji celu, a co najważniejsze, wyważenie interesów administratora danych i osoby, której dane dotyczą, przy uwzględnieniu celu ustawy o ochronie danych osobowych, którym jest ochrona prywatności w rozumieniu art. 47 Konstytucji RP. Przy czym pamiętać należy, wyważając interesy skarżącej, iż ich ochrona winna być adekwatna nie tylko do przepisów prawa, ale też do zakresu wytyczonego działaniem, uprawnionego do ochrony.

Zdaniem Sądu, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych należycie wyważył racje i interesy zarówno skarżącej, jak i administratora danych (Dyrektora Szpitala) oraz dokonał właściwej oceny w tym zakresie stwierdzając, że brak zgody skarżącej na udostępnienie danych osobowych nie narusza jej praw i wolności. Nie można za takie naruszenie uznać bowiem przesłania przez Dyrektora Szpitala pismem z 16 maja 2005 r. do wiadomości zainteresowanym podmiotom (instytucjom) informacji z Prokuratury, iż postępowanie przygotowawcze wobec Dyrektora Szpitala zainicjowane przez samą skarżąca, która uprzednio poinformowała je o złożeniu zawiadomienia, zostało umorzone, a zarzuty skarżącej nie znalazły potwierdzenia. Nie sposób uznać, że prawa i wolności podmiotu danych (skarżącej) mają w takim przypadku większą wagę niż interes administratora danych (Dyrektora Szpitala), jego usprawiedliwionego celu, jakim była ochrona dobrego imienia Szpitala. Obrona dobrego imienia Szpitala oraz skala oskarżeń skarżącej – zdaniem Sądu – dawały podstawy do przesłania przez Dyrektora Szpitala zainteresowanym podmiotom informacji o umorzonym postępowaniu i w tej sytuacji było to działanie niezbędne. Ponadto zauważyć należy – co trafnie podniósł organ – że ujawnione przez Dyrektora Szpitala informacje były ściśle związane z zarzutami sformułowanymi przez samą skarżącą wobec Szpitala, a ich zakres był już poinformowanym przez Dyrektora Szpitala podmiotom znany, na podstawie wcześniejszej korespondencji skarżącej, tj. jej pisma z 1 grudnia 2004 r. o stanie zagrożenia bezpieczeństwa pacjentów Szpitala. Przy czym zaznaczyć należy, iż informacja z Prokuratury została udostępniona przez Dyrektora Szpitala wyłącznie podmiotom, które skarżąca wcześniej informowała pismem z 1 grudnia 2004 r.

Wobec powyższego, Sąd uznał, iż Generalny Inspektor zasadnie stwierdził, że zachowanie Dyrektora Szpitala wypełniało przesłanki z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych i w związku z tym słusznie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej.

Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała art. 49 i art. 51 ust. 4 Konstytucji RP dotyczące wolności komunikowania się, obejmującej tajemnicę korespondencji oraz prawo do żądania usunięcia informacji zebranych w sposób sprzeczny z ustawą. Sąd zauważa, iż właściwą drogą dochodzenia praw z powodu naruszenia tajemnicy korespondencji, jest postępowanie karne – co jak wynika z akt sprawy skarżąca czyni – bądź postępowania cywilne o naruszenie dóbr osobistych z art. 23 Kodeksu cywilnego, a nie tryb postępowania administracyjnego.

Chybione są również zarzuty skarżącej o charakterze procesowym.

Wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego z przyczyn wskazanych w piśmie z 23 kwietnia 2007 r. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ prowadzone przed Prokuraturą Rejonową dla W. sygn. akt [...] postępowanie w przedmiocie otwarcia kierowanej do skarżącej korespondencji z Prokuratury Rejonowej W., nie będzie miało wpływu na wynik w przedmiotowej sprawie, w której bezspornie ustalono, że Dyrektor Szpitala zapoznał się z zawiadomieniem Prokuratury z 2 maja 2005 r. Ds. 2285/04, a następnie przesłał je do wiadomości: Marszałka Województwa Dolnośląskiego, Przewodniczącego Sejmiku Samorządowego, Przewodniczącego Komisji Zdrowia Sejmiku Samorządowego, Wojewody Dolnośląskiego, Prokuratora Rejonowego W., Dolnośląskiej Izby Pielęgniarek i Położnych, Komisji Etyki Dolnośląskiej Izby Lekarskiej oraz do Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, zainteresowanych podmiotów.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących braku kompletności i uporządkowania akt administracyjnych sprawy, co pełnomocnik skarżącej łączy z rażącym naruszeniem art. 6 i art. 10 k.p.a., Sąd nie stwierdził, aby w istocie nadesłane do Sądu akta były niekompletne i nieuporządkowane. W opinii Sądu organ nadesłał akta administracyjne w stanie umożliwiającym rozpoznanie sprawy, zaś początkowy brak pisma skarżącej z 1 sierpnia 2005 r. i odpowiedzi organu z 2 sierpnia 2005 r. (uzupełniony przez organ 21 marca 2007 r.), był nieistotny dla kontroli przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Należy bowiem pamiętać, iż naruszenie przepisów postępowania, może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej: p.p.s.a.), tylko w sytuacji, gdyby mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a takich w niniejszej sprawie nie ma, ponieważ w żaden sposób nie rzutują na trafność podjętej decyzji.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.