Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 570/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 48
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. K. i J. K., dalej skarżący, wnieśli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 kwietnia 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 27 lutego 2020 r. nakazującą J. K. rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,53 m x 5,60 m +taras 2,60 m x 4,53 m, pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] położonej w obrębie ewidencyjnym K.., gmina K.

Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy:

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego PINB stwierdził, że J. K. pobudował bez wymaganego pozwolenia na budowę na terenie działki nr [..] położonej w obr. ewidencyjny K., gmina K., w lipcu 1998r. obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 4,53m x 5,60m + taras 2,60m x 4,53m.

Podstawą materialnoprawną postępowania jest przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane, z uwagi na to, iż przedmiotem sprawy jest obiekt budowlany nietrwale związany z gruntem pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy powyżej 35m2, a w myśl obowiązujących przepisów w/w ustawy na jego realizację było i jest wymagane pozwolenie na budowę. Prócz tego podkreślił organ I instancji fakt, iż działka nr [..] położona w obr. ewidencyjny K., gmina K., zlokalizowana jest na terenie łąk, a zatem obecnie nie jest przeznaczona pod zabudowę.

Postanowieniem z 13 sierpnia 2015r. wstrzymano prowadzenie robót przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego, jednocześnie nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie do 31 grudnia 2015 r. dokumentów określonych w sentencji wymienionego postanowienia.

Zawiadomieniem z 14 listopada 2019r. poinformowano stronę, iż upłynął termin przedstawienia dokumentów określonych w sentencji w/w postanowienia i pouczono, że istnieje możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego zawiadomienia. Następnie organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu.

Wobec wniesionego odwołania przez J. K. sprawę ponownie merytorycznie rozpoznał WINB wskazując, że zgodnie z przepisem art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), pod pojęciem "budynku" należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu budowlanego na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilności i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce (wyroki NSA: z dnia 2 października 2009 r., II OSK 1461/08, LEX nr 573565; z dnia 5 stycznia 2011 r., II OSK 25/10, LEX nr 953055; z dnia 29 kwietnia 2011 r., II OSK 773/10, LEX nr 1081893). Fundament jest natomiast elementem konstrukcyjnym, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt. Może być on wykonany z różnych materiałów budowlanych. Parametry fundamentu oraz głębokość jego posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, które z kolei zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji (wyrok NSA z dnia 25 marca 2011 r., II OSK 547/10, LEX nr 1080353).

Zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego.

Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 7 w/w ustawy przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej rozumianych, jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki.

Odnosząc powyższe definicje do wybudowanego obiektu organ odwoławczy stwierdził, że obiekt pełniący funkcję rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej z zadaszonym tarasem nie spełnia definicji budynku w myśl art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż nie jest trwale związany z gruntem. Ponadto w przepisie art. 29 ustawy Prawo budowlane, wyliczającym enumeratywnie, jakie obiekty i roboty budowlane nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, nie został zawarty obiekt rekreacji indywidualnej. Również powierzchnia zabudowy powyżej 35m2, powoduje, że nie podlega dyspozycji art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego.

Powyższe oznacza, że na budowę przedmiotowego obiektu konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 cytowanej ustawy, którego inwestor nie posiada.

Dalej organ odwoławczy dodał, że definicja powierzchni zabudowy została zawarta w Polskiej Normie - PN-ISO 9836:2015-12 "Właściwości użytkowe w budownictwie. Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych". Zgodnie z pkt 5.1.2.1. tej normy przez powierzchnię zabudowy rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonym. Zgodnie z kolei z pkt 5.1.2.2. powołanej normy powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut wymiarów zewnętrznych budynku na powierzchnię terenu. Do powierzchni tej nie zalicza się: powierzchni elementów budynku ani ich części nie wystających ponad powierzchnię terenu; powierzchni elementów drugorzędnych budynku, np. schodów zewnętrznych, ramp i pochylni zewnętrznych, daszków, markiz, okapów dachowych, oświetlenia zewnętrznego; powierzchni zewnętrznych obiektów pomocniczych, np. szklarni i przybudówek. W związku z powyższym zadaszony taras powinien być wliczony do powierzchni zabudowy, niemniej kwestia powierzchni nie ma znaczenia wobec faktu, że obiekt ten nie jest budynkiem.

Zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

Ponieważ organ I instancji stwierdził naruszenie przepisu art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania w oparciu o przepisy art. 48 tej ustawy. Procedura ta polega na tym, że inwestor na żądanie organu (wydane postanowienie) przedstawia mu wymagane dokumenty, a następnie organ na ich podstawie w trybie przepisów art. 49 ustawy Prawo budowlane dokonuje oceny zgodności samowolnej budowy z przepisami o planowaniu przestrzennym, a także czy wybudowany obiekt nie narusza innych przepisów, w szczególności techniczno - budowlanych. O ile obiekt spełnia powyższe warunki to organ nadzoru budowlanego w dalszej kolejności nakłada na inwestora obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej, a po jej uiszczeniu wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego.

Legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Organ nie ma obowiązku legalizacji samowoli budowlanej wbrew woli strony. Nie ma też prawnej możliwości dokonania legalizacji robót budowlanych w sytuacji, gdy inwestor nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej. Dlatego jeśli inwestor nie przedkłada organowi wymaganych prawem dokumentów, to uniemożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, tj. ocenę prawidłowości wykonanych robót budowlanych i wydanie dalszego rozstrzygnięcia przewidzianego w powyższym trybie.

Inwestor na każdym etapie postępowania legalizacyjnego może zrezygnować ze swojego uprawnienia. Przejawem tej rezygnacji może być albo nie złożenie przez inwestora żądanych przez organ dokumentów bądź (na dalszym etapie tego postępowania) nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej. Niespełnienie tych warunków (niezależnie od ich przyczyn) skutkuje obowiązkiem organu nadzoru budowlanego orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 48 ust. 4, art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego). W rozpoznawanej sprawie inwestor nie przedstawił dokumentów mogących doprowadzić do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu zatem jedynym możliwym rozstrzygnięciem pozostał nakaz rozbiórki wydany w oparciu o przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

We wniesionej skardze skarżący zarzucili naruszenie:

art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w zakresie zastosowania tego przepisu nie mieści się obiekt rekreacji indywidualnej, który jest nietrwale związany z gruntem, w sytuacji, gdy wykładania z większego na mniejsze nakazuje przyjąć, że jeśli nie jest wymagane pozwolenie na budowę dla obiektu rekreacji indywidualnej trwale związanego z gruntem, to tym bardziej nie jest wymagane pozwolenie na budowę dla obiektu rekreacji indywidualnej nietrwale związanego z gruntem;

art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że do powierzchni zabudowy, o której mowa w tym przepisie wlicza się powierzchnię tarasu;

art. 28 Prawa budowlanego poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że dla budowy obiektu położonego na działce nr [..] wymagane było pozwolenie na budowę, w sytuacji gdy wymagane było jedynie zgłoszenie;

art. 48 Prawa budowlanego poprzez błędne zastosowanie go w sprawie i przeprowadzenie postępowania w trybie powyższego przepisu, w sytuacji gdy w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 49b Prawa budowlanego (z uwagi na fakt, że na budowę obiektu budowlanego na działce nr [..] wymagane było wyłącznie zgłoszenie wskazane w art. 29 ust. 1 pkt 2a Prawa budowlanego) i w trybie tego przepisu powinno być prowadzone całe postępowanie;

art. 10 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 48 i 52 Prawa budowlanego, poprzez pozbawienie M. K., która jest współwłaścicielką działki nr [..], na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.;

art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie dat wybudowania właściwego obiektu rekreacyjnego oraz niezadaszonego tarasu i właścicieli działki nr [..];

art. 107 § 3 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów powołanych w odwołaniu od decyzji PINB;

art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji PINB z 27 lutego 2020 r., w sytuacji, gdy WINB powinien był uchylić tę decyzję i umorzyć postępowanie.

W uzasadnieniu skargi skarżący kwestionują uznanie powierzchni tarasu i powierzchni balkonu jako składową powierzchni zabudowy, co ich zdaniem doprowadziło do zastosowania błędnej podstawy prawnej w postaci art. 48 Prawa budowlanego, zamiast art. 49, gdyż na realizację obiektu wymagane było jedynie zgłoszenie. Zarzucają błędne uznanie, że taras jest zadaszony, podczas gdy taras nie posiada dachu, co wynikało z treści odwołania skarżącego, a z żadnych dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika, że taras jest zadaszony.

Współwłaścicielką działki [..], na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, jest M. K. (związek małżeński został zawarty w 1980 r., nie zawierano umów o rozdzielności majątkowej; kopia odpisu aktu małżeństwa w załączeniu). W związku z powyższym, postępowanie powinno być prowadzone także w stosunku do niej, czego organ I instancji zaniechał, w związku z czym pozbawił ją udziału w postępowaniu, a tym samym naruszył art. 28 k.p.a. w związku z art. 48 i 52 Prawa budowlanego oraz art. 10 k.p.a..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 kwietnia 2020 r. jest zgodna z prawem.

Stwierdzony przez orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego stan faktyczny sprawy uzasadniał zastosowanie wobec skarżących procedury określonej w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186).

Z akt sprawy wynika bowiem, że na działce nr [..] w K. gmina K., skarżący J. K. w 1998 r. pobudował nietrwale związany z gruntem obiekt rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej i wymiarach 4,53 m x 5,60 m + 2,60 m x 4,53 m. Z dokumentacji fotograficznej zawartej w aktach sprawy wynika, że zadaszenie tarasu stanowi jednocześnie balkon, które wedle oświadczenia zawartego w skardze zostały dobudowane po 1998 r. Z akt sprawy wynika także, że jako właściciel działki w ewidencji gruntów figuruje jedynie J. K. i on także złożył oświadczenie o zakończeniu budowy obiektu w lipcu 1998 r.

Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika przy tym, że skarżący nie posiadają pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu.

Przepis art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane stanowi zaś, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Znajdujący się na działce nr [..] niepołączony trwale z gruntem obiekt letniskowy (rekreacji indywidualnej) o konstrukcji drewnianej i powierzchni zabudowy ponad 35 m2 (25,36 m2 powierzchnia domku i 11,77 m2 powierzchnia tarasu) - jest obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, niestanowiącym budynku.

Artykuł 3 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane wyjaśnia bowiem, że obiektem budowlany jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 tej ustawy przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach a zgodnie z art. 3 pkt 3 przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.

Przedmiotowy obiekt letniskowy stanowi przy tym tymczasowy obiekt budowlany. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 5 ustawy - Prawo budowlane przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.

Usytuowany na działce nr [..] obiekt letniskowy nie jest bowiem trwale związany z gruntem, na co w sposób pewny wskazuje zgromadzona w sprawie dokumentacja. Sąd wyjaśnia przy tym, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie na inne miejsce. O tym, czy obiekt jest trwale związany z gruntem, nie decyduje metoda i sposób związania z gruntem, ale to czy wielkość konkretnego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania z gruntem (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2014 r., sygn. akr II OSK 1052/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast, wyznacznikami stabilności zapewniającej obiektowi trwałe związanie z gruntem są w istocie jego parametry (zob. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1623/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Posadowienie takiego tymczasowego obiektu budowlanego na terenie działki nr [..] wymagało zaś uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę.

Zauważyć przy tym należy, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie dokonania tejże samowoli a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06, https://orzezczenia.nsa.gov.pl).

Przepis art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji obiektu, stanowił, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Katalog art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego nie obejmował wyjątkiem od powyższej zasady uzyskania pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu. Błędnie wywodzą skarżący, że na realizację tego typu obiektu wystarczało dokonanie zgłoszenia.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy pozwolenia na budowę nie wymagała budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Przedmiotowy obiekt, z uwagi na wybudowanie go w lipcu 1998 r. nie może zostać zaliczony do obiektów, o których mowa w tym przepisie.

W sprawie nie mogło znaleźć również zastosowania wyłączenie od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, o który mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane. Przepis ten stanowi bowiem, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Jak już bowiem wyżej wyjaśniono, będący przedmiotem niniejszej sprawy obiekt budowlany, z uwagi na fakt nietrwałego połączenia go z gruntem, nie stanowi budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, a którego dotyczy właśnie powołany przepis art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy - Prawo budowlane. Ponadto, jego powierzchnia zabudowy przekracza określoną w tym przepisie powierzchnię 35 m2.

Niesporne w sprawie przy tym jest, że na budowę obiektu budowlanego, będącego przedmiotem niniejszego postępowania, skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę.

Przeprowadzona zaś przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego procedura legalizacyjna nie narusza dyspozycji art. 48 ustawy - Prawo budowlane.

Po dokonaniu wstępnej kontroli przedmiotowej budowy, postanowieniem z 13 sierpnia 2015 r., organ I instancji wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy będącym przedmiotem niniejszej sprawy obiekcie budowlanym, i nałożył na skarżącego – właściciela działki obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r.: a) zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; b) czterech egzemplarzy projektu budowlanego obejmującego budowę przedmiotowego obiektu wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektantów na listę właściwej izby samorządu zawodowego; c) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane.

Przepis art. 48 ust. 3 stanowi bowiem, że w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W wyznaczonym w postanowieniu terminie ani do dnia wydania zaskarżonej decyzji skarżący nie przedłożył określonych przywołanym postanowieniem dokumentów.

Tymczasem podstawową przesłanką umożliwiającą legalizację samowoli budowlanej jest, jak wskazuje na to treść art. 48 ustawy – Prawo budowlane, zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przez to pojęcie ustawodawca rozumie w szczególności zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego. Dla celów legalizacji, gdy nie ma planu miejscowego, potrzebna jest decyzja o warunkach zabudowy, która w istocie powinna uwzględniać stan faktyczny i prawny dla inwestycji realizowanej lub już zrealizowanej samowolnie. W sytuacji zaś stwierdzenia niezgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wykluczona jest możliwość legalizacji samowoli budowlanej i zachodzi konieczność wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W przypadku braku zgodności samowoli budowlanej z miejscowym planem lub decyzją o warunkach zabudowy legalizacja obiektu nie jest możliwa (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 39/11, LEX nr 1098914). Gdy ustalenia tych aktów w sposób jednoznaczny wykluczają możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, organ nadzoru budowlanego powinien wydać na podstawie ust. 1 komentowanego artykułu nakaz rozbiórki bez wszczynania postępowania legalizacyjnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 457/10, LEX nr 752818). Zauważyć przy tym trzeba, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia choć ma charakter uproszczony i w dużej mierze odformalizowany, niemniej jednak nie można pominąć, że chodzi w nim o wystawienie dokumentu, który ma urzędowy charakter i który, w myśl art. 76 § 1 k.p.a., stanowi dowód tego, co w nim zostało stwierdzone.

Powyższe świadczy również o niewykonaniu przez skarżących postanowienia wystosowanego do nich na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane. Jeżeli zaś adresat postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane nie spełni wszystkich nałożonych na niego obowiązków w wyznaczonym terminie, zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane, stosuje się przepis art. 48 ust. 1, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego powinien w drodze decyzji nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego (zob. A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 674).

Zgodzić się przy tym należy ze stanowiskiem organów orzekających, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ nadzoru budowlanego, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, lecz wyda decyzję nakazująca przymusową rozbiórkę. Wykonanie nałożonych obowiązków jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. Brzmienie art. 48 ust. 4 ustawy jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. Niezasadny jest zarzut pominięcia skarżącej w niniejszym postępowaniu, bowiem nie wynika z żadnego dokumentu, że pozostaje ona współwłaścicielką działki czy obiektu, samo twierdzenie, że działka i obiekt stanowią przedmiot wspólności ustawowej małżeńskiej nie może przesądzić o nadaniu skarżącej statusu strony. Poza tym wniesienie skargi przez małżonków wspólnie świadczy o tym, że M. K. posiada wiedzę o toczącym się postępowaniu.

Sąd nie stwierdził jednocześnie, aby w toku przeprowadzonego postępowania doszło do naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając sprawę przedmiotowej samowoli budowlanej, organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy Prawa budowlanego. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., wniesioną w niniejszej sprawie skargę, jako bezzasadną, oddalił.

Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.