Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 1053/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 31zy ust. 1-3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: § 10 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] maja 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...] lutego do [...] lutego 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...]; II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Towarzystwo Przyjaciół Dzieci [...] [...] (TPD / Stowarzyszenie) [...] czerwca 2021 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z [...] maja 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję ZUS [...] w [...] z [...] marca 2021 r. odmawiającą TPD prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy (FP), Fundusz Solidarnościowy (FS), Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) za okres od [...] do [...] lutego 2021 r.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

TPD [...] marca 2021 r. zwróciło się do ZUS o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek dla płatników prowadzących na dzień [...] listopada 2020 r. działalność w branżach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371, dalej: rozporządzenie), podając, że na dzień [...].11.2020 r. prowadziło jako przeważającą działalność wg PKD o kodzie [...] Do wniosku dołączono pismo, w którym wskazano, że Stowarzyszenie ze względów rejestrowo-statystycznych jest wpisane pod kodem [...] – działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowanych, mimo, iż jego przeważającą działalnością odpłatnego pożytku publicznego jest działalność o kodzie [...] – obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania. Podkreślono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami TPD musi mieć wpisaną jako przeważającą działalność tę o kodzie [...], a dopiero jako pozostałą działalność może podać faktycznie wykonywaną. Dlatego we wniosku podano działalność [...]

Decyzją z [...] marca 2021 r. ZUS [...] w [...] na podstawie art. 31zq ust. 7 w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm. - dalej: ustawa COVID-19), § 10 ust. 2 rozporządzenia oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 266 ze zm. - dalej: usus) odmówił TPD prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, FP, FS, FGŚP za luty 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji ZUS powołał przepisy § 10 ust. 2 oraz § 11 pkt 3 rozporządzenia i stwierdził, że podany we wniosku PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie na dzień [...].11.2020 r. W związku z tym Stowarzyszeniu nie przysługuje prawo do przedmiotowego zwolnienia.

Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy TPD ponownie wskazała, że jak każde stowarzyszenie, organizacja pozarządowa w Polsce posiada podmiotowy kod przeważającej dzielności [...] GUS w piśmie z [...] marca 2021 r. wyjaśnił, że stowarzyszenie, aby mogło zostać zarejestrowane, nie ma możliwości wskazania w oparciu o zapisy rejestru REGON, innego rodzaju przeważającej działalności niż statutowy, klasyfikowany do podklasy [...] Jest to wpis o charakterze podmiotowym, natomiast przedmiotową, główną działalnością TDP jest realizowane w ramach odpłatnej działalności pożytku publicznego prowadzenie Szkolnego Schroniska Młodzieżowego pod kodem [...] W świetle więc przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia jasnym jest, że faktyczną przeważającą działalnością wykonywaną przez TPD jest działalność o kodzie [...] objęta wsparciem.

ZUS [...] w [...] wydając decyzję z [...] maja 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] lutego 2021 r. powołał przepis art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 oraz § 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia i powtórzył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odnosząc się do powołanego przez stowarzyszenie stanowiska GUS podał, że skoro jako przeważający rodzaj prowadzonej działalności w rejestrze REGON wskazany jest inny kod niż określony w przepisach prawa, nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

TPD w skierowanej do tutejszego Sądu skardze na powyższą decyzję ZUS zarzuciło organowi naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: Kpa) poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przez brak ustalenia okoliczności przemawiającej za tym, że skarżący spełnia kryteria przyznania mu prawa do przedmiotowego zwolnienia,

- art. 7, art. 8 § 1 Kpa w zw. z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organu administracyjnego oraz brak wsparcia dla inicjatyw działających w interesie życia społecznego i rodzinnego poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i nieustosunkowanie się do twierdzeń strony, nieuwzględnienie szerszego kontekstu działalności skarżącego,

- art. 31zo-zx ustawy COVID-19 w zw. z § 10 ust. 2 rozporządzenia w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady równości i niedyskryminacji w stosunku do skarżącego przez wykluczenie go z możliwości otrzymania przedmiotowego zwolnienia jako podmiotu będącego w trudnej sytuacji gospodarczej,

- art. 77 § 1 i 2 w zw. z art. 78 § 1 Kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego,

- § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz. U. z 2015 r. poz. 2009 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło organ do błędnego ustalenia przeważającej działalności skarżącego dyskwalifikującej z przyznania zwolnienia.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pełnomocnik organu się temu nie sprzeciwił. W związku z tym Sąd niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: Ppsa).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargę jako usprawiedliwioną należało uwzględnić.

Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję wydano z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w niniejszej sprawie stanowił przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 371). Wskazane rozporządzenie wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w 31zy ust. 1 ustawy COVID-19, które w wersji aktualnej na dzień złożenia przez TPD wniosku (1.03.2021r.) stanowiło, że Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Realizując tak zakreślone upoważnienie ustawowe Rada Ministrów wydała wspomniane rozporządzenie z dnia 26 lutego 2021 r. Zgodnie z § 10 ust. 2 tego aktu zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lutego 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o [...], z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] listopada 2020 r.

Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez Stowarzyszenie przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia za luty 2021 r., a dokładnie przesłanki prowadzenia na dzień [...] listopada 2020 r. "przeważającej działalności" gospodarczej w zakresie uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia.

ZUS uzasadniając rozstrzygnięcie o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek powołał się na zapisy rejestru REGON, z których wynikało, że na dzień [...] listopada 2020 r. rodzajem przeważającej działalności prowadzonej przez wnioskodawcę była działalność oznaczona kodem [...] – działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowanych. Taki rodzaj przeważającej działalności - w ocenie organu - nie kwalifikuje płatnika do zwolnienia z opłacania należnych składek za luty 2020 r.

Z kolei TPD we wniosku o zwolnienie podało kod przeważającej działalności [...] - obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania. W ocenie skarżącej kod ten jest zgodny ze stanem faktycznym na [...] listopada 2020 r., albowiem każde stowarzyszenie ze względów rejestrowo-statystycznych jest wpisane pod kodem PKD [...] W przypadku TPD przeważającą działalnością odpłatnego pożytku publicznego jest zaś działalność o kodzie PKD [...]

Mając na uwadze tak zarysowany spór stwierdzić należy, że istotą problemu prawnego sprawy jest interpretacja § 10 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 i 2, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień [...] listopada 2020 r.

Wyjaśnienia wymaga, że z brzmienia § 10 ust. 2 rozporządzenia wynika, iż prawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek płatników składek prowadzących działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje płatnikom składek rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Przesłanki materialnoprawne udzielenia wsparcia w postaci zwolnienia z opłacania składek zostały unormowane w § 10 ust. 2 rozporządzenia. Wśród przesłanek tych nie uregulowano obowiązku legitymowania się przez wnioskodawcę odpowiednim wpisem w rejestrze REGON. Natomiast w § 10 ust. 3 rozporządzenia prawodawca zdecydował o wprowadzeniu środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie").

Polska Klasyfikacja Działalności została unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz. U. z 2007r. Nr 251 poz. 1885 ze zm.; dalej: rozporządzenie PKD). Rozporządzenie PKD wydane zostało na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 443 ze zm., dalej: usp). W załączniku do tego rozporządzenia zatyt. "Zasady Budowy Klasyfikacji" wskazuje się, że "przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana". Z kolei w przepisie art. 42 ust. 3 pkt 4 usp wskazano, że wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON) podlegają informacje dotyczące wykonywanej działalności, w tym rodzaj przeważającej działalności. Jednocześnie, zgodnie z art. 42 ust. 3a pkt 2 usp, w przypadku podmiotów wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego, z wyłączeniem rejestru dłużników niewypłacalnych i podmiotów, o których mowa w art. 49a ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, wpisowi do rejestru podmiotów podlegają dane uzupełniające: (...) przeważający rodzaj działalności statutowej dla podmiotów podlegających wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz dane kontaktowe: numer telefonu i faksu, adres poczty elektronicznej oraz strony internetowej, o ile podmiot takie posiada.

Na tle art. 42 ust. 3 pkt 4 i art. 42 ust. 3a pkt 2 usp jawi się zasadnym argumentacja skarżącej podnoszona już we wniosku inicjującego sprawę, wskazująca na różnicę pomiędzy wpisem do rejestru REGON wykonywanej przeważającej działalności (art. 42 ust. 3 pkt 4 usp), a uzupełniającym wpisem przeważający rodzaj działalności statutowej stowarzyszenia (art. 42 ust. 3a pkt 2 usp). Powyższe potwierdza wyrażone przez GUS stanowisko z [...] marca 2021 r. dołączone przez stronę organowi w toku postępowania. GUS wskazał, powołując się na na art. 42 ust. 3a usp, że dane dotyczące kodu przeważającej działalności 9499Z to dane uzupełniające wskazujące na przeważający rodzaj działalności statutowej dla podmiotów podlegających wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Dlatego informacyjnie Urząd Statystyczny uzupełnił informację o podanie podklas PKD przeważającej działalności wnioskodawcy (TPD), który jako podmiot posiadający status organizacji pożytku publicznego ma w rejestrze REGON wpisane następujące kody PKD drugorzędnej działalności: [...] [...]

Dodać należy, że informacje wpisywane są do rejestru REGON na wniosek danego podmiotu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone przepisami innych ustaw, potwierdzające powstanie podmiotu albo podjęcie działalności, zmianę cech objętych wpisem bądź skreślenie podmiotu.

Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że ZUS, nie wziąwszy pod uwagę, że wnioskodawcą w niniejszej sprawie jest stowarzyszenie, z naruszeniem § 10 ust. 3 rozporządzenia w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa przyjął na podstawie samego wykazu płatników składek przekazanego mu przez GUS, że przeważającym rodzajem działalności TPD jest "działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowanych" oznaczona kodem PKD [...]

Biorąc pod uwagę, że rozporządzenie z [...] lutego 2021 r. stanowiące materialnoprawną podstawę przyznania "zwolnienia ze składek" (upraszczając pojęcie) zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 31zy ust. 1-3 ustawy COVID-19, zważyć należy, że przepis art. 31zy ust. 4 tej ustawy wskazywał, iż w przypadku wydania rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1, zawierającego określenie kodów, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, Główny Urząd Statystyczny jest obowiązany przekazać Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych wykaz płatników składek, którzy na dzień wskazany w tym rozporządzeniu prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami wskazanymi w tym rozporządzeniu. Wykaz zawiera imię i nazwisko albo nazwę skróconą płatnika składek, NIP, REGON oraz kod PKD. Wykaz ten, w myśl zaś art. 31zy ust. 5 ustawy COVID-19, GUS przekazuje w terminie 7 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

Literalna wykładnia powyższych przepisów dokonana w związku z § 10 ust. 3 rozporządzenia w sposób nieuprawniony doprowadziła organ do wniosku, że uzyskane wykazem z GUS dane z rejestru REGON o wnioskodawcy stanowią jedyny dowód, na podstawie którego ustala się rodzaj przeważającej działalności tegoż podmiotu.

ZUS powinien mieć na uwadze, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 Kpa oraz art. 123 usus, zastosowanie mają przepisy Kpa. Powołane przepisy art. 31zy ust. 4 i 5 ustawy COVID-19 oraz § 10 ust. 3 rozporządzenia zawierają rozwiązanie proceduralne, mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia płatnikom składek faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, wynikającym z Kpa. Wymieniony w § 10 ust. 3 rozporządzenia przepisie środek dowodowy nie ma charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i odwołanie się do przepisów Kpa oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w § 10 ust. 3 rozporządzenia mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 Kpa i są dla organu wiążące, lecz przepisy rozporządzenia nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu przepisu art. 76 § 3 Kpa, zgodnie z którym dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Oznacza to, że płatnik składek prowadzący rzeczywistą działalność odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 2 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w sposób niebudzący wątpliwości aktualność czy prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Katalog dowodów jest otwarty (art. 75 Kpa) i w celu wykazania rzeczywiście prowadzonej działalności gospodarczej oraz prawidłowości podanego kodu PKD w okresie, o którym mowa w § 10 ust. 2 rozporządzenia, strona może przedstawić organowi wszelkie dodatkowe dowody, z których wynikałoby, że prowadzi przeważającą działalność oznaczoną kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek.

Sąd stwierdza, że w trakcie postępowania przed ZUS stowarzyszenie kilkukrotnie wskazywało na różnicę pomiędzy wpisem rejestrowym o charakterze podmiotowym (art. 42 ust. 3a usp) i przedmiotowym (art. 42 ust. 3 ust. 4 usp) odnoszącymi się do szczególnych rodzajów podmiotów będących stowarzyszeniami, organizacjami społecznymi, jak skarżące TPD. Jednocześnie przedłożono dowód w postaci ww. pisma GUS w [...] z [...] marca 2021 r., w którym wyjaśniono specyfikę danych rejestrowych w zakresie "przeważającej działalności" i "przeważającego rodzaju działalności statutowej" odnoszących się do tego rodzaju podmiotów.

ZUS ignorując stanowisko strony, jej oświadczenia i dowody, ograniczył się w swych rozważaniach do stricte literalnej wykładni i w rezultacie zastosowania § 10 ust. 3 rozporządzenia.

Zasada prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa) oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 Kpa) obligowały zaś organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy, tak by nie pozostawić u strony poczucia prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy w sposób arbitralny. W tym celu, kierując się art. 75 § 1 Kpa, który jako dowód pozwala dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, organ powinien był przeprowadzić dowód ze stanowiska GUS z [...] marca 2021 r., a w razie dalszych wątpliwości, również na gruncie przepisów o statystyce publicznej, wezwać GUS i stronę o złożenie niezbędnych wyjaśnień, czy przedłożenie kolejnych dowodów. Sąd jest zdania, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy szczególnie uprawnionym było zastosowanie normy określonej w art. 76 § 3 Kpa dającej możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu wymienionego w przepisie § 10 ust. 3 rozporządzenia. Jak wynika bowiem z treści art. 42 ust. 3 pkt 4 i ust. 3a pkt 2 usp sam zapis na podstawie wykazu GUS z rejestru REGON o przeważającej działalności TPD na dzień [...] listopada 2020 r. nie pozwalał organowi na ustalenie, jaki rodzaj działalności jako przeważającą stowarzyszenie prowadziło w tej dacie.

W ocenie Sądu przekazany ZUS wykazem na podstawie art. 31zy ust. 5 ustawy COVID-19 zapis dotyczący "przeważającej działalności" ujawnionej w rejestrze REGON należy traktować jako pewnego rodzaju domniemanie, które można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Zwolnienie przewidziane w § 10 ust. 2 rozporządzenia wraz innymi zwolnieniami przewidzianymi w ustawie COVID-19 i w innych przepisach wykonawczych zalicza się do pakietu aktów prawnych nazywanych powszechnie "Tarczą Antykryzysową". Regulacje wchodzące w skład tego pakietu opierają się pięciu filarach: ochronie miejsc pracy i bezpieczeństwu pracowników, finansowaniu przedsiębiorców, ochronie zdrowia, wzmocnieniu systemu finansowego, inwestycjach publicznych. Tarcza Antykryzysowa ma na celu ustabilizowanie polskiej gospodarki, a także stworzenie jej impulsu inwestycyjnego, a przepisy pomocowe mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom. Pakiet ten pozostaje w istotnym związku z wprowadzonymi przez władze publiczne daleko idącymi ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej i możliwości zarobkowania. Samo rozporządzenie w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 przewidziało różnego rodzaje wsparcia, począwszy od świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, przez ponowne świadczenia postojowe, dotacje na pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, aż wreszcie zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na FP, FS, FGŚP lub FEP. Wskazane instrumenty wsparcia państwa mają na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19.

W kontekście celów i całego systemu wsparcia w okresie epidemii COVID-19 należy uznać, że narzędzie, jakim jest klasyfikacja statystyczna PKD, może być wykorzystywane w systemie organizowania pomocy dla przedsiębiorców i innych podmiotów objętych wsparciem poszkodowanych pandemią, ale nie może być samoistną przesłanką jej przyznawania.

Sąd orzekający podziela prezentowane na tym tle w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, zgodnie z którym odwołanie do klasyfikacji PKD w treści § 10 ust. 3 rozporządzenia (jak i uprzednio w treści art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19 – w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r.) ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że widniejący w systemach ewidencyjnych lub statystycznych kod PKD "przeważającej działalności" płatnika składek odpowiada stanowi rzeczywistemu (przykładowo: WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2021 r., sygn. I SA/Ol 301/12, wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lutego 2021 r., sygn. III SA/Wr 614/20; wyrok WSA w Rzeszowie z 20 maja 2021 r., sygn. I SA/Rz 279/21; dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Domniemanie to można obalić stosownymi dowodami wskazującymi na to, jaka faktyczna działalność jest prowadzona. Należy mieć przy tym na względzie cel omawianego rozporządzenia, którym jest wsparcie uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19. Wsparcie to powinno zatem zostać udzielone tym płatnikom, którzy faktycznie na dzień [...] listopada 2020r. prowadzili jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w § 10 ust. 2 rozporządzenia. Sama zatem treść rejestru REGON na podstawie wykazu GUS nie może przesądzać o tym, że przeważającą działalnością skarżącego Stowarzyszenia była "działalność pozostałych organizacji członkowskich, gdzie indziej niesklasyfikowanych". Klasyfikacja ta nie określa bowiem przedmiotu działalności.

Gdyby inne dowody wskazywały na to, że na dzień [...] listopada 2020 r. przeważającą działalnością strony była działalność o kodzie PKD [...] – obiekty noclegowe turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania, zdaniem Sądu, przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek, brak byłoby podstaw odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek za luty 2021 r.

Dodać należy, że ocena rodzaju i rozmiaru rzeczywiście wykonywanej działalności należy do sfery ustaleń faktycznych. Istotne jest precyzyjne ustalenie, jaką faktycznie przeważającą działalność (według PKD) wnioskodawca na dzień [...] listopada 2020 r. prowadził, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował, czy to w rejestrze REGON. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo - zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej -należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez prawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne. ZUS przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie powinien był pomijać dyspozycji art. 79a § 1 Kpa. Zobowiązany był powiadomić stronę o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 Kpa). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 Kpa.

ZUS błędnie przyjął na podstawie wykazu GUS z rejestru REGON, że skoro kod PKD przeważającej działalności Stowarzyszenia nie znajduje się w katalogu uprawnionych do zwolnienia określonym w § 10 ust. 2 rozporządzenia, to stronie należy odmówić wnioskowanego zwolnienia. Organ nie uwzględnił również, że przesłanką materialnoprawną wsparcia, określoną w powyższym przepisie, jest rodzaj faktycznie prowadzonej przez płatnika "przeważającej" działalności, a klasyfikacja PKD jest tylko preferowanym, ale nie wyłącznym środkiem dowodowym do jej ustalenia. W konsekwencji organ nie dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych sprawy, tj. ustalenia rzeczywiście prowadzonej przez TPD przeważającej działalności na dzień [...] listopada 2020 r.

Co więcej wydając zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję organ – dopuszczając się naruszenia art. 107 § 3 Kpa - bez wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego zignorował dowody przedstawione przez stronę, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcia sprawy. Strona zmierzała bowiem do obalenia domniemania dowodu w postaci danych z rejestru REGON, w oparciu o który wydane zostały decyzje. W motywach rozstrzygnięć ZUS, nie dokonując realnej oceny przedstawionych przez stronę dowodów pod kątem spełnienia przez nią warunków do uzyskania wnioskowanego zwolnienia, oparł się wyłącznie na danych uzyskanych wykazem z GUS z rejestru REGON. Powyższe skutkowało naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 3, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisów tych wynikał obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Obowiązek ten winien zostać zrealizowany poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W prowadzonym postępowaniu organ winien dopuścić jako dowody w sprawie wszystko, co może się przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, oraz uwzględnić żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. ZUS powyższym zasadom prowadzenia postępowania uchybił, co mogło doprowadzić do wadliwego ustalenia stanu faktycznego, a w rezultacie wydania negatywnej dla strony decyzji. Przedwcześnie przyjęto, że TPD podlega wyłączeniu z kręgu podmiotów mogących ubiegać się o zwolnienie bez odniesienia się do przedstawionych przez nią argumentów i dowodów.

Reasumując Sąd stwierdza, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, tj. rodzaju faktycznie wykonywanej przez TPD działalności będącej działalnością przeważającą na dzień [...] listopada 2020 r., opierając rozstrzygnięcie wyłącznie na wpisie uzupełniającym stowarzyszenia przeważającej działalności statutowej do rejestru REGON. W tym zakresie zignorował argumentację i dowody przedłożone przez TPD wskazujące na prowadzenie przez nie deklarowanej we wniosku przeważającej działalności gospodarczej o kodzie [...]

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 135 Ppsa orzekł, jak w pkt I. sentencji wyroku.

Na podstawie art. 205 § 2 Ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę [...]zł, na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) i poniesiona opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...] zł).

Rozpoznając sprawę ponownie organ – kierując się normą określoną w art. 153 Ppsa – uwzględni ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku. ZUS zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe mającego na celu ustalenie, jakiego rodzaju przeważającą działalność gospodarczą TPD faktycznie prowadziło na dzień [...] listopada 2020 r.