Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 222/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2014-04-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 46 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: § 2 ust. 1 pkt 3, § 5 ust. 1, § 27 ust. 1, § 45
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
article: art. 21 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski, sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: ARiMR) przyznał A.K. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2012 r. z tytułu realizacji:

1) pakietu 1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, wariant 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania – w wysokości 4.712,40 zł.

2) pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - w wysokości 1.495 zł,

Jednocześnie organ odmówił przyznania płatności w ramach pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołał się do ustaleń przeprowadzonych w dniach od 13 grudnia 2012 r. do 7 stycznia 2013 r. kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu, z których wynikało, że powierzchnia kwalifikowana do przyznania płatności w ramach pakietu 1 wynosiła 13,09 ha zamiast zadeklarowanej przez wnioskodawcę 13,99 ha, natomiast w ramach pakietu 3 odpowiadała ona powierzchni zgłoszonej przez stronę we wniosku, tj. 2,99 ha. Odmawiając natomiast przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8, organ I instancji wskazał, że w toku wizytacji terenowej przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 2012 r. przez inspektorów terenowych z Oddziału Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu na zgłoszonych przez stronę do tego pakietu działkach rolnych oznaczonych jako: A, B, F, FF, G, J, o łącznej powierzchni 10,78 ha, nie stwierdzono zadeklarowanego we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej międzyplonu ozimego. Ustalono natomiast, iż grunty te zostały zaorane. Uwzględniając powyższe, organ I instancji uznał, że producent rolny nie dochował podjętych w dniu 1 marca 2009 r. zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach pakietu 8, a ponadto nie wykazał, iż nie jest winny ich niedochowania.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.K. podniósł, iż wszystkie działki, jakie zadeklarował we wniosku na 2012 r. zostały zasiane w terminie, a okoliczność tę udokumentował stosownymi zapisami w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej. Kwestionując ustalenia kontroli na miejscu, wskazał, że w dniu, w którym ją przeprowadzono, poplon był widoczny, co potwierdzały fotografie wykonane przez inspektorów terenowych. Jak wyjaśnił, poplon, tj. żyto ozime, został zasiany w dniach 26 – 28 września. W wyniku złych warunków atmosferycznych, a także słabej jakości ziarna, wystąpiły słabe wschody, w związku z czym dokonano ponownego zasiewu rośliny poplonowej. Spełniony zatem został podstawowy warunek założeń uprawy międzyplonu, tzn. zapewniono okrywę gleby na okres zimowy. Zarzucając natomiast, że kontrola nie została sumiennie wykonana, skarżący podniósł, iż nie było możliwości stwierdzenia w dniu kontroli braku poplonu na działce rolnej J, z uwagi na zaleganie na tej działce grubej okrywy śnieżnej.

Utrzymując w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji, w decyzji z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR przedstawił w formie graficznej tabeli, poszczególne działki rolne zgłoszone przez stronę do objęcia płatnością rolnośrodowiskową na 2012 r. oraz ich powierzchnie stwierdzone w toku kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu. Uznając za zasadne stanowisko organu I instancji organ odwoławczy podkreślił m.in., że w odniesieniu do działek zadeklarowanych w ramach pakietu 8 kontrolujący zastosowali kody W10 i W15, które oznaczają odpowiednio: "rolnik nie wykonał siewu roślin poplonowych lub dokonał tego po 30 września" oraz "nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie – stwierdzona uprawa należy do niższej grupy płatności". Na str. 19 raportu z kontroli, w sekcji "Uwagi" wskazano, że według oświadczenia rolnika poplon został wysiany w terminie, jednak z uwagi na to, że zakupione nasiona nie wzrosły, siew poplonu został ponownie wykonany w połowie października. Na powyższe okoliczności wnioskodawca powołał się również w złożonych w toku postępowania pismach z dnia 19 lutego, 30 kwietnia, 29 maja, 3 lipca i 9 sierpnia 2013 r., kwestionując ustalenia kontroli na miejscu przedstawione w raporcie z kontroli. Odnosząc się do ww. zarzutów strony w pismach z dnia 16 kwietnia, 23 maja i 21 czerwca 2013 r., Naczelnik Wydziału Kontroli Terenowych Oddziału Regionalnego podkreślił, że w dniu wizytacji terenowej, tj. 13 grudnia 2012 r., kontrolujący nie stwierdzili uprawy żyta ozimego na działkach rolnych A, B, F, FF, G oraz J. Ustalili natomiast, iż działki te zostały zaorane. W piśmie z dnia 21 czerwca 2013 r. organ kontrolujący dodatkowo zaznaczył, że wynik kontroli na działkach rolnych F, FF oraz J obrazowała dołączona do akt sprawy fotografia nr 41.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, przeprowadzona w toku postępowania odwoławczego ponowna weryfikacja raportu z czynności kontrolnych i zastosowanych kodów pokontrolnych, której wynik przedstawiono w piśmie z dnia 24 października 2013 r., wykazała, że kody W10 i W15 zostały zastosowane poprawnie. Tym samym organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne, w świetle których na zadeklarowanych w ramach pakietu 8 działkach rolnych nie było uprawy żyta ozimego. Nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu strony, odnośnie sfotografowania przez kontrolujących działki rolnej J w dniu 13 grudnia 2012 r., kiedy znajdowała się na niej gruba pokrywa śnieżna. Nie wyklucza to bowiem ustaleń kontrolujących o braku uprawy na kontrolowanej powierzchni. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, w aktach sprawy znajduje się również wykonana w dniu 31 stycznia 2012 r. fotografia nr 41, przedstawiająca zaorane działki F, FF oraz fragment działki J bez okrywy śnieżnej, które potwierdzają brak międzyplonu na tych działkach. Jednocześnie Dyrektor OR ARiMR uznał, że samo wprowadzenie do rejestru działalności rolnośrodowiskowej terminów siewu międzyplonu nie potwierdza istnienia uprawy na gruntach rolnych. Odmowę przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8 Ochrona gleb i wód uzasadnia to, że nie zostały spełnione cel i założenia dla tego pakietu, który został wdrożony w celu zwiększenia udziału gleb z okrywą roślinną w okresie jesienno-zimowym. Organ wyjaśnił, że ściernisko z wsiewkami traw utrzymywane na polach w okresie zimowym, ma znaczenie przeciwerozyjne, ponieważ ogranicza spływy powierzchniowe tzw. biogenów z pól do wód oraz wpływa na zwiększenie zawartości materii organicznej w glebie, a ponadto ma ważne znaczenie dla zimujących populacji ptaków jako ich baza pokarmowa.

Wskazując na podstawy materialnoprawne podjętego rozstrzygnięcia, Dyrektor OR ARiMR odwołał się do przepisu § 46 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361), zgodnie z którym do przyznawania zwrotu płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy rozporządzenia, o którym mowa w § 58, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.), dalej jako: "rozporządzenie z 2009 r.". Organ zaznaczył, że na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji za wyjątkiem sytuacji wskazanych enumeratywnie w pkt 1 – 5. Stosownie zaś do § 27 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości (...) – w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Mając powyższe na uwadze organ wskazał, że wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej została określona w załączniku nr 7 do ww. rozporządzenia i w niniejszej sprawie wynosi 100%.

W ocenie Dyrektora OR ARiMR, w sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od zastosowania obniżek i wyłączeń oparciu o art. 73 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1). W przypadku niedotrzymania zobowiązań rolnośrodowiskowych wnioskodawca powinien poinformować o tym fakcie organ I instancji, do czego zobowiązuje się, podpisując wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych. W niniejszej sprawie producent rolny nie zgłosił zmniejszenia powierzchni użytkowanej rolniczo, nie poinformował również o ponownym siewie międzyplonu, choć z uwagi na zbyt późny siew mogło skutkować to brakiem wytworzenia okrywy roślinnej. Tymczasem sam fakt wykonania siewu nie uprawnia do przyznania płatności, a jedynie stwierdzona uprawa rośliny w międzyplonie. Ponadto strona nie złożyła dokumentów potwierdzających wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności lub wystąpienia siły wyższej. Zdaniem organu, nie wystąpiła też żadna z okoliczności wymienionych w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), tj. siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, np. śmierć rolnika, jak również żadna z okoliczności wymienionych w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, np. wywłaszczenie części nieruchomości. Organ odwołał się do przepisów art. 21 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U z 2013 r. poz. 173), w świetle których m.in. strona postępowania jest obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A.K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r., zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 pkt 3, § 4 ust. 1, § 9 ust. 1 i ust. 3, § 14 ust. 1 – 3, § 21 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej jako: "K.p.a.".

Kwestionując wyniki kontroli na miejscu, strona ponowiła twierdzenia, że we właściwym okresie dokonała zasiewu rośliny poplonowej zgodnie z wymogami realizowanego programu rolnośrodowiskowego. Zarzuciła, iż raport z czynności kontrolnych z dnia 7 stycznia 2012 r. jest niezgodny ze stanem faktycznym, a zawarte w nim wnioski oparte są na błędnych ustaleniach. Skarżący wskazał, że według organów, zawartą w sekcji "B" na s. 19 i 20 raportu ocenę, iż nie wykonał on siewu zadeklarowanych roślin poplonowych w terminie do 30 września 2012 r., potwierdzały fotografie nr 40 i 41 opatrzone datą 31 stycznia 2012 r. Jednak, w jego ocenie, fotografie wykonane na 11 miesięcy przed przeprowadzeniem kontroli nie uprawniały do takiego twierdzenia, skoro nie dotyczyły stanu kontrolowanych gruntów w okresie kontroli. Stan faktyczny gruntów w dniu 13 grudnia 2012 r. obrazowała natomiast fotografia nr 2, z której jednoznacznie wynika, że grunty pokryte były warstwą śniegu, uniemożliwiającą kontrolującym ustalenie, czy zasiew rośliny poplonowej został dokonany.

W ocenie skarżącego, wobec podnoszonych przez Niego wątpliwości, czynności kontrolne nie powinny ograniczać się wyłącznie do oględzin nieruchomości. Niezasadnie nie wykorzystano innych możliwości weryfikacji jego twierdzeń, w szczególności polegających na wykonaniu odkrywek gruntu, pobraniu próbek lub sporządzeniu stosownej opinii przez rzeczoznawcę z zakresu uprawy zboża. Mając zaś na uwadze wyjaśnienia strony, iż ziarno rośliny poplonowej zostało zasiane, lecz z przyczyn od niej niezależnych, którą mogła być niska jakość ziarna, nie wzeszło, organ powinien był wyjaśnić również tę kwestię.

Ponadto według stanowiska strony skarżącej, samo nieuzyskanie okrywy nie stanowi podstawy do wydania decyzji odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Wymogi dla pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy zostały określone w załączniku nr 3 ust. VII pkt 2.1 do rozporządzenia z 2009 r. i sprowadzają się do "wykonania po zbiorze plonu głównego siewu roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 30 września". Przepis ten nakłada zatem na rolnika obowiązek zasiania międzyplonu do dnia 30 września danego roku, ale nie obarcza go odpowiedzialnością za brak międzyplonu ozimego. W prowadzonym rejestrze działalności rolnośrodowiskowej skarżący zawarł zapis dotyczący terminu wykonania siewu międzyplonu. Powyższy zapis został potwierdzony podpisem właściwego urzędnika. Wskazuje to, iż fakt zasiania żyta ozimego był znany organom. Urzędowe potwierdzenie czynności należało zatem uznać jako udowodnione, w szczególności, że organ nie przeprowadził jakiegokolwiek dowodu przeciwnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zwrócił m.in. uwagę, iż doszło do oczywistej pomyłki z wpisaniem daty na zdjęciu obrazującym stan gruntów w dniu 31 grudnia 2012r.. Zdjęcie to wykonane bowiem zostało w tym dniu, a nie 31 stycznia 2012r., co potwierdza raport z czynności kontrolnych. Kontrola w dniach 13-31.12.2012r. była jedyną odnośnie tego zobowiązania rolnośrodowiskowego, przy czym niemożliwym jest aby kontrolujący wykonali zdjęcie 31 stycznia 2012r., skoro skarżący wytypowany został do kontroli dopiero 22 czerwca tegoż roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).

W świetle powołanych przepisów, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.".

W niniejszej sprawie zasadnicza kwestia sporna pomiędzy stronami dotyczy tej części decyzji, którą odmówiono producentowi rolnemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy, co związane było z ustaleniem przez inspektorów terenowych z Oddziału Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu, w toku wizytacji terenowej w dniu 13 grudnia 2012 r., że na zgłoszonych do tego pakietu działkach rolnych oznaczonych jako: A, B, F, FF, G, J, o łącznej powierzchni 10,78 ha, nie dokonano zadeklarowanego we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej siewu roślin poplonowych.

Odwołując się do istotnych z punktu widzenia zaskarżonego aktu, regulacji prawnych, wskazać na wstępie należy, że stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 2009 r. rolno środowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. W § 5 ust. 1 tego rozporządzenia postanowiono, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji za wyjątkiem sytuacji wskazanych enumeratywnie w pkt 1 – 5. W myśl § 27 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości (...) – w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.

W świetle powyższych uregulowań, pomoc finansowa w ramach pakietu "ochrona gleb i wód", jest udzielana rolnikom na takie działania, które faktycznie przyczyniają się do ochrony gleb i wód. Stąd, jeśli chodzi o międzyplon ozimy, istnieje przewidziany w załączniku nr 3 punkt VII, 2., 1) rozporządzenia z 2009r. wymóg wykonania po zbiorze plonu głównego siewu roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 30 września.

Celem tego obowiązku jest utrzymywanie pokrywy roślinnej na gruntach ornych w okresie między dwoma plonami głównymi i zachowanie gruntów w dobrym stanie, m.in. poprzez ograniczenie wymywania azotanów, wapnia i potasu z gleby, ocienieniu i zapobieganiu erozji, a także wzbogacaniu jej w substancje organiczne. Wszystkie formy międzyplonów stanowią też miejsce schronienia i żerowania dla wielu gatunków zwierząt.

Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy, przysługuje zatem rolnikowi wtedy, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego spełnia i realizuje wymogi w ramach określonych w tym pakiecie wariantów.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że w związku z przyznaną producentowi w ramach wymienionego pakietu pomocą, wymóg w postaci obsiewu w terminie do 30 września ww. gruntów po to, aby w okresie zimowym były one pokryte roślinnością, nie został spełniony.

Przedstawiony do kontroli Sądu materiał niniejszej sprawy, w tym podpisany przez rolnika raport z czynności kontrolnych oraz dokumentacja fotograficzna zdaniem Sądu, w pełni potwierdzają, że zadeklarowana na działkach rolnych A, B, F, FF, G oraz J, uprawa żyta ozimego, nie wystąpiła.

Wbrew twierdzeniom skargi, brak jest podstaw do zarzucenia organom, iż ustalenia w sprawie oparły na fotografiach wykonanych jedenaście miesięcy przed przeprowadzeniem kontroli, które nie dotyczyły stanu kontrolowanych gruntów. Z całokształtu zebranego materiału wynika, że w związku z wykonaniem zdjęć fotograficznych o numerach 40 i 41 doszło do pozostającej bez wpływu na wynik sprawy, oczywistej pomyłki polegającej na błędnym wpisaniu na nich daty 31 stycznia 2012r., zamiast 31 grudnia 2012r.. Jak przekonywująco wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę, jedyna kontrola spornego zobowiązania rolnośrodowiskowego przeprowadzona została w dniach 13-31.12.2012r. i niemożliwym było wykonanie przez kontrolujących fotografii gruntów rolnika w dniu 31 stycznia 2012r., skoro został on wytypowany do kontroli dopiero 22 czerwca tegoż roku. Sąd nie podzielił tym samym argumentacji skargi, iż zasadnicze znaczenie ma w sprawie wykonane w dniu 13 grudnia 2012r. zdjęcie o numerze 2, na którym widoczna warstwa śniegu uniemożliwia ustalenie, czy zasiew rośliny poplonowej został dokonany. Przy czym zauważenia wymaga, iż na szeregu wykonanych w tym dniu zdjęć (nr 3, 4, 6, 9, 10, 11, 12), pomimo miejscowego usunięcia warstwy śniegu, zadeklarowany przez rolnika poplon ozimy, nie jest widoczny.

Zgodnie z treścią art. 21 ust.1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 173), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

Stosownie do treści ust. 2 tego artykułu, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3 cyt. art. 21).

Ta zmiana zasad i reguł postępowania wyraźnie wskazuje, że zadania organu prowadzącego postępowanie w zakresie obowiązku zgromadzenia materiału dowodowego zostały ograniczone w stosunku do ogólnych reguł zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które przedstawia strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Wbrew zatem wywodom skargi, wobec stwierdzenia w toku kontroli na miejscu braku zasiewu uprawy żyta ozimego, to producent rolny, który zadeklarował uprawę i podpisał raport z przeprowadzonych czynności kontrolnych, powinien wykazać się aktywnością w celu uwiarygodnienia własnej wersji, w tym przypadku, iż wbrew twierdzeniom organu, międzyplon na zadeklarowanych działkach jednak wystąpił. W tym celu powinien zaś przedstawić konkretne, podważające wersję kontrolujących wnioski dowodowe.

Prawidłowo uznano w związku z postępowaniem w sprawie, że nie jest dowodem pozwalającym uwzględnić stanowisko podatnika, dołączony do akt rejestr działalności rolnośrodowiskowej, w którym wpisano datę zasiania poplonu (27.09.2012r.), podpisany w dniu 13 grudnia 2012r. przez inspektora terenowego przeprowadzającą czynności kontrolne. Nie wystarczające do podważenia wersji kontrolujących są również twierdzenia rolnika o złej jakości użytego ziarna, co skutkowało brakiem zadeklarowanego zasiewu. Nie stanowi również dowodu podważającego stanowisko organu, dołączona dopiero na etapie skargi umowa kupna – sprzedaży w dniu 20 września 2012r. ziarna żyta w ilości 2,5 tony, zawarta pomiędzy skarżącym a J.M.

Jak trafnie zauważył organ odwoławczy uzasadniając zaskarżoną decyzję, w związku ze złożeniem wniosku o płatność rolnik zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na zakres płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych zobowiązań. Wskazać należy, iż obowiązek zgłoszenia wyjątkowych okoliczności mających wpływ na przyznanie płatności został wyraźnie określony w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Zgodnie z tym uregulowaniem, przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Jeżeli zatem przed wszczęciem kontroli nie poinformowano organu o zaistniałych wyjątkowych okolicznościach związanych z brakiem zadeklarowanej pokrywy roślinnej, pomimo dokonanego zasiewu, a co za tym idzie ze zmniejszeniem powierzchni użytkowanej rolniczo, to w celu podważenia ustaleń kontrolnych, skarżący producent powinien przedłożyć przeciwdowód. Wbrew twierdzeniom skargi, nie było obowiązkiem organu odwoławczego, który w oparciu o zebrany materiał dowody ustalił stan faktyczny, dalsze, nieograniczone poszukiwanie dowodów mających potwierdzić zasadność przyznania producentowi rolnemu dofinansowania.

Słusznie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż brak jest w tym przypadku przesłanek do odstąpienia od zastosowania w sprawie obniżek i wyłączeń, o których mowa w art. 73 ww. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.. Wobec nie powiadomienia właściwego organu o braku zadeklarowanej pomimo zasiania, pokrywy roślinnej na gruncie, a jednocześnie ustaleń kontroli przeprowadzonej w okresie od 13 grudnia 2012 r. do 7 stycznia 2013 r., podnoszone przez skarżącego zarzuty i argumentacja kwestionująca te ustalenia, są niewystarczające do przyjęcia, że niespełnienie wymogów w ramach ww. pakietu związane było z brakiem jego winy.

Poczynione przez organy ustalenia faktyczne zasadnie skutkowały zatem odmową przyznania A.K. płatności w ramach pakietu 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1 - Międzyplon ozimy, stosownie do dyspozycji § 27 ust. 1, w zw. z załącznikiem nr 7 pkt VII wariant 8.2., cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r..

Nie wystąpiła też w związku ze zmianą na ww. gruntach, żadna z przesłanek uznania siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, wymieniona w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), jak również żadna z wyjątkowych okoliczności wymienionych w § 35 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Organy obu instancji wydały w tej sprawie decyzje zgodne z prawem zarówno materialnym jak i procesowym. W związku z postępowaniem przekonywująco wykazały, iż zgodnie z przepisami prawa podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania, umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej K.p.a.). W wydanych decyzjach wyjaśniono stronie zasadność przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, a także wskazano na przepisy prawa, które miały zastosowanie i które były podstawą wydania rozstrzygnięcia (art. 11 K.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.