Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 735/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Barbara Wasilewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. Sp. z o. o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 października 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 172/07 w zakresie odrzucenia skargi P. Sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 grudnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 172/07, mocą którego odrzucono skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.

W motywach orzeczenia Sąd przedstawił stan sprawy. Podał, że pismem z 6 grudnia 2007 r. spółka została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, przez przedłożenie pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Odpis zarządzenia doręczono skarżącej w dniu 18 grudnia 2007 r. Skarżąca w zakreślonym terminie nie usunęła braków formalnych skargi. Sąd ponowił wezwanie, wykonując zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 17 stycznia 2008 r. W zakreślonym terminie pełny odpis z KRS w oryginale został złożony.

Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm., dalej P.p.s.a.) odrzucił skargę. Stwierdził, że ponowne wezwanie było zbędne, a skutkiem nieuzupełnienia braku skargi w pierwszym terminie winno być jej odrzucenie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że pełnomocnik załączył do skargi jedynie kopię odpisu skróconego z KRS, która nie była uwierzytelniona, a więc nie mogła być uznana za odpis, o którym mowa w wezwaniu. W ocenie Sądu kopia nie może być uznana za dokument wykazujący umocowanie osoby do działania za osobę prawną. Dalej Sąd podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny oceniał już wezwanie z dnia 6 grudnia 2007 r. pod względem formalnym i uznał, że odpowiada ono wymogom z art. 49 § 1 P.p.s.a. (sygn. akt I FSK 930/08). Wezwanie wystosowano prawidłowo, a pełnomocnik strony nie wypełnił go do 27 grudnia 2007 r., a więc skargę należało odrzucić.

Od powyższego postanowienia spółka wniosła skargę kasacyjną. Postanowienie zaskarżyła w całości zarzucając naruszenie:

- art. 49 § 1 w związku z art. 6 i 7 P.p.s.a. poprzez skierowanie do strony skarżącej nieprawidłowego, nieczytelnego i niezrozumiałego wezwania,

- art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie istnienia braku formalnego skargi,

- art. 28 i art. 29 P.p.s.a. poprzez nadmiernie rygorystyczną i zawężającą wykładnię,

- § 32 ust 1, § 36 ust 1 oraz § 41 pkt 3 Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych poprzez zaniechanie realizacji obowiązków wynikających z tych przepisów,

- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nierzetelne - niepełne przedstawienie stanu faktycznego sprawy oraz brak wyjaśnienia rozstrzygnięcia, tj. wskazania przesłanek dla wydania orzeczenia o odrzuceniu skargi dopiero na trzeciej rozprawie, mimo że strona należycie wywiązała się z obowiązku nałożonego nań wezwaniem z 18 stycznia 2008 r.,

- art. 106 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 8 i art. 15 ust 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez zaniechanie jego zastosowania.

Ponadto wskazano na rażące naruszenie art. 45 ust 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie o bezpodstawnym odrzuceniu skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona opisała przebieg postępowania. Podkreśliła, że skarga wniesiona w tym postępowaniu była jedną z wielu (pierwszą) w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2000 r. do grudnia 2002 r. Po upływie około 9 miesięcy od wezwania do uiszczenia wpisów w poszczególnych sprawach wezwano ją do złożenia pełnego odpisu z KRS. Skarżąca w odpowiedzi pismem z 21 grudnia 2007 r. nadesłała kopię odpisu pełnego z KRS poświadczoną za zgodność z oryginałem przez prokurenta skarżącej zaznaczając w piśmie przewodnim, że z uwagi na prawdopodobieństwo połączenia spraw do wspólnego rozpoznania (wyznaczono jeden termin rozprawy), dotyczy ono wszystkich spraw z tego zakresu, tj. od I SA/Kr 172/07 do I SA/Kr 196/07. Sprawy o sygn. od I SA/Kr 173/07 do I SA/Kr 196/07 połączono do wspólnego rozpoznania, a następnie odrzucono skargi. W sprawie o sygn. akt I SA/Kr 172/07 zaś ponownie wezwano stronę do nadesłania odpisu pełnego z KRS, czemu strona uczyniła zadość. Dopiero na rozprawie z 9 października 2008 r. skargę odrzucono.

W ocenie strony wezwanie skierowane do strony było nieprecyzyjne w kontekście dotychczasowych postępowań toczących się z jej udziałem przed Sądem pierwszej instancji, w których to do skarg dołączano jedynie kopie odpisów z KRS, a skargi były rozpoznawane. Ponadto wkrótce po złożeniu skargi wezwano ją tylko do uiszczenia wpisu, co pozwalało przypuszczać, że skarga innych braków nie zawiera. Dlatego też spółka uznała, że wezwano ją do nadesłania kopii odpisu pełnego. Pełnomocnik będący doradcą podatkowym wyjaśnił, że prokurent poświadczył odpis za zgodność z oryginałem z nadgorliwości, a on sam nie dokonał tego, bowiem nie był dostępny wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt II FSK 615/06, w którym uznano uprawnienie doradcy podatkowego do uwierzytelniania odpisu z KRS jako elementu pełnomocnictwa. Pełnomocnik stwierdził, że wezwanie dotknięte było nadmiernym rygoryzmem, co potwierdzają liczne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem strony Sąd mógł również zweryfikować dane zawarte w KRS drogą elektroniczną, a fakty w nim zawarte zaliczają się do kategorii powszechnie znanych.

II. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie po pierwsze z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Jak stanowi przywołany przepis, uzasadnienie wyroku (a przez treść art. 166 P.p.s.a. także postanowienia) winno zawierać między innymi zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Nie budzi wątpliwości tutejszego Sądu, że opis ten, choć zwięzły, nie może pomijać okoliczności istotnych. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd nie wypełnił należycie tego obowiązku, bowiem pominął kwestię pisma strony będącego odpowiedzią na wezwanie z dnia 6 grudnia 2007 r. W opisie stanu faktycznego sprawy stwierdził jedynie lakonicznie, że w wyznaczonym terminie pełnomocnik spółki nie przedstawił pełnego odpisu z KRS. Z uwagi na powyższe ocena merytoryczna zawarta w zaskarżonym orzeczeniu jest niepełna, bowiem pomija kwestię bardzo istotną dla rozstrzygnięcia. Już sam ten fakt powoduje, że zaskarżone orzeczenie nie może się ostać. Na marginesie należy także zwrócić uwagę na błędy logiczne w uzasadnieniu postanowienia. Sąd stwierdził, że "pełnomocnik załączył do skargi jedynie odpis skrócony z KRS w formie nie uwierzytelnionej kserokopii, która zgodnie z art. 47 § 2 P.p.s.a. nie mogła zostać uznana za odpis, o którym mowa w wezwaniu". Tymczasem nie jest logicznym, by dokonywać oceny dokumentów załączonych do skargi pod kątem ich zgodności z wezwaniem, które wystosowano do strony około 9 miesięcy później. Strona nie była w stanie spełnić wymagań Sądu z wezwania z dnia 6 grudnia 2007 r. na etapie wnoszenia skargi, bowiem wezwanie to jeszcze nie istniało.

Przechodząc do kolejnych kwestii Naczelny Sąd Administracyjnym podziela także ocenę strony o wadliwości wezwania z dnia 6 grudnia 2007 r. W rzeczy samej, jak wynika z przytoczonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska NSA dotyczącego wezwania o tożsamej treści z innej sprawy (a więc nie - jak twierdzi Sąd - wezwania "przedmiotowego z dnia 6 grudnia 2007 r.", czyli ze sprawy niniejszej), wezwanie to zawierało elementy niezbędne, a więc było poprawne pod względem formalnym, jednakże w ocenie tutejszego Sądu nie było sformułowane właściwie, wziąwszy pod uwagę regułę wynikającą z art. 6 P.p.s.a. oraz okoliczności sprawy. Na wstępie należy stwierdzić, że wobec strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego Sąd ma obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych płynący z przywołanego przepisu, gdyż jest to strona występująca w sprawie bez adwokata i radcy prawnego. Wziąwszy to pod uwagę oraz fakt, że strona załączyła do akt sprawy kserokopię odpisu skróconego z KRS, w wezwaniu należało wyjaśnić, czy też stwierdzić wprost, że oczekuje się od strony nadesłania kopii tego dokumentu potwierdzonej za zgodność z oryginałem, bądź jego oryginału. Wezwanie z dnia 6 grudnia 2007 r. mogło wprowadzić stronę w błąd, gdyż zażądano w nim odpisu pełnego z KRS, co mogło sugerować, że jedynie rodzaj tego odpisu nie jest dla Sądu właściwy czy wystarczający. Sąd nie wspomniał zaś, że oczekuje oryginału dokumentu czy też kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez uprawniony podmiot. Również czas, jaki upłynął między wezwaniem strony do uiszczenia wpisu, a wezwaniem do nadesłania odpisu pełnego z KRS mógł stronę utwierdzać w przekonaniu, że Sąd nabrał wątpliwości co do okoliczności związanych z reprezentacją spółki, a nie z formą dokumentu. Faktem jest, że strona postępowania sądowego nie wykonując wezwań Sądu naraża się na konsekwencje procesowe, jednakże by zastosować wobec niej rygor płynący z art. 49 § 2 P.p.s.a. (a w przypadku nieuzupełnienia braków skargi z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), wezwanie doń skierowane musi być możliwe do wykonania dla przeciętnego obywatela. Ten zaś, w ocenie tutejszego Sądu, może nie mieć wystarczającej wiedzy prawniczej, by rozumieć znaczenie terminu o charakterze prawnym, jakim jest "odpis", ani wiedzieć, że do Sądu nie wystarczy złożyć samej kserokopii dokumentu. Co za tym idzie, wezwanie z dnia 6 grudnia 2007 r. nie było w tym znaczeniu wykonalne, bowiem przeciętny obywatel nie był w stanie na jego podstawie wydedukować, czego Sąd od niego oczekuje i jakim mankamentem jego postępowania jest to spowodowane. Te okoliczności sprawiają, że wezwanie z dnia 6 grudnia 2007 r. należało uznać za wadliwe, a więc odrzucenie skargi z uwagi na niewypełnienie jego dyspozycji nie miało podstaw prawnych. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać nie tylko z uwagi na wady formalne co do treści uzasadnienia, ale także z uwagi na wady samego rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela także zarzut strony o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 29 P.p.s.a. poprzez zawężającą wykładnię tego przepisu, a konkretnie terminu "dokument" w niniejszej sprawie. Wynika to z faktu, iż żądania Sądu muszą być adekwatne do okoliczności sprawy. W tej zaś Sąd nie nabrał wątpliwości co do informacji, które znajdowały się w kserokopii odpisu skróconego z KRS, co uzasadniałoby żądanie odpisu pełnego, lecz jego zastrzeżenia wzbudziła jedynie forma przedstawionego pisma, tj. kopia niepotwierdzona za zgodność z oryginałem przez uprawniony podmiot.

Odnosząc się pokrótce do pozostałych kwestii poruszonych w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia pełnomocnikowi spółki, że kserokopia nie jest odpisem dokumentu zgodnie z art. 47 § 2 P.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia dotychczasowa praktyka Sądu w Krakowie (uznawanie kserokopii za wystarczające), która była błędna.

Nie zasługuje także na aprobatę stanowisko pełnomocnika dotyczące pozyskiwania przez Sąd informacji z KRS drogą elektroniczną. Zgodnie bowiem z art. 29 P.p.s.a. to na podmiotach wymienionych w tym przepisie spoczywa obowiązek wykazania umocowania dokumentem; z całą pewnością nie do Sądu należy pozyskiwanie takiego dokumentu z KRS. Jednocześnie obligatoryjny wymóg wezwania strony lub jej pełnomocnika do wykazania umocowania osoby działającej za osobę prawną wynika z art. 49 § 1 P.p.s.a., a przewodniczący nie może od niego odstąpić. Związane jest to z gwarancją zapobiegania zaistnieniu przesłanki z art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. skutkującej nieważnością postępowania.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności należy stwierdzić, że skoro w sprawie I SA/Kr 172/07 wezwanie z dnia 6 grudnia 2007 r. nie wywołało skutków prawnych, a strona uczyniła prawidłowo zadość późniejszemu wezwaniu Sądu z dnia 18 stycznia 2008 r., uzupełniła sporny brak skargi. To zaś prowadzi do wniosku, że przedmiotowa okoliczność nie może stanąć na przeszkodzie merytorycznemu rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie.