Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 41/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Opłaty administracyjne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 137 poz 1310
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
article: art. 77 ust. 3 i ust. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 90
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
article: art. 178
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz A. S. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 26 czerwca 2012 r. strona wystąpiła o zwrot opłaty za wydanie dwóch kart pojazdu w łącznej wysokości [...] zł dla samochodów osobowych marki [...] nr rej [...] oraz [...] nr rej. [...]. Uzasadniając wniosek strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 stwierdzający niekonstytucyjność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. nr 137, poz. 1310), na podstawie którego pobierana była opłata za wydanie jednej karty pojazdu w wysokości 500 zł.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. odmówił stronie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu osobowego marki [...] nr rej.[...]. Organ na podstawie art. 70 § 1 w zw. art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: "O.p.") stwierdził wygaśnięcie prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Organ podał, że strona wniosła opłatę za wydanie karty pojazdu w dniu 14 grudnia 2005 r., a zatem 5-letni termin przedawnienia rozpoczął bieg z dniem 01 stycznia 2006 r. i zakończył się w dniu 31 grudnia 2010 r. Wniosek o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 27 czerwca 2012 r., a więc po terminie przewidzianym do jego wniesienia. Ponadto organ stwierdził, że dokonana przez stronę opłata za wydanie karty pojazdu była uiszczona w wysokości zgodnej z ówcześnie obowiązującymi przepisami.

W złożonym odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie:

- art. 60 pkt 7 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej: "u.f.p.") w zw. z art. 70 § 1 i art. 79 § 2 O.p., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie na podstawie powołanych przepisów nastąpiło przedawnienie prawa do złożenia żądania o stwierdzenie nadpłaty, a w konsekwencji nie jest możliwe dokonanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu;

- art. 79 § 2 O.p. w zw. z art. 115 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., nr 157, poz. 1241, dalej: "Przepisy wprowadzające u.f.p."), w zw. z art. 2 ustawy z dnia 02 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja RP"), poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie prawo do złożenia żądania o stwierdzenie nadpłaty uległo przedawnieniu, co narusza zasadę państwa prawnego konstytuującą zasadę nieretroakcji;

- art. 74 pkt 3 oraz art. 80 § 1 O.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącej dotyczący zwrotu nadpłaty winien zostać rozpatrzony w ramach procedury o stwierdzenie nadpłaty, a termin na dokonanie zwrotu już upłynął.

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że złożony przez stronę wniosek skutecznie wszczął postępowanie o zwrot opłaty za wydaną kartę pojazdu, zatem w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.f.p. Organ wskazał, że zarówno ustawa,

jak i judykatura oraz literatura potwierdzają, że do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należy zaliczyć opłaty za wydanie karty pojazdu pobierane przez starostów na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Organ przywołał treść art. 5, art. 60, art. 67 u.f.p. i podkreślił, że do spraw dotyczących należności, o których mowa, nieuregulowanych u.f.p. stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a.") i O.p. W jego ocenie, oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej kwoty opłaty, właściwy organ powinien rozpoznać wniosek poprzez wydanie decyzji administracyjnej.

Kolegium podało, że w rozpatrywanej sprawie opłatę pobrano 14 grudnia 2005 r., zatem dla merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o jej zwrot należy zastosować przepisy intertemporalne zawarte w u.f.p. Organ zauważył, że zgodnie z art. 115 ust. 1 Przepisów wprowadzających u.f.p., do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem organu, skoro wniosek strony o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu wpłynął po dniu 01 stycznia 2010 r., czyli w trakcie obowiązywania przepisów aktualnej u.f.p., to organ potraktował go jako nową sprawę administracyjną, która powinna zostać załatwiona w oparciu

o obowiązujące przepisy, czyli przepisy O.p. w zakresie dotyczącym zwrotu nadpłaty.

W ocenie organu, problem polega na rozstrzygnięciu, czy termin do złożenia wniosku o dokonanie zwrotu nadpłaty należy liczyć od dnia wejścia w życie ustawy,

tj. od dnia 01 stycznia 2010 r., czy też od dnia dokonania faktycznej czynności uiszczenia opłaty. W pierwszym przypadku wnioskująca strona powinna uzyskać zwrot nadpłaty w drodze decyzji administracyjnej, natomiast w drugim decyzję odmawiającą zwrotu nadpłaty z uwagi na upływ terminu. Organ opowiedział się za drugim poglądem. Jego zdaniem, przepisy przejściowe nie przewidują szczególnego rozwiązania dotyczącego biegu terminów przedawnienia w odniesieniu do opłat. Taka sytuacja nie powoduje dla organów administracji publicznej obowiązku liczenia terminów przedawnienia od dnia wejścia w życie u.f.p., tj. rozpoczęcia liczenia terminu na złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty od dnia 01 stycznia 2010 r. W ocenie organu, strona mogła złożyć wniosek do końca 2010 r., co byłby wnioskiem złożonym

w terminie. Organ przytaczając uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

04 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 podniosło także, że strona miała możliwość, na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 01 stycznia 2010 r. dochodzenia nienależnie uiszczonej opłaty za kartę pojazdu od organu administracji publicznej

w drodze czynności podlegającej kontroli sądu administracyjnego.

W złożonej skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r., zarzucając jej naruszenie:

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p. w zwi. z art. 74 pkt 3 i art. 80 § 1 O.p., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie prawa do żądania zwrotu nadpłaty, a w konsekwencji brak jest podstaw do zwrotu żądanej kwoty;

- art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 80 § 1 O.p. w zw. z art. 115 Przepisów wprowadzających u.f.p., poprzez przyjęcie, że prawo do żądania zwrotu nadpłaty uległo przedawnieniu, co narusza zasadę państwa prawnego konstytuującą zasadę nieretroakcji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Przepisy wprowadzające u.f.p. nie zawierają regulacji prawnych, które dopuszczałyby możliwość zastosowania instytucji prawa materialnego, jakim jest przedawnienie, do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie u.f.p., tj. przed dniem 01 stycznia 2010 r. Podkreślił, że przepisy dotyczące wygaśnięcia prawa do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty to normy prawa materialnego i mają zastosowanie do wszystkich stanów objętych ich hipotezą, które zachodzą w trakcie ich obowiązywania. Zdaniem strony, w przypadku zmiany przepisów i braku wyraźnych przepisów przejściowych, stosuje się przepisy prawa materialnego, które obowiązywały w dacie powstania obowiązku lub uzyskania uprawnienia. Wynika to również z zasady stosowania do oceny danego zdarzenia stanu prawnego obowiązującego w chwili jego zaistnienia (tempus regit actum).

Skarżący podkreślił, że rozpoznanie sprawy w oparciu o przepisy u.f.p. w zw.

z art. 115 Przepisów wprowadzających u.f.p. nie powinno uzasadniać wyprowadzania retroaktywnych skutków w odniesieniu do przedawnienia, gdyż jest to instytucja prawa materialnego. Wskazał, że przepisy art. 60 i art. 67 u.f.p. mają charakter porządkujący kwestie niepodatkowych należności budżetowych od strony proceduralnej i nie powinny naruszać zasady lex retro non agit. Na potwierdzenie swoich argumentów przywołał orzecznictwo uznające, że termin przedawnienia należy liczyć od daty wejścia

w życie przepisu, który go wprowadza oraz że 5-letni termin przedawnienia zobowiązania będącego kwestią rozstrzygnięcia sądu należy liczyć od dnia 01 stycznia 2010 r., tj. od dnia wejścia w życie u.f.p. W ocenie strony, niedopuszczalne jest twierdzenie, że w przypadku zdarzeń z przed wejścia w życie u.f.p., na podstawie jej art. 67 nakazującego w sprawach nieuregulowanych odpowiednie stosowanie przepisów O.p., możliwe jest uznanie, że prawo do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty

w chwili obecnej uległo przedawnieniu. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to, że 5-letni termin przedawnienia zaczął swój bieg na długo przed wejściem w życie przepisu. Takie stanowisko nie wynika z art. 115 Przepisów wprowadzających u.f.p. Skarżący zgodził się, że przepis art. 67 u.f.p. odsyła do uregulowań wynikających z O.p., lecz nie w odniesieniu do kwestii przedawnienia. Wywiódł z tego, że 5-letni termin przedawnienia odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce w dniu i po dniu 01 stycznia 2010 r., zatem bieg terminu prawa do złożenia ww. wniosku nie upłynął przed dniem jego złożenia.

Strona podniosła także, że dopiero u.f.p. uregulowała kwestię przedawnienia prawa do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty. Zatem w ocenie skarżącego, dla zdarzeń powstałych w danym okresie powinno stosować się te przepisy prawa materialnego, które obowiązywały w danym czasie. Jedynie przepisy procesowe i ustrojowe stosuje się według stanu prawnego istniejącego w dacie wydania danego rozstrzygnięcia. Strona uważa, że uznanie przez organ, iż materialnoprawny termin dotyczący możliwości złożenia wniosku o zwrot nadpłaty rozpoczął swój bieg od dnia uiszczenia opłaty, zakłada retroaktywne działanie przepisów prawa, które weszły w życie z dniem 01 stycznia 2010 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji

z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja powinna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, o jakim mowa w art. 145 ww. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem, jak wymaga tego przepis art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).

Precyzując przedmiot zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie należy stwierdzić, że skarga została wniesiona na decyzję odmawiającą zwrotu kwoty 425 zł, która to kwota stanowi część opłaty, jaką skarżący uiścił za wydanie karty pojazdu w związku z rejestracją pojazdu – samochodu marki [...] nr rejestracyjny [...]. Poza sporem jest, że opłata w wysokości 500 zł za kartę pojazdu dla ww. samochodu, ustalona na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137, poz. 1310) została przez skarżącego uiszczona i pojazd został zarejestrowany w dniu 14 grudnia 2005 r.

Z uwagi na tak określony przedmiot zaskarżenia, w pierwszej kolejności rozważenia wymaga charakter opłaty za kartę pojazdu oraz dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego aktów wydanych w związku z odmową zwrotu nadpłaty z tego tytułu, jak również forma procesowa, w jakiej powinien wypowiedzieć się organ w tym zakresie. W związku z tym należy wskazać, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008 r. Nr 2, poz. 21), wyrażony został pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że wydanie karty pojazdu, tak jak i wydanie dowodu rejestracyjnego, jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu i nie stanowi odrębnej sprawy. Z tego względu, również obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej jako "u.p.r.d."), w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów k.p.a. nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Do uiszczania opłaty w toku zarejestrowania pojazdu nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy Ordynacja podatkowa. Opłata ta, co do jej istoty nie ma charakteru podatkowego, gdyż jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ kosztów wytworzenia i wydania karty pojazdu, a w razie jej nieuiszczenia, sankcją jest zwrot podania (wniosku)

o zarejestrowanie pojazdu w trybie art. 261 § 2 k.p.a., a nie egzekwowanie uiszczenia tej opłaty. Odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ ustosunkowuje się do obowiązku wynikającego z przepisu prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem, które strona może poddać kontroli sądu administracyjnego.

W tym miejscu odnotowania wymaga, że w myśl art. 187 § 2 p.p.s.a., uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca. Związanie uchwałą odnosi się przy tym również do innych spraw sądowoadministracyjnych, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Zgodnie bowiem z art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w powołanym orzeczeniu, uznając, że zaprezentowany pogląd jest nadal aktualny i znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie.

Podkreślić należy, że pobranie opłaty, której częściowego zwrotu domaga się skarżący, nastąpiło bez wydania decyzji administracyjnej dotyczącej ustalenia jej wysokości, gdyż żaden z aktów normatywnych nie przewidywał decyzyjnej formy rozstrzygnięcia w tym zakresie. Obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikały wprost z przepisów prawa, tj. z art. 77 ust. 3 u.p.r.d., stanowiącego, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. Z kolei wysokość opłaty w sposób kategoryczny określał akt wykonawczy wydany na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. Na marginesie należy odnotować, że zarówno treść art. 77 ust. 3 u.p.r.d., jak i pozostałych przepisów normujących tryb rejestracji pojazdu nie uległa istotnym zmianom i obowiązuje również obecnie.

Zdaniem Sądu, kwestie zwrotu kwoty nadpłaconej z tytułu opłaty za kartę pojazdu powinny być rozstrzygane przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych. Tym samym, obowiązujące od dnia 01 stycznia 2010 r. przepisy ustawy o finansach publicznych, a dotyczące trybu rozstrzygania w zakresie niepodatkowych należności budżetowych, nie mogą mieć zastosowania do czynności dokonanych na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego, w tym także do czynności zwrotu opłaty pobranej przed wejściem w życie przepisów tej ustawy. W tym zakresie wskazać należy, że w art. 115 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę o finansach publicznych zawarto normę intertemporalną, wedle której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta z całą pewnością nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw "w toku", a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Jak zasadnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należy stosować przepisy do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia "luki normatywnej", gdyż powinna ona zostać wypełniona w drodze wykładni przez organy stosujące prawo, jednak regułą w tym zakresie nie może być automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. Kwestia przyznania pierwszeństwa zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać

z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06, ONSAiwsa 2006 r. nr 3, poz. 71; uchwała składu pięciu sędziów NSA

z 20 października 1997 r., sygn. akt FPK 11/97, ONSA 1998 r. z. 1, poz. 10 oraz powołane tam orzecznictwo i literatura). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji, niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Sytuacja, w której prawo działa wstecz, jest też niezgodna z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą demokratycznego państwa prawa.

W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że gdyby do zwrotu należności pobranej – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. ustawy

o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III O.p., – co istotne – skutkowałoby to koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które – jak wskazano już wyżej – nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia; jednocześnie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżących.

Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie czynności, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych.

Tym samym tut. Sąd nie podziela dotychczasowego poglądu i przyjmuje jako własny pogląd zaprezentowany w szeregu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2196/12,

I OSK 2198/12, I OSK 2192/12, I OSK 2199/12, I OSK 2200/12, I OSK 2191/12, I OSK 2203/12, I OSK 2195/12, I OSK 2201/12, I OSK 2202/12, I OSK 2197/12, I OSK 2194/12, I OSK 1053/12 oraz z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 2091/12, I OSK 2092/12, I OSK 2095/12, I OSK 78/12, I OSK 2113/12, I OSK 2114/12, I OSK 2115/12,

I OSK 2182/12, I OSK 2183/12, I OSK 2184/12, I OSK 2116/12, I OSK 2117/12, I OSK 2118/12, I OSK 2185/12, I OSK 2186/12, I OSK 2187/12, I OSK 2119/12). Pogląd zaprezentowany przez NSA jest bowiem dalej idącym, korzystniejszym dla skarżących niż dotychczasowy, choć według każdego z nich odmowa zwrotu opłaty w wysokości 425 zł w przedmiotowej sprawie z powodu upływu terminu przedawnienia jest błędna. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że ocena NSA wyrażona w uchwale

7 sędziów z dnia 04 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 jest wiążąca w niniejszej sprawie, pomimo zmiany stanu prawnego spowodowanego wejściem w życie z dniem 01 stycznia 2010r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych.

Odnosząc się do meritum skargi, należy wskazać, że zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu znajduje swoje uzasadnienie w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/2004. Trybunał przesądził w nim, że określenie w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, opłaty za wydanie karty pojazdu, której wysokość nie pozostaje w związku z kosztami świadczonej usługi, jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Uznanie takiego rozwiązania oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Zdaniem Trybunału niezgodność rozporządzenia z ustawą polegała na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykracza ono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Tym samym kwestionowany przepis jest niezgodny też z art. 92 ust. 1 Konstytucji i z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednocześnie Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia

28 lipca 2003 r. do dnia 01 maja 2006 r. Zgodnie natomiast z art. 178 Konstytucji sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji

i ustawom. Oznacza to, że jeżeli sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej niż ustawa rangi, może odmówić z tego powodu jego stosowania. Nie ma rozbieżności zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie co do tego, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08; uchwała NSA

z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który na podstawie art. 188 Konstytucji jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi

i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia

z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., I OSK 418/08).

W ocenie Sądu, pomimo że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezbędne odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia

01 maja 2006r., przepis ten był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku prymatu konstytucyjnej zasady niezawisłości sędziowskiej nad zasadą ochrony interesu finansowego organu rejestrującego, pobierającego opłatę za dokonaną czynność wydania karty pojazdu (zob. wyrok WSA z dnia 11 grudnia 2007 r., I SA/Bd 239/07, wyrok NSA z dnia

24 lutego 2009 r., I OSK 418/08). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 u.p.r.d., nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej koszt związany z drukiem i dystrybucją takiej karty.

Ponadto rozpatrując niniejszą sprawę trzeba mieć na uwadze sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowi, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji

w ramach wspólnego rynku).

Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07, wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie.

W orzeczeniu tym Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem

w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".

Należy podkreślić, że orzeczenia wstępne ETS, w których interpretowane są przepisy prawa wspólnotowego, są co do zasady skuteczne ex tunc. W konsekwencji przepis prawa wspólnotowego, którego wykładnia była przedmiotem odpowiedzi ETS na pytanie sądu krajowego, winien być interpretowany zgodnie z orzeczeniem Trybunału, począwszy od daty jego wejścia w życie, a nie od daty wydania wyroku przez ETS. Skutkiem przyjęcia takiej zasady jest to, że orzeczenie wstępne znajduje zastosowanie do stosunków prawnych lub zdarzeń prawnych, które powstały lub wystąpiły przed datą wydania orzeczenia wstępnego (D. Miąsik, Temporalne skutki wyroków Trybunału Sprawiedliwości (w:) M. Domańska, K. Gonera, M. Miąsik,

A. Płachta, W. Postulski, N. Półtorak, K. Witz, A. Wróbel, Stosowanie prawa Unii Europejskiej przez sądy, Zakamycze 2005, Lex Omega on-line).

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skoro sprzeczność polskiej regulacji z normą prawa wspólnotowego nie budziła wątpliwości Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, to Sąd orzekający w niniejszym składzie był także

i z tego względu w pełni uprawniony do odmowy zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.

W konsekwencji kwota uiszczona przez skarżącego powyżej 75 zł za kartę pojazdu była kwotą nienależnie uiszczoną. Organ zatem jest zobowiązany zwrócić skarżącemu nienależnie uiszczoną kwotę. Do zwrotu organ obowiązany jest zastosować formę działań przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stosownie do wskazań zawartych w uchwale NSA z 04 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07.

Mając na uwadze powyższe tut. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1

lit. a oraz c orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

H.Adamczewska-Wasilewicz M. Łent U. Wiśniewska