Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1887/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1, 2 i 31
journal: Dz.U. 1989 nr 30 poz 163
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2011 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego E. W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2010 r. umarzającą administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem Wójta Gminy L. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] dotyczące granic pomiędzy działkami położonymi we wsi S., gm L., tj.:

1. działką nr [...] będącą własnością E. W., a działką nr [...] będącą własnością D. P,

2. działką nr [...] będącą własnością T. i R. K., a działką nr [...] będącą własnością D. P., ponieważ stało się bezprzedmiotowe.

Powyższa decyzja została wydana w następującycch okolicznościach:

Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. wydanym na podstawie art. 123 Kpa oraz art. 29 i 30 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne Wójt Gminy L. wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie, upoważniając do przeprowadzenia czynności technicznych związanych rozgraniczeniem, wskazanego przez stronę, geodetę – E. M.

Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Wójt umorzył administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem wyjaśniając, że postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 1995 r. sygn. akt [...] zostały zatwierdzone granice pomiędzy działkami nr [...], [...], a działkami [...] i [...] położonymi we wsi S., gm. L, wyznaczone w terenie i wkreślone przez geodetę uprawnionego T. B.. Dokumenty sporządzone przez geodetę w wyniku czynności technicznych pozwalają na dokonanie wznowienia granic bez ponownego wszczynania postępowania rozgraniczeniowego. Z uwagi na to, że spór graniczny został rozstrzygnięty przez Sąd Rejonowy w G..

Od powyższej decyzji E.W.złożył odwołanie.

Kolegium rozpoznając odwołanie wskazało, że rozgraniczenie nieruchomości, czyli ustalenie przebiegu jej granic następuje wtedy, gdy nie zostały one ustalone, chociażby były niesporne albo wtedy, gdy były już ustalone ale stały się sporne. O rozgraniczeniu nieruchomości można zatem mówić jedynie wtedy, gdy granica nie była uprzednio prawnie ustalona lub gdy linia graniczna uległa zatarciu, a jej jednoznaczne wytyczenie nie jest możliwe przede wszystkim ze względu na brak dokumentów pozwalających na ich odtworzenie.

Prawne ustalenie granic nieruchomości powinno mieć miejsce tylko jeden raz. Ustalona uprzednio granica, czy to w postępowaniu administracyjnym, czy też w postępowaniu przed sądem, jest prawnie obowiązująca.

Jednakże w przypadku przesunięcia lub zniszczenia utrwalonych znaków granicznych ustawodawca dopuścił możliwość wznowienia znaków granicznych bez przeprowadzania ponownego postępowania rozgraniczeniowego (art. 39 ust. 1 ustawy) - o ile istnieją dowody pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia.

Takimi dowodami są m.in. dokumenty z wcześniej przeprowadzonego rozgraniczenia, stwierdzające granice stanu prawnego nieruchomości, np. prawomocne postanowienie sądowe. Jeżeli w toku wznawiania znaków granicznych wyniknie spór co do ich położenia, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy (art. 39 ust. 1 ustawy).

Organ wskazał, że na wniosek E. W. ( właściciela działek nr ewid. [...] i [...] położonych we wsi S. gm. L. ) wszczęto administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe między nieruchomościami stanowiącymi własność wnioskodawcy, a działkami oznaczonymi nr ewid. [...] i [...], położonymi jak wyżej, stanowiącymi własność D. P.. Z załączonego do akt sprawy aktu notarialnego z dnia [...] października 2009 r. Repertorium A numer [...] wynika, że E. W. sprzedał działkę oznaczoną numerem ewid. [...] T.i R.małż. K., tym samym, jako następcy prawni stali się oni stronami wszczętego, a nie zakończonego postępowania rozgraniczeniowego, w stosunku do działki nr [...]

Materiał dowodowy wskazuje również, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w G. [..] Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 1995 r. sygn. akt [...] na wniosek E. W. rozgraniczono działki gruntu oznaczone numerami [...]i [...] będące z mocy aktu własności ziemi nr [...] z dnia [...] listopada 1973 r. wydanego przez Powiatową Komisję ds. Uwłaszczenia w G. własnością E. W. z działkami położonymi we wsi S. oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...]. Na wniosek E. W. wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...] wznowiono znaki graniczne między wymienionym wyżej dzidkami. Powództwo E. W. przeciwko

D. P. ustalenie miejsca położenia znaków granicznych na skutek zażalenia powoda E W i pozwanego D. P zostały oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w S [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt [...]. Z treści postanowienia Sądu Okręgowego wynika, że strony nie zakwestionowały sposobu wznowienia znaków granicznych, a jedynie sposób ustalenia kosztów procesu.

Wobec tego, zdaniem Kolegium, w przedmiotowej sprawie rozgraniczenia nieruchomości dokonano prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego [...] Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 1995 r. sygn. akt [...], a zatarte znaki graniczne wznowiono postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2008 r. sygn. akt [...]. Strony wznowionej granicy nie zakwestionowały. Wniosły jedynie powództwo co do kosztów postępowania, które zostało oddalone prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w S. [...] Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia [...] kwietnia 2009 r. sygn. akt [...]. Zatem, organ pierwszej instancji, wobec usankcjonowanego w postępowaniach sądowych rozgraniczenia nieruchomości i wznowienia znaków granicznych, zasadnie na podstawie art. 105 § 1 Kpa umorzył uprzednio wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe jako bezprzedmiotowe.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. W. podnosząc, że nie zgadza się z istniejącą granicą między działami. Jego zdaniem organy orzekające w sprawie błędnie oceniły istotne dla sprawy pomiary geodezyjne dokonane przez geodety E. M.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 26 sierpnia 2011 r. skarżący podtrzymał wniesioną skargę. Dodatkowo wskazał, że ma prawo domagać się administracyjnego ustalenia granic, w szczególności gdy już ustalone granice stały się sporne. W jego ocenie wznowienie granic nie daje możliwości zaistnienia sporu między stronami na okoliczność przebiegu wznowionej granicy. Wznowienie granic nie jest bowiem przeprowadzane ani w trybie ani sądowym, a jest to jedynie techniczna procedura geodezyjna.

Skargę podtrzymał również pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 7 września 2011 r. Zaznaczył, że pomiędzy stronami ponownego postępowania rozgraniczeniowego, które zostało wszczęte postanowieniem z dnia [..]października 2009 r., a treścią postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] lipca 1995 r., sygn. [...] w przedmiocie rozgraniczenia brak jest tożsamości podmiotowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, także z innych przyczyn niż w niej podniesionych. Należy zaznaczyć, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie błędnie przyjęły, że postępowanie w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 28 sierpnia 2009 r. w całości jest bezprzedmiotowe i na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzyły postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Bogate orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie wręcz przyjmuje, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materiaInoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Należy przy tym brać pod uwagę okoliczności podnoszone zarówno przez stronę, jak i przez organ z urzędu. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r., sygn. II OSK 1581/09).

W niniejszej sprawie wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2009 r. skarżący wniósł o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego dla działek nr [...] z działką [...] oraz działki [...] z działką [...]. Podstawę materialnoprawną orzekania w sprawach dotyczących geodezji i kartografii stanowią przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 Nr 193 poz.1287 j.t.). Z treści art. 29 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie i sporządzenie odpowiednich dokumentów, przy czym rozgraniczeniu, podlegają w miarę potrzeby wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami. Wobec tego Wójt Gminy L. prawidłowo postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. ( nr [...]) wszczął na ww. wniosek E. W. postępowanie rozgraniczeniowe między działkami nr [...] i [...] stanowiącymi wówczas własność skarżącego z działkami nr [...] i [...] stanowiącymi własność D. P.

Istotą sporu o rozgraniczenie jest przebieg granic sąsiednich nieruchomości, w celu ustalenia jaki jest zakres - zasięg prawa własności na gruncie właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta - art. 31 ust. 1 cyt. ustawy). W aktach sprawy znajduje się opinia techniczna uprawnionego geodety z dnia 24 maja 2010 r., z której wynika, że geodeta wyznaczył nowy punkt graniczny na granicy działek nr [...] z działką nr [...] i drogą nr [...] w odległości 0,29 m na wschód od punktu 9396/2723 w sposób zgodny z operatem ewidencji gruntów z 1963 roku. W dotychczasowych opracowaniach nie uwzględniono danych z ewidencji z 1963 roku, w tym szkicu [...]. Zaznaczył również, że nastąpiła udokumentowana zmiana w przebiegu granicy. Organy orzekające nie przeanalizowały wnikliwie tej opinii technicznej, jak również nie ustosunkowały się do jego wniosków. Wyjaśnienia wymaga bowiem, czy geodeta wskazując w tej opinii na wyznaczenie granicznego punktu omyłkowo wymienił działkę nr [...], zamiast działki nr [...], której to spór graniczny z działką nr [...].

W sprawie jest bezsporne, że skarżący w dniu [...] października 2009 r. aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] sprzedał T. i R. małż. K. niezabudowaną nieruchomość rolną, oznaczoną jako działki nr [...], [...], [...], [...]o łącznym obszarze 1,46 ha, położoną 0020 S., jedn. ewid. [...]_[...] L>- gmina, powiat garwoliński. Z dokumentu wynika, że w toku prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego działka nr [...] wskazana we wniosku skarżącego z dnia 28.08.2009 r. przestała być jego własnością, co oznacza, że dalsze prowadzenie postępowania o rozgraniczenie tej działki z działką nr [...], stanowiącej własność D. P. nie mogło być prowadzone. Postępowanie rozgraniczeniowe w stosunku do tych działek mogło być się toczyć sytuacji, gdyby jej nowi właściciele T. i R. małż. K. wyrazili wolę jego kontynuowania.

W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 5 listopada 2009 r., z którego treści wynika, że R. K. oświadczyła, że rezygnuje z rozgraniczenia dotyczących działek [...] i [...] gdyż znana jest jej granica między tymi działkami. W tych warunkach umorzenie postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do tych dwóch wymienionych działek byłoby prawidłowe, gdyby wolę o rezygnacji z tego postępowania złożył również pisemnie T. K., jako współwłaściciel działki nr [...]. W aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego by wynikała taka jego wola. Organy obu instancji nie dostrzegły tego braku, który to brak przesądza o wadliwości wydanych rozstrzygnięć obu instancji w zakresie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego co do działki nr [...] z działką nr [...].

Natomiast nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów administracyjnych obu instancji, że z powodu rozstrzygnięcia sporu granicznego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] lipca 1995 r. sygn. akt [...] zatwierdzającym granice pomiędzy działkami nr [...], [...] a działkami [...] i [...] wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe stało się bezprzedmiotowe co do działki nr [...] z działka nr [...] stanowiące odpowiednio własność skarżącego i D. P. Powyższe orzeczenie sądu powszechnego wprawdzie określiło stan prawny granicy pomiędzy tymi działkami, jednakże zwrócić należy uwagę organów na to, że ten nowy stan przebiegu granicy między działkami nie może mieć charakteru niezmiennego w tym sensie, że w okresie po uprawomocnieniu się ww. postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [..] lipca 1995 r. mogły zaistnieć okoliczności skutkujące zmianą przebiegu granicy pomiędzy ww. działkami.

Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) wskazuje, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wprowadzają cenzusu czasowego dla złożenia kolejnego wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Wniosek taki może strona złożyć w każdym czasie, a rolą właściwego organu jest przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego.

Umorzenie postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego pozbawiło skarżącego możliwości zrealizowania przyznanego mu z mocy art 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne uprawnienia do żądania ustalenia przebiegu granic jego nieruchomości. Przepis ten nie nakłada ograniczenia ani czasowego ani ilościowego, co do możliwości złożenia wniosku o rozgraniczenie. Pozbawienie właściciela nieruchomości możliwości realizacji ustawowego uprawnienia do żądania dokonania rozgraniczenia jego działki z działką sąsiednią stanowi naruszenie prawa.

Zupełnie odmienną kwestią jest zasadność żądania wnioskodawcy. To właśnie E. W ma wykazać, czy po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [....] lipca 1995 r., sygn. akt [...] ustalającego przebieg granicy pomiędzy działką nr [...] stanowiącej jego własność z działką nr [...], stanowiącej własność D. P zaistniały okoliczności uzasadniające odmienne określenie przebiegu granic, niż to zostało ustalone we wskazanym wcześniej postanowieniu sądowym.

Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym orzeczeniu.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach w pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy.