Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 737/98
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1999-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Ruch drogowy
Podatkowe postępowanie
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 21 par. 2
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 9 ust. 3
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 5 ust. 3
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
article: art. 59 ust. 3-4
journal: Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41
law: Obwieszczenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 31 grudnia 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 1993 nr 37 poz. 164
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów.
Teza: Wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu stanowi zdarzenie, o którym mowa w art. 21 par. 2 Kpa, i oznacza, że właściwym organem podatkowym dla podatku od środków transportowych będących przedmiotem współwłasności osób fizycznych jest organ tej gminy, na której terenie mieszka współwłaściciel - adresat decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, którego nazwisko zostało wpisane do dowodu rejestracyjnego. Jednocześnie współwłaściciel - adresat decyzji o zarejestrowaniu pojazdu jest podatnikiem podatku od środków transportowych.

TEZY

Wydanie decyzji o zarejestrowaniu pojazdu stanowi zdarzenie, o którym mowa w art. 21 par. 2 Kpa, i oznacza, że właściwym organem podatkowym dla podatku od środków transportowych będących przedmiotem współwłasności osób fizycznych jest organ tej gminy, na której terenie mieszka współwłaściciel - adresat decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, którego nazwisko zostało wpisane do dowodu rejestracyjnego. Jednocześnie współwłaściciel - adresat decyzji o zarejestrowaniu pojazdu jest podatnikiem podatku od środków transportowych.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz. U. nr 74 poz. 368/ skargę Mirosława M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia 27 marca 1998 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 30 grudnia 1997 r. (...), wydaną na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ oraz uchwały (...) Rady Miasta T. z dnia 18 grudnia 1996 r., Burmistrz Miasta i Gminy T. określił Mirosławowi M. niewykonane zobowiązanie podatkowe dotyczące II raty podatku za 1997 r. od środków transportowych za samochód osobowy nr rejestracyjny (...) w wysokości 162,50 zł plus odsetki za opóźnienie od 16 września 1997 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Mirosław M. jest właścicielem pojazdu samochodowego marki "Audi 80" o numerze rejestracyjnym (...); jest on zobowiązany z mocy prawa do zapłaty należnego za dany rok podatku i obowiązku tego nie wykonał.

W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) Mirosław M. twierdził, że obowiązek podatkowy wykonał. Jest współwłaścicielem samochodu wraz z Joanną K., zamieszkałą w M., i był obciążony tylko 50 procentową stawką podatku od środków transportowych. W lutym i wrześniu 1997 r. wpłacił raty podatku w łącznej wysokości 50 procent stawki za 1997 r. Ze względu na współwłasność samochodu żądanie od współwłaściciela 100 procent stawki podatku narusza przepisy o współwłasności. Dlatego wniósł o wnikliwe rozpatrzenie sprawy.

Przesyłając odwołanie, Burmistrz Miasta T. w piśmie przewodnim potwierdził dokonanie przez Mirosława M. wpłaty 162,50 zł w dwóch ratach, co uznał za wpłacenie przez podatnika I raty podatku od środków transportowych za 1997 r.

Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) decyzją z dnia 27 marca 1998 r. (...) na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w 1997 r. organem podatkowym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ gminy, na której terenie znajduje się miejsce zamieszkania podatnika lub jego siedziba. Jeśli chodzi o ustalenie właściwości organu podatkowego dla współwłaścicieli środka transportowego, organ odwoławczy - powołując się na pogląd wyrażony w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 1997 r. FPK 9/97 - stwierdził, że organem właściwym do wydania decyzji w sprawie określenia wysokości podatku od środka transportowego stanowiącego współwłasność osób fizycznych, zamieszkałych na terenie różnych gmin, jest organ miejsca zamieszkania osoby, na której nazwisko sporządzony został dowód rejestracyjny pojazdu. Skoro w dowodzie rejestracyjnym wymienionego samochodu jako właściciel został wpisany Mirosław M., zamieszkały w M., to zobowiązanie go przez organ I instancji do zapłaty podatku od środków transportowych było zasadne.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Mirosław M. powołał się na art. 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i wyraził pogląd, że obowiązek podatkowy ciąży na właścicielach, a zatem gdy podatnikami podatku od środków transportowych są współwłaściciele brak jest podstaw by podatek wymierzać osobie, która jest wpisana jako właściciel w dowodzie rejestracyjnym na tytułowej stronie. Nie przewiduje tego również żaden inny przepis cytowanej ustawy. Dlatego, powołując się również na regulacje praw współwłaścicieli, skarżący wniósł o wnikliwe rozpatrzenie skargi.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) podtrzymało argumenty z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone decyzje nie naruszają prawa.

W przedmiotowej sprawie, przy niekwestionowanych ustaleniach stanu faktycznego, strony odmiennie interpretują upoważnienie organów podatkowych w sprawie wykonania obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych przez podatników będących współwłaścicielami środka transportowego. Inaczej określając problem, skarżący kwestionuje prawo organu podatkowego do wydania decyzji określającej podatek od środków transportowych będącego przedmiotem współwłasności dwóch osób fizycznych, na nazwisko podatnika, na którego wydano dowód rejestracyjny środka transportowego.

Uzasadniając swój pogląd, organ odwoławczy wskazał na wykładnię przepisu art. 9 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawartą w uchwale NSA w sprawie FPK 9/97. Aczkolwiek sama uchwała dotyczy innego zagadnienia, a mianowicie właściwości organów podatkowych do wydania decyzji w sprawie określenia wysokości podatku od środka transportowego stanowiącego współwłasność osób fizycznych zamieszkałych na terenie różnych gmin to jednak wyrażone w uzasadnieniu uchwały poglądy mają kapitalne znaczenie i w przedmiotowej sprawie.

Podatnicy podatku od środków transportowych wymienieni w art. 9 ust. 1 cyt. ustawy zobowiązani są do obliczania i opłacania podatku na rachunek budżetu gminy bez wezwania, a więc zawsze wtedy, gdy wystąpią okoliczności, od których ustawa uzależnia zaistnienie zobowiązania podatkowego /art. 11 ust. 4/. Gdy jednak, gdy podatnik obowiązku tego nie wykona organ gminy powinien wydać decyzję określającą podatek /art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych - t.j. Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./.

Podatek od środków transportowych należy do grupy podatków od posiadania majątku, w tym przypadku od samochodu. Charakter tego podatku zatem uzasadnia przyjęcie, że własność rzeczy rodzi tylko jeden obowiązek podatkowy, niezależnie od tego ilu osobom służy prawo własności. Dlatego współwłaściciele rzeczy są zobowiązani zapłacić podatek za dany okres tylko jeden raz. Gdy podatnik nie uiści podatku od środków transportowych i w związku z tym określenie obowiązku w tym podatku następuje w drodze decyzji, w stosunku do współwłaścicieli za dany rok podatkowy wydana może być tylko jedna decyzja. Oznacza to, że tylko jeden organ podatkowy może być właściwy do wydania decyzji określającej wymiar tego podatku. Wobec tego jednak, że art. 9 ust. 6, jak również inne postanowienia ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. nie zawierają przepisów dotyczących bezpośrednio sytuacji występującej w rozpatrywanej sprawie, jej wyjaśnienie może nastąpić na podstawie analizy wszystkich przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dotyczących podatku od środków transportowych.

Należy podkreślić, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych /art. 9 ust. 2, 3 i 4/ wiążą obowiązki podatnika z czynnością rejestracji środka transportowego lub wpisania do ewidencji. W szczególności ust. 3 art. 9 stwierdza, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek został zarejestrowany lub wpisany do rejestru, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego lub wpisanego do rejestru - od pierwszego dnia następującego po miesiącu, w którym środek ten został nabyty. Wygaśnięcie obowiązku podatkowego, stosownie do ust. 4 art. 9 cyt. ustawy również nawiązuje do rejestracji pojazdu stwierdzając, że w razie zmiany właściciela zarejestrowanego środka transportowego obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności.

Analiza przytoczonych przepisów prawa materialnego regulujących szczegółowe obowiązki podatnika podatku od środków transportowych uzasadnia przyjęcie, że przy ocenie sytuacji podatnika ważne znaczenie ma czynność rejestracji i zgłoszenie konkretnego środka transportowego do ewidencji pojazdów. Rejestracja pojazdu bowiem wprost wpływa na powstanie obowiązku podatkowego /art. 9 ust. 3/.

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera przepisów dotyczących pojęć: "zarejestrowanie" i "wpisanie do rejestru". W tej sytuacji uzasadnione jest zastosowanie wykładni systemowej przez sięgnięcie do innych aktów prawnych, przepisy odnoszące się do powyższych materii zawiera ustawa z dnia 1 lutego 1983 r. - Prawo o ruchu drogowym /t.j. Dz.U. 1992 nr 11 poz. 41 ze zm./ oraz wydane na jej podstawie i w granicach udzielonego upoważnienia rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów /Dz.U. nr 37 poz. 164 ze zm./.

Zgodnie z art. 59 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, rejestracja pojazdu dokonywana jest w zasadzie /poza przypadkami wskazanymi w ust. 4/, na wniosek właściciela przez kierownika urzędu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania właściciela. Rejestracji pojazdu dokonuje właściwy miejscowo organ administracji państwowej wydając w drodze decyzji dowód rejestracji. Czynność ta oraz wydanie tablic rejestracyjnych jest potwierdzeniem dokonania rejestracji /par. 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej/. Zgłoszenie pojazdu do rejestracji jest równoznaczne ze zgłoszeniem do ewidencji /par. 11 ust. 2 rozporządzenia/.

Określenie "rejestracja", użyte w przepisach ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. dotyczących podatku od środków transportowych, z którą związane jest powstanie i wygaśnięcie obowiązku podatkowego, jest równoznaczna z decyzją administracyjną o wydaniu konkretnej osobie dowodu rejestracyjnego. Jest to więc wstępne zdarzenie, którego zaistnienie umożliwia skuteczne wszczęcie postępowania w sprawie podatku od środka transportowego.

Tak więc wydanie decyzji o zarejestrowanie pojazdu stanowi zdarzenie, o którym mowa w art. 21 par. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego i oznacza, że właściwym organem podatkowym dla podatku od środków transportowych będących przedmiotem współwłasności osób fizycznych jest organ tej gminy, na którego terenie mieszka współwłaściciel - adresat decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i którego nazwisko zostało wpisane do dowodu rejestracyjnego. Jednocześnie współwłaściciel, adresat decyzji o zarejestrowaniu pojazdu jest podatnikiem podatku od środków transportowych. Takie ustalenia w zakresie zobowiązań podatkowych nie są sprzeczne z przepisami o współwłasność, które przewidują sprawowanie zarządu współwłasnością przez jednego ze współwłaścicieli oraz określają zasady ponoszenia wydatków i ciężarów związanych z rzeczą wspólną. Za taką oceną przemawia również treść art. 59 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. z którego wynika, że współwłaściciele pojazdu samochodowego już w dacie złożenia wniosku o wszczęcie postępowania rejestracyjnego decydują, który z nich stanie się podmiotem stosunku administracyjnoprawnego, a tym samym adresatem decyzji o wydanie dowodu rejestracyjnego pojazdu i wszelkich innych, związanych z tym faktem. Natomiast wszelkie adnotacje w dowodzie rejestracyjnym w tym również zapisy w rubryce "Adnotacje urzędowe", nie wywołują w tym zakresie żadnych skutków prawnych.

Mając powyższe na względzie, uznano, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, i dlatego Sąd na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę oddalił.