Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 734/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2013r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów niestacjonarnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] marca 2013r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] w [...] na rzecz M.S. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Dziekan Wydziału Lekarskiego U. M. K. w T. w odpowiedzi na podanie skarżącej M. S. z dnia 1 marca 2013 r., zgodnie z regulaminem studiów UMK wyraził zgodę na wznowienie przez nią studiów na II roku kierunku lekarskiego, studia niestacjonarne w II semestrze roku akad. 2012/2013.

Dziekan podał, że zgodnie z regulaminem studiów UMK oraz uchwalą Nr 81 Senatu UMK z dnia 19 czerwca 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi dydaktyczne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat, zarządzeniem Nr 35 Rektora UMK z dnia 14 marca 2012 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcia dydaktyczne powtarzane w roku akad. 2012/2013 na studiach stacjonarnych oraz niestacjonarnych i zarządzeniem Nr 116 Rektora UMK z dnia 25 lipca 2012 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcia dydaktyczne na studiach stacjonarnych, niestacjonarnych, podyplomowych i kursach w kampusie bydgoskim UMK w roku akad. 2012/2013, skarżąca winna wnieść opłatę wwys.[...] zł (Biochemia - 90 godz. dydaktycznych x 16 zł).

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o zmianę decyzji poprzez wyrażenie zgody na wznowienie przez nią studiów na drugim semestrze trzeciego roku. Jednocześnie wniosła o rozłożenie płatności pozostałej opłaty za studia niestacjonarne na rok akademicki 2012/2013 na raty.

W uzasadnieniu odwołania wyjaśniła, że egzamin z przedmiotu Biochemia z drugiego semestru drugiego roku zdała dnia 15 października 2012 r., czyli we wcześniej wyznaczonym przez Katedrę Biochemii terminie. Przed egzaminem poinformowała dziekanat Wydziału Lekarskiego o swojej sytuacji finansowej, jednakże nie otrzymała karty egzaminacyjnej. Po dacie 15 października 2012 r. poinformowała dziekanat Wydziału Lekarskiego o zdaniu egzaminu z Biochemii lecz ponownie odmówiono jej wydania karty egzaminacyjnej, co spowodowało jej zdaniem, że nie mogła tego faktu należycie udokumentować do dnia 30 października 2012 r. Swoją sytuację przedstawiła Prodziekanowi ds. Studenckich Wydziału Lekarskiego oraz Rzecznikowi Praw Studenta przy Parlamencie Studentów RP. W odpowiedzi od Rzecznika uzyskała informację, że "Kwestia braku uiszczenia opłat nie ma żadnego wpływu na możliwość przystąpienia do egzaminu i jego zaliczenia. Możliwość ta wynika z faktu posiadania przez zdającego statusu studenta, a nie uiszczenia opłat. Status studenta posiada się do momentu, kiedy decyzja o skreśleniu z listy studentów stanie się ostateczna".

Rektor U. M. K. w T. na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164 poz. 1365 z późn. zm.), § 40 § 62 Regulaminu studiów U. M. K. w T. oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że zgodnie z umową Nr [...] dotyczącą warunków odpłatności za kształcenie na studiach niestacjonarnych zawartą w dniu 01 października 2010 r., skarżąca zobowiązała się do uiszczania opłat wg zasad określonych w uchwale Nr 57 Senatu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z dnia 22 czerwca 2010 r. w sprawie zasad pobierania opłat za świadczone usługi dydaktyczne oraz trybu i warunków zwalniania z tych opłat. Według § 7 wymienionej uchwały student wpisany warunkowo na wyższy rok lub semestr uiszcza opłatę za studia na roku/semestrze wyższym. Na prośbę skarżącej, Dziekan Wydziału Lekarskiego w dniu 29 września 2012 r. wyraził zgodę na warunkowy wpis studentki na III rok studiów. Skarżąca została skreślona z listy studentów z dniem 21 listopada 2012 r. ze względu na brak pełnej opłaty za zajęcia dydaktyczne. Studentka, pismem z dnia 28 lutego 2013 r. zwróciła się do Dziekana Wydziału Lekarskiego z prośbą o wyrażenie zgody na wznowienie studiów od drugiego semestru III roku studiów. Zgodnie z § 40 Regulaminu studiów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, student skreślony z listy studentów może wznowić studia na roku lub semestrze następującym po roku lub semestrze, który przed skreśleniem zaliczył. W związku z powyższym, Dziekan Wydziału Lekarskiego wyraził zgodę na wznowienie studiów przez Panią M. S. od drugiego semestru II roku studiów w roku akademickim 2012/2013.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy – skarżąca wniosła o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 7 k.p.a., poprzez mające istotny wpływ na wynik sprawy niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na:

nieustosunkowaniu się przez Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu do okoliczności wskazanych przez stronę skarżącą w odwołaniu z dnia 25 marca 2013 r., w którym podniesiono, że strona skarżąca zdała egzamin z przedmiotu Biochemia z drugiego semestru II roku studiów w dniu 15 października 2012 r.,

błędnym przyjęciu, iż strona skarżąca nie mogła przystąpić do egzaminu warunkowego z przedmiotu Biochemia w dniu 15 października 2012 r. i w związku z tym ma obowiązek powtarzania przedmiotu Biochemia z II semestru II roku studiów i wniesienia opłat za zajęcia dydaktyczne z w/w przedmiotu,

2. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez mające istotny wpływ na wynik sprawy niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego,

3. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez mające istotny wpływ na wynik sprawy wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, jak również niewskazanie dowodów, na których oparł się organ wydając decyzję oraz niepodanie przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

4. § 40 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, wyrażającym się w uznaniu, iż rokiem/semestrem następującym po roku/semestrze, który skarżąca zaliczyła był II semestr II roku, podczas, gdy z okoliczności faktycznych i z zebranego w sprawie materiału dowodowego wyraźnie wynika, iż skarżąca zaliczyła II semestr II roku studiów i tym samym właściwym rokiem następującym po tym okresie powinien być III rok studiów,

5. § 41 ust. 1 Regulaminu studiów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, poprzez jego niezastosowanie, wyrażające się w uznaniu przez organ I instancji oraz organ drugoinstancyjny, iż skarżąca ma obowiązek powtarzania i złożenia egzaminu z przedmiotu Biochemia z II semestru II roku studiów, podczas gdy z dyspozycji § 41 ust. 1 w/w Regulaminu wynika, iż studenta, który wznawia studia, nie obowiązuje uzyskanie zaliczeń przedmiotów, z których zaliczenie poprzednio już uzyskał oraz składanie egzaminów, które poprzednio złożył,

6. art. 99 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż za rejestrację na kolejny rok studiów, egzaminy, w tym egzamin poprawkowy, pobiera się opłatę.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 29 września 2012 r. skarżąca uzyskała zgodę na warunkowy wpis na III rok studiów pod warunkiem zdania egzaminu z Biochemii w terminie do dnia 30 października 2012 r. Egzamin ten zdała dnia 15 października 2012 r. na co przedłożyła oświadczenie prof. J. K..

Następnie podała, że po uiszczeniu około połowy czesnego za III rok decyzją dziekana z dnia [...] r. została skreślona z listy studentów piątego semestru studiów z powodu nieuiszczenia pełniej opłaty za zajęcia dydaktyczne w roku akademickim 2012/2013.

Nadmieniła, iż celem udokumentowania zdania przez nią egzaminu z przedmiotu Biochemia w dniu 15 października 2012 r., w dniu 07 maja 2013 r. przesłała faksem do sekretariatu Prorektora oraz do W. C. z Działu Rekrutacji i Spraw Studenckich Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oświadczenie Prof. J. K. - Kierownika Katedry i Zakładu Biochemii Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, potwierdzające fakt przystąpienia i zdania przez Skarżącą egzaminu warunkowego z przedmiotu Biochemia.

W odpowiedzi, Prorektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu w treści pisma z dnia 15 maja 2013 r. wskazał, iż, przedstawione przez skarżącą oświadczenie Kierownika Katedry i Zakładu Biochemii potwierdzające zdanie przez nią egzaminu z przedmiotu Biochemia nie ma wpływu na zasadność decyzji.

W odpowiedzi na skargę uczelnia wniosła o jej odrzucenie, podając, że zgodnie z § 31 ust. 1 Regulaminu studiów zaliczenie przedmiotu stwierdza się wpisem do protokołu zaliczenia przedmiotu sporządzanego w postaci wydruku danych elektronicznych oraz w karcie okresowych osiągnięć studenta sporządzanej w postaci wydruków danych z systemów teleinformatycznych. W ocenie organu oświadczenie Prof. J. K. o zdanym egzaminie nie jest tożsame z wpisem do protokołu oraz w karcie okresowych osiągnięć.

Skarżąca w dniu 15 października 2012 r. przystąpiła do egzaminu z przedmiotu Biochemia nie dokonując wpłaty czesnego w pełnej wysokości oraz nie posiadając karty egzaminacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dlatego też, zaskarżoną do Sądu decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Na wstępie należy podkreślić, iż do postępowania w niniejszej sprawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem stosuje się także zasady ogólne w nim wyrażone. Zgodnie, zatem z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Winien, więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 kpa) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 kpa), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art.11 kpa). Powinien też mieć na względzie, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje jednak, zdaniem Sądu, że organ uchybił wskazanym wyżej zasadom zawartym w art. 7 i 8 kpa przy rozstrzyganiu sprawy.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.

Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 4 czerwca 1982 r., sygn. akt I SA 258/82 (ONSA 1982, nr 1, poz. 54) Sąd podkreśla, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym wymieniony art. 7 kpa jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą.

Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji.

Efektem wieńczącym prowadzone postępowanie administracyjne jest wydanie decyzji.

W przedmiotowym postępowaniu nie można praktycznie się odnieść do treści decyzji organu I instancji tj. decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego z dnia [...] r, gdyż nie odnosi się ona do meritum wniosku, a jedynie dotyczy wyrażenia zgody na wznowienie przez skarżącą studiów na II roku kierunku lekarskiego, studiów niestacjonarnych w II semestrze roku akad. 2012/2013 oraz kwestii dokonania opłaty za zajęcia dydaktyczne.

Natomiast w wydanej decyzji organu II instancji tj. Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu nie ma w ogóle ujętych dowodów, które były przez organ rozpatrywane; w oparciu, o które zostało podjęte rozstrzygnięcie; brak jest również ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w odwołaniu przez stronę skarżącą.

Skarżąca w treści odwołania z dnia 25 marca 2013 r. od decyzji Dziekana Wydziału Lekarskiego opisała min. szczegółowo okoliczności związane z kwestią zdania, w jej ocenie, egzaminu z przedmiotu Biochemia, okoliczności nie wydania jej karty egzaminacyjnej i próby wyjaśnienia związanych z tym wątpliwości faktycznych i prawnych, a zatem te okoliczności, które powinny być przedmiotem analizy i wyjaśnienia przez organ decyzyjny, a w szczególności II instancji.

Należy w tym miejscu również podkreślić, że skarżąca wniosła o wznowienie studiów z początkiem szóstego semestru, natomiast organy obu instancji do tego się nie odniosły.

Organ II instancji częściowo dopiero zreflektował się na etapie udzielania odpowiedzi na skargę, gdzie odniósł się do zarzutów skargi. Jednakże Sąd nie jest władny kontroli legalności odpowiedzi na skargę.

Kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma twierdzenie skarżącej, że egzamin z przedmiotu Biochemia z drugiego semestru drugiego roku zdała dnia 15 października 2012 r., czyli we wcześniej wyznaczonym przez Katedrę Biochemii terminie. Przed egzaminem poinformowała dziekanat Wydziału Lekarskiego o swojej sytuacji finansowej, jednakże nie otrzymała karty egzaminacyjnej. Po dacie 15 października 2012 r. poinformowała dziekanat Wydziału Lekarskiego o zdaniu egzaminu z Biochemii lecz ponownie odmówiono jej wydania karty egzaminacyjnej, co spowodowało jej zdaniem, że nie mogła tego faktu należycie udokumentować do dnia 30 października 2012 r.

Wyjaśnienie i ocena właśnie tych okoliczności, zdaniem Sądu, powinno implikować dalsze postępowanie i decyzje organów.

W szczególności wyjaśnienia wymaga okoliczność potwierdzenia przez prof. dr hab. J. K. faktu zaliczenia przez skarżącą przedmiotu Biochemia i jak się ma ta okoliczność do kwestii wywiązania się przez skarżącą z obowiązku udokumentowania faktu zdania egzaminu w sytuacji, jej zdaniem, bezprawnego postępowania w przedmiocie wydania karty egzaminacyjnej, gdyż jak się wydaje ta okoliczność ma decydujący wpływ na podejmowane przez organy w niniejszej sprawie decyzje.

Organ, jak należy stwierdzić, nie przeprowadził w powyższym zakresie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, na co wskazuje również treść uzasadnienia decyzji Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a tym samym naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 kpa. Zatem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien kierować się zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu orzeczenia Sądu.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wobec braku potrzeby, w tych okolicznościach do szczegółowego ustosunkowywania się do pozostałych zarzutów skargi, orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonane w całości.

Jedynie na marginesie należy stwierdzić, że Sąd nie mógł rozpoznać wniosku Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej zawartego w piśmie z dnia 12 listopada 2013 r. w przedmiocie zgłoszenia udziału w postępowaniu administracyjnym z uwagi na okoliczność, iż wniosek ten wpłynął do Sądu w dniu 20 listopada 2013 r., a zatem już po ogłoszeniu wyroku w niniejszej sprawie.

Sąd działając na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od Rektora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.