Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1058/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 24 § 1 pkt. 5
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 26
journal: Dz.U. 2010 nr 15 poz 80
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz  właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Kosińska Protokolant st. asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1489/13 w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie na rzecz J.B. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1489/13, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 4 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, uchylił zaskarżone orzeczenie (pkt 1), stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości (pkt 2) oraz zasądził od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego J.B. kwotę 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] pismem z dnia 1 czerwca 2012 r. skierował [...] J.B. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], zwanej dalej TWKL w [...], celem przeprowadzenia badania lekarskiego.

Po przeprowadzeniu zleconych przez TWKL w [...] badań lekarsko- specjalistycznych, w/w Komisja w dniu 12 grudnia 2012 r. sporządziła projekt orzeczenia nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wedle treści tego projektu TWKL w [...] orzekła, że J.B. jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kategoria N – Zał. 1 Grupa II. W projekcie orzeczenia w ramach ustalonego rozpoznania Komisja wymieniła: [...]. Przy czym, zgodnie z projektem, w odniesieniu do schorzeń wymienionych w pkt 1, 2, 4, 5, 6, nie ustalono związku schorzeń ze służbą ze względu na brak kwalifikacji prawnej urazu. Natomiast w odniesieniu do schorzenia opisanego w pkt 3 organ stwierdził, ze schorzenie to nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, ponieważ właściwość i warunki służby wojskowej nie miały wpływu na ich powstanie i ujawnienie się.

Następnie projekt orzeczenia nr [...], przy piśmie z dnia 18 grudnia 2012 r., został przesłany wraz z pozostałą dokumentacją do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej [...].

W związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 1481), sprawa została przejęta do rozpoznania przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w Warszawie.

Zespół orzecznicy Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie w dniu 12 lutego 2013 r. zatwierdził projekt orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...].

Zatwierdzony projekt orzeczenia wraz z aktami orzeczniczo-lekarskimi został przesłany organowi właściwemu, w rozumieniu § 2 wymienionego powyżej rozporządzenia zmieniającego, tzn. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...].

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] w dniu 11 marca 2013 r. wydała orzeczenie zgodne ze stanowiskiem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie. Orzeczenie zostało oznaczone numerem [...].

Od powyższego orzeczenia J.B. wniósł odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie, w którym podał, że obecnie nie występują u niego zaburzenia adaptacyjne, a przebyty uraz twarzoczaszki został wyleczony. Wyjaśnił, że oczekuje na operację rekonstrukcji tkanek miękkich dziąseł, która doprowadzi do jego pełnej sprawności.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie orzeczeniem z dnia 4 czerwca 2013 r. nr [...] utrzymała zaskarżone orzeczenie RWKL w [...] z dnia 11 marca 2013 r. nr [...] w mocy.

Powyższe orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie stało się przedmiotem skargi J.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), poprzez przyjęcie, tak przez CWKL, jak i RWKL, braku określenia związku pięciu schorzeń ze służbą wojskową lub brak takiego związku, rzekomo z uwagi na brak możliwości ustalenia kwalifikacji prawnej urazu.

Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i utrzymanego nim w mocy orzeczenia RWKL w [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wyjaśniła, że Komisje nie dokonały ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową z przyczyn niezależnych, nie stanowi to jednak podstawy do uchylenia zaskarżonych orzeczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 183/11). Zdaniem Komisji, w tej sytuacji skarżący, w oparciu o art. 111 § 1 K.p.a., może żądać uzupełnienia orzeczeń w zakresie ustalenia związku stwierdzonych chorób ze służbą wojskową.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że skoro, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie, a orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją, to w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie takiej zdolności organy orzekające mają obowiązek stosować wszystkie ogólne zasady postępowania administracyjnego – art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.). Postępowanie administracyjne winno być zatem prowadzone w zgodzie z wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 8 K.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Realizacji tych dwóch zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, której ustawodawca poświęcił rozdział 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (przepisy art. 24 – 27 K.p.a.).

Z akt administracyjnych wynika, że w sprawie doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., a postępowanie odwoławcze zostało dotknięte kwalifikowaną wadą prawną. Stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z art. 26 § 1 K.p.a. wynika, że w przypadku wyłączenia pracownika (art. 24 K.p.a.) jego bezpośredni przełożony wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy. Z kolei art. 24 § 4 K.p.a. stanowi, że wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Wolą ustawodawcy, wyrażoną w art. 27 § 1 K.p.a., w przypadkach określonych w art. 24 § 1 K.p.a. wyłączeniu podlega również członek organu kolegialnego. Wyłączenie pracownika, jako czynność procesowa rozstrzygająca o udziale konkretnego pracownika w postępowaniu w indywidualnie oznaczonej sprawie, następuje w formie postanowienia (art. 123 § 1 i § 2 K.p.a.). Taką też formę procesową ma postanowienie o wyznaczeniu innego pracownika do prowadzenia sprawy. Obydwa postanowienia wydawane są kolejno po sobie (por. J. Borkowski (w:) J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, 12. wyd., s.146, teza 16.).

Sąd pierwszej instancji, odnosząc treść powołanego przepisu do skontrolowanych działań organów orzekających w sprawie stwierdził, że w postępowaniu prowadzonym przez organ drugiej instancji (Centralną Wojskową Komisję Lekarską w Warszawie) brało udział dwóch pracowników tego organu, którzy uprzednio również brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) organu pierwszej instancji, tzn. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia 11 marca 2013 r. nr [...]. Osobami tymi byli członkowie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie w osobach płk lek. Jacka Pryka i mjr. lek. Moniki Jerominiak-Kobrzyńskiej.

Wyżej wymienieni pracownicy brali udział w postępowaniu prowadzonym przez właściwy w tym czasie organ pierwszej instancji, a mianowicie TWKL w [...] w ramach instytucji uregulowanej w § 26 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. Zgodnie z treścią § 26 ust. 1 cyt. rozporządzenia, projekt orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającego: 1) trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku choroby lub ułomności z taką służbą, 2) związek lub brak związku śmierci z zawodową służbą wojskową – przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej przesyła wraz z pozostałą dokumentacją do wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia. Stosownie do § 26 ust. 2 tego rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Następnie przepis ten reguluje dalsze postępowanie w sprawie przed komisją lekarską pierwszej instancji, uzależniając sposób prowadzenia tego postępowania i możliwy kierunek jego rozstrzygnięcia od stanowiska zajętego przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia. I tak, po pierwsze, w przypadku zatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie w brzmieniu zatwierdzonego projektu (§ 26 ust. 3 rozporządzenia). Po drugie, w przypadku niezatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia, komisja ta nakazuje ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia uwzględniającego jej stanowisko. W takim przypadku wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie zgodne ze stanowiskiem wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (§ 26 ust. 4 rozporządzenia).

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, analiza powyższego unormowania prowadzi do wniosku, że ustawodawca przepisem § 26 rozporządzenia wprowadził do postępowania prowadzonego przez wojskowe komisje lekarskie szczególny rodzaj współdziałania organów – współdziałania podobnego do instytucji współdziałania przyjętej przez ustawodawcę na gruncie art. 106 K.p.a. Nie jest to jednak współdziałanie tożsame ze współdziałaniem uregulowanym w tym przepisie, gdyż art. 106 K.p.a. nie dotyczy organów powiązanych ze sobą zależnością służbową, pozostających w stosunku nadrzędności i podporządkowania organizacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r. sygn. akt II OSK 776/07, LEX nr 360131).

Istotną cechą współdziałania określonego w § 26 omawianego rozporządzenia jest okoliczność, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ pierwszej instancji bierze także udział organ wyższego stopnia, a udział ten wyraża się w formie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia projektu orzeczenia organu pierwszej instancji. Współdziałanie to polega zatem na współdecydowaniu, w określonych prawem przypadkach, o treści rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, tego rodzaju współdziałanie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 24 K.p.a., a członkowie wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) wojskowej komisji lekarskiej, poprzez tę szczególną postać współdziałania (zarówno w przypadku zatwierdzenia, jak i niezatwierdzenia projektu orzeczenia terenowej wojskowej komisji lekarskiej, a obecnie po nowelizacji rozporządzenia – rejonowej wojskowej komisji lekarskiej), podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym.

Jak już powyżej wskazano, w rozpoznanej sprawie bezspornym jest, że płk lek. Jacek Pryk i mjr lek. Monika Jerominiak-Kobrzyńska brali udział, w ramach opisanej instytucji współdziałania, w postępowaniu w pierwszej instancji. Byli oni członkami Centralnej Komisji Lekarskiej w Warszawie i w dniu 12 lutego 2013 r. brali udział w posiedzeniu zespołu orzeczniczego CWKL w Warszawie, podczas którego doszło do zatwierdzenia projektu orzeczenia organu pierwszej instancji, tj. TWKL w [...] z dnia 12 grudnia 2012 r. nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że stwierdzone naruszenie prawa stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., a jak wynika z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), wystąpienie naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez konieczności badania, czy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. także T. Woś (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. T. Wosia, wyd. 4., Warszawa 2011, str. 665, teza 19.).

Stwierdził, że z powodu stwierdzonego kwalifikowanego naruszenia prawa procesowego, rozpatrywanie pozostałych sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji zobowiązany będzie do podjęcia czynności procesowych, o których mowa w art. 26 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. oraz art. 152, art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) błędne zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.;

2) błędną wykładnię § 26 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.).

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podała, że rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach jest aktem prawnym, który zawiera regulacje będące przepisami szczególnymi w sprawach w nim regulowanych w stosunku do regulacji zawartej w K.p.a. Powyższe rozporządzenie w § 26 wprowadziło obowiązek przekazywania przez wojskową komisję lekarską pierwszej instancji do komisji lekarskiej wyższego stopnia w celu zajęcia stanowiska projektów orzeczeń ustalających m.in. trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku chorób lub ułomności z taką służbą. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia w ramach przewidzianych w tym przepisie uprawnień może w razie potrzeby przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i konsultacje orzekanego oraz skierować go na obserwację szpitalną względnie przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentacji medycznej w sprawie. Powyższe postępowanie może zakończyć się zatwierdzeniem projektu orzeczenia lub jego odmową wraz z nakazem ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania orzeczenia uwzględniającego stanowisko przekazane przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia. Powyższe stanowisko jest wiążące dla wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji, która wówczas wydaje orzeczenie uwzględniające to stanowisko. Drugą przewidzianą w tym przepisie sytuacją jest zatwierdzenie projektu orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji bez podejmowania przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia jakichkolwiek działań badawczych orzekanego. W takiej sytuacji wojskowa komisja lekarska pierwszej instancji kończy postępowanie orzecznicze wydając orzeczenie w brzmieniu zatwierdzonego orzeczenia. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z takim stanem faktycznym, w którym nie wystąpiła wskazywana zaskarżonym wyrokiem, określona w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., przesłanka brania udziału przez orzeczników CWKL w wydawaniu orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. W świetle art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji w niższej instancji oznacza sytuację polegającą na tym, że pracownik wydaje (podpisuje) decyzję lub podejmuje czynności procesowe mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, przy czym udział w wydaniu decyzji w niższej instancji musi być czynny (wyroki WSA w Białymstoku z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 978/12 i WSA w Rzeszowie z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Rz 235/12). Z braniem udziału przez orzeczników CWKL w wydaniu orzeczenia TWKL w [...] moglibyśmy mieć do czynienia jedynie w przypadku, gdyby zespół orzeczniczy CWKL prowadził badania o których mowa w § 26 ust. 2 cyt. rozporządzenia, względnie nie zatwierdził orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji i polecił wydanie orzeczenia uwzględniającego stanowisko tego zespołu. Niewątpliwie sytuacja taka nie miała miejsca, a przesłany do zatwierdzenia projekt orzeczenia TWKL był podpisany przez członków tej komisji i opatrzony pieczęcią urzędową zgodnie z postanowieniami § 25 ust. 6 cyt. rozporządzenia, a po jego zatwierdzeniu wojskowa komisja lekarska pierwszej instancji wydała orzeczenie w jego brzmieniu.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że zachodziły przesłanki do wyłączenia orzeczników CWKL zatwierdzających to orzeczenie TWKL z postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie, w związku z czym w zaskarżonym wyroku doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że wymienieni lekarze orzecznicy winni być wyłączeni z postępowania odwoławczego toczącego się w przedmiotowej sprawie w CWKL.

Ponadto Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie wskazała, że w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uzasadnił obowiązku stosowania regulacji zawartych w art. 24 K.p.a. do postępowania szczególnego określonego postanowieniami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Powyższe rozporządzenie nie zawiera regulacji dotyczących wyłączenia lekarza orzecznika z postępowania, z powodu wcześniejszego udziału w procesie zatwierdzania orzeczenia, które jest przedmiotem rozpatrywania z powodu wniesienia od niego odwołania.

Autor skargi kasacyjnej podał również, iż przyjęcie zasady, że zagadnienia nieuregulowane przepisami rozporządzenia podlegają regulacjom Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na ilość odwołań od orzeczeń komisji lekarskich pierwszej instancji wydawanych w sprawach podlegających zatwierdzaniu przez CWKL, może spowodować całkowity paraliż pracy CWKL na skutek bezwzględnego stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Nieodniesienie się w zaskarżonym wyroku do powyższego zagadnienia, przy przyjęciu, że opisana wyżej sytuacja stanowi naruszenie prawa stanowiące podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, niewątpliwie nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a.

Pełnomocnik J.B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, wskazując, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Istota podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uznał, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej ustalające zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej jest decyzją, a zatem w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie takiej zdolności stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Ponadto stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie w postępowaniu odwoławczym prowadzonym przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w Warszawie uczestniczyło dwóch pracowników tego organu, którzy podlegali wyłączeniu, gdyż uprzednio brali udział w posiedzeniu zespołu orzeczniczego tej Komisji, podczas którego, stosownie do § 26 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich, w tych sprawach dokonano zatwierdzenia projektu orzeczenia organu pierwszej instancji Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia 12 grudnia 2012r. nr 02817/12, to wystąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, skutkujące uchyleniem zaskarżonego orzeczenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty błędnego zastosowania art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. i błędnej wykładni § 26 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szczegółowo podał, dlaczego przyjął, że w postępowaniu, w którym w formie orzeczenia (decyzji) rozstrzyga się o zdolności do zawodowej służby wojskowej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. i określoną w nim instytucję wyłączenia pracownika. Jednocześnie, dokonując analizy § 26 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r., trafnie wskazał, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ pierwszej instancji bierze także udział organ wyższego stopnia, który wyraża się w formie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia projektu orzeczenia organu pierwszej instancji. Zasadnie stwierdził, że w konsekwencji współdziałanie to polega na współdecydowaniu, w przypadkach określonych prawem, o treści orzeczenia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 26 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez jego błędną wykładnię, uznać należy, iż jest on nietrafny. Zdaniem autora skargi kasacyjnej przesłanka określona w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wystąpiłaby jedynie w sytuacji, gdyby zespół orzeczniczy wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia nie zatwierdził projektu orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji i polecił wydanie orzeczenia uwzględniającego stanowisko tego zespołu, bądź gdyby prowadził badania.

W związku z powyższym, w sprawie rozważenia wymagała kwestia, czy w postępowaniu prowadzonym na podstawie § 26 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. o zastosowaniu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. przesądza rodzaj stanowiska zajętego przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia wobec projektu orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując analizy regulacji zawartej § 26 ust. 2, 3 i 4 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.), uchylonego z dniem 6 czerwca 2015 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1355) w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761), zauważył, iż przypadku zatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia wojskowa komisja lekarska pierwszej instancji jest zobowiązana wydać orzeczenie wyłącznie w brzmieniu zatwierdzonego projektu. Natomiast, w przypadku niezatwierdzenia projektu orzeczenia, wojskowa komisja lekarska, ponownie rozpoznając sprawę, jest zobowiązana do wydania orzeczenia zarówno uwzględniającego stanowisko wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia, jak i zgodnego z nim.

Za trafnością poglądu, że wojskowa komisja lekarska pierwszej instancji przy wydawaniu orzeczenia jest zawsze związana stanowiskiem wyrażonym przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia przemawia także treść § 26 ust. 6 omawianego rozporządzenia. Do orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w trybie określonym w ust. 3 lub 4 nie stosuje się przepisu ust. 1. Z przepisu tego wynika, że w przypadku zarówno zatwierdzenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia projektu orzeczenia, jak i jego niezatwierdzenia, wojskowa komisja lekarska pierwszej instancji nie ma obowiązku ponownego przedstawienia projektu orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia. Niewątpliwie stanowisko wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (organu drugiej instancji), dotyczące projektu orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej (organu pierwszej instancji), stanowi wyraz oceny stanu faktycznego i proponowanego rozstrzygnięcia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej wykładni § 26 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i zasadnie uznał, że w postępowaniu określonym w tym przepisie miał zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 461), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (publ. LEX nr 1226661).