Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 760/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-03-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, , Protokolant sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; zwanego dalej k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963, zwana dalej u.s.u.s.), po rozpatrzeniu wniosku B. S. (dalej: strona, skarżąca)

o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, organ) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...].

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca zwróciła się o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek stanowiące pomoc de minimis.

W uzasadnieniu wyjaśniła, że niemożność wywiązania się z obowiązku uregulowania składek wynika z trudnej sytuacji majątkowej. W trakcie nawiązania współpracy

z towarzystwem ubezpieczeniowym znacznemu obniżeniu uległo wynagrodzenie prowizyjne. Kilkukrotna restrukturyzacja oddziału i znaczne podwyższenie składek ubezpieczeniowych spowodowało rezygnację wielu klientów z ubezpieczeń, czego następstwem było drastyczne obniżenie jej dochodów. Podniosła, że pracując jako agent ubezpieczeniowy zawarła klauzulę wyłączności, co uniemożliwiało proponowanie klientom zawarcia polis ubezpieczeniowych w innych towarzystwach. W dalszej treści pisma wyjaśniła, że złą sytuację materialną pogłębiła choroba, skutkująca niedosłuchem prawego ucha, a dalsze leczenie tego schorzenia wymaga stosowania leków, których jednomiesięczna kuracja to koszt około 300,00 zł. W tej sytuacji opłacenie należnych składek pozbawiłoby skarżącą oraz jej rodzinę zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Po przeprowadzeniu postępowania opisaną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że prowadząc działalność gospodarczą skarżąca zobowiązana była odprowadzać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki na własne ubezpieczenia. Wskutek niedopełnienia ustawowego obowiązku opłacania składek, na koncie rozliczeniowym powstało zadłużenie na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, które wraz z odsetkami liczonymi na dzień [...] maja 2017 r. wyniosło 19.076,68 zł (w tym 17.296,88 zł należności głównej oraz 1.751,00 zł odsetek za zwłokę). Ponadto w związku

z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 28,80 zł.

ZUS ustalił, że działalność gospodarcza strony jest wykonywana od 2 czerwca 2014 r. w przedmiocie działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródło utrzymania gospodarstwa domowego stanowią: dochody męża w wysokości 215,00 zł oraz dochody uzyskiwane przez skarżącą z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Dokumenty finansowe przedłożone do wniosku wskazywały, że strona rozliczała się na zasadach ogólnych. W roku 2014 uzyskała dochód w wysokości 18.041,00 zł, następnie w 2015r. dochód wyniósł 11.595,00 zł, natomiast w roku 2016 dochód oscylował na poziomie 1.577,00 zł.

Organ zaznaczył, że mąż skarżącej w dniu [...] czerwca 2017r. zawarł trzy umowy o pracę, zatem będzie uzyskiwał dochód. Stałe wydatki związane z utrzymaniem określone zostały na poziomie 700,00 zł odpowiednio: z tytułu miesięcznego czynszu w kwocie 200,00 zł, z tytułu miesięcznych opłat eksploatacyjnych (energia elektryczna, gaz itp.) w kwocie 200,00 zł oraz z tytułu kosztów leczenia w wysokości 300,00 zł. Poza zobowiązaniem wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Skarżąca nie ponosiła dodatkowych obciążeń pieniężnych. Brak jest majątku nieruchomego oraz ruchomego.

Biorąc pod uwagę powyższe ZUS uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w rozumieniu przepisów u.s.u.s. Zdaniem organu nie zachodzą także przesłanki ujęte w § 3 ust.1 pkt 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr.141 poz. 1365, dalej: Rozporządzenie).

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podkreśliła swoją trudną sytuację finansową, która bezpośrednio wpłynęła na powstanie zadłużenia. Wyjaśniła, że na skutek znacznego obniżenia jej wynagrodzenia prowizyjnego, zmian reorganizacyjnych miejsca pracy i wzrostu kosztów prowadzonej działalności oraz utraty wielu klientów, dochody drastycznie zmalały. Powołała się również na przewlekłe problemy zdrowotne, wymagające stałego leczenia, kosztującego 300,00 zł miesięcznie.

Ponadto zarzuciła organowi I Instancji brak dociekliwości w stwierdzeniu dotyczącym podpisania umowy o pracę przez jej męża. Wyjaśniła, że przedmiotowa umowa dotyczy zatrudnienia na 1/100 etatu, co nie wpłynie na poprawę sytuacji finansowej. Wskazała, że osiągane niskie dochody nie pozwalają na uregulowanie składek, ponieważ pozbawiłoby to rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb.

Dalej skarżąca powołała się na minimum egzystencji określone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych wynoszące dla trzyosobowej rodziny 1472,48 zł. Podczas gdy uzyskany przez nią dochód w 2016 r. wynosił 1137,66 zł. Uznała, że w jej przypadku zaistniała nadzwyczajna sytuacja oraz okoliczności uzasadniające umorzenie zadłużenia z tytułu składek.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ II instancji stwierdził, że nie wystąpiły okoliczności mogące skutkować zmianą rozstrzygnięcia dokonanego przez organ I instancji. Wskazał, że w sprawie mogą mieć zastosowanie przesłanki całkowitej nieściągalności, zawarte w art. 28 ust 3 pkt 3, 4a, 5 i 6 u.s.u.s. Wykluczenie zastosowania pozostałych przypadków wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4 i 4b wynika z faktu, że okoliczności podlegające ocenie z punktu widzenia poszczególnych przesłanek w sprawie skarżącej nie wystąpiły.

Z przyczyn oczywistych zastosowania nie znajdzie przesłanka zawarta w art. 28 ust 3 pkt 1 u.s.u.s.

Prowadzona działalność nie została wykreślona z właściwego rejestru i jest prowadzona nadal. Ponadto po stronie skarżącej występują następcy prawni (mąż

i syn). Dlatego przesłanka z art. 28 ust 3 pkt 3 nie została spełniona.

Wysokość nieopłaconych składek przewyższa wartość kosztów upomnienia, które wynoszą 11,60 zł. Z tego powodu nie zachodzi przesłanka określona w punkcie 4a.

Obecnie nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jednak dochód

z działalności strony może stanowić podstawę prowadzenia skutecznego dochodzenia należności. Oznacza to, że nie można uznać przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust 3 pkt 5 za spełnioną.

Nie jest spełniona także przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6. Uwzględniając bowiem wysokość zadłużenia i biorąc pod uwagę możliwość przeprowadzenia przymusowego dochodzenia należności, nie można uznać za oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wobec nie stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia organ rozpatrzył wniosek skarżącej w oparciu o podstawę prawną dającą możliwość umorzenia zadłużenie z tytułu składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności - art. 28 ust. 3a u.s.u.s.

Wskazał, że zgodnie z tym przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności wyłącznie w uzasadnionych przypadkach z uwagi na ważny interes osoby zobowiązanej. Szczegółowe warunki umorzenia składek na podstawie art. 28 ust. 3b powołanej ustawy, określił Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 Rozporządzenia.

Wyjaśnił, że umorzenie jest zasadne w stosunku do tych dłużników, których stan majątkowy i sytuacja rodzinna nie pozwala na egzekucję, ponieważ powoduje ciężkie, negatywne skutki dla jego rodziny. Oznacza to stan, w którym spłacanie zadłużenia z tytułu składek na własne ubezpieczenie pozbawia rodzinę dłużnika niezbędnych środków utrzymania i nie pozwala na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto powodem do umorzenia niezapłaconych składek są poniesione przez dłużnika straty spowodowane klęską żywiołową, a także koszty ponoszone na skutek przewlekłej choroby wnioskującego o umorzenie lub członka jego rodziny.

Odnośnie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia organ wskazał, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, którego dochód netto z tytułu zatrudnienia, w czerwca 2017 r. wynosił 210,00 zł. Na utrzymaniu strony pozostaje studiujący syn, nie osiągający dochodu. Mąż skarżącej w 2016 r. uzyskał dochód

z tytułu udziałów w spółce cywilnej w wymiarze 50%, w kwocie 2057,01 zł. Brak natomiast informacji o dochodzie z tego tytułu w roku bieżącym.

Prowadzona przez stronę działalność gospodarcza w 2016 r. osiągnęła dochód w wysokości 11594,86 zł. Skarżąca ponosi stałe wydatki z tytułu opłat mieszkaniowych w kwocie 550,00 zł oraz z tytułu spłaty pożyczek w miesięcznej kwocie 450,00 zł. ZUS podniósł jednocześnie, że strona nie udokumentowała swojego dochodu za rok bieżący, a wydając decyzję rozstrzygającą kwestie umorzenia, organ nie może opierać się na domniemaniach. Tylko wiarygodna dokumentacja może stanowić podstawę podjęcia rozstrzygnięcia. Wobec tego, zdaniem ZUS skarżąca nie udowodniła, że obecnie, ze względu na stan majątkowy

i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić przedmiotowych należności.

Organ zwrócił również uwagę na fakt, iż strona nie przedstawiła dokumentów wskazujących na brak możliwość wykonywania pracy zarobkowej przez męża

w pełnym wymiarze czasu.

Dalej ZUS podniósł, że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia z uwagi na fakt, iż nie zostały wykazane straty materialne poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia nadzwyczajnego.

Odnośnie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia organ podniósł, że strona poinformowała o przewlekłych problemach zdrowotnych wskazując na ponoszone koszty leczenia w wysokości 300,00 zł miesięcznie, jednak nie przedłożyła dokumentacji medycznej świadczącej o złym stanie zdrowia. Podkreślił, że skarżąca jest osobą aktywną zawodowo. Wobec powyższego nie uznał, iż wystąpiła przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia.

Odnosząc się do powoływanego przez stronę minimum egzystencji, ZUS wyjaśnił, że podstawowym wskaźnikiem służącym do oceny kryterium ubóstwa jest minimum socjalne. W oświadczeniu z dnia 30 marca 2017 r. Instytut Pracy i Spraw Socjalnych przekazał informację o wysokości minimum socjalnego, które dla trzyosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 2740,79 zł. Ponieważ skarżąca nie dostarczyła odpisu książki przychodów i rozchodów, organ nie miał możliwości oceny, czy aktualnie rodzina strony znajduje się w stanie ubóstwa. Zaznaczył także, że stan taki musiałby mieć charakter trwały, nie rokujący poprawy.

Dalej ZUS podkreślił, że umorzenie należności ma charakter nieodwracalny,

a z uwagi na fakt, iż w przypadku skarżącej organ nie wykorzystał wszystkich środków zmierzających do wyegzekwowania zadłużenia, zastosowanie instytucji umorzenia należałoby uznać za przedwczesne.

Za odmową umorzenia należności przemawia również okoliczność regulowania innych zobowiązań finansowych. Z akt sprawy wynika, że strona spłaca inne zobowiązania finansowe w ratach, w kwocie 450,00 zł miesięcznie. Wobec tego nieuzasadnionym jest, by ubezpieczony spłacał zobowiązania wobec innych podmiotów z pokrzywdzeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, reprezentującego wszystkich ubezpieczonych społecznie. Końcowo ZUS wskazał, że rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, uwzględnił zarówno interes wnioskującego o umorzenie, jak również interes społeczny i publiczno-prawny charakter przedmiotowych zobowiązań.

Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu skargi wskazała na trudną sytuację majątkową, która uniemożliwia spłacenie wskazanych

w decyzji zaległości składkowych oraz zły stan zdrowia utrudniający wykonywanie pracy w sposób efektywny i powodujący konieczność ponoszenia wydatków na lekarstwa. Ponadto zaznaczyła, że ZUS nie uwzględnił faktu, iż jej mąż jest zatrudniony na umowę o pracę w wymiarze zaledwie 1/100 etatu, a więc dochody mają niewielki wpływ na sytuację finansową rodziny. Nadto mąż ma problemy ze znalezieniem zatrudnienia z uwagi na wiek przedemerytalny i posiadany wpis

o skazaniu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Skarżąca podniosła, że nie posiada żadnego majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, a spłata zadłużenia nie pozwoliłaby na zaspokojenie rodzinie niezbędnych potrzeb życiowych. Wyjaśniła, że nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, ponieważ o taki dokument nie zabiegała, dysponuje jedynie zwolnieniami lekarskimi potwierdzającymi zły stan zdrowia. Skarżąca nie dołączyła także do wniosku KPiR za 2017 r., bowiem uzyskała od pracownika ZUS informację o braku konieczności przedłożenia takiego dokumentu.

Strona podniosła, że z zestawienia wynika, że jej rodzina znajduje się w stanie ubóstwa, a stan taki ma charakter trwały. Wskazała, że za poprzedni okres i za bieżący nie osiąga minimum socjalnego.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji lub zaskarżonego postanowienia. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit."c").

Należy też dodać, że w myśl art. 134 "p.p.s.a." sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

Skarga okazała się niezasadna. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie składu orzekającego, nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zatem skargę należało oddalić.

Zważywszy na przedmiot kontrolowanego aktu wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę do umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, stanowi przepis art. 28 ust.1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle regulacji tej nie budzi wątpliwości, iż decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu należności z tytułu składek jest decyzją uznaniową. Nie oznacza to jednak pozostawienia Zakładowi pełnej swobody w zakresie wyboru rozstrzygnięcia w omawianym przedmiocie. Granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej, tj. posiadanej przez organ swobody wyboru rodzaju rozstrzygnięcia, wyznaczone są bowiem ściśle przepisami prawa, które precyzują przesłanki umorzenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 marca 2007r. w sprawie II GSK 345/06 (publikowany w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), granice uznania administracyjnego wyznaczają przesłanki sformułowane w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W sytuacji, gdy strona wykaże, że istnieją ustawowe przesłanki umorzenia, aby uniknąć zarzutu dowolności decyzji, organ musi wyjaśnić przyczyny z powodu których, mimo istnienia tych przesłanek, odmówił umorzenia. Wyjaśnienie to musi przy tym nastąpić z uwzględnieniem zarówno ważnego interesu zobowiązanego, jak i stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

W art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały granice przedmiotowe możliwego umorzenia (umorzenie składek, odsetek - w całości lub części), zaś w ust. 2 i ust. 3 sprecyzowana została zasadnicza przesłanka umożliwiająca umorzenie - nieściągalność należności. Ustawodawca użył dla jej określenia sformułowania "całkowita nieściągalność" i wyczerpująco wskazał w jakich przypadkach ona występuje (art. 28 ust. 3 pkt 1-6). W art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidziana zaś została dodatkowa możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Dotyczy ona jednakże już tylko ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli tych ubezpieczonych, którzy byli zobowiązani płacić sami za siebie składki, ale tego nie czynili, doprowadzając do zaległości. Ta grupa płatników potraktowana została przez ustawodawcę łagodniej, bowiem zaległe należności składkowe mogą być umarzane, mimo braku całkowitej nieściągalności, w sytuacjach określonych w ww rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Z art. 28 ust. 3b ustawy dodatkowo wynika, że dla oceny, czy przypadek jest uzasadniony należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Wskazane zasady, wynikające z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego dotyczą Skarżącej jako osoby zobowiązanej z racji prowadzenia działalności gospodarczej do opłacania składek na własne ubezpieczenie.

W myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzja wydana w oparciu o powyższe uregulowania prawne daje podstawy zakładowi ubezpieczeń społecznych do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że przepis ten pozostawia do uznania organu istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie zaległości lub odsetek, jak też zakres ewentualnego umorzenia. Nie może to jednak oznaczać dowolności rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji musi być bowiem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych.

Ustanowiona w art. 7 k.p.a. i doprecyzowana w art. 77 § 1 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. W tym celu obliguje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pod kątem okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, wynikających z norm prawa materialnego.

W postępowaniu toczącym się wskutek wniosku o umorzenie należności z tytułu składek to przede wszystkim na stronie zgłaszającej powyższy wniosek spoczywa obowiązek współdziałania z organem na okoliczność wykazania, czy zachodzą przesłanki uzasadniające zgłoszone żądanie na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wynika to przede wszystkim z faktu, że to wnioskujący posiada wiedzę obrazującą jego sytuację.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż w tej sprawie przyczyną odmowy umorzenia należności z tytułu składek było stwierdzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż nie wystąpiła po stronie skarżącej którakolwiek z przesłanek całkowitej nieściągalności tych należności enumeratywnie wymieniona przez ustawodawcę w art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Z ustaleń organu wynika, że działalność gospodarcza strony jest wykonywana od 2 czerwca 2014 r. w przedmiocie działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródło utrzymania gospodarstwa domowego stanowią: dochody męża w wysokości 215,00 zł oraz dochody uzyskiwane przez skarżącą z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Dokumenty finansowe przedłożone do wniosku wskazywały, że strona rozliczała się na zasadach ogólnych. W roku 2014 uzyskała dochód w wysokości 18.041,00 zł, następnie w 2015r. dochód wyniósł 11.595,00 zł, natomiast w roku 2016 dochód oscylował na poziomie 1.577,00 zł. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarcza oraz zawarł trzy umowy o pracę, zatem będzie uzyskiwał dochód. Stałe wydatki związane z utrzymaniem określone zostały na poziomie 700,00 zł odpowiednio: z tytułu miesięcznego czynszu w kwocie 200,00 zł, z tytułu miesięcznych opłat eksploatacyjnych (energia elektryczna, gaz itp.) w kwocie 200,00 zł oraz z tytułu kosztów leczenia w wysokości 300,00 zł. Spłaca pożyczki w kwocie 450 zł miesięcznie. Brak jest majątku nieruchomego oraz ruchomego.

Wbrew twierdzeniom skargi skarżąca nie wykazała, że jej rodzina jest w stanie ubóstwa. W trakcie prowadzonego postępowania strona, nie udokumentowała swojego dochodu za rok bieżący (np. nie dostarczyła chociażby odpisu książki przychodów i rozchodów), nie przedstawiła dokumentów wskazujących na brak możliwość wykonywania pracy zarobkowej przez męża

w pełnym wymiarze czasu, nie przedłożyła także dokumentacji medycznej świadczącej o złym stanie zdrowia. Zatem organ nie miał możliwości oceny, czy aktualnie rodzina strony znajduje się w stanie ubóstwa.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że aby mówić, że rodzina znajduje się w stanie ubóstwa stan taki musiałby mieć charakter trwały, nie rokujący poprawy. W sprawie istotne jest to, że zarówno skarżąca jak i jej mąż są aktywni zawodowo, prowadząc działalność gospodarczą a dodatkowo mąż skarżącej uzyskuje dochody ze stosunku pracy.

Dodatkowo należy wskazać, że trudna sytuacja materialna (finansowa) nie stanowi autonomicznie o umorzeniu, a subiektywne przekonanie strony o spełnieniu przesłanek i brak bieżących wolnych środków pieniężnych u dłużnika nie uzasadnia rezygnację dochodzenia zaległości. Zauważyć należy, że skarżąca posiada wolne środki o czym świadczy spłacanie przez nią innych zobowiązań z tytułu zaciągniętych pożyczek w ratach w kwocie 450 zł miesięcznie.

Każdy rozpoczynający działalność gospodarczą, robi to na własne ryzyko, tak z ponoszeniem strat jak i osiąganiem dochodów. Skutki prowadzenia nierentownej działalności obciążają przedsiębiorcę. Nie można dopuścić, by koszty prowadzonej działalności przenosić na instytucje państwowe i innych płatników. Argumenty skarżącej związane ze spadkiem dochodów w okresie prowadzenia działalności nie mogą uzasadniać rezygnacji wierzyciela publicznoprawnego z dochodzenia zadłużenia. Okoliczność, że skarżąca nie godzi się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów zebranych w sprawie nie znaczy, iż dowody te nie zostały wyczerpująco rozpatrzone.

Reasumując, należy jeszcze raz podkreślić, że umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter wyjątkowy i zarezerwowane jest dla sytuacji nadzwyczajnych, które jednak w niniejszej sprawie nie zachodzą. Ponadto, umorzone składki w istocie pokrywają inni ubezpieczeni. Toteż, dbając o stan finansów funduszów emerytalno-rentowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych musi każdorazowo indywidualizując okoliczności sprawy ważyć zasadność wniosku o umorzenie należności składkowych co, zdaniem Sądu, nastąpiło w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wobec powyższego Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów, na których oparł swoją decyzję, zaskarżona decyzja została też należycie uzasadniona, bez pominięcia któregokolwiek elementu mającego znaczenie dla ostatecznego, niewadliwego załatwienia sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.