Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 470/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 2 pkt 6, art. 30 ust. 6 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 15 marca 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Walentynowicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Anna Klotz ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1549/09 w sprawie ze skargi [...] z o.o. w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

II OSK 470/10

UZASADNIENIE

[...] Sp. z o.o. w Warszawie wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1549/09 w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.

Do wydania zaskarżonego wyroku doszło na podstawie następujących okoliczności sprawy:

Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...] na podstawie art. 104 i 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 3 i art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.) zgłosił sprzeciw do zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych polegających na budowie urządzenia reklamowego na terenie położonym przy ul. [...] w Warszawie, działka ewid. nr [...] w obrębie [...].

W uzasadnieniu organ podał, że z załączonego do zgłoszenia projektu budowlanego złożonego w dniu 16 maja 2008 r. przez firmę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wynika, iż będzie to urządzenie reklamowe o bardzo dużych wymiarach i ciężarze, które zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego jest budową, a więc jest objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 104 k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 Prawa budowlanego, po rozpoznaniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w niniejszym przypadku konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Organ II instancji wskazał, że wymiary oraz obecność fundamentu częściowo zagłębionego w ziemi uzasadniają uznanie przedmiotowej inwestycji za urządzenie posadowione na fundamencie nieprzestawnym, trwale z gruntem związanym.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W skardze podniesiono, że o tym czy urządzenie reklamowe jest związane trwale z gruntem decyduje rozwiązanie techniczne, a nie jego wielkość, dlatego też stwierdzenie konieczności trwałego związania z gruntem powinno nastąpić na podstawie przeprowadzonego dowodu z opinii technicznej, którą powinien przeprowadzić organ I instancji. Skarżąca spółka podkreśliła, że urządzenie reklamowe będące przedmiotem postępowania związane jest z gruntem jedynie w wyniku oddziaływania sił grawitacji - a tego rodzaju związania nie można uznać za trwałe, gdyż w przeciwnym wypadku nie istniałyby w ogóle obiekty nietrwale powiązane z gruntem w strefie oddziaływania sił przyrody. Ponadto przedmiotowe urządzenie reklamowe nie jest trwale związane z gruntem z uwagi na brak takiego technicznego powiązania, a więc zastosowanie do niego ma art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu uznał, że przedmiot sprawy dotyczy wykonania urządzenia reklamowego na gruncie, dlatego też kluczowym zagadnieniem jest to, czy zgłoszone roboty stanowią "instalowanie tablic i urządzeń reklamowych" w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, czy też stanowią "budowlę" w rozumieniu przepisów tejże ustawy, objętą obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę.

Przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 znowelizowanej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowi, iż pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów ustawy o ruchu drogowym. Z treści powyższej normy wynika, że ustawodawca wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych uzależnił tylko od "instalacji", natomiast faktycznie bez znaczenia dla tejże instalacji pozostaje miejsce, w jakim ma to nastąpić, a więc czy będzie to na budynku czy też na gruncie. W tych warunkach istotnym pozostaje zdefiniowanie pojęcia "instalacji" w odniesieniu do urządzeń reklamowych.

Zdaniem Sądu analizując pojęcie "instalacji" stwierdzić trzeba, iż Prawo budowlane nie zawiera definicji tego terminu, w przeciwieństwie do pojęcia budowy. W tej sytuacji koniecznym jest odwołanie się do słownika języka polskiego zgodnie, z którym (np. Słownik języka polskiego PWN, Warszawa 1988, str. 794) przez instalowanie należy rozumieć zakładanie, montowanie jakiegoś urządzenia technicznego (w nowym miejscu). Bliskoznaczne pojęcie "montażu" oznacza zaś składanie, zespolenie części lub zespołów w dalsze zespoły lub gotowy wyrób (tenże Słownik, tom II, str. 209). Tak więc zarówno pojęcie instalowania, jak i montażu odnosi się do pewnego sposobu, rodzaju działania, w wyniku którego powstaje nowy twór. Przenosząc te uwagi na grunt przedmiotowej sprawy i Prawa budowlanego, zdaniem Sądu należy stwierdzić, że w wyniku czynności instalowania ma powstać nowe urządzenie reklamowe, zakres jednak prac, jakie winny być wykonane przy realizacji tegoż urządzenia zawsze będzie wynikał z konkretnej ściśle zindywidualizowanej sytuacji, którą będzie z kolei kreowała wielkość tegoż urządzenia, jak i miejsce jego posadowienia. Inne będą bowiem prace wykonywane przy realizacji urządzenia wolnostojącego o wadze kilku kilogramów, a inne o wadze kilku ton, inne przy urządzeniu o wysokości jednego metra, a inne przy urządzeniu o wysokości kilkunastu metrów. To, że ustawodawca wprost w przepisach ustawy nie wprowadza takiej klasyfikacji urządzeń reklamowych, nie oznacza, że nie wynika to z przepisów ogólnych, jak np. art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego oraz z regulacji zawartych w przepisach o warunkach techniczno-budowlanych, czy też z elementarnych zasad projektowania obiektów budowlanych. Wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy może to być obiekt wolnostojący trwale związany z gruntem, czy też wolnostojący nie trwale związany z gruntem, czy też instalowany na innym obiekcie budowlanym.

Sąd dodał, że w myśl art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak (...) wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 ppkt b Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budowla stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. W konsekwencji stwierdzić trzeba, iż urządzenie reklamowe, wolno stojące, trwale związane z gruntem stanowi obiekt budowlany, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 ppkt b Prawa budowlanego.

Dokonując kwalifikacji prawnej, czy dane urządzenie reklamowe wymaga pozwolenia na budowę, czy jedynie zgłoszenia, powinno brać się pod uwagę również przepis art. 5 Prawa budowlanego w świetle, którego nie jest obojętna jego wielkość i cechy konstrukcyjne.

W ocenie Sądu pierwszej instancji dla przyjęcia, czy dokonane zgłoszenie wyczerpuje dyspozycję art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego istotne znaczenie ma zakres prac poprzedzających wykonanie robót budowlanych polegających na montażu urządzenia reklamowego poprzez ustalenie czy planowane prace nie mieszczą się w zakresie robót budowlanych dla realizacji, których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, bowiem przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego jest normą szczególną w stosunku do regulacji o charakterze ogólnym, jaką stanowi art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Sąd podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08.

Zdaniem Sądu wielkość przedmiotowego urządzenia reklamowego (tablica reklamowa o wymiarach 3,756 x 2,782 m, słup o wysokości 3 m powyżej fundamentu) jak i sposób osadzenia (fundament trwale związany z gruntem) świadczą o tym, że jest to wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Tym samym do tego typu budowli nie może mieć zastosowania przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Przedmiotowe urządzenie reklamowe posiada trwałe związanie z gruntem, albowiem jego posadowienie na gruncie jest stabilne i odporne na działanie czynników atmosferycznych np. wiatru. Nazwanie określonych czynności robotami budowlanymi nie oznacza, iż muszą być wykonywane tylko i wyłącznie przy wykorzystaniu materiałów budowlanych, albowiem mogą polegać także na składaniu, zespalaniu części zespołów w dalsze zespoły lub gotowy wyrób, zakładaniu instalacji, czy łączeniu oddzielnych części w jedną całość jak to ma mieć miejsce przy projektowanej tablicy reklamowej, która ma być skręcona śrubami. Ponadto umieszczenie reklamy w konkretnym miejscu wiąże się z użyciem urządzeń budowlanych i stanowi roboty budowlane z uwagi na jej ciężar i wymiary.

Sąd pierwszej instancji uznał, że prawidłowo przyjęły organy administracji, iż jest to budowla w postaci wolno stojącego urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem , co czyni sprzeciw do zamiaru rozpoczęcia robót budowlanych polegających na budowie urządzenia reklamowego za całkowicie uzasadniony.

Sąd wskazał, że z opisu technicznego konstrukcji wynika, iż posadowienie przedmiotowego obiektu wymagało przygotowania określonego nośnika (słupa posadowionego na podstawie fundamentowej żelbetonowej) i wiązało się z koniecznością zadziałania w określony sposób na istniejący w miejscu jego ustawienia grunt, aby zapewnić wystarczająco stabilną podstawę dla słupa z tablicą uniemożliwiającą łatwe przesunięcie, przeniesienie w inne miejsce czy zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona skarżąca działając przez ustanowionego pełnomocnika na podstawie art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej powołanej jako: p.p.s.a., zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Na podstawie:

- art. 174 pkt 1 p.p.s.a zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego oraz uznanie, poprzez błędną wykładnię art. 3 pkt 3 i art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i w związku z powyższym konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę oraz

- art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu oparcie tego orzeczenia na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy - poprzez przyjęcie, że podstawa urządzenia reklamowego będącego przedmiotem postępowania jest posadowiona na gruncie, co powoduje naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania oraz naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie ustosunkowanie się do zarzutów skargi.

Z uwagi na podniesione zarzuty wniosła o uchylenie w całości wyżej wskazanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca nie podzieliła dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń i oceny prawnej zawartych w uzasadnieniu wyroku. Wyraziła wątpliwość, czy Sąd pierwszej instancji rozpatrywał tą samą sprawę, która była rozpatrywana przez organ administracji pierwszej i drugiej instancji, i która była przedmiotem skargi, gdyż w uzasadnieniu wyroku jest mowa o fundamencie trwale związanym z gruntem, tymczasem urządzenie reklamowe będące przedmiotem sprawy w ogóle nie posiada fundamentu, a jedynie betonową podstawę.

Skarżąca zwróciła uwagę, że z treści zgłoszenia wynika, że urządzenie zostanie zainstalowane na miejscu po likwidacji dwóch dotychczas istniejących urządzeniach reklamowych, a więc w miejscu już w sposób odpowiednio przygotowanym i utwardzonym. Z załączonego do zgłoszenia projektu wynika, że dopuszczalne jest instalowanie przedmiotowego urządzenia, na asfalcie, płytach itp., jak również na odpowiednio zagęszczonym i przygotowanym gruncie.

Brak jest ustaleń co do podłoża, na którym ma nastąpić instalacja urządzenia reklamowego. Sporne urządzenie składa się z podstawy, słupa nośnego i tablicy ekspozycyjnej, a nie tablicy reklamowej wymagającej przygotowania odpowiedniego nośnika, aby zapewnić stabilną podstawę dla słupa z tablicą. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji opisującym czynności traktowane jako roboty budowlane.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego nie uzależnia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę od tego czy wykonujemy roboty budowlane, przy budynku, budowli czy też obiekcie małej architektury. W art. 29 ust. 2 określono wykonywanie jakich robót budowlanych nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Do robót tych na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego zaliczone zostało instalowanie tablic i urządzeń reklamowych. Ustawodawca w art. 3 pkt 7 definiującym pojęcie robót budowlanych nie wymienia "instalowania", ale nie może budzić wątpliwości, że instalowanie jest wykonywaniem robót budowlanych. Skarżąca zwraca uwagę na pojęcia instalacji i montażu - według definicji słownikowych. Uważa, że wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu nie jest tożsame z wykonywaniem budowy. Nie zgadza się w świetle art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego ze stanowiskiem WSA, że o trwałym związaniu z gruntem urządzenia świadczy jego stabilne i odporne na działanie czynników atmosferycznych np. wiatru posadowienie oraz jego wielkość.

Skarżąca wskazując na cechy konstrukcyjne planowanego zamierzenia inwestycyjnego wskazała, że w przedmiotowej sprawie betonowa podstawa urządzenia reklamowego, ustawiona będzie na przygotowanej do tego utwardzonej powierzchni. Przy czym projektant dopuszcza, aby powierzchnia ta była przygotowana i utwardzona w różny sposób. Zdaniem skarżącej podkreślenia wymaga, że przedmiotem zgłoszenia nie było przygotowanie terenu do ustawienia reklamy, a jedynie instalacja urządzenia reklamowego.

Skarżąca zwróciła uwagę również na orzecznictwo NSA dotyczące art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. W jej ocenie budowa niewątpliwie jest procesem polegającym na prowadzeniu robót budowlanych mającym na celu wybudowanie obiektu budowlanego - w omawianym zagadnieniu budowli - urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Natomiast instalacja jest procesem polegającym na prowadzeniu robót budowlanych mających na celu powstanie urządzenia reklamowego nie będącego budowlą, a więc urządzenia nie związanego w sposób trwały z gruntem. Zestawienie tych dwóch rodzajów robót koniecznych do wykonania wskazuje na fakt, że w odniesieniu do urządzeń reklamowych różnica polega na tym, że w procesie budowy muszą być wykonane roboty budowlane polegające na doprowadzeniu do trwałego związania urządzenia reklamowego z gruntem. Natomiast przy instalacji nie występuje wykonywanie robót budowlanych mających na celu trwałe związanie urządzenia reklamowego z gruntem. O stałym związaniu z gruntem nie decyduje metoda oraz sposób związania z gruntem, ale obciążeniowe działanie stopy fundamentowej, które wynika z działania na tę stopę siły grawitacji.

Skarżąca zwracając uwagę na treść art. 28 oraz art. 29 Prawa budowlanego uważa, że nie waga urządzenia reklamowego decyduje o tym czy urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, ale zakres i charakter wykonanych robót budowlanych - robót budowlanych mających na celu doprowadzenie do trwałego związania z gruntem. Podkreśliła również znaczenie przepisu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, który dotyczy definicji tymczasowego obiektu budowlanego i wymienia obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem.

Skarżąca powołując się na poszczególne nowelizacje art. 29 ust. pkt 6 Prawa budowlanego stwierdziła, że stosowanie wykładni rozszerzającej katalogu obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na budowę, wbrew woli ustawodawcy jest niedopuszczalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania przepisów art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego.

Należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego uznając, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego i w związku z powyższym konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Również nie ma usprawiedliwionej podstawy zarzut dotyczący nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy .

Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a i oddaje istotę sprawy w świetle podnoszonych przez skarżącą zarzutów zawartych w skardze od orzeczenia organu II instancji.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że po analizie zaskarżonego wyroku oraz akt administracyjnych sprawy brak jest podstaw do uznania, by Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok oceniał inną sprawę, niż rozpoznawana. Wszelkie sugestie zawarte w skardze kasacyjnej nie znajdują poparcia w aktach sądowo- administracyjnych sprawy. W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie szeroko przytoczył i w pełni podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące wykładni przepisu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, wyrażone w wyroku z dnia 1 październik 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/ 08.

Sąd I instancji rozważania odnośnie wykładni przepisu zawarte w powyższym wyroku NSA przeniósł na grunt rozpoznawanej sprawy i stwierdził, że wielkość przedmiotowego urządzenia reklamowego (tablicy reklamowej o wymiarach 3.756 x 2,762 m, słup 3 m powyżej fundamentu) jak i sposób osadzenia (fundament trwale zwiany z gruntem) świadczą o tym, że jest to wolnostojące trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Warszawie co do trwałego związania z gruntem zgłoszonego urządzenie reklamowego. Analiza opisu technicznego zgłoszonego obiektu, rozwiązania konstrukcyjne oraz sposób montażu poszczególnych elementów konstrukcji pod nadzorem osób posiadających uprawnienia budowlane świadczy o tym, że urządzenie nie spełnia przesłanek do zwolnienia na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego.

Jest to obiekt posadowiony stabilnie i odporny na działanie czynników atmosferycznych. Proces powstawania urządzenia zawiera opis robót budowlanych. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji wyraził pogląd, że roboty budowlane mogą polegać na składaniu, zespalaniu części zespołów, zespalaniu części w dalsze zespoły lub gotowy wyrób, zakładaniu instalacji, czy łączeniu oddzielnych części w jedną całość jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Ma rację również Sąd pierwszej instancji wywodząc, że posadowienie reklamy w konkretnym miejscu z użyciem urządzeń budowlanych stanowi roboty budowlane, a ciężar urządzenia i jego wymiary są czynnikami, które również decydują o obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w celu realizacji obiektu.

Sąd w uzasadnieniu stanowiska powołał się na opis techniczny konstrukcji zgłoszonego obiektu, na podstawie którego słusznie wywiódł, że posadowienie przedmiotowego obiektu wymagało przygotowania odpowiedniego nośnika (słupa posadowionego na podstawie fundamentowej żelbetonowej) i wiązało się z koniecznością zadziałania w określony sposób na istniejący w miejscu jego ustawienia grunt, aby zapewnić wystarczająco - stabilną podstawę dla słupa z tablicą uniemożliwiającą łatwe przesuniecie, przeniesienie w inne miejsce, czy też zniszczenie przy silnych podmuchach wiatru.

Stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku znajduje poparcie w dokumentach administracyjnych rozpoznawanej sprawy.

Z opisu technicznego projektowanej tablicy reklamowej, z danych ogólnych dotyczących konstrukcji tablicy wynika, że została ona zaprojektowana z następujących elementów: prefabrykowanej podstawy, trzonu nośnego, ramy konstrukcji wsporczej tablicy, tablic oraz osprzętu oświetleniowego. Opisano montaż poszczególnych elementów konstrukcji wykonanych w wytwórni, przy czym wskazano, że montaż podstawy słupa należy wykonać na podlewce z zaprawy cementowej marki min. 10 MPa o grubości ok. 3 cm. W zależności od podłoża opis techniczny przewiduje różne możliwości ustawienia reklamy z uwzględnieniem betonu, asfaltu lub bezpośredniego ustawienia na gruncie (piaskach, piaskach gliniastych, żwirach o stopniu zagęszczenia minimum ID = 0,66- średnio zagęszczonym). W przypadku zalegania w podłożu gruntów nienośnych np. humusu, nasypów niekontrolowanych, glin w stanie plastycznym itp. należy je usunąć do głębokości 30 cm, a następnie wykonać podsypkę z pospółki ewentualnie piasku, czy żwiru i zagęścić ją do stopnia minimum ID= 0,66. Wskazano również, że ciężar podstawy wynosi = 62,9kN. Zaprojektowana podstawa żelbetonowa wykonana jest z betonu zbrojonego. W uwagach końcowych zaznaczono, że wszystkie prace budowlano montażowe winny być prowadzone pod nadzorem osób posiadających uprawnienia budowlane. Natomiast z informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia wynika, że w trakcie wykonywania robót mogą wystąpić zagrożenia spowodowane montażem przy pomocy dźwigu elementów stalowych konstrukcji nośnej.

Z opisu technicznego powyższego obiektu wynika, że będzie on związany z gruntem poprzez słup osadzony w prefabrykowanej podstawie żelbetonowej zbrojonej, który pełni funkcję fundamentu, ponieważ przed jej posadowieniem należy ocenić warunki w miejscu ustawienia, należy ocenić stopień zagęszczenia gruntu, jego strukturę w celu zapewnienia odpowiedniej stabilności.

Obiekt ten posiada zatem prefabrykowany fundament (podstawa z betonu zbrojonego), odpowiednio przygotowane podłoże wymagające wykonania stosownych robót ziemnych (zagęszczenie gruntu) i cementową podlewkę.

Każde przeniesienie obiektu w inne miejsce będzie wiązało się z koniecznością ponowienia wszystkich prac budowlano-montażowych pod nadzorem osób posiadających uprawnienia budowlane.

Wymagania postawione w przedmiotowej sprawie przez projektanta reklamy w zakresie uprawnień wymaganych od osób nadzorujących prace budowlano- montażowe świadczą o powadze sprawy. Roboty te wymagają zatem uprawnień od tych osób do kierowania robotami budowlanymi (art. 13 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego).

Według opisu technicznego oraz wymagań konstrukcyjnych zgłoszonych przez skarżącą obiekt powstaje poprzez czynności montażu, który zgodnie z definicją art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego zaliczany jest do robót budowlanych.

Jest to obiekt budowlany połączony konstrukcyjnie w takim stopniu, że odłączenie spowodowałoby zasadniczą zmianę w sensie technicznym uniemożliwiającą np. ponowne posadowienie danego obiektu w innym miejscu bez konieczności ponownego przygotowania podłoża. Sama tylko techniczna możliwość przeniesienia obiektu na inne miejsce nie ma zatem istotnego znaczenia, tak jak ciężar tego urządzenia i działanie siły grawitacji szczegółowo opisane w skardze kasacyjnej.

Zgłoszony obiekt zgodnie z projektem musi mieć zapewnione odpowiednie podłoże . Podłoże to musi być betonowe, asfaltowe lub gruntowe, ale pod warunkiem zagęszczenia w stopniu minimum ID = 0,66. W każdym przypadku w celu wykonania odpowiedniego podłoża wymagane jest wykonanie stosownych robót budowlanych, w tym podlewki cementowej. O stabilności obiektu decyduje nie jego ciężar i działanie grawitacji, ale właściwie wykonane roboty budowlane przy jego posadowieniu, z odpowiednim przygotowaniem do ustawienia podstawy konstrukcji, która jako element prefabrykowany, zbrojony beton, pełni rolę fundamentu, który po odpowiednim przygotowaniu podłoża zespala go z gruntem.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku prawidłowo przyjęto, że przedmiotowa tablica reklamowa, jako trwale związane z gruntem urządzenie reklamowe, jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. O tym bowiem czy dane urządzenie reklamowe jest trwale związane z gruntem, czy też nie, nie decyduje technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia nośnika reklamowego w inne miejsce. Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje jednolity pogląd, że przepis art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego ma wyłączne zastosowanie do urządzeń reklamowych innych niż te, o których mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego (por. wyroki NSA z dnia 3 września 2009 r. sygn. akt II OSK 1331/08, z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1461/08 i z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1963/08).

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanych wyżej wyrokach NSA. Jego prawidłowość, wbrew twierdzeniom strony skarżącej potwierdza definicja "tymczasowego obiektu budowlanego" zawarta w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, przez który należy rozumieć obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, nawet jeżeli jest trwale związany z gruntem, a także obiekty niepołączone trwale z gruntem, jak np. kioski uliczne, barakowozy obiekty kontenerowe. Obiekty te nie są trwale związane z gruntem i takiego związania ze względu na bezpieczeństwo ich użytkowania nie wymagają. Przepisy Prawa budowlanego nie dają zatem żadnych podstaw do wzajemnego przeciwstawiania, jak się proponuje w skardze kasacyjnej, określenia "trwałego posadowienia" obiektu i "trwałego związania z gruntem" takiego obiektu.

Istota problemu w rozpatrywanej sprawie polega ponadto na przesądzeniu czy wykonanie przedmiotowego nośnika reklamowego w określonym miejscu na gruncie posiada wszelkie cechy budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Z systematyki art. 29 Prawa budowlanego wynika jednoznacznie, że ustawodawca w ust. 1 tego artykułu zwolnił z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę roboty budowlane stanowiące budowę obiektu budowlanego, a w ust. 2 inne niż budowa obiektu budowlanego roboty budowlane. A zatem zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6, pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie innych niż budowa robót budowlanych polegających na instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych. Z definicji robót budowlanych zawartych w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego wynika, że są to prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego przez budowę należy natomiast rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu budowlanego. Instalowanie urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego dotyczy zatem jedynie tych robót budowlanych, które nie są wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego.

Opis projektowanej tablicy reklamowej jednoznacznie wskazuje, że wykonanie fundamentu o wymienionych w projekcie parametrach wymaga odpowiedniego przygotowania podłoża. Wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, w skład którego wchodzą części typowo budowlane, jak np. fundament, konstrukcja nośna, bez względu na to gdzie ten fundament oraz konstrukcja nośna zostały wykonane, przesądza o tym, że wykonywanie tego obiektu, jako całości w tym miejscu jest budową, w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego.

Zasadnie zatem przyjął Sąd pierwszej instancji, że na podstawie przepisów Prawa budowlanego można wyróżnić urządzenia reklamowe wolno stojące trwale związane z gruntem, o których mowa w art. 3 pkt 3, oraz urządzenia reklamowe, o których mowa w art. 29 ust. 2 pkt 6, na które składają się również urządzenia wolno stojące niezwiązane trwale z gruntem, które są jednak urządzeniami przenośnymi o małych gabarytach, w skład których nie wchodzą części typowo budowlane, jak np. fundament, konstrukcja nośna.

Nie może zatem budzić wątpliwości prawidłowość dokonanej przez organy orzekające kwalifikacji, zgodnie z którą wykonanie przedmiotowego nośnika reklamowego jest wykonaniem obiektu budowlanego (budowli) w określonym miejscu, a tym samym budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę. Stanowisko Sądu w składzie orzekającym jest poparte utrwalonym poglądem w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 1233/09 ).

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.