Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 33/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 7-8, art. 31zo ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

SENTENCJA

Dnia 17 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Szymon Widłak Asesor sądowy WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 maja 2022 roku sprawy ze skargi R. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...]: - z dnia [...] sierpnia 2020 roku, nr [...] - z dnia [...] sierpnia 2020 roku, nr [...] - z dnia [...] sierpnia 2020 roku, nr [...] II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] w [...] na rzecz na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- zł ([...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. R. R. (dalej także jako skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim trzema decyzjami z [...] sierpnia 2020 r., nr: [...] (decyzja dot. marca 2020 r.), nr [...] (decyzja dot. kwietnia 2020 r.) oraz nr [...] (decyzja dot. maja 2020 r.), każdorazowo powołując się na art. 31zq ust. 7 i ust. 3 oraz art. 31zo ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej jako ustawa COVID-19) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) odmówił wnioskodawcy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych – za poszczególne miesiące: marzec, kwiecień i maj 2020 r.

W uzasadnieniu każdej z trzech decyzji organ napisał, powołując się na art. 31zo ust. 2 i ust. 4 oraz art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Organ wskazał w uzasadnieniu każdej z trzech decyzji, że wnioskodawca złożył dokumenty [...] lipca 2020 r., zatem prawo do zwolnienia z opłacania należności za, odpowiednio: marzec, kwiecień, maj - nie przysługuje.

Skarżący, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie trzech ww. spraw. Pełnomocnik napisała, że skarżący od listopada 2019 r. do końca lutego 2020 r. zatrudniał osobę, na podstawie umowy zlecenia. Około [...] marca 2020 r. złożył deklarację, że umowa zlecenia uległa rozwiązaniu. Z braku wiedzy nie złożył deklaracji, że nikogo nie zatrudnia i jest osobą samozatrudnioną. Z powodu pandemii ZUS był zamknięty i wnioskodawca nie mógł uzyskać informacji, jakie jeszcze dokumenty ma złożyć. Dopiero [...] lipca 2020 r. uzyskał telefoniczną informację z ZUS, że nie złożył wszystkich dokumentów i poproszono o pilne przybycie. Tam dokonano uzupełnienia wymaganych dokumentów.

Pełnomocnik podkreśliła, że skarżący od miesiąca marca 2020 r. był osobą samozatrudnioną, nie zatrudniał pracowników i związku z tym był zwolniony za miesiąc marzec, kwiecień i maj ze składania deklaracji rozliczeniowych. Brak deklaracji dotyczy miesiąca lutego 2020 r., za zatrudnioną osobę na podstawie umowy zlecenia. Nadto podkreśliła, że ZUS zareagował dopiero [...] lipca 2020 r. i wezwał do uzupełnienia dokumentacji. Gdyby skarżący miał jakikolwiek sygnał wcześniej, to niezwłocznie uzupełniłby wniosek wcześniej tj. do końca czerwca 2020 r.

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. . Inspektorat w R., wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 – utrzymał w mocy trzy ww. decyzje ZUS z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za, odpowiednio: marzec, kwiecień, maj 2020 r.

Uzasadniając organ napisał, że w wyniku ponownej analizy ustalił, iż do lutego 2020 r. skarżący opłacał składki również za innych ubezpieczonych. Począwszy od marca 2020 r. opłaca składki wyłącznie na własne ubezpieczenie. Tym samym, w terminie do [...] kwietnia 2020 r. skarżący był zobligowany do przekazania do Zakładu dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r. Dokumenty za ten miesiąc zostały przekazane dopiero [...] lipca 2020 r., co uniemożliwiło systemowe utworzenie dokumentów rozliczeniowych za kolejne miesiące, w terminie do [...] czerwca 2020 r. W myśl art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 była to jedna z przesłanek warunkujących przyznanie prawa do zwolnienia. Organ wskazał, że z uwagi na niespełnienie jednego z ustawowych warunków, nie przysługuje skarżącemu prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r.

W terminowo wniesionej skardze R. R., zastępowany przez tą samą zawodową pełnomocnik, wniósł o uchylenie w całości decyzji z [...] października 2020 r. oraz decyzji z [...] sierpnia 2020 r. a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając skargę pełnomocnik powtórzyła argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw. Nadto napisała, że w decyzji z [...] października 2020 r. organ nie ustosunkował się z żaden sposób do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zaś adresat decyzji ma prawo wiedzieć jakimi przesłankami kierował się organ. Nadto podkreśliła, że zamiarem ustawodawcy było przyznanie pomocy finansowej dla działających w branżach najbardziej poszkodowanych na skutek epidemii, zatem koniecznym jest zastosowanie wykładni celowościowej. Skarżący prowadzi działalność w zakresie przewozu osobowego – taxi. Obroty na skutek epidemii znacznie spadły i pomoc państwa w zakresie zwolnienia ze składek jest niezbędna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r., V SA/Wa 2783/20 WSA w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość w sprawie i przekazał sprawę według właściwości, Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. WSA w Poznaniu zarejestrował sprawę pod sygn. akt III SA/Po 33/22.

Niniejsza sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 121 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej jako P.p.s.a.) została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, a to na wniosek skarżącego (k. 61), wobec zgody organu (k. 68).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 P.p.s.a.).

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm., dalej jako ustawa COVID-19). W przepisach art. 31 zo i n. ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 osób.

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek.

W myśl art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 (w brzmieniu na dzień wydania decyzji) warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 31zq ust. 8 COVID-19).

Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.

W niniejszej sprawie skarżący skorzystał z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Bezsporny jest fakt, że deklaracje rozliczeniowe nie zostały złożone w terminie do 30 czerwca 2020 r., ale dopiero 02 lipca 2020 r. Skarżący podkreśla konsekwentnie, że dopiero wtedy otrzymał informację o konieczności ich złożenia, od organu.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a."), stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lutego 1997 r., III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

W przedmiotowej sprawie prowadzonej z wniosku z 29 kwietnia 2020 r. (data na wniosku) skarżący twierdzi, że dopiero po upływie terminu otrzymał od organu informację o braku przesłania wcześniej wypełnionych w terminie deklaracji. Z kolei organ wyższego stopnia wywiódł, że skoro skarżący do lutego 2020 r. opłacał składki również za innych ubezpieczonych (skarżący twierdzi, że za jedną osobę, na podstawie umowy zlecenia), zaś od marca 2020 r. opłacał składki wyłącznie na własne ubezpieczenie, to tym samym w terminie do 10 kwietnia 2020 r. był zobligowany do przekazania ZUS-owi dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r. ZUS wywodzi w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie zrobił tego w terminie, a dopiero 02 lipca 2020 r., co uniemożliwiło systemowe utworzenie dokumentów rozliczeniowych za kolejne miesiące, w terminie do 30 czerwca 2020 r.

W myśl art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 była to jedna z przesłanek warunkujących przyznanie prawa do zwolnienia. Organ wskazał, że z uwagi na niespełnienie jednego z ustawowych warunków, nie przysługuje skarżącemu prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień, maj 2020 r.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Wskazać bowiem należy, że w następstwie złożenia przez skarżącego wniosku z [...] kwietnia 2020 r. doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Z akt sprawy wynika, że organ nie wyjaśnił stronie - przed 30 czerwca 2020 r., że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakujących dokumentów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (vide: wyrok NSA z 06 września 2001 r., V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (vide: teza pierwsza wyroku NSA z 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816). Należy dodać, że w art. 9 k.p.a. zobowiązano organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek.

Nadto organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 k.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 79a § 1 k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się.

W świetle art. 15 zzzzzn pkt 1 ustawy COVID-19 obowiązującego od 18 kwietnia 2020 r., w okresie stanu epidemii, w szczególności, gdy urząd administracji obsługujący organ administracji publicznej wykonuje zadania w sposób wyłączający bezpośrednią obsługę interesantów, organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. także w przypadku, gdy wszystkie strony zrzekły się swego prawa.

Jak wynika z danych powszechnie dostępnych – strona internetowa ZUS (www.zus.pl), ZUS od dnia 4 maja 2020 r. przywrócił standardową obsługę klientów w placówkach ZUS, zachęcając jedynie do załatwiania spraw w ZUS "bez wychodzenia z domu", przez elektroniczny portal Platformy Usług Elektronicznych. Zatem organ powinien był realizować w sprawie, od 4 maja 2020 r., uregulowaną w przywołanym wyżej art. 10 k.p.a., zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie.

W tym miejscu wskazać należy, że w ocenie Sądu przepisy ustawy COVID-19 nie wprowadziły szczególnego trybu rozpatrywania wniosków, uchylającego stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Regulacje art. 15 zzzzzn i nast. tej ustawy wskazują, że zasady z k.p.a. zostały ograniczone w ściśle określonym zakresie a nie wyłączone. Odesłanie do przepisów k.p.a. w zakresie odwołań (art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID-19) wskazuje jedynie na tryb rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (n.b. stanowi powielenie regulacji z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), a nie wskazuje na wyłączenie stosowania przepisów k.p.a. do rozpoznawania wniosków o zwolnienie z opłacania składek przez organ.

W ocenie Sądu, w sprawie doszło także do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 23 maja 2019 r., II SA/Sz 239/19).

Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji odmownych organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sposób umożliwiający spełnienie formalnych wymagań; nie wyjaśnił również przed [...] czerwca 2020r. przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z wnioskiem. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed [...] czerwca 2020 r., wówczas skarżący miałaby szansę przed upływem ustawowego terminu wyjaśnić zaistniałą sytuację i – w razie konieczności – przedstawić wymaganą dokumentację, tym bardziej, że pozostawał w przekonaniu, że wypełnił wszelkie formalności. Organ powinien był o to zadbać. Zwłaszcza, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 12 § 1 k.p.a., organ był zobligowany działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji w aktach brak. Uznać zatem trzeba, że naruszenie art.9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na powyższe, stwierdzając, że naruszenia wskazanych powyższej przepisów k.p.a. miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzające ją wszystkie trzy decyzje z [...] sierpnia 2020 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, w związku z naruszeniem ww. przepisów postępowania, organ nadto weźmie pod uwagę, że niezależnie od dokonanych w tym zakresie ustaleń, nie dające się usunąć wątpliwości w koniecznym dla załatwienia meritum sprawy zakresie, organ rozstrzygnie na korzyść skarżącego, stosownie do art. 81a k.p.a., mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku (stan epidemii COVID-19), charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania, tj. pominie brak wpływu dokumentów do ZUS do 30 czerwca 2020 r. jako okoliczność wpływającą na rozstrzygnięcie o zasadności wniosku o zwolnienie z opłacania składek.

Uznając zatem, że organ z uchybieniem reguł wynikających ze wskazanych wyżej przepisów, wydając zaskarżoną decyzję zaniechał przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

O kosztach Sąd orzekł jak w pkt II wyroku na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a i § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r., poz. 265). Skarżący był zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądówych (art. 239 § 1 pkt 1 lit e p.p.s.a ), postanowienie o zwrocie kosztów obejmowało więc tylko opłatę za czynności reprezentującego skarżącego radcę prawną.