Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 18/23
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2023-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
658
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 01 marca 2023 r. sprawy ze skargi Ł. R. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie braku rozpoznania wniosku i odwołania 1. zobowiązać Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpoznania wniosku Ł. R. z dnia [...] sierpnia 2022 r. i to w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałym zakresie skargę odrzuca; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Ł. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Ł. R. pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławcze.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że jest ojcem W. R.. W dniu 30 września 2020 r. skarżący złożył wniosek do [...] Centrum Świadczeń o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz córki W. R.. Następnie w dniu 16 kwietnia 2021 r. złożył dwa kolejne wnioski o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego za kolejne okresy rozliczeniowe. Łączny okres objęty wnioskami to 20 miesięcy (październik 2020 - maj 2021 r. oraz czerwiec 2021 - maja 2022 r.). Decyzją z dnia 7 stycznia 2021 r. MOPR w L. uchylił W. R. (matce W. ) prawo do pobierania świadczenia wychowawczego. W. R. wniosła od tej decyzji odwołanie.

Postanowieniami organu I instancji z 27.04.2021 r., zawieszono postępowanie z wniosków skarżącego o przyznanie świadczenia na córkę.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o dopuszczenie do postępowania w charakterze uczestnika z uwagi na przysługujący mu interes prawny, wraz z ponagleniem o załatwienie sprawy. Pomimo upływu ponad trzech miesięcy od złożenia wniosku, organ nie podjął żadnych czynności z tym związanych.

Skarżący wniósł o:

1. uwzględnienie niniejszej skargi przez stwierdzenie, że organ administracji - Samorządowe Kolegium Odwoławcze - dopuścił się bezczynności lub ewentualnie przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie z odwołania W. R. na decyzję uchylającą przyznanie świadczenia wychowawczego na rzecz W. R., nr sprawy [...];

2. zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do:

a) rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 25 sierpnia 2022 r. roku o dopuszczenie do postępowania w charakterze uczestnika z uwagi na istniejący po stronie skarżącego interes prawny,

b) wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszej sprawie;

3. stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych,

5. rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie., wskazując że decyzją z dnia 28 października 2022 r. SKO w P. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia 7 stycznia 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się częściowo zasadna.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., przedmiotem skargi może być także bezczynność w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie.

W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowany akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (vide: T. Woś /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86).

Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność SKO w P.:

1) w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 25 sierpnia 2022 r. o dopuszczenie do postępowania w charakterze uczestnika z uwagi na istniejący po stronie skarżącego interes prawny

2) w rozpoznaniu odwołania W. R. od decyzji Burmistrza L. z 7 stycznia 2021 r.

Odnosząc się do punktu 1, Sąd uznał skargę za zasadną, albowiem SKO w P. pozostawało i nadal pozostaje w bezczynności wobec wniosku skarżącego z dnia 25 sierpnia 2022 r.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.

Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3).

Z kolei w myśl art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2).

W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o dopuszczenie go do postępowania w charakterze uczestnika wpłynął do SKO w P. dnia 30 sierpnia 2022 r. Od tego momentu organ nie wykonał żadnych czynności w sprawie i nie rozpoznał wniosku. Również po wniesieniu skargi do sądu organ pozostawał bezczynny.

W konsekwencji SKO, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia czynności pozostaje w zwłoce w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 25 sierpnia 2022 r.

Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że organ odwoławczy w tej sprawie dopuścił się bezczynności i na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 25 sierpnia 2022 r., w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy zaznaczyć, że każda bezczynność postępowania jest naruszeniem prawa, godzi bowiem w zasady prowadzenia postępowania wskazane w k.p.a. (art. 12, art. 35, art. 36 k.p.a.). Jednakże nie każda bezczynność jest bezczynnością, w której mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej przez ich ewidentne (oczywiste) niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. Przyjmuje się, że w celu ustalenia czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Innymi słowy, samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por.: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Gd 29/13; CBOSA).

W niniejszej sprawie, bezczynność organu nie wynikała z okoliczności świadczących o celowym unikaniu, czy odwlekaniu podjęcia rozstrzygnięcia. Z odpowiedzi na skargę wynika, że organ przyjął iż przedmiotem skargi jest wyłącznie bezczynność w sprawie rozpoznania odwołania W. R. na decyzję MOPR o uchyleniu świadczenia wychowawczego, a nie bezczynność w rozpoznaniu wniosku z 25 sierpnia 2022 r.

Natomiast, w zakresie drugiego zarzutu skargi, mianowicie nierozpoznania odwołania W. R. od decyzji Burmistrza L. 7 stycznia 2021 r. skargę należało odrzucić.

Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto art. 50 § 2 p.p.s.a. stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

Treść art. 50 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że o statusie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne uprawnienie lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego, skarga na bezczynność organu przysługuje tylko temu, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone tą bezczynnością. Dla uwzględnienia takiej skargi konieczne jest nie tylko istnienie unormowania, z którego wynika obowiązek podjęcia rozstrzygnięcia, ale także wykazanie związku przyczynowego między bezczynnością organu, a naruszeniem interesu prawnego, czy uprawnienia skarżącego.

Decyzją z dnia 7 stycznia 2021 r. Burmistrz L. uchylił W. R. prawo do pobierania świadczenia wychowawczego na rzecz córki W. . Stroną tego postępowania była zatem tylko W. R., która wniosła od tej decyzji odwołanie. Skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego, w związku z którym została wniesiona skarga na bezczynność organu, wobec czego nie można przypisać mu interesu prawnego w złożeniu skargi.

Z powyższego wynika, że W. R., jako strona prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego, posiadająca interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., jest wyłącznie uprawniona do wniesienia skargi na bezczynność organu w sprawie nierozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji. Z kolei Skarżący, nieposiadający interesu prawnego w złożeniu skargi na bezczynność w tejże sprawie, jako że nie był stroną postępowania administracyjnego, nie mógł skutecznie wnieść w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego.

Na marginesie wskazać należy, iż decyzją z dnia 28 października 2022 r. SKO w P. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Zatem organ wydał decyzję w sprawie jeszcze przed wniesieniem skargi z dnia 6 grudnia 2022 r.

Stąd też Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w tym zakresie orzekł jak w punkcie 3 sentencji.

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, orzeczono w pkt. 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.