Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 78/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 247 § 1 pkt 5, art. 91
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 2 ust. 3, art. 89 ust. 1 i ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 471
law: Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. W. i P. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg M.W. i P.P. jest wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201, dalej: O.p.) w związku z art. 2 ust. 3 i 4, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471, dalej: u.g.h.) decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS) z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno – Skarbowego (dalej: Naczelnik UC) z dnia [...] września 2017r. nr [...] wymierzającą solidarnie wspólnikom byłej spółki cywilnej P. - W. "[...]" z siedzibą [....] tj. M.W. i P.P. karę pieniężną m. in. na podstawie art. 207 O.p. i art. 2 ust. 3 i ust. 4, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust.1, art. 23 a ust.1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. z tytułu urządzania gier na automacie [...] nr [...] poza kasynem gry tj. w Sanatorium Uzdrowiskowym "[...]" w [...] przy ul. [...].

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że funkcjonariusze UC w [...], w dniu [...] listopada 2015 r., w trakcie czynności kontrolnych stwierdzili, że w opisanym lokalu znajduje się czynne urządzenie do gry opisane wyżej. Ustalono, że właścicielem lokalu była A Sp. z o.o. z/s w [...], gdyż wskazuje na to zawarta z B Sp. z.o.o. z/s w [....] w dniu [...] października 2015 r. umowa ramowa dzierżawy powierzchni. Na podstawie tej umowy wydzierżawiający, A Sp. z o.o., udostępnił część lokalu - Sanatorium Uzdrowiskowym "[...]" w [...] przy ul. [...], dzierżawcy, tj. B sp. z o.o., w celu zainstalowania urządzeń do gier, na których dzierżawca prowadził będzie działalność gospodarczą. W dniu [...] stycznia 2015 r. spółka cywilna P. - W. "[...]" występując jako zleceniobiorca, zawarła z C sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zleceniodawca) umowę w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych. C sp. z o.o. (zleceniodawca) oświadczyła, że przedmiotem jej działalności są usługi świadczone na rzecz przedsiębiorców eksploatujących urządzenia do gier rozrywkowych w miejscach ich instalacji, tzw. punktach gier, zwane dalej urządzeniami. W ramach tej umowy spółka cywilna P. - W. "[...]" zobowiązała się do "świadczenia następującego zakresu usług na rzecz zleceniodawcy:

świadczenie usług transportowych,

pobieranie gotówki z urządzeń,

prowadzenie stałego serwisu urządzeń zapewniającego utrzymanie urządzeń rozrywkowych w dobrym stanie technicznym.

Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Z tytułu świadczonych usług zleceniobiorcy przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia (obsługiwanego na podstawie przedmiotowej umowy przez zleceniobiorcę) w kwocie 200 zł brutto.

Podstawą rozstrzygnięcia były ustalenia dokonane w wyniku eksperymentu gry na automacie przeprowadzone podczas kontroli w ww. lokalu przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w [...] w dniu [...] listopada 2015 r., potwierdzone następnie w opinii sporządzonej przez upoważnioną jednostkę badającą Izbę Celną w [...] – Wydział Laboratorium Celne, z dnia [...] września 2016 r. nr [...]. Na podstawie opisanych wyżej dowodów ustalono, że automat stanowi urządzenie elektroniczne, wyposażone w element pozwalający na wypłatę środków pieniężnych. Do uruchomienia automatu konieczne jest jego zakredytowanie środkami pieniężnymi. Urządzenie umożliwiało ponadto uzyskanie wygranych rzeczowych w postaci punktów przedłużających grę - bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze oraz realizuje wygrane w postaci środków pieniężnych. Przebieg gry miał charakter losowy, a uzyskiwane wyniki były nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności grającego.

W związku z powyższym stwierdzono, że na przedmiotowym automacie urządzane są gry w rozumieniu u.g.h. Urządzenie te nie posiadało rejestracji wymaganej dla automatów do gier. Także lokal nie posiadał ani koncesji ani zezwolenia na urządzanie gier na automatach.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli M.W. i P.P., wnosząc o ich uchylenie i umorzenie postępowania zarzucając błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie stroną postępowania pozostaje P.P. i M.W., wobec których jako wspólników spółki cywilnej P. - W. [...] s.c. i w związku z czynnościami podejmowanymi w ramach prowadzonej przez nich działalności wszczęto postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, podczas gdy dnia 8 grudnia 2016 r. doszło do przekształcenia wspomnianej spółki cywilnej w D spółka jawna, w związku z czym to ten podmiot powinien być stroną tego postępowania.

Opisaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2018 r. DIAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił, że w świetle zgromadzonego

w sprawie materiału dowodowego sporny automat umożliwiał prowadzenie gier, których istotne prawnie elementy ujęte zostały w art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h. Automat jest urządzeniem elektronicznym, urządzane na nich gry mają charakter losowy,

a grający mają możliwość uzyskania zarówno wygranej rzeczowej jak i pieniężnej. Gry organizowane były w celach komercyjnych. W związku z tym DIAS uznał, że wnioski płynące z wyników przeprowadzonego eksperymentu i opinii Laboratorium pozwalają na uznanie, że zainstalowany automat umożliwiał prowadzenie gier w rozumieniu przepisów u.g.h.

W dalszej części DIAS wskazał, że ponieważ urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest osoba stwarzająca odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry, M.W. i P.P. – wspólnicy spółki cywilnej P.-W. [...] S.C. wypełnili swoim zachowaniem znamiona pojęcia urządzania gier na automacie, gdyż udostępnili go do eksploatacji oraz czerpali zysk z nielegalnie urządzanych na nich gier. Umowa łącząca spółkę cywilną P.-W. [...] S.C. z C Sp. z o.o. była elementem szerszego przedsięwzięcia, w ramach którego B Sp. z o.o. udostępniała graczom należące do siebie automaty do gier w spornym lokalu, a C Sp. z o.o. odpowiedzialna była za logistyczną stronę przedsięwzięcia, korzystając przy tym z usług spółki cywilnej P.-W. [...] w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych. Z tytułu świadczonych usług przysługiwało jej wynagrodzenie ryczałtowe. Jak zauważył organ poprzez łączące ww. podmioty umowy stworzyli oni mechanizm, którego sprawne funkcjonowanie uzależnione było od każdego z tych podmiotów. Przy czym M.W. i P.P. jako wspólnicy spółki cywilnej stanowili istotny element tego mechanizmu, a świadczone usługi zapewniać miały ciągłość jego funkcjonowania. Wobec jednoznacznego dowodu na serwisowanie spornego automatu przez pracownika tej spółki K.K., który dysponował kluczami do automatu, uzupełniał go w monety 5 – złotowe, wyjmował banknoty z automatu, przekazywał je P.P., nie budzi wątpliwości fakt realizacji zapisów ww. umowy przez strony postępowania. M.W. i P.P. mieli świadomość nielegalnego charakteru przedsięwzięcia, do którego realizacji przystąpili oraz związanego z tym ryzyka, na co wskazuje fakt opracowania specjalnej instrukcji postępowania na wypadek zatrzymania urządzeń, która jak wynika z treści umowy stanowiła załącznik nr 4 do niej.

W tych okolicznościach organ uznał M.W. i P.P., wspólników spółki cywilnej P.-W. [...] S.C., za współurządzających gry na automatach poza kasynem gry. Organ zaznaczył także, że wspólnicy spółki cywilnej są powiązani umową spółki, realizują wspólne przedsięwzięcie gospodarcze. Solidarna odpowiedzialność ww. wspólników z tytułu kary pieniężnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wynika z ustawowej zasady solidarnej odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki cywilnej.

W dwóch jednobrzmiących skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie decyzję P.P. i M.W. podnieśli zarzut jej nieważności, określony w ar. 247 § 1 pkt 5 O.p. t.j. skierowania decyzji do osoby niebędącej strona w sprawie oraz wymierzanie kary pieniężnej bez wskazania definicji legalnej pojęcia urządzający, co stanowi zaprzeczenie wszelkim wartościom konstytucyjnym. Takie postępowania może powodować dowolność w zakresie karania co jest sprzeczne z zasada państwa prawa. Z natury prawa nałożenie sankcji powinno być precyzyjne określone, a tak aby obywatel wiedział ze źródeł prawa co mu grozi i za co. Z uwagi na powyższe wnieśli o uchylenie o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie jej nieważności lub umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Wszystkie postępowania w przedmiocie kar pieniężnych prowadzone były przeciwko spółce cywilnej, co oznaczało prowadzenie ich przeciwko wspólnikom spółki cywilnej - jednakże na mocy orzeczenia sądu z dnia 8 grudnia 2016 r., w toku postępowania, doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną. Skutki przekształcenia oznaczają ciągłość podmiotu, a więc od dnia 8 grudnia 2016 r. stroną, a więc zobowiązanym jest spółka jawna, która może być stroną w postępowaniu podatkowym. Wydanie decyzji nastąpiło w 2017 r., a więc niewątpliwie po orzeczeniu o przekształceniu. W tym stanie rzeczy kierowanie decyzji do osób fizycznych a nie do spółki jest bezprawne.

Skarżący nigdy nie urządzali gier na automatach poza kasynem gry, a spółka była operatorem, czyli podmiotem całkowicie zależnym od faktycznego urządzającego. Nigdzie w przepisach nie ma zdefiniowanej osoby urządzającej. To oznacza, że może to stanowić pole do nadużyć. W prawie rzymskim funkcjonowała paremia: nulla puenna sine lege (nie ma kary bez ustawy). W przedmiotowej sprawie dowody świadczą o całkowitej zależności od innego podmiotu, co wyklucza skarżących z kręgu urządzających gry. Co więcej, sądy karne również opisują, iż zachowanie zdekodowane w sprawie nie może stanowić urządzania w rozumieniu art. 89 u.g.h.

Nawet organ skarbowy w uzasadnieniu decyzji DIAS wskazuje, że pojęcie "urządzający" oznacza (za Słownikiem Języka Polskiego): nadanie czemuś porządku, organizowanie czegoś. Już w tym miejscu decyzja podlega uchyleniu, ponieważ w świetle zawartych umów organizatorem była firma zlecająca serwis, a spółka cywilna skarżących. Skarżący nigdy nie organizowali gier ani ich nie porządkowali. Występowali jako operator, a więc podmiot całkowicie zależny od swojego mocodawcy. Powyższe wyklucza więc możliwość stosowania wobec nich art. 89 u.g.h. Mają prawo do pewności i klarowności ustaw penalizujących zachowanie, a nie odpowiedzialności na zasadzie interpretacji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione

w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry na podmiot który .

Dokonując w powyższym zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uwzględnił skargę, jednakże z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu. Za istotną kwestię uznał nowelizację u.g.h. dokonaną ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych treść art. 89 u.g.h., która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2017 r. a zatem przed wydaniem decyzji organu I instancji, ale już po ujawnieniu czynu stanowiącego podstawę wymierzenia kary.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r.

Z dniem 1 kwietnia 2017 r. art. 89 u.g.h. został zmieniony przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 88). Do dnia 31 marca 2017 r. art. 89 u.g.h. miał brzmienie:

1. Karze pieniężnej podlega:

1) urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania

zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry;

2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry;

3) uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.

2. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa:

1) w ust. 1 pkt 1 - wynosi 100% przychodu, w rozumieniu odpowiednio przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych albo przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, uzyskanego z urządzanej gry;

2) w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu;

3) w ust. 1 pkt 3 - wynosi 100% uzyskanej wygranej.

3. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do uczestników loterii promocyjnych, loterii audioteksowych, loterii fantowych i gry bingo fantowe.

Z dniem 1 kwietnia 2017 r. art. 89 u.g.h. otrzymał brzmienie:

1. Karze pieniężnej podlega:

1) urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia;

2) urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do gry;

3) posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa;

4) posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego;

5) dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa

w art. 15g;

6) uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez zgłoszenia;

7) przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków wynikających

z art. 15f ust. 5;

8) urządzający grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa.

2. Przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do osób fizycznych urządzających gry hazardowe.

3. Niezależnie od kary pieniężnej wymierzanej przedsiębiorcy określonej w ust. 1

pkt 1, naczelnik urzędu celno-skarbowego może wymierzyć karę pieniężną osobom pełniącym funkcje kierownicze lub wchodzącym w skład organów zarządzających osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej urządzających gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia.

4. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa:

1) w ust. 1 pkt 1 - wynosi:

a) w przypadku gier na automatach - 100 tys. zł od każdego automatu,

b) w przypadku gier innych niż określone w lit. a i c - 5-krotność opłaty za wydanie

koncesji lub zezwolenia,

c) w przypadku gier urządzanych bez dokonania wymaganego zgłoszenia - do

10 tys. zł;

2) w ust. 1 pkt 2 - wynosi:

a) w przypadku gier urządzanych na podstawie koncesji lub zezwolenia - do

200 tys. zł,

b) w przypadku gier urządzanych na podstawie zgłoszenia - do 10 tys. zł;

3) w ust. 1 pkt 3 i 4 - wynosi 100 tys. zł od każdego automatu;

4) w ust. 1 pkt 5 - wynosi do 250 tys. zł;

5) w ust. 1 pkt 6 - wynosi 100% uzyskanej wygranej niepomniejszonej o kwoty

wpłaconych stawek;

6) w ust. 1 pkt 7 - wynosi do 250 tys. zł;

7) w ust. 1 pkt 8 - wynosi do 500 tys. zł;

8) w ust. 3 - wynosi do 100 tys. zł.

5. Przepisu ust. 1 pkt 6 nie stosuje się do uczestników loterii promocyjnych, loterii audioteksowych, loterii fantowych i gry bingo fantowe.

Przepisy przejściowe dotyczące toczących się postępowań w sprawach z zakresu gier hazardowych przewidziano w art. 6 i 7 ustawy nowelizującej z dnia

15 grudnia 2016 r.

Zgodnie z treścią art. 6, postępowania, o których mowa w art. 2 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych.

W myśl zaś art. 7, w sprawach dotyczących udzielenia koncesji na prowadzenie kasyna gry, zezwolenia na prowadzenie salonu gry bingo pieniężne lub urządzanie zakładów wzajemnych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe z zastrzeżeniem przepisu art. 11 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Przepisy art. 6 i 7 ustawy nowelizującej nie dotyczą spraw z zakresu art. 89 u.g.h. wszczętych przed dniem 1 kwietnia 2017 r. (data wejścia w życie tej ustawy). Oznacza to, że w ustawie tej brak jest przepisów przejściowych, które odnosiłyby się do spraw, o których mowa w art. 89 u.g.h. wszczętych przed tą datą.

Zaskarżoną decyzję wydano już po nowelizacji art. 89 u.g.h. Organ odwoławczy zastosował przepis art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., czyli w wersji nieobowiązującej w dacie orzekania, podał jednak w uzasadnieniu decyzji motywy swego działania wskazując, że zgodnie z art. 69 § 3 O.p. ustalenie wysokość zobowiązania podatkowego następuje na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu powstania obowiązku podatkowego oraz istniejącego w tym dniu stanu faktycznego i w związku z tym zasadnym było wydanie przedmiotowej decyzji wg stanu prawnego obowiązującego w dniu ujawnienia zdarzenia oraz istniejącego w tym dniu stanu faktycznego. Ponadto zarówno w wersji obowiązującej do dnia 31 marca 2017 r., jak i po tej dacie zachowanie skarżącego jest nadal deliktem administracyjnym i zostało w nowym przepisie spenalizowane.

W sytuacji, gdy brak jest przepisów przejściowych w nowej ustawie, rozstrzygnięcie kwestii intertemporalnych może polegać na przyjęciu jednej z dwóch zasad: bezpośredniego działania nowego prawa, które od chwili jego wejścia w życie reguluje wszystkie zdarzenia (także te z przeszłości) lub dalszego działania "starego" prawa obowiązującego w czasie zdarzenia (zasada tempus regit actum). W zaskarżonej decyzji Organ odwoławczy zastosował art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r., a zatem przyjął drugie z przedstawionych rozwiązań. Takie działanie Organu należy uznać za prawidłowe.

W tym zakresie należy wskazać na prezentowane w orzecznictwie NSA stanowisko, że w odniesieniu do decyzji nakładających karę pieniężną za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa, bez wątpienia stosunek administracyjnoprawny (materialny) pomiędzy stroną a organem administracji publicznej w takiej sprawie nawiązuje się (powstaje) z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego, a decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza niejako jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie obowiązku, wynikającego z przepisów prawa (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r.,sygn. akt I OPS 1/06). Prowadzi to do wniosku, iż stanem prawnym miarodajnym dla prawnej oceny danego zdarzenia jest stan prawny z daty jego zaistnienia, co jednak nie wyklucza w okolicznościach danej sprawy możliwości stosowania ustawy nowej, jeżeli jest ona względniejsza, co wynika z ogólnych zasad stosowania przepisów prawa represyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt II GSK 3074/15).

Sąd podziela stanowisko DIAS wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której odniósł się do podnoszonej przez skarżących w postępowaniach administracyjnych kwestii podmiotu, na którego nałożono karę pieniężną. W ocenie Sądu, prawidłowo organ stwierdził, że - z uwagi na brak zdolności prawnej - spółka cywilna nie była stroną postępowania w sprawie wymierzenia kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postępowanie to od początku prowadzone było w stosunku do skarżących - osób fizycznych i zakończyło się wymierzeniem im solidarnie kar pieniężnych, jako wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanej sprawy.

Skoro spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, nie mogła zostać na nią nałożona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. kara. Wspólnicy spółki cywilnej byli stronami prowadzonego w tym przedmiocie postępowania i prawidłowo przypisano im odpowiedzialność za popełniony delikt administracyjny i nałożono stosowną sankcję.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela poglądu, że odpowiedzialność z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry należy kwalifikować w kategoriach obowiązku stanowiącego majątek spółki. Źródłem tej odpowiedzialności jest bowiem nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach w rozumieniu u.g.h. Oceny tej nie zmienia fakt, że umowę o świadczenie usług z [...] sp. z o.o. zawarli skarżący, jak wspólnicy spółki cywilnej, albowiem umowa ta wywołała jedynie skutki na gruncie prawa cywilnego, które pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Wprawdzie na podstawie wspomnianej umowy skarżący podjęli się czynności kwalifikowanych na gruncie u.g.h., jako współorganizowanie gier, jednakże nie ma to wpływu na zasady ich administracyjnej odpowiedzialności z tego tytułu oraz zagadnienia procesowe w prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniu.

Należy też zaznaczyć, że ustawa Kodeks spółek handlowych stanowi regulację cywilnoprawną, normującą stosunki cywilnoprawne pomiędzy jego podmiotami (osobami prawnymi i fizycznymi, a także określonymi jednostkami organizacyjnymi, nieposiadającymi osobowości prawnej). Potwierdza to między innymi jego art. 2, nakazujący w kwestiach nieuregulowanych tym aktem stosować przepisy Kodeksu cywilnego. K.s.h. nie zawiera więc, co do zasady, regulacji z zakresu prawa administracyjnego, za wyjątkiem art. 553 § 2 k.s.h., zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Regulacja ta jednak odnosi się jedynie do kwestii ściśle w niej wskazanej, nie sposób więc na jej podstawie wywodzić przejścia praw, a zwłaszcza obowiązków, o których w przepisie tym nie wspomniano. Przepis ten nie stanowi też podstawy modyfikowania podmiotowego zakresu spraw, dotyczących kwestii, pozostających poza zakresem jego regulacji.

Podobnie z art. 26 § 5 k.s.h. nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot - spółkę jawną. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawny charakter wskazanego przepisu ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju nie spoczywała na spółce cywilnej.

Postępowanie prowadzone było w stosunku do skarżących - osób fizycznych - i zakończyło się wymierzeniem im kar pieniężnych jako wspólnikom spółki cywilnej na zasadzie solidarności, stosownie do art. 91 O.p. w związku z art. 369 k.c.. Zatem przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie spowodowało zmiany strony postępowania.

Z przedstawionych względów zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Sąd uznał za niezasadny.

Sąd nie dopatruje się także błędów w ustaleniach organów i ich subsumpcji pod znamię deliktu administracyjnego z art. 89 ust 2 u.g.h. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że urządzanie gier na automatach obejmuje działania podmiotów zaangażowanych w tego rodzaju proces, polegające przede wszystkim na organizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowaniu go do danego rodzaju działalności, umożliwieniu dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywaniu automatów w stanie stałej aktywności poprzez umożliwienie ich sprawnego funkcjonowania, wypłacaniu wygranych pieniężnych oraz czynności związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu, ewentualnie jego szkoleniem. Chodzi zatem o aktywny i istotny udział danego podmiotu w procesie urządzania gier na automatach, a dotyczący stworzenia technicznych, ekonomicznych czy organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzenia. Co jednak należy podkreślić, dla uznania danego podmiotu za "urządzającego gry hazardowe" wystarczające jest przypisanie temu podmiotowi nawet niewielkiego wycinka z opisanej aktywności, bowiem zakres pojęcia "urządzanie gier" nie jest tożsamy z pojęciem "prowadzenie działalności" gospodarczej, gdyż jest od niego węższe (zob. np. wyrok NSA z 2 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 2210/16). W sytuacji, gdy poszczególne, opisane wyżej warunki zapewniają odrębne podmioty, można mówić o ich współudziale w procederze nielegalnego urządzania gier na automatach. Wówczas, do przypisania określonemu podmiotowi przymiotu urządzającego grę na automacie poza kasynem gry konieczne jest ustalenie istnienia porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami przedmiotowego procederu. Wynikające więc w danej sprawie ustalenia w tym zakresie muszą wskazywać na istnienie takiego porozumienia, przy czym może mieć ono charakter dorozumiany tzn. można dojść do wniosku o tym fakcie w oparciu o konkretne okoliczności na niego wskazujące.

Przenosząc te uwagi ogólne na grunt kontrolowanej sprawy skonstatować przychodzi, że już w świetle zawartej przez skarżących jako wspólników spółki cywilnej z C spółka z o.o. umowy z dnia 2 stycznia 2015 r. "w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych" działania podejmowane przez P.P. w ramach tej spółki wskazywały na jego aktywny i znaczący udział w procesie urządzania gier na automatach, mimo że ich własność przysługiwała podmiotowi trzeciemu. Zgodnie z treścią ww. umowy, S.C. [...] P.-W. zobowiązała się do świadczenia na rzecz C spółka z o. o. usług obejmujących transport urządzeń (z magazynu zleceniodawcy do punktu gier, przemieszczanie między punktami oraz zwrot do magazynu po zakończeniu eksploatacji), pobieranie gotówki z automatów i jej przekazywanie wraz ze sporządzanymi na tę okoliczność protokołami, przyjmowanie i przekazywanie faktur od władających lokalami oraz wypłacanie należnego im czynszu, a także prowadzenie serwisu urządzeń zapewniającego stały nadzór nad ich stanem technicznym i estetycznym (w tym comiesięczny przegląd), usuwanie wszelkich awarii i uszkodzeń oraz pozostawanie w gotowości do ich usuwania. Za te usługi wspólnikom s.c. [...] P.-W. przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie 200 zł brutto od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia.

Powyższe ustalenia, w ocenie Sądu, uprawniały organy do uznania, że skarżący byli bezpośrednio zaangażowani w proces urządzania gier na automatach, w ramach czego praktycznie w pełni zabezpieczali prawidłowe funkcjonowanie tej działalności. Skarżący stwarzali warunki umożliwiające gry na przedmiotowych automatach zapewniając ich sprawność i gotowość użytkowania przez potencjalnych użytkowników. Bez aktywnej realizacji tych czynności, działalność ta - urządzanie gier na automatach, dodać trzeba nielegalna bo wbrew warunkom wynikającym z u.g.h., nie mogłaby funkcjonować. Znaczne zaangażowanie skarżących w proces organizowania gier podkreśla fakt, że należne im wynagrodzenie powiązane było z aktywnością automatów, przez co byli oni bezpośrednio zainteresowani zapewnieniem możliwości ich ciągłego użytkowania.

Podkreślenia wymaga i to, że zawarta przez skarżących umowa "w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych" znacząco wykraczała przy tym poza obsługę samych tylko automatów, rozumianą przede wszystkim jako obsługę techniczną urządzeń, mającą na celu ich bezawaryjną pracę. W zestawieniu z ogółem, wyżej wymienionych czynności dokonywanych przez skarżących czy ich przedstawicieli, zapewnienie samej sprawności technicznej urządzeń stanowiło w istocie jedynie wycinek obowiązków i zadań w związku z eksploatacją spornych urządzeń.

Co do charakteru działań skarżących w oparciu o wzmiankowaną umowę w odniesieniu do spornych automatów i świadomego udziału w procederze urządzania na nich gier w rozumieniu u.g.h. należy przywołać zapis § 3 pkt 1 ppkt 8 tej umowy, z którego wynika obowiązek określonego zachowania się w sytuacji zatrzymania urządzeń przez organy dochodzeniowo - śledcze w ramach postępowania karnego skarbowego lub karnego, tj. zgodnie ze szczegółową "Instrukcją postępowania na wypadek zatrzymania Urządzeń" stanowiącą załącznik nr 4 do umowy. Wynika z tego, że porozumienie się wszystkich stron wspólnego w istocie przedsięwzięcia, bez udziału których powyższa działalność nie mogłaby być prowadzona, w tym także skarżących, obejmuje nawet współdziałanie na wypadek zainteresowania procederem ze strony organów ścigania.

Reasumując, zgodzić się należy z orzekającymi w niniejszej sprawie organami co do kwalifikacji skarżących jako podmiotów określonych w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., bowiem za współurządzającego gry uznać należy każdego, kto bierze czynny udział w procesie organizowania gier hazardowych, a bez czyjego udziału rozgrywanie gier na automacie byłoby w danych okolicznościach niemożliwe. Forma i stopień ich zaangażowania w proces urządzania gier na automatach są wystarczające do przyjęcia takiej kwalifikacji. Skarżący jako wspólnicy spółki cywilnej Trade pełnili praktycznie bieżący nadzór nad prawidłowym funkcjonowaniem działalności w zakresie gier na automatach, umożliwiając graczom prowadzenie gier i niezakłócony ich przebieg, uzyskując określoną korzyść majątkową i z tego tytułu stali się osobami odpowiedzialnymi za urządzanie gier na omawianych automatach.

Poza sporem pozostaje natomiast dokonana przez organy kwalifikacja spornych urządzeń jako automatów odpowiadających kryteriom z art. 2 ust 3 u.g.h. Są to bowiem urządzenia elektroniczne, które oferują, za opłatą, gry o charakterze losowym, na których przebieg i wynik gracz nie ma wpływu i umożliwia uzyskiwanie wygranych rzeczowych lub pieniężnych (wybór gracza). Ustalenia faktyczne poczynione w tym zakresie na podstawie prawidłowo przeprowadzonego dowodu z protokołu eksperymentu, wspartego uzyskanymi wynikami badań - sprawozdaniach Laboratorium Celnego Urzędu Celnego w [....] nie budzą wątpliwości sądu co do charakteru przeprowadzanych na tych urządzeniach gier, i nie były one zresztą podważane skargą.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.