Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1668/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.134,art.135,art.141 par.4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.58 par.1,art.105 par.1,art.134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędziowie NSA Magdalena Bosakirska del WSA Dariusz Dudra Protokolant Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. w B., Niemcy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 403/12 w sprawie ze skargi T. w B., Niemcy na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. w B., Niemcy na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 maja 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 403/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. z siedzibą w B. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nałożył na T. z siedzibą w N. karę pieniężną w kwocie [...] zł za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), dotyczących obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu, skrócenia dziennego czasu odpoczynku, dopuszczenia do przewozu pojazdu, dla którego kierowca nie posiadał karty kierowcy oraz dotyczących przepisów o braku wydruków z tachografu. W decyzji pouczono stronę o terminie i trybie wniesienia odwołania. Decyzję doręczono [...] września 2011 r. (dowód zwrotne poświadczenie odbioru).

W dniu [...] września 2011 r. T. sporządziła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, który wpłynął do organu w dniu [...] września 2011 r. Wniosek uzasadniano tym, że kierowca po uiszczeniu, w dacie kontroli, kary pieniężnej dalej przez dłuższy czas przebywa w trasie, dostarczając przedsiębiorcy całość oryginalnych dokumentów zbyt późno, by było możliwe dotrzymanie terminu do wniesienia odwołania.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 134 § 1 w zw. z art. 58 § 1 i art. 59 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz.1071, dalej "k.p.a."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z dokumentu odbioru wynika fakt otrzymania decyzji przez stronę w dniu [...] września 2011 r., a odwołanie zostało wniesione (nadane w placówce pocztowej) przez pełnomocnika strony w dniu [...] października 2011 r. Zatem wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu [...] października 2011 r. Organ administracji, zestawiając daty doręczenia decyzji i wniesienia odwołania stwierdził, iż nie było żadnych przeszkód do zachowania terminu.

Na powyższe postanowienie T. z siedzibą w N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania.

Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 58 § 1 w zw. z art. 7 i art. 9 k.p.a, art. 64 § 2 w zw. z art. 58 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a.) poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz nie uznanie braku winy skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania, a także niewezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu.

Podano, że powodem niezachowania terminu było przebywanie kierowcy poza siedzibą przedsiębiorcy (był w trasie), a więc skarżąca nie mogła posiadać wiedzy o samej decyzji i terminie jej wydania. Organ administracji nie wyjaśnił tych okoliczności, będąc do tego obowiązany przepisem art. 58 § 1 k.p.a. Ponadto, stosowanie do strony takich samych wymagań jak do profesjonalnego pełnomocnika było, w ocenie skarżącej, zbyt surowe w rozumieniu art. 8 i art. 9 k.p.a. Podkreślano także naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. przez niewezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu (niedołączenia do wniosku odwołania) z pouczeniem o skutkach ich nieusunięcia. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zdaniem skarżącej został złożony do organu w dniu [...] września 2011 r. i do dnia otrzymania postanowienia nie wezwano strony do jego uzupełnienia.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie.

W piśmie z dnia [...] maja 2012 r. skarżąca podtrzymała argumentację zawartą w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną.

W uzasadnieniu wyroku Sąd ten wskazał, iż prawidłowo Główny Inspektor Transportu Drogowego w zaskarżonym postanowieniu rozpatrzył wniosek T. z siedzibą w N. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. (o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia).

Następnie Sąd I instancji wskazał, iż biorąc pod uwagę, "że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął do organu [...] września 2011 r., natomiast decyzję spółka otrzymała w dniu [...] września 2011 r., a więc przed sporządzeniem przedmiotowego wniosku ([...] września 2011 r.), jak i przed otrzymaniem wniosku przez organ administracji, to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ dla T. z siedzibą w N. termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął jeszcze biegu, a więc spółka nie uchybiła temu terminowi (art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.)." Jeżeli zatem, w dacie wpływu do organu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, decyzji jeszcze nie doręczono, to zgodnie z art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej nie był związany decyzją. W takiej sytuacji nie można przyjąć zarzutu z art. 64 § 2 k.p.a. (niewezwania strony do uzupełnienia wniosku przez dołączenie odwołania), jako mającego istotny wpływ na wynik sprawy mając na względzie również fakt, iż w dacie wydawania postanowienia odwołanie do organu administracji wpłynęło.

Złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania "z wyprzedzeniem", gdyż przed otrzymaniem decyzji, zdaniem Sądu I instancji, było niedopuszczalne. Skoro nie doszło do naruszenia terminu do złożenia odwołania, nie można było składać prośby o przywrócenie tego terminu, a tym samym należało odmówić przywrócenia terminu, gdyż jakiekolwiek jego uchybienie jeszcze nie wystąpiło. Organ administracji nieprawidłowo wskazał w podstawie prawnej art. 134 § 1 k.p.a. jednakże samo rozstrzygnięcie było zgodne z art. 58 § 1 k.p.a. i odpowiada prawu. Zatem nieprawidłowe wskazanie wymienionej podstawy prawnej nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

T. z siedzibą w B., N. wystąpiła ze skargą kasacyjną od wyroku Sądu I instancji, zaskarżając ten wyrok i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i o zasądzenie na rzecz spółki kosztów postępowania.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie art. 134 w związku z art. 135 p.p.s.a. przez ich nieuzasadnione zastosowanie polegające na nieusunięciu naruszeń prawa dokonanych przez organ w przedmiotowej sprawie polegających na:

- nieuwzględnieniu w skarżonym wyroku całokształtu okoliczności sprawy które miały istotny wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenia art. 134 w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie:

(i) art. 134 w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia (EWG) Rady Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, poprzez niezastosowanie;

(ii) art. 134 w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 134 w związku z art. 135 p.p.s.a. i art. 3 pkt g Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85, poprzez niezastosowanie;

2. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niezastosowanie polegające na przytoczeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jedynie ustaleń dokonanych przez organ przy pominięciu oceny tych ustaleń pod względem zgodności z prawem w okolicznościach niniejszej sprawy, co w konsekwencji bezpośrednio wpłynęło na wynik sprawy, bowiem Sad bazując na błędnych ustaleniach organu wydał zaskarżony wyrok;

3. naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niezastosowanie i nieprzeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dowodów uzupełniających w zakresie powstałych wątpliwości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a., terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze.

Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie na podstawie naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Merytoryczną ocenę tych zarzutów, w kontekście uwzględniającym sposób, w jaki zostały one skonstruowane i uzasadnione przez autora skargi kasacyjnej, poprzedzić należy następującym, i koniecznym w rozpoznawanej sprawie, wyjaśnieniem.

Mianowicie, o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty adresowane są wobec faktycznych podstaw zaskarżonego wyroku Sądu I instancji.

Z zarzutów tych oraz z ich uzasadnienia wynika, że wadliwości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, którym odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nakładającej karę pieniężną w kwocie [...] zł, autor skargi kasacyjnej upatruje w nieuwzględnieniu wszystkich istotnych - jego zdaniem - okoliczności stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zwłaszcza zaś tych, które pozostawały nie bez znaczenia dla oceny odnośnie do zasadności i zgodności z prawem nałożenia na stronę kary pieniężnej, a odnosiły się do kwestii stosowania w sprawie postanowień rozporządzenia (EWG) Rady nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85. W tej mierze, wadliwości zaskarżonego wyroku autor skargi kasacyjnej, jak wynika z postawionych w niej zarzutów oraz ich uzasadnienia, upatruje również w zaniechaniu przeprowadzenia przez WSA w Warszawie dowodów uzupełniających, co w konsekwencji wyrażało się w twierdzeniu, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy.

Sąd I instancji uznał bowiem, że kontrolowane postanowienie, którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wydane zostało bez naruszenia prawa o istotnym wpływie na wynik sprawy. W tym względzie Sąd I instancji podkreślił, że w związku z tym, iż sporządzony w dniu [...] września 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynął do organu w dniu [...] września 2011 r., a więc przed datą [...] września 2011 r., w której stronie doręczona została decyzja o nałożeniu kary pieniężnej, to postanowienie o odmowie przywrócenia terminu nie narusza prawa i jakkolwiek organ w podstawie prawnej jego wydania powołał również art. 134 § 1 k.p.a., to jednak jest ono zgodne z art. 58 § 1 k.p.a. Z tego mianowicie powodu, że odmowa przywrócenia terminu dotyczyć będzie nie tylko przypadku, gdy strona mylnie sądzi, że uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności procesowej, ale dotyczyć będzie wszystkich innych sytuacji, w których wniosek o przywrócenie terminu nie może być uwzględniony. Akcentując w tym zakresie okoliczność wystąpienia z wyprzedzeniem z wnioskiem o przywrócenie terminu, Sąd I instancji podkreślił, że skutkować to musiało odmową przywrócenia terminu – skoro nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania, to brak było podstaw do występowania z wnioskiem o jego przywrócenie, a w konsekwencji do przywracania tego terminu - zwłaszcza, że w dacie wpływu wniosku do organu stronie nie doręczono jeszcze decyzji, co oznacza, że organ decyzją tą nie był związany.

Zarzuty skargi kasacyjnej, wbrew oczekiwaniom jej autora, nie mogą być uznane za usprawiedliwione, ani też za skuteczne.

Uwzględniając przedstawione na wstępie uwagi odnoszące się do konsekwencji wypływających z treści art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. przypomnienia wymaga – co autor skargi kasacyjnej zdaje się pomijać - że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji kontrolował zgodność z prawem postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2011 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2011 r.

Powyższe ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 134 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd administracyjny I instancji rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jakkolwiek z przywołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny I instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak związany jest granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy". Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd operuje bowiem w granicach sprawy, którą jest sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem, co prowadzi do wniosku, że tym samym wyznacza on przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego oraz jego ramy. Granice kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczone więc zostają przez granice sprawy administracyjnej, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, co powoduje, że przy ustalaniu tożsamości sprawy należy uwzględniać te elementy, których tożsamość, w odniesieniu do elementów podmiotowych wyraża się w tożsamości podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, w odniesieniu zaś do tożsamości przedmiotowej, do treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Zakres sądowej kontroli wyznacza więc przedmiot danej sprawy administracyjnej zdeterminowany prawnymi podstawami wydanego w niej rozstrzygnięcia, poza którymi sąd orzekający w sprawie nie jest uprawniony do podejmowania żadnej interwencji, tj. innymi słowy nie może uczynić przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Granice orzekania sądu administracyjnego I instancji wyznacza sprawa administracyjna w znaczeniu materialnym (a nie procesowym), a skoro skarżący przedmiotem skargi może uczynić określony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej w całości lub tylko w części, to tak określony w skardze przedmiot zaskarżenia wyznacza jednocześnie wiążące granice sprawy rozpoznawanej przez sąd (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I OSK 73/10; wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 854/09; wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I GSK 1158/09; wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 618/09; wyrok NSA z dnia 23 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1739/09; wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1904/09; wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 12/11). Innymi słowy, granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąc przedmiotem zaskarżenia. Treść i zakres sprawy administracyjnej, czyli tożsamość sprawy, wyznaczają normy prawa materialnego, które determinują treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzują czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07).

W kontekście zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi podkreślić należy natomiast, że sąd administracyjny I instancji nie jest zobowiązany odnosić się do zarzutów i argumentacji nie mających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie zaś w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Jeżeli ponadto, wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

Uwzględniając powyższe za pozbawione jakichkolwiek podstaw uznać należało więc, zarówno oczekiwanie strony skarżącej kasacyjnie wyrażane odnośnie do konieczności i potrzeby przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r., jak również i zawartą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej sugestię, że nieprzeprowadzenie przez Sąd I instancji kontroli tej decyzji narusza art. 134 § p.p.s.a.

Sąd I instancji zobowiązany był bowiem do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2011 r., a granice, w których zobowiązany i zarazem uprawniony był orzekać, określała sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia. Jej treść i zakres wyznaczały normy prawne determinujące treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie, tj w przywołanym postanowieniu.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacjnej, Sąd I instancji prawidłowo wykonał obowiązek kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Wzorzec tej kontroli stanowił przepis art. 58 k.p.a.

Uwzględniając jego treść, w punkcie wyjścia podkreślić należy, że nie może budzić żadnych wątpliwości – co ma istotne znaczenie w przywołanych powyżej i niespornych okolicznościach stanu sprawy – iż kwestię (skutecznego) zainicjowania postępowania incydentalnego w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wiązać należy z okolicznością doręczenia stronie decyzji. W związku z powyższym, jak wynika z § 1 art. 58 k.p.a., koniecznym warunkiem uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej – wniesienia odwołania – jest uchybienie terminu do wniesienia odwołania i uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy strony. W przypadku niespełnienia choćby jednego z wymienionych warunków, wniosek nie może być uwzględniony. W kontekście niespornych okoliczności stanu sprawy, szczególnego podkreślenia wymaga i to, że z przepisu art. 58 § 1 k.p.a. jednoznacznie wynika, iż może on stanowić podstawę wydania wyłącznie postanowienia o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej albo postanowienia o odmowie jego przywrócenia. Przy tym, jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odmowa przywrócenia terminu dotyczyć będzie nie tylko przypadku, gdy strona mylnie sądzi, że uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności procesowej, czy nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, ale dotyczyć też będzie wszystkich innych sytuacji, w których wniosek o przywrócenie terminu nie może być uwzględniony np. wniosek jest bezprzedmiotowy. W razie bowiem stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania z wniosku o przywrócenie terminu brak jest możliwości jego umorzenia. Umorzenie postępowania administracyjnego (art. 105 § 1 k.p.a.) odnosi się bowiem do braku możliwości załatwienia sprawy administracyjnej w przypadku braku któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. Przepis ten nie ma zaś zastosowania do postępowań incydentalnych, a takim jest postępowanie w sprawie przywrócenia terminu (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2011 r., sygn. akt I OSK 2108/10; wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 769/10). W okolicznościach stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, nie można również pomijać normatywnej treści art. 58 § 2 k.p.a. i wypływających z tego przepisu konsekwencji, istotnych z punktu widzenia oceny zasadności stanowiska Sądu I instancji o zgodności z prawem kontrolowanego postanowienia, którym odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Już tylko na marginesie przedstawionych uwag, argumentacji strony skarżącej kasacyjnie, która w jej ocenie przekonywać miała o zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przeciwstawić należy ugruntowane już stanowisko judykatury, w świetle którego, braku winy, w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., nie usprawiedliwia oczekiwanie na poradę profesjonalnego pełnomocnika (wyrok NSA z dnia 26 listopada 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1219/96), nieznajomość prawa (wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 101/96), "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury (wyrok NSA z dnia 8 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1150/00), nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi (wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1999 r., sygn. akt V SA 946/99).

Uwzględniając powyższe, za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należało więc zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności sprawy.

W konsekwencji, również zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej postanowień rozporządzenia (EWG) Rady nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. oraz rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. uznać należy za pozbawiony jakichkolwiek usprawiedliwionych podstaw. Sąd I instancji nie był bowiem zobowiązany, ani też uprawniony do kontrolowania zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – tj. postanowienia o charakterze incydentalnym i wydanego w kwestii procesowej - z punktu widzenia jego zgodności ze wskazanymi aktami prawa unijnego.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota przywołanego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten, co wymaga szczególnego podkreślenia, dotyczy więc jedynie orzeczeń uwzględniających skargę. Zatem w ramach zarzutu naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd I instancji, nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonego aktu (por. np. wyrok NSA z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 297/11).

Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, uznać należy również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uwzględniając wszystkie dotychczas podniesione argumenty brak jest podstaw, aby twierdzić, że Sąd I instancji naruszył wymieniony przepis w sposób podany przez autora skargi kasacyjnej.

Zgodnie z 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Należy wyjaśnić, że wadliwość uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., zasadniczo, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09), jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11).

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wolne jest od wskazanych uchybień i wadliwości, zwłaszcza zaś takich, które uniemożliwiałyby jego kontrolę instancyjną. Analiza jego treści, zarówno w odniesieniu do warstwy faktycznej, jak i prawnej, nie daje podstaw, aby twierdzić, że nie spełnia ono określonych przywołanym przepisem wymogów konstrukcyjnej i merytorycznej poprawności, a w konsekwencji, że nie realizuje funkcji perswazyjnej, czy też funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Wbrew stanowisku prezentowanemu przez autora skargi kasacyjnej, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji odniósł się do wszystkich istotnych i prawnie relewantnych z punktu widzenia kontrolowanego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, okoliczności stanu sprawy.

Nie ma również żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby za uzasadniony uznać zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a.

Abstrahując od tego, że autor skargi kasacyjnej nie podał, jakich konkretnie dowodów z uszczerbkiem dla wyniku sprawy nie przeprowadził z urzędu Sąd I instancji, co już samo w sobie - zważywszy na treść przepisu art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. - tak postawiony i uzasadniony zarzut czyni niezasadnym i nieskutecznym, podkreślić należy, że sąd administracyjny nie przeprowadza - co do zasady - postępowania dowodowego. Orzeka on bowiem na podstawie akt sprawy, a zatem na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania prowadzonego przez organy obydwu instancji. Oceniając legalność zaskarżonego aktu, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, wyłącznie jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy, a zatem podlega ścisłej wykładni. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Może to uczynić, o ile poweźmie istotne wątpliwości, co do ustaleń poczynionych przez organy oraz, o ile postępowanie takie nie naruszy przewidzianej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania sądowego, a dowód z dokumentu będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 556/11).

Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11).

Wyjaśnić należy również, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może być podstawą kwestionowania ustaleń przyjętych przez organy administracji i nie może służyć zwalczaniu ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (wyrok NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 598/11). w tej mierze podkreślenia wymaga również, że zarzut naruszenia art. 106 § 5 p.p.s.a., połączony z odpowiednim przepisem k.p.c., może być skutecznie podnoszony w skardze kasacyjnej, ale tylko wówczas, kiedy sąd administracyjny I instancji prowadził postępowanie dowodowe w zakresie wynikającym z treści art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz jeżeli strona skarżąca wykazała, że zastosowane przez sąd I instancji kryteria oceny wiarygodności dopuszczonych dowodów były oczywiście błędne (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 182/11).

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

-----------------------

14