Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1323/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 54
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 35 § 3, art. 37 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Marta Woźniak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Po 756/18 w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Po 756/18, oddalił skargę K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] września 2018 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną.

Sąd orzekał następującym stanie faktycznym sprawy:

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Kaliszu postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. oddalił skargę K. M. wniesioną na dokonane przez organ egzekucyjny I instancji, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego prowadzone jest na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2018 r. W dniu [...] maja 2018 r. organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego. Zdaniem organu I instancji, zajęcie wierzytelności pieniężnej zostało dokonane prawidłowo. Również zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego spełniało wymogi formalne.

Postanowieniem z [...] września 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W motywach swojego rozstrzygnięcia wskazał, że stosownie do postanowień art. 54 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Przedmiotem takiej skargi mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 28 maja 2018 r. skarżący wskazał, że wnosi skargę na zajęcie egzekucyjne z dnia [...] maja 2018 r., a pismem z dnia 18 czerwca 2018 r. sprecyzował, że chodzi o skargę wskazaną w art. 54 § 1 u.p.e.a. W takim postępowaniu ocenia się prawidłowość dokonania konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie zasadność prowadzenia danego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej organ I instancji zasadnie wskazał w uzasadnieniu swojego postanowienia, że czynność polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego została dokonana zgodnie z przepisami prawa.

Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a zawiadomienie o jego zastosowaniu spełnia wymogi formalne przewiedziane w art. 67 § 1 i 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zostało sporządzone według wzoru określonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, (Dz. U z 2016 r., poz 1339 ze zm.). Stosownie do art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny przesłał zawiadomienie o zajęciu do zobowiązanego oraz do banku. Bank potwierdził odbiór zawiadomienia o zajęciu w dniu 10 maja 2018 r. Skarżący potwierdził odbiór odpisu zawiadomienia w dniu 16 maja 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na powyższe postanowienie.

Na wstępie rozważań Sąd podkreślił, że skarżący w piśmie z dnia 18 czerwca 2018 r. stwierdził jednoznacznie, że pismo z dnia 28 maja 2018 r. jest skargą na czynności egzekucyjne wniesioną w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Wniósł też o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a.

Wobec tego, zdaniem WSA, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że jego wolą było, aby pismo z dnia 28 maja 2018 r. było rozpatrywane jako skarga na czynności egzekucyjne.

Dalej Sąd I instancji wyjaśnił, że podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a. Treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Sąd wskazał, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu.

Oznacza to, zdaniem Sądu I instancji, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów, to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia.

WSA w Poznaniu wyjaśnił, że wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały podjęte w związku z rozpoznaniem skargi na czynności egzekucyjne. Z uwagi na powyższe, organy obu instancji zobligowane były do rozpoznania podnoszonych przez skarżącego zarzutów związanych z zajęciem praw majątkowych, stanowiących wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 54 § 1 u.p.e.a., WSA podzielił argumentację przedstawioną przez organ odwoławczy, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.

W ocenie Sądu, organ I instancji prawidłowo oddalił skargę na czynności egzekucyjne związane z zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego oraz wkładu oszczędnościowego, ponieważ działanie organu egzekucyjnego w zakresie zastosowania i zrealizowania wskazanego środka egzekucyjnego było zgodne z przepisami. Tym samym, za zgodne z prawem należało również uznać zaskarżone rozstrzygnięcie, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji. Jak słusznie stwierdził organ, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] maja 2018 r. zostało dokonane prawidłowo (na podstawie zawiadomienia o zajęciu). Bank potwierdził odbiór zawiadomienia o zajęciu w dniu 10 maja 2018 r., a skarżący potwierdził odbiór odpisu zawiadomienia w dniu 16 maja 2018 r.

Odnosząc się do zarzutów związanych z naruszeniem art. 54 § 6 u.p.e.a. poprzez nierozstrzygnięcie kwestii wstrzymania wykonania egzekucji administracyjnej, Sąd wskazał, że tryb opisany w art. 54 § 6 u.p.e.a. jest integralną częścią postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, opiera się na przesłance uznaniowości i nie podlega odrębnej kontroli zażaleniowej. Organ zatem może wstrzymać postępowanie egzekucyjne w uzasadnionych przypadkach lub rozpoznając skargę na czynności egzekucyjne, wskazać okoliczności, które stanowiły o braku podstaw do wstrzymania tego postępowania. Za uzasadnione przypadki przemawiające za wstrzymaniem egzekucji administracyjnej można uznać sytuacje, gdy organ egzekucyjny, bądź organ nadzoru uznają na podstawie informacji i dowodów przekazanych przez skarżącego oczywistą zasadność skargi, bądź uznają, że wykonanie czynności narazi skarżącego na niepowetowane szkody (co może rodzić odpowiedzialność Skarbu Państwa). Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd nie dopatrzył się zaistnienia powyższych przesłanek.

Sąd zauważył ponadto, że art. 54 § 6 u.p.e.a. nie przewiduje możliwości wydania postanowienia o odmowie wstrzymania prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tym samym nie zachodzi konieczność rozstrzygania tego w formie odrębnego postanowienia przed rozpatrzeniem skargi na czynności egzekucyjne. Powyższe zapatrywanie prawne znajduje uzasadnienie również w tym, że przepis art. 54 § 6 u.p.e.a. nie przewiduje złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania postępowania egzekucyjnego. Innymi słowy, orzekając o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego na podstawie tego przepisu, organ egzekucyjny oraz organ nadzoru działają z urzędu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K. M. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego w związku z wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu.

Mając na uwadze art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 września 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, dalej jako "u.p.e.a."), art. 37 § 4, 5 i 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 14 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;

art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że Sąd I instancji jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną;

art. 149 § 1 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., art. 37 § 4, 5 i 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak zobowiązania organu do wydania w określonym terminie postanowienia rozstrzygającego wniosek Skarżącego z dnia 3 kwietnia 2018 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego;

4) art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a., art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 14 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w postaci naruszenia przez organy obu instancji zasady praworządności, prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i pisemności postępowania, poprzez:

a) przyjęcie, że organy obu instancji są związane podstawą prawną wskazaną w piśmie Skarżącego z dnia 28 maja 2018 r. i nierozpatrzenie tego pisma jako ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. wobec błędnego wskazania jako podstawy prawnej przepisu art. 54 u.p.e.a.,

b) wprowadzenie Skarżącego w błąd, co doprowadziło do złożenia przez niego oświadczenia, iż wniosek z dnia 3 kwietnia 2018 r. o zawieszenie postępowania został złożony jedynie do wiadomości Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Kaliszu, a także poprzez wprowadzenie w błąd Skarżącego i nieprawidłowe pouczenie go w wezwaniu z dnia 4 czerwca 2018r. z pominięciem wskazania, iż przysługuje mu uprawnienie do wniesienia ponaglenia na podstawie art. 37 k.p.a.,

c) brak pisemnego załatwienia wniosku Skarżącego z dnia 3 kwietnia 2018 r. o zawieszenie postępowania administracyjnego zgodnie z art. 14 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., w tym poprzestanie na przeprowadzeniu rozmowy ze Skarżącym przez pracownika organu I instancji i uzyskaniu od Skarżącego oświadczenia, iż wniosek z dnia 3 kwietnia 2018 r. o zawieszenie postępowania został złożony jedynie do wiadomości organu I instancji;

Ewentualnie, w przypadku uznania, że pismo Skarżącego z dnia 28 maja 2018 r. wniesione do organu I instancji było skargą na czynności egzekucyjne, a skarga Skarżącego wniesiona do WSA w Poznaniu nie jest skargą na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania, lecz skargą na postanowienie z dnia [...] września 2018 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu rozstrzygające zażalenie na postanowienie z dnia [...] lipca 2018 r. organu I instancji w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, Skarżący zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2) p.p.s.a., rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.;

6) art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1) p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a., art. 37 § 4, 5 i 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez brak zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, tj. braku zobowiązania organu do wydania w określonym terminie postanowienia rozstrzygającego wniosek Skarżącego z dnia 3 kwietnia 2018 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Zdaniem skarżącego, niniejszą sprawę należało rozpatrzyć jako sprawę ze skargi na bezczynność organu administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a nie jako skargę na postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Tym samym wobec braku rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego z dnia 3 kwietnia 2018 r. Sąd I instancji winien uwzględnić skargę na bezczynność i zobowiązać organ administracyjny do wydania w określonym terminie postanowienia rozstrzygającego ten wniosek na podstawie art. 149 § 1 pkt 1) p.p.s.a.

W kontekście wniesionych zarzutów skarżący dodatkowo wskazał, że z opisanych uchybień organów obu instancji, w jego ocenie, brak wydania rozstrzygnięcia wniosku dłużnika o zawieszenie postępowania egzekucyjnego stanowiło bezczynność mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, z ostrożności procesowej Skarżący wskazał, że w przypadku uznania, że pismo z dnia 28 maja 2018 r., wniesione do organu I instancji, było skargą na czynności egzekucyjne, a skarga wniesiona do Sądu I instancji nie jest skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, lecz skargą na postanowienie rozstrzygające skargę na czynność egzekucyjną, skarga ta powinna być uwzględniona bowiem podejmowanie przez organ dalszych czynności egzekucyjnych bez rozstrzygnięcia kwestii podstawowej, jaką jest zasadność wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady praworządności, zasady prawdy obiektywnej oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie w skardze kasacyjnej naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty rzeczywiście zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy zostały naruszone. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie (ad meritum) lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno przy tym szczegółowo określać, do jakiego – zdaniem skarżącego kasacyjnie – naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W sprawie niniejszej autor skargi kasacyjnej oparł ten środek zaskarżenia na zarzutach naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że w spornym w sprawie zakresie ocena legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego dokonana została bez naruszenia prawa.

W szczególności na uwzględnienie nie zasługują postawione w pkt 1-4 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia wskazanych przepisów procesowych prowadzące, zdaniem skarżącego do przyjęcia, że niniejszą sprawę należało rozpatrzyć jako sprawę ze skargi na bezczynność organu administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., a nie jako skargę na postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.).

Zdaniem Skarżącego pismo, jakie złożył on do organu w dniu 3 kwietnia 2014 r. stanowiło wniosek o zawieszenie postępowania, a jego rozpoznanie powinno nastąpić zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w terminie jednego miesiąca. W konsekwencji, wobec wyrażonego niezadowolenia Skarżącego z braku rozpoznania wniosku z dnia 3 kwietnia 2018 r., organ I instancji winien uznać pismo z dnia 28 maja 2018 r. jako ponaglenie. W opinii Skarżącego ograniczenie się organu pierwszej instancji do pouczenia jedynie co do treści art. 54, art. 56 i art. 59 u.p.e.a. wprowadziło Skarżącego w błąd, naruszając zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Według Skarżącego w dalszym przebiegu postępowania organy obu instancji traktowały błędnie pismo z dnia 28 maja 2018 r. jako skargę na czynności egzekucyjne zamiast jako ponaglenie, z pominięciem przepisów z art. 37 k.p.a. Organy błędnie wskazywały, że są związane podstawą prawną wskazaną w piśmie Skarżącego z dnia 18 czerwca 2018 r., tj. art. 54 u.p.e.a. Takie stanowisko, zdaniem skarżącego, naruszało art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiona wyżej argumentacja nie okazała się uzasadniona. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy i co zasadnie w sprawie zaakceptował Sąd I instancji, K. M. w piśmie z dnia 28 maja 2018 r. wyraźnie i jednoznacznie wskazał, że wnosi skargę na zajęcie egzekucyjne z dnia [...] maja 2018 r. Następnie pismem z dnia 18 czerwca 2018 r. sprecyzował, że jest to skarga, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. W tej sytuacji organ egzekucyjny I instancji prawidłowo rozpatrzył podanie strony zgodnie z jej intencją w trybie ww. przepisu prawa wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 54 u.p.e.a. Stosownie bowiem do § 1 i § 4 tego przepisu, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Skargę taką wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej. Przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie bezczynność lub przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia.

Organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia [...] lipca 2018 r. przedstawił ustalenia dotyczące sposobu przeprowadzenia zakwestionowanej czynności. Na tej podstawie stwierdził, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia [...] maja 2018 r. dokonane na podstawie zawiadomienia nr [...] nie naruszało prawa.

Organ uznał, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie, potwierdził, że zajęcie wierzytelności pieniężnej z dnia [...] maja 2018 r. dokonane na podstawie zawiadomienia o zajęciu nr [...] zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a zawiadomienie o jego zastosowaniu spełnia wymogi formalne przewidziane w art. 67 § 1 i § 2 u.p.e.a.

Wydano zatem rozstrzygnięcie zgodnie z procedurą przewidzianą w przypadku wniesienia skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a., którego prawidłowość potwierdził, aprobując je w całości Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Skarga wniesiona do WSA w Poznaniu była zatem skargą na wyżej wymieniony akt administracyjny. Skarżący wniósł w niej o uchylenie powyższego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z [...] lipca 2018 r. Postępowanie przed Sądem I instancji dotyczyło zatem oceny legalności tych aktów administracyjnych. Tym samym podnoszone przez skarżącego na dalszym etapie postępowania sadowoadaministracyjnego kwestie bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku zawartego w piśmie z dnia 3 kwietnia 2018 r. o wstrzymanie egzekucji administracyjnej, wobec jednoznacznego stanowiska skarżącego w piśmie z dnia 18 czerwca 2018 r., jakich czynności egzekucyjnych skarga dotyczy, nie mogły być objęte kontrolą dokonaną przez Sąd I instancji. Z tego też względu wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. "

Jako całkowicie bezzasadny uznać należy zatem zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 oraz art. 37 § 4, 5 i 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak uwzględnienia skargi na bezczynność i zobowiązania organu administracyjnego do wydania w określonym terminie postanowienia rozstrzygającego ten wniosek na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro w wezwaniu z dnia 4 czerwca 2018 r. organ egzekucyjny przedstawił dłużnikowi ww. alternatywne możliwości potraktowania jego podania z dnia 28 maja 2018 r., a odpowiadając na wezwanie, strona jednoznacznie zażądała rozpatrzenia pisma jako skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a., brak było podstaw do przyjęcia, że organ egzekucyjny nie rozpoznał skierowanego do niego żądania dłużnika. Nawiązując natomiast do zawartego w skardze zarzutu nieodniesienia się do wniosku z dnia 3 kwietnia 2018 r. o wstrzymanie wykonania egzekucji administracyjnej, wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy, K. M. oświadczył, że złożył to pismo jedynie do wiadomości organu egzekucyjnego. Późniejsze wycofanie tej dyspozycji (w odpowiedzi z dnia 18 czerwca 2018 r. na wezwanie do uzupełnienia skargi), pozostaje bez znaczenia dla oceny charakteru pisma. Odnosząc się do ww. zastrzeżeń zgłoszonych przez zobowiązanego w kontekście zaskarżonego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, zasadnie Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 54 § 6 u.p.e.a. wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego. WSA w Poznaniu przyjął, iż w omawianej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Do chwili wydania postanowienia z dnia [...] września 2018 r. nr [...] wierzyciel nie wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania. Nie poinformował też o wznowieniu na wniosek K. M. postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek, które mogłyby skutkować wstrzymaniem prowadzonego postępowania. Sąd I instancji trafnie też zauważył, że art. 54 § 6 u.p.e.a. nie przewiduje możności wydania postanowienia o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a takiego w istocie działania organu (tj. wstrzymania postępowania egzekucyjnego) jako oczekiwanego przez stronę dotyczyło pismo dłużnika z dnia 3 kwietnia 2018 r.). Tym samym nie zachodziła konieczność rozstrzygania tej kwestii w formie podlegającej kontroli zażaleniowej, tj. rozstrzygania w formie odrębnego postanowienia przed rozpatrzeniem skargi na czynności egzekucyjne.

Konsekwencją uznania bezzasadności wskazanego wyżej zarzutu naruszenia art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. bezzasadne stają się również, zawarte w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 6 i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a., art. 37 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 14 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W tej sytuacji, wobec uznania, że pismo skarżącego z dnia 28 maja 2018 r. wniesione do organu I instancji było skargą na czynności egzekucyjne, a skarga Skarżącego wniesiona do WSA w Poznaniu nie jest skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, lecz skargą na postanowienie z dnia [...] września 2018 r. organu II instancji, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia [...] lipca 2018 r., kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku wymaga oceny postawionych temu rozstrzygnięciu zarzutów zawartych pkt 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w zw. z art. 151 p.p.s.a poprzez niezasadne oddalenie skargi pomimo naruszenia art. 6, art, 7 i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a, w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Zdaniem skarżącego, podejmowanie bowiem przez organ pierwszej instancji dalszych czynności egzekucyjnych bez rozstrzygnięcia kwestii podstawowej, jaką jest zasadność wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym w szczególności zasady praworządności (art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a)., zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).

Jednocześnie, z ostrożności procesowej, autor skargi kasacyjnej w pkt 6 petitum zarzucił, że w niniejszej sprawie zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 3 k.p.a., art. 37 § 4, 5 i 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Skarżący wskazał, że stosownie do treści art. 135 p.p.s.a., przepis ten stanowi podstawę do zobowiązania organu do wydania w określonym terminie postanowienia rozstrzygającego wniosek Skarżącego z dnia 3 kwietnia 2018 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W opinii Skarżącego zgodnie z orzecznictwem, "orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa (...) Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej." (por. teza pierwsza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2019 r.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje je również za chybione. Podkreślić przy tym wymaga, że jak już wyżej wskazano niezasadne jest stanowisko skarżącego jakoby w sprawie doszło do naruszenia wskazanych wyżej zasad postępowania poprzez rozstrzygnięcie kwestii zasadniczej, bez rozstrzygnięcia kwestii wstępnej, tj. wstrzymania wykonania egzekucji administracyjnej, w związku z prowadzonym przez Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowaniem wznowieniowym w sprawie decyzji nakładającej obowiązek. W ramach skargi na czynność egzekucyjną przewidzianej w art. 54 § 1 u.p.e.a. ocenia się wyłącznie prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Przedmiotem skargi nie mogą być zatem okoliczności stanowiące podstawę do złożenia innych środków prawnych przewidzianych ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należą do nich przesłanki umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. lub jego zawieszenia na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a. K. M. ww. alternatywne możliwości potraktowania jego podania z dnia 28 maja 2018 r. przedstawiono, po czym skarżący jednoznacznie zażądał rozpatrzenia pisma jako skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu organy administracyjne podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Powołany wyżej przepis wyraża zatem zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a. nakazującej organowi administracyjnemu w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Materiał dowodowy jest zupełny, jeśli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organy administracyjne gromadząc i oceniając dowody w sprawie, przeprowadzić muszą określone rozumowanie oraz wyciągnąć swobodne wnioski dotyczące stanu faktycznego sprawy. Postępowanie w przedmiocie wniesionej skargi wbrew twierdzeniom skarżącego było prowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zgromadzony materiał dowodowy został wnikliwie rozpatrzony, a podjęte orzeczenie nie narusza żadnych ze wskazanych przez skarżącego w pkt 5 petitum skargi kasacyjnej zasad: legalności działania (art. 6 k.p.a.) oraz pewności prawa (art. 8 k.p.a.).

W sprawie nie można też zasadnie twierdzić, że Sąd I instancji naruszył art. 135 p.p.s.a. w powiązaniu ze wskazanymi w pkt 6 petitum przepisami k.p.a. i u.p.e.a. Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten zawiera uprawnienie sądu administracyjnego do orzekania w głąb sprawy, pozwalające na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie niezgodnie z prawem. Przyjmuje się, że nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia prawa przez sąd. Przepis art. 135 p.p.s.a. nie reguluje zatem generalnej kwestii usuwania stanu naruszenia prawa, a reguluje kwestię głębokości orzekania przy usuwaniu stanu naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., II GSK 1044/10, Lex nr 1151516). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 135 p.p.s.a. ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wydanie 3, Warszawa 2015 r., str. 574; wyroki NSA z dnia 19 czerwca 2015 r. II OSK 2784/13, wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r. I OSK 1199/12, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., I OSK 91/10, wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., II FSK 1424/07, www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto przepis ten nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi. W konsekwencji przepis ten w niniejszej sprawie nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I rozstrzygał bowiem o legalności wydanych aktów administracyjnych, co oznacza, że wnioski dotyczące skargi na bezczynność jako nie stanowiące przedmiotu skargi dłużnika do WSA wychodzą poza zakres kontroli dokonywanej w niniejszym postępowaniu, a ponadto skoro Sąd I instancji uznał, że organy nie dopuściły się naruszenia prawa i oddalił skargę, to zarzut naruszenia powołanego przepisu art. 135 p.p.s.a, jako wadliwie postawiony nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

Reasumując, Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, że żaden ze wskazanych przez Stronę skarżącą zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie, a skoro tak, to zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku nie mógł zostać uwzględniony.

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. Postanowienie kosztach postępowania kasacyjnego w kwocie 360 zł, stanowiących wynagrodzenie pełnomocnika organu występującego przed Sądem I instancji wydano na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust 1 pkt 2 lit a) w zw. z ust 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., na jego wniosek, po złożeniu stosownego oświadczenia. Zatem o powyższym orzeknie WSA w Poznaniu (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).