Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2747/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 97 par 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 138 par 1 pkt 2 w zw. z art. 144
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 4 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. H., J. R. i A. B. na postanowienie Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz J. H., J. R. i A. B. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2019 r., znak sprawy: [...]., Minister Finansów, Inwestycji i Rozwoju, dalej "organ", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096), dalej "kpa", po rozpatrzeniu wniosku J. H., J. R. i A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa nr [...] z dnia [...].01.2017 r. zawieszającym z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].03.1950 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy [...], ozn. nr hip. [...], dalej "nieruchomość", utrzymał je w mocy.

J. H., J. R. i A. B., następcy prawni J. K., dalej "Skarżące", [...] marca 2013 r. złożyły wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 1950 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do tej nieruchomości.

Minister Infrastruktury i Budownictwa, postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. z urzędu zawiesił to postępowanie do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów w związku z otrzymaniem odszkodowania przez jednego z dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości S. G., na podstawie polsko-amerykańskiej umowy indemnizacyjnej.

Skarżące złożyły wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.

Wskazały, że prowadzone przez Ministra Finansów postępowanie nie powinno być przesłanką zawieszenia, bowiem jako właściciel nieruchomości położonej przy [...] w prowadzonej dla niej księdze wieczystej [...] wpisany jest już Skarb Państwa. Ponadto w postępowaniu bierze już udział kurator spadku pozostałego po S. G..

Ponownie rozpoznając sprawę organ ustalił, że ostatnimi przeddekretowymi właścicielami nieruchomości byli: C. K. z d. K. co do [...] oraz J. K. z d. K. i S. G. w równych częściach co do [...].

W toku niniejszego postępowania ustalono, że S. G. posiadał od dnia [...] marca 1944 r. obywatelstwo amerykańskie i w związku z tym, uzyskał za swój udział we własności nieruchomości warszawskiej położonej przy [...] odszkodowanie na podstawie Układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki zawartym w dniu 16.07.1960 r. w Waszyngtonie dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych i osób o równoprawnym statusie.

Podstawą ujawnienia Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości za którą wypłacono odszkodowanie była decyzja Ministra Finansów wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowani uroszczeń finansowych (Dz.U. Nr 12, poz. 65).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 11.09.2018 r., sygn. akt I SA/Wa 219/18 oddalił skargę na decyzję Ministra Finansów nr [...] z dnia [...].12.2017 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu nr [...] z dnia [...].06.2017 r. stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa [...] części w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy [...], hip. [...], obecnie zapisanej w KW [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Departament Prawny Ministerstwa Finansów poinformował, że przed Ministrem Finansów toczy się postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem Skarbu Państwa - Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2018 r. w sprawie zastosowania do nieruchomości położonej w [...] przy [...] ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. nr 12, poz. 65) w zakresie udziałów we własności nieruchomości należących uprzednio do J. K. i C. K..

Pismem z dnia [...].09.2019 r. Prokuratura Regionalna w [...] poinformowała, że skierowała wniosek o zmianę postanowienia spadkowego po J. K. i postępowanie to do chwili obecnej nie zostało zakończone.

Oznacza to, że nadal pozostają w toku postępowania, których zakończenie pozwoli prawidłowo ustalić strony postępowania nadzorczego.

W świetle powyższych okoliczności uznano, że zawieszenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...].01.2017 r. jest uzasadnione gdyż od jego wyniku zależy krąg podmiotów uprawnionych do brania udziału w postępowaniu nadzorczym. Skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną jest bowiem przesłanką stwierdzenia nieważności takiej decyzji, natomiast pominięcie w postępowaniu osoby, która powinna być jego stroną jest przesłanką wznowieniową. Organ nie zgodził się z wywodem, że zawieszenie postępowania służy jedynie uzasadnieniu bezczynności Ministra. Powołał w tym zakresie wyrok WSA w Warszawie z 17 lutego 2017 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Skarżące zarzucając organowi naruszenie:

a) art. 97 § 1 pkt 4. kpa w ten sposób, że postępowanie w sprawie nieruchomości [...] o adresie [...] zawieszono w dacie [...].01.2017r. (blisko trzy lata temu), kiedy to nie toczyło się przed Ministrem Finansów postępowanie w sprawie. indemnizacji udziału w nieruchomości należącego do J. K. o sygnaturze [...], które wszczęto dopiero w dacie [...].01.2019r. W ww. dacie [...] stycznia 2017r. toczyło się postępowanie w sprawie nieruchomości [...] co do udziału w nieruchomości należącego do S. G. o sygnaturze [...] (poprzednio [...]), które zakończyło się w dniu [...] grudnia 2017r. - decyzją Ministra Rozwoju i Finansów [...], o czym wiedział Minister Infrastruktury i Budownictwa. W związku z tym postępowanie powinno zostać podjęte.

b) art. 124 § 1 oraz § 2 kpa poprzez brak określenia w sentencji postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa o znaku [...] z dnia [...].01.2017r. w sprawie zawieszenia postępowania, że chodzi precyzyjnie o oczekiwanie na wynik postępowania indemnizacyjnego [...] ([...]) prowadzonego przed Ministrem Finansów, a nie każdego innego lub zainicjowanego dopiero w przyszłości innego postępowania indemnizacyjnego przed Ministrem Finansów. Co więcej nawet z treści uzasadnienia postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa o znaku [...] z dnia [...].01.2017r. nie można poznać sygnatury sprawy prowadzonej przez Ministra Finansów pod znakiem [...] ([...]), lecz z pozostałego opisu sprawy wynika, że chodzi o indemnizację udziału w nieruchomości [...] o adresie [...] należącego do S. G.. Tak nieprecyzyjny opis stanu prawnego w sentencji i uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa nie zasługuje na aprobatę.

c) art. 28 kpa poprzez błędne wskazanie, że krąg uczestników postępowania w sprawie nieruchomości warszawskiej ulegnie poszerzeniu skoro Skarb Państwa winien być i jest uczestnikiem tego postępowania już od 7 grudnia 2017r.

Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu udostępnionego przez Ministra Finansów skarżącym w dniu [...] października 2019r. na okoliczność daty wszczęcia postępowania [...], które wszczęto dopiero w dacie [...].01.2019r., zatem nie może być ono przyczyną wydania aż dwa lata wcześniej postanowienia Ministra Infrastruktury i Budownictwa o znaku [...] z dnia [...].01.2017r. w sprawie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].03.1950r. dotyczącego nieruchomości o adresie [...] w [...].

Ostatecznie wniesiono o uchylenie obu postanowień i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego stanowiło toczące się postępowanie dotyczące ustalenia czy S. G. skorzystał z układu idemnizacyjnego. Istotnie w dacie wydawania postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego toczyło się postępowanie w sprawie zastosowania przepisów ustawy z 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń (D.U.nr 12, poz. 65). Postępowanie dotyczyło udziału w nieruchomości należącego do S. G. o sygnaturze [...] (poprzednio [...]). Zakończyło się wydaniem przez Ministra Rozwoju i Finansów decyzji z [...] grudnia 2017 r. Decyzja ta, wobec jej zaskarżenia, stała się prawomocna [...] listopada 2018 r., co wynikało z pisma Ministra Finansów z [...] sierpnia 2019 r. W dacie wydawania zaskarżonego postanowienia tj. [...] października 2019 r. przyczyna zawieszenia postępowania nie była więc aktualna. Ponieważ organem właściwym do rozpoznania zażalenia był organ naczelny powinien podjąć zawieszone postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 2 K.p.a.

Istotnie, jak to wynika z pisma Ministra Finansów z [...] sierpnia 2019 r. toczy się kolejne tego rodzaju postępowanie o numerze [...] jednakże nie dotyczy ono udziału S. G. ale udziałów należących uprzednio do J. K. oraz C. K..

Okoliczność ta nie uprawniała jednak organu do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, gdyż była to zupełnie nowa okoliczność, która nie stanowiła podstawy do wcześniejszego zawieszenia postępowania.

Powyższe stanowi o naruszeniu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa.

Sąd w pełni podziela wywody skargi, że organ nie może utrzymywać stanu zawieszenia postępowania w sytuacji w której ustała przyczyna zawieszenia a pojawiła się inna. W takiej sytuacji organ powinien podjąć zawieszone postępowanie a następnie je zawiesić z innej przyczyny o ile istniałaby nowe przyczyny do zawieszenia postępowania administracyjnego.

Sąd natomiast nie podziela zarzutów skargi o braku podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na to, że właścicielem nieruchomości dekretowej jest już Skarb Państwa. Jak trafnie wywiódł organ, ma on obowiązek wynikający z art. 61 § 4 w zw. z art. 28 kpa ustalenia kręgu stron postępowania. Organ prowadzący postępowanie administracyjne jest obowiązany ustalić krąg stron tego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, zakończonego wydaniem kwestionowanego rozstrzygnięcia, ale również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia (vide: Wyrok NSA z 4 grudnia 2008 r. I OSK 1819/07, Legalis, Wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r. II OSK 176/09, Legalis).

Przyznanie odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego powodowało przejście własności mienia na Skarb Państwa i utratę praw do tego mienia osoby otrzymującej odszkodowanie. A tym samym spadkobiercy osoby, która otrzymała odszkodowanie nie byliby uprawnieni do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego ani stroną postępowania o stwierdzenie nieważności. ( wyrok NSA z 9 marca 2018 r., I OSK 2943/15).

Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą, organ weźmie pod uwagę zaprezentowaną ocenę prawną.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 1 i 2 ppsa.