Wyrok NSA, sygn. akt I SA 294/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 614  Oświata, szkolnictwo wyższe, nauka, działalność badawczo-rozwojowa i archiwa
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Stopnie i tytuły naukowe
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1-2, art. 34 ust. 3
journal: Dz.U. 1990 nr 65 poz. 386
law: Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych.
Teza: W myśl art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych /Dz.U. nr 65 poz. 386 ze zm./ sekcja Centralnej Komisji podejmuje decyzje o zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Jeżeli co najmniej jedna opinia jest negatywna, sekcja powołuje recenzenta spoza składu Centralnej Komisji. Przepis ten obowiązuje w toku całego postępowania przed Komisją tj. zarówno przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy, jak i w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 17 ust. 2 ustawy.

Ustawowa regulacja w omawianym zakresie znajduje swoje rozwinięcie w postanowieniu par. 9 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji, zawierającym wymóg powołania dodatkowego recenzenta spoza składu Komisji po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta.

TEZY

W myśl art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych /Dz.U. nr 65 poz. 386 ze zm./ sekcja Centralnej Komisji podejmuje decyzje o zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Jeżeli co najmniej jedna opinia jest negatywna, sekcja powołuje recenzenta spoza składu Centralnej Komisji. Przepis ten obowiązuje w toku całego postępowania przed Komisją tj. zarówno przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy, jak i w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 17 ust. 2 ustawy.

Ustawowa regulacja w omawianym zakresie znajduje swoje rozwinięcie w postanowieniu par. 9 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji, zawierającym wymóg powołania dodatkowego recenzenta spoza składu Komisji po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jana P. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia 25 stycznia 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Szkoły Głównej Handlowej w W. o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego - uchyla zaskarżoną decyzję; (...).


UZASADNIENIE

Centralna Komisja do spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych, działając na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych /Dz.U. nr 65 poz. 386/, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Szkoły Głównej Handlowej w W. z dnia 6 listopada 1997 r. o nadaniu dr Janowi P. stopnia naukowego doktora habilitowanego, decyzją z dnia 25 stycznia 1999 r. (...) utrzymała w mocy swą decyzję z dnia 30 marca 1998 r. o odmowie zatwierdzenia ww.. uchwały.

W uzasadnieniu decyzji podano, że Sekcja Nauk Ekonomicznych po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, po wysłuchaniu opinii recenzentów Komisji oraz po przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Naukowej, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały /3 - tak, 9 -nie, 2 - wstrzym./.

Ocena dokonana przez Sekcję wskazuje - podkreśla Centralna Komisja - że argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal nie pozwalają na uznanie, iż rozprawa habilitacyjna stanowi znaczny wkład w rozwój dyscypliny ekonomia, wymagany zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy. W szczególności potwierdzony został zarzut, że rozprawa habilitacyjna dr Jana P. nie ma charakteru monografii naukowej; pewne jej partie zbliżone są do podręcznika, inne do pracy popularnonaukowej. Rezygnując z przeprowadzenia własnych badań empirycznych habilitant sprawił, że jego rozprawa - jak stwierdził ostatni z recenzentów Centralnej Komisji "jest pozbawiona opisu, analizy stanów realnych i ich dynamiki, a koncepcje jej rozważania są pozbawione wsparcia konkretnymi danymi". Pozostały dorobek naukowy habilitanta, chociaż dość obszerny, pozbawiony jest głębszej refleksji ekonomicznej i wykazuje niedostatek erudycji odnoszącej się do literatury zagranicznej. Całość dorobku naukowego dr Jana P. po uzyskaniu stopnia naukowego doktora nie stanowi znaczącego wkładu w rozwój ekonomii /dyscypliny w której ubiega się o habilitację/ a może być jedynie traktowany jako przyczynkarski w ramach dyscypliny "nauki o zarządzaniu".

Prezydium Komisji. po zapoznaniu się z argumentacją Sekcji podzieliło jej stanowisko i podjęło decyzję o utrzymaniu w mocy swej poprzedniej decyzji odmawiającej zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Naukowej /za utrzymaniem poprzedniej decyzji 9, przeciw 0, wstrzym. 1/.

Powyższą decyzję Centralnej Komisji do spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych Jan P. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił m.in., że sprawy ponownie nie rozpatrzono, tylko powtórzono poprzednią procedurę z "modyfikacją na jego niekorzyść", co oczywiście zakończyło się nie zatwierdzeniem nadanego przez SGH w W. stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Skarżący zarzuca. że po raz drugi wypowiadali się ci sami recenzenci. Nie był obecny przy powtórnym rozpatrywaniu sprawy prof. Roman U., który uznał, że rozprawa wypełnia lukę teoretyczną i poznawczą w omawianej dziedzinie. Powołano natomiast po raz drugi prof. Teodora N., który wcześniej negatywnie zaopiniował wniosek w postępowaniu zakończonym niezatwierdzeniem pierwszego tytułu dr hab. nadanego przez SGGW w W. /w 1990 r./. W ocenie skarżącego nie są dwie odrębne sprawy: habilitacja bowiem dotyczy tej samej osoby i była rozpatrywana przez tę samą komisję w okresie 10 lat. Recenzji ostatniej, o której pisze się w decyzji Centralnej Komisji z 25 stycznia 1999 r. skarżący zresztą nie otrzymał i ustnie podano, że autorem był prof. Teodor N.

W ocenie skarżącego negatywna opinia prof. Jerzego D. zawiera liczne sprzeczności, błędy logiczne i subiektywne nieuzasadnione stwierdzenia.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych wniosła o oddalenie skargi. W szczególności, w ocenie Centralnej Komisji rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie polega na rozpatrzeniu sprawy od nowa, ale na zbadaniu prawidłowości kwestionowanej decyzji. Taki też był cel omawianego postępowania Centralnej Komisji. Powołany został jeszcze jeden, trzeci z kolei recenzent Centralnej Komisji, którego zadaniem było szczegółowe zapoznanie się z dotychczasowymi opiniami i wystąpieniem o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przygotowanie przez to dyskusji na posiedzeniu Sekcji dotyczącej zasadności poprzedniej decyzji.

Dyskusja taka odbyła się na posiedzeniu Sekcji Nauk Ekonomicznych. Nie wzięcie udziału w tym posiedzeniu przez prof. U. nie miało istotnego znaczenia. Jego opinia jest bowiem znana i została udostępniona członkom Sekcji. Z zaproszenia na omawiane posiedzenie skorzystali natomiast pozostali dwaj recenzenci powołani przez Radę Naukową i mieli oni pełną możliwość wypowiedzenia się w rozpatrywanej sprawie.

Bezzasadne jest twierdzenie skarżącego - wyjaśnia następnie Centralna Komisja - iż jego obecnie oceniana sprawa habilitacyjna nie jest odrębną sprawą, lecz tą samą sprawą, która zakończyła się odmową zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia doktora habilitowanego przed około 10 laty. Zaskarżona decyzja zapadła w zupełnie nowym postępowaniu, w którym przedstawiono nową rozprawę habilitacyjną, dorobek w innym stanie niż przed 10 laty. Postępowanie w sprawie nadania stopnia wszczęła i przeprowadziła również inna jednostka organizacyjna /w innej uczelni/, zaś postępowanie zatwierdzające prowadził inny organ, działający w zasadniczo innym składzie niż poprzednio /wówczas była to Centralna Komisja Kwalifikacyjna do Spraw Kadr Naukowych/ i na podstawie przepisów innej ustawy. Obecna Centralna Komisja nie miała ani potrzeby ani uzasadnienia, aby w swym postępowaniu, brać pod uwagę przebieg innego, nieznanego jej zresztą postępowania.

Skarżący zaś ubiegał się o stopień naukowy doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia /z uściśleniem - ekonomika rolnictwa/. Zarówno Sekcja Nauk Ekonomicznych, z udziałem której rozpatrzono przedmiotową sprawę, jak i powołani w sprawie recenzenci z merytorycznego jak i formalnego punktu widzenia mieli pełne kompetencje do wypowiadania się w tej sprawie. Fakt, iż dorobek skarżącego, poza rozprawą habilitacyjną, dotyczy w głównej mierze nauk o zarządzaniu, pogłębia jedynie ocenę, że w dyscyplinie, w której ubiega się o habilitację nie ma on znaczących osiągnięć niezależnie od tego, iż omawiany dorobek nie ma poważniejszego, naukowego znaczenia.

W ocenie Centralnej Komisji nie ma podstaw do twierdzenia, że negatywna decyzja w sprawie habilitacji skarżącego jest wynikiem niekompetentnej Sekcji i recenzentów Centralnej Komisji, bądź stanowi naruszenie obowiązującego prawa.

W kolejnym piśmie procesowym skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisów ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych /Dz.U. nr 65 poz. 386 ze zm./ nie można podzielić stanowiska Centralnej Komisji, że rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy "nie polega na rozpatrzeniu sprawy od nowa, ale na zbadaniu prawidłowości kwestionowanej decyzji".

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został bowiem pogląd, iż postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych (...) cechuje pewna odrębność od postępowań prowadzonych wyłącznie w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego /I SA 134/95, I SA 1233/95, I SA 1040/98/ Zasady postępowania przed Centralną Komisją i jej organami regulują przepisy tej ustawy, m.in. art. 34, zaś z mocy delegacji zamieszczonej w art. 34 ust. 5 ustawy, kompetencje organów, organizację i tryb działania pozostawiono do uregulowania statutowego przez samą Komisję. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zatem odpowiednie zastosowanie tylko w zakresie nie uregulowanym w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych /art. 29 ust. 1/. W myśl art. 34 ust. 3 ustawy sekcja Centralnej Komisji podejmuje decyzje o zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Jeżeli co najmniej jedna opinia jest negatywna, sekcja powołuje recenzenta spoza składu Centralnej Komisji. Przepis ten obowiązuje w toku całego postępowania przed Komisją tj. zarówno przy podejmowaniu decyzji na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy, jak i w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 17 ust. 2 ustawy. Ustawowa regulacja w omawianym zakresie znajduje swoje rozwinięcie w postanowieniu par. 9 ust. 4 Statutu Centralnej Komisji, zawierającym wymóg powołania dodatkowego recenzenta spoza składu Komisji po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta. Jak wynika z akt sprawy zasada ta nie znalazła zastosowania w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia 25 stycznia 1999 r. Po wydaniu recenzji przez prof. dr hab. Teodora N., który wydał negatywną opinię dla habilitanta, nie zasięgnięto opinii innego recenzenta spoza składu Komisji. Skoro więc w postępowaniu przed Centralną Komisją zostały naruszone przepisy prawa, nakazujące w takim przypadku zasięgnięcia opinii dodatkowego recenzenta spoza składu Komisji, to wydana decyzja z 25 stycznia 1999 r. bez dopełnienia tego warunku jest niewątpliwie sprzeczna z przepisem art. 34 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 12 września 1990 r. Tego rodzaju wada postępowania skutkować musi uchyleniem ostatecznej decyzji jako naruszająca prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od wskazanego powyżej uchybienia w postępowaniu przed Centralną Komisją warto przytoczyć za uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1995 r. III AZP 12/94 stanowisko tego Sądu, że "całość postępowania przed oficjalnym zajęciem stanowiska przez Prezydium Komisji ma charakter w miarę odformalizowany, co uzasadnione jest przedmiotem sprawy (...). Należy zatem (...) tak kształtować sposób postępowania, by - jeśli sprawa staje się problematyczna - możliwe było uzyskanie możliwie wielu i to rozmaitych opinii, co powinno do minimum zmniejszyć ryzyko niesłusznego bądź niesprawiedliwego rozstrzygnięcia (...)". Oceniając z tego punktu widzenia, ponowne powołanie przez Centralną Komisję na recenzenta prof. dr hab. Teodora N. w postępowaniu mającym na celu rozpatrzenie wniosku w trybie art. 17 ust. 2 ustawy, negatywnie opiniującego pracę habilitacyjną i dorobek naukowy skarżącego w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 30 marca 1998 r. o odmowie zatwierdzenia uchwały, nie służy z pewnością realizacji naczelnej zasady prawdy obiektywnej poprzez dokładniejsze i pełniejsze przeanalizowaniu sprawy i doprowadzeniu do wypracowania wszechstronnie uzasadnionego stanowiska /art. 7 Kpa/.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 55 cyt. ustawy o NSA.