Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 453/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo miejscowe
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 409
law: Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na uchwałę Rady [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany statutów żłobków [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

K. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019r. poz. 14466).

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. K. S. wniósł skargę na dwie uchwały Rady m.[...]:

1) nr [...] z [...].02.2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...];

2) nr [...] z [...]11.2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...], w takim zakresie, w jakim dotyczą dodania zapisu o kryterium (i warunku) przyjęcia do żłobków dzieci, poddanych obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub tych, które ze względów zdrowotnych stwierdzonych przez lekarza nie mogą zostać zaszczepione, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018r., poz. 753).

Skarżący zarzucał:

1) naruszenie art. 8 ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 oraz art. 11 ust. 1 i 2 pkt. 3 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 w zw. z art. 32 ust. 1 i 2, art. 47 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

oraz w zw. z art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wprowadzenie zmian w treści uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie nadania statutów żłobkom m.[...] i zmieniającej uchwałę w sprawie likwidacji Zespołu Żłobków m.[...] i połączenia żłobków m.[...] w zespół na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...] oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 sprawie zmiany statutów żłobków m.[...], preferujących dzieci, które zostały zaszczepione, pomimo iż:

a) ustawa przewiduje jedynie możliwość wprowadzenia preferencji jedynie dla rodzin wielodzietnych i dzieci niepełnosprawnych,

b) takie sformułowanie kryteriów uzyskania miejsca w żłobku stanowi naruszenie zasady równości oraz zasady niedyskryminacji,

2) naruszenie art. 6 ust. 1 o samorządzie gminnym w zw. z art. 2 § 1 pkt. 10, art. 3 § 1, art. la pkt 13, art 5 § 1 pkt 2 i art 20 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 1 litera b i art 17 ust 1 i ust 10 pkt 1, 2, 4 i ust 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez wprowadzenie zmian w treści uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie nadania statutów żłobkom m.[...] i zmieniającej uchwałę w sprawie likwidacji Zespołu Żłobków m.[...] i połączenia żłobków m.[...] w zespół na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...] oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...], preferujących dzieci zaszczepione i uniemożliwiających uzyskanie w żłobku miejsca dla dziecka niezaszczepionego, a w konsekwencji podjęcie na skutek przyjęcia tych uchwał działań prowadzących do egzekucji szczepień, podczas gdy jest to działanie, które może prowadzić wyłącznie właściwy miejscowo wojewoda (w tym przypadku Wojewoda [...]) na wniosek właściwego miejscowo Powiatowego Inspektora Inspekcji Sanitarnej,

3) naruszenie art. 2 § 1 pkt. 10, art. 3 § 1, art. la pkt. 13, art. 5 § 1 pkt. 2 i art. 20 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 1 litera b, pkt. 4 litera c i art. 17 ust. 1 i ust. 10 pkt. 1, 2, 4 i ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wprowadzenie zmian w treści uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie nadania statutów żłobkom m.[...] i zmieniającej uchwałę w sprawie likwidacji Zespołu Żłobków m.[...] i połączenia żłobków m.[...] w zespół na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...]oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...] odpowiednio preferujących dzieci zaszczepione i uniemożliwiających uzyskanie w żłobku miejsca dla dziecka niezaszczepionego w sytuacji, gdy:

a) terminy szczepień wyznaczone w Komunikatach Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na poszczególne lata nie są wiążące jako wyłączone z katalogu powszechnie obowiązujących źródeł prawa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a w konsekwencji uzależnienie przyjęcia dziecka do żłobka od realizacji obowiązku niepieniężnego, który nie istniał a jego egzekucja na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji nie była dopuszczalna, gdyż nie upłynął jeszcze termin jego realizacji,

b) terminy szczepień wyznaczone w Komunikatach Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na poszczególne lata nie są wiążące jako wydane przez organy nieuprawnione do uregulowania w nich materii podlegającej unormowaniu w drodze rozporządzenia, a w konsekwencji uzależnienie przyjęcia dziecka do żłobka od realizacji obowiązku niepieniężnego, który nie istniał a jego egzekucja na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji nie była dopuszczalna,

c) terminy szczepień wyznaczone w Komunikatach Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawne Programu Szczepień Ochronnych na poszczególne lata nie są wiążące ze względu na charakter wewnętrzny komunikatów obowiązujących tylko jednostki organizacyjnie podległe PPIS, które nie mogą być podstawą decyzji wobec obywateli, a w konsekwencji uzależnienie przyjęcia dziecka do żłobka od realizacji obowiązku niepieniężnego, który nie istniał a jego egzekucja na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji nie była dopuszczalna.

W sprawie będącej przedmiotem orzekania zaskarżona została uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...] (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2019r., poz.14466).

Postępowanie w sprawie ze skargi K. S. na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] lutego 2019r., nr [...] w przedmiocie zmiany statutów żłobków m.[...] zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020r., sygn. akt II SA/Wa 452/20.

K. S. w swojej skardze wskazywał m.in., że jego dziecko uczestniczyło w rekrutacji do żłobków prowadzonych przez m.[...]. Nie zakwalifikowało się jednak do przyjęcia z powodu braku zadeklarowania przez rodzica odbycia szczepień ochronnych oraz braku podstaw do zwolnienia jej z ich wykonania. Dziecko zajęło 11 miejsce na 16 wolnych miejsc, a zatem mogło zakwalifikować się do uzyskania miejsca w żłobku. Liczba 30 pkt za odbycie szczepień była jednak decydująca dla przyznania miejsca w żłobku. W związku z powyższym skarżący jest zmuszony do ponoszenia kosztów opieki nad dzieckiem w innym miejscu.

Skarżący podnosi, że podjęcie uchwały przez Radę m.[...] nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...] przewidującej, że wypełnienie obowiązku szczepień bądź przeciwskazania do wykonania szczepień jest warunkiem przyjęcia do żłobka, uniemożliwiło jego dziecku przyjęcie do żłobka miejskiego. Takie działanie w ocenie skarżącego narusza konstytucyjne prawo do równego traktowania przez władze publiczne i jest przejawem dyskryminacji. Ponadto narusza także prawo każdej osoby do prywatności, do decydowania o życiu osobistym, w tym o świadczeniach zdrowotnych, którym chce się poddać. Skarżący powołał się na wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w celu wykazania, że obowiązkowe świadczenia zdrowotne stoją w sprzeczności z prawem poszanowania prywatności. Dlatego zobowiązanie obywateli do poddania się szczepieniom ochronnym stanowi naruszenie art. 47 Konstytucji RP. W konsekwencji preferowanie przez Radę m.[...] kryterium szczepień ochronnych jest naruszeniem przepisów wskazanych w pkt 1 zarzutów.

Wskazywał, że skoro do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów, to działania związane z kwestią szczepień nie mogą być przedmiotem regulacji uchwał organów samorządu terytorialnego. Organem właściwym w sprawie egzekucji szczepień jest Wojewoda. Oznacza to, że Rada m.[...] bezprawnie podjęła działania prowadzące do egzekucji szczepień. Skarżący podnosił, że nie istnieje obowiązek szczepienia, a zatem jego egzekucja jest niedopuszczalna. Terminy przeprowadzenia szczepień ochronnych wyznaczone w treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na poszczególne lata nie są podstawą do stwierdzenia uchylania się od wykonania szczepień. Terminy wykonania szczepień zawarte w Komunikatach GIS nie wiążą obywateli, gdyż nie są one aktami prawnymi zawierającymi normy powszechnie obowiązujące. GIS nie jest organem uprawnionym do regulowania kwestii wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych. Na tej podstawie nie można wywodzić kompetencji Rady m.[...] do ustalenia kryteriów przyjmowania dzieci do żłobków.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi Rady Miasta [...] wskazała, że zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 3 i 3a ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 warunki przyjmowania dzieci do żłobka, z uwzględnieniem preferencji dla rodzin wielodzietnych i dzieci niepełnosprawnych określa podmiot tworzący żłobek w statucie tego żłobka. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że kryteria rekrutacyjne nie są regulowane przepisami ustaw, lecz w drodze uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego mającej charakter aktu prawa miejscowego. Korzystając z upoważnienia zawartego w tym przepisie, Rada m.[...] określiła warunki przyjęć dzieci do żłobków w statutach żłobków tworzonych przez m.[...]. Przy czym wskazać należy, że warunki te zostały określone w sposób preferujący zarówno rodziny wielodzietne, jak i dzieci niepełnosprawne. Upoważnienie do określenia warunków przyjmowania dzieci do żłobka, poza wskazaniem określonych preferencji jest bardzo szerokie. Jeśli nawet ustawa przewidziała dwie kwestie, które wymagają preferencji w systemie rekrutacji do żłobków, to nie oznacza, że rada gminy nie może przyjąć innych, które uważa za ważne z punktu widzenia potrzeb rodzin mieszkających na terenie [...] (tj. preferencje wobec osób wykonujących pracę, uczących się, rodzin z osobami niepełnosprawnymi, czy wykonującymi obowiązek szczepień ochronnych). Rada m.[...] ustalając warunki przyjęcia dzieci do żłobków pragnie uwzględnić interes społeczny, w którym mieści się ochrona zdrowia najmłodszych dzieci, które korzystają z form pomocy zorganizowanych przez Miasto. Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ w zakresie ustalenia kryteriów nie ma pełnej dowolności, lecz winien uwzględnić potrzebę i dobro społeczności lokalnej oraz podstawowe zasady wynikające z przepisów Konstytucji RP. W ocenie Organu, poprzez ustanowienie kryterium (a następnie warunku) dotyczącego obowiązkowych szczepień ochronnych lub przeciwskazań zdrowotnych do szczepienia stwierdzonych przez lekarza, nie doszło do przekroczenia upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 11 ust. 2 pkt 3 ustawy. Nie naruszono również praw mieszkańców m.[...] wynikających z Konstytucji RP.

Zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że dzieci uczęszczające do grup rówieśniczych (np. w żłobkach, przedszkolach, szkołach) są szczególnie narażone na groźne konsekwencje związane z uchylaniem się od obowiązku szczepień ochronnych, który wynika z art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2018 r, poz. 753).

Konsekwencje zdrowotne dla społeczeństwa związane z zagrożeniem epidemiologicznym, w szczególności wśród dzieci, wynikające ze zniesienia obowiązku szczepień, są obecnie sygnalizowane w przestrzeni publicznej przez wiele podmiotów, które zajmują się problemami zdrowia. Związane było to m.in. z projektem obywatelskim skierowanym do Sejmu RP zakładającym zniesienie obowiązku szczepień ochronnych. Ustalenie w procesie rekrutacji do żłobków m.[...] przez Radę m.[...] kryterium wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych służy nie tylko podkreślaniu znaczenia bezpieczeństwa szczepień ochronnych, ale równie ważnemu celowi, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego najmłodszym mieszkańcom m.[...]. Działania te wpisują się chociażby w zadanie własne gminy w zakresie ochrony zdrowia (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym).

Proces rekrutacji ze swej istoty polega na tym, że realizowana jest zasada pierwszeństwa osób, które spełniają kryteria ustalone przez uprawniony podmiot. Im więcej warunków jest spełnionych, tym większe prawdopodobieństwo pierwszeństwa w przyjęciu. Osoby, które spełniają mniej kryteriów pozostaną w dalszej kolejności do przyjęcia. Miasto wykonując przypisane mu zadania własne, zobowiązane jest kierować się interesem i dobrem całej wspólnoty samorządowej, zaspokajać zbiorowe jej potrzeby mając na uwadze interes społeczny, jak i interes poszczególnych mieszkańców. Jako organizator opieki nad dziećmi do lat trzech Miasto zobowiązane jest do zapewnienia bezpiecznych warunków opieki sprawowanej w żłobkach. Ustalając kryterium przyjęcia dziecka do żłobka, które jest kwestionowane, Miasto uwzględniło podstawowe zasady wynikające z Konstytucji RP, tj. prawo dziecka do ochrony jego życia i zdrowia (art. 72 i 68) oraz zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia interesu prawnego skarżącego, organ wskazał, że zróżnicowanie dotyczące preferowania w rekrutacji do żłobków dzieci, które zostały poddane obowiązkowym szczepieniom i tych, które ze względów zdrowotnych nie mogą być szczepione jest uzasadnione, gdyż pozostaje w bezpośrednim związku z wypełnieniem przez żłobki ustawowych zadań w zakresie zagwarantowania wszystkim dzieciom właściwej opieki oraz bezpieczeństwa zdrowotnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 2 par. 1 pkt 10, art. 3 par. 1, art. la pkt 13, art. 5 par. 1 pkt 2 i art. 20 par. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 i ust. 10 pkt 1,2,4 i 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Organ wskazał, że jego celem nie jest egzekwowanie obowiązku szczepień ochronnych w drodze postępowania egzekucyjnego i nie stawia się w roli organu, który tę egzekucję zamierza przeprowadzać, czy też ma nakazywać jej przeprowadzenie. Realizacja obowiązku szczepień odbywa się zgodnie z przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Przewiduje ona organy właściwe w tej sprawie oraz instrumenty służące egzekwowaniu obowiązku szczepień. Rada m.[...] nie ma żadnych kompetencji w tym zakresie i nie przypisuje ich sobie. Podobnie należy potraktować zarzut o tym, że Rada wymaga wcześniejszego przeprowadzenia szczepień niż przewidują to przepisy prawa (str. 31 skargi). Skarżący zarzucał m.in., że Rada uzależnia zapewnienie miejsca w żłobku od przeprowadzenia szczepień w terminach określonych w Komunikatach Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na poszczególne lata. Nie jest to w ocenie organu dopuszczalne, gdyż dokumenty te nie są wiążące dla obywateli, jako że nie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego i wydane zostały przez organ nieuprawniony. Treść zaskarżonych przepisów uchwał nie dotyczy zasad przeprowadzania szczepień ochronnych, nie określa też terminów ich przeprowadzenia. Przepisy uchwał nie są podstawą do prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych, lecz są podstawą do przeprowadzenia rekrutacji w żłobkach prowadzonych przez Miasto, która uwzględnia preferencje wynikające z ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3, zadania własne gminy, a w konsekwencji sprawy ważne dla rodzin mieszkających w m.[...] w zakresie ochrony zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do treści art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.

Legitymacja do wniesienia skargi do sądu administracyjnego określona została w art. 50 p.p.s.a., który stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2).

Legitymacja skargowa do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy (miasta) została uregulowana w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.), zwanej dalej: "u.s.g.". W myśl tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

W sprawie będącej przedmiotem orzekania zaskarżona została uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019r. w sprawie zmiany statutów żłobków m.[...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Z 2019r., poz.14466).

W ocenie Sądu, sytuacja skarżącego jako rodzica dziecka ubiegającego się o przyjęcie do jednego ze żłobków prowadzonych przez m.[...], którego dziecko umieszczone zostało w systemie rekrutacyjnym w statusie "oczekujący" i objęte zostało regulacjami uchwały z dnia [...] listopada 2019r., Nr [...], oznacza, że regulacje przyjęte w zaskarżonej uchwale dotyczą bezpośrednio sfery praw dziecka skarżącego, a w konsekwencji uprawnione jest stanowisko, że skarżący, jako przedstawiciel ustawowy małoletniego dziecka ubiegającego się o przyjęcie do żłobka ma interes prawny w zaskarżeniu ww. uchwały.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawę prawną podjęcia przez Radę m. [...] zaskarżonych uchwał w sprawie zmiany statutów żłobków stanowił art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2019 r. poz. 409), przewidujący, że podmiot, który utworzył żłobek lub klub dziecięcy, ustala statut żłobka lub klubu dziecięcego, określając w szczególności:

1) nazwę i miejsce jego prowadzenia;

2) cele i zadania oraz sposób ich realizacji, z uwzględnieniem wspomagania indywidualnego rozwoju dziecka oraz wspomagania rodziny w wychowaniu dziecka, a w przypadku dzieci niepełnosprawnych - ze szczególnym uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności;

3) warunki przyjmowania dzieci, z uwzględnieniem preferencji dla rodzin wielodzietnych i dzieci niepełnosprawnych;

3a) warunki przyjmowania dzieci w przypadku, o którym mowa w art. 18b;

4) zasady ustalania opłat za pobyt i wyżywienie w przypadku nieobecności dziecka w żłobku lub klubie dziecięcym;

5) zasady udziału rodziców w zajęciach prowadzonych w żłobku lub klubie dziecięcym.

W punkcie 3 cytowanego artykułu wprost wymieniono kompetencję do ustalenia przez podmiot, który utworzył żłobek lub klub dziecięcy warunków przyjęcia dziecka do utworzonego i prowadzonego przez siebie żłobka i klubu dziecięcego. Przepis ten nie zawiera żadnych szczegółowych wytycznych w tym zakresie, poza nakazem ustalenia preferencji przyjmowania dzieci z rodzin wielodzietnych i dzieci niepełnosprawnych.

Użycie przez ustawodawcę w art. 11 ust. 2 ustawy zwrotu "w szczególności" przesądza o tym, że katalog elementów kształtujących treść statutu nie jest zamknięty. Przepis ten nie zawiera żadnych szczegółowych wytycznych w tym zakresie, poza nakazem ustalenia preferencji przyjmowania dzieci z rodzin wielodzietnych i dzieci niepełnosprawnych.

Zasadniczą kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie czy warunek złożenia oświadczenia o odbyciu przez dziecko ubiegające się o miejsce w żłobku, obowiązkowych szczepień lub o ich długotrwałym odroczeniu, określonych w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym. Tylko bowiem taki przypadek obliguje sąd do stwierdzenia nieważności przepisu uchwały organu gminy.

Przy czym warto zaznaczyć, iż oceny prawidłowości wykładni zwrotu "dane o stanie zdrowia" zawartego w art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece, do podania których można zobowiązać w statucie żłobka rodziców/opiekunów prawnych dziecka, należy dokonać z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia nr 2016/679 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U.UE.L2016.119.1). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 15 tego rozporządzenia "dane dotyczące zdrowia" oznaczają dane osobowe o zdrowiu fizycznym lub psychicznym osoby fizycznej - w tym o korzystaniu z usług opieki zdrowotnej - ujawniające informacje o stanie jej zdrowia. Niewątpliwie realizowanie ustawowego obowiązku szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239), mieści się w "korzystaniu z usług opieki zdrowotnej". Dodać można, że zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 7 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1373) wykonywanie szczepień ochronnych jest wymienione wprost jako świadczenie opieki zdrowotnej, podejmowane na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego wykrywania chorób. Z cytowanych przepisów wynika, że informacja o odbyciu przez dziecko ubiegające się o miejsce w żłobku, obowiązkowych szczepień lub o ich długotrwałym odroczeniu, określonych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, mieści się w ustawowej przesłance "danych o stanie zdrowia" dziecka, które mają obowiązek podać na etapie rekrutacji do żłobka, klubu dziecięcego lub przez dziennego opiekuna, zawartej w art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece.

Natomiast, zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych i zapobiegania negatywnym dla zdrowia skutkom degradacji środowiska, zaś stosownie do art. 1 i art. 2 ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 r. poz. 59) do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w celu zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych, przez m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska powołana jest Państwowa Inspekcja Sanitarna.

Ponadto, wskazać należy, że w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych rozstrzygnięto, że wprowadzenie oświadczenia o poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom, jako kryterium dostępu do publicznego przedszkola, nie jest dyskryminujące dla dzieci, których rodzice nie złożyli stosownego oświadczenia (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 489/19, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 406/19, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020r., sygn.. akt II SA/Wa 1302/19). Wprawdzie kryteria przyjmowania dzieci do publicznych przedszkoli uchwalane są na zasadach określonych w odrębnej regulacji prawnej (ustawa z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe; Dz. U. z 2019 r. poz. 1148), to argumentację tam prezentowaną należało podzielić. Podkreślić przy tym należy, że żaden przepis prawa nie jest oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym - jest częścią określonego aktu normatywnego, który jest elementem określonej gałęzi prawa należącej do systemu prawa polskiego. Wykładając więc dany przepis prawa, należy brać pod uwagę jego relacje do innych przepisów danego aktu normatywnego (wykładnia systemowa wewnętrzna) oraz do przepisów zawartych w innych ustawach (wykładnia systemowa zewnętrzna). Przepisy Konstytucji, w szczególności art. 31 ust. 1-3 (zasada wolności i ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw), art. 32 ust. 1-2 (zasada równości oraz zakaz dyskryminacji), art. 39 (zakaz eksperymentów naukowych na ludziach bez ich zgody), art. 51 ust. 1-5 (prawo ochrony danych osobowych), art. 68 ust. 1-5 (ochrona zdrowia) i art. 8 (zasada nadrzędności Konstytucji i jej bezpośredniego stosowania), również należy interpretować nie jako pojedyncze regulacje, ale całościowo. Konstytucja określa bowiem zarówno prawa, jak i obowiązki. Nielogiczne zatem przy ocenie spornego w sprawie kryterium byłoby odwoływanie się wyłącznie do praw obywateli i obowiązków państwa z pominięciem obowiązków obywateli.

Oceniając przedmiotową kwestię trzeba mieć więc na uwadze, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z przepisów prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239), a obowiązek szczepienia jest egzekwowany w trybie egzekucji administracyjnej i art. 115 Kodeksu wykroczeń. Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa (tak też NSA z w wyroku z dnia 7 lutego 2018 r., II OSK 934/16). Podzielić również trzeba wyrażony w powołanych wyżej wyrokach sądów administracyjnych wniosek, że rodzice (opiekunowie) odmawiający poddania dzieci ustawowemu obowiązkowi szczepień ochronnych niejako sami je różnicują, a tym samym dzieci zaszczepione i niezaszczepione nie posiadają identycznej cechy wspólnej, wobec czego rodzice, którzy odmawiają wykonania ustawowego obowiązku szczepień ochronnych dziecka nie mogą wymagać by były traktowane w taki sam sposób jak dzieci osób, które przestrzegają obowiązków ustawowych, co nie stanowi jednak w żadnym stopniu dyskryminacji czy nierównego traktowania. Wynika natomiast z przywołanych przepisów oraz stanowi realizacje zasady nadrzędnej w postaci obowiązku dbania o zdrowie i życie Polaków, w tym szczególności o zdrowie i życie dzieci.

Uwzględniając powyższe uchwała uwzględniająca w procesie rekrutacji do żłobka zarówno kryteria obligatoryjne wymienione w art. 11 ust. 2 ustawy (preferencje dla dzieci z rodzin wielodzietnych i dzieci niepełnosprawnych) jak i kryteria ustalone przez radę miasta w stosownej uchwale (poddanie obowiązkowym szczepieniom ochronnym) nie jest sprzeczna z powołanymi w skardze przepisami prawa. Uchwała uwzgledniająca w procesie rekrutacji do publicznego żłobka kryterium poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie jest aktem dyskryminującym dzieci, których rodzice nie złożyli stosowanych oświadczeń. Nie jest też bezpodstawnym nierównym traktowaniem podmiotów podobnych, gdyż wszyscy są równi wobec prawa również w sferze obowiązków ustawowych.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).