Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 399/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 7a, art. 29 ust. 2 pkt 1 i 1c, art. 30 ust. 1, art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 81c ust. 2, art. 66
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: par. 136, par. 132 ust. 3, par. 140 ust. 1 i 2, par. 136 ust. 2a pkt 1 i 4, ust. 11, par. 49
journal: Dz.U. 2015 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu demontażu kotła centralnego ogrzewania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lutego 2018 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: k.p.a.) w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., dalej: pr.bud.) po rozpatrzeniu odwołania M. D., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. L. z [...] września 2017 r., znak: [...], nakazującą M. D. i M. D. rozbiórkę (demontaż) kotła c.o. o mocy 8 kW, zamontowanego w łazience lokalu nr [...] wraz ze zbiornikiem wyrównawczym, znajdującym się na strychu budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości Z. [...] oraz przywrócenie funkcji kanału wentylacyjnego (obecnie dymowego) w łazience tego lokalu.

Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. L. ustalił, że w lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, zlokalizowanym w [...], znajduje się łazienka o wymiarach 2,60 m x 1,75 m, podzielona ścianką o wymiarach 0,80 m x 3,14 m na dwie części. W części łazienki przeznaczonej na kotłownię o wymiarach 1,77 x 0,82 m zamontowany jest piec do centralnego ogrzewania na paliwo stałe typu Nowa-Optima o mocy 8 kW. W części łazienki przeznaczonej na kotłownię wysokość pomieszczenia wynosi 3,14 i 2,60 m. Odległość pieca od ściany północnej wynosi 0,57 m, od strony zachodniej 0,18 m, natomiast od strony wschodniej - 0,21 m. Piec podłączony jest do przewodu wentylacyjnego wkładem z molibdenu o przekroju 0,22 x 0,14 m. Wentylację wywiewną stanowi poziomy przewód prowadzony przez korytarz do przewodu kominowego znajdującego się w kuchni o długości 2,75 m. W kotłowni w stolarce okiennej wychodzącej na klatkę schodową zamontowany jest nawiewnik powietrza. W górnej części pomieszczenia kotłowni zamontowany został zbiornik na ciepłą wodę i detektor tlenku węgla. Zbiornik wyrównawczy zamontowano na strychu budynku. W części łazienki, gdzie zainstalowany jest piec, wykonana jest posadzka cementowa z cokołem z płytek ceramicznych o wysokości 5 cm. Między korytarzem a łazienką znajdują się drzwi drewniane o wymiarach 0,70 x 1,94 m, w których dolnej części znajduje się kratka wentylacyjna o wymiarach 0,43 x 0,09 m. Piec został zamontowany w 2011 r.

Organ pierwszej instancji zakwalifikował montaż pieca w łazience lokalu nr [...] jako przebudowę obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 7a pr.bud., ponieważ na skutek tych robót nastąpiła zmiana parametrów użytkowych i technicznych obiektu budowlanego i uznał, że ich wykonanie miało miejsce z naruszeniem szeregu przepisów techniczno-budowlanych.

Organ nadzoru budowlanego ustalił, stosownie do treści § 132 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm., dalej: rozporządzenie), że obowiązujący w miejscowości Z. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przyjęty uchwalą Rady Gminy W. N. [...] z 18 września 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Lub. z dnia 24 kwietnia 2004 r. Nr [...], poz. 2412), nie zawiera zakazu stosowania w zabudowie wielorodzinnej, w budynkach o wysokości do trzech kondygnacji nadziemnych, pieców na paliwo stałe.

W ocenie organu, montaż pieca c.o. w lokalu nr [...] narusza dyspozycję § 136 ust. 2a rozporządzenia, ponieważ pomieszczenie, w którym znajduje się piec, nie jest wydzielonym pomieszczeniem technicznym, a ponadto jego kubatura wynosi 11,99 mł, podczas, gdy według powołanego przepisu powinna wynosić co najmniej 4mł na 1 KW, a zatem – w przypadku pieca o mocy 8 kW - 32 mł (4mł x 8 kW).

Organ stwierdził ponadto naruszenie przepisów § 136 ust. 7 i ust. 11, a także § 140 ust. 1, dotyczących wentylacji nawiewnej i wywiewnej.

Organ uwzględnił następnie treść § 2 ust. 2 rozporządzenia, według którego wymagania, o których mowa w art. 5 i 6 ustawy - Prawo budowlane, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektoratem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy.

Wobec powyższego, postanowieniem z 5 kwietnia 2017 r., wydanym w oparciu o art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. L. nałożył na M. D. i M. D. obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej, w terminie do dnia [...] czerwca 2017 r. w celu oceny jakości robót budowlanych wykonanych przy montażu kotła c.o. o mocy 8 kW w łazience lokalu nr [...] wraz ze zbiornikiem wyrównawczym zamontowanym na strychu budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr [...] oraz podłączeń do przewodów kominowych wentylacyjnych i dymowych z określeniem występujących zagrożeń oraz zakresu robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionej z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.

W ocenie organu, ekspertyza ta miała odpowiedzieć na pytanie, czy mimo, że pomieszczenie, w którym zainstalowany jest kocioł c.o., nie posiada niezbędnych parametrów określonych w rozporządzeniu, w tym odpowiedniej kubatury, prawidłowo wykonanej wentylacji nawiewnej i wywiewnej, pomieszczenia składu paliwa i prawidłowo wykonanego otworu wycierowego, istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem poprzez zastosowanie rozwiązań, których nie przewidują przepisy rozporządzenia.

W dniu [...] lipca 2017 r. zobowiązani przedłożyli w siedzibie organu pierwszej instancji opinię techniczną, opracowaną przez inż. M. W. z listy biegłych sądowych przy Sądzie Okręgowym w L.. Autor opinii stwierdził, że w przypadku przedmiotowej kotłowni § 136 ust. 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, gdyż dotyczy kotłów o mocy cieplnej od 10 kW do 25 kW.

Na podstawie pisma Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z [...] czerwca 2017 r. organ ustalił, że M. W., posiadający uprawnienia budowlane nr [...] do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacji sanitarnych i gazowych, wpisany na listę członków L. Izby Inżynierów Budownictwa w L. nr [...], nie widnieje na liście rzeczoznawców budowlanych. Niezależnie od powyższego, organ uznał, że ocena biegłego jest dowolna, ponieważ § 136 ust. 2 rozporządzenia jednoznacznie stanowi o kotłach na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW, nie zaś o mocy od 10 kW do 25 kW. Ponadto stwierdził, że zrealizowanie zaleceń zawartych w przedłożonej opinii pozostaje bez wpływu na istotę niniejszej sprawy, gdyż wykonana kotłownia w łazience lokalu nr [...] nadal będzie w sposób istotny odbiegała od ustaleń i warunków określonych w przepisach rozporządzenia.

W związku z tym organ pierwszej instancji pismem z [...] lipca 2017 r. wezwał M. i M. D. do złożenia - w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma - ekspertyzy technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnioną z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, której obowiązek dostarczenia został nałożony postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r.

Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie.

Organ nadzoru budowlanego uznał, że roboty budowlane wykonane przy montażu kotła c.o. o mocy 8 kW w pomieszczeniu łazienki wraz ze zbiornikiem wyrównawczym na strychu budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zlokalizowanego na działce nr [...] zostały wykonane z nie dającym się usunąć naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.

Z uwagi na to, że właściciele lokalu nie przedstawili ekspertyzy technicznej, do czego zostali zobowiązani na mocy postanowienia z dnia 5 kwietnia 2017 r., organ pierwszej instancji na podstawie art. 51 ust. 7 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego nakazał rozbiórkę (demontaż) kotła c.o. wraz ze zbiornikiem wyrównawczym zamontowanym na strychu budynku.

Odwołanie od tej decyzji wniosła M. D..

W uzasadnieniu powołanej na wstępie decyzji z [...] lutego 2018 r. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. w pełni podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu pierwszej instancji. Dodatkowo podkreślił, że w toku postępowania odwoławczego powziął wiadomość o śmierci jednej ze stron postępowania. Z uwagi jednak na fakt, że okoliczność ta wystąpiła przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz z uwagi na to, że zmarła osoba nie była adresatem obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji, organ uznał, że okoliczność ta nie stanowi przesłanki skutkującej uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji. W świetle utrwalonej linii orzeczniczej, pod pojęciem "skierowanie decyzji" należy rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu. Faktu doręczenia decyzji nie należy utożsamiać ze "skierowaniem decyzji" w rozumieniu powyższego przepisu. Przesłanie zatem decyzji określonej osobie nie jest uznawane za skierowanie do niej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ odwoławczy przyznał rację skarżącej, że w świetle obowiązujących przepisów budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i telekomunikacyjnych wewnątrz użytkowanego budynku oraz ich przebudowa nie wymaga od inwestora uzyskania pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia. Jednakże inwestor wykonujący te roboty nie jest zwolniony z obowiązku ich wykonywania w sposób zgodny z przepisami, w tym techniczno-budowlanych, oraz zasadami wiedzy technicznej.

W obszernej skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 51 Prawa budowlanego, polegające na nakazaniu demontażu kotła, podczas, gdy celem postępowania legalizacyjnego jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, nie zaś likwidacja obiektu.

Ponadto skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że wraz z mężem dokonała instalacji kotła, podczas, gdy w istocie instalacja grzewcza w mieszkaniu nr [...] wykonana była przed zakupem przez nich mieszkania, a oni wymienili jedynie grzejniki oraz piec na nowe, co nie wyczerpuje znamion przebudowy.

W ocenie skarżącej, bezzasadnym było wszczęcie postępowania w trybie art. 50 i 51 pr.bud., gdyż samowolą nie są roboty nie wymagające pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a do takich należy montaż instalacji cieplnych wewnątrz użytkowanego budynku.

Skarżąca podniosła następnie, że postępowanie w niniejszej sprawie nie powinno być wszczęte, gdyż organ nadzoru budowlanego nie uzyskał jej zgody, wymaganej – zdaniem skarżącej –zgodnie z art. 61 § 2 k.p.a.

Podkreśliła również, że budynek, w którym znajduje się zajmowany przez nią lokal nr [...], ma ponad 100 lat, a ustawy - Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie. Organy powinny, jej zdaniem, zastosować przepisy ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r.

Zdaniem skarżącej, organ pierwszej instancji nie miał prawa nakładać obowiązku przedstawienia ekspertyzy, gdyż nie zachodziły ku temu przesłanki.

W jej ocenie, organy naruszyły art. 75 k.p.a oraz 80 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie istotnej części materiału dowodowego, jakim jest opinia biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w L. inż. M. W., posiadającego certyfikat ukończenia kursu "Kontrola warunków zabezpieczenia ppoż", mimo, że opinia zawiera szczegółowy opis stanu technicznego i materiałowego instalacji c.o. oraz pomieszczenia z piecem. Skarżąca zarzuciła, że organy oparły ustalenia w sprawie na opiniach mistrzów kominiarskich, a tym samym dokonały wyboru "wygodnych dla siebie dowodów".

Organowi drugiej instancji skarżąca zarzuciła, że nie wykazał, jakie konkretnie przepisy prawa zostały naruszone, a bezkrytycznie przyjął i powtórzył argumenty organu pierwszej instancji, nie dążąc do wyjaśnienia sprawy na jej korzyść, stosownie do treści art. 136 k.p.a.

Jej zdaniem, nakazując usunięcie kotła c.o., organy naruszyły § 49 rozporządzenia, zgodnie z którym budynek i pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi oraz inne budynki, jeżeli wynika to z ich przeznaczenia, powinny być wyposażone w instalacje (urządzenia) do ogrzewania pomieszczeń w okresie obniżonych temperatur, umożliwiające utrzymanie temperatury powietrza wewnętrznego odpowiedniej do ich przeznaczenia.

Skarżąca zarzuciła również organom obu instancji przewlekłe prowadzenie postępowania.

Mając na uwadze powyższe, skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sprawa dotyczy legalności instalacji kotła c.o. o mocy 8 kW, zamontowanego w łazience lokalu nr [...] wraz ze zbiornikiem wyrównawczym, znajdującym się na strychu budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości Z. [...].

Niekwestionowane jest, że skarżąca wraz z mężem dokonali instalacji tych urządzeń w budynku w 2011 r., a zatem pod rządami obowiązującej ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Nie ma znaczenia, że budynek, w którym znajduje się zajmowany przez skarżącą lokal nr [...], ma ponad 100 lat. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie jest kwestia legalności budowy tego budynku, ale legalność montażu kotła c.o. wraz z instalacjami w jednym z jego lokali. Dla ustalenia postawy prawnej działania organów nadzoru budowlanego miarodajne są zatem przepisy prawa obowiązujące w dacie wykonania montażu, tj. w 2011 r., nie zaś w dacie wzniesienia budynku. Z tego względu bezpodstawne jest stanowisko skarżącej, że organy powinny zastosować przepisy ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r. Ponadto, skoro budynek ma ponad 100 lat, to w dacie jego wzniesienia ustawa z 1974 r. nie obowiązywała.

Organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały te roboty budowlane do kategorii przebudowy w rozumieniu art. 3 pkt 7a pr.bud., rozumianej jako wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Nie zmienia tego podnoszona przez skarżącą okoliczność, że kocioł c.o. został zamontowany w miejscu, gdzie wcześniej również był piec c.o. na węgiel. Instalacja pieca c.o. do przewodów kominowych wypełnia hipotezę art. 3 pkt 7a pr.bud., ponieważ każdorazowo w wyniku takich robót następuje zmiana w zakresie funkcjonowania instalacji grzewczo – wentylacyjnej obiektu. Samo to, że nowy kocioł c.o. ma inne parametry niż poprzedni, w tym większą moc grzewczą, przesądza o tym, że jego zamontowanie zmieni parametry użytkowe i techniczne obiektu budowlanego.

W istocie jednak z punktu widzenia oceny legalności wykonanych przez skarżącą i jej męża robót budowlanych obojętne jest, czy stanowią one przebudowę, czy inny rodzaj robót budowlanych, w tym remont, czy montaż w rozumieniu art. 3 pkt 7 pr.bud. Każdy z tych rodzajów robót został bowiem zwolniony z reglamentacji prawnobudowlanej, tj. zarówno z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jak i obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi (art. 29 ust. 2 pkt 1 i pkt 1c w związku z art. 30 ust. 1).

Wbrew stanowisku skarżącej, okoliczność, że określone roboty budowlane nie zostały objęte żadną z tych form reglamentacji, nie znaczy, że nie podlegają przepisom prawa budowlanego. Wynika to wprost z treści art. 50 ust. 1 pr.bud., który daje organom nadzoru budowlanego kompetencję do wszczęcia postępowania legalizacyjnego nie tylko w stosunku do robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1), ale także w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 (pkt 3), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4).

W ocenie organów obu instancji, którą Sąd podziela, wszczęcie postępowania w przedmiocie montażu kotła c.o. w łazience lokalu nr [...], uzasadniało zaistnienie dwóch z wyżej wskazanych okoliczności, mianowicie – montaż został wykonany w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w przepisach (pkt 4), a ponadto w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (pkt 2).

W tym miejscu należy ustosunkować się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 61 § 2 k.p.a. poprzez nieuzyskanie zgody skarżącej na wszczęcie postępowania.

Zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Powołany przepis nie ma w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy on wyłącznie postępowań wszczynanych na wniosek, w których organ może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć postępowanie z urzędu. Takim postępowaniem nie jest postępowanie w sprawie oceny legalności robót budowlanych, które zawsze inicjowane jest przez organ nadzoru budowlanego z urzędu, niezależnie od woli stron.

Skarżąca nie kwestionuje natomiast ustaleń organu pierwszej instancji dotyczących parametrów kotła i stanu pomieszczenia, w którym ten kocioł się znajduje. Z ustaleń tych wynika, że kocioł c.o. typu Nowa-Optima o mocy 8 kW na paliwo stałe zamontowano w łazience lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Łazienka, która ma wymiary 2,60 m x 1,75 m, została podzielona ścianką o wymiarach 0,80 m x 3,14 m na dwie części, przy czym części łazienki przeznaczona na kotłownię ma wymiary 1,77 x 0,82 m. Wysokość części łazienki przeznaczonej na kotłownię wynosi 3,14 m i 2,60 m. Piec podłączony jest do przewodu wentylacyjnego wkładem z molibdenu o przekroju 0,22 x 0,14 m. Wentylację wywiewną ma zapewnić poziomy przewód prowadzony przez korytarz do przewodu kominowego znajdującego się w kuchni o długości 2,75 m. W kotłowni w stolarce okiennej wychodzącej na klatkę schodową zamontowany jest nawiewnik powietrza. Zbiornik wyrównawczy zamontowano na strychu budynku.

Warunki techniczne instalowania w budynkach kotłów na paliwo stałe w budynkach regulują przepisy § 136 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W myśl § 136 ust. 2 rozporządzenia, kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 25 kW powinny być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń lub w innych pomieszczeniach, w których mogą być instalowane kotły o większych mocach cieplnych nominalnych. Skład paliwa powinien być umieszczony w wydzielonym pomieszczeniu technicznym w pobliżu kotła lub w pomieszczeniu, w którym znajduje się kocioł. Pomieszczenia, w których instalowane są kotły, oraz pomieszczenia składu paliwa powinny odpowiadać wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe.

Stosownie zaś do treści § 136 ust. 2a, kotły na paliwo stałe o mocy cieplnej nominalnej do 10 kW mogą być instalowane w budynkach, o których mowa w § 132 ust. 3, na poziomie ogrzewanych pomieszczeń, w pomieszczeniach niebędących pomieszczeniami mieszkalnymi:

1) o kubaturze wynikającej ze wskaźnika 4 mł/kW nominalnej mocy cieplnej kotła, lecz nie mniej niż 30 mł,

2) spełniających wymagania dotyczące wentylacji, o których mowa w § 150 ust. 9,

3) posiadających przewody kominowe określone w § 140 ust. 1 i 2 oraz § 145 ust. 1,

4) zapewniających dopływ powietrza do spalania w ilości co najmniej 10 mł/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kotła

- odpowiadających wymaganiom określonym w Polskiej Normie dotyczącej kotłowni wbudowanych na paliwo stałe.

Z powyższych regulacji wynika, że kocioł o nominalnej mocy cieplnej 8 kW na paliwo stałe może być zamontowany budynkach wielorodzinnych niskich (§ 132 ust. 3) na poziomie ogrzewanych pomieszczeń, w pomieszczeniach niebędących pomieszczeniami mieszkalnymi o kubaturze 32 mł (4 mł x 8 kW); bez mechanicznej wentylacji wyciągowej (§ 150 ust. 9).

Przewody (kanały) kominowe w budynku: wentylacyjne, spalinowe i dymowe, prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość, oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów. Przewody kominowe powinny być szczelne (§ 140 ust. 1 i 2). Kotły grzewcze na paliwo stałe mogą być przyłączone wyłącznie do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego, posiadającego co najmniej wymiary 0,14 x 0,14 m lub średnicę 0,15 m (§ 145 ust. 1). Pomieszczenie powinno mieć zapewniony dopływ powietrza do spalania w ilości co najmniej 10 mł/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kotła, tj. przy mocy cieplnej 8 kW – co najmniej 80 mł/h.

Zamontowanie kotła c.o. w lokalu nr [...] nastąpiło z naruszeniem przepisów technicznych dotyczących kubatury pomieszczenia, w którym znajduje się kocioł, a także sposobu wykonania wentylacji wywiewnej i nawiewnej.

Przede wszystkim, pomieszczenie, w którym zamontowano kocioł ma kubaturę 11,99 mł, podczas, gdy według § 136 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia, kubatura tego pomieszczenia powinna wynosić co najmniej 32 mł (4mł x 8 kW). Wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, pomieszczenie na kocioł c.o. o mocy do 10 kW montowany na poziomie ogrzewanych pomieszczeń, nie musi być wydzielonym pomieszczeniem technicznym. Wystarczy, aby nie było pomieszczeniem mieszkalnym (§ 136 ust. 2a rozporządzenia). Łazienka, według §, nie jest pomieszczeniem mieszkalnym, a zatem kocioł c.o. mógłby być usytuowany w tego rodzaju pomieszczeniu. W okolicznościach sprawy ma ono jednak niemal trzykrotnie zbyt małą kubaturę, co narusza dyspozycję powołanego wyżej przepisu rozporządzenia i samo w sobie wyklucza możliwość zalegalizowania montażu kotła c.o. przez skarżącą i jej męża.

Wykonany montaż kotła c.o. narusza także inne przepisy rozporządzenia, w tym § 136 ust. 2a pkt 4, gdyż kratka w drzwiach łazienki oraz nawiewnik w oknie wychodzącym na klatkę schodową nie zapewniają dopływu powietrza do spalania w ilości co najmniej 10 mł/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kotła. Naruszona została ponadto dyspozycja § 136 ust. 11 rozporządzenia, ponieważ wywiewu powietrza dla wentylacji kotłowni nie zapewnia poziomy przewód wyprowadzony z łazienki przez korytarz i podłączony do przewodu wentylacyjnego w kuchni.

Mając na uwadze wskazane uchybienia przepisom prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji zasadnie wezwał skarżących do przedstawienia – w oparciu o treść art. 81 c ust. 2 pr.bud. – ekspertyzy technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionej z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej, dotyczącej jakości robót budowlanych przy montażu kotła c.o. i wykonaniu przewodów wentylacyjnych i dymowych w lokalu nr [...].

Art. 81c ust. 2 p.b. limituje uprawienie organu do żądania dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, odnosząc go wyłącznie do sytuacji istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania tego przepisu. Należy bowiem podkreślić, że w szeregu przepisów dotyczących bezpieczeństwa instalacji cieplnych rozporządzenia odsyła do standardów określonych w Polskich Normach. Tymczasem, w myśl art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o normalizacji (Dz. U. ), od 1 stycznia 2003 r. stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne. Według oficjalnego stanowiska Polskiego Komitetu Normalizacji, powołanie się na te normy w przepisie prawnym nie zmienia ich dobrowolnego statusu, chyba że ustawodawca świadomie chce ten status zmienić, co jest możliwe przez wyraźne wskazanie w postanowieniach innej ustawy. Oznacza to, że odesłanie do PN w rozporządzeniu nie skutkuje nałożeniem obowiązku stosowania PN, ponieważ jest to niezgodne z regułami legislacyjnymi - akt prawny niższego rzędu (rozporządzenia) nie może zmieniać postanowień aktu wyższego rzędu (ustawy o normalizacji) (https://wiedza.pkn.pl/web/wiedza-normalizacyjna/stanowisko-pkn-w-sprawie dobrowolnosci-pn).

Ponadto w niniejszej sprawie oceniane roboty budowlane dotyczą bezpieczeństwa montażu elementów instalacji cieplnej w budynku wielorodzinnym, wzniesionym około sto lat temu.

Te atypowe okoliczności sprawy upoważniały organ nadzoru budowlanego do wezwania inwestorów do przedstawienia dowodu z opinii biegłych w postaci ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Inwestorzy nie przedstawili tej ekspertyzy. Za taką nie można bowiem uznać opinii technicznej, sporządzonej przez inż. M. W., który – jak wynika z treści pisma Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z [...] czerwca 2017 r. wprawdzie posiada uprawnienia budowlane nr [...] do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności instalacji sanitarnych i gazowych i jest wpisany na listę członków L. Izby Inżynierów Budownictwa w L. nr [...], jednak nie widnieje na liście rzeczoznawców budowlanych.

Okoliczność ta wyklucza uznanie powołanej opinii za materiał dowodowy sprawy, pomijając już nawet, że nie została ona uzgodniona z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.

Końcowo należy odnieść się do zawartego w skardze zarzutu, że w sprawie pomieszczenia z piecem c.o. ogrzewającym mieszkanie skarżącej od [...] września 2015 r. toczyło się już postępowanie, które decyzją WINB w L. z [...] listopada 2016 r. zostało umorzone. Zdaniem skarżącej, skoro w toku tego postępowania zostało wykazane, ustalone i udokumentowane, że pomieszczenie z piecem c.o. nie narusza przepisów prawa i nie jest samowolą budowlaną, postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać zakończone. Ponadto, jak wskazała skarżąca, niedopuszczalne jest ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie.

Powyższego stanowiska nie sposób podzielić. Wprawdzie powołaną w skardze decyzją umorzono postępowanie w sprawie stanu technicznego robót budowlanych polegających na usytuowaniu kotła na paliwo stałe w pomieszczeniu łazienki lokalu nr [...], ale umorzenie to nastąpiło nie ze względu na to, że inwestycja ta nie narusza prawa, ale z uwagi na okoliczność, że postępowanie dotyczyło się w trybie art. 66 pr.bud., tj. w przedmiocie niewłaściwego użytkowania kotła, nie zaś w przedmiocie nielegalnie wykonanej instalacji kotła. Postępowanie umorzono ze względu na to, że nie było podstaw do nałożenia obowiązku z art. 66 pr.bud., a nie ma prawnej możliwości zmiany trybu postępowania z dotyczącego prawidłowego utrzymania obiektu budowlanego na dotyczący legalności wykonania obiektu budowalnego.

Decyzja wydana w niniejszej sprawie nie jest zatem "decyzją wydaną w sprawie już zakończonej inną decyzją administracyjną" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Aby można było mówić o tożsamości spraw, musiałaby mieć miejsce tożsamość trzech elementów: przedmiotu sprawy, podmiotów oraz podstawy prawnej, tymczasem w zaistniałej sytuacji nie zachodzi tożsamość pomiędzy materialnoprawną podstawą sprawy zakończonej decyzją z dnia 23 listopada 2016 r. (art. 66 pr.bud.) oraz sprawy zakończonej decyzją będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie (art. 51 ust. 1 pkt 1 pr.bud.).

Z kolei zarzucana przez skarżącą przewlekłość prowadzenia postępowania przez organy obu instancji nie mogła być wzięta pod uwagę w rozpoznawanej sprawie. Przewlekłość prowadzenia postępowania stanowi bowiem odrębny od decyzji przedmiot zaskarżenia.

Nakazując usunięcie kotła c.o., organy nie naruszyły § 49 rozporządzenia, zgodnie z którym budynek i pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi oraz inne budynki, jeżeli wynika to z ich przeznaczenia, powinny być wyposażone w instalacje (urządzenia) do ogrzewania pomieszczeń w okresie obniżonych temperatur, umożliwiające utrzymanie temperatury powietrza wewnętrznego odpowiedniej do ich przeznaczenia. Nakaz demontażu kotła na paliwo stałe nie oznacza bowiem zakazu wykonania w lokalu nr [...] innego rodzaju instalacji grzewczej w sposób odpowiadający normom rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę w oparciu o treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).