Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1655/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: Art. 106 par.3, art. 153, art. 207 par.2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: kod 2309 90 93 0 i kod 2835 26 90 0
journal: Dz.U. 2000 nr 119 poz 1253
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej
article: Art. 83 par. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: Art. 120, art. 122. art.180 par.1, art. 187 par.1, art.191
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędziowie NSA Tadeusz Cysek Czesława Socha Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. – S. z o.o. w P. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 474/11 w sprawie ze skargi P. – S. z o.o. w P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia 11 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P.- Spółki z o.o. w P.G. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Sz. 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. wyrokiem z 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 474/11 oddalił skargę P. – S. z o.o. w P. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z 11 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług.

Sąd orzekł w następującym stanie sprawy.

W dniach 6, 7 ,15 listopada 2001 r., 15 i 18 grudnia 2001 r., P. Spółka z o.o. zgłosiła do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar określony jako "fosforan wapniowy B.18", deklarując go do kodu PCN 2835 26 90 0, ze stawką celną obniżoną w wysokości 0%.

Naczelnik Urzędu Celnego w S. decyzją z 18 października 2004 r., uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie klasyfikacji taryfowej sprowadzonego towaru stwierdzając, że powinien on być zaklasyfikowany do kodu PCN 2309 90 93 0, ze stawką celną obniżoną w wysokości 20% i w związku z tym określił kwotę długu celnego oraz kwotę podatku od towarów i usług przy zastosowaniu stawki VAT w wysokości 7%.

Decyzją z dnia 3 sierpnia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał, że z informacji producenta wynika, że preparat B. 18 składa się przede wszystkim z fosforanu jednowapniowego, fosforanu dwuwapniowego, fosforanu magnezowego i węglanu wapnia. Jest on jednorodnym produktem, wytwarzanym w ten sam sposób jak bliźniaczy B. MCP, w wyniku reakcji kwasu (orto) fosforowego z kamieniem wapiennym w procesie granulacji, jednakże w przypadku B. 18 całkowita ilość kamienia wapiennego dodawana do reaktora jest wyższa, co powoduje, że B. 18 posiada wyższy stosunek wapnia do fosforu. Sąd pierwszej instancji uznał, że B.18 jest preparatem paszowym (substancją paszową), przeznaczonym do żywienia zwierząt i przygotowania złożonych produktów pokarmowych (pasz treściwych lub uzupełniających), lub jako nośnik przedmieszek i zgodnie z regułami 1 i 6 Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej został przez organ prawidłowo zaklasyfikowany do kodu PCN 2309 90 93 0

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną Polsanders Sp. z o.o. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S. do ponownego rozpoznania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że B. 18 powinien być zaklasyfikowany do kodu PCN 2309 90 93 0 a nie 2835 26 90 0 - nastąpiło bez prawidłowego wyjaśnienia wszystkich wątpliwości prawnych jak i faktycznych.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji pominął, że pozycja 2309 obejmuje produkty stosowane w żywieniu zwierząt "gdzie indziej niewymienione ani niewłączone". W związku z tym, w okolicznościach tej sprawy konieczne było przede wszystkim rozważenie, czy wskazany w zgłoszeniu celnym towar nie został objęty Działem 28 Taryfy celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119 poz. 1253). Ustalenia wymagało więc, czy występujący w produkcie węglan wapnia jest nieprzekształconym substratem, którego obecność w pojedynczym związku jest rezultatem jedynie i bezpośrednio procesu wytwarzania (w tym oczyszczania) a zatem, czy jest "zanieczyszczeniem" dozwolonym, tzn. takim, który nie został pozostawiony celowo w produkcie, aby produkt miał szczególne a nie ogólne zastosowanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że opiniom sporządzonym na zlecenie strony, nie można przypisać waloru dowodu z opinii biegłego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednak, że bez względu na niejednoznaczny charakter dowodowy opinii sporządzanych na zlecenie strony ocena przeprowadzonych dowodów aby mieściła się w granicach prawem przewidzianej swobody, powinna odnosić się do całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie w tym do stanowiska strony prezentowanego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast w rozpoznawanej sprawie importowany towar nie stanowi wyodrębnionego i zdefiniowanego związku chemicznego oraz zanieczyszczonego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy celne nie wyjaśniły, z jakich względów nie uwzględniły twierdzeń strony, że B. 18 jest związkiem chemicznym i odpowiada fosforanowi jednowapniowemu oraz że całkowite wyeliminowanie pozostałości dolomitu jest niemożliwe (na co wskazuje przedstawiona przez stronę opinia).

Naczelny Sąd Administracyjny uznał za dowolną ocenę, że obecność wapnia w produkcie nie jest dozwolonym zanieczyszczeniem. Nie poddano należytej ocenie faktu, że węglan wapnia dodawany jest w procesie wytwarzania. Sąd pierwszej instancji podzielając stanowisko organów celnych, że dodatkowa zawartość wapnia w B. 18 nadaje temu produktowi odmienne (szczególne) zastosowanie w stosunku do B. MCP-F i każdy z nich stanowi odrębny produkt nie uwzględnił jednak treści opinii dr inż. J. B., w której wyrażono pogląd, że B. 18 ma zastosowanie ogólne, jako dodatek do wyrobu pasz treściwych, nawozów sztucznych (superfosfat) i w przemyśle szklarskim. Sąd nie wskazał jakie inne - niż ogólne - zastosowanie może mieć ten produkt i nie wziął pod uwagę, że według przedstawionych opinii B. 18 służy zaspokajaniu podstawowych, a nie szczególnych, potrzeb żywieniowych zwierząt. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niczym niepoparte jest stwierdzenie, że zanieczyszczenie węglanem wapnia po procesie wytwarzania produktu pozostawione jest celowo, aby miał on szczególne a nie ogólne zastosowanie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopiero wykluczenie możliwości klasyfikacji taryfowej zgłoszonego towaru do Działu 28 - oparte na prawidłowo poczynionych ustaleniach stanu faktycznego - stanowić będzie podstawę do oceny taryfikacji do Działu 23.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z 28 lipca 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję i wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien dokonać gruntownej analizy całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, ze szczególnym uwzględnieniem opinii biegłych, dotyczących spornego towaru, pod katem wyjaśnienia czy "B. 18" jest związkiem chemicznym czy też mieszaniną, którą należy zakwalifikować do kodu PCN 2309.

Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z 11 marca 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 18 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę P. Sp. z o.o. na decyzję organu drugiej instancji z 11 marca 2011 r.

Sąd wskazał, że rozpatrując ponownie sprawę Dyrektor Izby Celnej w S. dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku, odnosząc się szczegółowo do twierdzeń odwołującej się Spółki oraz do zgromadzonych w sprawie opinii specjalistów, konfrontując je z pozostałym materiałem dowodowym sprawy.

Sąd stwierdził, że istota sporu sprowadzała się do ustalenia charakteru produktu "B.18" ze względu na jego skład chemiczny oraz przeznaczenie.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, możliwość zakwalifikowania towaru "B. 18" do pozycji 2835 Taryfy celnej uzależniona jest od ustalenia tego, czy produkt ten stanowi odrębny, chemicznie zdefiniowany związek, chociażby zanieczyszczony, a więc taki produkt, o jakim mowa w uwadze 1(a) do Działu 28, który to związek Wyjaśnienia do Taryfy celnej w uwagach ogólnych do tego Działu definiują jako substancję "która zawiera jeden rodzaj cząsteczek (np. kowalencyjne lub jonowe) o składzie zdefiniowanym przez stały stosunek pierwiastków i może zostać przedstawiona przez określony wzór strukturalny". Z uwagi 1 do tego działu wynika nadto, że termin "zanieczyszczenia" dotyczy wyłącznie substancji, których obecność w pojedynczym związku chemicznym jest rezultatem jedynie i bezpośrednio procesu ich wytwarzania (w tym oczyszczania) oraz że substancje te mogą być wynikiem zastosowania dowolnego czynnika będącego częścią tego procesu: są nimi głównie nieprzekształcone substraty, zanieczyszczenia obecne w substratach, odczynniki zastosowane w procesie wytwarzania (włącznie z oczyszczaniem), produkty uboczne. Zanieczyszczenia takie nie są jednak uważane za "zanieczyszczenia" dozwolone w znaczeniu uwagi 1(a) do Działu 28, bowiem gdy pozostawi się je celowo w produkcie, aby miał on szczególne znaczenie, a nie ogólne zastosowanie.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ czyniąc ustalenie, że "B. 18" nie podlega zakwalifikowaniu do Działu 28 Taryfy celnej (pozycja 2835), wskazał obszernie na jego przesłanki, odwołując się do informacji uzyskanych od producenta tego towaru dotyczących przede wszystkim procesu jego uzyskiwania, stosunku użytych w tym procesie składników chemicznych (reagentów), przeznaczenia uzyskanego w tym procesie produktu, czy też jego klasyfikacji statystycznej, wspartych informacjami wynikającymi z wydanego przez Szwedzki Urząd Rolniczy dokumentu z dnia 21 lutego 2002 r. Zdaniem Sądu, z informacji tych jednoznacznie wynika, że w przeciwieństwie do takiego produktu, jakim jest mający ogólne zastosowanie "B. MCP", "B.18" jest produktem, który nie jest wyodrębnionym pojedynczym związkiem chemicznym, lecz powstającą w procesie produkcji i niedającą się rozdzielić mieszaniną dwóch związków chemicznych, tj. związku w postaci fosforanu jednowapniowego (powstałego z reakcji chemicznej zobojętniania użytych do tego celu reagentów w postaci kwasu fosforowego i kamienia wapiennego) oraz związku w postaci nieprzereagowanego węglanu wapnia, użytego w procesie wytwarzania tego produktu w nadmiernej - w stosunku do potrzeb samej reakcji chemicznej - jego ilości w celu uzyskania takiego właśnie składu produktu końcowego. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy ustalenie organu odwoławczego, że sposób otrzymywania "B. 18", a konkretnie specyficzny stosunek ilościowy reagentów dobieranych do produkcji powoduje, iż po stronie produktu końcowego zawsze pozostaje nieprzereagowany substrat odpowiadający 1-molowemu naddatkowi węglanu wapnia i dzięki temu produkt ten staje się mieszaniną fosforanu jednowapniowego z węglanem wapnia oraz że to właśnie dodatek węglanu wapnia powoduje, iż produkt ten jest innym mineralnym materiałem paszowym niż "B.MCP".

Sąd pierwszej instancji podzielił w pełni dokonane przez organ odwoławczy ustalenia dotyczące charakteru i szczególnego przeznaczenia "B. 18" jako materiału paszowego stanowiącego, w przeciwieństwie do "B. MCP", mieszaninę dwóch związków chemicznych, tj. fosforanu jednowapniowego oraz węglanu wapnia, którego udział w gotowym produkcie określony został przez producenta na 23 %.

Sąd zaakceptował także dokonaną przez organ ocenę zgromadzonych w sprawie opinii specjalistów, w tym powołanych w postępowaniu celnym biegłych. Z opinii tych wynikało, że pozostały w "B. 18" węglan wapnia stanowi dozwolone zanieczyszczenie wyodrębnionego związku chemicznego, zaś użyty w procesie produkcji "B. 18" nadmiar węglanu wapnia wprowadzony został wyłącznie ze względów ekonomicznych, tj. dla obniżenia kosztów produkcji oraz że produkt ten może mieć ogólne zastosowanie właściwe dla fosforanów jednowapniowych. Sąd wskazał, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, u podstaw oceny tych opinii i wyprowadzonych w nich wniosków dotyczących charakteru "Boliforu 18" legło odwołanie się organu celnego przede wszystkim do informacji uzyskanych od jego producenta, jako podmiotu najlepiej, z oczywistych względów, poinformowanego o sposobie jego produkcji, proporcji użytych w niej reagentów, końcowym składzie chemicznym i przeznaczeniu paszowym ze względu na zawartą w nim 23 % pozostałość niepereagowanego węglanu wapnia. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że wysuwana w niektórych z tych opinii teza o ogólnym zastosowaniu "B. 18", a nie jego szczególnym przeznaczeniu dla produkcji pasz, ma charakter czysto teoretyczny.

Sąd podkreślił, że skoro "B. 18" nie jest wyodrębnionym związkiem chemicznym, lecz stanowi mieszaninę dwóch związków chemicznych to prawidłowe jest stanowisko organów celnych odnoszące się do klasyfikacji taryfowej tego preparatu do Działu 23 Taryfy celnej (kodu PCN 230990930), a nie do Działu 28 Taryfy celnej (kodu PCN 283526900). Sąd akceptując w pełni stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie, zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto obszerne wywody dotyczące interpretacji spornych pozycji obu tych działów Taryfy celnej i ustosunkowano się szczegółowo do argumentów i wniosków podnoszonych w tej kwestii w niektórych poddanych analizie opiniach specjalistów.

Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania (art. 120, art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 6 ze zm.) poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy w następstwie niepodjęcia wszystkich czynności zmierzających do ustalenia zakresu zastosowania spornego produktu, a w szczególności ustalenia, czy znajduje on szczególne, czy też ogólne zastosowanie. Stawiając ten zarzut skarżąca Spółka odwołuje się wprawdzie do analizowanych przez organ odwoławczy opinii specjalistów z różnych dziedzin, stawiając tezę, że wszyscy oni potwierdzają ogólne zastosowanie spornego produktu, jednakże sama - podobnie jak nie czynią tego wprost przywoływani przez nią specjaliści - nie wskazuje na żaden przypadek możliwego, innego niż cele paszowe, zastosowania.

Zdaniem Sądu, producent "B. 18" przyznał wprawdzie, że produkty typu "B" są normalnie stosowane jako składniki pasz i nawozów a jego zamiarem nie było i nie jest wytwarzanie produktu o właściwościach ograniczających jego zastosowanie wyłącznie do żywienia zwierząt, to jednakże równocześnie stwierdza, odwołując się do przepisów unijnych dotyczących fosforanów paszowych (dyrektywa Rady 96/25/EC i dyrektywa Komisji 98/67/WE), że fosforany paszowe "B" są według tych przepisów klasyfikowane jako materiały paszowe, jako takie też zostały przezeń oznakowane na opakowaniach i w dokumentach. Ponadto w Karcie Bezpieczeństwa tego produktu jednoznacznie określono, że ma on zastosowanie do celów paszowych. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że nie istnieją podstawy do stwierdzenia, że "B 18" jest technicznym fosforanem jednowapniowym o szerokich (ogólnych) możliwościach zastosowań.

Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organ odwoławczy wniosków płynących z opinii prof. J. P. oraz dr hab. inż. J. B. dotyczących poprawności klasyfikacji taryfowej "B18" wyjaśnił, że żaden z wyżej wskazanych opiniodawców, będących specjalistami z zakresu chemii lub żywienia zwierząt, nie jest powołany do dokonania klasyfikacji taryfowej, a jedynie - ze względu na swoje wiadomości specjalne - do ewentualnej identyfikacji określonego towaru.

Zdaniem Sądu, pozbawionymi w zupełności uzasadnienia są zawarte w skardze zarzuty dokonania przez organ celny ustaleń faktycznych dotyczących charakteru i przeznaczenia towaru o nazwie handlowej "B18" w oparciu o dokumenty, które wydane zostały przez producenta nie dla partii tego towaru objętego zgłoszeniem celnym, którego dotyczy zaskarżona decyzja, lecz dla innych partii tego towaru importowanych przez skarżącą Spółkę. Sąd zauważył, że na żadnym etapie postępowania celnego skarżąca nie kwestionowała identyczności rodzajowej nabywanego przez siebie od tego samego producenta towaru o handlowej nazwie "Bolifor 18", wprost przeciwnie, wszystkie swoje twierdzenia co do charakteru tego towaru odnosiła do każdej jego dostawy niezależnie od daty i miejsca dokonania zgłoszenia.

Sąd stwierdził, że nie sposób odnieść się do podniesionego w skardze zarzutu pominięcia przez organ odwoławczy znaczenia językowego terminu "zastosowanie" i nadanie mu znaczenia całkowicie odbiegającego od znaczenia nadanego w języku polskim, a to wobec braku w skardze jakiejkolwiek argumentacji w tym zakresie, w szczególności braku jakiejkolwiek konkretyzacji tego zarzutu.

W związku z podniesionymi w skardze zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego w wyniku błędnej interpretacji, a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania Taryfy celnej poprzez dowolną interpretację zapisów pozycji i wyjaśnień do jej Działu 28 Sąd zauważył, że skarga w rzeczywistości nie wskazuje na czym polega dowolna interpretacja tej części Taryfy celnej, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że organy celne nie dysponują materiałem dowodowym pozwalającym na zaklasyfikowanie "B 18" do kodu PCN 230990930 i do przywołania Wyjaśnień do Działu 23 Taryfy. Zdaniem Sądu, tak sformułowany zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się w istocie do zarzutu błędnych ustaleń faktycznych dotyczących paszowego zastosowania spornego produktu, co było już przedmiotem oceny dotyczącej zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwego zastosowania przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 83 § 3 ustawy z dnia 9 października 1997 r. - Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm., dalej: Kodeks celny). Sąd zauważył, że z postanowienia o wszczęciu postępowania celnego wynika, że organ celny pierwszej instancji przyjął art. 83 Kodeksu celnego jako podstawę prawną swego działania i wyjaśnił, iż postępowanie ma na celu ustalenie, czy w zgłoszeniu celnym prawidłowo zadeklarowano klasyfikację taryfową towaru o nazwie "B. 18". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika z kolei, że przeprowadzone postępowanie dostarczyło wystarczających podstaw do stwierdzenia, że charakter (skład chemiczny, przeznaczenie) objętego tym zgłoszeniem celnym towaru nie pozwala na jego klasyfikowanie do Taryfy celnej według wskazanego w zgłoszeniu celnym kodu PCN.

Odnosząc się do wniosku strony zawartego w piśmie z 1 sierpnia 2011 r. o przeprowadzenie dowodu z opinii prywatnej sporządzonej przez prof. dr hab. Helenę Puchajda-Skowrońską na okoliczność zakresu zastosowania towaru "B. 18" objętego klasyfikacją w tym porównania tego produktu z innym fosforanem jednowapniowym, Sąd wskazał, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie organ wykonał zalecenia Sądu zawarte w wyroku z 28 lipca 2010 r., rozważył całościowo zgromadzony w sprawie materiał i nie pozostawił do wyjaśnienia żadnych istotnych wątpliwości.

P. Sp. z o.o. w P. G. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego przedstawionego przez skarżącą, niezbędnego do wyjaśnienia istotnych okoliczności w sprawie;

2. art. 3 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., poprzez błędną ocenę podjętego przez organ rozstrzygnięcia, poprzez podzielenie stanowiska organu celnego i brak poczynienia wystarczających ustaleń uzasadniających sklasyfikowanie B.18 pod kodem PCN 2309 90 93 0, tj., jako premiksu paszowego - podczas gdy stanowisko to pozostaje w sprzeczności z zasadą ciężaru dowodu w postępowaniu celnym art. 122 ustawy Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego;

3. art. 3 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że zaskarżona decyzja organu celnego odpowiada prawu i bezzasadne oddalenie skargi pomimo:

- wadliwego ustalenia stanu faktycznego w związku z niepodjęciem wszystkich niezbędnych działań, niewypełnieniem obowiązku zebrania całego materiału dowodowego oraz przerzuceniem ciężaru dowodu na importera, prowadzącego do naruszenia art. 120, art. 122, art. 180 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej;

- pominięcia części zarzutów, twierdzeń i wyjaśnień skarżącej oraz niewskazania i niewyjaśnienia przyczyn odmowy wiarygodności niektórym dowodom, zwłaszcza tym korzystnym dla skarżącej i potwierdzającym jej twierdzenia, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 210 § 4 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, w szczególności poprzez:

• pominięcie, że węglan wapnia stanowiący zanieczyszczenie fosforanu jednowapniowego jest nieprzereagowanym substratem reakcji chemicznej;

• niewyjaśnienie, w jakim celu,

• innym niż ogólny, może zostać zastosowany towar o nazwie B. 18, w szczególności niewyjaśnienie, jakie potrzeby zwierząt, z uwagi na dane proporcje swych składników, zaspokaja B. 18;

• pominięcie wniosków płynących z opinii prof. nadzw. dr hab. inż. J. P. oraz wniosków płynących z opinii dr J. B. oraz prof. J. K. dotyczących poprawności klasyfikacji taryfowej towaru o nazwie "B.18";

• całkowite pominięcie, że zastosowanie towaru o nazwie "Bolifor 18", mimo zanieczyszczenia go węglanem wapnia pozostaje nadal ogólne oraz pominięcie znaczenia językowego terminu "zastosowanie" i nadanie temu terminowi znaczenia całkowicie odbiegającego od sensu nadanego mu w języku polskim, bez uzasadnienia i przedstawienia argumentów pozwalających na ustalenie znaczenia tego sformułowania na gruncie prawa celnego;

3. art. 3 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd naruszenia przez organ celny art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego - tj. wadliwej oceny dowodów, gdyż okoliczności dotyczące ustalenia, że "Bolifor 18" stanowi dopuszczalne w rozumieniu Wyjaśnień do Taryfy celnej zanieczyszczenie w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego są udowodnione.

II. Naruszenie prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 2 i 7 Konstytucji RP i art. 83 § 3 Kodeksu celnego, poprzez wszczęcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji uznającej za nieprawidłowe zgłoszenie celne dotyczące towaru o nazwie "B. 18" bez podstawy prawnej, w szczególności bez wskazania, że do towaru objętego zgłoszeniem celnym została zastosowana niewłaściwa procedura w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty - przez co w konsekwencji naruszono zasadę praworządności i zasadę zaufania do organów Państwa;

2. błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie Taryfy celnej stanowiącej załącznik rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 119 poz. 1253) i Wyjaśnień do Taryfy celnej, poprzez dowolną interpretację zapisów pozycji i wyjaśnień do Działu 28 Taryfy i uznanie, że węglan wapnia pozostawiony w towarze o nazwie "B. 18" nie stanowi zanieczyszczenia w rozumieniu Wyjaśnień do Taryfy celnej co pozostaje w sprzeczności z art. 3 ust. 1a (i) oraz (ii) Międzynarodowej Konwencji w sprawie Zharmonizowanego systemu oznaczania i kodowania towarów sporządzonej w Brukseli 14 czerwca 1983 r.

Pełnomocnik P. Spółki z o.o. złożył 1 października 2012 r. pismo, w którym między innymi sformułował wniosek o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującym pytaniem prejudycjalnym: "czy obowiązujący art. 83 § 3 Kodeksu celnego w brzmieniu sprzed 1 sierpnia 2004 r. należy rozumieć w ten sposób, że wyklucza on możliwość retrospektywnego zaksięgowania opłat celnych w przypadku gdy, kwota należności prawnie należnych nie została zaksięgowana w następstwie błędu samych organów celnych, który to błąd nie mógł zostać w racjonalny sposób wykryty przez płatnika działającego pomimo, że obowiązujący dziś przepis art. 220 ust.2 lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego wszedł w życie w Polsce dopiero 1 maja 2005 r., skoro w tym czasie Polskę obowiązywał Układ Stowarzyszeniowy, zobowiązujący do zbliżenia prawa polskiego do prawa wspólnotowego m.in. właśnie w dziedzinie prawa celnego."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie stwierdzić należy, że wniosek skarżącej o zwrócenie się przez Sąd orzekający do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o rozpatrzenie pytania prejudycjalnego podlegał oddaleniu z następujących przyczyn:

Zgodnie z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej określanego jako TFUE), Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów, b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. W przypadku, gdy pytanie z tym związane jest podniesione przed sądem jednego z Państw Członkowskich, sąd ten może, jeżeli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. Z kolei w przypadku, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału.

Z treści powołanego przepisu wynika, że w każdym z wymienionych przypadków sąd Państwa Członkowskiego może (zdanie drugie) lub jest zobowiązany (zdanie trzecie) zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: Trybunał Sprawiedliwości) z wnioskiem o rozpatrzenie wniesionego pytania, jeżeli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku.

Skarżąca uzasadniając wniosek o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym podniosła, że chodzi o wyjaśnienie, jakie przepisy powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, tj. czy przepisy uchylonego Kodeksu celnego, czy przepisy obowiązującego obecnie Wspólnotowego Kodeksu Celnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pytanie sformułowane przez skarżącą w istocie dotyczy kwestii wykładni i stosowania krajowych przepisów intertemporalnych, a tym samym nie należy do właściwości Trybunału Sprawiedliwości.

Zagadnienie zgłoszone w pytaniu dotyczy możliwości retroaktywnego stosowania przepisów rozporządzeń wspólnotowych do sytuacji powstałych przed akcesją.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Przepis ten stanowi zasadę rozgraniczającą stosowanie przepisów dotychczasowych oraz przepisów obowiązujących od dnia 1 maja 2004 r. Określone w tym przepisie sformułowanie "stosuje się przepisy dotychczasowe" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. stosowane będą obowiązujące przed akcesją zarówno przepisy materialne, jak i proceduralne. Pojęcie "sprawy dotyczące długu celnego" należy interpretować w taki sposób, że art. 26 powołanej ustawy dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które dopiero zostaną wszczęte, ale odnoszą się do stanów faktycznych (dotyczących długu celnego) powstałych przed dniem 1 maja 2004 r. Zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych, jakim jest dług celny stosownie do postanowień art. 3 § 1 pkt Kodeksu celnego, powstaje z mocy prawa w sytuacjach określonych w dziale II tej ustawy, w szczególności w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 209 § 2). W rozpoznawanej sprawie przyjęcie zgłoszenia celnego, z którym należy łączyć datę powstania długu celnego, nastąpiło przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, a w związku z tym na mocy art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu celnego z 1997 r. Powyższy pogląd jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I GSK 1752/05 NSA wyraził pogląd, że jedynym warunkiem stosowania przepisu art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne jest data powstania długu celnego. Jeżeli dług celny powstał przed dniem 1 maja 2004 r., to należy stosować przepisy dotychczasowe, a więc zawarte w Kodeksie celnym zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy proceduralne. W postanowieniu z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt I GSK 2212/06 NSA stwierdził, że zgodnie z art. 65 § 4 pkt 1 i 2 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne w sprawach dotyczących długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej organ celny na wniosek strony nadal wydaje decyzję lub może z urzędu wydać decyzję, w której uznaje zgłoszenie celne za prawidłowe lub za nieprawidłowe.

Pogląd taki został również wyrażony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt SK 25/05 (Dz. U. Nr 229, poz. 1675). Trybunał stwierdził, że na mocy przepisu przejściowego art. 26 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne utrzymane w mocy zostały przepisy dotychczasowe w stosunku do spraw długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej.

Wniosek strony wymagał także rozważenia możliwości zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisów prawa wspólnotowego.

Prawo wspólnotowe stało się z dniem 1 maja 2004 r. źródłem powszechnie obowiązującego prawa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z tym dniem organy państwa polskiego, w tym sądy administracyjne, przejęły obowiązki wynikające z przepisów tego prawa oraz wykładni Trybunału. W orzecznictwie ETS wyraźnie wskazano, że zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego retroaktywnie, obejmujące okres sprzed przystąpienia, przy braku szczegółowych przepisów w Traktacie akcesyjnym jest niedopuszczalne (wyrok z dnia 11 stycznia 2001 r. C-464/98 Westdeutche Landesbank Girozentrale przeciwko Stefan [2001] ECR 1-173).

Wypada także zauważyć, że zasada stosowania przepisów dotychczasowych jest zgodna z regulacjami Traktatu Akcesyjnego (rozdział 5 pkt 13 Załącznika IV do aktu, Dz. U. UE. L. Nr 236, 33 z 23 września 2003 r.), zgodnie z którym procedury dotyczące powstania długu celnego, księgowania oraz pokrycia należności wynikających z kontroli, o których mowa w art. 201 do 232 rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 oraz art. 859 do 876a rozporządzenia (EWG) nr 2454/93 mają zastosowanie do nowych Państw Członkowskich z zastrzeżeniem sytuacji, gdy odzyskiwanie należności jest przeprowadzane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym. Jednakże w przypadku, gdy dług celny powstał przed dniem przystąpienia, odzyskanie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo oraz na jego rzecz. Również w dokumencie informacyjnym nr [...] , opracowanym przez Komisję Europejską, zawarto wyjaśnienia w tym zakresie. W rozdziale IX tego dokumentu wskazano, że w sprawach dotyczących długu celnego powstałego przed przystąpieniem, zastosowanie mają przepisy, które obowiązywały w nowym Państwie Członkowskim przed przystąpieniem.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, stanowi wykonanie przepisów przejściowych określonych w Traktacie Akcesyjnym (zał. IV pkt 5.13 i 5.14, załącznik nr 1 do Dz. U. Nr 90, poz. 864, Tom I, s. 699).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zastosowanie w rozpoznawanej sprawie powołanego przez skarżącą Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, jest nieuzasadnione ze względu zarówno na brak wyjątku od zasady nieretroakcji prawa wspólnotowego, jak i na brak skutków zaskarżonej decyzji po dniu akcesji.

Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca podniosła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania.

Pierwszy zarzut dotyczył naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie powołanego przepisu przez Sąd pierwszej instancji i nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego istotnego dla wyjaśnienia sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest chybiony.

Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyraźnie wskazał, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii prof. Dr hab. H. P.-S. został oddalony, gdyż nie pozostawał w związku z oceną legalności kontrolowanej decyzji. Sąd słusznie zauważył, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzenie dowodu innego niż z dokumentu jest niemożliwe ze względu na treść art. 106 § 3 p.p.s.a., a w ogóle przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy ustalenia na podstawie dokumentu są niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie może natomiast dokonywać w tym trybie ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Przedstawiony przez skarżącą dokument (prywatny) nie odnosił się do oceny legalności zaskarżonej decyzji, ale był związany z ustaleniem stanu faktycznego sprawy – właściwościami produktu "Bolifor 18". W związku z tym stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzając tego dowodu, wbrew sugestiom skarżącej, nie naruszył prawa. Podkreślenia także wymaga, że podnosząc zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca nie wyjaśniła jaki miało ono wpływ na wynik sprawy, co oznacza zredagowanie tego zarzutu w sposób nie odpowiadający treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

W pozostałych zarzutach skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów postępowania, skarżąca wskazała na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a., wiążąc je z przepisami postępowania celnego (art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej).

W związku z powyższym należy zauważyć, że art. 3 § 1 p.p.s.a. zawiera normę o charakterze ustrojowym, a nie procesowym, bowiem stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Do naruszenia powołanego przepisu mogłoby dojść wówczas, gdyby sąd administracyjny odmówił rozpoznania skargi mimo wniesienia jej z zachowaniem warunków przewidzianych przepisami prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. W skardze kasacyjnej tego rodzaju uchybienia nie zostały podniesione. Podkreślenia wymaga, że zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy zwalczania przez stronę, odbiegającego od jej oczekiwań, wyniku kontroli działalności administracji publicznej, nawet jeżeli kontrola ta została przeprowadzona w sposób wadliwy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca także nietrafnie zarzuciła naruszenie art. 135 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten ma zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi. Wówczas podstawą zastosowania art. 135 p.p.s.a. będzie stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, Wydanie 4, Warszawa 2011, s. 398). W związku z tym w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji. Dodać wypada, że w skardze kasacyjnej nie wskazano żadnego aktu, którego konieczność wyeliminowania wynikałaby z art. 135 p.p.s.a., a jedynie wspominano o zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji usunięcia naruszenia prawa w stosunku do bliżej nieokreślonych czynności organów celnych (s. 6 skargi kasacyjnej).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca niesłusznie podniosła w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami regulującymi postępowanie przed organami celnymi. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. stanowi bowiem podstawę uwzględnienia skargi, w wypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jest oczywiste, że Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć powołanego przepisu, nie dostrzegając uchybień przepisom postępowania, których miały się dopuścić organy celne.

Powyższe uwagi uzasadniają dalszą ocenę zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania w takim zakresie, w jakim odnoszą się one do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Ordynacji podatkowej.

Wspomniane zarzuty koncentrują się na zwalczaniu stanowiska Sądu pierwszej instancji, który zaakceptował przyjętą w zaskarżonej decyzji klasyfikację taryfową towaru o nazwie handlowej "B. 18" do kodu PCN 2309 90 93 0. Według skarżącej organy nie dysponowały wystarczającym materiałem pozwalającym na dokonanie taką klasyfikację, gdyż stan faktyczny nie został ustalony prawidłowo, a ocena dowodów przeprowadzona przez organ naruszała art. 191 Ordynacji podatkowej. Uchybienia Sądu pierwszej instancji polegały na nieuwzględnieniu uchybień organu celnego, który pominął: a) okoliczność, że węglan wapnia stanowiący zanieczyszczenie fosforanu jednowapniowego jest nie przereagowanym substratem reakcji chemicznej, b) wnioski płynące z opinii prof. dr hab. inż. Jerzego P, dr J. B. oraz prof. J. K. dotyczące poprawności klasyfikacji taryfowej produktu "B. 18", c) okoliczność, że zastosowanie towaru o nazwie "B. 18", mimo zanieczyszczenia go węglanem wapnia pozostaje nadal ogólne, d) znaczenie językowe terminu "zastosowanie" i nadał temu terminowi znaczenia całkowicie odbiegające od sensu nadanego mu w języku polskim, bez uzasadnienia i przedstawienia argumentów pozwalających na ustalenie znaczenia tego sformułowania na gruncie prawa celnego oraz nie wyjaśnił, w jakim celu, innym niż ogólny, może zostać zastosowany "B. 18", w szczególności jakie potrzeby zwierząt, z uwagi na dane proporcje swych składników, zaspokaja ten produkt.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego opisane zarzuty są nietrafne.

Strona skarżąca niesłusznie zarzuca, że organy nie dokonały dostatecznych ustaleń w zakresie klasyfikacji taryfowej "B. 18", czym naruszyły art. 122 ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego. Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej organy podatkowe (celne) są zobowiązane do podejmowania niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W rozpoznawanej sprawie zakres działania organu i zakres jego kontroli przez Sąd pierwszej instancji były wyznaczone ustaleniami wcześniejszych postępowań sądowoadministracyjnych, w ramach których wskazane zostały kierunki ustalania stanu faktycznego sprawy. Z powołanych już wcześniej orzeczeń wynikał dla organu obowiązek wyjaśnienia okoliczności związanych z charakterem produktu o nazwie handlowej "B. 18", w szczególności poprzez ocenę wszystkich opinii biegłych (ekspertów) zebranych w toku postępowania. Wyznaczony w ten sposób zakres postępowania dowodowego miał decydujący wpływ na zakres kontroli zaskarżonej decyzji przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaakceptowanie przez WSA ustaleń dokonanych w postępowaniu celnym nie narusza prawa, gdyż w toku tego postępowania nie doszło do naruszenia przez Dyrektora Izby Celnej w S. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga, że Sąd pierwszej instancji trafnie podzielił ustalenia organu, iż "B. 18" jest mieszaniną fizycznie jednorodną składającą się z dwóch związków chemicznych – fosforanu jednowapniowego i węglanu wapnia, przy czym węglan wapnia nie jest zanieczyszczeniem poreakcyjnym ale celowo zachowanym związkiem. Powyższe ustalenia dokonane zostały przede wszystkim na podstawie informacji pochodzących od jego producenta. Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował stanowisko organu, że producent, jest podmiotem najlepiej poinformowanym o sposobie produkcji towaru, proporcji użytych reagentów, końcowym składzie chemicznym i jego przeznaczeniu. W konsekwencji nie budzi także wątpliwości podzielenie przez WSA, dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej w S., oceny opinii wydanych w sprawie na zlecenie organu lub strony. Z większości tych opinii wynikało, że pozostały w "B. 18" węglan wapnia stanowi dopuszczalne zanieczyszczenie wyodrębnionego związku chemicznego jakim jest fosforan jednowapniowy, zaś użyty w procesie produkcji nadmiar węglanu wapnia wprowadzony został z przyczyn ekonomicznych. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że organ odwoławczy trafnie uznał, iż nadmiar węglanu wapnia nie stanowił dozwolonego zanieczyszczenia, lecz było to działanie celowe i zmierzało do osiągnięcia produktu zawierającego optymalną, dopuszczalną w żywieniu zwierząt dawkę wapnia. Takie wnioski wypływają przede wszystkim z dokumentacji dotyczącej "B. 18" i informacji uzyskanych od producenta tego wyrobu. W świetle tych prawidłowych ustaleń wyłączone jest klasyfikowanie produktu "B. 18" do zadeklarowanej przez skarżącą pozycji Taryfy celnej. Podkreślenia wymaga, że "B. 18" nie stanowi odrębnego, zdefiniowanego związku chemicznego, chociażby zanieczyszczonego, o którym mowa w uwadze 1(a) do działu 28, gdyż jest to powstająca w procesie produkcji i nie dająca się rozdzielić mieszanina dwóch związków chemicznych. Słusznie przyjęto w zaskarżonej decyzji, że nadwyżka substratu w postaci węglanu wapnia nie wynika bezpośrednio z procesu otrzymywania pojedynczego związku – fosforanu jednowapniowego, co potwierdza tezę, iż węglan wapnia występujący w "B. 18" nie stanowi dopuszczalnego zanieczyszczenia. Zauważyć także należy, że producent "B. 18" definiuje ten produkt jako fosforan jednowapniowy z ekstra dodatkiem węglanu wapnia, co jednoznacznie wskazuje na charakter tego towaru jako mieszaniny. Jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji w sytuacji, gdy sam producent nie traktuje "B. 18" jako wyodrębnionego pojedynczego związku chemicznego, należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż zawarty w nim węglan wapnia nie jest tylko "zanieczyszczeniem" wynikającym z ekonomiki procesu produkcji. Proces otrzymywania "B. 18" sam producent określa jako modyfikację produkcji MCP, polegającą w istocie na zwiększeniu ilości węglanu wapnia używanego do produkcji i prowadzenia procesu w granulatorze tak, aby produkt finalny był fizycznie jednolity i osiągnął maksymalną dla fosforanów paszowych zawartość wapnia, łącząc w ten sposób najlepsze cechy fosforanów paszowych: dobrą strawność oraz wysoką zawartość fosforu i wapnia. Akcentowana przez skarżącą kwestia braku określenia w Taryfie celnej dopuszczalnego poziomu zanieczyszczeń wyodrębnionego związku chemicznego nie ma w związku z tym istotnego znaczenia dla procesu klasyfikacji taryfowej. Wykluczenie obecności w "B. 18" węglanu wapnia jako dopuszczalnego zanieczyszczenia wynika, jak już wspomniano z celowego działania producenta, który chciał uzyskać produkt o składzie optymalnym dla żywienia zwierząt. Z prawidłowych ustaleń organu zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji wynika bowiem, że producent oferował "B.18" jako wyrób przeznaczony do produkcji pasz. Jak trafnie wskazał WSA, organ szczegółowo uzasadnił dlaczego inne możliwe zastosowanie tego produktu nie mogło mieć wpływu na jego klasyfikację taryfową. W szczególności należy podzielić pogląd o teoretycznym aspekcie rozważań dotyczących tej kwestii, z pominięciem wskazania konkretnych przykładów możliwego innego zastosowania "B. 18", gdzie znaczna ilość węglanu wapnia nie będzie stanowiła przeszkody.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu pominięcia wniosków wynikających z opinii biegłych, a dotyczących poprawności klasyfikacji taryfowej "B. 18". W tym zakresie słuszne jest stanowisko, że wypowiadania się w kwestii poprawności klasyfikacji taryfowej nie należy do biegłych, lecz organów celnych. Opnie biegłych co do zasady powinny dotyczyć stanu towaru i jego właściwości.

Jeżeli chodzi o zarzut pominięcia znaczenia językowego terminu "zastosowanie" podnieść należy, że w skardze kasacyjnej, podobnie jak w skardze do WSA, skarżąca w ogóle nie uzasadniła tego zarzutu, co wyklucza możliwość jego merytorycznej oceny.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności ustalone w toku postępowania, bez wątpienia dowodziły wadliwej klasyfikacji importowanego towaru w zgłoszeniu celnym jak też błędnego stanowiska strony w toku postępowania celnego. Organ odwoławczy rozważył całość zebranych w sprawie dowodów, szczegółowo uzasadniając, dlaczego wywody i okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dały podstaw do akceptacji deklarowanego przez nią kodu PCN. Dyrektor Izby Celnej w S. odniósł się do wszystkich zgłaszanych przez skarżącą twierdzeń, a ocena zgromadzonego materiału dowodowego dokonana została zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji słusznie nie dopatrzył się w związku z tym zarzucanego naruszenia wymienionych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej normujących postępowanie dowodowe i ogólne zasady jego prowadzenia w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy - tylko bowiem takie naruszenie przepisów procesowych daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że ocena materiału dowodowego została powierzona organom w ramach swobodnej oceny dowodów, uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguły logicznego wnioskowania. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przy ocenie tych dowodów organ nie jest krępowany żadnymi regułami formalnymi. Organ odwoławczy oceniając w sposób nader szczegółowy wszystkie zebrane w sprawie dowody, w tym również opinie biegłych (ekspertów) i instytutów, nie dopuścił się naruszenia zasad tej oceny: oparł się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania i wszechstronnie go ocenił. Oceniając stan sprawy organ odwoławczy związany był przy tym oceną prawną wyrażoną w poprzednim orzeczeniu WSA stosownie do art. 153 p.p.s.a., do której, jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zastosował się.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego chybione są także zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów wymienionych w skardze kasacyjnej. Ta grupa zarzutów w istocie stanowi powtórzenie uchybień wytkniętych w skardze skierowanej do WSA. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo uznał, że w sprawie nie miało miejsca naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP i art. 83 § 3 Kodeksu celnego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację Sądu pierwszej instancji i stwierdza, że wbrew stanowisku skarżącej istniały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie kontroli zgłoszenia celnego, skoro podano w nim nieprawidłowe dane dotyczące importowanego towaru, deklarując, że jest to fosforan jednowapniowy.

W piśmie z 1 października 2012 r. skarżąca wskazała na potrzebę prounijnej wykładni art. 83 § 3 Kodeksu celnego poprzez uwzględnienie w procesie wykładni regulacji art. 220 ust. 2 pkt 2 lit. b) WKC. Powołany ostatnio przepis określa przesłanki odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego. Pomijając kwestię braku związku art. 83 § 3 Kodeksu celnego, który dotyczy możliwości kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru z art. 220 ust. 2 pkt 2 lit. b) WKC, zauważyć należy, że uszło uwadze skarżącej, iż instytucja odstąpienia od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego występowała na gruncie mającego zastosowanie w sprawie Kodeksu celnego. Przesłanki uzasadniające odstąpienie od retrospektywnego zaksięgowania długu celnego określone zostały w art. 229 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego. Strona skarżąca w toku postępowania celnego i sądowoadministracyjnego nie podnosiła jednak zarzutu naruszenia, tego ostatnio wymienionego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał także za nieuzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie Taryfy celnej i Wyjaśnień do Taryfy celnej, poprzez dowolną interpretację "(...) zapisów pozycji i wyjaśnień do Działu 28 i uznanie, iż węglan wapnia pozostawiony w towarze o nazwie B. 18 nie stanowi zanieczyszczenia w rozumieniu Wyjaśnień do Taryfy Celnej (...)". Strona skarżąca w istocie nie uzasadniła tego zarzutu, ograniczając się do przytoczenia treści uwag do Działu 28 i 23 Taryfy celnej. Podkreślenia wymaga, że w istocie omawiany zarzut dotyczy sfery ustaleń faktycznych, które jak wskazano wyżej zostały poczynione prawidłowo.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w związku z art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze, że pełnomocnik organu występował w dziewięciu sprawach o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, co w sposób oczywisty miało wpływ na nakład pracy pełnomocnika niezbędny do reprezentowania interesów mocodawcy.