Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1353/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] maja 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania odwołującemu się świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie, a przyznającej to świadczenie na kolejne dziecko.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z [...] kwietnia 2016 r. A. K. wystąpił Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie przewidzianych ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195) przywoływana dalej jako:"u.p.p.w.d.", świadczeń wychowawczych na dzieci – K. K. (urodzonego [...] maja 2004 r.) i K. K. (urodzoną [...] maja 2006 r.). W roku 2014 źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny wnioskodawcy były dochody z jego pracy oraz pracy małżonki – J. K. Przy czym wobec wypowiedzenia umowy o pracę, stosunek pracy A. K. ustał z dniem [...] października 2015 r. i jest on aktualnie osobą bezrobotną.

W tym stanie rzeczy, uwzględniając przewidzianą w ustawie konstrukcję dochodu utraconego, przy ustalaniu prawa do świadczeń organ nie brał uwagę dochodów wnioskodawcy, a jedynie dochody jego żony uzyskane w roku 2014. W następstwie zweryfikowania informacji o dochodach rodziny w organie podatkowym oraz emerytalno-rentowym, Wójt Gminy [...] ustalił, że miesięczny dochód rodziny w tym okresie wynosił [...] zł, a tym samym po przeliczeniu na członków rodziny wynosił on [...] zł i przekraczał ustanowione w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. kryterium (800 złotych), pozwalające na przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko w rodzinie. Powołując się na powyższe ustalenia Wójt Gminy [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r., działając na podstawie art. art.: 4, 5, 10, 13 , 18, 27 ust. 3 i 48 u.p.p.w.d., przyznał A.K. świadczenie wychowawcze na okres od [...] kwietnia 2016 r. do [...] września 2017 r. na drugie dziecko rodzinie (K. K.) a odmówił przyznania tego świadczenia na pierwsze dziecko (K. K.)

Od decyzji tej wnioskodawca wniósł odwołanie, kwestionując poprawność wyliczenia dochodu rodziny. Wskazywał także na błędne oznaczenie w decyzji daty złożenia wniosku i niewłaściwy adres, na jaki została on skierowana. Do odwołania załączył m.in. zeznanie podatkowe za rok 2014 (PIT 37), a także zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o dochodzie J. K. za 2014 r., wysokości należnego od niej podatku oraz składek na ubezpieczenia społeczne.

W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2016 r. utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy, podzielając argumentacje Wójta Gminy [...] co do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania świadczenia na pierwsze dziecko, z tym że ów dochód na osobę w rodzinie wyliczyło w wysokości [...] zł. To zaś było konsekwencja przyjęcia na potrzeby jego wyliczenia kwoty składek na ubezpieczenia zdrowotne (pomniejszającej przychód) w wymiarze [...] złotych, która to kwota wskazana była w pozycji 116 załączonego do odwołania dokumentu PIT 37.

Odnoszą się zaś do zarzutu niewłaściwego oznaczeniu adresu odwołującego się w decyzji organu pierwszej instancji, Kolegium zwracało uwagę, że błąd ten nie miał wpływu na jej doręczenie adresatowi, co potwierdził on własnoręcznym podpisem na egzemplarzu decyzji znajdującej się w aktach.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia w całości. Zarzucał organowi błędne wyliczenie dochodu rodziny. Odwołując się przy tym do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) oraz jego nowelizacji z 2009 r. podnosił, że na potrzeby obliczenia dochodu składka na ubezpieczenia zdrowotne winna być wyliczona według wskazanego w tym rozporządzeniu wzoru co ukształtowałoby ją na poziomie [...] złotych. Ponadto Zwracał nadto uwagę na koniczność uwzględnienie w wyliczeniach przysługującej podatnikowi kwoty ulgi na małoletnie dzieci. Przy takich zaś założeniach kwota dochodu na osobę w jego rodzinie wyniosłaby [...] zł. Przedstawił jednocześnie trzy warianty obliczeń, według których należny od jego żony podatek (pomniejszający przychód) wyniósłby w zależności od zastosowanego wariantu odliczania ulgi na dzieci odpowiednio: [...],[...] lub [...] zł. Powtórzył nadto podnoszony w odwołaniu zarzut niezgodnego z prawdą oznaczenia daty złożenia wniosku o świadczenie i błędnego zaadresowania decyzji organu pierwszej Instancji.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy dnia 11 lutego 2016 r. - o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195); przywoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d., regulujące zasady udzielania świadczenia wychowawczego w wysokości 500 złotych na dziecko w rodzinie, przeznaczonego na częściowego pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb bytowych. Zgodnie z wolą ustawodawcy świadczenie to niezależnie od dochodu rodziny przysługuje na drugie i kolejne dziecko w rodzinie, zaś na pierwsze jedynie wówczas, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 złotych, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne 1200,00 złotych (art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p.w.d.). Uprawnionymi do świadczenia są zaś, stosownie do art. 4 ust. 2 powołanej ustawy: matka, ojciec, opiekun faktyczny dziecka albo opiekun prawny dziecka Rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do pierwszego świadczenia wychowawczego (przyznawanego na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.), jest rok 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2 u.p.p.w.d.). O tym co stanowi dochód przesadzają z kolei przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518), do których stosowania odsyła art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. Są nim więc, stosownie do art. 3 pkt 1 lit. a tej ustawy, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący jest uprawniony do uzyskania świadczenia wychowawczego. Niesporne pozostaje także, że ze względu na utracony przez skarzącego w roku 2015 dochód, za podstawę ustalenia prawa do świadczenia przyjąć należało wyłącznie uzyskany w 2014 r. dochód jego małżonki. Nie kwestionowaną także okolicznością jest, że żadne z jego dzieci nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Okoliczności te znajdują potwierdzenia w dokumentach zgromadzonych w aktach i nie budzą również wątpliwości Sądu. Istota sporu sprowadza się natomiast do kwestii poprawności wyliczonego dochodu na osobę rodzinie. Organy bowiem ustaliły, że przekracza on ustalone w art.5 ust. 3 u.p.p.w.d. kryterium, a w konsekwencji prawo do świadczenia przysługuje skarżącemu jedynie na drugie dziecko w rodzinie. Ze stanowiskiem tym polemizuje, skarżący przedstawiając na tę okoliczność własne wyliczenia, które miałyby potwierdzać, że przysługuje mu prawo do świadczenia także na pierwsze dziecko.

Z argumentacją skarżącego nie sposób się zgodzić. Przyjęte bowiem przez niego na potrzeby obliczenie dochodu rodziny złożenia wyjściowe pozostają w sprzeczności zarówno z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, jak też danymi ujętymi w dokumentach urzędowych przezeń samego przedkładanych, w tym m.in. w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] czerwca 2016 r. o dochodzie J. K. (żony skarżącego) uzyskanym w roku 2014, oraz danymi pozyskanymi przez organ, w toku weryfikacji sytuacji dochodowej rodziny na zasadach art. 17 ust. 1 u.p.p.w.d. To z kolei prowadziło do wypaczenia ostatecznego wyniku przezeń uzyskanego. Z jednej strony przyjął on bowiem do podstawy swoich wyliczeń wymiar składek na ubezpieczenia zdrowotne (pomniejszających przychód), ustalony na podstawie wzoru zawartego w nieobowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881), ustalając je tym samym w nieadekwatnej kwocie [...] złotych. Podczas gdy faktycznie wynosiły one [...] złotych (vide pozyskana drogą elektroniczną informacja o wypłaconych składach na ubezpieczenie zdrowotne). Z drugiej zaś strony, obliczając należny za rok 2014 podatek od osób fizycznych żony (w trzech różnych wariantach), czynił to w oderwaniu od faktycznego sposobu rozliczenia tegoż podatku, co prowadziło do ustaleń jego wymiaru czysto hipotetycznego, a nie realnego, czyli takiego jaki został w zgodzie z przepisami ustawy podatkowej wówczas uiszczony, a którego wysokość potwierdzona została wymienionym wyżej zaświadczeniem, będącym - co jest istotne - dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., a tym samym korzystającym z domniemania zgodności z prawdą tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wskazana w tym zaświadczeniu wysokość należnego podatku ([...] zł) zbieżna jest przy tym z jego wymiarem ustalonym przez organ pierwszej instancji proporcjonalnie do dochodów małżonków wykazanych w ich wspólnym rozliczeniu podatkowym za rok 2014 (PIT 37).

Odmiennie rzecz przedstawia się natomiast przy wyliczeniach dochodu dokonanych przez organ pierwszej instancji. Wprawdzie nie zostały one wprost opisane w uzasadnieniu decyzji Wójta Gminy [...], jednakże ich rekonstrukcja w świetle zgromadzonych w aktach dokumentów nie nastarcza większych trudności. Wynika z nich mianowicie, że przyjmując za punkt wyjścia łączny przychód J. K. za rok 2014 ujawniony w zeznaniu podatkowym ([...] zł), organ dokonał jego pomniejszenia o koszty uzyskania przychodu ([...] zł), należny podatek od osób fizycznych ([...] zł), składki na ubezpieczenia społeczne ([...] zł) oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne ([...] zł). Uzyskując w ten sposób kwotę rocznego dochodu rodziny na poziomie [...] zł, co po podzieleniu przez 12, oznaczało miesięczny dochód w wysokości [...] zł. W konsekwencji czego, po uwzględnieniu liczby osób w rodzinie (4), miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł w tym okresie [...] zł, a tym samym przekraczał ustanowione w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. kryterium uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W sprawie zaś nie zachodziła okoliczność, o której mowa w ust. 4 tegoż artykułu stanowiąca podstawę do przyjęcia wyższego progu dochodowego, uprawniającego do uzyskania świadczenia.

Taki sposób wyliczania dochodu pozostaje, zdaniem Sadu, w zgodzie zasadami jego ustalania określonymi w art. 3 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dane zaś wykorzystane do jego ustalenia znajdują pokrycie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym.

Prawidłowo zatem Wójt Gminy [...], działając w oparciu o ww. przepisy odmówił skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, a ustalił to prawo wyłącznie na dziecko kolejne. Bez znaczenia dla oceny legalności tej decyzji pozostaje podnoszona tak w odwołaniu jak i skardze kwestia podania w decyzji nieprawidłowej daty złożenia wniosku o świadczenie, czy też niewłaściwego oznaczenia w niej adresu skarżącego. Decyzja ta została wszak mu skutecznie doręczona, co potwierdził on własnoręcznym podpisem na jej egzemplarzu znajdującym się w aktach, a tym samym weszła także do obrotu prawnego. Wszelkie zaś oczywiste omyłki w decyzji podlegać mogą sprostowaniu na zasadach określonych w art. 113 § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy nie narusza także w sposób istotny prawa utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Aczkolwiek błędnie organ odwoławczy dokonał w jej uzasadnieniu obliczeń dochodu rodziny. Błąd ów był zaś wynikiem mechanicznego przeniesienia na potrzeby wyliczeń wymiaru składki na ubezpieczenia zdrowotne ujętego pod poz. 116 zeznania o wysokości dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym. Tymczasem pod pozycją tą wskazuję się wyłącznie jej część podlegająca odliczeniu od podatku, w wysokości 7,75% podstawy wymiaru składki (por. art. 27b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), podczas gdy sama składka obliczana jest według stawki 9% podstawy jej wymiaru, co wynika wprost z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45 poz. 391 ze zm.). Wadliwość przedstawionych wyliczeń, nie prowadziła jednak do błędnych konkluzji organu odwoławczego co do przekroczenia w rodzinie skarżącego ustalonego ustawą kryterium uprawniającego do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, a tym samym uznania prawidłowości podjętego w tym przedmiocie przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia sprawy.

To zaś powoduje, że wniesiona na tę decyzje skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw i podlegać musi oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).